Skip to main content

Full text of "[Rerum anglicarum scriptores veteres]"

See other formats 


'H^M       / 1  v'i'\ 


y%' 


^  *'■': 


*■%*.'■  ^->-. 


■I^ffliaBLilDZ 


"^■-•iKCSt"»* 


mt' 


qW'  T3ftnQ-^^-^      -f 


B  O  STO  N  P  U  B  Ll  C  Ll  B  RARY 


,:i^(^f^'^^Lp  />u-4^'iu^-- 


fihrT 


CUf\M 


H  ISTO  R  I  AE 

BRITANNIGAE 

:    E  T   M  1 1" 

ANGLICANAE 

SCRIPTORES  XX. 

DUOBUSVOLUMINIBUSCOMPREHENSI. 


Imprimatur, 

TiM.  Halton 


TrO'Vice-Can.  Oxon. 


Feh,  y,  i&fo. 


-1. 


HISTORIAE 

BRITANNICAE, 
SAXONICAE, 
ANGLO-DANICAE, 

SCRIPTORES  XV. 


E   X 


VETUSTIS  CODD.  MSS.  EDITI 


Opi 


)era 

THOMAE    GALE    Th.Pr. 

Trafatio  ojiendit  Ordinem. 
Acceflit  Rerum  &  Verborum  INDEX  Locupletiffimus. 


?1 


$>i 


0    X    0    N    I   A   E,  ^ 

E    THEATRO    SHELDONIANO 
~  M,  DC  XCL~ 


a. 


CONTINENTUR 


I  N  -  r  R  I  iM  0-  llOC 

I 

V  O  L  U  M  I  N  E. 


I  Gildas 

1.  Eddius 

3  Ninnius 

4  Aflerius 

5  Ran.  Higden. 
6.  W.  Malmesb. 

7  Anonymus  Malmef 

8  Anonymus  Ramef. 


CONTINENTUR     ill     SeCUndo     VoLUMINE. 

1  Annales  de  Margan.  Pag.i.    ^AnnalesWaverleienfesp.i^^. 

2  ChroniconTh.Wikes  p.  2  1.   4.  Galf.  Vinefalvus         p- 14-7. 

P-  45-y. 


Pag.  3. 

9    Anonymus  Elyenf 

p.  463. 

p.  40. 

10  Thomas  Elyenf 

p.  489. 

P-  95 

II  Joan.  Wallingford 

p.5-2  5-. 

p.  141. 

11  Rad.  de  Diceto 

p-  ^n- 

P-  179- 

13  Anonymus 

p.  5-60. 

p.2^I. 

14  Joan.  Fordun. 

p.  S^y. 

p-3n- 

15-  Alcwinus  Flaccus 

p.730. 

p.gSj- 

Appendix. 

P-735-- 

Walterus  Hemingford. 

Cum  Indicihus  copiofis. 


Digitized.by  the  Internet  Archive 

in  2011  with  funding  from 

Boston  Public  Library 


http://www.archive.org/details/rerumanglicarums03fulm 


A    D 

Benevolum 
Lectorem 

P  R  tE  F  A  T  I  O. 

Ulla  fere  CisAlpina  gens  (Le6tor  candide)  re- 
rum  luarum  Scriptores  na6la  eft  aut  antiquio- 
res_,  quam  Britannia ;  aut  accuratiores,  aut  de-, 
nique  numero  plures,  qui  fua  tempora  literis 
commendarunt;  affe6tantes  potius  fiddiumA- 
manuenlium  gloriolam,  quam  Hiftoricor  um  in- 
gentium  oftentationem. 

Hi/pani  quidem  Tfidorum  Hifpalenfem^  Galli  Gregorium  Tu- 
ronicum  primos  apud  fe  in  hoc  fcriptionis  genere  laudant ; 
Horum  tamen  utroque  nofter  Gildas,  omnium  confenfu  an- 
tiquior  comperietur.  Nec  habent  quenquam  Hifpani^  Galli, 
aut  vicini  nobis  Germani^  quem,  poft  longum  intervallum, 
Bedie  noftro,  homini  San^iffimo,  opponere  veHnt.  Po- 
ftremo,  li  numerum  Hiftoriographorum  quifquam  inire  cupi- 
atj  facile  hac  quoque  in  parte  circumpofitas,  &  magnas  qui- 
dem  illas  nationes  vincemus. 

Qiianquam  autem  h^ec  a  me  vere  didla  fuiile  conftat;  nefcio 
tamen  qua  infelicitate  evenerit,  ut  nondumjam  diu  exortus 
fuerit  ahquis  apud  nos,  qui  Hiftorias  Britannicas,  perfpicua 
brevitate,  fide  inculpabili,  &  Latino  fermone  deduxerit  ad  fse- 
culum  huic  noftro  proximum.  Sane  apud  exteros  reperire  eft 
quam  plurimos,  qui  fuam  quilque  gentem ,  imo  alienas,  ab 
ipfa  origine,  face  Hiftorica  illuftraverint. 

Rationes  caufafque  hujus  infelicitatis  &  defe6lus  dum 
apud  me  lubinde  meditor  &  indago,  duas  inprimis  depre- 
hendifte  videor.     Quarum  prima  ifta  occurrit 

Magna  quondam  fuit  codicum  Hiftoricorum,  in  diflitiffi- 
mis  locis  &  obfcuris  terras  angulis  retruforum,  ignoratio. 

Huic  accedit  anxia  adhuc  in  plerifque  hodiernis  Bibhothe- 
cis  veterum  Manufcriptorum  librorum  incarceratio. 

Priorem  harum  caufarum  fuftuht  &  amolitus  eft  vir  in- 
duftrius  Joannes  Boftonus  Burienfis.  Is  quippe,  regnante 
Henrico  Septimo,  omnes  omnium  AngUa   Monafteriorum 

a  Bibho- 


/PRAEFJTIO 

Bibliothecas  perluftravit^  &  quos  Hiftoriographos  (iiec  non  & 
alios  au6tores)  earum  quasUbet  fubminiftare  ad  ufus  do6lorum 
hominum  valeret^  Locupleti  Catalogo  complexus  eft. 

Nonefttamendiflimulanda  Monafteriorum  fubveriio ,  qu^e 
brevi  fubiecuta  eft :  Ha^c  Libros  omnes  difperfit,  &  Bo§io- 
ni  providam  diligentiam,  maxima  ex  parte,  inutilem  red- 
didit.  Nec  fieri  potuit,  in  tanta  hominum  fuga,  ac  tunc 
temporis  fa6la  eft ;  in  tanta  rerum  pretiofiffimarum  diftradtione, 
quin  boni  etiam  codices,  (nam  malum  fatum  eos  lemper  ur- 
getj  aut  corrumperentur  Domi,  aut  in  Longinquas  terras  a- 
mandarentur.  Certefi  famae  receptae  &  inveteratce  credere 
liceat,-  unusTolydorus  J^irgUius  Qu^eftor  tunc  apud  nos  Ton- 
tificius,  navem  iftisSpoliis  onuftam  a  ponte  Rhoffenfi  Romam 
mifit. 

Utcunque,  calamitas  illa,  quae  afflixit  rehgiofas  Domos,  non 
tantumDifpendii  attuht  Hiftoricis  noftris,quantum  primo  afpe- 
Qiu  minitari  eft  vifa.  Dei  enim  benigna  providentia  Tqui  lucem  e 
tenebris,  &  ordinem  ex  Chao  produxitj  viros  ahquot  magnos^ 
eximieque  de  omni  pofteritate  merituros  excitavit,  qui  dif- 
je6tos  &  palantes  audtores  certatim  conquifiverunt,  &  coe- 
merunt. 

Hos  infignes  viros,  quoniam  fcire  Le6tor  expetis,  me  no- 
menclatore  cognofces.  Inter  eos  igitur  recenleo  Thomam 
Cromwellium,  J.  Foxium^  Reverendifiimum  Antiftitem  Can- 
tuarienfem  Matthceum  Tarkerum,  J.  Baleum,  decilios^  Bod- 
leum,  Thomam  Howardum  ^rundelice  comitem,  &  potiffi- 
mum  Cottonios.  ■  •  . 

Omnes  Hi,  fatorum  Ssevitiae  intercedentes,  nulhs  fumti- 
bus,  nuUi  parcenteslabori,  Tabulas  poft  naufi-agium  dihgen- 
ter  coUegerunt :  Digni  profe£to,  quorum  fama  extendatur ;  quo- 
niam  priorum  fam^e,  &  pofterorum  commodis  ipfi  confultum 
iverunt. 

Atque  ita  rem  eo  tandcm  vertiflfe  videamus;  utjam  multo 
expeditius  fit  contcxendae  Hiftoriae  negotium,  quam  fuerat 
ante  Monafteriorum  demohtiones.  Plane,  iftius  Fabricae  in- 
ftrumentum  materia,  &  fylva  longe  nunc  eft  parabihor,  quam 
fliit  ^tate  Bofioni. 

Si  tamen  inquifitio  vetuftorum  hbrorum  adhuc  cuiquam  ni- 
mis  operofa  appareat;  fciat  is  magnificos  iUosPatri^  &  eru- 
ditionis  principes  Viros,  quos  paulo  prius  deprsedicari  volui, 
omnes  luas  hbrorum  Gazas^,  magna  Liberahtate,  in  ^cade- 
mias  noftras  tranfcripfiflfe.  Habet  Caniahrigta^  habet  Oxonium 
tum  pubhcas  tum  privatas  Bibhothecas  inftrudiffimas,  &  fi- 

nitimis 


(_yiT)    L  ECT  0  tt  E  M. 

liitimis  gentibns  invidendas.  Denique,  ut  omnis  caufatio  ^ 
medio  penitus  toUatur;  Sciat  ille,  quilquis  bona  fide  Hiflo-^ 
riam  noftram  per  omne  ccvum  explicare  iataget,  nullum  lau- 
datum  Scriptorem  a  fe  deliderari  exoptarique  pofle,  quem  Cotto^ 
»/^w/^  ille  incomparabilis  thefaurus  promptilfime  non  exhibe- 
bit;Ea  eft,&  feniper  fuit  nohilts  'Domus  erga  literatos  indulgentia. 
Altera  nunc  iftius  querelas,  leu  infelicitatis  caufa  in  exameii 
veniat.  Audiofmemultosfaspiufcule  queri,  Admodum  dtffici- 
les  efie  Bthlwthecarum  aditus ;  ^ureumnjellus  (quod  aliqui  cri^ 
tici  antiquas  fuifle  membranas  firmiffime  credunt)  e^trafa- 
hulayn  a  dracotiihi\s  futfle  cuBoditum\  idemenim  hodiequejie- 
ri  apttd  fios  contendunt. 

Improbitas  hominum  omnem  iftam  cautekm  iilduxit;  & 
neceffitas,  quod  jubet,  excufat.  Qiiis  non  incandefcat  liber- 
rima  indignatione^iCum  videat  fubftrad:os  fbrulis  optimosquof- 
que  libros^  quorum  tamen  indices  &  nomina  in  catalogis  con- 
Ipiciantur?  Quisnon  ingemifcat,  cum  alios  intueatur  trunca- 
tos,  deletos,  rafos,  &  omni  barbarie  violatos  ? 

Duo  in  hoc  genere,  omiffis  innumeris,    exempla    adfero. 

Extat  Homiha  quasdam  Saxonica  Cantahrigtce^  in  qua  Homiha 

dodlrina  illa ,  (prifcis  Patribus  Ecclefice  ne  per  fomnium  qui- 

dem  cognita)  recens,  inquio,  illa  do6lrina  Tranfuhflantiatio- 

nis  evertitur.  Sed  non  impune ;  Duae  trefve  linete  mala  manu 

eraduntur.   Dices,  qui  fciri  potuit,  quid  ifte  docuerit  locus,  jam 

vacuus  &  mutus.**  Erat,  (nam  veritas  opprimi   non  poteft) 

Sfo/^/WeademHomilia  diligentiusconlervata,  fana  &  integra. 

SeCLindum  nunc  exemplum  mecum  perpende  Le6tor;quod 

quidem  omnem  Bihliothecariorum  morofitatem  facile  tuebitur. 

Juflu  Ecclefice  Britannic<x  auream  Epiftolam  Alcwinus  no- 

fter  fcripfit  contra  Cultum  Imaginum.     Fulta  erat  ea  Epiftola 

plurimis  e  S.  Scriptura  legitime  petitis  teftimoniis ;  fuffragiis 

confirmabatur  totius  Britannici  cleri ;  Synodum  Franccfurta^ 

nam^  &  Carolum  Magnum  de  cultu  illo  imaginojo  flu(5tuantes  mi- 

rifice  erudivit ;  ^errorem  nafcentem  confutavit,  veritatem  afle- 

ruit.  Hcec  Epiftola,  o  fa6tum  male !  defideratur  ;  Ahas  minoris 

momenti  fatis  multaead  nos  z^  Alcwino  defcenderunt,  quibus 

pro.fefto  omnibus,  aequo  animo,  prje  hac  una,  carere  pollimus. 

Auget  dolorem,  quod  volumen  ipfum  haCtenus  in  oculos  incur- 

rat,  ex  quo  multi  credunt  (addu6li  non  obfcuris  veftigiis)  il- 

lam  Epiftolam  fuifle  excifam.  > 

Efto  tamen  -yBodleiana  Bibliotheca  fuos  calamo  exaratos  au- 
dores;  itidem  &  Benedi&ina  fuos  fohcitius  recondunt. 
Iterum  ad  Cottonios  decurramus ;  Horum  fores  (ut  illas  Mu- 

a%  farum 


V  R  A  E F  AT 1 0 

farum,  apud  Tmdarum)  omnibus  patent.  Teftes  appello  TheO' 
logos/^ntiquarios^Jurisconlultos,BibIiopolas\  qui  quidem  o- 
mnes  ex  Cottoniana  Bibliotheca,  tanquam  ex  perenni^  fed  & 
communi  fonte,  fine  impenlis,  &  moleftia  abunde  hauferunt. 

Opinor  igitur  huic  five  querelae  five  obftaculo,  quod  fatis  eft, 
fecimus.Et  poterat  ea  quidem  inanis  &  omnino  fupervacanea 
videri :  ferum  enim  eft  cuftodibus  Bibhothecarum  dicam  nunc 
ftribere,  poftquamomnesjampridem  Sq/iorum  tahemx  Hi^o- 
ricosnoftros,  magna  copia,  nummis  paucis  venum  exponant 

Nequis  enim  penuriam  monimentorum  antiquorum  caufa- 
retur;  Plurimi  literarum  Patroni,  cives  egregii,  Patri^eaman- 
tes,  &  rei  pubhcje  ftudiofi,  pulchre  caverunt;  qui  fuas  ipfi 
Bibliothecas  referantes,  in  ufum  &  finum  le^loris  effliderunt 
0tas ,  ^nnales ,  Hiftorias,  Chronica  omnium  temporum. 

Hujufce  chori,  merito  fuo,  pr^efulem  laudo  San6tiflimum 
illum  Archiepifcopum  Cantuarienfem  Matthdum  Tarkerum. 
Secundas  tribuo  GuUelmo  Howardo\  Tertm  H  Savi/io.  Nec 
filentio  (jhyolYendiCamdenus,  Seldenus^  ff^t/ius,3.ut  dQnique 
piiflimus  integerrimufque  vir  Joannes  Fell,  Oxonienfis  Epifco- 
pus  mihi,  non  nifi  praemiflb  honore,  femper  recolendus. 

Magni  Ego  hujus  &  magnifici  viri  creberrimis  hortati- 
bus,  &,  cum  moreretur,  divina  voce  inftindus,  defcripfi,  pro- 
priis  fumtibus,  aut  manu,  hos  ineditos  rerum  Britannicarum 
ScriptoreSy  &  inter  mille  moleftias  eruderavi.  Tantum  apud 
me  valuit  five  morientis  &  coelos  jamjam  ingrefluri  obteftatio, 
five  communis  Parentis  amor  &  utihtas ;  Nam  privata  com- 
moda  me  fecutum  fuifle  fufpicabitur  nemo. 

Ex  his  autem  Scriptoribus  Gildas  primo  cum  prasfatione 
Tolydori  Vtrgilii  exivit ;  deinde  cura  Joannis  Joffelini.  Has 
duae  editiones  adeo  inter  fe  difcordabant,  ut  omnem  fidem  u4u- 
&ori  fuo  detraherent,  &  Gildam  in  Gilda  adhuc  qu^reres. 
Quare  confultiflSmum  habui  eum  denuo  excudere ;  fcripto  co- 
dice  ufus,  quem  priorum  editorum  neuter  infpexerat,  quique 
purus  effet  a  fceda  &  abfurda  interpolatione,  'quse  aiia  exem- 
plaria  infamarat. 

Nec  uni  foli  in  emaculando  Gilda  innilus  fum  libro :  ali- 
unde  etiam  ad  hanc  rem  fuppetias  accerfivi. 

Tu  Jgitur,  optime  Le6tor  ,  boni  confule  Laborem  noftrum 
in  his  Hiftoricis  concinnandis  infumtum.  Duas  res  tibi  fcio 
efle  chariflimas,  Tempus  &  oculos.  His  ut  Tu  parceres  in  ve- 
teribus  Legendis,  equidem  necocuhs  meis  nec  tempori  peperci. 
Quod  profedto  haud  feciflTem,  niTe,  Et  h^ec  ftudia  p^iie  plus 
oculis  meis   amaf^m. 

ISTA 


j4V   lectoreM 

IsTA  fcripreraiir,  &  jam  iii  eo  eram,  ut  Tibi,  ut  hujufmodl 
curis,  Letlor,  longum  Vale  dicerem  ;  cam,  ecce !  iiitervenit 
Virquidam  primarius,  in  omni  eruditionis  genere  celeberri- 
mus,  &  Antiquitatum  Patria^,  iiquis  alius,  fcientifTuuus.  Is 
continuo  mecum  difputare;  Aliud  quoddani 'uolumm  Htftort- 
corum  adhuc  de/iderari ;  iftius  7ne  jam  ohm  ffem  oflendifie. 
Multa  ah  ingrejlu  Henrici  III.  ad  Henricum  VIII .  aut  inta6la 
videri,  aut  timide  gelideque  fuijk  tra&ata.  In  illo  intervallo 
Scotiam  fuhaciam,  Galliam  vi&am,  pacatam  Hiherniam.  Ne- 
vif.^  illa  tempora  Reges  depofitos,  hella  inteftina,  Nohilitatis  ^ 
Legwn  opprejftonem,  Taparum  dominatum,  Tleheios  furores, 
Ehorace}i/iu?n  ^'  Lancaslrienfmm  odia  internecina^  Regtte  Do- 
?nus  fcenas  plane  Tragicas  ^  largum  cruorem.  Horum  tamen 
omnium  fleriles  oppido  ^jejunas  nos  nunc  legere  Narrationes, 
^  Bre-vtaria  potius  quam  juflos  commentarios. 

Efl  autem  iftius,  ( Pergit  Ille,)  intervalli  ideo  diligentior  ra- 
tio,  ^  accuratius  examen  a  nohis  ineundum,  quoniam  ^  vivi- 
mus,  ^  morimur  eis  legihus,  quarumperfape  mentem  7ton  ca- 
ptmus,eoquodearum  origines  <^  prcevia  occafiones  ha&enus 
lateant  in  caltgine  ifiorum  infidelium  temporum.  §imd  quod  il- 
la ipfa  San&iffima  Legum  apud  Nos  Mater,  MagnaOjarta\ 
nujquam  hodie  compareat.  Adi  oraculum  j  confule  Jurif- 
pentorumDeum.  InCharta,  quam  ille  ut genuinam,  (^ju- 
rts  Municipalis  fundum  explicandam  fthi  propofuit ^  i§ia  occur- 
runtHis  teftibus  Bonifacio  Cantuarienfi  Archiepifcopo,  E.  Lon- 
dinenfi  Epifcopo,  ^c.  Anno  regni  noftri  (i,  Henrici  III)  nono. 
^tqui  Bonifacius  ante  annum  XXVII.  Henrici  III  non  erat 
Cantuarienfis  Archiepifcopus ,  nec  erat  E.  Londinenfis  Epifco- 
pus,  quamdiu  fedehat  Cantuarice  Bonifacius. 

Mirum  diciu,SimonMontfortius  leges aliquot  rogavit ;Henr't- 
cus  tertiuspefjimisufus  confiiiji^,{hoc  ei  folennefuit)  non  a/^enfit. 
Inde  heilum  civiie,  ^profcriptiones.  Ettamen^  quis  crederet  ? 
liiis  ipfis  Montjortii  nejarii  piacitis  ohfequiumperfoivimus. 

Vide  <^  iiiud ;  Henricus  K.  Homagia  Magnatum  /tjcepit^ 
antequam  coronacapitiimponeretur :  Tolydorushoc  memorice 
prodidit.  Rite  id  JuiJ^e  faCium  voiunt  aliqui  j  totumque  iilud 
carmenjurisjurandi.,quod  Rex  Inaugurandus  prceHat .,  arbitra- 
rium  efk  affirmant.  Sed  regni  confuetudines,  ^  mos  majo- 
Tum^  ^  veritas  aiiud  voiunt.  H<£c  tamen  nuliam  lucem  ac- 
cipiunt  afcriptonhus  jam  puhiice  extantihus  ;  quemadmodum 
nec  aiia  muita:  quare  ad  tenehras  has  dijpeiiendas  aiiam  tihi., 
inquit,  iampademcen/eo  accendendam. 

Hsec  oratio  tanti  viri,  quanquam  me  de  priori  fententia,  Le- 

a  1  6tor 


'P  R  A  EF  JT  I  0 

£tor  erudite,  non  dimovit  ut  debuit,  forte  tamen  Te,  aut  Tui 
limilem  aliquem  perijioveat,  ad  proximum  illud  delideratum 
volumen  Hiftoricorumelaborandum.  Permitte  me  ^^oMxx^t  ca- 
nere.  Videor  jam  jam  animo  cepiflfe  profpe6tum  hujufce 
negotii.  Admodum  numerabiles funt,  qui  inter  HenricosJXX. & 
VIII.  fcripferunt ;  quia  tuto  fcribere  non  licebat.  Subitae  erant 
con  verfiones  &  rotae  rerum .  Iftis  Euripis  Joannes  Fortifcutius 
deprehenfus,  adfpongiam  fe  minime  dignam  adigebatur. 

Nec  Tu  hic  nimis  fe6taberis  (fi  me  audias)  vegrandes  iilos  pra?- 
cipue,  &  mille  paginarum  extrudlores ;  Satis  conftat,  gemmam 
f^pius  in  oftreo  Britannico,  quam  Balena  reperiri;  &  arcana 
rerum  frequentius  nobis  aperiri  ab  Exiguis  Hiftoricis,  qui  in 
remotis  Monafteriis  latitabant,  quam  ab  iis^  qui  fere  in  aula 
vohtantes,  Regii  Hiftorici  falutabantur. 

Natur^e  ipeculum  in  parvis  qu^rebat  Epicurus ;  Ego  autem 
veritatis  imaginem  in  minutioribus  fcriptoribus  ;  prcefertim, 
ii  fui  aevi  res  memorabiles  exponant.  Nara  in  piduris  prima 
manus  optatur.  Et  vinum^  li  teftam  primam  mutet,  flos  de- 
perit  &  vappa  fit.  Hsec  de  tertio  volumine,  quod  expedatur, 
dixiile  fulficiat. 

Venio  jam,  6  Ledtorpatientiilimej  ad  agendum  paucis  cum 
eo  viro,  quem  ad  Hiftoriam  univerfam  hujus  gentis  fcriben- 
dam  aliquando  exoriturum  confido.  Prceter  ea  rerum  ge- 
ftarum  monimenta,  quae  in  libris  editis  &  edendis  continen- 
tur,  aha  funt  fublidia,  ahae  opes  diligenter  comparandce. 

Primo  igitur  Hiftoriographus  ille,  quem  animo  fingo  for- 
moque  (&TufortaiIe  is  es,  quem  optarem)feduloevolvet  om- 
nis  generis  Rotulos  in  Turre  Londinenfi  repofitos.  Horum 
cognofcendorum  tanto  major  debet  efle  ardor  &  fitis,  quan- 
to  certior  &  fan6lior  eorum  Auftoritas  exiftimatur!  Inter  Ro- 
tulos  potiilimum  coniulet  eos,  qui  Tarliamentarii  appel- 
lantur.  Quorum  inipe6tio  &  fru6tuofior ,  &  niinus  difRcilis  ; 
quique  pluribus  exemplaribus  defcripti  in  ufum  liberiorem  ema- 
narunt.  Rotuli  Normannicij^quitanici^c^ndegavenfes.diCnXn 
forinjeci  ( iic  vocarit )  nullo  modo  praetereundi  5  fi  priora  & 
pofteriora  regum  noftrorum  gefta  plene  explicare  cupimus, 

Quotus  autem  quiique  eft  Hiftoricorum  noftrorum,  qui  iftam 
in  partem  fatis  incubuit  .^*  unum  duntaxat  collaudandum  ha- 
beo,  Monachum  illum  \o\o  Bridlingtonienfem^  quem  conftat 
multa  A6ia  publicis  in  conciliis  Statuta  &  Ordinata  circa 
tempora  Ed.  III.  retuliffe  in  Chronicorum  Incidentia,  (fic  li> 
brum  fuum  infcripiit)  fed  id  opus  aut  periit,  aut  latet. 
II.  Penetrandum  eft  Hiftoriarum  harum  conditori  in  Sandtu- 

anum 


^  D    LECTOREM. 

arium  illud  Regium,  quod  patrio  vocabulo  dicimus  ^^^tu 
jDffiw.  Hic  intuebitur  fontesrerum,  arcana  Itatus,  prima  ma- 
ximorum  eventuum  ftamina,  Legationes,  Epiifolas^  Refcripta 
Trincipum^  Foedera.  Praeclare  hoc  vidit  accuratiffimus,  &  fi- 
dei  ^lmiiVimus  ScriptorReformationis,  cujus  operis  fundamen- 
ta  &  ftatumina  lire  omnia  ex  hoc  armario  depromebantur. 
Pr^beat  illa  in  fine  u^ppendix  Au6tori  quidem  teftimonium 
veracitatis,  aliis  fcribendi  exemplum, 

III.  His  addere  oportet  utriufque  Domus  Tarliamentarid^  Li- 
hros  'Diurnos.  Hujus  commatis  prodierunt  conflidiones,  ali- 
quot  volumina,  expeftantur  alia.  Ex  his  &  legum  origines, 
&  graviffimarum  Adionum  caularumque  exitus  optime  per- 
fpiciuntur. 

IV.  Quartum  fortiantur  locum  Jurifperitorum  Refponfa, 
Judicum  OpinioneSj  ^  Annales,  quos  ^ear-Boolte^  appeUitant. 
Veniant  quoque  in  cenfum  hunc  Leges  Saxonicdi^  Leges  Henri- 
ci  I.  Glanvilla,  Bradtonus^  Thorntonus,  Au6ior  Speculi.^  Fleta. 
Inhis  liquidem  omnibus  non  contemneuda  Hiftorica  ramen- 
ta  fervantur,  quas  alibi,  ni  fallat  memoria,  non  inveniuntur, 

V.  Diligens  Hiftoriae  noftr^  contextor  Monafiicon  Angli- 
canum,  tanquam  Chromcorumipd.Yticuhnum  penum  quendam 
refertiffimum,  fidehter  excutiet.  Nec  minus  curiofo  ocu- 
lo  perluftrabit  Benedi&inorum  ^dta^  in  quibus  permulta  re- 
periet,  quse  ignorari  non  debent ;  tametfi  ad  primaeva  tem* 
pora  plurimum  fpedlent.  Denique  fi  opus  fuum  omnibus  nu- 
meris  eflevelit  abfolutum,  Scriptores  exteros  Gallos  maxime, 
in  confilium  adfcifcet.  Bella,  Foedera.^  commercia^  Matri- 
monia  noftros  Reges  f^epe  cum  Galliarum  Regibus  permifcue- 
re.  His  in  rebus  qui  fanum  judicium  exercebit,  utramque  par- 
tem  audiat,  oportet.  :.,j ,, 

Jam,  magna  mihi  hic  copia,  commemorandi,  qiik^  |)artes, 
qu£e  membra  &  articuli  Hiftorise  patrias  quafi  luxati  &  inr 
terrupti  pendeant ;  quos  concinnare  nemo  poterit,  nifi  Gallo- 
rum  fcrinia  invifat-  Exemplis  paucis  has  quafi  foveas  oftendam. 

Cur  Gulielmo  primo  G.  Rufus  m  regno  fuccefl^rit;,  pofthabito 
feniore  fratre  Roherto^  aut  nuUam,  aut  futilem  ratioilem  ad- 
feruntnoftri  homines.  Habuit  certe  ea  res  nobilem  contro^ 
verfiam ;  cu}us  GuIIorum  Rex  arbiter  dele<5tus,  folenne  pro 
tribunali  decretum  protulit,  &  Fratres  ad  concordiam  reduxit. 

Afylum  libertatis  prifcae  Magna  illa  Charta  Regis  Joannis ; 
tanto  Sanguine  qu^efita,  toties  empta,  redempta,  quiritata , 
fi  Matthdo  Tarijio  libeat  ftare,  apud  nos  non  extat.  Sic  ve- 
teres  illi  Trojani  fuum  Talladium  cuftodiebant ;  Sic  nos,  eo- 

rum 


'PRAEFATIO 

i-um  pofteri,  noftrum.  Haec  tamen  Charta  ad  hoc  aevi  iri 
Archivis  Gallicanis  confpicitur,  &  qualis  &  quanta  fuerit  cuni 
primo  publicaretur 

Liceat  eorum,  quae  fupra  dixi,  tertiam  probationem  fub- 
nedlere.  Poft  magnas  inter  Henricum  III  &  Barones  digladi- 
ationes,  tandem  Partes  litem  totam  Gallomm  Regis  judicio 
permifere.  Hsec  quidem  noftri  fcriptores  produnt.  Quseau- 
tem  fuerint  conditiones,  quae  capita  iftius  compromiffi ;  adhuc, 
quibus  rationibus  Gallus  Henrico  caufam  adjudicaret ;  cur 
Montfortius  iterum  ad  arma  decurrerit,  cognofci  non  poteft, 
nifi  Gallos  fcifciteris.  Hasc  monuifle  fatis  erit,  nec  pluribus  o- 
pus  eft  argumentis. 

Satis  farcinarum,  Inquies:  modo  humeri  eis  ferendis  idonei 
oftendantur.  Equidem  mihi  non  videor  iniquum  quippiam 
aut  impoffibile  poftulare.  Nam  laeculo  fuperiori  Lelandus^  ^a- 
leus^Jo/selinus  homines  cordati  de  Hiftoria  noftra  ad  fuaiii  aeta- 
tem  defcribenda  ferio  agitabant,  &  magnis  animis  negotium 
aggreffi  funt.  Poftremo  fperare  idem  ab  hominibus  hujus  fae- 
cuh  quce  tandem  importunitas,  quod  Trogus,  quod  Livius^  quod 
Diodorus  Siculus^  imo  e  recentioribus  bene  multi,  cum  fumma 
laude,  fuis  popularibus,  ubivis  gentium,  praeftiterunt.  Faci- 
le  mihi  omnesaflenfurospro  certo  habeo  Hominem  quendam, 
parem  huic  provincice  conficiendce,  non  ita  dudum  apud  nos 
floruifl^ ;  Joannem  Seldenum  intelhgo. 

Remigitura  capite  totam  arceflamus.  Hiftori^e  matefia& 
inquifitio  propemodum  confe6ta  eft.  Accedat  collatio,  dele- 
d;us,  judicium ;  vannus  &  cribrum.  Procul  habeatur  ftudi- 
um  partium,  &  fa<5tiofum  ingenium.  Nam  de  Stylo  &  dii5lio- 
ne  minus  laborandum.  Speculum  imitatio  commendat^  non  ' 
aurum  aut  gemmae.  Tlinius  junior  non  veritus  eft  pronunci- 
are ;  Hiftoria  qualitercunque  jcripta  dele^at.  Ultra  verita- 
tem  &  expofitionis  fimphcem  rehgionem  nihil  exigitur.  Non 
verba  fed  res  quaerimus. 

Plura  iftis  monitis,  five  confilio,  non  addo,  tametfi  plura 
fuppetant;  nam  &  aliena  videri  poffint  ab  inftituto  pr^fen- 
ti ;  &  Te,  Leftor,  fatigatum  ad  primam  hujus  tomi  paginam 
deducere  nonminus  a  verecundia  efletahenum.  Restamen 
ipfa  poftulare  videtur,  ut  de  his  Au6toribus  &  hbelhs^  eorum- 
que  aetatibus  et  ordine  praemittantur  qucedam  quafi  Notitiae  ; 
ita  ad  ledionem  facihor  via  munietur;,  ita  &  legenti  conftare 
poterit,  qua  dihgentia  iple  in  his  evulgandis  fim  \  erfatus,  fi 
codices  MSS.  indicavero,  e  quibus  iftos  omnes  expreffi. 

GILDAS. 


c^Z)    LECTO  REM 
G  I  L   D   A  S.   p.  5. 

I  ^'^  Ildas  Hiftoricus,  Albanius,  Badonicus,  Sapiens,  ( tot 
\J  enim  innotuittitulis)  Iltutidifcipulus  (ut  prodit vit^e 
Scriptor  Monachus  Ruyenfis)  floruit  in  illo  Banchorenfi  nobili 
coenobio.  Vixit  contemporaneus  multis  Reguhs  Britannis,  qui 
fimiil  locis  diverfis,  cum  imperio  prasfuerunt  fuis.  Hos  ob 
fcelera,  &  rempub,  male  adminiftratam,  ipfe  in  tranfmarina 
Britannia  (extra  periculum)  conftitutus  acerbe  exagitat.  U- 
num  ex  iis  ad  fanam  mentem  revoeavit;  nam  in  quodam 
Chronico  Cambrico  legi  de  Conftantino,  quem  Gildas  increpuit, 

CONVERSIO    CONSTANTINI 
A  D    D  O  M  I  N  U  M. 

Scripfit  praster  aha  De  Excidto  Britannlx.  citant  Beda, 
Alcuinus, & Lupus,  Saxonici  fcriptores :  vixit  anno  yiijUtahi 
j-^y,  vel,  ut  ahqui,  5-80.  De  eo  W.  Mahii.  in  Antiq.  Glaft. 
p.  196.  Gildas  HiUoricus\  cui  Britanni  dehent,  /i  qtudnotitice 
inter  cdteras  gentes  hahent.     De  eo  pauca  fupra  dixi. 

E    D    D    I    U    S.    p.46.     . 

%.  Eddius,  vel  Heddius,  cognomento  Stephanusj  primtis^ 
excepto  Jacoho,  cantandi  magifler  in  Northumhrorum  Eccle- 
Jiis  a  Reverendifftmo  Wilfrido  ex  Cantiafuit  inmtatus,  ut  fcri- 
bit  Beda  L  4.  Hift.  c.  2.  Primus  Wilfridi  Epifcopi  Ebor.  fcripfit 
vitam  fohita  oratione,  quam  Fridigodus  (Heddium  lecutus) 
carmine  conftrinxit :  hanc  vitam  ante  ahquot  annos  defcripfi 
ex  perantiquo  exemplari  Cottoniano^  edendamque  dedi  V.  O.  J. 
Mahillonio.  Nunc  eandem  ad  codicem  MS.  Sarishurienfem 
emaculatam  &  au6:am  emitto.  Claruit  Eddius  anno  Gratise 
7X0.    Quo  tempore  Ofiricus  Northumbranis  imperitabat 

N    E    N    N    I    U    S.     p.  39. 

3.  Nennius  [ahis  NinniusJ  Banchorenfis  Coenobiarcha,  Brito, 
Ehodugi  Treshyteri  difcipulus,  ut  Boftonus  inquit.  liic  non 
contemnendus  au&or  (verba  funt  Balei)  ex  ^nnalihus  Roma- 
norum,  Scotorum  {Hihernenfium)  <^  Saxonum  compofuit  Hi- 
fioriam  quandam^  cui  titulum  impofuit,  Eulogium  Britanni^. 
Hoc  nunc  primo  edimus  ex  variis  varie  corruptis  exempla- 

h  ribus 


P  R  "AEF  AT 10 

ribuSj  quam  fieri  potuit,  fprimis  duntaxat  curis)  emendatum 
&  repurgatum.  Sex  libellos  ab  hoc  Nennio  fcriptos  recenlet 
Baleus.  Cave  credas  ;  funt  utique  omnes  unus  liber  ^  diver- 
iis  nominibus  ad  pompam  infignitus.  Unum  Eulogiuni  no- 
veris,  omnes  noveris.  Nennii  codex,  quem  vidit  ad  S.  Ed- 
tnundum  Baleus^  &  nunc  fervatur  Cantabrigiae  apud  Benedi- 
dlinos,  ea  quae  dixi  clare  oftendit.  Multi  ex  Hiftoricis  noftris 
Nennium  laudant ;  Alii  fuo  nomine,  ut  Rogerus  Ceftrienfis  in 
Tolycratms  fuis^  alii  nomine  Gildae,,  falfa  infcriptione,  opi- 
nor ,  decepti  ;  inter  quos  Polydorus  eundem  errorem  erra- 
vit  j  ut  patet  infpicienti  annotatiunculam,  quam  propria  ma- 
nu  fuo  MS.  Gilda  prcefixit.  Kabetur  ille  codex  in  Bibliotheca 
Cottoniana.   Claruit  Nennius  anno  fakitis  per  Chriftum  6io. 

CHRONICON  five  ANNALES  ASSERII. 

4.  Afierius  [Ingulfo  Asker]  Menevenfis,  Britannus,  in  fano 
S.  Davidis  Difcipulus  Joannis  Eriugense.  Hic  tantumMagi- 
ftrum  haflus,  ad  lcribendum  feliciori  pede,  quam  priores  illi, 
acceflit.  Prseter  vitam  optimi  Regis  &  Patroni  Alfredi 
optime  confcriptam,  reliquit  nobis  Annales,  quos  nunc  pri- 
mum  publico  ex  antiquo  codice  MS.  Etiam  cum  illa  appendi- 
cula  in  calce  appofita.  Lelandus  appellavit  Chronicon  S. 
Neoti,  quia  ibi  in  manus  ejus  incidit.  Habent  fane  eum  titu- 
lum  membranas,  .fed  manu  recentiori ;  nunc  exftat  in  Biblio- 
theca  S.  Trinitatis  apud  Cantabrigienfes.  Horum  Annalium 
Marianus  maximam  partem  in  fuam  Chronicam  comportavit, 
tanta  fide,  tanta  diligentia,  ut  non  mutaverit  illas  formas 
Sermonis  &  loquendi  proprietates,  quae  Aflerii  asvo&perfo- 
nas  conveniebant;  Mariano  autem,  nuUo  modo.  Scripfit, 
ut  dixi,  Aflerius  vitam  Alfredi.  Eam  edidit  Archiepifco- 
pus  Parkerus :  codex  ipfiflimus  quo  ille  ufus  eft,  ftat  in  Bibl. 
Cottoniana.  Hoc  monui,  quoniam  id  vellent  ahqui  ita  non 
efl^.  Inea  Alfredivita  obiter  emendandus  ifte  locus  p.  15-.  1.6. 
Sicut  ex  Nohis  j4rchiepi[copum  propinquum  meum.  Scribe 
ficut  ^  No^vis  udrchiepifc.  propinquum  meum.  ObiitAfleri- 
us,  Epifcopus  Scireburnenfis,  annoDom.  909. 

RANULPHUS    HIGDENUS.    p.  179. 

5.  Ranulphus  Higdenus  MonachusC^r/>^.yadS.  Werhur- 
gam.  A  mundi  conditu  ad  fuam  ufque  aetatem  Hiftori^  filum 

protraxit 


^D    LECTO  R  E  M. 

protraxit,  adpofita  annorum  fupputatione  diligenti.  Multa  e 
Bibliothecarum  fitu  primus  eruit.  Et  plurima  apud  eum,  ex 
Chronicis  deperditis,  leguntur.  Paulo  fervidior  infurgit  ali- 
quando  contra  G.  Malmeshunenfem.  Congeflerat  quidem 
Ranulphus  in  hoc  fuum  Polyclironicum  (quod  nunc  primum 
Latine  exit  ex  noftro  codice  membranaceo)  exterarum  quo- 
que  gentium  res  geftas ;  has  in  hac  Editione  refecui,  ut  ipe- 
ro,  line  fraude  Led:oris.  Pro  inftituti  mei  ratione,  in  hoc  vo- 
lumine,  ufque  ad  tempora  Normannorum  qua^  fcripfit,  exhibui. 
Nam  inferiorajam  pridem  in  manus  eruditorum  pervenerant. 
Vixit  Ran ulphus  fub  i^if^/^r^^?  2,  mortuufque  eftcirca  An- 
nuniDom.  1361. 

GULIELMUS  MALMESBURIENSISl^i>.*i9t. 

6.  Gulielmus  Somerfet,  Bibliothecarius  Malmeshurien/is ; 
notiifimus  fcriptor;  imo  paene  Pater  Hiftori^  gentis  noftras. 
Et  perveniftet  ad  fummam  laudem;,  fi  carhafa  fua  non  im- 
ple ffet  •^oQXico  tumore;  fi  veritatem  Hiftoriae  fabuhs  officio- 
fis  non  contaminaflet ;  fi  ^o.  facetivs  Gildce  ;  fi  d^Q  fplendore^ 
&  dulcedine  Aldelmi  minus  prolixe  judicafiet.  Prseter  alia 
multa  (de  quibus  Boftonus,  Lelandus  &  Baleus')  reliquit 

Antiquitates  Glaftonienfis  Rcclefne. 

Has  Antiquitates  tranfcripfi  ex  membranis  vetuftis  Biblio- 
thecas  Trin.  Coll.  apud  Cantahrigienfes.  Vide  n.  7. 

ANONYMI    ANTI  CLU  I  T  A  T  E  S 

zMilmeshurienfes.  p.  337. 

7.  Quoniam  Libellus  ifte  calamo  exaratus  nullum  Au£to- 
rem  profitebatur;,  ideo  fub  Anonymi  vocabulo  retuli  in  in- 
diculum  fcriptorum  horum.  Baleus  in  Catalogo  operum  Gul. 
Malmeshurienfis.,  infcripfit  Vitam  S.  Aldelmi.  Certum  eft, 
non  efle  alium  a  V.  libro  Tontificum  ejufdem  Gulielmi.  Et 
^^/(??^.yimponitle6lori,  o^\  Antiquitates  Malmeshuriie  (quas 
compofuifle  ait  G.  Malmeshurienfem)  diverfum  opus  efleab  ea 
Vtta  Aldelmi  voluit.  Sed  Baleus  numerat,  non  ponderat  fcri- 
ptores  fuoSj  non  noftros.  Hsec  omnia  probabo  ex  ipfius  Guli- 
elmi  verbis.  Is  igitur  in  Libro  wde  Geftis  Tontificum,  p.  241. 
pollicetur  fe  fcripturum  de  Aldelmo.     Ifti  loco  clare  fuccinit 

h  2.  Prologus 


P  RAEF AT I 0 

Prologus  hujus  V.  Libri  p.  537.  Tottus  Angl.  quaquan)erfum 
Epifcopatihus  circmtis,^c.  domum  revertor^  ut  de  B.  Patre 
Aldelmo  pollkitum  exeqtiar  meum.  Accedat  his,  quod  ea 
omnia  qu^e  p.  13.  deGe^f?.  Angl  pr^miferat  de  Aldelmo^  hic 
totidem  fere  verbis  remetiatur.  Lucubrationem  iftam  quo 
anno  confummaverit  Auctor,  multis  exponit  in  fine.  Eam  e 
fupelle6tile  mea  promfi ;  primo  quia  nomen  hujus  Hiftorici 
videbatur  id  poftularej  deinde,  quia  ad  pauca  exemplaria 
(unum  equidem  folummodo  vidi)  recidifl^  fulpicabar;  deni- 
que,  quod  magni  facio,  quoniam  permulta  antiqua  Monu- 
menta  &  Chartas  confervavit,  quarum  nonnullas  Chartis  eis, 
quce  funt  in  Ingulpho  non  concordant  Olim  cum  ederem 
Joannem  Scotum  Eriugenam,  ex  hoc  libro  longum  teftimo- 
nium  citavi;  id  hic  extat  p.  360^  &  365-.  ubi  monendus  es, 
Le6tor,  ea  quae  uncinulis  includuntur,  non  efle  verba  GulieU 
mi^  {Qdijoannis  Tarifienfis. 

Vixit  Gulielmus  Anno  Chrifti  114.1,  M^Stephano  Rege. 

•    -   .>  -^ 
HISTORIA  RAMESIENSIS.   p.  387. 

8.  Ccenohmm  Ramefien/e  multos  eruditos  homines  edu- 
cavit.  Inter  alios,  hujus  Hifioria  compofitorem  Anonymum.^ 
didiionis  puritate  &  Styli  nitore,  fcriptorum  noftrorum  infe- 
riorem  nemini.  Opus  fuum  in  IV  telas,  ut  iple  loquitur, 
divifit.  Harum  telarum  tres  nunc  proferimus.  Quarta  ab 
ingreflli  Normannorum,  fortunam  &  ftatum  iftius  domus  per- 
texebat;  unde  hoc  faltem  conftat  Audorem  poft  id  temporis 
vixifl^.  Res  ifta  lucem  tum  accipiet,  cum  in  lucem  emer- 
ferit  multum  mihi  quaefita,  &  multum  defiderata  illa  pars 
quarta.  Ex  ea  nonnulla  laudat  H.  Spelmannus  in  Glofsario 
quje  ad  H.  I.  tempora  referri  debent.  Incidi  in  excerpta  qucc- 
dam,  quae  inde  defumta  fiierunt ;  codicem  fugitivum  nondum 
potui  retrahere.  Liber  ille  Scaccarii,  unde  Edypon  hoc  fe- 
cimus,  non  procedit  ultrapaginam  4-6xhujus  noftr^  editionis. 
Notulas  quafdam  disjedtas  &  confulas,  in  fine,  neglexi ;  nam 
ad  fequentia  tempora,  eae,  quales  quales,  pertinebant. 

HISTORI  A  E  L  YENS  IS    ECCLESI^ 
per  ANONYMUM  p.4-63. 

9,  Primum  librum  de  Hifioria  Elyenfi,  five  de  operibus 
K^thehvoldi  quis  confcripferit,  nondum  indagare  potui.  Tho- 

7)ias 


^  D    L  ECT  0  R  E  M. 

mas  Elyenfis^  qiiitreslibros  devita  &  tranflatione  S.  c-/^//&e'/- 
dridie,  &  rebus  Eljenfis  Coenobii  compoluit,  in  prooemio  li- 
hi\  fecundi  de  hoc  opufculo  fic  fcribit :  ^^^delwoldus  magna 
dlic  \inEJy\  ^  digne  commemorarida  gejfit,  qme  non  plene 
)m  lihrovitie  illins  exaratafimt.  ^^  du7n  vir  egregius,  ^ 
prndens  Herveius  primus  El/enjis  Epifcopus,  ut  relatu  digna 
compererat,  de  An^ico  in  Latinum  transferri  fecit,  ficque 
opere  expleto  lihrum  de  terris  S.  ^thelwoldi  nominavit.  La^ 
tent  igitur  tum  Anglicani  operis  conditor,  (niii  is  fuerit  Wbl- 
Uanus  JVint.)  tum  ejuldem  Latinus  interpres.  Nam  vita  illa 
^^i^Ethelwoldi,  quam  in  Anonymi  cujufdam  Hiftoria  de 
Mahneshuria  legi  in  collegio  S.  Trin.  Cant.  non  efle  ea  vi- 
detur,  quam  quserimus.  Herveius  fadus  eft  Epifcopus  Elyen- 
jis  A.  D.  I  io8,  Henrici  primi  anno  p.vel^  ut  Ramefienfis  li- 
i>er  iw  Monafi.  ^nglic.  1099.  Circa  idem  tempus  illummeum 
codicem  fcriptum  fuifle  (undeh^c  edo)  multis  conjeduris  col- 
ligitur.  Confercum  hispaginam  4.63.  vide  etiam  Ohfervationes 
V.  D.  J.   Mahillonii  ad  faculum  II  Benedictinorum.  p.  738. 

HISTORI.ZE,    ELYENSIS  Liber  Secundus 
per  Thomam  Efyenfem  monachum.  p.  489. 

10.  Thomas  Elyenfis  Ccenobii  monachus  tres  libros  com- 
piiavit  de  Hiftoria  infulce  Elyenfts.,  de  mta  S.  ^^yRtheldrithce ^ 
de  Ahhatihus,  de  Epifcopis,  de  Tranflatione  S.  t^y£theldrith^. 

Horum  primum  edidemntF.K  Benedi&ini,  fednoninte- 
grum ;  fecundum  nunc  do ,  fed  non  totum ;  quoniam  nihil 
in  iis,  quos  omifi,  attulit  fcriptor,  quod  non  didlum  prius. 
.^akus  haec  opufcula  videtur  tribuere  Richardo  Eljenfi ;  fed 
ejus  meminit,&  laudat  III  libro,  is,  quem  nunc  Thomam  efl^ 
arbitramur.  Vixit  au6tor  poft  annum  1166,  ut  ipfe  fcribit, 
&  non  anno  11 69,  ut  Godwinus  perhibet. 

Liber  meus  ex  quo  editio  haec  profluxit,  fcriptus  fuit  in 

membranis,  tempore  Hen.  3. 

-    •  /i , 

JOANNES    WALLINGFORD  p.  Tiy. 

11.  Abbas  Vigefimus  Primus  ad  S.  yilhanum  {uit  loannes 
Wallin^ord.  Ejus  vitam,  ingenium,  mores&  res  beneperpe- 
ramque  geftas  in  Vitis  Ahhatum  S.  Alhani  cuiquam  legere  in 
promptu  eft.  Sub  nomine  hujufce  Viri  extat  in  Bibliotheca 
nobili  Qottoniana  exiguum  volumen,  quod  duplicem  com- 

h  3  pleditur 


T  RAEFATIO 

ple6titurHiftoriam;  prior  tra(3:at  tempora  Saxonica  &  Danka, 
pofterior  a  Conqmeftu  pertingit  ad  anniim  XLII  Henrici  III. 
continiiata,  opinor^  ^qx:  RadHlphu?nWendover ;  fane  ille  yo- 
annes  fato  flindtus  erat  A.  D.  12 14. 

Priori  illi  volumini  nomen  Joa-  fFa//ingfordiprxrcnp{ijquod 
alicubi  ipfce  membranae  oftendunt,  donec  dies  certiora  doceat. 

Unicum  hujus  Chronic^  hadenus  vidi  exemplar,  vetuftum, 
obfolefa6lum,  lacunofum  ^*  Hinc  tot  in  excufo  vulnera,  tot  er- 
rata.  Fateor  interim  vitas  San6lorum  me,  data  opera,  ali- 
quas  abbreviaffe,  alias  penitus  prastermifille,  ut  alienas  ab  in- 
ftituto  &  confilio  meo.  IUud  adjicio,  multa  in  hoc  fcriptore 
haberi  ex  reconditioribus  Hiftoricis,  prtecipue  de  Rehus  'Dani' 
cis^  quce  apud  alios  non  temere  occurrunt :  confuluit  quoque 
de  iis  rebus,  quas  Normannis  nobifcuni  communes  fuerunt, 
fcriptores  Normannicos  j  quod  pauci  ante  eum  fecerunt.  Va^ 
luit  Joannes  nofter  &  carmine  pangendo.  Et  videtur  Hi- 
ftoriam,  vel  hiftorias  memorabiles,  verlu  tradidifle  pofteris. 
Certe  apud  multos,  qui  aut  poft  eum  fcripferunt,  aut  veteres 
ante  eum  Hiftoricos  auxerunt  &  recenfuerunt,  multa  ejus  ci- 
tari  carmina  mihi  fatis  conftat. 

R  A  D  U  L  P  H  U  S   de  D  I  C  E  T  O.  p.  ^rg. 

12.  Audor  libri  de  Fundatione  Abhatine  Waldenfis  vocat 
Radulphum  de  Difieto.  Scripfit  multa,  de  quibus  etiam  mul- 
ta  difleruit  clariffimus  V.  J.  Seldenm  in  Prsefatione  ad  X. 
Scriptores.  Abhreviationes  Chronicorum  qu^  habentur  inter 
X.  fcriptores,  (ut  id  obiter  moneam)  non  fuerunt  editse  ex  op- 
timo  MS.  Ego  enim  aliud  exemplar  vidi,  &  cum  editis  con- 
tuli ;  diftindtioremque  &  pleniorem  narrationem  inveni.  Sed * 
&  huic  exemplari  nonnulla  deefle  obfervavi,  mz.omrivk  ea 
qu»  impreffus  liber  habet  p.  4.38.  diQ  Juflo  ^  Honorio,  ufque 
adj  in  poUerum  feriietur.  Nimirum  Monachi  Cantuarienfes., 
egregii  olim  falfarii,  voluerunt  extra  dubium  conftituere  ifta 
^QConfecrationihm  Archiepifcoporum ;  quastamen  Bed^e,  dubia 
videbantur.  Iterum  huic  codici,  quem  legi,  defunt  ea  omnia, 
quse  de  Egwino  &  profeftione  ejus  Romam  fcribuntur.  pag.  44^. 
Et  alia  quoque.  Sed  hasc  extra  orbitam.  Vixit  Rad,  de  Dice- 
to  fub  JoanneKQgQ,  circa  A.  Chrifti  iiio. 


ANO- 


^D    L  ECTO  R  E  M, 

ANONYMUS  De  PARTITIONE 

Trovmcia,  ^c.  p.  s^o- 

13.  Codex  MS.  Bibliothecce  Arundeliante^  ex  quo  Schedas 
iftas  defumlimus,  varia  continet  diverforum  lcriptorum  opuf- 
cula  :  e  quibus  Pauca  fuos  Audlores  prae  fe  ferunt  Hinc 
incertos  demittit  nos,  quid  cuique  lit  attribuendum-  Non 
nefciebam  extare  apud  Gulielmum  Malmesh.  p  3  5-.  de  Ge^h  fi- 
milem  huic  tradatulum ;  &  etiam  apud  Alfredum  de  Bever- 
lega.  Hunc  tamen  edendum  curavi,  quia  &  multo  plura,  & 
longe  alia,  ab  utroque  eorum,  protulit.  Obiter  emendabis 
in  p.  5-60.  Wereceft.  in  q.  f.  M-  Hidae.  Linea  prox,  Hereford, 
Salopesh.  adde,  M.  M>  &  CCCC.  Hida. 

J  O  A  N  N  E  S    F  O  R  D  U  N.  p.  565-. 

14..  Joannes  Fordun  Scotus.  De  eo  Gulielmus  Ca^ndenus 
Brpanni^fux  p»  711-  A  mariremotior  Fordon  locatur,  cui  a 
loaine  de  'Fordon  aliqua  gloria,  qui hinc  oriundus Scoti-Chro- 
nicon  magno  labore  jedulo  congejjit,  cujus  Uudio  recentiores 
Scotorum  Hijlorici  plurimum  dehent.  Hiiloriam  fuam  J.  Fordon 
(fic  vulgo,)  deduxit  ad  media  tempora  Edwardi  III^  ad  an- 
num  fc.  1360.  Errant  igitur,  quieumcum  Joanne  P&ih2iX.Q^Q 
Fordham  confundunt ;  itidem  qui  fub  joanne  rege  ponunt. 
Scotichronicon  hoc  interpolavit  &  continuavit  (JMagnus  dMa- 
cullach  Fordunii  difcipulus.  Opus  hoc  continuatoris  habetur 
hodie  in  Bibliotheca  Regia  ad  S.  Jacohum  Weftmonafterii. 
Magis  placuit  mihi  ipfum  nudum  Fordunium  excudere.  Et 
fecutus  fum  exemplar,  quod  olim  poffidebat  Hedor  Boethius ; 
ipfe  nunc  poffideo.  Sunt  alii  codices  in  Bibliotheca  Cottonia- 
naS^Benedi&ina,  fed  mutili  &  recentiores. 

A  L  C  W  I  N  U  S.     p.  703. 

15*.  Alcwinus  (fic  fe  ipfe  nominat)  &  Latina  interpretati- 
one,  Flaccus.,  vel  Alhinus.  Nefcio  cur  Baleus  in  dubio  reli- 
querit  Akwinip^trmn.,  quam  ipfe  in  epiftola  ad  Eanhaldum  fa- 
tis  claredemonftraratj  lc.  Ehoracmnj  ubi  fe  enutritum  &  edu- 
catum  gloriatur,  eamque  patriam  fijam  apud  Carolum  dM.  de- 
pr^dicat.  Hsec  Gu.  ^iJMalmeshurienJis  annotavit  T)e  Gefiis 
L.  I.  Quae  non  veniffe  Baleom  mentem  miror  .•  certe  quod  non 

viderat 


'1 

•PRj4EFATI0  At)  LECTOREM. 

viderat  poema  hoC;,  non  miror.   Illud  enim  in  ^ngUam  pri- 
mus  reduxi,  &  in  lucem  produxi  j  ibipoft  principium 

' Patrise  quoniam  mens  dicere  hudes 

Et  veteres  cunas  properat  proferre  parumper 
'E.vhoxicx  gratii  praclarte  verjibus  urhis. 

Sunt&  alia  his  fimilia,  idem  probantia,  in  fine  carminis  ver- 
ba.  Has  vindicias,  &  tibi,  Akwine^  &  Patri^  communi  de- 
bui-  Cceterum  hoc  poema  beneficio  viri  do6tiflimi  J- MahiU 
lonii  accepi,  quod  gratiffimo  ore  profiteor-  Nulla  ejus  mentio 
apud  Biographos.  Nefciri  tamen  Au6tor  fe  ipfe  noluit ;  nam  ver^ 
fibus  lyiy,  1530,  ly^-i,  bene perpenfis,  ehcies  Alcwtnum  fuif- 
fe  patrem  hujus  libelU ;  ne  quid  de  Stylo,  &  temporis  confb- 
nantia,  aliifque  indiciis  prohxius  difl^rtare  necelle  habeam. 
Claruit  Akwinus  anno  Gratias  780.  Extant  apud  me  aliquot 
ejus  epiftolae  nondum  pubhcatee;  fed  nunc  his  non  erat  locus- 


Eoteras,  LeBor  candide,  fatis  diu  'videri  detentus  in  veBi- 
hulo'  Tro  more  tamen,  adhuc  coniieniendm  es^  ut  erratis  prali 
favorahiliterignofcas'^  quce  magna  ex parte  irrepftfse  intelliges 
per  ahfentiam  Editorh,  ^  eam  ipf^M  ob  caifam  minus  cegre 
feres.    Vale. 


G  I  L  D  A  S. 


G  1  h   B   JE 

S  A  P  I E NT I S 

D    E 

EXCIDIO     BRlTANNIiE 

L I  B  E  R  Qaerulus. 
Ex  antiquiffimo  MS.  Cod.  Cantabrigienfi, 


® 


/ 


3' 


Ordo  capittiJorum  in  MS.  Cod.  Cantabrigienfi  ^  ho-^ 
rim  numeri  ftant  in  margine  exterioru 

Incipiunt  capitula  libri  fequentis, 

Capitulum  I. 

Efcriptio  Britmima  Infiilce,  &  quod  illa  divina  ftatera  terfse  to-' 
I  tius  ponderatrice  fit  librata,  de  ejus  litu,  habitu,  &  qualitate. 
De  amoenitate,  5c  pulchritudine.  De  fertihtate,  &  ubertate» 
De  longitudine,  &  latitudnie.  De  Civitatibus,  antiquis  &  flu- 
minibus  prscipuis.  De  rivis  pernitidis,  &  ieni  murmure  ferpentibus, 
De  lucidis  fbntibus,  &  congruis  animalium  paftibus.  De  frigidis  lacubus^ 
&  torrentibus  exundantibus. 

II.  De  nimia  Tyrannide  Indigenarum,  &  crudehtate  fkviflima  Idolola- 
trarum. 

III.  Quam  dolofe  l{pmani  Britones  fibi  fiibegerunti  &  quam  beilicofe 
ipfis  diutius  reludtaverunt. 

IV.  Quomodo  ^omani  poftremo  Britonibus  prspofitos  vecStigales  prse- 
fecerint,  ita  ut  non  Britannia,  fed  l^mania  Infula  cenferetur :  &  quic- 
quid  habere  potuifTet  seris  &  argenti,  vel  auri,  Imagini  Cafaris  nota-^ 
retur. 

V.  Quo  tempore  Chriftus  in  mundum  venerit,  &  quanta  perfecutio 
tempore  Biocletiani  emerferit. 

VI.  Quanta  Martyrum  gloriatam  in  .ffm«««?'a  quam  in  univerfa  tunC  ef^ 
fioravit  Ecclefia. 

VII.  Quomodo  Ecclefia  redivivo  flore  refpiraverit,  fed  tamen  Arriani 
contaoio  infedta  defecerit. 

VIII.  Qualiter  gens  Britonum  Imperatores  T^manos  attriveritJ 

IX.  Qualiter  Britones  ardtati  a  Scotis,  &  PiBis  pro  ^omano  miferint 
auxilio,  &  obtinuerunt.  Et  quale  confilium  ^mani  eis  dederint.  Vide- 
licet  ut  inter  duo  maria  murum  per  millia  pafTuum  plurima  trans  infii- 
lam  inftruerent,  a  mari  Scotice  ufque  ad  mare  Hiberni-x,  (i.  e.)  z  liaii:  Ci; 
beit  civitas  antiqniffima,  duorum  ferme  millium  fpatio  a  Monafterio  Sfjcris 
CUrnig,  quod  nunc  vocatur  ^bercom*,  adoccidentem  tendens  contra  oc- 
cidentem,  juxta  urbem  ^telilt^.  At  infiilani  murum  non  tam  lapidibus 
quam  cefpitibus  conftruentes,  ad  nihilum  utilem  ftatuuntj  quia,  ftatim 
J^manis  repatriantibus,  iterum  ab  ipfis  impugnati  fimt. 

X.  Quam  mifere  legati  Britonum  I{pmam  iterum  mittuntur,  fciffis  vefti- 
bus,  nudis  pedibus,  opertis  fablone  capitibus,  lubricis  grelfibus,  lachrymo- 
fis  poftulationibus,  querulis  vocibus,  cund:is  membris  contrementibus  a 
^omanis  auxilia  petentes  &  impeti'antes. 

XI.  Quomodo  Britones  rurflim  ^mamrum  fblatium  repetierint,  &  qua- 
liter  Fsomani  fefe  excufaverint  j  fed  tamen  laudare  &  monere  coeperunt: 
ut  murum  armari  ad  mare  facerent:  quod  &  ficerent,  a  mari  Norveagit^- 
ufque  ad  mare  Galhvadice,  per  o6to  pedes  latum,  &  duodecim  altum.  Et 
turres  per  intervalla  conftruxerunt,  eo  in  loco  ubi  Severus  Imperator  max- 
imam  fofTam,  firmiffimumque  vallum  crebris  infiiper  turribus  communi- 
tum  per  cxxxii.  paffuum  longe  ante  fecerat,  (i.  e.)  a  villa  quse  Anglice 
"llKlllallefeniJe  dicitur,  Latine  vero  caput  muri  interpretantur :  quse  eft jux- 
ta  CiltemHttlje,  qui  murus  multum  diftat  ^  prffifeto  vallo  apud  meridiemj 
quod  antea  apad  %m.l  (Eiieit  fiipra  marc  Scotice  conftituerant. 

A  z  XII.  Qaa^: 


4         Capit.    Lib.     Seq_uentis. 

XII.  Qualiter  gens  fcabra  Scoterum  comperta  exculatione  l^omamrum 
in  Britones  infurrexerint,  &  eos  profequendo  lacefTerint. 

XIII.  Quod  Britones  adhuc  more  iblito  ad  J^omams  mittentes  nihil 
profecerint :  fed  curfum  fais  viribus  innitentes  PiSios  propulerint. 

XIV.  Quomodo  onmis  jultitia  ^  Britonibus  perierit,  &  omnis  nequitia 
pro  veritate,  etiam  inter  religiofbs ;  fuccreverit. 

XV.  Quod  Britones  pro  laxonibus  miferunt,  &  eos,  Deo  Judicante,  pro 
peccati  flagella  fufceperunt. 

XVI.  Qualiter  gens  Saxonica  cum  tribus  Kyulis  Britanniam  appulerit, 
6c  poftea  Britones  impugnaveriti 

XVII.  Quomodo  Saxones  fumptus  majores  fblito  expetunt;  &  hoc 
genere  impugnandi  materias   qusefierunt  &  fandla  Dei  diripuerunt. 

XVIII.  Qualiter  Ambrofius  Aurelianus  fblus  eis  reftiterit,  &  quis  Gildts 
Sapientis  nativitatis  annus  fit. 

XIX.  Quomodo  gens  Britannica  poflea  tota  Idololatri«e  erroribus  fit 
lubdita. 

XX.  Recapitulatio  fingulorum  qu^  fiiperius  defcripta  fimt  Epigram- 
m^tum.  In  qua  recapitulatione  operis  promittit  aud:or  fe  majorem  li- 
britm  de  Regibus  Britonum,  &  de  pr^liis  eorum  defcribenduni,  quem  & 
poftea  facit. 


EtfUciunt  Capitula^ 


Pnsfatia 


Prc^fatio  Gildce, 

^.^j^i^^N  'hoc  libro'  quicquid  deflendo  potius  quam  declaman° 
---%1  f^^S  do  (vili  licet  ftylo,  tamen  beniguo)  fuero  profecutus,  nc 
j^J^i  P^S  ^^^  "^^'  ^<^"  cundos  Ipernentis,  omnibufve  melioris 
^^'^{Ml  ^¥^  (q^ippe  q"i  commune  bonorum  difpendium  malorumque 
I^J^^  |&%^  cumulum  lachrymofis  querelis  defleam)  fed  cohdolentis 
J^^p  ^^^%  patrias  iacwinmoditatibus,  mileriifquc  ejus,-  ac  remediis 
S^-^s^^feFCl^^^.l  condeIedantis,edi(5turum  putet ;  quia  '^  vero'  non  tam  fpr- 
tiffimorum  militum  enunciare  trucis  belli  pericula  mihi  ftatutum  eft,  quam 
defidioforum :  Silui  ( fateor)  cuni  immenfb  *=  dolore  mentis',  &  animi  com- 
pundione,  cordifque  contritione,  &  attonito  fenfu  fkpius  hxc  omnia  in  ani- 
mo  revolvere,  &  (ut  mihi  renum  fcrutator  teftis  eft  Dominus)  fpatio  bi- 
luftri  temporis,  vel  eo  amplius  pr^tereuutis :  imperitia,  ficut  &  nunc,  ^  una 

cum 

^HscEpiftola.  l  Deal.  eCordisdolore.  Reliqu.i autemdefiderantur,ti/que adi\JiiTCi\h\.  d  Una 
aim  vilibusmemeiicisinhibentibus, nequalemcunque  admonitiunculam  fcriberem.  Injmprejfts 
Jeqiiustiir  iffa :  Legcbam  nihilominus,  admirandum  Legiflatorem  ob  unius  verbi  dubitationem, 
teiram  deliderabilem  nonintroiifle:  filiosSacerdotis  alienumadmovendo  altari  ignem,  cito  exicu 
periifle:  populum  verborum  Dei  praevaricatorem  fexcentorum  millium  (duobus  exceptisveraci- 
bus)  &quidemDeocharifrimum  (quippecui  iter  leviffime  ftratum  profundi  glarea  maris  rubri, 
cibuscosleftispanis,potusnovusexrupe  viator,  acies  invidta  manuum  folaintenfa  ereftiofuerit) 
beftiisjferro,  igni  per  Arabise  deferta  fparCm  cecidiffe:  poft  ingreffum  ignotse  acQ  Jordanis  portas, 
urbifqueadverfamoenia,folistubariimckngoribusjuGuDdfubruta:  palliolum  aurique  parum  de 
anathemate  prxfumptum  multos  ftravifle :  Gabaonitarum  irritum  fcedus  (calliditate  licet  extor- 
tum)  nonnullisintulifleexitium:  ob  peccata  hominura  querulas  fanaorum  Propbetarum  voces, 
&:maximeHieremia:ruinamcivitatisfus  quadruplici  plangentis  alphabeto,  Videbamqueetiam 
noftroteropore,  ut  illedeSeverat.  Sfl/«/«/f^/^  urhem  viduam,  «ntea  poptiUs  fknam,  gentiumdomhimn^ 
Frinci^smprovitzciarumjubtriliutofuiffe  faBam  ( id  eftEcclefiam)  ohfcuratum  aurum,  coloremque  opti- 
fmmmutatmn  (quod  eft  verbi  Dci  fplendorem)  Filios  sion  (ideft,  fandae  macris  Ecclefise)  indytos 
(^ami&os  auroprimo,  amplexatosfuifleftercora.  Etquodilliintolerabiliter  utpote  prtecipuo,  mi- 
hiquoquelicetabjedojutcunqueadcumulumdoloris  crcfcebat,  dum  itaeofdem  ftatuprofpero  vi- 
ventes egregios  Uixerat,  ut  diceret ;  Candtdiores  Nazanei  ejus  nive,  ru&icuttdiores  eiore aatiqua,  Sapphira 
pukhrieres.  Iftaego&multa  alia  veluti  fpeculum  quoddam  vitae  noftrx  inScripturis  veteribus 
intuens  convertebaretiam  ad  novas,  &  ibi  legebam  clarius,  quse  mihi  forfitan  antea  obfcura  fucrant, 
ceflante  umbra,  acveritatefirmiusillucefcente.  Legebam  (inquam)  DominumdixiflTe:  Nenve- 
w/,  nifi  adovesperditas  domus  Ifrael.  Et  e  contrario  :  Filii  autem  regni  hujus  ejicientttr  in  tc7iehras  exte- 
riores  :  ibi  eritfletus i^flridor dentium.  Eciterum:  None^bsnum  tollere  panem  filiorum,  ^  mittere 
camhus.  Icemque  :  V^e  vshis  fcribis^Fharif^t  hypocritte.  f^udieb^im  :  Multi  ah  Oriente  &  Occide?/- 
te  venient  (^  recumhent  cum  Ahraham,  jjaac,  Qf  Jacoh  in  regno  calorutn.  Et  ^  diverfo  :  &t  tum  dicam 
eis  :  Difcedite  d  me  operarii  ittii^uitatis.  Legebam  :  Beata  (ieriles,  ^ubera  quatiou  laiiaverunt.  Et 
econtrario:  §ltia parata  erant,  intrc.ventnt  cum  eo  adnuptias:  foflea  ventrunt  ^reli^Uievirgines,di- 
ce;ttes :  Domine,  Domine  aperi  nobis.  Qilibus  refponfum  fuerac :  Ngrt  mvi  vos.  Audiebam  fane  : 
^i  crediderit  <^  haptizatus  ftierit,  fahus  erit :  qtii  aiitem  non  crediderit,  condemnahitur.  Legebam  A- 
poftolivoce,  Olealiriramumbonaeolivasinfertumfuifre;  fed  i  focietate  radicis  pinguedinis  ejuf- 
dem,  finon  timuiflet,  fedalcafaperet,excidendum.  Sciebam  mifericordiam  Domini.  fed  &  judi- 
cium  timebam.  Laudabam  gratiam,  fed  redditionem  unicuique  fccundum  opera  fua  verebar. 
Oves  unius  ovilis  diffimiles  cernens,  merito  beatiffimum  dicebam  Petrum  ob  Chrifti  integram  con- 
feffionem,acJudam  infceliciffimum,proptercupiditatisamorem.  Stephanum  gloriofum  ob  mar- 
tyriipalmam,fedNicolaummiferumpropter  immuadae  haerefios  notam.  Legebam  cerce :  Erant 
illisomniacommunia:  fed  &  quod  diftum  eft :  ^are  convenit  vobis  tentare  (piritumDeii  Videbame 
regionequancumfecuricatisbominibus  noftri  cemporis,  acfinon  eflet  quod  timeretur,  increveraci 
HiEcigitur&muIcopIura,  quse  brevicacis  caufa  omictenda  decrevimus,  cum  qualicunque  cordis 
compundlione  attonica  mentc  fspius  voluens :  fi,  inquam,  peculiari  ex  omnibui  nationibus  populo, 
feminiregalijgenciquefand-ae  (ad  quam  dixerat:  Prtmogenitus  meus  Ifrael)  ejufque  Sacerdotibus. 
Prophetis,  Regibus  per  toc  fecula,  Apoftolo  miniftro,  membrifquc  illius  primitiv»  Ecclefiac  Domi- 
nusnon  peperciccum  ^  refto  tramicedeviarinc;  quid  cali  hujus  atramento  jetatis  fadturus eft,  cui 
priKterillanefandaimmaniaquepeccata,  quse  communicer  cumomnibus  mundifccleratisagit,  ac- 
cidicetiam  illud  veluci  ingenicum  quid  &  indelebile  infipiencice  pondUs,  &  levitacis  ineludtabile- 
Quid?  (mihimet  aionemifer)  cibiveluti  confpicuo  ac  fummo  dodtoritalis  cura  commitcicur,  uc 
obftesiciibustamviolenti  torrentisj&contrahunc  inolitorum  fcelerum  funem,  pertoc  annorum 
fpatiainterrupcelatequeprocradtum,  y?TOf*  depofitum  tibi  creditumi  Ec:  Taceas,  alioquin  hoc  eft 
dixifTepcdi,  S.peculare;  &  manui,  facere.  Habet  Bricannia  redtores,  habec  fpeculacores.  Quid  tu 
BUKando  mutire  difponis  ?  Habec  (inquam )  habcc,  fi  non  ulcra,  non  citra  numerum.    Sed  quia  in- 

A  3  clinasii 


pRiEFATIO      GlLD^ 

Ctim  chariffimis  mei  amicis  imperantibus,  ut  qualemcunque  gentis  Britan' 
nicts  hiftoriolam ,  five  admonitiunculam  fcriberem'.     In  zelo  igitur  do- 
mus  Domini,  facrse  legis,  feu  cogitatuum  rationibus,  vel  firatrum  religiolis 
precibus  coadtus,  nunc  perfblvo  debitum,  multo  tempore  antea  exac^um, 
vile  quidem  '  ftylo',  led  fidele  (ut  puto)  &  amicale  quibufque  egregiis  Chri- 
fti  tyronibus ;  grave  vero  &  importabile  apoftatis  infipientibus :  Quorum 
priores  (ni  fallor)  cum  kchrymis  fbrte  quse  ex  D  e  i  charitate  profluunt, 
ahi  cum  triftitia  (ledquasdeindignatione&pufillanimitate  deprehenfe  con- 
icientiasextorquetur)  illud  excipient.    ^' Igitur',  Deo  volente,  pauca,  i.  De 
fitu.     2.  De contumacia.     3.  De  fiibjediione.     4.  De rebellione.     y.  'De 
iecundafiibie(litione,acduro'famulatu.     6.  De  religione.     7.  Deperfecuti- 
One.     8.  DeSan<3;isMartyribus.    9.  Dediverfish«erefibus.     10.  De  tyran- 
nis.     II.  De  duabus  gentibus  ^  vidlricibus'.  ' De prima vaftatione.  12,  De 
defenfione.     13.  ^Detecunda  vaftatione.  14,  Defecundaultione.     ly.  De 
tertia  vaftatione.  x6.  Defame.  17.  De  §  epiftohs'.  18.  Devi6toria.  19.  De 
lceleribus.    20.  Denuntiatisfiibito  hoftibus.    21.  De£imofapefte.  22.  De 
confilio.     23.  Defsevioremultoprimishofte,     24.  De  urbium  fubverfione. 
2J-.  Dereliquiis.     2.6.  Depoftrema  ''pace,  quse'  poftrema  viitoria  tempo- 
ribus  noftris  Dei  nutu  donata  eft,  dicere  [  curabo'. 

clinatitantopondere  funtprefli,  idcirco  fpatium  refpirandi  non  habenr.  Prsoccupabant  igiiur 
fcmutuo  talibusobjedtionibus,velmulto  his  mordacioribus,  veluri  condebirores  fenfus  mei.  Hi 
non  parvo  (ut  dixi)  tcmpore  (cum  legerim  tempus  ejfe  IsqtteTidi  ^tacendi)  &  in  quadam  acfi  an- 
guftatimorisporticuiudtabantur.  Obtinuit,  vicitque  randemaliquando  Crcditor :  Si  non  cs,  in- 
quicns,  talisaudaci3e,utinterveridicasrationalis  fecundse  S  nuntiis  dcrivationiscrearurasnonper- 
timcfcas  libertatis  aurea:  decenti  nota  inuri,  affedum  faltem  intejligibilisafinaseatenuselingui» 
non  refugito  fpiritu  D  e  i  afHataf -  nolentis  fe  vehiculum  fore  tiarati  magi  devoturi  populum  Dei* 
qu3e  inanguflomacerijE  vinearumrefolutumejus  attrivitpedem,  ob  id  licet  verbera  hoftiliter  len- 
lerit,  cuiquc  Angelum  cosleftem  eniem  vacuum  vagina  habentem,  atque  contrarium  (quemille 
crudaftoliditatecsecatus  non  viderat)  digito  quodammodo,  quanquam  ingrato  acfunbundo,  & 
innoxia  ejus  latera  contra  jus  fafquc  csdenti  demonftravit.      In  Zelo  igitur  8;c. 

a  Deeji.    b  Sed  ante  promifrum.    c  Item  de  fubjeftione  ac  diro.    d  Vaftatricibus.    e  Dee[l. 
/Itemque  vaftatione.    f  Epiftolisad  Agitium.    ^  Pacrisevidtoriajqus.    >  Cgnamur. 


Explidt  Preefatio. 


liicipit 


INcipit  Liber  querulus  S.  Giyce  Sapkntis  de  excidio  Bri^ 
tanm<£.  De  calamitatibus  &  prsvaricationibus  ejus  civi- 
um.  De  exulatione  Britonum^  &  duris  oppreflionibus  eorum* 
&  quam  dolofe  Romani  eos  libi  fubegerint,  &  quam  bellico- 
fe  ipfis  diutius  reftiterint :  &  quomodo  Romani  poftremo  eis 
praspofitos  ve6ligales  praefecerint ,  ita  ut  nori  Britannia  fed 
Romana  Inlula  vocaretur,  &  omnis  moneta  auri,  argenti,  & 
«eris  imagini  Cdifaris  notaretur.  Quo  tempore  Chriftus  in 
mundum  venerit.  Et  quanta  perfecutio  tempore  Diocktiani 
emerferit.  Quantum  martyrum  gloria  tunc  Britannia  ef- 
floruerit.  Qualiter  gens  Britonum  Imperatores  Romanos  at^ 
triverit. 


Hifi^ 


7 


QM 


N 


H  I  S  T  O  R  I  A' 


G 


JE. 


1{^IT AN N I ^  infula  in  extremo  ferme  or-  re^tuBri- 
bis  limite  circium  occidentemque  verfus,  di-  ^"^""^- 
vina,  ut  dicitur,  ftatera  terrse  totius  pondera- 
trice  librataj  ab  Africo  boriali  propenfius 
tenfa  axi,  odtingentorum  in  longo  milium, 
duc^ntorum  in  lato  fpacium  (exceptis  diver- 
forum  prolixioribus  promontorium  tradti- 
bus,  quse  arcuatis  oceani  finibus  am  biuntur )  te- 
nens :  cujus  "^  difFufione',  & -(at  ita  dicam) 
intranfineabili  undique  circulo,  abfque  meri- 
dian^e  freto  plagse,  (quo  ad  Galliam  Belgi^ 
cam  navigatur)  vallata  "  duum'  oflns  nobilium 
Thamefis  ac  SabriniE  fluminum  veluti  brachiis  (per  quse  eidem  olim  tranima- 
rinse  delitiae  ratibus  vehebantur)  aliorumque  minorum,  meliorata^^bis  denis 
bifijue  ^"  quaternis' civitatibus,  ac  nonnullis  "  Caftellis',  ^murorum,  turrium 
ferratarum,  portarum',  s  domorumque'  (•'quorum'  culmina  minaci  '  proceri- 
tate'  pprrefta  in  ^  edito'  fbrti  compage  '  pangebantur'^  ""  molitionibus'  non 
improbabiliter  inftrudiis  decorata^' "  campis'  late  panfis,  collibufque  amoeno 
fitu  locatis  prspollenti  cultura:  aptis,  °  montibufque'  alternandis  animalium 
paftibus  P  magne'  convenientibus  ('i  diverfbrum'  colorum  flores  humanis  gref^ 
fibus  puIfati,non  indecentem  'quondam'  feu  pidturam  eifdem  '^imprimebant ) 
eledta  veluti  fponfa  monilibus  diverfis  ornata  :;  fbntibus  lucidis,  crebris  undis 
niveas  veluti  glareas  pellentibus,  pernitidifque  rivis  leni  murmure  ferpentibus, 
^  quorumque'  in  ripis  accubantibus  fuavis  faporis  pignus  pr3etendentibus,&  la- 
cubus  frigidum  aquae  torrentem  vivse  exundantibus  irrigua. 

<f  Epiftola.  ^OifFufiore.  rDuorum.  dQuzternisfulgetFr/ig.apmifohaiiaBo/co.  eCi- 
ftellis  decoratur. /r/j  Fragm.  fupradiSium.  f  Murorum  quoqueac  turrium,  ferratarum  poitafrum. 
ItaFragm,  g  Deefi  a^e  JoJf.Yiomoram  eti3.Tn,  Frag.  h  Quarum.  i  Ita  Jo/f.  ^  Fragm.ln 
MS.  vero  Cant.  corrupte  legitur  proceleritate.  k  Editum  Fragm.  l  Cernuntur  Frag.  m  Mu- 
mtiomhvLs.JojJ'.  Locus  autsm  integer  hoc  modo  legitur  in  Frag.  non  improbabiliter  eft  adornara 
inftrud:is  munitionibus.  wCampisquoque  fu]gcc.Fr(j^.  o  Deefi  (\\xeJeJf.mont\bus.etia.mFrag. 
p  Maxime  yojf.  Optime  Frag.  <j  Quorum  diverforum  Joff'.  Parenthefi  i?iclupt  fc  leguatur  i» 
Fri^gOT.  qui  diverforum  colorum  floribus  gratiredduntur  humanis  vifibus.  §ljue  vero  fequuntur 
ufque  ad  fmem  capitis  hoc  mado :  veluti  elecSa  fponfa  divcrfis  ornata  monilibus.  Foncibus  lucidis 
crebrifquegaudet;  ex  quibusrivulileni  murmureferpences,  fuave  pignus  foporistribuunc  vi- 
atoribusfeffis.  Duorum  etiam  oftiis  nobilium  iluminum,  Tamefis  videlicet  ac  Sabrina:,  ve- 
luti  brachiis  meliorata,  per  qu£e  eidem  Britannise  olim  tranfmarinx  deliciaz  ratibus  vebebantur  ; 
aliorumque  fluminum  minorum  infufione  irrigatur.  r  Deefi,  /Imprimebat.  t  Ipforum- 
que. 


B 


2.  Hsec 


^ 


HlSTORiA       GtLDyE. 


«e. 


r^  contuma-      \\.  Hsec  credta  cervice  &  mente,  ex  quo  inhabitata  eft,  nunc  Deoj  inter- 
""•  dum   civibus,  nonnunquam  etiani  tranfinarinis  Regibus,  &   fubjedtis  'in- 

terdum' ingrata  confurgit.  Quid  enim  deformius,  quidque  iniquius  po-* 
teft  humanis  aulibus  vel  efTe,  vel  intromitti  negotium,  quam  Deo  timorem, 
bonis  civibus  charitatem,  in  altiore  dignitate  "^  compofitis'  abfque  fidei  detri- 
mento  debitum  denegare  honorem,  &  frangere  divino  fenfui  humanoque 
fidem,  St  abjedto  Gceh  &  terrse  metu,  propriis  adinventionibus  aliquem  ^  ex' 
libidinibus  Regi  ?  Igitur  non  omittens  prifcos  illos  communefque  cumom- 
nibus  gentibus  errores,  quibus  ante  adventum  Chrifti  in  carne  omne  huma- 
numgenusobhgabaturadftridlum,  nec  enumerans  patrije  portenta  ipfadia- 
bolica,  pene  numero  "^  vincentia  -ffigyptiaca'  (quorum  nonnulla,hneamentis 
adhuc  defbrmibus  intra  vel  extra  deferta  moenia  fblitomore  rigentia,torvis 
vultibus  intuemur)  neque  nominatim  inciamitans  montes  ipfbs,  aut  colles., 
vel  fluvios  olim  exitiales  (nunc  vero  humanis  ufibus  utiles)  quibus  divinus 
honor  a  cseco  tunc  populo  cumulabatur :  &  tacens  vetuftos  immanium  ty- 
rannorum  annos,  qui  in  aliis  longe  pofitis  regionibus  vulgati  fimt  (ita  ut  Por- 
phyrius  ^  rabidus  canis  orientalis  adverfus  Ecclefiam'  dementi^e  fuse  ac  vani- 
tatis  ftylo  hoc  etiam  adnedteret :  Britamiia  ^eft',  inquiens, /^rifi/w  Frovincia 
tyrannorum)  illa  tamen  proferre  conabor  inmedium,  quse  temporibus  Im- 
peratorum  Romanorum  &  palTa  eft,&  aliis  intulit  civibus  s  longe'  pofitis  mala: 
quantum  tamen  potuero,  non  tam  ex  fcripturis  patrias,  fcriptorumve  monu- 
mentis  (quippe  quse,  vel  fi  qua  fuerint,  autignibus  hoftium  exufta,  aut  civium 
^  exilii' claffe  longius  deportata,  non  compareant)  quam  tranfmarina  rektio- 
rie,  qua;  crebris  irrupta  intercapedinibus,  non  fatis  claret, 
Deftihj  Bio-  IIL  Etenim  Reges  '  Romani'  cuni  orbis  imperium  obtinuifTent,  flibjugatif^ 
que  finitimis  quibufque  regionibus  vel  infulis  orientem  verflis,  prima 
Parthorum  pace  Indorumque  confinium  (qua  peradta,  in  omni  pene  terra 
tum  ceffavere  bella)  potioris  famae  viribus  firmaffent,  non  acies  flamma; 
quodammodo  rigidi  tenoris  ad  occidentem  cseruleo  Oceani  torrente  ''  vel  co- 
hiberi  potuit',  vel  extingui :  fed  transfretans  infulsE  parendi  leges  nullo  ob- 
obfiftente  advexit,  imbellemque  populum  fed  infidelem,  non  tam  ferro,  '&' 
igni,  '"  machinifque'  (ut  alias  gentes)  quam  fblis  minis,  vel  judiciorum  con- 
cuflionibus,  in  fuperficie  tamen  vultus,  preffo  in  altum  cordis  dolore,  flii  obe- 
dientiam  prof^rentem  edidiis  fubjugavit. 
Be  rebdlio-  IV-  Quibus  ftatim  Romam,  ob  inopiam  cefpitis,  ut  "  aiunt',  repedantibus, 
»f.  h  nihil  de  rebeUione  fvifpicantibus,  redlores  fibi  reliitos  ad  enuntianda  ple- 

nius  vel  confirmanda  Romani   Regni  mohmina  Le^na   trucidavit  dolofa. 
°  Quibus  ita  geftis  cum  talia  Senatui  nuntiarentur,  &  propero  exercitu  p  vul- 
peculis  (ut  fingebat)  fubdohs'  ulcifci feftinaret :  non  militaris  in  mari  claffis 
parata  fortiter  dimicare  pro  patria,  neque   quadratum  agmen,  "3  nec'  dex- 
trum  cornu,  'aliufve'  belli  apparatus  in  littore  '^conferitur',  fed  terga  pro 
^  fcutis'  fugantibus  "  dabantur',  &  colla  gladiis  (gelido  per  offa  tremore  cur- 
rente)  manufque  vinciends   muliebriter  protenduntur :   ita  ut  in  prover-- 
^     .        bium  &  derifum  longe  lateque  "-  efFeratur'  quod  non  Britanni  funt  in  bello 
fbrtes,  nec  in  pace  fideles. 
Defectivda        V.  Itaque  y  multis  Romani'  perfidorum  csefis,  nonnuUisad  fervitutem  (ne 
d^rgfimula-  ^^^^^  penitus   in  fblitudinem  redigeretur)   mancipalibus  refervatis,  patria 
^■jgjamua    ^.^^  oleique  ^  expcrte',  Italiam  petunt,  ^fuorumque'  quofdam  '"prsepofitos 
relinquentes',  indigenarum  dorfis  maftigias,  cervicibus  jugum,  folo  nomen 
'    Romanae  fervitutis  hserere  fadiuros,  ac  non  tam  militari  manu  quam  'flagel- 
lis'  callidam  gentem  maceraturos,  &  fi  res  fic  poftulaviffet,  enfem  (ut  dicirur) 

a  jyceft.  ^  Politis.  c  Et.  rf  ./Egyptiaca  vincentia.  e  Rabidus  orientalis  adverfus  EccJe- 
Cam  canis.  f  Dfefi.  ^Etlonge.  /6  Exulum.  /'  RoTnan.  .^  Potuic  vel  cohiberi.  l  Deefi. 
m  Machinis.  w  Xjzzgthzntjojfelm.male.  o  Hic  imipit  Cap.W .  in  MS.  Cant  p  Vulpeculas 
■fut fingebat)  fubdolas.  q  Neque.  r  Aliive.  /Conieruntur.  t  Scuto.  »  Dantur.  x  £f- 
ferretur.  y  Rom.ani  multis  s  Experte  relida.  a  Suorum.  b  RelinqueQtes  praoo- 
fitos.     c  Fiagris. 

vagina 


H    1    S    T    d    R    I    A       G   1    L    D   tE.  J 

vagina  vacuum  latcri  ejus  ^  populi'  accommodaturos  5  ita  ut  nou  Britanma,, 
led  ''E.onianalnrula'  cenfcretur,  &  quicquid  habere  potuiilet  aeris,  argentij' 
vel  auri,  imagme  Cislaris  notaretur. 

'VI.  Interea  glaciali  frigore  rigenti  infiilae,  &  velut  longiore  tcrrarum  fe- d?  >•#%>?;• 
eefTu  fbli  vifibili  non  proximse,  verus  ille  •*  fbl ,  non  de  "  firmamento'  tempo- 
rali,  fed  de  fumma  etiam  coelorum  arce  tempora  cundta  excedente,  univerfb 
orbi  pr^fulgidum  fui  corufcum  oftendens ;  tempore  (ut  fcimus)  lummo 
Tibeni  Cxfaris,  (quoabfque  uUo  impedimento  ejus  propagabatur  religio, 
coraminata,  fenatu  nolente,  aprincipe  morte  dilatoribus  militum  eju,fdem) 
radios  iuos  primum  indulget,  id  eft,  fua  prsecepta  Chriflus. 

VII.  Quas  licet  ab  incolis  tepide  fufcepta  funt,  apud  quofdam  tamen  inte-  Deperfccuth 
gre,  &  alios  minus  ufque  ad  perfecutionem  Diocletiani  tyi-anni  novenneni :  '"'^- 

m  qua  flibverfE  per  totum  mundum  funt  Ecclefiae,  &  cundlse  facrx  fcriptu- 
ras,  qu2e  inveniri  potuerunt,  in  plateis  exuftx,  &  eledi  lacerdotes  gregis 
Uomnii  cum  innocentibus  ovibus  trueidati .'  ita  ut  ne  vefligium  quidem 
(fi  fieri  potuifTet)  in  nonnullis  '  provinciis'  ChriftiansB  religionis appareret, 
« Permanfere'  tunc  quantse  fugae,  quantse  flrages,  quant^  diverfarum  mor- 
tium  poen^E,  quantse  ''  religionis'  apoflatarum  ruin^,  quantse  '  gioriofifli- 
morum'  martyrum  coron^e,  quanti  perfecutorum  rabidi  furores,  quantse 
e  contrario  Santtlorum  patientise  fuere,  ecclefiaftica  hiftpria  narrat :  ita  , 
ut  agmine  denfb  certatim  (relidtis  poft  tergum  mundiahbus  tenebris)  ad 
amoena  coelorum  regna,  quafi  ad  propriam  fedem,  tota  feftinaret  Ec- 
clefia. 

VIII.  Magnificavit  igitur  mifericordiam  fuam  ^  Deus  nobifcum'  vokns  De  Sanau 
omnes  homines  jahos  fieri,  &  vocans  non  minus  peccatores,   quam   eos   ^  qui  J^Urtjrihuw 
putant  fe  ejfe  jujtos ,  qui  gratuito  munere  fupradidto  (ut  '"  eognofcimus') 
perfecutionis  tempore,  "  ne'  crafTa  atrs  nodis  caligi^e  Britannia  obfufcare- 

tur,  clariflimas  lampades  Sandtorum  martyrum  nobis  accendit,  quorun» 
nunc  corporum  fepulturse,  &  pafhonum  loca,  fi  non  lugubri  "  divortione' 
barbarorum,  quamplurima  ob  fcelera  noftra,  civibus  adimerentur,  nonmi'* 
nimum  intuentium  mentibus  ardorem  divinae  charitatis  incuterent.  San-* 
dtum  Albanum  Verolamienfem,  Aaron  &  Julium  Legionum  urbis  cives, 
P  &  caeteros'  utriufque  fexus  diverfis  in  locis  fumma  magnanimitate  in  a- 
cie  Chriiti  perftantes  dico.  Quorum  prior  poftquam  charitatis  gratia 
confefTorem  "J  alium'  perfecutoribus  infe£tatum,  &  jam-  ianique  compre- 
hendendum  (imitans  &  in  hoc  Chi'iftum  animam  pro  ovibus  ponentem)  do- 
mo  primum,  ac  mutatis  dein  mutuo  veftibus,  occuluit, /&  difcrimini  fe 
fratris  in  fupradidti'  veftimentis  libenter  perfequendum  dedit :  ita  Dea 
^  placens'  inter  facram  confeflionem  cruoremque  coram  impiis,  Romana 
tum  ftigmata  cum  horribili  '  phantafinate'  prseferentibus  "  iignorum'  mi-' 
raculis  mirabiliter  adornatus  eft,  ut  oratione  ferventi,  illi  Ifi"aeliticse  aren- 
ti  vis  minufque  tritse  (ftante  diu  arca,  prope  glareas,  teftamenti,  in  me- 
dio  Jordanis  canali)  fimile  iter  ignotum,  "^  trans'  nobilis  fluvii  alveum, 
cum  mille  viris,  ficco  ingrediens  pede,  (fufpenfis  utrinque  niodo  prse- 
ruptorum  fluvialibus  montium  gurgitibus)  aperiret,  6c  priorem  carnificem 
tanta  prodigia  videntem  in  agnum  ex  kipo  mutaret,  &  una  fecum  trium- 
phalem  mar^yrii  palmam  ^  fiftere'  vehemeutius,  &  excipere  fbrtitis  faceret. 
Caeteri  vero  fic  diverfis  cruciatibus  torti  funt,  &  inaudita  membrorum 
difcerptione  laccrati  ^  fiint',  ut  abfque  cundtamine  gioriofi  in  egregiis  Hi- 
erufalem  veluti  portis,  martyrii  fui  trophasa  defigerent.  Nam  qui  fii- 
perfuerant  fylvis    ac   defertis  abditifque    fpeiuncis   fe  occuitavere,  ©xpe-, 

a  lieefi.  b  Romania.  e  Y.*iitMS.Codice.  d  Deefi.  e  Firmamento  folum.  f  Pro- 
vinciae  locis.  g  Deefi  apud  Tolid.  Virgil.  h  Desfi.  i  Glorioforum.  k  Nobilcum  Deus. 
/  Quifeputantjuftos.  w  Conjieimus  jz  Ne  penitus.  o  Divortio.  />  CiEterofqUe.  q  De- 
efi.  r  Ft  fe  difcrimini  in  fratris  fupradidti.  fBeefi.  »  Phantafia.  »  Placens  fignorum. 
X  TransThamefis.    y  Sitire.    x.  Dtefi. 

B  2  «ftantej 


4" 


De  diverjls 

kterejibus . 


De  tyramiis. 


J3ecluahtis 
gentibus  °  vi 
Hricibus',  de 
frima  vafia- 
tione. 


De  defenfw 
ne. 


HlSTOHIA       GlLD^. 

dantes  ajufto  red:ore  oninium  Deo  carnificibus  fevera  quandoque  ju- 
dicia,  libi  vero  animarum  tutamina.  ="  Igitur'  biluftro  fupradidti  turbinis 
nec  dum  ad  integrum  "^  adimpleto'  emarcefcentibufque  nece  fuorum  au- 
torum  nefariis  "  edid:is',  Isetis  luminibus  omnes  Chrifti  tyrones,  quali  poft 
hyemalcm  ac  prolixam  nod:em,  temperiem  lucemque  ferenam  aurs  cce- 
leftis  excipiunt  j  renovant  Ecclefias  ad  fblum  ufque  deftrudras ;  bafilicas 
Sand:orum  martyrum  fundant,  conftruunt,  perficiunt;  ac  velut  vidiricia 
figna  pallim  propalant ;  dies  feftos  celebrant ;  **  facramenta'  nmndo  corde 
oreque  conficiuut;  omnes  exultant  filii,  gremio  ac  fi  matris  Ecclefis 
confbti. 

IX.  Manfit  namque  hsec  Chrifti  capitis  ^  membrorumque'  confbnantia 
fuavis,  donec  Arriana  perfidia,  atrox  feu  anguis,  tranfrnarina  nobis  evo- 
mens  venena,  fi-atres  in  unum  habitantes  'exitiabile'  faceret  fejungi,  ac 
fic  quafi  via  fad:a  trans  oceanum  omnes  omnino  beftis  ierae  niortiferura 
cujufiibet  hasrefios  virus  horrido  ore  vibrantes,  letalia  dentmm  vulnera 
patrije  novi  femper  aliquid  audire  volenti,  &  mhil  certe  ftabiliter  obti- 
wenti,  infigebant. 

8  X'.  Itemque  tandem  tyrannorum  virgultis  crefeentibus,  &  in  immanem 
fylvam  jam  jamque  erumpentibus,  infula  nomen  Romanum,  nec  tamen 
^  mores'  legemque  tenens,  quin  potius  abjiciens,  germen  fuse  plantationis 
amariffimse  ad  Gallias,  magna  comitante  fatellitum  caterva,  infiiper  etiam 
^  Imperatoris'  infignibus  (quas  nec  decenter  ufquam  geflit : )  ^  nec'  legiti- 
me,  fed  ritu  tyrannico  6c  tumultuante  initiatum  milite  Maximum  mittit* 
Qui,  callida  primum  arte  potius  quam  virtute,  finitimos  quofque  pagos 
vel  provincias  contra  Romanam  ftatum,  'per'  retia  perjurii  mendaciique 
iiii  facinorofb  regno  adnedtens,  &  unam  alarum  ad  Hifpaniam,  alte- 
ram  ad  Italiam  extendens,  &  thronum  iniquiffimi  imperii  apud  Tre- 
veros  ftatuens,  tanta  infania  in  dominos  debacchatus  eft,  ut  duos  Impe- 
ratores  legitimos,  unum  Roma,  alium  religiofiffima  vita  pelleret.  Nec 
mora,  tam  '^*  fertilibus'  vallatus  audaciis,  apud  Aquilegiam  urbem  capite 
nefando  casditur,  qui  decorata  totius  orbis  capita  regni  quodammodo 
"cervicibus'  dejecerat. 

XI.  Exin  Britannia  cmni  armato  milite,  p  militaribufque'  copiis,  re- 
'<3:oribus  i  linquitur' immanibus,  ingenti  juventute  fpoliata,  (quae  comitata 
veftigiis  fiipradidti  tyranni  domum  nufquam  ultra  rediit)  &  omnis  belli 
^ufiis  ignara  penitus';  duabus  primum  gentibus  tranfmarinis  vehementer 
fasvis,  fcotorum  \  Circione,  Pidorum  ab  Aquilone  calcabilis  multos  ftu- 
pet  gemetque  ^per'  annos. 

'  Xir.  "  Gens  igitur  Britonum  Scotorum  Pi(5torumque  impetum  non 
ferens',  ob  "  quorum'  infeftationeni  ac  diriffimani  depreffionem,  legatos  Ro- 
mam  cum  epiftolis  mittit,  militarem  manum  ad  fe  vindicandam  lachrymo- 
fis  poftulationibus  pofeens,  &  fubjedtionem  ftii  Romano  imperio  continue 
tota  animi  virtute  (fi  hoftis  longius  arceretur^  vovens.  Cui  mox  defti- 
natur  legio  prseteriti  mali  immemor,  fiafficienter  armis  inftrud:a.  Quse 
ratibus  trans  Oceanum  in  Patriam  adved:a,  &  cominus  cum  gravibus  ho- 
ftibus  congreffa,  magnamque  ex  eis  multitudincm  fternens;  &  omnes  e 
finibus  depulit,  &  fiibjedtos  cives  tam  atroci  dilaceratione  ex  imminenti 
captivitate  liberavit.  Quos  juffit  conftruere  inter  duo  maria  trans  infu- 
lam  murum,  ut  effet  arcendis  hoftibus  yturba'  inftrud:us  terrori,  civibuf^ 
que  tutamini.  Qui  vulgo  irrationabili  abfque  red:ore  fadus,  non  tam 
lapidibus  quam  cefpitibus,  non  profuit. 


a  Hic  ixcipitcap.  Vll.iKMS.Cafit.  ^  Expleto.  <r  DecrQSjs.  d  Szcra.  eDee^que.  f  Ex- 
itiabiliter.  ^  VIII.  inMS.  h  Morem.  i  Imperatoriis.  k  Non.  /  Deefi.  m  Feralibus^. 
w  Deefi.  .  0  Valtatricibus.  f  Veefi  que.  q  Licet.  r  Ufupenitus  ignara.  f  Deefi.  t  IX. 
in  MS.     u  Defunt.     x  Quanim.    j  h  turba. 


XIII.  ^  lUa 


ISTORIA      G   l   L   D   JE.  f 

XIIT.  ^llla  Legione  cum  triumpho  magno  5c  gaudio  domum  repeten-*  ^efecuvda 
te',   illi  priores  inimici,   ac   ''quaii'  ambrones  lupi  profunda   fame  rabidi, '^'^"^"'"^* 
ficcis  foucibus  '  in  ovile  tranlilientes,  non  comparente  paftore,  alis  remo- 
rum  remigumque  brachiis,  ac  velis  vento   ^  linuatis'  vedti,  terminos  rum- 
punt,  Cceduntque  omnia,  &  quseque   obvia  maturam  leu  iegetem  metunt, 
calcant,  ^-anleunt. 

^  XIV'.  Itemque  mittuntur  queruli  legati,  fciffis  (\xt  dicitur^  veftibus,  Befecmd* 
.opertifque  iablone  capitibus,  impetrantes  a  Romanis  auxiha,  ac  veluti  ti-  vajiatiene. 
midi  puUi  patrum  '^  fideliflimis'  ahs  fiiccumbentes,  ne  penitus  mifera  pa- 
tria  delcretur,  nomenque  sRomanum',  quod  verbis  tantum  apud  eos  au- 
ribus  refliltabat,  vei  exterarum  gentium  opprobrio  obrofum  vilefceret. 
At  iUi,  quantum  liumanse  natur£e  poffibile  eft,  commoti  tantse  hiftoria  tra- 
goedias,  volatus  ceu  aquilarum,  equitum  in  terra,  nautarum  in  mari,  cur- 
fus  accelerantes,  inopinatos  primum,  tandem  terribiles  inimicorum  ''un- 
gues  cervicibus  infigunt  mucronum',  cafibufque  fbliorum  tempore  certo 
'  ad  fimulandam  iftam'  peragunt  ftragem,  ^  ac  fit,  ii''  montanus  torrens  cre- 
bris  tempeftatum  rivulis  audrus,  fbnorofbque  meatu  alveos  exundans,  ac 
lulcato  dorfb  fronteque  acra,  erediis,  ut  aiunt,  ad  nebulas  undis  flumi- 
num  quibus  pupilli  perfepe  licet  palpebrarum  ^  convolutibus'  innovati, 
^'  adjuuiStis  fibi  rninutiffimarum  rotarum  tautonibus  veluti'  fufcanturj  mira- 
biliter  fpumans  j  aft  uno  objeFtas  libi  evincit  gurgite  moles :  ita  ^emulorum 
agmina  °  auxiliatores'  egregii  ffi  qua  tamen  evadere  potuerantj  °  prope- 
re'  trans  maria  fligaverunt,  quia  anniverfarias  avide  prsdas  nullo  obfiften- 
te  trans  maria  exaggerabant.  PlgiturRomani  patriareverfi,  denuntiantes 
nequaquam  fe  tam  laboriofis  expeditionibus  pofTe  frequentius  vexari  &, 
ob  imbelles  erraticofque  latrunculos,  Romana  ftigmata,  tantum  talemque 
exercitum,  terra  ac  mari  fatigari :  fed  ut  1 1nfula'  potius,  confiiefcendo 
armis,  ac  viriliter  dimicando,  terram,  fubftantiolam,  conjuges,  liberos,  6c 
fquod  his  majus  eftj  libertatem  vitamque  totis  viribus  ""  vendicaret',  6c 
gentibus  nequaquam  fe  fortioribus  fnifi  fegnitia  &  torpore  '  diffolveren- 
tur'j  "  ut  inermes  vinclis  vinciendas  nullo  modo,  fed  inftrudras  peltis,  en- 
libus,  haftis,  &  ad  csedem  promptas  protenderet  manus,  fiiadentes  (quia 
&  hoc  putabant  aliquid  derehnquendo  populo  commodi  accrefcere)  mu- 
rum,  non  ut  alterum,  fumptu  publico  privatoque  adjundtis  fecum  mife- 
rabilibus  indigenis  fblito  ftrudturse  more,  tramite  a  mari  ufque  ad  mare 
inter  urbes,  qua;  ibidem  fbrte  ob  metum  hoftium  collocatse  fuerant,  di- 
redto  librant,  fbrtia  formidolofb  populo  monita  tradunt,  exemplaria  iu- 
ftituendorum  armorum  relinquunt,  in  littore  quoque  Oceani  ad  merldi- 
anam  piagam,  "qua'  naves  eorum  habebantur,  ^d^  inde  y  barbarise'  fera; 
beftise  timebantur,  turres  per  intervalla  ad  profpedium  maris  collocant, 
^  valedicunt'  tanquam  ultra  non  reverfuri. 

^  XV'.  Itaque  illis  ad  fua  remeantibus,  emergunt  certatim  de  ^  curicis',  T>e  tertia  va- 
quibus  funt  trans  "  Tithicam'  vallem  ^  ve<5ti'  (quafi  in  alto  titane  inca--^''^"''^^" 
lefcenteque  caumate  de  ardtiffimis  fbraminum  "  cavernulis'  fufci  vermicu- 
lorum  ^cenei)  tetri  Scotorum  Pidtorumque  greges,  moribus  ex  partedif^ 
fidentes,  &  una  eademque  fanguinis  fundendi  aviditate  concordes,  furci- 
ferofque  magis  vultus  pilis,  quam  corporum  pudenda,  pudendifque  prox- 
ima  veftibus  tegentes :  cognitaque  condebitorum  reverfione,  &  reditus  de- 
negatione,  fblito  ^  confidentius'  omnem  aquilonalem,  extremamque  terrse 
partem  pro  indigenis  murotenus  capeffunt.     Statuiturad  h^ec  in  editoar- 

*  Iterum  de  vaftatione.  a  Illadomumcum  friumpho  magno&gaudio  repedante.  i  Acfi. 
e  Tttefl.  d  Juvatis.  e  IX.  zw  l«iS.  f  Fidiffimis.  g  Romanorum.  h  Cervicibus  infigunt 
mucronum  ungues.  i  Affimulandam  iifdem.  k  Acfi.  /  Convolatibus.  m  Adjunftiffima- 
rum  rotarum  lineis.  7.;  Auxiliares.  o  Prsepropere.  p  Hic  i/icipitcaputXl.inMS.  Caxt.  qDe- 
efl.  r  Vindicaret.  ^'^  Diflblveretur.  t  Deejl.  u  Qup.  x  Quia&.  y  Barbaric^.  z.  Et 
valedicunt.  aXII.  ;«M5.  ^  Curucis.  <:  Stydcam.  <f  Evedi.  e  Caverniculis.  /  Cunei. 
g  Confidentiores. 

B    3  cis 


I    S    T    O    R    I    A       G    l    h    D    AL. 

els  acies,  legnis  ad  pugnain  ,  inliabilis  ad  fugam,  tremcntibus  prxcordiis 
inepta,  qn^e  diebus  ac  noiStibus  itupido  redili  marcebat.  Interea  non  cei- 
iant  uncinata  'nodorum  tela  quihus  milerrmii  cives  de  muris  tra<Sti  foio 
allidebantur.  Hoc  fcilicet  eis  unniaturK  mortis  fupplicium,  qui  tali  fu- 
nere  rapiebantur,  ''fratrum  quo  pignorum'  fuorum  miferandas  imminentes 
pcsnas  cito  exitu  devitabant.  Quid  piura  Moquar  ?  Relidis  Qiyitatibus 
muroque  celfo,  iterum  '^  quibus'  fugK  :  iterum  difperfiones  folito  deipe- 
rabiliores.  Item  ab  hofte  mfectationes :  item  itrages  accelerantur  crude- 
liores  :  &  ficut  agni  a  lanionibus,  ita  defiendi  cives  ab  jnimicis  difcerpua- 
tur,  ut  coramemoratio  eoruni  ferarum  aflimilaretur  agreitium. 

Tefams.  XVI.  "^  Nam  kniunt  feipfos  mutuo,  nec  pro  exigui  vidus  brevi  fuflen- 

taculo  miferrimorum  civium  latrocmando  :  &  augebantur  'extraneas'  clades 
domefticis  motibus,  s  quo  &  hujufmodi'  tam  crebris  direptionibus  vacua- 
retur  omnis  regio  totius  cibi  baculo,  excepto  venatori^e  artis  fblatio. 

Te  *ep!j}olis.      XVII.  Igitur  i'urfum  niiferae  ^reliquiiE  mittentes  epiftolas'  ad  Agitiunji 
Romana^  poteftatis   viruni  (hoc  modo   loquentes,)    '  inquiunt' :  ^/>;o  ^er 
confuli gemitus  Bntamiorum  :  6c  poft  pauca  ^  loquentes' :  l^pellunt  '  nos'  Bar^ 
bari  aa  mare,  repeUit  "'  nos  mare  ad  Barbaros  i  inter  hcec  "  oriuntur  duo  genera 
I  funerum,  aut  jugulamur,  aut  mergimur)  nec  pro  eis  quicquam   adjutoni    ha- 

bent.  Interea  famis  dira  ac  famofiflima  vagis  ac  nutabundis  hsret,  qus 
multos  eorum  cruentis  "compeUit'  prsdonibus  line  dilatione  vidas  dar@ 
manus,  ut  pauxillum  ad  refocillandam  animam  cibi  caperent;  ahos  vero 
P  nufquam',  quin  potius  de  ipfis  montibus,  fpeluricis  ac  ialtibus,  duniis  con- 
Jertis  continue  rebellabant. 

Tevi&orla.  XVIII.  Et  tum  primum  inimicis  per  multos  annos  ''in'  terra  agentibus> 
ftrages  dabant,  non  "^  confidentes'  iu  homine,  fed  m  Deo,  fecundum  illud 
^exemplum'  Philonis.  Necejfe  efi  adejfe  divinum,  ubi  humanum  ceffat  auxi- 
lium.  Quievit  parumper  inimicorum  audacia,  nec  tamen  noftrorum  ma- 
litia.     RecefTerunt  hoftes  a  civibus,  nec  cives  a  fuis  fceleribus. 

v^fceleri-  XIX.  Moris   namque  continui  erat  genti  (ficut  &  nunc  eft)  ut  infirma 

^*^"  effet   ad  retundenda  hoftium  tela  6c  '  fortis'    "  &  invida'  ad   civilia  belia, 

&  ''ad  onera  peccatorum  fuftentanda' :  Infirma  ^  eft  (ut'  inquam)  ad  exe- 
quenda  pacis  ac  veritatis  infignia,  "^  fortis'  ad  fcelera  &  mendacia.  ^  Re- 
vertuntur'  ergo  impudentes  grafratores  "^  ad  hibernas  domos,  poft  noii 
multum'  temporis  reverfmi.  Pidii  in  extrema  parte  infulse  tunc  primum 
&  deinceps  requieverunt,  prasdas  &  contritiones  nonnunquam  facientes. 
In  talibus  itaque  indutiis  defolato  populo  fseva  cicatrix  "  obducitur'  alia 
virulentiore  ^  tadus'  pullulante.  Quiefcente  autem  ^  vaftatione'  tantis  a- 
bundantiarum  copiis  infula  affluebat,  ut  nulla  niaberi  tales  retro  astas 
nteminifTet,  cum   quibus   omnimodis  &  luxuria   crefcit.     Crevit   etenim 

I  Cor.  y.  I.  germine  prsepollenti,  ita  ut  competenter  eodem  tempore  diceretur :  Om- 
nino  talis  auditur  fornicatio,  qualis  nec  inter  gentes.  Non  folum  vero  hoc 
vitium,  fed  sfuerunt'  oninia  quse  humans  naturas  ''accedere  fblent,  ^ 
prsecipue  fquod  &  nunc  quoque  in  ea  totius  boni  evertit  ftatumj  odium 
veriatis  '  fuit',  cuni  affertoribus  ^  fiiis',  '  amor'  mendatii  cum  fuis  fabrica- 
toribus,  fufceptio  mali  pro  bono,  veneratio  nequitise  pro  benignitate,  cu- 
pido  tenebrarum  pro  fole,  exceptio  Satance  pro  Angelo  lucis.  Ungebantur 
i-eges  "'&'  non  per  Deum,  fed  qui  caeteris  crudeliores  extarent:  &  paulo 
poft  ab  undtoribus  non  pro  veri  examinatione  trucidabantur,  aliis  ele(5tis 

a  Nudorum.  t  Quo  fratrum  pignorumque.  c  Deefi.  d  Illis.  e  Nam  &  jpfos  muruoj 
nec  perexigui  viftus  brevi  fuftentacnlo  miferrimorum  civium  latrocinando  temperabant., 
/  ExrcrnK  g  Quod  hujufmodi.  *  Epiftolis  ad  Agicium.  h  Mirtentes  epiftolas  reliquiK. 
/'  Dsefi.  k  Qucrentes.  /  Heefi.  m  Deefi.  n  Deefi.  o  Compuiit.  p  Nunquam  j  Prje- 
das  in.  r  Fidcntes.  /  Deefi.  t  Fortis  efiet.  u  Deefl.  x  Peccatorum  onera  fuftinenda. 
y  Deefi.  ■z,  Et  fortis  a  Hicincifit  cap.  \1V^  in  MS.Cant.  h  Hyberni  domum,  poft  non  ion- 
%\xm.'lej[.&  Beda.l.i.c.M^.  c  Obducitur  famis.  ^  Tacite.  *  Vaftitats.  /Habere.  ^- &. 
h  nccidere.     i  Veefi.    k  Dee/i.     /Amorque.     m  Tieefl. 

trucioribus. 


H    I    S    T    O    R    I    A       G    1    L    D    A.       '  f 

tmcioribus.  Si  quis  vero  eorum  mitior,  &  veritate  aliquatenus  propior; 
viderctur;  inhut^  '  Britannia;  quaii  fubvcrforem  oainium  odia  telaque  li- 
ne  refped:u  '^  torquebantur',  &  omnia  quae  "  difplicuerant'  ^*  deo  placue- 
rantque'  jequali  faitim  lance  pendebantur,  fi  non  gratiora  fuiffent  difpli- 
ccntia:  ita  ut  merito  patn;£  illud  "exemplum'  propheticum,  quod  ""vete- 
rano  illi  populo  denuntiatum  eft,  potuerit  aptari.  Fi/uy  inquiens, /«eEfai.  i.  is< 
Isge  dereliquijlis  s  Bominum,  G?  ad  ''  irani  provocajiis  SanUum  Ifrael.  ^uid 
adhuc  ^ permnEiemim  appoiientes  iniquitatem  ?  Omne  caput  languidum,  &  omne 
cor  mcerens,  ii  planta  pedis  ujque  ad  verticem,  non  eji  in  eo  Janitas.  Sicque 
"^  agebautiu-  cund;a,  quse  fakiti  contraria  f iierint,  acfi  nihil  '  largiretur 
niundo  medicin^e  a  vero  omnium  medico'.  Et  non  fblum  '"  hac  fecu- 
lares  viri,  fed  &  ipfe  grex  Domini  ejufque  paflrores,  qui  exemplo  effe  om- 
ni  plebi  debuerint,  ebrietate  quam  plurimi,  quafi  vino  madidi,  torpebant 
refbkiti,  &  animofitatum  tumore,  jurgiorum  contentione,  invidi^e  capa- 
cibus  imgulis  indifcreto  boni  malique  judicio  carpebantur :  ita  ut  perfpi- 
cue  ficut  &  nunc  eft,  effundi  videretur  contemptio  Juper  principes,  "6c  feduci  Pfdm.  iodi 
■  vanis  eorum,  &  errore,  in  invio  B  non  in  via.  j  '>fl-' 

°XX'.  Interea  volente  Deo  purgare  familiam  fuam,   &  tanta  mzloxuxh  Devui^tiatis 
labe  infecflam  auditu  tantum  tribulationis  emendare,  non  ignoti  rumoris '  «'^'''' •''=^'- 
penniger  ceu  volatus  arred:as  omnium  penetrat  amres,  jamjamque  adveri-  ^"^' 
tus  veterum  hoflium  volentium  penitus   p  totam'  delere,  &  inhabitare  fb- 
lito  more  a  fine  ufque   ad  terminum  regionem.     Nequaquam    tamen  ob 
hoc  proficiunt,  fed  comparati  jumentis   infipientibus,  ftridtis  (wx.  dicitur^ 
morfibus  rationis  frasnum   obfirmantes,  per   latam  diverfbrum   vitiorum 
^  mortique'  proclive  ducentem,  frelidio  falutari  Ucet  zxiko  itinere)  difcur- 
rebant  viam. 

XXI.  Dum   ergo   (\xt  Solomon  aitj    Servus  durus  mn  emendatur   vethis,  Vefamofa 
Jlagellatur  Jiultus    &  mn  Jentit ;  Peftifera  namque  hies  feraliter  infipienti  (/^^- 
populo  "^incubuit',  qu£  in  brevi  '^tempore'  tantam  ejus  multitudinem,  re-    ^'^^'  ^'  ^' 
moto  mucrone,  fternit,  quantam  ne  pofTent  vivi  humare.     Sed  ne  hac  qui-     - 

dem  '  emendantur',  ut  illud  Efaise  Prophetas  in  eo'quoque  "populo'  im- 
pleretur  dicentis  :  Et  vocavit  Deus  ^populum'  ad  planilum  &  ad  calvitium,  C^  Efai.  22. 12. 
ad  cingulum  facci :  ecce  y  cceperunt'  vitulos  occidere  &  juguiare  arietes,  ecce  man-    ' 
ducare  C?  hibere  ^  dicere :  Manducemus  &  hibamus,  cras  enim  moriemur.     Ap- 
propinquabat  fiquidem  tempus,  quo  ejus  iniquitates,   ut  ohm   Amorrhss- 
orum,  coraplerentur. 

XXII.  Initur  namque  confihum ;  quid  optimum,  quidve  faluberrinmm,  DeceKfilio 
ad  ^  repellendas  tam  crebras  &  tam  ferales'  fiipradid:arum  gentium  ii*rup- 
tiones  pr^dafque,  decerni  ^"  potius'  deberet. 

,  XXIII.  Tum  omnes  confiharii  ^  una'  cum  fiiperbo  tyranno  "  Gurthri-  ^^  feviore 
gerno  Britannorum  duce'  caecantur,  **&'  adinvenientes  tale  pr:£fidium,  imo  ^^^,"^""' ^ 
excidium  patrise,  ut  ferociffimi  illi  nefandi  nominis  Saxones,  Deo  homi- 
nibufque  invifi,  quafi  in  caulas  lupi,  in  inftilam  ad  "  retrudendas'  aquiio- 
nales  gentes  intromitterentur.  Quo  utique  nihil  ei  ufquam  perniciofius, 
nihilque  amarius  fecftum  eft.  O  akiffimam  fenfiis  cahginem,  6  defperabi- 
lem  crudamque  mentis  hebetudinem  !  Quos  propenfius  morte,  cum  abef^ 
fent,  tremebant,  fponte  fut  ita  dicam)  fiib  unius  te<3:i  Cuhuine  invitabant, 
jittlti  ^funi  Principes  (ut  di'6tum  eft)  ^'  Thafneos  dantes  Pharaoni  confilium 
^infipienti.  Tum  erumpens  grex  catulorum  de  cubik  lefense  barbarije, 
tribus  fut  lingua  ejus  exprimiturj  Cyulis,  noftra   '  lingua'  longis  navibus, 

a  Quafi  Briranniae.  b  Contorquebantur.  c  Difplicuerint.  i  Deoqile  placuerint.  e  De- 
efi.  fVeteri.  g  Deum.  h  Iracundiam.  i  Percutiemini.  k  Agebant.  /  Mundo  medi- 
cina  ^  vero  omnium  medico  largiretur.  m  Hsec.  n  Deefi.  0  XV  .in  MS.Cant.  p  Deff. 
^  Admortem.  r  Incumbit.  J  Dseji.  t  Emendatur.  ttDeefi,  x^Deefi.  y  Deefl-.  cRe- 
1-eIlendas  tam  ferales  &  tam  crebras.  aDeeffi.  b  \Jixo.  cDeefi.  d  Deefi.  «■  Retundendas. 
f  Deeft,    g  Taneos,    h  Inlipiens.    ;  Deeft. 

fecundis 


istoriaGild^. 

feGuiidis  veiis  •'fecundo'  omine  auguriifque;  quibus  vaticinabatur  certo  a- 
pud  eum  prselagio,  quod  tcr  centum  annis  "  terram',  ofii   proras  '  libra- 
rat',  inlideret:    centum  vero  l.  hoc  eft  '^  demidio    temporis  fepius  ''quo- 
que  vaftaret.     Evedrus  primum  in  Orientali  parte  iniulse  jubente  infaufto 
tyranno  terribiles  inSxit   ungues,  quafi   pro   patria   pugnaturus,   fed  eam 
certius  impugnaturus.     Cui  liipradidta  ^genitrix'  (sprimo  comperiens  ag- 
mini  fuiffe  profperatum)  item  mittit  fatellitum  canumque   "^  prolixiorem' 
cataltani,   qu^  ratibus  advedta  adunatur  cum   manipularibus  fpuriis.     In- 
de  germen  miquitatis,  radix  amaritudiuis,  virulenta  plantatio  nollris  con- 
digna  meritis,  in  noftro  cefpite,'  ferocibus  palmitibus  pampinifque,    '  pul- 
lulabat'.     Igitur  intromiffi  in  infulam  barbari,   veluti  militibus,  &  magna 
(ut  mentiebantur)   ^"  pro  bonis  diicrimina  hofpitibus'  fubituris,  impetrant 
fibx  annonas  dari.     '  Quse'  multo  tempore  impertitse  clauferunt  fut  dici- 
turj  canis  iaucem,     Item   "' queruntur'  non  afHuenter  fibi   epimenia  con- 
tribui,  occafiones  de  induftria  colorantes,  &  "nifi'  profufior  eis  munificen* 
tia  cumularetur,  teftantur  fe  cundta  infuls  rupto  foedere  depopulaturos. 
Nec  mora,  minas  effedtibus  profequuntur.     • 
De  uriium        XXIV.  Confovcbatur  namque,   ultioms  juftse   prjecedentium    fcelerum 
fuirverfiofie.    ^^ufa,  de  mari  ufque  ad   mare  ignis  °  Orientalis'  facrilegorum  manu  ex- 
aggeratus,  &  finitimas  qnafque  civitates  agrofcjue  populans,  p  qui'  non  qui- 
evit  accenfus,  donec  cun(5tam  pene  exurens  infuls   fliperficiem  rubra  oc- 
eidentalem  trucique   Oceanum  lingua  delamberet.     In  hoc  ergo  impetu 
Affyrio,  olim  in  i  Jud^eam'  comparando,  completur  quoque  in  nobis  fe- 
Pf  77.  7.      cundum  hiftoriam,  'utdicitur;  Incenderunt  igni  fancluarium  tuum,   in  terra 
Pf.  78.1.    poUuerunt  tabernaculum  nominis  tui.     Et  iterum  '  dicit' :    Deus,  vencrunt  gentes 
tn   hcereciitatem  tuam :  polluerunt   templum  fanBum   tuum  z3c.     Ita  ut   cund:a3 
^  columnse'  crebris  arietibus,  omnefque  coloni  cum  prspofitis  Ecclefije, 
cum  facerdotibus  ac  populo,  mucronibus  undique  micantibus,  ac  fiammis 
crcpitantibus,  fimul  fblo  fternerentur,  &  miferabili  vifu,  in  medio  platea- 
rum,   una   turrium    "  edito'    cardme   "^  evulfarum',  murorumque  ceifbrum 
faxa,  facra  altaria,  cadaverum  frufta,  cruftis  ac  ^  gelantibus'  purpureicru- 
oris  te(5ta,  velut  in  quodam  horrendo  torculari  mixta  viderentur,  &  nul- 
la  effet  omnimodis  prseter  "^  horribiles'  domorum  ruinas,    beftiarum  volu- 
crumque   ventres  in  medio  iepultura,   falva    fandtarum   animarum  reve- 
rentia,  fi  tamen  multse  inventas  fint,  qux  arduis  coeli  ^  per'  id  temporisa 
fand:is  Angelis  ^  vehebantur'.     Ita  enim  degeneraverat   tunc  vinea  illa  o- 
lim  bona  in  amaritudinem  "■  verfa',   uti  raro  fecundum  Prophetam  videre- 
tur  quafi  poji  tergum  vindemiatorum  aut  mefForum  racemus  vel  fpica. 
HereliquHs.       XXV.  Itaque  nonnuUi  miferarum  reliquiarum  in  montibus  deprehenfi 
acervatim  jugulabantur :  alii  fame  confedti  accedentes,  nianus  hoftibus  da- 
bant  in  asvum  ^  fervituri',  fi  tamen  non  continuo   trucidarentur,   quod  al- 
tiflimse  gratise  ftabat  ^  in'  loco :  alii  tranfhiarinas   petebant  regiones,  cum 
ululatu  magno  feu  celeufinatis  vice,  hoc  modo   fub  velorum  finibus  can- 
^£43  12.      tantes:  Dedijti  ?ios  tanquam  oves  efcarum,  ^  in  gentibus  difperjifii  nos  ^Deus  : 
alii  e  a'  montanis  coUibus,  minacibus  prseruptis  ''  vallati',  &  denfiffimis  fal- 
tibus,  marinifque  rupibus  vitam,  fufped;a  femper  mente,  credentes,   in  pa- 
tria  licet  trepidi   perftabant.     'Tempore   igitur  interveniente,   aliquanto 
cum  receffiffent  domum  crudeliffimi  prsedones-,  roboratse  k  ^  Domino'  re- 
iiquise  (quibus  confugiunt  undique  'diverfis  in  locis'  miferrimi  cives,  tam 
avide  quam  apes  alvearii  procella  imminente)   fimui  deprecantes  eum  to- 

a  Deefi.  ^  Parriam.  f  Librabat.  ^  Dimidio.  e  Deefi.  /  Genetrix.  ^  Comperiens 
prirao  agmini.  h  Prolixorem.  i  PuUuIat.  k  Difcrimina  pro  bonis  hofpicibus.  /  Qije 
m  Quseruntur.  w  Ni.  0  Orientali.  />  Deefi,  j  Judam.  r  Quod  Propheta  deplorana  alc. 
f  Dee/i.  /^Coionis.  u  Mdko.  x  Avullarum.  ^  Sigillantibus.  z  Veefi.  aDeefi.  bSc- 
herentur.  c  '■iTeefi.  d  Servaturi.  e  Deefi.  f  jDeefi.  g  Deefi.  h  Vallatis.  ;'  Hic  iticipit 
cap.yi.Vlll.inMi.    k  Dqo.    /  De  diverfis  Jocis. 

to 


H    I    S    T   O    R    I    A      G    1    L   D    Jl.  '  q: 

to  coide,  &  Cut  dicitui*^  innumeris  onerantes  ttthcra  votis,  ne  ad  *intel*rie- 
cionem  ita  ulquequaque'  delerentur,  duce  ambrolio  Aureliano  viro  mo» 
defto,  (qui  folus  ''fuit  comes,  fidelis,  fortis,  veraxque'  fbrte  Romanasgen- 
tis,  "  qui  tant£e  tempeftatis  coUifione,  occifis  in  eadem  parentibus  purpu- 
ra  nimirum  indutis,  fiiperfiierat,  cujus  nunc  temporibus  noftris  Ibboles 
magnopere  avita  bonitate  degeneravit)  vires  ■*  capefTunt',  vidores  provo- 
cantes  ad  pr^elium,  queis  vidtoria,  ^Deo'  annuente,  ex  voto  ceffit. 

XXVI.  '  Et'  ex  eo  tempore  nunc  cives,  nunc  hoftes  vincebant,   ut  in  ^*  fafiyemti 
ifta  gente  experiretur  Dominus  folito   more  pr^efentem  Ifraelem   utrum*^"'^^'?''* 
diligat  eum   eDominus'  an  non:  ufque  ad  annum   obfeffionis  Bndomciffgr^rtlmpg' 
niontis,  ''qui  prope  Sabtinum   oftium   habetur',  noviffimseque   ferme  deri^usttq/lrit 
furciferis  non  minimse  ftragis,  quique  quadrageffimus   quartus   (ut  noVi)  ^'^"^1*^°" 
'oritur  annus,  menle  jam  ''primo  emenfb',   qui  ^jam'  &  meae  nativitatis  "*  ^ 
eft.     Sed  ne  nunc  quidcm,  ut  antea,  ""  civitates'  inhabitantur,   fed  defer- 
t££  dirutasque  hadenus  fqualent,  ceffantibus  licet  externis  beliis,  fed  noii 
"  tamen'  civiiibus.     Haefit  etenim  tam  defperati  infulse  excidii,   infperati- 
que  mentio  auxiiii  meniorise  eorum,  qui  utriufque  miraculi   teftes   cxti- 
tere :  &  ob  hoc  Reges,   publici  "  privatique'  facerdotes   ecclefiaftici  p  fii- 
um'  ordinem  fervarunt.     At  iilis  decedentibus,  cum  fiicccffiflet  setas  tem-^ 
peftatis  illius  nefcia,  &  praefentis  tantum   fcrenitatis  experta,   ita  cunc^a 
veritatis  ac  juftitise  moderamina  concufla  ac  fubverfa  funt,  ut   i  eorum'j 
non  dicam  veftigium,  fed  ne  monimentum  quidem  in  fiipTadJdtis  prope- 
modum  ordinibus  appareat,  exceptis  paucis,  &  valde  paucis,  qui  ob  amif^ 
iionem  tant^  multitudinis,  quae  quotidie  prona  ^fuit'  adtartara,  tambre-* 
vis   '^nmneri'  habentur,   ut   eos  quodammodo  venerabilis  mater  ecclefiaj 
'ut  in  finu  fuo  recumbentes  non  videat,  c[Uos  fblos  "  veros'  habet.     Quo- 
rum  ne  quis  me  egregiam  vitam,     *  hominibus'  admirabilem,  Deoque  a- 
mabilem,  carpere  putet,  (quibus  noftra  infirmitas,  yfacris'  orationibus,   ut 
non  penitus  collabatur,  quafi  columnis  quibufdam  ac  fiilcris  ]^luberrimis 
Hilientatur,)   ''dixi'  fi  qua  liberius  de  his,  imo   higubrius,  cumulo  malo- 
rum  compulfiis,  qui  ferviunt  non  fblum  ventri,  fed  diabolo  potius  quam 
Chrifto,  ^ui  efi  benediUiis  ^fuper  omnia  Deus   in  fecula,   non  tam  difcepta- 
vero,  quam  deflevero.     ''Quippe  quid'  celabunt  cives,   quod  non  fblumf 
'  norunt',  fed  exprobrant  jam  in  •*  circuitu'  nationes. 

Explicit  liber  Gildce  fapientis  de  excidio  Britannia 

^  Britonum  exultatione.  v  .  .  ', 


Hiftoriam  Gildse  Cormac  fic  perlege  fcriptam. 
Dodtoris  digitis,  fenfii  cultuque  redadiam, 
Haec  tenues  fuperat,  multos  carpitque  fuperbos. 

Hic  definit  Cod.  Cant.  MS.  ^a  vero  fequuntur  exaBafunt  ad  Cod.  CottoniaiiUm. 

«  Inrernicionem  ufque.    l>  Defuwt.    c  Deeft.    d  capefcunt.    *  Domino.    *  Patria:  vifto- 
ria.     f  Deefi.     g  Deefi.      b  DefuMt.      i  Orditur.       i  Uno.      /  Deefi.     m  Civitas  patrisg.' 
»  Dtefi-    0  Privati.    />  Suum  quique.     ^  Earum.    r  Ruit.    r   Numerus.    /  Deefi.    u  Ve- 
rosfilios.     *  Omnibus.     y  Infacris.     *  Deefi.      «  In  fecula  Deus.     i  Enimvero.  'Fragmi 
*  Noftrorum  Tragm.    d  Cercuitu  Ms.  male.    e  Pejunt.    f  De/uitt. 

F    I    N    I    S, 


£  P  I  S  T'* 


lO 


Kjildc^. 


Eges  habet  Britannia',  fed  tyrannos :  judices  habet,  fed  impios. 

liepe  prsdantes  &  concutientes,  fed  innocentes:   vindicantes  6c 

patrocinantes,  fed  reos  &  latrones,  quampkirimas   conjuges  ha- 

bentes  fed  "^  fcortantes',  &  adulterantes ;  crebro  jurantes,  led  per- 

jurantes:  voventes,  &  continuo  propemodum  mentientes:   belligerantes, 

fed  civilia  &  injufta  bella  agentes :  per  ^  patriam'  quidem  fures  magnope- 

re  infedtantes,  d  &  eos,  qui  fecum  ad  menftm  fedent,  latrones'  non  fblum 

amantes,  fed  ^  &'  munerantes :  eleemofynas  largiter  dantes,  fed  e'  regione 

immenfum  montem  fcelerum  exaggerantes :  in  fede  ♦'arbitraturi'  fedentes', 

fed  raro  redti  judicii  regulam  quaerentes :  innoxios  humilefque  defpicien- 

tes,  fanguinarios,  fiiperbos,  parricidas,  «  commanipulares  &'  adulteros  Dei 

inimicos,  fi  fors  (ut  dicitur)  tulerit  ( ^  qui'   cum  ipfb  nomine  '  certatim' 

delendi  erantj  ad  fydera,  prout  poffunt  efferentes :  vindtos  pkires  in  car- 

ceribus  habentes,  quos  '^dolo  fui  potius  quam  merito  proterunt'  catenis 

onerantes :  inter  akeria  '  jurando'   demorantes,  &  h*ec  eadem  ac  fi  lutu- 

/ncrepatiain  lenta  "' paulo  poft  faxa'  defpicientes.     Cujus  tam  nej&ndi  piacuk  non  ig- 

conftanti-      jjarus  cft  immundae  leasnas  Damnonise  tyrannicus  catulus  Conflantinus. 

^""''  Hoc  anno  poit  horribile  juramenti    Sacramentum,  quo   fe   devmxit  ne- 

quaquam  dolos  civibus   fDeo  primum  jureque  jurando,   fandtorum  de- 

mum  choris  &  genitrice  comitantibus  fretisj  fadlurum,  in  duarum  vene- 

randis  matrum  finibus,  ecclefije  carnalifque  fub  fand:i  abbatis  amphibalo,  la- 

tera  regiorum  tenerrima  puerorum,  vel  prjecordia  crudeliter  duilm  toti- 

demque  nutritorum  fquorum  brachia  nequaquam  armis,  quse  nuHus  pene 

hominum  fbrtius  hoc  eis  tempore  trad:abat,  fed  Deo  altarique  protenta, 

in  die  judicii  ad  tua:  civitatis  portas,  Chrifte,  veneranda  patientia;  ac  fidei 

liise  vexilla  flifpendent^  inter  ip]&  (ut  dixij  facrofand:a    altaria   nefando 

enfe  haftaque  pro  dentibus  laceravit,  ita  ut  facrificii  cceleftis  fedem  pur- 

purea  acfi  coagulati  cruoris  pallia  attingerent.     Et  hoc  ne  poft  laudanda  qui- 

dem  merita  egit.     Nam  multis  ante  annis  crebris  alternatifque  fbstoribus 

adulteriorum  vidus,  legitima  uxore  contra  Chrifti   Magiftrique   gentium 

Math.  19. 6.  interdidlum  repulfa  dicentium  :  ^od  Deus  cmjunxit  homo  non  feparet.     Et 

Mar.  lo.  9.     yiri  diligite  uxores  vejiras.     Amariffimum  enim   quoddam  de   vitse  Sodo- 

Cokf  / 19  ^°^''^'"  in  cordis  fui  infrudtuofa   bono   femini  gleba,   fiirculamen  incre- 

■  dulitatis  &  infipienti^e  plantaverat,  quod  vulgatis   domefticifque   impieta- 

tibus  velut  quibufdam  venenatis  imbribus  irrigatum,  &  ad  Dei  offenfam 

avidius  fe  erigens  parricidii  facrilegiique  crimen  produxit  in  rnedium.    Sed 

nec  adhuc  priorum  retibus  malorum  expeditus,  prifcis  recentia  auget  ma- 

ks.     Age  jam  quafi  prsfentem  arguo,  quem  adhuc  fupereffe  non  nefcio. 

Quid  ftupes  animas  carnifcx  proprijE  >  Quid  tibi  flammas   inferni  volun- 

tarie  accendis  nequaquam  defeduras  >  Quid  inimicorum  vice  propriis  te 

confbdis  fponte  enfibus,  haftis }  Anne  ip:^  quidem  virulenta  fcelerum  ac 

li  pocula  pedius  tuum  fatiare  quivervmt }  Rcfpice  qu£efb,  Sc  veni  ad  Chri- 

ftum,  fiquidem  laboras,  &  immenfb  pondere  curvaris:  &  ipfe  te  (ut  dix- 

Efai.  yz.  2.     it^  requiefcere  faciet.     Veni   ad  eum    qui  non  vult  peccatoris  mortem,  fed 

Luc.  ly.ij.  ut  convertatur  (3  vivat.     Dijfolve  fecundum   Prophetam,  vincula   colli  tui  fi- 

li  Syon.    Redi  frogo^  e  longinquis  licet  peccatorum   receflibus  ad  piiffi- 

a  Enimvero  habet  Britannia  feges  Fr<7|r.    t  Scorta  "jojf.  Scona.  &  aduIterasfVtffw».  c  Re- 

gionem.    d  Eos  autem  quiad  menfam  fedent  latrones  Fr<»g.  Deeft  veroLztroncs  Jo//^.  e  Eti- 

imFrag.     f  hlhltmmFrag.    g  Deeft  inFragm.     h  Hos  qui  Fra^w?.     i  Deeft  in  Fragm.  kT>o. 
lofc  potius  q-uam  merito  poterunt  Frag.    l  Ifltrando  Frag.    m  Saxa  paulo  poit  hrag. 

mum 


EpISTOLA       GlLD^.  11 

mum  patrem,  qui  deipicienti  porcorum  fordidos  cibos   ac   pertimeicenti 
dirse  iamis  mortera,  &  reverten!i    iibi   Ixtus   occidere  confuevit  vitulum 
filio  faginatum,  &  proferre  primam   erranti  fiolam  &  regium  annulum,   & 
tum  fpei  cceleftis  acii  iaporem  pr^guftans  ienties  quam  fuavis  efl  Domims,  pfji.^r,^  ■ 
Nam  li  h^ec  contempieris,  fcias  te  inextricabilibus  tenebroiiique  ignium  tor- 
rentibus  jamjamque  rotandum   urendumque.     Quid  tu  quoque   {ut  pro- incnpatio  Ik 
pheta  ait)  catule  leoUneAureli  ^Conane'  agis  ?  Nonne  eodem  quo  fupra-  AureHum. 
didius  (ii  non  exitiabihore)  parricidiorum,  fbrnicationum,  adulteriorumque 
coeno,  velut  quibufdam  marinis  irruentibus  tibi   voraris  feraliter  undis  ? 
Nonne  pacem  patrise  mortiferum  ceu  ferpentem   odiens,  civiliaque  bella 
&  crebras  injufle  praedas  fitiens,  animse  tuae   cceleflis  portas   pacis  ac  re- 
fiigerii  prsecludis  ?  Relid:us  (qusefo)  jam  folus  acfi  arbor  in  medio  cam- 
po  arefcens,  recordare  patrum  fratrumque  tuorum  "fupervacuam  phanta- 
fiam,  juvenilem  immaturamque  niortem.     Num  centennis  tu  ob  religio- 
fa  merita,  vel  coevus  Mathufalse   exceptus  pene   omni  prole   fervaberis  ? 
Nequaquam.     Sed,  nifi  citius  (ut  Pfahnifla   ait)  converfus  fiieris  ad  Do- pjjL  7  i , 
minum,  enfem  in  te  vibrahit  in  brevi  fuum  Rex  ille,  qui  per  Prophetam, 
Ego  (inquit)   occidam,  (3   ego  vivere  faciam:  percutiam,  &  ego  fanabo,  ^  wo«  Deut.  •52. 30. 
efi  qui  de  manu  mea  poffit   eruere.  'Quamobrem  excutere   de  foetido  pulvere  Efai.  p.a. 
tuo,  &  convertere  ad  eum  toto  corde,  qui  creavit  te,  ut  cum  exarferitin  brevi  Pfal.  1. 12. 
ira  ejus,  beatus  fis  fperans  in  eum :   fin  aUas,  jeternae  te  manebunt  pcenae 
conterendum  fasva  continue,  &   nequaquam  abfumendum    tartari  fauce. 
Quid  tu  quoque  pardo   fimilis  moribus,  &  nequitiis   difcolor,   canefcente  increpatio  in 
jam  capite,  in  throno  dohs  pleno,  &  ab  imis   vertice    tenus  diverfis  par-  VntiiQrmm. 
ricidiis  &  adulteriis  confluprato,  boni  regis  nequam  fili,  ut  Ezechise  Ma- 
naiFes,  Demetarum  tyranne  Vortipori  flupide  riges  ?  Quid  te  tam  violen- 
ti  peccatorum  gurgites,  quos  ut  vinum  optimum   fbrbes,   imo  tu  ab  eis 
voraris,  appropinquante  feniim  vitse  limite  non  fatiant?  Quid  quafi  cul- 
minis  malorum   omnium  flupro  propria  tua   amota  conjuge,  ejufdemque 
honefla  morte  impudentis  fiii£e  quodam   inelud:abili  pondere  miieram  a- 
nimam  oneras  ?  Ne  confumas  (qusefb)  dierum  quod  reliquum  eft  in  D  e  i 
offeniam;  Quia  nunc  tempus  acceptabile  ^  dies  falutis  vultibus  poenitentium  2Cor.  6'.a. 
iucet,  in  quo  bene  operari  potes,  ne  fiat  fuga  tua  hyeme   vel  Sabbato :  Di-  Matt.  24..  20. 
verte  iecundum  Pialmiftam,  a  malo,  &  fac  bonum:   inquire  pacem  bonam  ^  Pfal.  33.  ij. 
fequere  eam,  quia  oculi   Domini  fuper   te  bona  agentem,  ^  aures  ejus  erunt 
in  preces  tuas,  &  non  perdet  de  terra  viventium  memoriam  tuam.     Clamabis 
&  exaudiet  te,  ^  ex  omnibus  tribulationibus  tuis  eruet  te.     Cor  iiquidem  con-  Pfal.y0.i9. 
tritum  ^  humiliatum  timore  ejus  nuiquam  Chriftus  fpernit.     Alioquin  ver-  Efai.  66. 24.. 
mis    tortionis    tuje   non     morietur,    (3   ignis    uftionis  tuse  non  extinguetur.  Marc.  9. 4-4.. 
Ut  quid  in  nequitise  tu:E  volveris  vetufta  fece,  Sctuab  adolefcentise  znras  r»crepatio  i» 
urfe  multorum  feffor  aurigaque  currus  receptaculi  urii,  Dei  coniQm^tot,  ^»^^1.^^11'""' 
fbrtilque  ejus  depreffor,  Cuneglafe,   Romana   lingua  lanio  fulve?  Quare 
tantum  certamen  tam  hominibus  quam   Deo  prseftas,  hominibus   civibus 
fciUcet  armis  ^  exitialibus',  Deo  infinitis  fceleribus  ?  Quid  prseter  innume- 
rabiles  cafus  propria   uxore  pulfa   furciferam  germanam  ejus  perpetuam 
Deo  viduitatis  caftimoniam  promittentem  (nt  poeta  zxt)  fummam  feu  te- 
neritudinem  coehcolarum  ('tota  animi  veneratione  vel  potius  hebitudine^ 
•nympharum,  contra  interdi(5tum  Apoftoli,  denegantis  poife  aduJteros  Reg- cal.  y.  21. 
ni  coeleftis  q^q  municipes,  fufpicis  .>>  Quid  gemitus  atque  fufpiria  Sau(Sto- 
rum,  propter  te  corporaliter  "  moerentium',  vice  immanis  leaense  dentium 
ofla  tua  quandoque   fradture   crebris    inftigas  injuriis  ?  Defi?ie  quasfb  (nt  pral.  16. 8. 
Propheta  zit)  ab  ira,  &  derelinque  exitialem,   ac  temetipfum  maceraturum 
(quem  coelo  ac   terrse,   hoc  eft,  Deo  gregique   ejus  fpirasj  furorem :  fac 
eos  potius  mutatis  pro  te  orare  moribus,  quibus  luppetit  fupra  mundum 

a  Canine.    t  Spccialibus.    c  Vcrfantium. 

C  a  alhgandi 


12 


EpISTOLA       GlLDJi. 


alligandi  cum  m  mundo  reos  alligaverint,  &  folvendi  cum  poenitentes  ^  fbl- 
Tim.  6. 17.  verint  poteftas'.  Nolz  (ut  ait  Apo&olus)fuperbefapere,  velfperare  in  incerto  di- 
vitiaru7n,  fed  in  Deo  qui  praflat  tibi  muka  aounde,  ut  per  emendationem  mo- 
rum  thefaurizes  tibi  fundamentum  bonum  in  futurum,  ^  habeas  veram  vitam, 
perrennem  profedto,  non  deciduam.  Alioquin  fcies,  &:  videbis  etiam 
in  hoc  feculo,  quam  malum  &  amarum  e^  reliquifTe  te  Dominum  Deum 
tuum,  6c  non  elTe  timorem  ejus  apud  te,  &  in  futuro,  tetro  ignium  glo- 
bo  aeternorum  te  exuri,  nec  tamen  ullo  modo  mori.  Siquidem  tam  fce- 
leratorum  fint  ^'  perpetim'  immortales  igni  animze,  quam  Sandrorum  letitise, 
imrepatioin  Quid  tu  etiam  infukris  draco,  multorum  tyrannorum  depulfor  tam  reg- 
MagiocHtium.  jio  quam  etiam  vita ;  fupradid:orum  noviffime  "  in'  flylo,  prime  in  malo, 
major  multis  potentia  fimulque  malitia,  largior  in  dando,  profufior  in  pec- 
cato,  robufle  armis,  fed  animse  fortior  excidiis,  Maglocune,  in  tam  vetu- 
Jer.  23.  p.  fto  fcelerum  attramento,  veluti  madidus  vino  de  Sodomitana  vite  expref- 
io  floUde  volutaris  .>  Qaare  tantas  peccaminum  regi^e  cervici  fponte  ('ut 
ita  dicam  ineludiabiles  celfbrum  feu  montiumj  inned:is  moles  ?  Quid  te 
non  ei  regum  omnium  regi  fquem  cundiis  pene  Britannis  ducibus  tam 
regno  fecit,  quam  ftatus  lineamento  editiorem)  exhibes  c^teris  moribus 
meliorem,  fed  verfa  vice  deteriorem  ?  quorum  indubitatam  jequanimiter 
convitiorum  aufcultato  parumper  adftipulationem,  omiffis  domefticis  le- 
vioribufque  ffi  tamen  aliqua  funt  leviaj  palata  fblum  longe  lateque  per 
auras  admifTa  teftaturam.  Nonne  in  primis  adolefcentise  tu^eannis  avun- 
culum  regem  cum  fortiffimis  propemodum  militibus,  (quorum  vultus  non 
catulorum  leonis  in  acie  magnopere  difpares  vifebanturj  acerrime  enfe, 
Pfal.  j4. 24.  hafta,  igni  oppreffifti .?  parum  cogitans  propheticum  did:um  :  Viri  ('inqui- 
cm)  fanguinum  &  doli  non  dimidiabunt  dies  fuas.  Quid  pro  hoc  fblo  re- 
tributionis  \  jufto  judice  fperares  ('&  fi  non  talia  fequerentur  quse  fecuta 
Efai.  ii- 1.  funtj  itidem  dicente  per  Prophetam :  Va  tibi  qui  prcedaris,  nonne  &  ipfe 
pradaberis  ?  ^  .qui  occidis,  nonne  &  ipfe  occideris  f  &  cum  defjveris  pretdari, 
tunc  cades.  Nonne  poftquam  tibi  ex  voto  violenti  regni  phantafia  ceffit, 
cupiditate  "^inledus'  ad  viam  revertendi  redam,  diebufque  ac  nodibus,  id 
temporis  ('confcientia  fbrte  peccaminum  remordentej  de  deifico  tenore 
monachorumque  decretis,  fub  dente  primum  multa  ruminans,  deinde  po- 
pularis  aurae  cognitione  proferens,  monachum  fine  ullo  infidelitatis  (^ut  ai- 
ebasj  refpedu,  coram  omnipotente  Deo,  angelicis  vultibus  humanifque 
('ruptis,  ut  putabatur,  capaciffimis  illis,  quibus  prsecipitanter  involui  folent 
pingues  tauri  moduli  tui  retibus :  omnis  regni,  auri,  argentique,  &  quod 
majus  eft,  proprije  voluntatis  diftentionibus  ruptisj  perpetuo  vovifti,  & 
tete  ac  fi  ftridulo  canum  lapfu  aeremvalide  fecantem,  fjevofque  rapidihar- 
pagones  accipitris  finuofis  flexibus  vitantem  ad  Sandorum  tibi  magnopere 
fidas  fpeluncas  refrigeriaque  falubriter  rapuifti  ex  corvo  columbam  ?  O 
quanta  Ecclefi»  matri  letitia,  ({\  non  te  cundorum  mortalium  hoftis  de 
finu  quodammodo  ejus  lugubriter  abftraxiflet,^  foret  ?  O  quam  profufus 
fpei  coeleftis  fomes  defperatorum  cordibus  (tt  in  bonis  permaneiitej  inar- 
defceret  ?  O  qualia  quantaque  animam  tuam  regui  Chrifti  prjemia  in  die 
judicii  manerent,  fi  non  lupus  callidus  ille  agnum  ex  lupofadtnm  te  ab 
ovili  dominico  (non  vehementer  invitum  j  fadurus  lupum  ex  agno  fibi 
fimilem  rapuiffet  ?  O  quantam  exultationem  pio  omnium  patri  Deo  fan- 
dorum  tua  falus  fervanda  prffiftaret;  fi  non  te  cundorum  perditorum  in- 
iauftus  pater,  veluti  magnarum  aquila  alarum  unguiumque  dcemon,  infoe- 
lici  filiorum  fiiorum  agmini  contra  jus  fafque  rapuiffet  ?  Ne  multa,  tan- 
tum  gaudii  ac  fuavitatis  tum  coelo  terrseque  tua  ad  bonam  frugem  con^ 
Prov.26.  ii.verfio,  quantum  nunc  moeroris  ac  ludus  miniftravit  ad  horribilem,  mo- 
&  2  Pet.2.23.  j-e  molojfi  segri,  vomitum  nefanda  reverfio.  Qua  perada  exhibentur 
Rom.d.  13.  membra  arma  iniquitatis  peccato  ac  diabolo,  qu;e  oportuerat  falvo  fenfu  avi- 
a  Poteftas  folverin:.    b  Perpeti.    (  Bee[l.    d  Injefl:uf. 

de 


Epistola     Gtld^.  i^ 

de  exbiberi  arma  jujticiie  Deo.     ArretSto  aurium  aulcultantur   captu,  uon 

Dei  laudes   canora  Chrifti   tyronum   voce  fuaviter   modulante,   pneuma- 

que  eccleiiaftica;  melodi^e;   led   propriae   (qu«  nihil  funt)  furciferorum 

referto    mendaciis     fimulque    Ipumanti    flegmate ,     proximos    quofque 

truci  daturo,  prxconum  orc,  ritu  bacchantium,  concrepante;   ita  ut  vas, 

Dei  quondam   in   minifterio   prajparatum,  vertatur  in  zabuli  organum, 

quodque  honore  coelefti  putabatur  dignum,   merito  projiciatur  in  tartari 

baratrum.     Nec  tamen  tantis  malorum  ofFendiculis   tuus  hebetatus   infi- 

pientia^  cumulo  fenflis,  vehit  quodam   obice  tardatur,    fed   fervidus  (acfi 

pullus,   amcena  qu^eque  imperagrata  putans)  per  extenfbs  fcelerum  cam- 

pos  irrevocabili  furore  raptatur,  augendo  prifcis  nova  piacuhs.     Spernun- 

tur  namque  ^nms,  (poft   monachi  votum  irritum)  ilhcitse   licet,  tamen 

proprix  conjugis   prsefumptivae  nuptiae;   alia  viri   viventis,  non  externi, 

fed  fratris  fihi  adamata.  .  Ob  quod  dura  cervix  illa  multis  jam  peccami- 

num  fafcibus  onerata,  bino  parricidiali  aufu,  occidendo  fiipradidtum,  ux- 

oremque  tuam,  aliquamdiu  a  te  habitam,  velut  fummo  facrilegii  tui  cul- 

mine,  de  imis  ad  inferiora  curvatur.     Dehinc  ilkra,   cujus  dudum  collu- 

dio  ac  fuggeftione  tantse    funt  peccatorum  fubitse  moles  pubhco  &  (ut 

fallaces  paraiitorum  linguae  tuorum  conclamant,  flimmis  tamen  labiis,  non 

ex  intimo  cordis)  legitimo,  ut  poteviduatam,  thoro;  *  ut'  noftrasvero,  fce- 

leratiflimo    adfcivifti  connubio.     Cujus  igii;ur  iandi  vifcera  tali  ftimulata 

hiftoria  non  ftatim  in  fletus  fmguitufque  prorumpant  ?  Quis  facerdos,  cu- 

jus  cor  redum  Deo  patet,  non  ftatim  hsc  audiens  magno  cum  ululatu  il- 

lud  propheticum  dicat?  ^is  dabit  capiti  meo  aquam,    &  eculis  meis  fontemJeT.gA. 

lachrymarum,  ^  plorabo  in  dte  ^  noBe  interfe^os  populi  mei  ?  Heu  !  fiquidem 

parum  auribus  captafti  propheticam  objurgationem  ita  dicentem:  Vce  vobis  Ecd.4.1.  n. 

viri  impii,  dereliquijiis  legem  Dei  altiffimi,  &  fi  nati  fueritis,  in  malediUionem 

erit  pars  vejira.     Omnia,  quce  da  terra  funt,  in  terram  ibunt :  fic  impii  a  maledi- 

Uione  in  perditionem  (fiibauditur)  fi  non  revertantur  ad  Dominum,  exaudita 

faltem  tali  admonitione,  Fili  pectajli,  ne  adjicias  ultra,  fed  &  de  prijiinis  tuis  Eccl.  ai.  r. 

deprecare.     'Et  iterum,  Non  tardes  converti  ad  Dominum,  neque  Aifferas  de  die Ecd.''.^. 

in  diein.     Suhito  enim  venit  ira  ejus,  quia  ut  fcriptura  ait:  T{ege  audiente  ver-  Prov.2g.12. 

bum  iniquum,  omnes  qui  fub  illo  Junt,  Jcelejii  funt.     Nimirum  rex  {xxt  Prophe- Prov.  29.  4. 

ta  dixit)  juflus  fujeitat  regionem.     Sed  monita  tibi  profedtonon  defunt,  cum  ^'■°^-^9-  ^' 

habueris  prsceptorum  pene  totius  Britanniie  magiftrum  elegantem.     Ca- 

veto  igitur  ne  tibi,  quod  a   Salomone  notatur,  accidat :  Huaf  qui  excitat  Eccl.iz.i. 

dormientem  de  gravi  fomno,  fic  qui  enarrat  fiulto  fapientiam.     In  fim  eiiim  nar- 

rationis  dicet,       ^id  primum  dixeras?  Lava  a  malitia  cor  tuum    (ficut  di- 

d:um  eft)  Hierufalem,  ut  falvus  fis.      Ne  contemnas   (qua^fo)    inefFabilem 

mifericordiam  Dei,  hoc  modo  per  Prophetam  apeccatis  impios  provocan- 

tis.     1\epente  loquar  ad  gentem  S  ad  regnum  ut  evellam,  i3  dijfipem,  &  deftru-  yer.18.7. 

am,  &  difperdam.     Peccatorem  lioc  vehementer  ad  pcenitentiani  hortatur. 

Et  fi pwnitentiam  egerit  gens  illa  a  peccato  fuo,  poenitentiam  ^  ego  agam  fuper 

malo  quod  loeiitus  Jum  ut  facerem  ei.     Et  iterum  ^lms  dabit  eis  tale  cor  ut  au-  Jer.  18.  8. 

diant  me,  &  cujiodiant  prcecepta  mea,  &  bene  fit  eis  omnibus  diebus  vitce  Juce  ?  ' 

Itemque  in  cantico  deuteronomii.     Topulus  (inquit)  abfque  confilio  ^  pru-Bcnt.ix.s.^. 

dentia,  utinam  faperent  ^  inteUigerent ,  ac  noviffima  providerent,  quornodo  perfe- 

quatur  unus  mille,  &  duo  fugent  decem  millia.     Et  iterum  in  Evangelio   Do- 

minus  Venite  ad  me  omnes  qui  laboratis  &  onerati  ejiis  &  ego  vos  requiefcere  fa-  Matc  11.28. 

ciam.     Tollite  jugum  meumfuper  vos,  i3  difcite  h  me  quia  mitisfum  ^  humilis 

corde,  i3  invenietis  requiem  animabus  veflris.  ■    Nam  ii  haec  furdis   auribus  au- 

dias,  prophetas  contemnas,  Chriftum  defpicias,  nofque  (licet  viliflimje  qua- 

litatis  fimus)  nullius  momenti  ducas  propheticum  illud  fincera  animi  pi- 

etate  fervantes  ('utcunque  li  non  ego  implevero  fortitudinem  in  fpiritu  & 

a  Deefi.  ASlcCi  .■ 

C  3  virtute 


14  EpistolaGild^. 

Efai.  t8.  I.    viitute  Domini  ut  enunciem   domui  Jacob  peccata  eorum^  &  domm  Jfrael  fce- 

Eiai.  j6.  lo.  i^^^  eorum)  ne  fimus  canes  muti  non  valentes  latrare.     Et  illud  Salomonis  ita 

Prov.2+.24,  dicentis:  ^i  dicit  impium  jufium  ejfe,  malediUus  erit  populis  ?3  odibilis  ^entibus 

Eccl.4..  27.    (nam  qui  arguunt  meliora  jperabunt)  Et  iterum :  Non  reverearis  proximum  in 

Ytov.  i^.ij.  cafum  fuum,  nec  retineas  verbum  in  tempore  falutis.     Itemque,  erue  eos  qui  du- 

Prov.  II.  4.  cuntur  ad  mortem,  &  redimere  eos  qui  interficiuntur ,  ne  parcas,  quia  non  prode- 

Prov.  II.  ^i.runt  fut  idem  Proplieta  sdt)  divitia  in  die  ira,  jufiicia  a  morte  liberat.     Si 

i  Pet.  4..  1 8  -jufius  quidem  vix  falvus  fit,  impius  ^  peccator  ubi  parebit  ?  ille  profedto  te  te- 

nebi'oms  tartari  torrens  -ferali  rotatu  undifque  acfi  acerrimis  involvet  fem- 

#  per  cruciaturus  &  nunquam  confiimpturus,  cui  tunc  erit '  fera  inutilifque 

poense  occulata  cognitio  ac  mali  poenitudo,  ^  quo  in  hoc  tempore  accep- 

to  6c  die  falutis  ad  redlum  vits  iter  difFertur  converfio.    Hic  fane  vel  an- 

tea  concludenda  erat  ('uti  ne  amplius  loqueretur  os  noftrum  opera  homi- 

num^  tam  flebilis  haec  quserulaque  malorum   sevi  hujus  hifloria.     Sed  ne 

fbrmidolofos  nos  aut   laffos  putent,  quominus  illud  Ifaianum  infetigabi- 

Efa.  y.  20.     jjj.gj,  caveamus,  Vce  f inquiens j  qui  dicit  bonum  malum,  i3  malum  bonum  pomn- 

tes  tenebras  in  lucem,  ^  lucem  in  tenebras :  amarum  in  dulce,  ^  didce  in  amarum 

Mat.  13. 13,  ^qui  iiidentes  non  vident,  (3  audientes  non  audiunt,  quorum  cor  crafla  obtegi- 

tur  quadam  vitiorum  nubej  libet  quid  quantumque  [his  fiipradidtis  lafci- 

vientibus  infanifque  fatelUtum  Pharaonis,  ('quibus  ejus  periturus  mari  pro- 

vocatur  excrcitus  flrenue  rubro j  eorumque  fimilibus  quinque  equis]  mina- 

rum  prophetica  inclamitent  flridtim  edicere  oracula,  quibus  veluti  pul- 

chro  tegmine  opufculi  noflri   mohmen   (ita  ut  ne  certatim  irruituris  in- 

vidorum  imbribus  extet  penetrabile)  fidilfime   contegatur.     Refpondeant 

itaque  pro  nobis  fandli  vates  nuncut  ante  (qui  os  quodammodo  Dei,  orga- 

numque  fpiritus  fandti  mortahbus  prohibentes  mala,  bonis  faventes  exti- 

tere)    contumacibus  fuperbifque  hujus    atatis  principibus,  ne  dicant  nos 

propria  adinventione   &  loquaci  tantum   temeritate  tales  minas  eis  tan- 

tofque   terrores   incutere.       Nuili    namque   fapientium    dubium    efl:,   in 

quantis  graviora  funt  peccata  hujus  temporis   quam  primi,  Apoftolo  di- 

Heb.  10. 28.  cente :    Legem   quis   tranfgrediens  duobus   mediis   vel  tribus  tefiibus  morietur, 

quanto  putatis  deteriora  mereri  fupplicia,  qui  filium  Dei  conculcaverit  ?  En  pri 

mus  occurrit  nobis  Samuel  juffu  Dei  legitimi  regni  ftabihtor,  Deo  ante- 

quam  nafceretur  dedicatus,  a  Dan  ufque  Barfabe^e  omni  populo  Ifrael  veridi- 

cus  propheta  fignis  indubitanter  admirandis  notus,  ex  cujus  ore  fpiritus  fan- 

<3:us  cundiis  mundi  poteftatibus  intonuit,  denuntiando  prinio  Regi  apud  Hcr- 

brjeos  duntaxat  Sauli  pro eo quod  quiedam  de  mandatis  Domini  non comple- 

jSam.13.13.  vej-at,  dicens:  Stulte  egifii  nec  cuftodijti  mandata  Domini Dei  tui,  quce pnzcepit  ti- 

bi,     ^odfinonfecijfesjam  nunc pararet  Deus  regnum  tuumfupcr  Ifrael  infempi- 

ternum,  fednequaquam  regnum  tuum  ultra  co7ifurget.     Quid  ergo  fimile  hujus 

temporis  fceleribus  adulterium  ne  vel  parricidium  fecit  ?  NuUo  modo.      Sed 

juffionis  ex  parte  mutationem,  quia  utbene  quidam  noflTumait,  Nonagitur 

de  qualitate peccati,fed detranfgrejjione  mandati.     Itemque  illum  objed:a  (velut 

putabat)   purgantem  &  apologias  (ut  generi  humano  moris  eft)  fagaciter 

1Sam.ij.20.  hocmodpadnedtentem,  imo  audivi  vocem  Domini,^  ambulavi  in  via  perquam 

iSam.iy.22. /;z?^;t;H5,taIiAnimadverfionemuItavit,  Nunquidvult  (inquit)  Dominus  holocau- 

fiaautviUimoi,^  nonpotiusut  obediatur  voci  Domini?  Melior  efi  enim  obedientia 

quam  viBima,  &  audire  magis  quam  offerre  adipem  arietum,     ^uo?iiam  ficut  pec- 

catum  ariolandi  efi  repugnare,  ^  quafifcelus  idolatria  nolle  acquiefcere.     Pro  eo  ergo 

1Sam.1y.28.  ^aW  adjecifii  fermonem  Domini,  abjecit  (S  ta  ne  fis^ex.     Et  poftpauca  Scidit 

(^inquit}  Deus  'B^gnum  Jfrael  a  te  hodie,  ^  dedit  illudproximo  tuo  meliori  te.     Vor- 

rotriumphatorinIfraelnonparcet,j3poenitudinenonfleUetur,  neque  enim  homoefl 

utagatpcenitentiam  (flibauditur  fuperduris  malorum  prscordiis)  Notandum 

ergoeft,  quoddixitfcelus  idolatrise  effe,  nolle  Deo  acquiefcere.     Non  fibi 

fceIeratiifti,dumnongentium  diis  perfpicue  litant,  fiibplaudunt,  fiquidem 

concukantes  porcorum  more  pretiofifCmas  Chrifti  margaritas,  idolatrae. 

Sed 


Epistola     Gild^.  ly 

Sed  licet  hoc  unum  exemplum  acli  invid:us  adftipulator  ad  corrigendos  ini- 
quos  abunde  fiiiBceret:   tamcn,  ut  in  ore  multoruni  tellium  omne  com- 
probetur  Britanni^  malum,   tranfeamus  ad  cstcra,     Quid   David  nume- 
rando  populum  evenit,  dicente  ad  eum  propheta  Gad  >  Hxc  dick  Domi- 2  S3.mi.\.it, 
nus.     Trium  tibi  eptio  datur.     Elige  unum  quod  volueris  ex  his  ut  faciam  tibi. 
Aut  feptem  annis  veniet  tibi  fames,  aut  tribus  menjibus  fugies  adverfarios  tuos 
^  tUi  te  perfequentur y  aut  certe  tribus  diebus  erit  pejiilentia  in  terra  tua.     Nam 
arcftatus  tali   conditione,  &  volens  magis  incidere  in  manus  mifericordis 
Dei  quam  hominum,    lxx.  miliium   populi  fui  ftrage  humiliatur,  &,  ni 
pro  contribuhbus  (apoftolica:  charitatis  affed:u)  ut  illos  plaga  non  tange- 
let  morioptairet  (diccndo,  Ego  fum  qui  peccavi,  ego  pajior  inique   egi :   ijli iSm,z4.jj. 
qui  ovts  funt,  quid  peccarunt  f  Vertatur  obfecro  manus  tua  contra  me,  &  contra 
domum  patris  mei)  inconfidcratam  cordis   elationeni  propria  morte  piaret. 
Nam  quid  fcriptura  in   confequentibus  de  filio  ejus  narrat,  iYfi#  (inqui-iReg- iiff. 
ens  j  Salomon  quod  non  placuerat  coram  Domino,  ^  non  adimplevit  ut  fequerC' 
tur  Dominum  ficut  pater  ejus.     Dixit  Dominus  ad  eum  :  ^ia  habuijli  hoc  apud^^eg.ii,u. 
te,  ^  non  ctljiodijli  paUum  meum  (3  prcecepta  mea,  qute  mayidavi  tibi,  difrum' 
pens  fcindam  regnum  tuum  c^    dabo  illud  Jervo  tuo.     Quid   duobus  facrilegis 
C^que  ut  ifti  liint j  Ifi-ael  regibus  Hieroboae  &  Baafk;  accidit  audite,  qui- 
bus  iententia  Domini  dirigitur  per  Prophetam   ita  dicentis :   Propter  quod  ^  ^^S*  H  7- 
tnagnificavi  te  Principem  Juper  Jfrael,  quia  exacerbaverunt  ms  in   vanis  eorum.  ^R^g-  ''^•^. 
Ecce  ego  fufcito  poji  Baafam  ^  poji  domum  ejus,    fif  tradam  domum  ejus  ficut  ^Reg.  i5.  5. 
domum  Jerobow  Nabath.     §lui  mortuus  fuerit  de  fuis  in  civitate   comedent  eumi^egi6./\.. 
canes,   &    mortuum  corpus   illius  in  campo  comedent  volatilia  ceeli.     Quid  illi 
qnoque  fcelerato  regi  Ifrael  iftorum  commanipulari  ('cujus  coUudio  &  ux- 
oris  dolo  Naboth  innocens  propter  paternam  vineam  opprefTus  eft;)  fan- 
d:o  ore  illius  Helias  atque  ignifero  domini  alloqmo  inftrudo  minatur  ita 
dicente:  Occidijii  infuper  &  poj^edijii,  (3  poji  htec  addes,     Hcec  dicit   Dominus.  1Reg.2i.1p, 
Jn  loco  hoc  in  quo  linxerunt  canes  Janguinem  Naboth,  lambent  quoque  tuumfan' 
guinem.     Qupd  ita  fadtum  fuifTe  certifEma  ratione  cognitum  eft.     Sed  ne 
fbrte  fecundum    fupradidlum  Achab  fpiritus  mendax  loquens  vana  in  ore  i Reg.s3.z3. 
Prophetarum  veftrorum  feducat  vos,  ne  fermones  Michese  prophetss  audi- 
atis,  Ecce permifit    Deus  fpiritum  mendacii  in  ore  omnium  Prophetarum  tuorumi^e^^22,22. 
qui  hic  funt,  ^  Dominus  locutus  eji  contra  te  malum.     Nam   &  nunc   certum 
eft  aliquos  efTe  dodtores  contrario  fpiritu  repletos,  &  magis  pravam  vo- 
luptatem  quam  veritatem  afTerentes :  quorum  verba  fuper  oleum  molliun-  Pial.  ^4. 22: 
tur,  &  ipfa  funt  jacula,  qui  dicunt  pax  pax,  &  non  erit  in  peccatis  perma-  Jer.  6. 14.  & 
nentibus  pax,  ut  alibi  propheta  dicit:   Non  eji  gaudere  impiis  dicit  Domi-    ^-  ^i- 
nus,     Azarias  quoque  filius  Obed  ad  fe  revertenti  de  c^ede  decies  cen-    g^^^'"" 
tenum    millium   exercitus   iEthiopum    locutus  dicens,    Domims  vobifcum^^zii.i^x. 
eji  dum  ejiis  cum  ipfo,  G?  fi  exquifieritis  eum,  invenietur  a  vobis.     Et  Ji  dere- 
liquijiis  eum,  derelinquet  vos.     Nam    fi  Jofaphat  ferens  prsefidium  iniquo 
regi  ita  ab  Jehu  propheta  Ananix   fiho  increpatur  fdicente :  Si  peccato-  z'PsLrz.\^.i, 
rem  tu  adjuvas,   aut  quem  Dominus  odit,  tu  diligis?  propterea  ira  Dei  eji  Ju- 
per  te)  quid  illis,  qui  propriis  fcelerum  fuorum  criniculis  compediuntur, 
fiet  >  Quorum  nos   necefre   eft   (£x  in  acie  dominica  volumus  dimicarej 
peccata  odifle  non  animas,  dicente  Pfaimifta :  ^i  diligitis  Dominum,  odite  Pfal.  g6.  lo. 
malum.     Quid  ad  fupradidti  Jofaphat  filium  currus  &  auriga  Ifi-ael  pro- 
pheta  Helias,  Joram  fcilicet  parricidam,  qui  egregios  fratres  fiios  ('utpro 
ipfis  regnaretj    fpurius  trucidavit,  efFatus  eft.     Sic  dicit  (inquit)  Dominus ^-pzri.zi.xi, 
Deus  patris  tui  David.     Eo  quod  non  ambulaveris   in  via  Jojaphat  patris  tui,     i%,  13. 
£?  in  viis  AJce  regis  Juda,  &  ambulajii  in  viis  regum  JJrael,    (3  Jiupore  fe  ut 
gejftt  domus  Achao,  ^  fratres  tuos  filios   fojaphat  meliores  te  interfecijii,  ecce 
Dominus  percutiet  plaga  magna  te,  G?  filios  tuos.    [Et  poft  pauca,  Et  tu  eris .^Yxi.  xx.if. 
in  magna  valetudine  in  languore  ventris  tui,  donec  exeat  venter   tuus  cum  ipfa 
infirmitate  de  die  ex  die']  Et  ad  Joam  regein  Ifirael,  ut  vos  derelinquen- 

teai 


l6  E   P  I  S  T  o   L  A      G  I  L  D  ^:. 

tem  dominum   quid  Zacharias  fiiius  Jdiadae  vatisminatus  fif  attendiie 
l^ara.  24. 20.  qui  lurgens   populo    dixit.     Hac  dicit  Dorfiinus,     §luare  preeteritis  prcscepta 
Domini  (3  non  projperaminif    §^ia  dereliquifiis  dominu7n,    (3    derelinquet  vos, 
Quid  de  authore  Prophetarum  Ealaia  dicam,  qui  prooemium   Prophetije 
Efa.  1,2.      jpQce  vel  vifionem  ita  exorfus  eft  dicens  ?  Audite  cceli  aurihus  ^  percipite  terra, 
quoniam  Dominus  locutus  efi.      Filios  enutrivi  ^(3    exaltavi^    ipji  autem  fpreve- 
runt  me.     Cogmvit  bos  pojfejforem  fuum,  (3  afinus  preefepe    Domini  fui,  Ifrael 
autem  me  non  cognovit,  G?  populus  meus  non  intelkxit.     Et  poft  pauca  minas 
Efa.  I.  2.      meritas  tantse  infipientias  aptans  Derelinqmtur  (inquit)  filia  Syon  ut  taber- 
naculum  in  vinea,  &  Jicut  tugurium  in  cucumerario^  Jicut   civitas  quce  vafiatnr. 
Efa.  1. 10.     Et  principes  fpecialiter  conveniens  ait :  Audite  verhum  Domini  principes  So-> 
domorum,  percipite  legem  Domini  populus  Gomorrhee.     Notandum  fane  quod 
iniqui  reges  principes  Sodomorum  vocentur.     Prohibens  namque  Domi- 
nus  facrificia  &  dona   fibi   a  talibus  ofFerri  (&  nos  inhiantes  fiifcipimus 
quse  Deo  ab  omni  natione    funt  non   placita,   eademque  egenis  &  pc- 
ne    nihil    habentibus    diftribui    in    perniciem    noftram    non    finimus  j 
Efa.  1. 13.     cum  latis  divitiis  oneratis  fbrdibus  peccatorum  intentis  ait:   Ne  afferatis 
ultra  facrificium  frufira,   incenfum  abominatio  efi  mihi.      Itemque  denunciat, 
Efa.i.  ly.       Et  cum  extenderitis  manus   vefiras,  avertam  oculos  meos  a  vobis,  ?3  cum  muU 
ttplicaveritis  orationem,  non  exaudiam.     Et   hoc  quare  facit  oftendit.     Ma- 
nus  (inquiens)  vefira  fanguine  plence   funt.     Simulque  oftendens  quomodo 
£fa.  t.  i(j.      placaretur  ait :  Lavamini,  mundi  efiote,  auferte  malum  cogitationum  vefirarum 
ab  oculis  meis,  quiefcite  agere  perverfe,  difcite  benefacere,  quterite  judicium,fub- 
venite  oppreffo,  judicate  pupillo,     Quafi   placoris   viciffitudinem    adjungens 
Efa  1.18.      ait:  Si  fuerint  peccata  vefira  ut  occinum,  quafi  nix  dealbahuntur  :  ^  fi  fuerint 
Tubra  quafi  verniculus,  velut  lana  alba  trunt.     Si  volueritis  &  audieritis  me,  bo- 
na  terrce  manducabitis .     §luod  fi  nolueritis  (3  me  provocaveritis  ad  iracundiam, 
gladius  devorabit  vos.     Accipite  veracem  publicumque  adftipulatorem  boni 
malique  veftri  retributionem  abfque  uUo  adulationis  fuco  (non  ut  parafi- 
torum  venerata  veftrorum  venena  in  aures  fibilant  ora^  teftantem.     Item- 
Efa.  I.2J.     que  ad  rapaces  judices  fententiam  dirigens  ita  affatur.     Principes  tui  infi- 
deles,  focii  furum,  omnes  diligunt  munera,  feUantur  retributiones,  pupillo  non  ju- 
dicant,  caufa  viduce  non  ingreditur  ad  eos.     Propter   hoc  ait  Dominus  exercituum 
fortis  Jfrael.     Heu  confolabor  fuper  hofiibus  meis,  (3  vindicabor  de  inimicis  meis  —  & 
conterentur  fcelerati  i3  peccatores  fimul,  £f?  omnes  qui  dereliquerunt  dominum  confu- 
Efa,  2,ii.      mentur.     Et  infra.     Oculi  fuhlimis  hominis  humiliabuntur,  t3  incurvavit  altitudo 
Efa.  3.  II.     virorum,     Et  iterum  :  Vce  impio  in  malum,  retrihutio  enim  manuum  ejus  fietei. 
Efa.5.  II.      Et  poft  pauca,  Vce  qui  confurgitu  mane  adebrietatem  feUandam,^  ad potandum 
ufque  ad  vefperam  ut  vino  tefiuetis.     Cithara,  (3  lyra,  &  tympanum,  (3  tioia,  &  vi- 
nurnin  conviviis  vefiris,^  opus  Domininonrefpicitis,&  operamanuum  ejus  non  con- 
fideratii.     Fropterea  captivus  duUus  efipopulus  meus,  quia  non  habuit  fcientiam,  & 
nobiles  ejus  interieruntfame,  &  multitudo  ejus  fiti  exaruit.     Propterea  dilatavit  in- 
fernus  animam  fuam,  (3  aperuit  os  fuum  abfque  ullo  termino,  (3  defcendent  fortes 
Efa,j.a2.     ^«^)  ^populus  ejus,  ^fublimet  gloriofique  ejus  ad  eum.     Et  infi-a,     Va  quipo- 
tentes  efiis  adhibendum  vinum,  (3  virifories  admifcendam  ebrietatem,  qui  jufiipca- 
tis  impium  pro  muneribus,  &  jufiitiam jufii  aufertis  ab  eo.     Propter  hoc  ficut  de- 
vorat  Jiipulam  lingua  ignis,  ^  calorjlammce  exurit :  fic  radix  eorum  quafifavilla  eritf 
e?  germen  eorum  ut  pulvis  afcendet.     Abiecerunt  enim  legem  Damini  exercituum,  i3 
eloquium fanUi  Jfrael  defpexerunt,     In  omnibus  his  non  efi  averfus  furor  Domim, 
fed  adhuc  manm  ejus  extenta.     Et  poft  aUquanta  de  die  judicii  &  peccatorum 
Efa.  13.  S.     inefFabili  metu  difceptans  ait :  Vlulate  quiaprope  efi  dies  domini  (fi  tunc  prope 
erat,  quid  nunc  putabitur?^  quiavafiitasaDeoveniet.     Propter  hoc  omnes  ma- 
nus  difolventur,  &  omne  cor  hominis  tabefcet  ^  conteretur,  tortiones  ^  dolores  tene- 
bunt,  quafi  parturiens  dvlehunt.     Vnufquifque  ad  proximum  fuum  fiupehit,  facies 
combujice  vultus  illorum.     Ecce  dies  Domini  veniet  crudelis  ^  indignationis  plenus,  ftf 
irce  furorifque  adpomndam  terrmn  in  folitudinem,  ^peccatores  ejus  eonterendos  de 


E    P    I    S    T    O    L    A       G    I    L   D   ^.  17 

ea,  ^tioniam  flellce  cceli  &  fplendor  earum  non  expandent  lumen  fuum^  ohtenehrahitur 
Jol  in  ortufuoy  G?  luna  non  (plendehit  in  temperejuo,  G?  vifitahojuper  orhis  mala.,  &  con- 
tra  impios  iniquitatem  ipjorum,  Cf  quiefcere  faciam  fupcrhiam  infidelium,  G?  arromn-' 
tiamfortiumhumi^iaho.     Etiterum.     Ecce  Dominus  dijjtpahit  terram,  &  nudahiiECa.  2^.1. 
iam,  &  afiligetfaciem  ejus,  £f?  difperget  hahitatores  ejus,  h  erit  ficutpopulusjicfa- 
cerdos,  ^  ficut  fervus  fic  dominus  ejus,ficut  ancillafic  domina  ejus,ficut  emens  fic  ille 
qui  vendit,  ficut  fosnerator  fic  iUe  qui  mutuum  accipit,  ficut  qui  repetit  fic  qui  dehet. 
Dijfipatione  dijjipahitur  terra,  G?  direptio7ie  prtsdahitur.     Dominus  enim  locutus  efi 
verhum  hoc.  Luxit  e?  deflu.\-it  terra,  defluxit  orhis,  infirmata  efl  ab  habitatoribus  fuis, 
quia  tranfgrejfi  funt  leges,  mutaverunt  jus,  dijfipaverunt  fcedus fempiternum.  Propter 
koc malecUFiio  vorahit  terram,     Et  infl"a.   Ingemifcent  omnes  qui  icstantur  corde,  cef- 
favit  gaudiumtympanorum,  quiefcet  fonitiis  lcetantium,  conticefcet  dulcedo  citharce,Y.h.i\.j. 
cum  cantico  non  hihent  vinum,  amara  erit  potio  hibentihus  illam.     Attrita  eji  civitas 
vanitatis,  claufa  eji  omnis  domus  nullo  introeunte.     Clamor  erit  fuper  vino  inplateis, 
deferta  efl  omnis  lcetitia,  tranflatum  efl gaudium  terr<s,rehUa  eji  in  urhe  folitudo,  ^ 
calamitas  opprimetportas,  quia  hcec  erunt  in  medio  terrcs  &  in  medio populorum.     Et 
poil  pauca.     Prcevaricantes  prcevaricati  funt,    ^ prceyaricatione  tranfgreJforum^Czi^.  16. 
prcevaricatifuyit.     Fonnido,  &fovece,  &  lacnieus  fuper  te  qui  hahitator  es  terrcs.     Et 
erit :  quifugerit  a  voceformidinis,  cadet  infovearn,  £?  qui  fe  expUcuerit  defovea,  te- 
nehitur  laqueo :  quia  cataraSlce  de  excelfis  apertce  erunt,  &  concutiefitur  fundamenta 
terra.     ConfraUione  coitfringetur  terra,  commotionc  commovehitur,  agitatione  agita- 
hiturficut  ehrius,  G?  auferetur  quafi tabernaculum  unius  noUis,  ^gravabit  eam  iniquitas 
fua,  &  corruet,  ^  non  adjiciet  ut  refurgat.     Et  erit :  in  die  illa  vifitahit  Dominus 
fuper  militiam  cceli  in  excelfo,  ^  fuper  reges  terrce  qui  funt  fuper  terram,^  con- 
gregabuntur  in  congregationem  unius  fafcis  in  lacum,  ^  claudentur  ibi  in  carcerem, 
C?  poji  multos  cUes  vifitabuntur.     Et  eruhefcet  luna,  &  confundetur  fol  cum  reg- 
naverit  Dominus  exercituum  in  monte  Sion  &  in  ^erufalem,  £?  in  confpeHu  Jenum 
fuorum  fuerit  glorificatus.     Et  poft  aliquanta  rationem  reddens,  quamobreni 
talia  minaretur,  ita  ait.     Ecce  non  eft  abhreviata  mauus  Domini  ut  falvare  nc-  Efi  f  9.  i. 
queat,  neque  aggravata  eji  auris  ejus  ut  non  exaudiat.     Sed  iniquitates  vejirce  di- 
vijerunt  inter  vos  ^  Deum  veflrum,  ^  peccata  vejira  abfconderunt  faciem  ejus  a 
vohis  ne  exaudiret.      'M.anus  enim  veflrce  pollutce funt fangiiine,  Z3  digiii  veflri  ini- 
quitate :  labia  veflra  loeuta  funt  mendacium,  &  lingua  veflra  iniquitatem  fatur. 
Nonefl  quivocet  juflitiam,  neque  efl  qui  judicet  vere ,  fed  confidunt  in  nihil,Sloqu- 
untur  vanitates,  £?  conceperunt  dolorem,  &  pepererufit  iniquitatem.     Et  infra. 
Opera  eorum  inutilia  ^  opus  iniquitatis  in  manibus  eorum.     Pedes  eorum  in  ma-^^^-59'^' 
lum  currunt,  ^  feflinant  ut  ejfundant  fanguinem  innocentem.     Cogitationes  eorum 
cogitationes  inutiles,  vajiitas  &  contritio  in  viis  eorum,  &  viam  pacis  no^i  cogno- 
verunt,  C?  nonefl  judicium  in  grejfihus  eorum.     Semitce  eorum  incurvatce  funteis, 
omnis  qui  calcatin  eis,ignorat pacem,     Propter  hoc  elongatum  eji  judicium  h  vohis, 
&  non apprehendit  vos  Juflitia.     Et  poftpauca.     Et  converfumeji  retrorfim  ju-EC^.^^.i\. 
dicium,  &  juflitia  longe  Jietit,  quia  corruit  in  platea  veritas,    &  cequitas  non  po- 
tuit  ingredi.     Et  faila  ejl    veritas    in  ohlivione,    ^   qui  receflit  a  malo,  prcedce 
patuit.     Et  vidit  Dominus  C?  non  placuit  in  oculis  ejus,  quia   non  ejl  judicium. 
Huc  ufque  Efaiae  Prophetse  pauca  de  multis  dixifTe  fnfficiat.     Nunc  ve- 
ro   illum   fqui  priufquam   fbrmaretur  in  utero    pr^efcitus,   &  priufquam 
exiret  de  vulva  fandificatus,  &  in  cundlis  gentibus  Propheta  pofitus  eft) 
Jeremiam  fcilicet,  quid  de  populo  infipiente  rigidifque  regibus  pronun- 
ciaverit,  parumper  attendentes  audite,   hoc  modo  leniter  verba  initian- 
tem.     Et  faUum  efl  verbum  Domini  ad  me  dicens.,     Fade  &  clama  in  auribus]^^-'^-'^- 
Jerufalem,  &  dices.     Audite  verhum  Domini  domus  Jacob,   &  omnes   cognationes 
domus  Ifraei.     Hcec  dicit  Dominus.     §)uid  invenerunt  in  me  patres    vefiri  ini- 
quitates,  qui  elongati  funt  a  me,   &  amhulaverunt  poft  vanitatem,   ^  vani  faBt 
Junt,  (3  non  dixerunt,  ubi  eji  qui  afcendere  nos  fecit  de  terra  jEgypti  ?  Et  poft 
pauca :  A  feculo  confregifli  jugum  meum,  rtipiJH  vincula  mea,  dixiJH  non  ferviam.  jer.  2. 20. 
Egoplantavi  te  vineam  ele^am,  omne  femen  verum. '   ^omodo  ergo  cotiverj^a  es  in 

D  pravum  . 


.     iB  E    P    I    S,  T    O    L   A      G   I   L    D  ^/E. 

pratjumvinea  aliena}  Silaverii  te  nitro  &  multiplicaveris  ttbiherhcTn  ho' 

Jer.  i.sp.  rith,maculata  es  iniquitatetua  coramme  dicit  Dominus.  Et  iiifra  :  Sluid 
vultis  mecumjudicio  contendere  ?  Omnes  me  dereliquijtis,  dicit  Dominus,  Irti- 
firapercujjifiliosvejiros^di(ciplinam  nonreceperunt.  Audite  verbuni  Domi- 
ni.  Nunquid  Jolitudo  faSlus  fum  Ifrael,  aut  terra  ferotina  ^  Ghiare  ergo 
dixitpopulus  meusy  recefJimus,nonveniemus  ultra  adte}  Nunquid  oblivijci- 
turvirgoornamentiJui,autfpon[afaJciape^orcJisfua>  Populus  vero  meus 

Jcr  4.  22.  oblitus  eft  me  diebus  innumeris.  Ghiiajiultus  eji populus  meus,  me  non  cogno^ 
vit:filiiinfpientesfunt,^vecordes:  Sapientes  Junt  ut  faciant  mala,  bene 
autemjacere  nejcierunt.     Tum  Propheta  ex  fua  perfona  loquitur  dicens. 

Jer.f.  3.  DomineoculituireJpiciuntfidem,percuJfiJlieos(3nondoluerunt,  atrivijli  eos 
&  renuerunt  acciperedijciplinam.     Induraverunt  facies  Jitas  fuper  petram, 

Jer.  s'.  20.      (3  nelueruntreverti.     Itemque  Dominus,     Jnnunciatehoc  domui  Jacob,^ 
auditum  facite  in  Juda  dtcent&s.      Audi  populejiutte  qui  non  habes  cor,  qui 
habentes  oculos  non  videtis,  G?  aures  &  non  auditis.     Me  ergo  non  timebitis  ait 
Dominus,  (3  hfacie  mea  non  dohbitis,  qui  pofui  arenam  terminum  mari,  prce- 
■   .  ceptumfempiternumquodnonpr(eterit>it,^commovsbuntur?3  7ion  potuerunt, 

i?jtumefcentflu^ius  ejus,'&  non  tranfbunt  illud.     Populo  autem  huicfaBum 
eji  cor  incredulum  t5  exafperans,  recejferunt  f3  abierunt,  &  non  dixerunt  in 

Jer.  f.atj.  corde  Juo,  metuamus  Boniinum  Deum  nojirum.  Et  iterum.  ^iainventi 
funt-inpopulo  meo  impii  infidiantes  quafi  aucupes,  laqueos ponentes  k3  pedicas 
hd  captendosviros.  Sicut  decipulaplena  avibus,  fic  domus  eorumplence  dolo. 
Ideo  magnifcati  fut  G?  ditati,  incrajfati  funt  ^  impinguati,  ^  praterierunt 
Jermones  meos pejfime,  caufam  pupilli  non  dixerunt,  ^ judicium  pauperum  non 
judicaverunt.  Nunquidfuper  his  nonvifitabo,dicit  Dominus  ?  aut  fuper gen- 
temhijujmodi nonulcijcetur  anima  mea}  Sed  abfit  ut  vobis  eveniat  quod 

Jer.  7.27.  fequitur.  Loquere  adeos  omnia  verbahcec  (3  non  dudient  te,  i3  vocabis  eos 
&  nonrejpondebunt  tibi,C3  dices  adeos,  H^c  ejl  gens,  quee  non  audivit  vo- 
cemDomini  Dei  fui,  nec  recipit  dijcipltnam,periit lides,&  ablataeji  de  ore  eo- 

Jer.  8. 4.  rum.  Et  pofl:  aliquanta.  Nunquid  qui  cadit  nonrefurgit,  ^  quiaverfus 
eji  non  revertetur  ?  Guiare  ergo  averfus  eji  popultis  ijie  in  Jerufalem  a- 
verfione  contentiofa>  Apprehenderunt  mendacium ,  S5  noluerunt  reverti. 
Attendi  (3  aujcultavi,  nemo  quod  bonum  efl  loquitur.'  Nullus  efl  qui  agat 
poenitentiam  fuper  peccato  Juo  dic^ens,  qutd  Jeci  >  Omnes  converfi  Junt  ad 
curjum  fuum,  quafi  equus  tmpetu  vadens  in  prcelium.  ISdilvus  in  ccelo  cog- 
novit  tempus  fuum,  turtur  (3  hirundo  &  ciconia  cujlodterunt  tempus  ad- 
vmtus  Jui,  populus  meus  non  cognovit  ludicium  Dei.  Et  tara  vehemen- 
ti  iacrilegiorum  csecitate  &  ineffabili  ebrietate  Propheta  conterritus, 
&  deflens  eos  qui  feipfos  non  defiebant  (ut  &  nxinc  intcelices  tyranni  a- 
gunt)  optat  fibi  audtionem  fletuum  a  Domino  concedi,  hoc  modo  dicens. 

Jer,  8.21.  Super  contritione  filiispopuli  mei  contritusjum,  Jiupor  obtinuit  me.  Nunquid 
refina  7ion  efi  inGalaad,aut  medicus  non  eji  ibi  f"  ^are  ergo  no?t  obduBa  efl 

Jer.  9. 1.  cicatrix fiiiee populi  mei?  ^uis  dabit  capiti  meo  aquam.,  &  oculis  meis  fonteni 
lacfirymarum,^ plorabo  die  (3  no^e  interJeUos  populi  mei  f  §hiis  dabit  mihi 
in  folitudine  diverjorium  viatorum,  i3  derelinquam  populum  meum,  (3  recedam 
ab  eis,  quiaomnes  adulteri  funt  ccetus  pravaricatorum  ?  Et  extenderunt  lin- 
guamjuamquafi arcummendacii  &  no7i  veritatis  :  confortati  Junt  in  terra, 
quia  de  lyialo  ad  malum  egreJJt  funt,  &  me  no7i  cognoverunt  dicit  Dominus.     Et 

Jer.  9.  ij.  iterum.  Etdixit  Domi7ius,  ^fuiadereliqueruntlegemjneamquam  dedi  eis, 
^  non  audierunt  vocemmeam,  &  non  ambulaverunt  in  ea.  Et  abierunt poft 
pravitatem  co.rdis  fui.  Idcirco  hcecdicit  Dominus  exercituum  Deus  Ifrael. 
Ecceego  cibabo populumi^um  abfy7ithio,  &  potum  daho  eis  aquamfellis.  EC 
poflipauca  fquod  etiamcrebriusftyloPropheta  adjunsit  dicens  ex  perfo- 

Jer.  11,14.  na  Dei.)  Tuergonoliorarepropopulo  hoc,&  ne  affumas pro  eis  landem&  ora- 
tionem.,  quia  non  exaudiam  in  tempare  clamoris  eorufn  ad  me,  &  ajfli^idnis  eo' 

rum 


E    P    1    S    T    O    L    A       G    I    L    D    ^.  J9 

rum.     Qiiidergonunc  iiifaufti  duces  facient  ?  Illi  pauci  invenientes  vi- 
am  angnftam  amota  fpaciofa,  prohibiti  ^  Deo  ne  preces  pro  vobis  fun- 
dant  perfevcrantibus  in  malis,  &  tantoperc  incitantibus  (queis  e  contra- 
rio  ex  corde  ad  Deum  repedantibus,  Deo  nolente  animam  hominis  inter- 
ire,  fed  retradlante,  nc  penitus  pereat  qui  abjedus  cft,  vindidtam  non  po- 
tuiflent  inducere,  quia  nec  Joftas,  &  quidemcumfflukum  concupiverit 
Ninivitis  ProphetaJ   Sed  omiffis  intcrim  noftris  audiamus  potius,  quid 
prophetica  tuba  perfultet.     G^djidixeris  (inquiens^  incordetuo.   ^<3!-Jer. .  ij-sa. 
re  venerunt  mala  heec  ?  Propter  multitudinem  iniquitatu  tuce.     Si  mutare 
poteji  yEthiops pellem  fuam,  aut  pardiis  varietates  fuas,  &  vss  poteritis  be' 
nefacere,  cum  didiceritis  malum,  (fubauditur^  quia  non  vultis,     Et  infra. 
Htcc  dicit  DominiK populo  huic,  GUii  dilexit  movere  pedes  fuos  ■&  non  quievit,]^t'  14^     ^^' 
©■  domino  nonplacuit :  Nune  recordabitur  iniquitatum  eofum,  &  vijitabit  - 
peccata  eorum.     Et  dixit  Dominus  ad  me  :  Noli  orare  pro  populo  ijio  in  bd'- 
num.     Cumjejunaverint,  non  exaudiam  preces  eorum  :  ^  Ji  obtulerint  holdr 
cauji4t&  vi^imas,nonJufcipiamea.     Et  iterum.     Et  dixit  Dominus  adme.]ex.i';.i. 
Si  jieterit  Moyfes  (£  Samuel  coram  me,non  eji  anima  me»  ad  populum  ijtum, 
Ejice  illos  a  jacie  mea  (3  egredimtur.     Et  poft  pauca.     §luis  miferebituf]^^'^')-'i- 
tui^Jerufalem^aut  quis  contrijtabiturpro  te,  aut  quis  ihit  adrogandumpro 
pace  tua  ?  Tu  reliquijii  me  dicit  Dominus ,  (3  retrorfum  abiijii,  G?  extendam 
manum  meam  Juper  te,^  interjiciam  te.     Et  poft  aliquanta.     ^^^  dicit  Jq^^  i^.n, 
Dominus.     Ecce  ego  Jingo  contra  vos  cogitationem,  revertatur  unufquifque  il 
viafua  mala,^  dirigite  vias  vejifas  (3  Jiudia  vejira.     ^iuj  dixerunt.     De- 
fperamus,  poji  cogitationes  nofiras  ibimus,  ^  unufquifque  pravitatem  cordis 
Jui  malifaciemus.     Ideohxcdicit  Dominus.     Interrogate  gent4s,  quls  audt- 
vit  talia  horribilia  quee  fecit  nimis  virgo  Ifrael>  Nunquid  deficiet  de  petra- 
agrinix  Libani,  aut  velli pojfunt  aquee  erumpentes  frigidce  dejluentes  >  quia 
oblitus  eji  mepopulus  meus.     Et  poft  aliquanta  optione  propofita  loquitur 
dicens :  Hcec  dicit  Dominus.      Facitejudicium^  jujiitiam,  S?  liberate  vi  6p-  Jer.  22.  3. 
prejfum  de  manu  calumniatoris,^  advenam^ pupillum  ^  viduam  nolite  con- 
trijiare,  neque  opprimatis  inique,  ^Janguinem  innocentem  ne  ejfundatis.   '  Si 
enim  Jacientes  feceritisverbum  ijiud,  ingredientur  per  portas  domus  hufiis 
reges  fedentes  de  gtnereDavid  fuper  thronum  ejus.     Quod  Ji  non  ajidiefitis 
verha  hxc,  in  memetipfo  juravi^  dicit  Dominusj  quia  infolitudinetn  erit  domus 
hcec.     Etiterum  (de  rege enim  lcelefto  loquebatur)  fivo  ego  dicit  Domi-]et.2i.i^. 
nus,quiaJifueritJechoniasannulus  in  manu  dextra  mea,  inde  eveUam  eHffi' 
&  dabo  in  manu  quierentium  animam  ejus.     Sandtus  quoque  Abacuc  pro- 
clamat  dicens,  Vcequi  cedifcant  civitatemin  fanguine,  &  pfceparant  f/z//- Abacuc.  i.z. 
tatemin  iniquitatibus  dicentes :  Nonnehcsc  funt  d  Domino  omtiipotente  >  Et 
defecerunt populi  multiinigne^^ gentes  multis  minoratce  funt.     Et  itia  pro- 
phetiam  querulus  incipit.     Vfquequo  clamabo  &  non  exaudies  ?  vocifefa- 
bor  adte,ut  quidmihi  dedijli  iabores  ^  dolores  infpicere  miferiam  &  impie-  ^ 

tatem}  [Contra.  EtfaUumeJijudicium,?3jude.xaccepit.     Propter  hoc  dif-^^^^'^' ^'^' 
jipata  eji  lex^  G?  non  perducitur  adjinem  judicium :  quia  impius  per  potentiam^ 
deprimitjujlum.     Propter  hoc  exiit  judicium  perverfum.']  Sed  &  beatiis  O- 
fee  propheta,  attendite    quid  loquatur  de' principibus   dicens.     Pro  eooce.s.i. 
quod tranjgrejjt  funt paUum  meum,  ^  adverfus  legem  meani  tulerunt,  ^  ex- 
elamabant :  Cognovimus  te,  quia  adv*erfum  Jis  Ifrael.    Bohum  ut  iniquum 
perfecuti  funt,     Sibi  regnaverunt,  &  non  per  me  :  tenuerunt  principatum,  Ofe.  8. 4. 
nec  meagnoverunt.    SedSc  fan<3:um  Amos  prophetam  hoc  modo  minan- 
tcm  audite.     In  tribus  impietatibus  filiorum  Juda,  ^  in  qudtuor  non  aver-  Amof.  1.4. 
tam  eos,propter  quodrepulerunt  legem  Domini,  (3 prcscepta  non  cujiodierunt, 
fedfeduxerunt  eos  vana  eorum.     Et  emittam  ignem  fuperjudam,  C?  comedet 
fundamenta  Jerujalem.     Hac  dicit  Dominus.     In  tribus  impietatibus  Ifrael,  Amof.  1.  tf. 
C^  in  quatuor  non  avertam  eos,  propter  quod  tradideruntpecunia  jujium,  ^ 

D  2  pauperem 


o 


.io  E    P    I    S    T    O    L   ^      G    I    L    D    ^. 


■pauperem  pro  calciamentis  qux  calciant  fuper  pulverem  terrtey  ^  colaphis  ccadehant 

Amos.  y.(J.  capitapatcporumy  £?  viam  humilium  decHnaverunt,  Et  poftpauca.  G^uxrite  Do- 
minum  &  vivetis,  ut  nonreluceat Jicut ignis  domusjofeph,  iS  comedat  eam,  neceritqui 

Amos  ?.  lo,  extinguat,  Demus  Ifrael  odio  habuerunt  in  portis  redarguentem,  (3  verhum  jujlum 
abommatifunt.     Qui  Amos  prohibitus  ne  pjrophetaret  in  Ilrael,  abfque  adula- 

Amos.  7. 14.  tionis  tepore  refpondens,  Non  eram  /inquit^  ego  propheta  nec  filius  pro- 
phetie,  fed  eram  pafior  caprarius  veUicans  fycomoros,  &  fufcepit  me  Dominus  ab 
-ovibus,  G?  dixit  Dominus  ad  me.  Vade  &  propheti^a  in  plebem  meam  Ifrael, 
4§  nuncaudi  verbum  domini.  (Regem  namque  alloquehatur)  Tu  dicis,  noli 
Mophetare  in  Ifrasl,  £?  mn  cmgreges  turbas  in  domum  Jacob.  Propter  quod 
htec  dicit  Dominus.  Vxor  tua  in  civitate  meretricabitur,  &  filii  tui  ^  filice 
tua  gladio  cadent,  ^  terra  tua  funiculo  metietur,  ^  tu  in  terra  immunda  mo- 

Amos.  8. 4.  rieris,  Ifrael  autem  captivus  ducetur  a  terra  fua.  Et  infra.  AuAite  itaque 
h<ec,  qui  contribulatis  immane  pauperem,  (^  dominationem  exercetis  in  inopes  fu~ 
per  terram,  qui  dicitis,  quando  tranfihit  menfis  ut  acquiramui,  &  fabbata  ut  a^ 

Amos.8.7.  periamus  thefauros,     Et  poft  pauca.    Jurat  Dominus  contra  fuperbiam  Jacob, 

fi  obUvifcetur   in  contemptime  opera  vefira,   (3  in  his  non  conturbabitur  terray 

SS  iugebit  omnis  qui  cpmmorabitur  in  ea,  i^  afcendet  fieut  flumen   confummatio, 

S3  convertam  dis  feftos  vefhos  in  luHu?n,  ^  injiciam  in  omnem  lumbum  cilicium, 

\  i^  in  omtie  caput  decalvationem,  (3  ponam  eum  ficut   luBum  dile^i,  ^  eos,  qui 

Amos  p.  10.  cjim  gg  funt,  ficut  diem  moeroris.     Et  iterum.     Gladio  morientur  omnes  pecca- 
'  tor^s  popuU  mei,  qui  dicunt :  Non  appropinquabunt  neque  venient  fuper  nos  ma^ 

Mich.  5. 10.  la^  sed  &  fan^Sus  Micheas  vates,  attendite  quid  lit  efFatus.  Audi  (in- 
quiens)  ^^z^wj".  Et  quid  exornabit  civitatem?  nunquid  ignis?  Et  domus  ini- 
quorum  thefauri%^ns  in  thefauros  iniquos,  ^  cum  imuria  injuflitiam.  Si  jufli- 
ficabitur  in  ftatera  iniquus,  ^  in  faccello  pondera  aolofa,  ex  quibus  divitioi  fuas 
in  impietate  repkverunt.     Sed  &  Sophonias  propheta  clarus, .  quas  minas 

SophOi  1. 14.  exaggerat,  audite.  Prope  efi  (inquit)  dies  domini  magnus,  prope  &  velox  val- 
de.  Vox  diei  domini  amara  conflituta  efl  G?  potens,  dies  irce  dies  iUe,  dies  tri^ 
buiationu  i3  necejfitatis ,  dies  nubis  G?  nebuite,  dies  tubce  (^  clamoris,  dies  miferiee 
0  exterminationis,  dies  tenebrarum  &  caiiginis  fuper  civitates  firmas  &  fuper  an- 
guior  excelfos,  \Et  contribuiabo  homines,  (3  ibunt  ficut  ceeci,  quia  Domino  pecca- 
verunt,  G?  effundam  fanguinem  ficut  puiverem,  ^  carnes  eorum  ficut  fimum  boum, 
^  argentum  eorum  ^  aurum  non  poterit  eximere  eos  in  die  irce  Domini.  Et  in 
igne  ^ii  ejus  confumetur  omnis  terra,  quando  confummationem  ^  folitudinem  fa- 
ciet  Dominus  fuper  omnes  commorantes  in  terram.  Convenite  G?  conjungimini 
gens  indifcipiinata,.  priufquam  efficiamini  ficut  flos  prceteriens.,  priufquam  veniatk. 
fuper  vos  ira  domini']  Et  quid  Aggseus  fandlus  propheta  dicat  attendite. 

/gg. 2.22.  0^(;  ^^cit  Dominus.  Semel  ego  movebo  ccelum,  (3  terram,  &  mare,  &  aridum, 
(3  avertam  regnum,  &  exterminabo  virtutem  regum  gentium,  ^  avertam  quadri- 
gn^  ^  afcenfores.  Nunc  quoque  quid  Zacharias  fiUus  Addo  Prophetaele- 
dtus  dixerit  intuemini,  hoc  modo   prophetiam  fiiam  exordiens,     I^everti- 

Zac;h.  i,.j.  mini  ad  me,  (3  revertar  ad  vos  dicit  Dominus :  (3  noiite  taies  efe  ficut  patres 
yejtri,  quibus  imputaverunt  prophetce  priores  dicentes.  Hcec  dicit  Dominus  om- 
nipotens.     Avertiie  vo^  o,  viis  vefiris,   i3  non    intenderunt  ut   obaudirent   me. 

Zachar.  5.  2.  ^£t;  infra.     Et  dixit  ad  me  Angeius.      ^id  tu  videsf   Et  dixi.     Faicem  ego 

video  voiantem  longitudinis   cubitorum  viginti,     Maiedi^io   quce  procedit  fuper 

faciem  totius  terrce :  quoniam  omnis  fur  esc  ea  ufque  ad  mortem  punietur,  &  pro- 

jiciam  eum  dicit  Dominus  omnipqtens,  &  intrabit  in  domum  furoris,  ^  in  dpmurn 

'•'"'"     jurationis  in  nominemeo  mendacium.)  Sandius quoque  Malachias  prophetadi-- 

Malach.4. 1.  cit.  Ecce  dies  Domini  veniet  fuccenfa  quafi  caminus,  &  erunt  omnes  fuperhi, 
&  omnes  facientes  iniquitatem  ut  flipula,  &  inflammabit  eos  dies  adveniens  Do- 
rninus  exercituum,  quce  mn  retinquet  ex  eis  radicem  i3  germen.  Sed  &  fandtus 
|ob  attendite,  quid   dc  principio  impiorum  &  fine  difceptaverit   dicens. 

Job.  ar.  7.  Propter  quid  impii  vivunt,  ^  fenuerunt  inhonefte,  &  femen  eorum  fecundum  de- 
fi^erium  eorum,  £?  filii  eorum  ante  confpe^um  eorum,   i3  domus  eorum  fruUuofce 

funt. 


E    P    I    S    T    O    L    A       G    I    L    D    ^,.  21 

junf.  ^  timor  nunqmm,  nec  plava   domini  efl  fuper  eos.     Vacca  eonim  non  «- 
bortivit,    <3  prcegnans    eorum  pertulic  partum,  &  non  erravit,  fed  permanet  fi- 
cut  oves  aternx.     Et  pueri   eorum  gaudent,  (3  pfalterium  fumentes    G?  cytha- 
ram  finierunt    in  honis    vitam  fuam,    in  requiem  inferorum  dormierunt.     Nun- Job.21.  17, 
quid  Deus  fe<3:a  impioruni  non  refpicit  ?  Non  ergo  fed  lucerna  impiorum  ex- 
sftnguetur,  S  fupeweniet  eis  everfio  ^  dolores   tanquam  parturientis  eos   ab  ira 
tenebunt.     Et    erunt  ficut  palece   a  vento,    G?  ficut  pulvis,  quem  abfiulit  turbo. 
[Deficiant  filiis  ejus  bona,  videant  oculi  ejus  bonu,  videant  oculi  ejus  occifionem 
futm,  nee  a  Domino  refalvetur.     Et  poft  aliquanta  4e  iilfjem.     ^ui  gregemj ob  24..  2. 
(inquit)  cum  paflore  rapuerunt,  ?3  jumentum  orpbanorum  abduScerunt,  ^^bovem 
vidute  pignoraverunt.,  ^  declinaverunt  imponentes  '  a  via  neceffltatts.     Agrwm  an- 
te  tempus  non  fuum  demeffi  funt,  pauperes  potentium  ■vineas  fine  mercede  &  fi- 
m  cibo  operati  funt,  nudos  multos  dormire  fecerunt  fine  veflimentis,  tegmen  ani- 
fna  eorum  ahflulerunt.     Et  poll  pauca,  Cum  ergo  fciret  eorum  opera,  tra- 
didit  eos  in  tenebras.     Maledicatur  erga  pars  ejus   a  terra,  pariant  plantor  /ob  14.  1  g, 
tiones  ejus  aridce.     T^etrihuatur  ergo  illi  ficut  ept,  contribuletur    omms  iniquus  Job.  34..  20.- 
ficut  Itgnum  fine  fanitate.     In  iracundia  enim  furgens  impotentem  evertit.  Prop- 
terej^  enim  non  credet  de  vita  fua  cum  infirmari  cceperit,  non  fperet  fanitatem,  Job.  24. 22. 
fed^a^et  in  langmr-em.     Multos  enim  Ixfit  fuperUa  ejus,  &  marcidus  faHus  efi 
ficut  ?nalva  in  ceflu,  'velut  fpica  cum  de  flipula  fua   aecidit.     Et   infra.     ^W  Job.  27. 14. 
fi  multi  fuerint  filii  ejus,  in  occifimem  erunt.     §hod  G?  fi  collegerit  ut  terram 
argentum,^  fimiliter  utlutumprceparaveritaurumjMC  omnia  jufliconfequuntur^ 
(^id  prasterea  beatus  Efdras  propheta  ille  bibliotheca   legis  minatus  fit 
attendite,   hoc  modo  difceptans.     Hxc   dicit  Dominus  meus.     Non  parcet  4,  Efdr.1y.22: 
dextera  mea  fitper  peccantes,  nec  cejfahit  romphcea  fuper  effundentes  fanguinein  in- 
nocuum  fuper  terram,     Exibit  igms  ab  ira  mea,  (3  devorahit  fundamenta  terrte 
&  peccatores  quafi  flramen  incetifum.     Vx  eis   qui  peccant,    i3  non  obfervant 
mandata  mea  dicit  Dominus,  non  pcircam  illis,     Difcedite  filii  apbfiatce,  &  nolite 
cotitaminare  fatiBificationem  mecim.     Novit  Deus  qui  peccant  in  eum,  propterea 
tradet  eos  in  mortem,  &  in  occifionem.     Jam  enim  venerunt  fuper  orbem    terra"  '■ 

rum  mala  multa.    Immiffus  efl  gladius  vohis  ignis,  Cs?  quis   efl  qui  recutiet  eaf  ^Efdr.  itf.  5, 
Nunquid  recutiet  aliquis  leonem  efurientem  in  filva  ?   aut  nunqmd  extinguet  ig- 
nem  cum  firamen  incenfum  fuerit  ?    Dominus  Deus  mittet  mala,  G?  quis  efl  qui 
recutiet  ea? .^  extbit  ignis  ex  iracundia  ejus,  (3  quis  extitiguet  eum ?  Corufcahit, 
&  quis  non  timebit  ?    tonahit,  &   quis  non  horrehit  ?   Deus  cunBa  minabitur,  & 
quis  non  terrebitur  ?  A  facie  ejus  tremet  terra,  ^  fundamenta  maris  fluBuantur 
de  profundo,']  Ezechiel   quoque  propheta  egregius,   quatuorque  evangeli- 
eoram  animalium  mirandus  infped:or,  quid  de  fceleratis  edixerit,  atten- 
dite,  cui  primum  Dominus  miferabiliter  plagam   Ifirael  deflenti  ait.     Ini- 
quitas  domus  Ifrael  ^  Juda  invaluit  nimis,  quia  impleta  efl  terra  iniquitate   (^Eze.  p.p. 
immtmditia.     Ecce  ego  fum,  non  parcet  oculus  meus  neque  miferebor.    Et  infra.  Eze.  y.  8. 
^uoniam  terra  plena  popidis,  £?  civitas  plena  iniquitate   efl,   &  avertam   impe-  ^^^' 
tum  virtutis  eorum,  &  polluentur  fan^a  eorum.     Exoratio  veniet,  G?  quceret  pa-^ 
cem  &  non  erit.     Et   pofl:  aliquanta.,    FaUus  efl  (inquit) /emo   Dominiad^^^-^^i-^^: 
me  dicens.    Fili  hominis  terra  quce  peccaverit  mihi  ut  delinquat  deliSlum,  exten- 
dam  manum  in  eam,    S  conteram  ejus  firmamentum  panis,   &  emittam  in  eam 
famem,  &  tollam  de  ea  hominem,  (3  pecora,     Et  fi  fint  tres  viri  ifii   in  medio 
ejus  Noe,  Daniel,  &  Job,  non  liberabunt  eam,  fed  ipfi  in  fua  jujiitia  falvi  erunt, 
dicit  Dominus.     ^od  fi  etiam  befiias  malas   inducam  fuper   terram^  puniam 
illam,  i3  erit  in  exterminium,  ^  non  erit  qui  iter  faciat  a  facie  bejiiarum,     Et 
tres  viri  ijii  in  medio  ejus  fint,  vivo  ego  dicit  Dominus,  fi  filii  &  filice   ejus  li- 
berabunttir,  fed  ipfi  foli  falvi  erunt,  terra  autem  erit  in  interitum.     Et  iterum, 
Filius  non  accipiet  injufiitiam  patris,  neque  pater  accipiet  injufiitiam  filii.    y^- Eze.  18.  2o„ 
fiitia  jufli  ftiper  ipfum  erit.     Et  iniquus  fi  avertat  fe  ab  omnibus  iniquitatibus 
quas  fecit,  &  cujtodiat  omnia  mandata  mea,  ^  faciat  jufiitiam  i3  mifericordiam 
multam,   vita  vivet  (3  non  morietur^    Omnia  deli^a  ejus,  quacunque  fecit  non 

D  3  erunt; 


22  EPISTOLAGlLDyE. 

erunt:  in  Jua  jujiitia,  quam  fecit,  vita  vivet.  Nunquid  voluntate  volo  mar~ 
tem  injujii  (diczt  dominus)  quam  ut  avertat  fe  a  via  Jua  mala  &  vivatf  Cum 
Je  autem  converterit  jujius  a  jujiitia  fua,  ^  fecerit  zniquitatem  fecundum  om- 
nes  imquitates  quas  Jecii  iniquus,  omnes  jujiitiie,  quas  fecit^  non  erunt  in  me~ 
moria.     In  deliBo  Juo,  quo  excidit,   &   in  peccatis  futs,  quibus  peccavit,  morie- 

£26.29.23.  ^^.  [Et  poft  aliquanta.  Et  Jcient  omnes  gentes,  quia  propter  peccata  fua 
eaptivi  duB:i  funt  domus  Ifrael;  eo  quod  reliquerunt  me.  Et  averti  faciem  me- 
am  ab  eis,  d  tradidi  eos  in  manus  inimicorum  ejus,  ^  omnes  gladio  ceciderunt. 
Secundum  immundicias  fuas,  &  Jecundum  iniquitates  Juas  feci  illis,  G?  avertifa- 
ciem-meam  ab  eis.']  Hasc  de  landorum  prophetarum  minis  dixifle  fuffici- 
at,  pauca  tantum  de  iapientia  Salomonis,  quse  adhortationem  vel  denun- 
tiationem  exprimant  regibus,  non  minus  quam  minas  huic  opufculo  in- 
fcrere  necefTarium  duxi,  ne  dicant  me  gravia  &  importabilia  in  humeros 
hominum  verborum  onera  velle  imponere,  digito  autem  meo  ea  (id  eft 
do!   confblatorio  affktu)  nolle  movere.     Audiamus  itaque  quid  propheta  dix- 

Sapi.  i.T.  it.  Diligite  (inqait)  jujiitiam,  qui  judicatis  terram.  Hoc  unum  teftinioni- 
um  (fi  toto  corde  fervaretur)  abunde  ad  corrigendos  patrise  duces  fiifB- 
ceret.     Nam  fi  dilexifTent  juftitiam,   diligerent  utique  fbntem   quodam- 

Sapi.  I.  r.  modo,  &  originem  totius  juftitiae  Deum.  Servite  Domino  in  bonitateyd  in 
fimplicitate  cordis  qucerite  eum.  Heu  quis  vidlurus  eft  (ut  quidani  ante  nos 
ait)  quando  ifta  a  civibus  perficiantur,   fi  tamen  ufquam  perfici  pofTunt, 

S.ipi.  1.2,     §uoniam  itivenitur  ab  his  qui  non  tentant  illum,   apparet    autem  eis   qui  fidem 

babent  in  eum.     Nam  ifti  fine  refpediu  tentant  deum,  cujus  prscepta  con- 

,  tumaci  defpetStione   contemnunt,  nec   fidem   fervant  ilh,  cujus  oraculis 

blandis  vel  aliquantulum  feveris  dorfiim  verfant  &  non  feciem.     Perverfa: 

Sapi.  1.3.  enim  cogitationes  feparant  u  Deo.  Et  hoc  in  tyrannis  noftri  temporis  per- 
fpicue  deprehenditur.  Sed  quid  noftra  mcdiocritas  huic  tam  aperto  fen- 
fui  mifcetur.?  Loquatui"  namque  pro  nobis  (ut  diximus)    qui  folus  verax 

Sapi.  X.  2.     ell:,  fpiritus  fcilicet  fandtus,   de  quo  nunc  dicitur.     Spiritus  autem  fanUus 

Sapi.  i.f.  difciplinie  effugiet  fiUum.  Et  iterum.  ^^uoniam  fpiritus  Dei  replevit  orbem 
terrarum.     Et  infra    (finem   malorum  bonorumque  oculato  judicio   prse- 

Sapi.  y.  15^.  tendensj  ait.  ^omodo  fpes  impii  tanquam  lanugo  efi  quce  a  vento  tollitur,  & 
tanquam  fumus  qui  a  vento  diffufus-ifi,  C?  tanquam  fpuma  gracilis,  quce  h  procel- 
la  difpergitur,  ^  tanquam  memoria  hofpitis  unius  diei  prcetereuntis.  Jufii  au- 
tem  in  perpetuum  vivent.  Et  apud  Deum  eji  merces  illorum,  &  cogitatio  eorum 
apud  cdtijfimum.  Ideo  accipient  regnum  decoris,  ?3  diadema  fpeeiei  de  manu  do- 
mini.  §liioniam.  dextera  fua  proteget  eos,  G'  brachio  fanUo  fuo  defendet  illos. 
Diflimiles  etenim  quahtate  funt  vaide  jufti  &  impii,    nimirum   (ut    dixit 

I  Sam.a.  30.  Dominus)  ^fo/,  qui  honorant  (inquiens)  me,  honorabo  :  ^,  qui  me  fpemunt, 

Sap.  6. 2.  erunt  ignobiks.  [Sed  tranfeamus  ad  cstera.  Audite  (inquit)  omnes  reges 
e?  intelligite,  difcite  judices  finium  terrce,  prcehcte  aures  vos  qui  continetis  mul- 
titudines,  ^  placetis  vohis  in  turbis  nationum.  ^otiiam  data  eji  a  Deo  potefias 
vobis,  iS  virtus  ab  altijfimo,  qui  interrogahit  opera  vefira,  &  cogitationes  fcru- 
tahitur.  ^oniam  cum  ejfetis  minifiri  regni  illius,  non  reUe  judicafiis,  neque 
cujiodijiis  legem  jujiitice,  neque  fecundum  voluntatem  ejus  ambulafiis.  Horrende 
C?  celeriter  apparebit  vohis,  quoniam  judicium  durijfimum  his,  qui  prcefunt,  fiet. 
Exiguis  enim  conceditur  mijericordia,  potentes  autem  potenter  tormenta  patientur, 
Non  enim  perfonas  fubtrahet,  qui  eji  omnium  dominator :  nec  reverebitur  magni- 
tudinem  cujujquam,  quoniam  pufiUum  &  magnum  ipfe  fecit^  ^  cequaliter  cura  efi 
iUi  pro  omnibus.  Fortioribus  autem  fortior  infiat  cruciatio.  Ad  vos  ergo  reges 
hi  funt  fermones  mei,  ut  difcatis  fapientiam,  i3  non  decidatis.  ^i  enim  cujto- 
dierint  jufia,  jufiificabuntur,  i3  qui  didicerint  fanUa,  fanUificabuntur.  Ha6te- 
nus  cum  regibus  patrise  non  minus  prophetarum    oraculis   quam    noftris 

Eccle.  21. 2.  fermonibus  difceptavimus,  volentcs  eos  fcire  qu£e  propheta  dixerat,  §hiafi 
(inquiens)  a  facie  colubri  fuge  peccata.     Si  accefferis  ad  iUa,  fufcipient  te  den- 

Eccleiy  28.  f^j  leonisi  dentes  eoruminterficientes  animm  hominum.     Et  iterum.     ^ammag- 

na 


E    P   I    S    T    O   L   A      G   1    L   B   M, 


2^ 


tia  mifericordia   Domini,   ^  propitiatio  ejus  converUvitibus   ad  [e.     Et   ii  non 

habemus  iu  nobis  illud  apoftolicum   ut  dicamus,    Optaham   enim  anathema  Rom.  9.  j, 

ejfe  h  Cbrifio  pro  fratnbus  meis,  tamen  illud  propheticum  toto  corde  pof- 

limus  dicere.     Heu  quia  anima  perit.     Et  iterum.     Scrutemur  vias  «o//mf ,  Thre.  3. 4.0. 

t?  queeramus,  &  revertamur  ad  Dominum :  levemus  corda  nofira  cum   manibus  ad 

Deum  in  cmlo.     Sed  &  iliud  ApoftoU :  Cupimus   unumquemque  vejirum  in  vi-Vhll.i.  g. 

fceribus  Chrifii  ejfe.     Quam  enim  libenter  hoc  in  loco,  acfi  marinis  fludti- 

bus  jadiatus,   &  m  optato   evedlus  portu  reniis,  (fi   non  tantos  talefque 

malitis  Epilcoporum,  vei  casterorum  Sacerdotum,  aut  clericorum  in  no- 

ftro  quoque  ordine  erigi  adverfus  D  e  u  m  vidiflem  montes,  quos  me  (e- 

cundum  legeni  ceu  teftes  primum  duris  verborum  cautibus,   dejn   popu- 

lui]!  fli  tamen    fan6tionibus  uihaeretj  nou   ut  corporahter  interficiantur, 

icd  mortui  vitiis,  vivant  Deo  (ne  perfbnarum  arguar  exceptionis^  totis 

neceiTe  eft  viribus  lapidare, )  verecundia  intervenientequieleerem.     Sedmi- 

hi  qusefo,  ut  jam  in  fuperioribus  dixi,  ab  his  veniam  impertiri  ('quorum 

vitara  non  fblum  laudo,  verumetiam  cuncStis  mundi   opibus  prsefero,  cu- 

jufque  me,  fi  fieri  poffit,  ante  mortis  efTe  aliquamdiu  participem  opto  6c 

iitioj  noilris  jam,  nunc   obvallatis  fandtorum  duobus  chpeis  lateribus  in- 

viiStis  dorfo  adverfitatis  raoenia,  ftabifito  capite,  pro  galea,  adjutorio  Do- 

raini  fidiflime  contedto  crebro  veracium  volatu,  vel  aUtent  conviviorum 

cautes,] 

'  Acerdotes  habet  Britannia,  fed  infipientes :  quam  phirimos  miniftros,  htcrepath ;» 
ii  fed  irapudentesi:  clericos,  fed  raptores  fubdolos :  paftores  (ut  dicun-  ^^^'"'■'"- 
tnt)  fed  occifioni  animarum  lupos  paratos  fquippe  non  commoda  plebi  pro- 
videntes,  fed  proprii  plenitudinem  ventris  quserentes:  )  Ecclefise  domus 
habentes,  fed  turpis  lucri  gratia  eas  adeuntes:  populos  docentes,  fedprse- 
bendo  peffiraa  exempla,  vitia,  malofque  niores :  raro  facrificantes,  &  nun- 
quani  puro  corde  inter  altaria  ftantes :  plebem  ob  peccata  non  corripien- 
tes,  niinirum  eadem  agentes :  prsecepta  Chrifti  fpernentes,  &  flias  iibidi- 
nes  votis  omnibus  implere  curantes;  fedem  Petri  Apoftoii  iramundis  pe*- 
dibus  ufurpantes,  fed  merito  cupiditatis  in  Judce  traditoris  peftilentem 
cathedram  decidentes :  veritatera  pro  inimico  odientes,  &  raendaciis  acfi 
chariffimis  fratribus  faventes :  juftos  inopes  immanes  quafi  angues  torvis 
vultibus  confpicantes,  6c  fceleratos  divites  abfque  ullo  verecundi^e  refpe- 
<Stu  ficut  coeleftes  angelos  venerantes:  egenis  eleeraofynam  effe  dandam 
fiimmis  e  labiis  pr^edicantes,  fed  ipfi  vel  obolum  non  dantes :  nefanda  po- 
puli  fcelera  tacentes,  &  fuas  injurias  quafi  Clirifto  irrogatas  arapiificantes : 
religiofara  fbrte  raatrem,  feu  forores,  domo  peilentes,  &  jextcrnas  veluti 
lecretiori  rainifterio  fiimiliares  iadecenter  levantes,  vei  potius  fut  veradi- 
cam  licet  inepta  non  tam  mihi  quam  talia  agentibusj  humiliantes :  eccle- 
fiaiticos  poft  hsec  gradus  propenfius,  qyiam  regna  ccelormm  ambientes,  & 
tyrannico  ritu  acceptos  defendentes,  nectameniegitimis  moribus  iliuftran- 
tes :  ad  prscepta  fandiorura  ffi  aliquando  duntaxat  audiednt  quK  ab  il- 
Us  fkpiffime  audienda  erantj  ofcitantes  ac  ftupidos,  &  ad  iudicra  &  inep- 
tas  fecularium  hominum  fibubs,  ac  fi  iter  vix,  quse  raortis,  pandunt 
ftrenuos  &  intentos:  pinguedinis  gratia  taurorum  more  raucos,  &  ad  il'- 
Ucita  infoeliciter  promptos :  vultus  arroganter  in  aitum  liabentes,  &  fen- 
fus  confcientia  remordente  ad  ima  vel  tartaruni  demerfbs :  uno  fane  per- 
dito  denario  moeftos,  &  ad  unum  inquifitum  laetos:  in  Apoftoircis  fan- 
6tionibus  ob  infcitiam  vel  peccatorum  pondus  (oxz.  etiara  fcientiura  ob- 
turantes)  hebetes  ac  mutos,  &  in  flexibus  mundialium  negotiorum  menda.^ 
cibus  dodiiffimos :  quorum  de  fceierata  coinverfatione  rauitos  facerdotio 
irruentes,  potius  vel  iliud  pene  lOmni  pecunia  redimentes,  quam  tradios, 
&  in  eodem  veteri  infauftoque  intolerabiUura  piacuiorum  coeno  poft  ft- 
facerdotalem  epiicopatus"Vjdj  preabyterii  federa  (qui  nec  ibidem   uf]uani 

iederunt^ 


24- 


Epistola     Gild^. 


federunt)  utpote  indigne  porcoruni  more  volutantes,  rapto  tantum  facer" 

dotali  nomine  nec  tamen  tenore,  vel  apoftolica  dignitate  accepta ;  fed  qui 

nondum  ad  integram   fidem  funt   vel  malorum   poenitentia  idonei,  quo- 

modo  ad  quemlibet  ecclefialticum  (ut  non  dicam  fiimmum)  convenientes 

&  adepti  gradum,  quem  non  nifi  fan6ti  atque  perfedti,  &  Apoftolorum 

imitatores,  &  (ut  magiftri  gentium  verbis  loquar)   irreprehenlibiles  legi- 

time  &  abfque  magno  facrilegii  crimine  fiifcipiunt.     Quid  enim  tam  im- 

Adl.  8.  i8.     pium  tamque  fceleftum  eft,    quam  ad  fimiiitudinem  Simonis  Magi  (non 

mtervenientibus  licet  interea  promifcuis  criminibus)  epilcopatus  officium 

vel  presbyterii  terreno   pretio,  quod  fanditate  redtifque  moribus  decen- 

tius  acquiritur,  quempiam   velle  mercari  ?    Sed  in   eo  ifti  propenfius  vel 

defperatius  errant,  quo  non  ab  Apoftolis  vel  Apoftolorum  fucceflbribus, 

fed  k  tyrannis  &  a  patre  eorum  diabolo  fucata  &  nunquam  profutura  e- 

munt  facerdotia:  quin  potius  velut  culmen  ted:umque  malorum  omnium 

quoddam,  quo  non  faciie  eis  improperentur  aquoquam  admifla  prifca  vei 

nova,  &  cupiditatis  gulaeque  defideria,  [utpote  praepofiti   multorum  faci- 

lius  rapiant,]  *  fcelefts'  vit^e  ftrudturs  fuperponunt.     Nam  fi  talis  profe- 

d:o  coemptionis   conditio  ab  impudentibus  iftis,  non  dicam  apoftolo  Pe- 

tro,  fed  cuilibet  fandto  Sacerdoti  pioque  regi  ingefta  fuiflet,   eadem  re- 

fponfa  accepiffent,  quse  ab  apoitolo  author  eorundem   magus  Simon  di- 

Adl.  8.aD.     cente  Petro,  Pecufiia   tua  tecum  Jit  in  perditionem.     Sedforteheu,  qui  am- 

bitores  iftos  ordinant  (imo  potius  humiliant,  atque  pro  benedi<ftione  nia- 

ledicunt,  dum  ex  peccatoribus  non  poenitentes,   quod  redtius  fuerat,  fed 

facrilcgos  &  defperatos  faciunt,    &  Judam  quodammodo   in  Petri  cathe- 

dra  Domini  traditorem,  ac  Nicolaum  in  loco  Stephani  martyris  ftatuunt 

immunds  hserefios  adinventorem)  eodem  modo   facerdotio  adfciti  flint : 

&  ideo  non  magnopere  deteftantur  in  filiis,  quinimo  venerantur,  quod  fi- 

mihter  ut   patribus  fubinde   veniffe  certiflimum   efl.     Etenim  eos  (fi  in 

parochiam,  refiftentibus  fibi  &  tam  pretiofum  quseftum  denegantibus  fe- 

vere  commefforibus,  hujufinodi  margaritam  invenire  non  poflint)  praemif- 

fis  ante  fbhcite  nuntiis,  tranfiiavigare  maria,  terrafque  fpatio^s  tranfhieare 

non  tam  piget  quam  deledtat,  ut  omnino  tahs  fpecies  in^quiparabilifque 

pulchritudo,  &  (utverius  dicam)  diabohca  iUulio,  vel  venditis omnibus  co- 

piis,  comparetur.     Dein  cum   magno   apparatu  magnaque  phantafia,  vel 

potius  infania  repedantes  ad  patriam,  ex  eredto  eredtiorem  inceffum  pin- 

gunt,  &  dudum  fiimmitates  montium  confpicantes,  nunc  redte  ad  sethera 

vel  ad  fiimma  nubium   vellera,   luminum   femidormitantes   acies   librant, 

ac  fefe  nova  quasdam  plafhiata,  imo  diabohca  organa   fut  quondam  No- 

vatus  Romse,  dominicce  muldtator  mai'garit£e    porcus  niger)  patrise  inge- 

runt,   violenter  manus  non  tam  venerabilibus  aris  quam  flammis  inferni 

ultricibus  dignas  in  tah  fchema  pofiti  :fecroftn6tis  Chrifti  facrificiis  exten- 

Tit.  1. 12.     furi.     Quid  tu  infbehx  popule  a  talibus  fut  dixit  Apoftokis^  beftiis  ven- 

^    tris  pr^ftolaris  ?  His   ne   corrigeris,    qui  feipfbs  non  modo  ad  bona  non 

Jer.  o>5.       ivitant,  fed  fecundum   Prophetse  exprobrationem  laborant  ut  inique  agantf 

Talibus  ne  ocuhs  iiluftraberis,  qui   hsec  tantum  avide  fpeculantur,  quse 

prochve  vitiis  ('id  eft,  tartari  portis^  ducant  >   Vel  certe  fecundum  falva- 

Mat.  7.  i8.    toris  didtum,  fi  non  iftos  rapaciflimos  ut  Arabise  lupos,  acfi  Loth  admon- 

Ma"'/^  u  ^^^  igneum  Sodomorum  imbrem  praepropere  fugeritis,  cseci  edudti  a  cs- 

^'^^'  '*■'  cis  pariter  in  inferni  fbveam   cadetis.     Sed  forfitan  ahquis  dicat,  non  ita 

omnes  Epifcopi  vel  Presbyteri  ut  fuperius  comprehenfi  fquianon  fcifma- 

tis,  non  fiiperbis,  non  immunditise  infamia  maculantur)  mah  funt,  quod 

nec  vehementer  &  nos  diffitemur.     Sed   licet  fciamus   eos  caftos  eflb  & 

iSam.2.  II.  bonos,  breviter  tamen  refpondebimus.     Quidprofuit  Heh  facerdoti,  quod 

&  22.3=12.  folus  non  violaverit  prsecepta  Domini,  rapiendo  in  fufcinuhs  antequam 

iSain.4.  II.  adeps  Domino  offerretur  ex  olhs  carnes,  dum  eadem  mortis  ira,  qua  fi- 

pen,4.8.     hi  funt,  muldtatur  ?  Quis  rogo  eorum  ob  invidiam  mehoris  hofti^e  coe- 

a  Coelcfte.  leftique 


Epistola     G  I  1.  d  al. 

leftique  igiii  in  ccelis  eve(2:«e,  ut  Abel,  occifus  ?  qui  etiam  mediocris  ver'=' 
bi  alpeniantur  convitium.     Quis  perofus  ell  confilium  mdi^nantium,  (3  cum  Pfal  25-.  y^. 
im'^iis  non  ledit,  itii  ut  de  eo  veridice  quafi  de  Enoch  diceretur.     Amhula-  Geu.  j.  21. 
vit  Enocb  cum  Deo  £5'  non  inveniebatur,  in  mundi  fcilicec  vanitate  omnis  poft  En.ch. 
idola  proclivis  id  temporis  claudicare  ('relidto  Deoj  infipientis  >  Quis  eo- 
rum  lalutari  in  arca  (hoc  eft,  nunc  Ecclefiaj  nuUum  Deo  adverfantem,  ut  Gen.  7. 7. 
Noe  diluvii  tempore,  non  admilit,  ut  perfpicue  monftraretur  non  nifi  in-  Noe. 
noxios  vel  poenitentes  egiegios  in  dominica  domo  effe  debere  >   Quis  vi-  <i^hrahdm. 
dloribus  folum,  &  in  tricentenario  numero  ('hoc  eft  trinitatis  facramentoj  Gen.  14.  ig. 
liberato  jufto  regum  quinque,  vidlriciumque  turmarum  exercitus  ferales 
vincentibus,  6c  nequaquam  ahena  cupientibus  facrificium  ofFerens,  ut  Mel-  Melchifedech. 
chifedech,  benedixit  >  Quis  fponte   proprium  in  altari  capite  csedendum,  Gen.  22.  i. 
ut  Abraham  Deo  jubente,  obtuiit  fiUum,  ut  fimile  quoddam  huic  imple- 
ret  Chrifti  mandatum  dicentis  oculum  dextrum  fcandalizantem  evelli  de-  Mat.  5. 29. 
bere,  &  prophet^  prsecaveret,  fe  maledidlum  efTe  gladium  G?/<3«^amf»?pro-Jer.4.8. 10. 
hibentem  .>  Quis  memoriam  malefadti  decorde  radicitus,  ut  Joleph,  evul- Gen.  yo.  15-. 
fit.^  Quis  in  monte  cum  Domino  locutus,   &  nequaquam  concrepantibus^^od.  ip.nJ^ 
tubis  exmde  perterritus,  duas  tabulas  cornutamque  faciem  afpedlu  incre-  Exod.  34.29, 
dulis  inhabilem  Sc  horrendam  tropico  fenfii,  ut  Moyfes,  advexit }  Quis  eo-  Mojes. 
rum  pro  peccatis  populi  exorans  imo  de  pedtore  clamavit,  ut  ipfe,  Bomi-  Exod.  j2.  ^. 
ne  finquiensj  peccavit  populus  ifie  peccatum  grande,  quod  fi  dimittis  eis,  dimit- 
te:  alioquin  dele  me  de  libro  tuo?  [Quis  zelo  Dei  accenfiis  mirabili  ad  ul-  Num.^y.^. 
tionem  fornicationis  fine  dilatione  fanando  poenitentiEe  medicamine  ftupri 
affec3:um,  ne  ira  populo  inardefceret,  ficut  Phinees  facerdos   fut  per  hoc  'Phinees. 
in  cEVo  reputaretur  iUi  juftitia^  ftrenue  confurrexit  .>  Quis  vero  eorum  velPfal.iof.  jiV 
in  extirpationem  ufque  ad  internecionem  de   terra  repromiflionis  feptem  Jef.24.  n. 
gentium  moraii  inteliigentia,  vel  ad  conftabilitionem  fpiritualis  Ifi'ael  pro     /.  ^  p,- 
eis  Jefum  Nave  imitatus  eft  ?  Quis  eorum  populo  D  e  i  finales   terminos  £^/"/ 
trans  Jordanem  (wx.  fciretur  quid  cuique  tribui  conveniatj  ficut  fupradi- 
&\  Phinees  fcihcet  &  Jefus  fagaciter  divifere,  oftendit.?  Quis  ut  adverfa-Ju<J- 1^-29. 
riorum  plebi  Dei  innumera  profterneret  gentium  millia  unicam  fiham  /'quasjud.  11.34» 
propria  voluptas  intelligitur)  imitans&  in  hoc  Apoftolum  dicentem^iVoraiCor.  10.35. 
qucerens  quod  mihi  utih  efi,  fed  quod  multis,  ut  falvi  fiant,  obviantem  vidito- 
ribus  cum  tympanis  Sc  choris  fid  eft,  carnaUbus  defideriis)  in  facrificium 
votivae  placationis,  ut  Jepthe,  madtavit  >  Quis  eorum  ad  conturbanda,  fii-  "fefthe. 
ganda,  fterncndaque  fiiperbarum  gentium  caftra  myfterii  trinitatis  fut  fii-  Cedeon. 
pradiximusj  cum  lagenas  viris  tenentibus  egregias  in  manibus  fbnantefque  jud.  7.  (5. 
tubas  fid  eft  propheticos  &  apoftolicos  fenfus,  ut  dixit  Dominus  Prophe- jud.7.i(f.23j: 
tse.     Exalta  quafi  tuba   vocem  tuam.     Et  Pfalmifta  de  Apoftolis  In  omnem  Efa.  y8.  r. 
terram  exivitfonus  eorum)  &  lagenas  fplendidiflimo  ignis  lumine  no<5tu  co- p^'- '^- ^- 
rufcantes  (quie  accipiuntur  in^fandiorum  corporibus  bonis  operibus  an- 
nexis,  6c  fandti  fpiritus  igni  ardentibus,  ut  Apoftolus,  habentes,  inquit,  the- 2  Cot.  4..  j . 
faurum  ifium  in  vafis  fiUilibus)   poft  idolatrise   luci  ('quod  moraliter  inter-jud.  (J.a^. 
pretatum,  condenfas  &  fufcae  cupiditatis)  fuccifionem  filvas,Sc  evidentiafig-jud.  (5, 3(1. 
na  Judaici  velleris  imbris  cceleftis  expertis,  &  gentilis,  rore  fandti  fpih- 
tus  madefadti,  fide  non  dubia,  ut  Gedeon,  procefIit.>    Quis  eorum  moriJud.  y.i^ 
exoptans  mundo  &  vivere  Chrifto  luxuriofos  gentium  convivas  laudantes,  pj^;j/j /2^,'^" 
Deos  fuos  fid  eft,  fenfus  extoUentes  divitias,  ut  Apoftolus,  Cs^  avaritia  in-Jud.  id.2?. 
quit,  quce  efi  fimulachrorum  fervitus)  concuflis   duabus  virtute  brachiorumJ^'^- ^"^  ^f- 
columnis    (quse    ihtelliguntur  in  voluptatibus  nequam   animje  carnifquejj^^^^^^jg 
quibus  domus  humana;  omnis  nequitiae  quodammodo  pangitur   ac  fiilci-  samfon. 
mentatur)  tam  innumerabiles,  ut   Sampfbn,  proftravit.>  Quis  orationibus,  ^|^™-^'^-9- 
holocauftoque  ladtantis  agni  Philiftinorum   metum   depellens,  infperatas  j  >,-ani.  10.  i.' 
tonitruorum  voces  nubiumque  imbres  concitans,  abfque  adulatione  regein        17. 
conftituens,  eundem  Deo  non  placentem  abjiciens  undo  pro  illo  melioreiSam.^i|.t4= 
in  regno,  ut  Samuel,  valediciturus  populo  aftabit  hoc  modo  dicens.     Ecce  ^  Sam.KS.13^ 

E  prtFfio 


« 


^^  E    P    I    S    T    0   L   A      G    I    L   D   ^. 

iSzm.  12.  s.pnejlofum,  loquimini  coram  Domim  £^  Chrifio  ejus,  utrum  bovem  cujufquam  tU- 
lerim,  an  ajinum,  fi  quempiam   calumniatus  fum,  fi  oppreffi  aliquem,  fi  de  mam 

1  Sam.  \z.\.cujulquam  munus  accepi?  Cui  ^  populo  refponfum  eft  dicente.  Non  es  ca- 
Uelias.  lumniatus  nos,  neque  opprefftfti,  neque  tulifti  de  manu  alicujus  quippiam,  Quis 
,2Reg.  I.  9-  eorum  igne  coelefti  centum   fuperbos  exurens,  quinquaginta  humiles  Ser- 

^  ^^"  j  vans,  &  abfque  adulationis  fuco  non  Deum  per  prophetas,  fed  idolum 
iRe|"./<J.i^  Accaron  conlulenti  mortem  imminentem  iniquo  Regi  annuncians,  omnes 
aReg.  i.'i6.  prophetas  fimulachri  Baal  (qui  interpretati  accipiuntur  fenfus  humani  in^ 
i^^g'^4o-yidicE,  avaritis,  ut  jam  diximus,  femper  intenti)  mucrone  corufco  fhoc 
eft  verbo  Dei)  ut  Helias  egregius  vates,  proftravit,  &  zelo  Dei  commo- 
iRcg.  17.1.  tus  iniquorum  terrse  imbres  adimens  setherales,  ac  fi  fortiffimo  penurii 
Jac.  5. 17.  cluftello  tribus  annis  lexque  menfibus  obferatos,  feme,  fiti  moribundus  in 
iReg  19.10.  jjg^j.j.Q  conqueftus  eft,  Domine  (mqmens)  prophetas  tuos  occiderunt,  &  alta- 
Helifaus.      ria  tua  fuffoderunt,  &  ego  reliUus  fum  folus,   £2?  quierunt  animam  meam?  Quis 

2  Reg.  5.Z3.  eorum  chariffimum  dilcipuluni  terrenis  extra  fblitum  ponderibus  onera- 
sReg.y.  i(J.  tum,  quse  ante  ea  a  fe  magnopere  licet  rogato  ut  acciperet  defpedra  fu- 
2  Reg.  f .  27.  ijjent,  &  fi  non  perpetua  lepra,  ut  Helifseus,  faltim  expulfione  muldta- 
2Reg.6.  ij.  vit  ?  Et  quis  ex  illis  puero  in  vitse  defperatione   ^eftuanti,  atque  impro- 

vifb  fuper  bellico  hoftium  apparatu  civitatem,  in  qua  erant,  obfidentium 

2Reg  (f.  17- tremefadto  inter  nos  fut  illse)  animse  vifiis  ferventi  exoratione  ad  Deum 

£id:a  f ita  ut  intueri  poterit  auxiliarium  cceleftis  exercitus,  arraatorum  cur- 

ruum  ceu  equitum  ignito  vultu  fulgentium  montem  plenum^  patefecit,  65 

i  Reg.  <S.  i(f.  credere  quin  fbrtior  effet  ad  falvandmn  quam  inimici  ad  pugnandum  ?  Et 

2  Rcg.  4. 34..  quis  eorum  corporis  tadtu,  mortui  fcilicet  mundo,  viventis  autem  Deo,  a- 

2Reg.4.io.  j-|  jjiyej-fQ  fjnere  occubanti,  proculdubio  mortuo  Deo,  vitiis  vero  viventi, 

quafi  fupradidius,  proficiet,  ita  ut  ftatim  profihens  Chrifto  grates  pro  fa- 

T.faia\         nitate  agat  cundiorum  pene  mortalium  ore  defperata  >  Cujus  eorum  car- 

Eia.6.(?.       bone  ignito  de  altari  fbrcipe  cherubin  advedto  (\xt  peccata  flia  delerentur 

fReg.'iV.  I.  ^'^'^il^^^^te  confeffionis^  labia,  ut  Efaiae,  mundata  funt,  &  elficaci  oratione 

14..      '  fibi  adjundia  pii  regis  Ezechias  fupplantatione  centum  o<5toginta  quinque 

Efai.  37.  li    rnilha  exercitus  Affyriorum,  nuUo  apparente  vulneris  veftigio,  angeli  manu, 

Efai  V  16   ^^  fupradidi,  proftrata  funt?  Quis  eorum  ob  prsecepta  Dei,  &minascce- 

aReg.isj.jy.  litusdatas,  veritatemque  vel  non  audientibus  proferendam  fqualores  pedo- 

Efa.  37.21.    refque  carcerum,  ut  momentaneas  mortes,  ut  beatus  Jeremias  excepit  ? 

Jer-T  izf  °  ■'^^  ne  multa.     Quis  eorum  ut  magifter  gentium  dixit  errarein  montibuSi 

Jer  20. 2*52. &  in  fpeluncis,  &  in  cavernis  terrae,  lapidari,  fecari,   totius  mortis  gene- 

2  37.15  38.(5,  re  pro  nomineDomini  attentari^ficutfandti  prophets,  perpefTuseft.   Sed 

ileb^i i!  38^.  ^^^*^  immoramur  in  exemphs  veteribus,  acfi  non  effent  in  novo  ulla  ? 

Hefa!  II.J7.*  Audiant  itaque  nos,  qui  abfque  ullo  labore  anguftum  hoc   iter  Chriftia- 

nse  religionis,  prastento  tantum  facerdotali  nomine,  intrare  fe  putant,  car- 

pentes  paucos  flores,  veluti  fiimmos  de  extento  fand:orum   novi  Tefta- 

menti  tyronum  amoenoque  prato.   Quis  veftrum,qui  torpetis  potiusquam 

Aar.ii.  ro.  fedetis  legitime  in  facerdotali  fede,  ejedtus  deconfilio  impiorum,  poftdi- 

Aa.  1(5.23.  verfarum  plagas  virgarum,  ut  fan6tiApoftoIi,quod  dignus  habituseftpro 

Ad.  y.+i.    Chrifto  vero  Deo  contumeliam  pad,  toto  corde  Trinitati  gratias  egit? 

Quis  ob  teftimonium  verum  Deo  ferendum  fiillonis  vedte  cerebro  percuf- 

mns.     ^^''  ^^^'  "^  Jacobus  primus,  in  novo  duntaxat  Epifcopus  teftamento,  corporaliter 

A&'.  iz.  2.     interiit  ?  Quis  gladio  veftrum  ab  iniquo  principe,  ut  Jacobus  Joannis  frater, 

Aa.7. 5-7.    capite  csefiis  eft?  Quis,  ut  prothominifter  martyrque  evangelicus  (hocfb- 

Ad.  7. 5's'    lum  criminis  habens,  quod  viderit  Deum  quem  perfidi  videre  nequive- 

Petrus.         rant)  nefandis  manibus  lapidatus  eft?  Quis  inverfis   pedibus  crucis  affixus 

pro  reverentia  Chrifti  patibulo,  quem  non  minus  niorte  quam  vita  hono- 

raturus,  ut  clavicularius  ille  ccelorum  regni  idoneus,  extremum  halitum 

Pau/t/s.         fiidit  ?  Quis  cx  vobis  gladii  idtu  veridicantis  pro  confeffione  Chrifti  poft 

vincula,  carceris  nauffagia,  amarum  virgarum  casdem,  poft  fluminum,  la- 

trouum  gen^ium,  Jud^ojfum,  pfeudoapoftolorum  continua  pericula,  poft 

famis. 


EpISTOLA      GlLDyE.  ^y 

iamisjjejmiiijvigiliarum  labores,  poftperpeteni  fblicitudinem  omriium  EC'^ 
cleiiarum,  poila^ilum  prolcandalizantibus,  poft  infirmitatem  pro  infirmis, 
poft  admirabilem  prxdicando  Chrifti  Evangelium  orbis  pene  circuitum,  ut 
vas  electionis  magifterque  gentium  eledlus,  capite  plexus  eft  ?  Quis  v^ftrum, 
ut  fandus  mai-t!,a-  Ignatius  Antiocliis;  urbis  Epifcopus,  poft  admirabiies  m  fg»<ttiuf. 
Chnfto  a6tus,ob  teftimonium  ejus  leonum  molis  Romse  confrad;us  eft  ?  cujus 
verba  cum  ad  paflionem  duceretur  audientes  (li  aliquando  vultus  veftri  ru-  . 
bore  liiliuli  iiint)  non  iblum  in  comparatione  ejus  vos  non  putabitis  facerdo- 
tes,  led  ne  mediocres  quidem  Chriftianos  eSQ.     Ait  enim  in  Epiftola  quam 
ad  Romanam  Eccleliam  milit :  ASyriaufque  I^pmamcum  befiiis  terramarique 
depugno  die  ac  noHe,  connexus  &  coUigatus  decemleopardis,militibus  (dico)  adcu' 
fiodiam  datis,  qui  ex  beneficiis  nofiris  fceviores  fiunt.  Sed  ego  eorum  nequitiis  ma- 
gis  erudior,  nec  tamen  in  hoc  jufiificatus  fum.     0  falutares  befiias,  qute  prapei' 
rantur  mihi,  quando  venient?   quando   emittentur?    quando  eis  frui  licebit  carni-' 
bus  meis  ?  quas  ego  exopto  acriores  parari,  &  invitabo  ad  devorationem  mei,  £#  de^ 
precabor  ne  forte  (ut  m  nonjiuUis  fecerunt)  timeant  attingere  corpus  meum,  quini- 
7no,^  ficuriUahuntur,egovimfaciam,egomeingeram.     Date  (qucefo)  veniam,ego 
noviquid  expediatmihi,nu7ic  incipio  ejfe  Chrifii  difcipulus :  facejfat  invidiavelhu- 
mani  affeUus,  vel  nequiticefpirituaUs,  ut  in  Jefum  Chrzfium  adipifci  merear  ignes,  eru~ 
ces,  h-efiias,  difperfiones  offium,difcerpfionefquemembrorum,  ac  totius  corporispana^ 
^  omnia  in  meunumfuppUciadiaboUartequcefitacomplentur,dummadoJefumChri- 
fium  merear  adipifci.     Quid  ad  hcEC  dormitantibus  animie  oculis  afpicitis  ? 
Quid  taha  furdis  fenfiium  auribus  aufcultatis  ?  Difcutite  fquasfbj  tenebrofam 
atramque  cordis  veftri  cahginem  temporis,  ut  veritatis  &  humilitatis  prasful- 
gidumlumenvidere  poflitis.     Chriftianus  noii  mediocris  ied  perfe^us,  fa- 
cerdos  non  vilis  fed  fiimmus,  martyr  non  fegnis  fed  praecipuus  dicit :  Num 
incipio  efie  Chrifii  difcipulus.     Et  vos  acfilucifer  ille  de  coelo  projedtus,  ver-  Efj  j .  j^ 
bisnonpoteftateerigimini,  Sc  quodammodo  fub  dente  rumiijatis  &  geftibus 
pr^tenditis,  quce  antea  adlor  vefter  depinxerat.     In  ccelum  inqniemconfcen- ^{^  i.-^,^ 
dam^  ero fimiUs aUiffimo.     Et  iterum.     Ego  fodi  G?  bibi  aqmm,,&  e^iccavi  ve^  ^(^..^  ^f^ 
Jiigiopedum  meorum  omnesrivos  aggerum.     Multo  retStius  oportebat  vos  imitari 
illuni  &  audire,  qui  totius  bonitatis  &  humihtatis  vere  invidtum  exemplar  eftj 
dicentem  per  prophetam :  Ego  autem  fum  vermis  ^  non  homo,  opprobrium  homi-  Pfai.  21. 7. 
num^ ahjeUiophbis.     O  mirabile  quoddam  dixiffe  eum  opprobrium  hominim, 
cum  omnis  mundi  opprobria  deleverit,  &  iterum  in  'Eva.ngelio,  n,onpoJfum  ego  a  Joan.  y.  50. 
me  ipfofacere  quicquam.cnm  ipfe  cosevus  patri  ac  fpiritui  fandio  communis  ejuf^ 
demque  fubftantiae  ccehim  &  terram  cum  omni  eorum  fnseftimabili  orjiamen- 
to  fecerit,non  alterius  fed  propria  poteftate,  Sc  vos  arroganter  verba  exaitalfei 
propheta  dicente :  ^idfuperbit,  terra  &  dnis  ?  Sed  ad  propofitum  revertar.  Ecd,  id.  9. 
Quis  inquam  ex  vobis,  ut  Smyrnenfis  Ecclcfi^e  paftor  egregius  Polycarpus  -Bolycariuu 
Chrifti  teftis,  menfam  humane  hofpitibus  adignemeumavide  trahentibu§ 
appofiiit,  &  obje(Stus  fiammis  pro  Chrifti  charitate  dixit :  §lui  dedit  mihiignis    ; 
ferre  fuppUeium,  dabit,  ut  fineclavorum  confixione  flammas  immobiUter  perferam. 
Unum  adhuc,  prseter  magnam  verbis  volans  fandtorum  filvam,  exempli  gratia 
ponam  Bafilium,fciiicet  Cefarienlem  Epifcopum,  quicum  ab  iniquo  prin- 
cipe  min^  hujufcemodi  intentarentur,  quod  (nifi  in  craftinuni  Arriano  coe- 
noutc2eteri,macuIareturj  effet  omnino  moriturus,  dixiffe  fertur.     Ego  fam 
ero  cras  qui  hodiefum,  tu  teutinam  non  mutares.     EtiteYnm.     IJtinam  haberem 
aliquid  digni  muneris ,  quodf)fferremhuic,qui  maturius  BafiUum  de  nodo  foUis  hu- 
jus  ahfolveret.     Quis  ex  vobis  apoftolici  fermonis  regulam,    quae  ab  om- 
nibus  femper   fandiis  facerdotibus  quibufque  temporibus  extantibus,  hu- 
manam  fuggeftionem  praecipitanter  ad  nequitiam  feftinantem  recutientibus 
Ifervata  eft,  in  concuflSone  tyrannorum  indirupte  cuftodiunt,  lioc  modo  di- 
cens:  Obedire  oportet  magis  J)eo  quam  hominibus?  Igitur  confugientes  fblito  Ad.  5, 2^. 
i^oreadDomini  mifericordiam  fandtorumque  prophetarum  ejus  .  voces,  ut 
ilii  pro  iiobis  oraculorum  fuorum  jacula  imperfedtis  paftoribug  fut  antea 

E  2  tyrannis) 


og  EpISTOLA      GlLDyfe. 

tyrannisj  queis  compundti  lanentur,  librent,  videamus  quid  Dominus  per 
proplietas  ad  defides  &  inhoneftos  lacerdotes,  &  non  bene  populum  tam  ex- 
empla  quam  verba  doeentes  minarum  loquatur.  Nam  &  Heli  ille  facer- 
dos  in  Silo  pro  eo  quod  non  digno  Deo  zelo  fevere  in  filios  contem- 
nentes  Deum  ultus  iuerat,  led  molliter  &  clementer  (ut  pote  pateruo  af- 
fedu)  admonuerat,  tali  animadverfione  damnatur,   dicente  ad  eum  pro-^ 

sSam,  z2  8.  pheta.  Hxc  dicit  Lominus.  Manifejie  ofiendi  me  ad  domufn  patris  tui,cum 
effenthiMi^jptofervientesfharaonis^^elegi  domumpatris  tui  exomnibus  tribubus 

i,Sa.m. li 2g.  Ifrael  mihi  in  facerdotio,  Et  poft  pauca,  §luare  refpexifiiin  incenfummeumy 
^  in  facrificium  meum  improho  oculo  ?  £?  honorificafii  filios  tuos  plufquam  me, 
ut  benediceres  eos   a  primordio  in  omnibus  facrificiis  coram    me  ?  Et  nunc  fic 

1  S3.m.  2.  ^o.  dicit  Dominus:  ^upniam   qui   honorificant  me,   honorabo  eos :    (3 ■  qui  pro  nihi- 

iSam.  a.  31./0  habent  me,   ad  nihilum   redigentur.       Ecce  dies  venient,  .&  d?fperdam  no- 

t  Sam.  2, 34.  men  tuum,  €^  femen  domus  patris  tui.  Et  hoc  tibi  fiignum  fit,  quod  veniet  fiber 
duos  filios  tuos  Ophni  (§  Phinees,  in  uno  die  morientur  ambo  in  gladio  virorum. 
Si  hsec  itaque  patiuntur,  qui  verbis  tantum  fubje<3:os,  &  non  condigna  ulti- 
one  emendant,  quid  ipfis  fiet,  qui  ad  mala  hortantur  peccando  &  trahunt ; 
[Quid  illi  quoque  perfpicuum  eft  vero  vati,  poft  expletionem  figni  ab  eo- 
dem  praedi^i,  &  reftitutionem  arid^  manus  impio  regi,  miflb  a  Judaea  pro- 
phetare  in  Bethel,  prohibitoque  ne  quid  ibidem  cibi  guftaret,  ac  decep- 
to  ab  alio  (ut  dicebaturj  propheta,  utparum  quid  panis  (?<  aquse  fiameret, 

^  Pvcg,  13.21.  obtigit,  dicente  ad  eum  fuohofpite.  Hcec  dicit  Dominus  Deus.  ^a  ino- 
bediens  fiuifii  ori  Domini,  G?  non  cufiodifii  mandatum  quod  pr<?cepit  Dominus  De~ 
us  tuus,  ^  reverfius  es,  ^  comedifii  panem,  ^  bibifii  aquam  in  hoc  loco,  i?i  quo 
mandaveram  tibi,  ne  manducares  panem  nec  biberes  aquam,  non  ponetur  corpus 
tuum  in  fepulchro  patrum  tuorum.  Et  faUum  efi  ('inquit)  pofiquam  manduca- 
'iiit  panem  ^  bibit  aquam,  firavit  fibi  afinam  fuam  ^  abiit,  &  invenit  eum  leo  in 
via,  S?  occidit  eum.']  Efaiam  quoque  {znGinm  prophetam  de   facerdotibus 

tku  3.  ii.  hoc  modo  loquentem  audite.  Va  impio  in  malum,  retributio  enim  manuum 
ijus  fiet  ei.  Fopulum  meumexaUoresfuifpoliaverunt,  ^  mulieres  dominatis funt 
€Jus.  Popule  meus  qui  beatum  te  dicunt,  ipfite  decipiunt,  ^  viamgreffuum  tuo- 
Tum  dijfipant.  Stat  ad  judicandum  Dominus,  &  fiat  ad  judicandos  populos.  Do- 
minus  ad  judicium  veniet  cum  fenibus  populi  fui  G?  principibus  ejus.  Vos  depafii 
ifiis  vineam  fneam,  rapina pauperis  in  domo  vefira.     ^are  atteritis populum  meum  ? 

Efai.  lo.  1.  6^  facies  pauperum  commolitis,  dicit  Dominus  exercituum  ?  Et  item.  Va  qui  con- 
■dunt  leges  iniquas,  &  fcribentes  injujiitiam  fcripferunt,  ut  opprimerent  in  judicio 
pauperes,  i3  vim  fiacerent  caufte  humilium  populi  mei,  ut  efent  vidua  prada  eorurriy 
&  pupillos  diriperent,     §^id  facietis  indie  vifitationis  &  calamitatis  de  longe  venien- 

Efa.  28.  ?.  tis  ?  Et  infi^a :  Verum  hi  quoque  prce  vino  neficierunt,  prw  ebrietate  erraverunt,  Ja- 
cerdotes  neficierunt  prce  ebrietate,  abforpti  funt  h  vino,  erraverunt  in  ebrietate,  ne- 
fcierunt  videntem,  ignoraverunt  judicium.     Omnes  enim  vienfce  replettsfunt  vomitu 

Efi,  28.14..  fiordium,  ita  utnonefiitultra  locus.  Propterea  audite  verbum  Domini  viri  illufo- 
res,eiuidominaminifuperpopulummeum,  qui  efi  injerufalem.  Dixifiisenim:  Per- 
cujjtmus  fcedus  cum  morte,  &  cum  inferno  fecimus paBum.  Flageilum  inundans  cum 
^ranfierit  non  veniet  fuper  nos,  quia  pofuimus  mendacium  fpern  nofiram,  ^  mendacio 

t.CiL.22ii7.  prote^i  fumus.  Et  poft  aliquanta.  Et  fiubvertet  grando  Jpem  mendacii ,  ^ 
proteUionem.  Aquae  inundabunt,  ^  delebitur  fwdus  vejirum  mm  morte,  &  pa- 
Bum  vejirum  cum  inferno  non  fiahit:  fiagellum  inundans  ium  tranfierit,  eritit 
iS  in  corictilcationem,  quandocunquepertranfierit,  toUet  vos.     Et  iterum.     Et  dix^ 

Era,2$(.  13.    it  Domirms:  Eo  quod  appropinquat  populus  ifie  ^re  fuo,  ?3  labiis  glorificant  fne.,, 

Ef2.2j;.  14..  cor  autem  eofum  longe  ^Ji  d,  me,  ideo  eccs  ego  addam  ut  admirationem  faciam 
populo  huic  miracuh  grandi  (3  fiupendo.  Peribit  iniM  fapientia  ii  fapi^nti- 
bus  ejus,  ^  iritelleUtu  prudetttiumtjtu  abfcondetur.  \_Vie  qui  profundi  ejiis  €or4e, 
ut  aDomino  abfc^nddtis  confilium,  quorumfiunt  intenebris opera,  &  dicunt.  §hijs 
videt  nos?  &  quis  novit  nos?  Perverfamim  hiec  vejlra  cogitiatio.     Et  poft  ali- 

Eftjtfdi.     ^Uanta.     Hac  dieit  D^mimt;  Ccelum  fiedesmea,^  terraj^abeilumpedummeorum 

^  ■  efi^ 


EpistolaGild^.  2^. 

ejt,     §hif;  ifia  eft  do?nus  quam  itdificabitis  mihi,  ^  quis  erit  locus  quietis  mece  ? 
Omnia  b(tc  manus  mea  fecit,  (3  foBafiunt  u?iiverfa  ifta  dicit  Dominus.     Adquem 
autem  ajpiciam,  mfi  ad  paupcrculum  l3  contritum  fipiritu  G?  trementem  fiermones 
meos?  ^■^ui  imniolat  bovem,   quafi  qui  intcrficiat  virum:  qui  maUat  pecus,  quafi 
qui  excerebret  canem :  qui  offert  oblationem,quafi  qui  fciriguinemfiuiUum  offerat :  qui  re- 
cordatur  thuris,  qucifiqui  henedicat  idolo.     H<sc  omnia  elegerunt  in  viis  Juis,  ^  in  abo- 
viinatiombus fiuis  anima  eorum  deleHata  eJL']  jeremias  quoque  virgo  prophetaque 
quid  infipientibus  loquatur  paftoribus.attendite.     Hcec  dicit  Dominui.     ^uid^^^.^^^. 
invenerunt patres  vejhi  in  me  iniquitatis,  quiaelmgaverunt  ^  me,^  ambulaveruht poft 
vanitatem,  i3  vani  fiaUi  fiunt  f  Et  paulo  poft.     Et  ingrejfi  contamirtaflis  ter-  jer.  2.  y; 
ram  meam-,  &  htceditatem  meam  pofiuijiis  in    abon\inationem.     Sacerdates  liou 
dixerunt,  ubi  cft  Dominus  ?  Et  tenentes  legefn  neficierunt  me,  &  paftores prieva- 
ricati  fiunt  in  me.     Propterea  adhuc  judicio  contendam  voUficum.,  ait  Dominus,  &  Jer.  ^.  5, 
cum  fiiiis  veftris  dificeptabo.     Item  poft  aliquanta.     Stupor   ?3  mirabiiia  fiaUa  ]er.^.  ■2,0. 
fiunt  in  terra,     'Prophetcs  prcedicabant  mendacium,  &  fidcerdotes  dpplaudebaht  ma- 
nibus  fiuis,  &  populus   meus  dilexit  talia.     §^id  igitur  fiet  in  hovijfiimis  ejusf 
Cui  loquar  £?  iorttejiabor,  ut  audiat  ?  Ecce  incircumcifice  aures  eorum,  &  audire  Jer.  6.  ro„ 
non  pofiunt.     Ecce  verbum  Domini  fiaBum  eft  illis  in  opprohrium,  G?  hon  fuficipi- 
wit  zflud :  quia  extendam  manum  meam  fiuper  habitantes  terram,  dicit  Dominus.  Jer.  6.  !■>,. 
A  minore  qurppe  ufique  ad  majorem  omnes  avaritice  fludent,  0  a  propheta  ufique 
ad  fiacerdotem  cunUi  fiaciunt  dolum.    Et  curahant  contritionem  filice  populi  mei 
cum  ignominia  dicentes,  pax  pax,   ^  non  erit  pax.     Confiufi  fiunt,  qui   abomi- 
nationem  fiecerunt.     ^in  potius  confiufione  non  fiunt  confiufi,   ^  erubejcere  nefici- 
erunt.     Gpmmobrem  cadent  inter  ruentes,  in  tempore  vifitationis  eorum  corruent^ 
dicit  Dominus.     Et  iterum.     Omnes  ifli  principes  declinantiufnambulantesfrcm-]et.6,ii. 
dulenter,  ces  (3  fierrum,  univerfi  corrupti  Junt,  defiecit  fufflatorium  in  igne,  fru- 
Jira  conflavit  coiiflator,  malitice  autem  eorum  non  fiunt  confumptce,  argentuhi  re- 
probum  vocate  eos,  quia  Dominus projecit  illos.     Et  poftpauca.     Ego  fum,Ego]^i.f.it^ 
fum.     Ego  vidi  dicit  Dominus.     Ite  ad  hcuTjfi  meum  in  Silo,  ubi  hahitavit  no- 
men  meum  h,  principio :  ^  videte  qute  fecerim  ei  propter  matitiam  populi  mei  Ifi- 
rael.     Et  nunc  quia  fecifiis   omnia  opera  hcec,  dicit  Domihus :  Et  locutus  fium 
ad  vos  mane  confiurgens  &?  loquens  S3  non  audijiis,  &  vocavi  vos  S?  non  refipon- 
diftis.     Faciam  domui  huic  in  qua  invocatum  eft  nomen  meum,  (3  in  qua  vos  hor 
betis  fiduciam:  ^  loco  quem  dedi  vobis  iS  patribus  veftris,ficut  feci  Silo,  (3  pro' 
jiciam  vos  a  fiacie  mea.     Et   iterum.     Filii  mei   exierunt  a  me,   ^  non  fiubfi-](ix.i6.\0{ 
Jiimt :  £3  non   eft   qui  extendat  ultra   tentorium  meum,  &  erigat  pelles  meas  : 
quia  fiulte  egerunt  paflores,  (3  dominum  non  qucefierunt.     Propterea  non  intellex- 
erunt,  ^  £rex  eorum  difiperfius  ejl.     Et  poft  aliquanta.     ^idejt  quod  dileSus  Jet.tx.if, 
msus  in  domo  mea  facit  ficelera  multa  ?  Nunquid  carnes  fianBte   auferent   a  te 
malitias   tuas,   in   quibus  gloriata  es?   Olivam  uberem,  pulchram,  fruWferamy 
fpeciofiam  vocabit  Dominus  nomen  tuum.  Advocemloquelx,grandis  exarfit  ignisih 
ea,  (3  combufla  fiuntt  fruteta  ejus.     Et  iterum*     Venite,  congregamini  omneshe-]ei.i2.^. 
fticsherriey  properate  ad devorandum.     Pajiores  multi  demoliti  fiuntvineammeamf 
dederunt  portionem  meam  defiderabilem  in  defiertum  fioUtudims.      Itemque  lo- 

quitur.     Hcec  dicit  Dominus populo  huic,  qui  cklexit  moverepedes  fiuos,  &  non  quie-  jer.  14. 10. 

vit,  ^  Domino  nonplacuit.     Nunc  recordabitur  iniquitatum  eorum,  £?  vifitabitpec- 

jcata  illorum.     Prophetce  dicunt  eis :  No«  videbitis  gladium,  ^fiames  non  erit  in  vo-  Jer.  14«  15. 

bis,fiedpacemveram  dabit  Dominus  vobis  inlocoifio.     Etdixit  Dominusadme: 
falfio propheta  vaticinantur  in  nomne  meo.,  non  mifieos  ^  non  prcecepi  eis,  vifionerri 

me7idacem  G?  divinationem  &  firaudulentiam  ^  fieduBionem  cordis fiui  prophetant  vobis. 

Ideohcec  dicit  Dominus :  Li  gladio  i3  fiame  confiumentur prophetce  illi :  ^ populi,  qui- 

btiSprophetaverunt,projeUierunt  inviisjerufialem  prcefame  ^ gladio,  ^noneritqui 
'  fiepeliat.     Et  iterum.     Vcepafloribus^quiciifiperdunt^  dilacerant  gregem  paficuce  ^^^  ^.i.t, 

mece,  dicit  Dominus.     Ideo  hcec  dicit  Dominus  Deus  Ifirael  adpaflores  quipaficuntpo- 
pulum  meum:  Vos  dijperfijiis  gregem  meum,  &  ejeciflis  eos,  ^nonvifitaftisiUos. 

Ecce^  ego  vijitabpfuper  vos  malitiamfiudiorumvefirorum,  dicitDominut.     Propheta 

E  3  namqui 


^O  /      E   P   1    S   T   d   L   A      G   T   L   0  ^. 

Jer.  2j,  iii  iiamque  ^facerdospollutifunt,  ^  in  domo  mea  inveni  malum  eorum,  dicit  do-' 
minus  :  ^  idcirco  via  eorum  erit  quafi  luhricum  in  tenebris,  impellentur  enim 
e?  csrruent  in  ea,  ajferam  enim  fuper  eos  mala,  annum  vifitationis  eorum,  di- 
citBominus,  Et  inprophstis  Samaricevidi  fatuitatem,  ^ prophetabantin 
Baal,&  decipiebant  populum  meum  Jfrael.  Et  in  prophetis  Jerufalem  vidi 
fimilitudinem,  adulterium,  ^  iter  mendacii :  (3  confortaverunt  manus  pefji- 
morum,  ut  non  converteretur  unufquifque  d  malitia  fua  :  faUi  funt  mihi  om- 
nes Sodoma,^  habitatores  ejus  quafi Gomorrah.  Piopterea  hcec  dicit Domi- 
nus  adprophetas  :  Ecce  ego  cibabo  eos  abfinthio,  £5  potabo  eosfelle,  Apro- 
■phetis enim^jerufalem  ejl  egrejfa  pollutio  fuper  omnem  terram.  Hcec dicit 
Dominus  exercituum :  Nolite  audireverba  prophetarum,  quiprophetantvo- 
bis^^  decipiunt  vos  :  vifionem  enim  cordisfui  loquuntur^  non  de  oreDomini„ 
Dicunt  enim  his,  qui  me  blafphemant,  locutus  efi  Dominus,  Pax  erit  vobis :  e? 
omnibui,  qui  ambulant  inpravitate  cordisfui,  dixerunt,  Non  veniet  fuper  eos 
malum.  Quis  enim  affuit  inconfilio  Dom.ini,  e?  vidit  ^  audivit  fermonem 
ejusf'  ^luis  confiideravitverbumillius  ^  audivit?  Ecce,  turbo  Dominicce  in- 
Aignationis  egreditur,  &  tempefias  erumpens  fuper  caput  impiorum  veniet, 
non  reverteturfuror  Domini  ufque  dum  faciat,  i3ufque  dum  compleat  cogita- 
'  tionemcordis  [ui,  Innovifjimis  diebus  intelligetis  confiilium  ejus.'  Parum 
namque  cogitatis  vel  facitis,  quod  fandlus  quoque  Joel  monens  inertes 
facerdotes,ac  deflens  detrimentum  populi  pro  iniquitatibus  eorum  edixit ; 

loel,  I.  f.  Expergifcimini  qui  ejiis  ebrii  a  vino  vejiro,  ^ plorate  &  lamentamini  omnes- 
qui  bibitis  vinum  in  ebrietatem,  quia  ablata  eji  ab  ore  vejirojucunditas  i3 gaU" 
dium.     Lugete  facerdotes,  qui  defervitis  altari,  quia  miferifaUifunt  campi^ 

}oe\.  1. 10.  Lugeat  terra,quia  miferumfaUum  eji  frumentum,  ^  ficcatum  efi  vinum,  di^ 
minutum  ejl  oleum^  aruerunt  agricolce.  Lugete pojfejfiones  pro  tritico  &  hor" 
deo,  quiaperiit  vindemia  ex  agro,  vitis  arefaUa  eji,  ficus  diminutce  funt  .* 
granata,  ^  palma,  £s?  malum,  ^  omnia  ligna  agri  arefa^a  funt,  quoniam  con- 
fuderunt  gaudium  filii  hominum.  Qijae  omnia  fpiritualiter  intelligenda 
eruut  vobis,  ne  tam  peftilenti  fame  verbi  Dei  animas  veftrse  arefcerenti 

Joel.2. 17.  Etiterum.  Fletefiacerdotes,quidefervitis  Domino,dicentes  :  Parce  domine 
populo  tuo,  &  ne  des  hcereditatem  tuam  in  opprobrium,  &  ne  dominentur  eorum 
gentes,  utine  dicant gentes,  uhi  ejl  Deus  eorum.  Sed  heec  vos  nequaquam 
auditis,  fed  omnia,  quibus  propenfius  diviai  furoris  indignatio  inardefcat, 
admittitis.     Quid  etiam  fandtus  Ofee  propheta  f  acerdotibus  veftri  moduli 

Ofee.  j.  I.  dixerit,  fignanter  attendite.  Audite  hcec  facerdotes  (Sintendat  domus  Jf- 
fael  ^  domus  regis,  infigite  auribus  vefiris',quoniam  ad  vos  e(ijudicium,  quia 
laqueus  faUi  efiis  fpeculationi,  &  velut  reticulum  extenfum  \_fuper  itabu- 
tium  quod  indagatores  venationis  confixeruntT^  Vobis  etiam  ^  dominoalie- 

Amosy.ai.  natio  hujufcemodiintendatur  per  prophctam  Amos  dicentem.  Odioha- 
bui  B  repulidies  fejios  vefiros,  C^  non  accipiam  odorem  in  folennibus  conventi- 
onibus  vejiris,quia  etfi  ohtuleritis  holocaufiomata  ^  hoflias  vejiras,  non  acci- 
piamea.  \J3  Jalutare  declarationis  veflrcenon  afpiciam.  Tranfer  a  mefo- 
num  cantionum  tuarum,  ?3 pfalmum  organorum  tuorum  nori  audiam.  Famis 
etenim  Evangelici  cibi   culina  ipfa  veftrae  animse  vifcera  excomedens 

Amos  S.ii'  S''^^^^"^^'^^^'^'^'  ficut  fupradidus  propheta  prsedixit.  Ecce  (inquiens) 
dies  veniunt dicit  Dominus,  (3  emittam  famemin  terram,nonfamempanis,ne- 
quefitim  aquce,fedfamem  in  audiendo  verbum  Dei,  &  movebuntur  aquce  d  mari 
ufque  ad  mare,S  ab  Aquilone  ufque  adOrientem  percurrent  qucerentesverbum 
Domini,  £s?  non  invenient.  [Auribus  quoque  percipite  fandlum  Micheara, 
ac  fi  coeleftem  quandam  tubam  adverfus  fubdolos  populi  principes  conci- 

Mich.  ?.  I.    fins  perfonantem.     Auditenunc  (inquiensj  principes  domus  Jacob,  nonne 

vobti  eji  ut  cognojcatis  judicium  odientibus  bona,  &  qucerentibus  maltgna,  ra^ 

pientibus pelles  eorum  ab  eis,  (3  carnes  eorum  ab  offibus  eorum  ?  Ghiemadmo*- 

dum  comederunt  carnesplehis  mece,^  pelies  eorumab  eis  excoriaverunt,  ojfa 

eorum  confregeruntf^  laniaverunt  quaficarnes  in  oUa-^fucciamabunt  adDe- 


um 


£   P   I   S   T   O   L   A      G   1   L  B  ^l  |1 

um  (3  tion  exaudiet  cos,  &  avertet  faciem  fuam  ab  eis  in  illo  tempore,  proptet 
quod  malitiojegejjerunt  tnadinventionibusjuisftiperipfos.  {Hcec  dicit  Da- 
minus  fuper prophetas  quifeducuntpopulum  meum,  quimordent  dentibus  fuis^ 
f^  pricdicant  in  eumpacem,  &  no7i  eji  data  tn  os  eorum  :  excitavi  in  eum  beU 
lum.  Propterea  nox  erit  vobis  ex  vifione,  £^  tenebne  vobis  erunt  ex  divina" 
tione,^occidetfolfuperprophetas,(3contenebrejcetfupereosdies^  ?3  confun"  _. 

dentur  videntesjomnia,  ^  deridebuntur  divini,  ^  obtreiiabunt  adverfus  omnes 
ipfi :  quoniamnon  erit  quiexaudiateos,  finon  egoimpleverojortitudinemin 
fpiritu  Domini  (3  judicio  (3  poteftate,  ut  annuntiem  domui  Jacob  impietates 
Juas,^  Ifraelpeccatafua.  Auditehcee  itaque  duces  domus  Jacob,  is  refdui 
domus  Ifrael,  qui  abo??iinamini  judicium,  (3  omnia  reBa  pervertitis,  qui  cedi' 
ficatis  Sioninfanguine,  ^  Jerufalem  in  iniquitatibus  :  duces  ejus  cum  mu- 
neribus  judicatit,  (3  facerdotes  ejus  cum  mercede  refpondebant,  &  prophe- 
tte  ejus  cum  pecunia  divinabant,  (5  in  domino  requiefcebant,  dicentes :  Nonne 
Dominusinnobis  eft  f'  Nonvenient  fupernos  mala.  Ideopropter  vosSionjicut  * 

ttger  arabitur,  S  Jerufalemfcut Jpecula pomarii  erit,  £?  mons  domus  ficut  lo- 
cus  Jylvic.     Etpoftaliquanta.     Heu  me,  quia  fa^us  Jum  ficut  qui  coUigit  y^-^^l^      j- 
ftipuiam  in  mejfe,  &  ficut  racemus  in  vijidemia  cum  nonfit  botrus  admanducan- 
dtimprimitiva.     Heu  me,  anima  quih periit  terrenis  operibus,  femperpecca- 
torum  reverentia  exoritur  reverens  h  terra,  (3,  qui  corrigat  inter  homines,  non 
eji.     Omnes  hifanguinem  judicio  contendunt ,  &  anufqutfque  proximumfuum 
tribulatione  trihulat,in  malum  manus  fuas  pneparat.^^Qnidi  Sophonias  etiara  s  phoniau 
propheca  egregius   de  veftris  olim  comefToribus  difceptaverit,  attendite 
(dejerufalem  Hamque  loquebatur  quse  fpiritualiter  Ecclefia  vel  anima 
intelligitar  :)  0  (inquiens)  quie  erat  fplendida  ?3  liberata  civitas,  confidens  Sopjj. ,  j^ 
columha,  non  obaudivit vocem,  nec fercepit  dijciplinamfin  Domino  non  con^a 
eji,  (3  ad  Deum  Juum  non  accejjit.     Et  id  quare,  oftendit.     Frincipes  ejus  Soph.  3.3!. 
Jicut  leo  rugientes,judices ficut  lupi  Arabics  non  relinqucbant  in  mane,pr6phe- 
tce  ejus  fpiritum  portantes  viri  caivfemptorii,  facerdotes  ejus  prophanabant 
fanbia,  ^  impie  agebantin  lege  :  dominus  autemjujiusinmedio  ejus,  (3  non 
facietin]ufium  mane,mane  dabit  ]udicium fuum^     Sed  &  beatum  Zachari=  Z^t^j&rfr/^^f. 
am  prophetam  monentem  vos  in  verbo  t)ti  andite.     Hac  enim  dicit  domi-  Zach<7=?V 
nus  omnipotens  :  Judiciumjujlumjudicate,  ^  mifericordiam  C^  miferationem 
facite  unujquijque  ad  Jratrem  fuum,  G?  viduam  (3  orphanum  G?  advenam& 
pauperem  per patenticrm  nolite  nocere,  G?  malitiam  unufquifque  fratrisfui  non 
reminijcatur  incorde  fuo  :  (3  contumaces  fuerunt  ne  objervarent,  (3  dederunt 
dorfumjiultitice,  ^  auresfuas  degravaverUnt  ut  non  audirent,  &  cor  fuumjia" 
tuerunt  infuadibile  ne  audirent  legem  meam  ^verba,  quce  mifit  dominus  om- 
nipotens  \j.n  Jpiritu  fuo  in  manibus  prophetarum  priorum,  (3  fa^a  efi  ira 
magnaa  Domino  omnipotente,     Et  iterum.     ^uoniam  quiloquebantur,lo-7i,%(jsx.\o.-s^ 
cutifuntmolcftias,^  cUvinivifafalfa,  ^  Jomnia  Jalfa  loquebantur,  &  vana 
confolabantur  :  propterhoc  aridifabii  funt  ficut  oves,  &  affliBi  funt  quoniam 
non  eratfanitast\   Superpafiores  exacervata  eft  iracundia  mea,  ^  fuper  agnos 
vifitaho.     [Etpoftpauca.     Vox  lamentantium  pajiorum,  quia  mijera  fa^ aZaiCh.  11.^. 
ejimagnitudoeorum.     Voxrugientiumleonum,quoniam  mifer  faUus  efi  de- 
curfus  Jordanis.     Hcec  dicit  Dominus  omnipotens  :  ^ui  pojfidebant  interfici-' 
ebant,^  nonpoenituiteos  i  (3,qui  vendebanteas  dicebant :  Benedibius  Domi" 
nus,&  ditatifumus,^ pajtores  earumnihil pajfi  funt  in  eis.     Propter  quod 
nonparcam  jam  Juper  inhahitantes  terram,  dicit  Dominus^  Quid  prsete-' 
reafandusMalachiaspropheta  vobisdenunciaverit,  audite:  Vos  (iaQ^m- li^uhias. 
ens^  facerdotes  quifpernitis  nomen  meum,  ^  dixiftis  :  In  quo  fpernimus  no-  Malach.  1.6, 
men  tuum?  Ojferendo  adaltare  meumpanes pollutos :  (3  dixiftis,  inquopoUu- 
imus  eos  ?  In  eo  quoddixijiis :  Menfa  Dominipro  nihilo  eft,  (3  quce  fuperpofita 
funt  fprevijiis :  quoniam  fi adducatis  ccecum  ad  viUimam,  nonnemalum?  Si 
adm^veatis  claudum  aut  languidum,  nonne  malum  >  Offer  itaque  illudpra-' 
pofito  tuo  fi  fufcipiet  illud,  fi  accipietperfonam  tuamt  dicit  Dominus  omni' 

potens. 


:J2  EpISTOLA      GiLD^. 

potens.     Et  nunc  exoratefaciem  Dei  vejlri,  S?  deprecamini  eum :  in  manihus  veflris 

Mf:ihQh..\.i1.faBafunthxc,Jiaccipiamexvobisper[onasveJiras.  Et  iterum.  Et  intuliJHs  de 
rabina  claudum  C?  languidum,  ^  intulijiis  munus.  Nunquid  fujcipiam  illud  de  ma- 
nu  vejira,  dicit  Dominus  ?  MalediB:us  dolofus  qui  habet  in  grege  fuo  mafculum,  S 
votum  faciens  immolat  debile  domino,  quia  rex  fhagnus  egofum,  dicit  Dominus  exerci' 

Mihch.  8.1.  tuum,  ^  nomen  meum  horribik  ingenttbus.  \_Et  nunc  advos  mandatumhoc,  Ofa- 
cerdotes ,  Ji  nolueritis  audire  ^  ponerejuper  cor  ut  detis  gloriam  nomini  meo,  ait  domi' 
nus  exercituum,  mittam  in  vos  egejiatem,  ^  maledicam  benediUionihus  vejiris,  quoni- 
cm  nonpofuijiis  fuper  cor.  Ecce  ego  projiciam  vobis  brachium,  ^  difpergam  fuper 
vultum  vejirum  Jiercus folennitatum  vejirarum.  Sed  interea  ut  avidius  orgaiia  ne- 
quitise  pr£eparetisadbona,quiddefan<3:olacerdote  dicat  (fi  quantulumcun- 

Malach.  2.  j.  que  adhuc  interni  auditus  in  vobis  remanet)  aufcultate:  Paliummeum  (in- 
qmexis)  fuit  cum  eo  (de  Levi  namqne  vel  Moyfe  fecundum  hiltoriam  loque- 
batur^  vitis  &pacis,  dedi  ei  timorem,  ^  timuit  me,  afdcje  nominis  meipavebat,  lex 
*  veritatis  fuitin  ore  ejus,^  iniquitas  non  eji  inventa  inlabiis  ejus,  inpace^  incequi- 

tate  ambulavit  mecum,  &  multos  avertit  ab  iniquitate.  f^ahia  enim  facerdotis  cu- 
Jiodient  fcientiam,  £s?  legem  requirent  ex  ore  ejus,  quia  angelus  Domini  exercituum  eji. 

Malach.  2.S.  Nunc  item  mutavit  fenfum,  &  malos  increpare  non  definit.  Vos  (inquiens) 
recejjijiis  de  via,  ^  defcandali^^ajlis  piurimos  in  lege,  t3  irritum  fecijiis  pa^um  cum 
Levi,  dicit  Dominus  exercituum.  Propter  quod^  ego  dedi  vos  contemptihiles  &  hu- 
miles  in  omnibus  populis,  fcut  non  fervajiis  vias  meas,  ^  accepijiis  faciem  in  lege. 
Nunquid  non  pater  unus  omnium   nojirum?  jiunquid  non  Deusunus  creavitnos? 

M^Lhch.^i^.^uareergodefpicitunufqujfquefratremfuum?  Etiterum.  Ecce  veniet  Dominus 
exercituum,  &  quispoterit  cogitare  diem  adventus  ejus  ?  G?  quis  Jiabit  ad  videndum 
eum?  IpfeenimegredieturquaJiig7iisardens,^quaJipoalavantium,^fedehitcon' 
Jlajis  ^  emundam  argentum,  ^ purgahit  Jilios  Levi,  (S  colabit  eos  quaji  aurum  G?  quaji 

Malach.3. 13.  argentum.  Et  poft  pauca.  Invaluerunt fuper  me  verha  vejira,  dicit  Dominus.^  £? 
^dixijiis.  Vanus  ejl  quifervit  Deo,  (3  quodemoiumentum,  quia  cujiodivimus pra" 
ceptaejus,^  quia  ambulavimus  coram  domino  exercituum  trijies.  Ergo  nuncbeatos 
dicemus  arrogantes,  Jiquidem  tedificati  funt  facientes  iniquitatem,  tentaverunt  De^ 
um^^ falvifaBifuntf\  Quid  vero  Ezechiel  propheta  dixerit,  attendite.     Vcs 

Ezecli.  7.  z6.  (inquiens)  fuper  vie  veniet  &  nuntiusfuper  nuntium  erit,  ^  quceretur  vifio  apropheta^ 
(3  iexperibitafacerdote  (3  confilium  defenioribus.     Etiterum.     Hxc  dicitDomi- 

Ezech.  13  8.  nus.  Eo  quodfermones  vefiri  funt  mendaces,  (3  divinationes  vejiree  vance,  propter 
hocecce  ego  advos,dicit  Dominus :  Extendam  manum  meam  fuper prophetas  quivi- 
dent  mendacia,  ^  eos  qui  loquuntur  vana  in  difciplina  populi  mei  non  erunt,  (3  infcrip- 
tura  domus  Ifrael  nonfcrihentur,  ^  in  terram  ijraelnon  intrabunt,  &  fcietis  quia  ego 
domi?itis.     Proptereapopulum  meum  feduxerunt  dicentes,  pax  domini,  &  non  ejipax 

Ezech.i j.iS.  domini.     Hic Jiruit parietem,  &  ipfiungunt  eum, &  cadet.     Et  poft  aliquanta.   Vte 

his  qui  concinnant  cervicalia  fuhtus  omnem  cubitum  manus,  ?3  faciunt  velamina 

fuper  omne  caput  univerfce  atatis  ad  fubvertendas  animas.      \fAnimceque  fubver- 

fce  funt  populi  mei,  ^  animas  pojfidehant,  &  contaminabant  me  ad  populum  me- 

umpropter  manum  pienam  hordei,  ^  propter  fragmentum  panis  ad  occidendas  ani- 

mas  quas  non  oportebat  mori,  &  ad  iiberandas  animas  quas  non  oportehat  vive- 

Eiech  22. 4.  re,  dum  loquimini  populo  exaudienti  vana  eioquia.  Et  infra.  Fili  hominis  dic, 
Tu  es  terra  quce  non  compiuitur,  nequepluviafaUa  eji  fuper  te  in  die  irce,  in  quaprin- 
cipes  in  medio  ejus  (ficut  leones)  rugientes,  rapientes  rapinas,  animas  devorantes  in 
potejitia,  ^pretia  accipientes,  <3  viduce  tuce  multiplicatcn  funt  in  medio  tui,  &  facer- 
dotes ejusdefpexerunt iegemmeam,  ^poUuehant  fajiUa  mea.  Inter fanUum^ pol- 
lutum  non  dijiinguebant,  ^  inter  medium  immundi  C?  mundi  noJi  dividehant,  ?3  a  fab- 

Ezcch  22  ■^o.hathis  meis obvelabant  oculos  fuos,  (3  poiiuehant  inmedio  eorum.  Etiterum.  Et 
qjicerebamex  eisvirumreSle  converfantem,  ^  ftantem ante faciem  meam  omnino  in 
tempore  irce,  ne  in  fijie  deierem  eam,  ^  non  inveni.  Et  effudi  in  eam  animum  me- 
um  in  igne  irce  mecc  ad  confumendum  eos :  vias  eorum  in  caput  eorum  dedi,  dicit  Domi- 

Ezech.  33, 2.  nus.  Et  poft  aliquanta.  EtfaBus  eft  fermo  Domini  ad  me  dicehs  :  Fiii  ijominis 
loquere  filiis populi  mei,^  dices  ad  eos ;  Terrain  quam  egogladiumfuperinducam,^ 

acceperit 


E    P    I     S    T    O    L    A       G    I    L   D    ^.  ^^ 

(icceperitpopjilus  terrte  hominem  umm  ex  ?pj/s,  ^  dederit  eum  Jihi  infpeculatorem,  & 

viderit  Hcidium  venientem  fupcr  terram,  &  tuba  cecinerit,  &'  fi^mficavcrit  populo  :  ^ 

mdierit qui audit vocem tubce i3  non obfeivaverit :  ^  vc?ierit  (fladius  &  comprehende' 

rit  eum,  fanguis  ejusfuper  caput  ejus  erit.      G^ia,  cum  vocem  tubic  audiffet,  non  ohfer- 

vavit,fan7uis  ejus  in  7pfo  erit :  ^  Iric,  quiacufiodivit  animam  fuam,  liberavit.     Et 

fpeculator  f  viderit gladium  venientem  &  non  fignificaverit  tuha,  &  populus  mn  ob^ 

fervavcrit :  ^  venictis  gladius  acceperit  ex  eisanimam.,  &  ipfa propter  iniquitatem 

fuam  capta  efl,  ^  fanguinem  dc  manufpeculatoris  requiram.     Et  tu  fili  hominis  fpe- 

culatorem  te  dedi  domui  Ifrael,  GJ  audies  ex  ore  meo  verbum  cum  dicam  peccatori,  mor- 

te  morieris  :  ^  non  loqueris  ut  avertatfe  h,  via  fua  itnpius :  ^  ipfe  iniquus  in  iniqui- 

tate  fua  morietu>-,fanguinem  autejn  ejus  de  mcmutuarequiram.     "Tu  vero  fipra- 

dixeris  inipio  viam  ejus,  ut  avertatfe  ab  ea,  &  nonfe  averterit  a  viafua :  hic  fua  impi- 

etate  morietur,  ^  tu  animam  tuam  eripuifii.']  Sed  fiifficiant  hsec  pauca  de  pluribus 

prophetarum  teftimonia,   queis  retunditur  fuperbia  vel  ignavia  lacerdo- 

tumcontumacium,  ne  putent  nos  propria  potius  adinventione  quam  legis 

fandorum  vel  audoritate  eis  talia  denuntiare.     Videamus  igitur  quid  evan- 

oelicatubamundo  peribnans  inordinatis  facerdotibus  eloquatur,  nou  enim 

deiliis  (ut  jamdixmiusj  qui  apoftoUcam  ledem  legitime  obtinent,  quique 

benenorunt  largiri  Ipiritualia  confervis  fuis  in  tempore  cibaria  (liqui  ta- 

iTien  multi  in  prsefentiarum  fuut)  led  de  paftoribus  imperitis,  qui  derelin- 

quunt  oves,  &  pafcunt  vana,  &  non  habent  verba  paftorisperiti,  nobisfer- 

moeft.     Evidens  ergo  indicium  cft,  noneffe  eum  legitimum  paftorem,  {cd 

mediocrem  quidem  chriftianum,  qui  \\xc  non  tam  noftra  fqui  valde  exigui 

fumusj  quam  veteris  novique  teftanienti  decreta  recuiarit,  vel  inficiatus  fu- 

erit,  ficut  bene  quidam  noflrorum  ait.     '"  Optabiliter  cupimus,  ut  hofles  Ecclefice 

^^  fint  nofiri  quoque  ahfque  ulhfoedere  hojies  ,  ^  amici  ac  defenfores  nofiri  non  folum 

'■_'fcederati,fed etiam patres  ac  Domini  habeantur.     Conveniant  namque  finguli 

yeroexamineconfcientiam  fuam,  &  ita  deprehendent  an  fecundum  redtam 

iTitionem  facerdotali  cathedrse  infideant.     Videamus  (inquamj  quidSalva- 

tor  mundi  fad:orque  dicat.     Vosefiis  (inquitj  fal  terrce,  quod  fifal  evanue-  Mat,  5. 13. 

tit,  in  quo  falietur  ?  ad  nihilum  valet  ultra,  nifi  ut  projiciatur  foras  ut  conculce- 

tur  ab  bominibus.     Hoc  unum  teftimonium  ad  confutandos  impudentes  quof- 

que  abunde  fufficere  polfet,  fed  ut  evidentioribus  adhuc  aftipulationibus, 

quantis  femetipfos  intolerabiUbus  fcelerum  fafcibus,  falfi  hi  facerdotes  op- 

primant,  verbis  Chrifti  comprobetur,  aliqua  annedtenda  fmit.     Sequitur 

enim.     Vos  efiis  lux  mundi.     No7ipoteji  civitas  abfcondi  fupra  montem pofita,  ne-  j^^at.  5. 14.. 

que  accendunt  lucernam  ^ponunt  eamfuh  modio,fedfuper  candelabrum,  ut  luceat  om- 

nibus  quiin  domofunt.     Quis  ergo  iacerdotum  'hujus  temporis  ita  ignoranti» 

csEcitatepofreffuSjiKtluxclariflimEElucern^,  in  aliqua  domo  cundas  nodu 

reiidentibus  fcientise  iimul  &:  bonorum  operum  iampade  lucet  ?  Quis  ita 

univeriis Eccleiias  fiUis  tutum,  publicum,  confpicuumque  refiigium,  ut  fit  ci- 

vibus  firmiilima  fbrte  editi  montis  civitas  vertice  conftituta,  habetur  ?  Sed 

&  quod  fequitur.     Sic  luceat  lux  veflra  coram  hominihus,  ut  videant  opera  vefira  Mat.  j.  x6. 

bona,  ^  magnificentpatrem  veflrum  qui  in  ccelis  efl.     Quis  eorum  uno  feltem  die 

poteft  implere  ?  Quin  potius  denfifllima  qusedam  eorum  nebula,  atraque  pec- 

caminum  omni  infialse  ita  incumbit  nox,  ut  omnes  pene  a  via  red:a  avertat,  ac 

per  invios  impeditofque  fcelerum  caUes  errare  faciat,  quorum  non  modo  pa- 

tercoeleftisnonlaudaturperopera,  fedetiam  intolerabiUter  blaiphematur. 

VeUm  quidem  hsec  fcripturse  facrs  teftimonia  huic  epiftolae  inferta  vei  iuie- 

renda,  ficut  noftra  mediocritas  poffet  omnia  utcunque  hiftorico  vel  morali 

fenfii  interpretari.     Sed,  ne  in  immenfiim  modum  opufculum  hoc  liis,  qui 

non  tam  noftra  quam  Dei  defpiciunt,  faftidiunt,  avertunt,  proteletur,  fimpli- 

citer  &abfque  uUo  verborum  circuitione  congefta  vel  congerenda  funt.     Et 

poft  pauca.     ^hu  enimfolverit  unum  de  mandatis  iflis  minimis,  ?3  docuerit fic  homi-  Mat.  f.  1 9. 

nes,7ninimusvocabiturinregnocwlorum.     Etiterum:  Nolitejudicare,  ut  non  ju~  Mat.  7.  i. 

dice/fUTti ;  inquoenim  judicio  judicaveritis,  judicabitur  de  vobis.     Quis  rogo  ve-  Mat.  7.3- 

F  -  -  ftrum 


H 


EpistolA     Gild^. 


Mac.7. 3.      iiritm  i^efpiciet  id  quod  fequittir  ?  G^dautem  vides  finquitj  fefiucam  in  ocuU 
fratris  tui,&  trabem  inoculo  iuo  non  conjiderasf  aut  quomado  dicisfratrituo,Si?ie 
ejiciamfeftucam  de  oculo  tuo,  ^  ecce  trahes  in  oeult  iuo  eji.     Vel  quod  fequitur  : 

Mm.  7. 6.  Jsfo/ite  darefanSlum  canibus,  neque  miferitis  margaritas  veftras  ante  porcos,  ne  forte 
conculcent  eas  pedibus fuis ,  G?  converft  difrumpant  vos,  quod  fepiffime  vobis  evenit. 
Et  populum  monens,  ne  i  dolofis  dodtoribus  ("ut  eftis  vosj   feduceretur^ 

Mat.  7.  ly.  dixit.  Attendite  vobis  a  falfts prophetis,  qutveniunt  ad vos  in  veftitu  ovium,  intrin- 
fecus  autem  funt  lupi  rapaces :  a  fruSibus  eorum  eognofcetis  eos.  'Nunquid  eol/fgunt 
dejpiuis  uvas,  aut  de  tribulisficus  ?  Sic  omnis  arhof  hona  bonosfruUus  faeit,  &  mala 

Mat./.zr.  malos.  Etinfra:  Nonomnis,  qui  dicitmihi  Domine  Domine,  intrabit  tnremum 
cwkrum :  fed  qui  facit  voluntatem  patris  mei  qui  in  ccelis  efl,  ipfe  intrmit  in 
regnum  cadorum.  Quid  fane  vbbis  fiet,  qui  (Ut  propheta  dixit)  labiis  tantum 
&  non  corde  Deo  creditis  .>  Qualiter  autem  impletis  quod  fequitur .-  Eece  fm^ 

Mat.  10.16.  quiens)  egomittovosficutovesinmedioli^orumiqmyei'{it\ice(utlupi'm  gregem 

it^at.  lo.  i(?.  ovium)  proceditis,  vel  quod  ait,  Eftoteprudejitesftcutferpentes,  &ftmplieesficut 
columbee  ?  Prudentes  quidem  eftis  ut  aliquem  ore  exitiabili  mordeatis,  non  «t 
caput  veftrum  (quod  eft  Chriflus^  objedu  quodammodo  corporis  defenda- 
tis,  quem  totis  operum  malorum  conatibus  conculcatis.  Nec  enim  fimpli- 
citatem  columbarum  habetis,  quin  potius  corvino  affimilati  nigrori  ac  femel 
de  arca  fid  eft  Ecclefiaj  evolitantes,  inventis  carnalium  voluptatum  foetori- 
bus,  nufquam  ad  eam  puro  corde  revolaftis»    Sed   videamus  &  caetera: 

Mat.  10, 18.  Nolite  (ait)  timere  eos  qui  oceidunt  corpus,  animam  autem  non pojfunt  occidere^fed 
timete  eum,  quipoteji  ^  animam  ^  corpus perdere  in^ehemiam.  Q^idnam  horurrt 
feceritis,  recogitate.  Quem  vero  veftrum  fequens  teftimonium  non  m, 
profundo  cordis  arcano  vulneret,  quod  de  pravis  antiftitibus  Salvator  ad 

Mat.  1  y.  14.  apoftolos  loquitur .''  Sinite  illos,  caci  funt  duees  ciecorum :  ctscus  autem  fi  ece*. 
co  ducatum  prteftet,  ambo  in  foveam  cadent,  Egent  fane  populi,  quibus  prae- 
eftis,  vel  potius  quos  decepiftis,  audire.  Attendite  verba  Domini  ad  A- 
poftolos  &  turbas  loquentis,   quse  &  nos  (vit  audio^  in  medium  crebro 

Mat.  23. 2.  proferrc  non  pudet.  Super  cathedram  Moyft  federunt  Scribcs  &  Pharifai, 
Omnia  ergo  quaeunque  dixerint  vohis,  Jervate  ^  facite :  fecundum  vero  opera  eo* 
rum  nolite  Jacere,  Dicunt  enim  ^  ipft  non  faciunt.  Periculofa  certe  ac  fh- 
pervacua  facerdotibus  docStrina  eft,  quas  pravis  operibus  obfufcatur.     Vit 

Mat.  23;  13.  ijobis  hypocritte,  qui  clauditis  regnum  caelorum  ante  homines,  vos  autem  non  in^ 
tratis  nec  introeuntes  ftnitis  intrare.  Non  fbhim  enim  prcE  tantis  malorum 
criminibus  quse  geritis  in  futuro,  fed  etiam  pro  his,  qui  veftro  quotidie 
exemplo  pereunt,  poenali  pcena  pledtemini:  quorum  finguis  in  die  ju- 
dicii  de  veftris  manibus  requiretur.     Sed  quid  mali  quodfervi  parabola 

Mat.  24. 48.  prsetenderit  infpicite,  dicentis  in  corde  Juo  moram  facit'  Dondnus  meus  veni- 
re.     Qui  pro  hoc  fbrfitan  incceperat  percutere  conjervos  fuos  manducans  (S  hi' 

Mat.24..4.9.  l;efis  (um  ebriis.  Veniet  ergo  Cinquit)  Dominus  fervi  iUius  in  die  qua  non  fpC' 
rat,  ^  hora  qua  ignorat,  ^  dividet  eum  (k  fandtis  fcilicet  facerdotibus^  par- 
temque  ejus  ponet  cum  hypocritis,  (cum  eis  certe,   qui  fub  facerdotali  teg- 

Mat.  24,.  «-i.  iTii^e  multum  obumbrant  nequitise.^  Illic  ^inquiensj  erit  fletus  £?  flrider 
dentium,  quibus  in  hac  vita  non  crebro  evenit  ob  quotidianas  Ecclefi£e 
matris  ruinas  filiorum,  vel  defideria  regnicoelorum.  Sed  videamus  quid 
Chrifti  verus  difcipulus  magifter  gentium  Paulus  qui   omni   Ecclefiaftico 

iCor.  ii.i.  do(3:ori   imitandus  eft    (ftcut  t3  ego  ChriftiJ  in   tali  negotio  prseloquatur 

Rom.  1.21.  i"  prima  epiftola  dicens,  §^a  quum  cognoverunt  Deum,  non  ftcut  Deum  mag- 
nificaverunt,  aut  gratias  egerunt :  fed  evanuerunt  in  cogitationibus  fuis,  &  occce- 
catum  eji  infipiens  cor  eorum,  dicentes  fe  ejfe  Japientes,  ftulti  faSli  funt.  Licet 
hoc  gentibus  dici  videatur,  intuemini  tamen  quia  competenter  iftius  sevi 

Rom.i.if.  lacerdotibus  cum  populis  coaptabitur.  Et  poftpauca:  ^i  commutaverunt 
(inquit)  veritatem  Dei  in  mendacium,  &  coluerunt  &  fervierunt  creatura  potius 
qiiam  creatori  qui  eft  benediHus  in  Jecuia :  propterea  tradidit  illos  Deus  in  paf 

'kom.  1. 28.  ftones  ignominid,     Et  iterum ;  Et  ftcut  non  probavsrunp  Deum  iahtre   in  m- 

titiaf 


ErisTOLA     Gtldje?  ^f 

titit}.,  tradidif  illos  Deus  in  reprobum  fenfum,  ut  faciant  qu^  non  conveniunt,  rs' 

pletos  omni  iniquitate,  malitia,  impudic/tia,  fornicatione,  avaritia,   nequitia,  pk" 

tios  invidia,  homicidio  (icilicet  animarum  populi)  contentione,  dolo,  malignitate^ 

Jufurro?ifs,  detraBores,    Deo  odibiles,    coniumeliofos,  fuperbos,  elatos,  inventores 

malorum:  parentihus  tnobedientes,   infenfatos,  incompofitos,  fine  mifericordia,  Jine 

affeftione,  qui  cum  jujiitiam  Dei  cog7iovifent,  non  inteUexerunt,  quoniam  qui  ta- 

lia  agunt,  digni  Junt  morte.     Quilnam   fupradidtorum  his  omnibus  in  ve- 

rirate  carmc  ?   fi  enim  effet,  fbrte  caperetur  fubjedto  lenfu  in  quo  ait, 

Non  folum  qui  faciunt  ea,fedetiam  qui   confentiunt  facientihus^  nullo  fcilicet  Rog^j.  ,2, 

hoc  malo  eorum  exftante  immuni.     Et   infi-a,  Tu  autem  feeundum  duriti-^Qj^^^.V 

(^m  tuam,  G?  cor  impwnitens  thefauri:{as  tibi  iram  in  die  irce,  &  revelationis  jufli 

judicii  Dei;  quireddet  unicuique  fecundum  opera  fua.     Et  iterum  :  No7i  eJlenimRoxa.s.ii, 

acceptio  perjonarum  apud  Deum.     ^uicmiqiie  enim  Jine  lege  peccaverunt,  Jine  le- 

ge   &  peribunt :   quicunque  in  lege  peccaverunt,  per  legem  Judicabuntur»     Non 

enim   auditores    legis  jujii  funt  apud  Deum,  fed  faEiores   legis  juflijicabuntur. 

Quid  ergo   feventatis  ingruit  his  qui  non  Iblum  implenda  non   i&ciunt, 

&  prohibita  non   decUnant,  fed  etiam  ipfam   verborum   Dei  led:ionem 

vel  tenuiter   auribus   ingeftam  pro  fieviffimo  angue  refugiunt  ?  Sed  tran- 

ieamus  ad    fequentia:    Gh^id  ergo  (inquit^   dicemus?   Permanehimus  171  peC''R.om,6.t. 

cato   ut  gratia   abundet  ?  abft.     G^m   enim  mortui  Jumus  peccato  quomodo  ite- 

rum  vivetnus  in  illo?  Et   poft   ahquanta:   ^uis  nos  ( 3.it )  feparabit  a  cha-^om.i.^-^^l 

ritate  Chrijii?   trihuJatio?   an  anguJiiaJ'''^^  perfecutio  ?  anfames?   an  nudi- 

tas?    an  periculum?   an  gladiusf    Quem   veftrum   ^  quasfo )   talis  intimo 

corde  occupabit    afFedtus ,   qui   non   modo    pro   pietate  non  laboratis  s 

ied  etiam  ut  inique  agatis  &  Chriftum  ofFendatis,  multa  patimini  ?   Vel 

quod  fequitur.     Nox  prtscejjit,   dies   autem   appropinquavit.     Abjiciamus  er-  Rotti.  13. 12, 

go  opera  te^iebrarum ,  ^  induamus  arma   lucis ,  Jicut  in  die  honefie   ambulemus^ 

non   in  commejfationihus  ^  ehrietatihus ,    non  in   cubilibus   ^  impudititiis  ,   non 

171  co7itentione  G?  eemulatione,  fed  induite  Dominum  Jefum  Chrijlumt  ©  carnis  cu- 

ram  ne  feceritis  in  concupifcentiis,     Et  iterum    ad  Corinthios  in  prima  Epi- 

ftoia:  ut  fapiens  (inqnit)  archieteSlus  fundamentum  pofui,   alter  fupereedificati  iCoi.  ^,  10. 

'Vnufquifque  autem  videat  quomodo  fupercedijicet.     Fundamentum   enim  aliud  ne- 

mo  poteji  ponere  prceter  id  quod  ejl  J  E  SV S    C H ^I STV  S.     Si  quis  au" 

tem  fupereAificet  fuper  hoc   aurum  ^  argentum,  lapides  pretiofos,  ligna,  fcenum, 

flip7ilam,  Vnumquodque  opus  manifeflum   erit,     Dies  enim  Domini  declarabit  il- 

lud,  quia  in  ig7ie  revelabitur,  &  u/iiujcujufque  opus,  quale  fit,  ignis  probabit.     Si 

c/ijus  opus  manferit,  omnia  per   ignem  j/idicabuni/ir.     [_9lui  fupercedificaverit,  ^  q^^^  ,  jj 

tnercedem  accipiet.     Si  cujus  opus  arferit,  detrimentum  pattetur.     Nefcitis  quia 

templum  Dei  efiis,  &  fpiritus  Dei  habitat  in  vobis  ?  Si  quis  autem  templum  Dei 

violaverit,  difperdet  illum  Deus.     Et  iterum.     Si  quis  videtur  apud  vos  fapiem 

ejfe  in  hoc  feculo,  Jiultus  fiat,  ut  fit  fapiens,     Sapientia  enim  hujus  mundi,  Jiul- 

titia  efi  apud  Deum,     Et  poft   ahquanta.     Non   bona  gloriatio  vefira.     ^^'  iCot.s.  S. 

fcitis,  quia  modicum  fermentum    totam   majfam  corr/mpit  r  Expurgate  igitur  ve-^ 

tus  ferment/m,  ut  fitis  nova  confperfio.     Quomodo  expurgabitur  vetus  fer- 

mentum  ('id  eft  peccatum)  quod  a  diebus  indies  cundtis  conatibus  cumu- 

latiir  ?  Et  iterum  :  Scripfi  vobis  in  epifiola,  ne  commifceamini  fornicariis,  non  i  Cor.  f'  9» 

utique  Jornicariis  hujus  mundi,  aut  avaris,   aut  rapacibus,  aut  idolis  fervientibus. 

Alioquin  deb/i.eratis  de  hoc  mundo  exire.     Nunc  autetn  fcripfi  vobu  ne  commifce- 

ri,  fi  quis  nominatur  frater,  B  efi  fornicator,  aut  avarus,  aut  idolis  ferviens,  aut 

maledicus,  aut  ehriofus,  aut  rapax,  cum  hujufmodi  nec  cihum  quidem  fumere.  Sed 

latro  nequaquam  pro  furto  vel  latrocinio  furem  alium  damnat,  queni  po- 

tius  optat,  tuetur,  amat,  utpote  fiii  fceleris  confortem.]   Item  inEpiftoIa 

ad  Cormthios  fecunda :    Ideo  fmquit)  habentes  hanc   adminiflrationem,  juxta  3  Cor.  4.  i- 

quod  77/iJericordiam  confecuti  fumus,  no/i  deficiamus :    Sed  abjiciamus  occulta  de- 

decoris,  non  ambulantes   in  aji/itia  neque  ad/dterantes  verbum  Dei  (per  malum 

exemplum  fcjlicet,  6c   per  adulationem.)    In  fubiequentibus   autem  ita 

F  2  de 


^(5'  E,.p:i_-s  t  o  l  a    'G  1  l  d  ^, 

3C0r.11.13.de  malisdod:oribus  dicit :  Nam  ejnfmodi  pfeudoapoftoli  funt  operarii  fub^ 
doU,  traiisfgurantes  fe  in  Apoftolos  Chrifti.  Et  non  .mirum.  Ipfe  enim  fatha- 
nas  transfigurat  fe  in  angelum  lucis.  Non  eft  magnum  igitur  fi  miniftri  ejus 
transfigurentur  ut  angeli  juftitiis,  quorum  fiinis  erit  fecundum  opera  eorum.  At- 
tendite  quoque  quid  ad  Ephelios  dicat.     An  nefcitis  vos  pro  hoc  in  ali- 

£pljg(;  .  i7_  quo  reos  teneri."^  Hoc  (inquiens)  dico  (3  teftificor  inDomino,  ut  jam  nonam- 
buletis  ficut  gentes  ambulant  iii  vanitate  fenjus  fui,  tenehris  obfcuratum.  habentesi 
intelleEium,  alienati  a  via  Dei,  per  ignorantiam,  qucs  eft  in  illis  propter  cxcita-^ 
tem  cordis  eorum,  qui  defperantes  femetipfos  tradiderunt  itnpudicitie  in  operati- 
onem  omnis  immunditice  ^  avaritice.     Et  quis  veftrum  fponte  expleverit   id 

Ephef.  5, 17.  quod  {'s.ojviiX.wty^Propterea  nolite  fieri  imprudentes,  fed  intelligentes  qucs  jit  vo- 
luntas  Dei,  ^  fiolite  inebriari  vino,  in  quo  eft  luxuria :  fed  replemini  fpiritufan- 

iThef.^.y.  ^g  Sed & quod  ad  Thef!  dicit;  Neque enim- fuimus apud vos aUquando in  fermo- 
ns  adulationis ,  ficut  fcitis,  neque  in  occafione  avaritice,  nec  quczrsntes  ah  hoinini- 
bus  gloriari,  7ieque  a  vobis,  neque  ah  aUis,  cum  poffimus  honori  ejfc,  ut  cceteri  Ar 
poftoU  Chrijli.  Sed  faBi  fumus  ficut  parvuU  in  medio  veftrum,  vel  tanquam  fi 
nutrix  foveat  parvulos  fuos,  ita  defiderantes  vos  cupide  volehamus  vohis  traders 
non  folum  EvangeUum,  fed  etiam  animas  noftras.  Si  hunc  vos  Apoftoli  reti- 
netis  in  omnibus  affedtum,  ejus  quoque  cathedr^e  legitime  infidere  noica- 

iTIief.4.2.3.  fig^  Vel  etiam  quod  fequitur.  Scitis  (mc^aiX.)  quw-prcccepta  dederim  vohis. 
Hcec  eft  voluntas  Dei  Janfiificatio  vejira,  ut  abftineatis  vos  a  fornicatione,  & 
fciat  unufquifque  vejlrum  vas  fuum  pojfidere  in  honore  ^  fanWficatione,  non  in 
pafifiane  defiderii,  ficut  C?  gentes  quce  ignorant  Deum.  \_Et  ne  quis  fupergy-edia" 
tur  neque  circumveniat  in  negotio  fratrem  fuum,  quoniam  vindex  eji  Dominus  di 
his  omnihus.  Non  enim  vocavit  nos  Deus  in  immunditiam,  fed  in  fanUificatio- 
nem.     Itaque  qui  hcec  fpernit,  non  hominem  fpernit  fed  Deum.     Quis  etiam  ve- 

Coilofr.  3.  y.  ^imm  circumfpedte  cauteque  cuftodivit  id  quod  fequitur :  Mortificate  ergo 
membra  veftra  quce  funt  fuper  terram,  fortiicationem,  immunditiam,  lihidinem,  ^ 
concupifcentiam  malam,  propter  qucs  venit  ira  Dei  in  filios  difiidentice.  Videtis 
enim  pro  queis  peccatis  ira  Dei  potiffimum  conflirgat.]  Audite  itaque 
quid  de  vobis  prophetico  fpiritu  fand:us   idem  Apoftolus  veftrifque  con- 

aTim^  5. 1.  limilibus  priedixerit,  ad  Timotheum  aperte  fcribens.  Hoc  enim  fcitote, 
quod  in  novijfimis  diehus  inftahunt  tempora  periculofa.  Erunt  enim  homines  fe- 
metipfos  amantes,  cupidi,  elati,  fuperhi,  hlajphemi,  parentihus  inohedientes,  ingrati, 
fcelejii,  fine  ajfe^ione,  incontinentes,  immites,  fine  henivnitate,  proditores,  proter- 
vi,  tumidi,  voluptatum  amatores  magis  quam  Dei,  hahentes  quidem  fpeciem  pieta- 
tis,  virtutem  autem  ejus  abnegantes.     Et  hos  devita,  ficut    &  propheta  dicit: 

Pfa).  25^.  j.     Odivi  congregationem  maUgnorum,  ^  cumimpiisnon  fedebo.     [Et  poftaliquac- 

aTim.3.7.  ta,  quod  noftro  tempore  videmus  puUularej  ait:  Semper  difcentes ,  & 
nunquam  ad  fcientiam  veritatis  pervenientes  :  ^uemadmodum  enim  Jan- 
nes  (3  Mambres  rejiiperunt  Moyfi,  ita  ^  ifti  rejiftunt  veritati :  homines  gor- 
rupti  mente,  reprohi  circa  fidem,  fed  ultra  non  proficient.  Infipietitia  enim  eo- 
rum  manifejia  erit  omtiihus  ficut  ^  iilorum  fuit.~\  Etenim  evidenter  -oftendit, 

Tit.2.7.  qualiter  fe  exhibeant  fiio  officio  facerdotes  ita  ad  Titnm  fcribens:  Te  zp- 
Jum  prcebe  exemphim  honorum  operum,  in  doUrina,  in  integritate,  in  gravitate, 
verhum  fatiuni  habens,  irreprehenfihile,  ut  is  qui  ex  adver[o  eft  vereatur,  nullum 

2Tim.2. 3.  malum  Itahens  dicere  de  nohis.  Et  iterum  ad  Timotheum.  Lahora  (inquit) 
ficut  bonus  miles  Chrijii  Jefu.  Nemo  militans  Deo,  implicat  fe  ne?otiis  feculari- 
bus,  ut  placeat  ei  cui  fe  probavit.  Nam  C^  qui  contencUt  in  ac^one  non  corona- 
tur,  niji  iegitime  certaverit.  Hsec  quidem  bonorum  adhortatio.  [Qiiod 
vero  item  comprehendit,  malorum  hominum  (\xt  vos  quibufque  inteili- 

JTim.^-?.  gentibus  apparetisj  denuntiatio  eft,  Si  quis  (inquiens)  altter  docet,^  non 
acquiefcit  fermonihus  fanis  Domini  nojiri  Jefu  Chrijii,  ^  ei  quce  Jecundum  pie- 
tatem  eji  doSirince,  fuperbus  eft,  nilrii  fciens,  fed  langueficens  erga  quceftiones,  & 
pugnas  verhorutn,  ex  quihus  oriuntur  invidice,  contentiones,  hlafpemice,  fufpiciones 
malce,  confli^ationes  hominum  tnente  corruptorum,  qui  veritate  privati  funt,  exi- 

ftimantiutn 


E    P    I    S    T    O    L   A       G    I    L    D    ^,.  qy 

ftimantmm  quefium  ejfe  petatem7\  Sed  <;]uid  iparfim  pofitis  amplius  utentes 
teftimoniis  ienluum  ac  divedbrum  uadis  in  detpedta  ingenii  nolhi  cym- 
bula  fludiaabimur  ?  Recurrere  tandem  aliquando  utque  ad  led:iones  illas 
('qua;  ad  hoc  non  Iblum  ut  recitentur,  ied  etiam  aditipulentur  benediiSli- 
oni  qua  initiantur  iacerdotum   vel  minillrorum   manus,  eoique  perpetuo 
doceant,  uu*  ne  a  i^vandatis,  quse  fideliter  continentur  in  eis,  iacerdotali 
dignitate  degenerantco  recedant,^ex   omni   pene   ian6tarum  fcripturarum 
textu  merito  excerpt^  iiint  j  necelTarium  duximus,  ut  apertius  cun6tis  pa- 
teat  a^terna  fupplicia  manlura  eos  6c  non  q^q  facerdotes  vel  Dei  mmi- 
itros,  qui  earum  dodtrinas  atque  mandata   opere  iecundum  vires  fuas  non 
adimplcverint.     Audiamus  ergo  quid  princeps  Apoftolorum  beatus  Petrus 
de  tali  negotio  iignaverit :    'BenediUus  ('inquiens j  Beus  &  pater  Dommi  no"  i  Pet.  i.  p 
jiri  Jefti  Chrifii,  qui  per  magnam   mifericordiam  fuam  regeneravit  nos  in  fpem 
vitce  aterna,  per  rcfiirrsiiionem  ^  mortuis  Domini   nofiri   Jefu  Chrifii,    in  hwre' 
ditatem  incorrupttbilem,  imniarcejfihilemy  incontaminatam,  confervatam  in  ccelisin 
vos,  qid  in  virtiite  Dei  cufiodimiiii.     Quare  enim  iniipienter  a  vobis  viola- 
tur  talis  hxreditas,  quse  non  iicut  terrena  decidua,  ied  immarceffibilis  at- 
que  ffiterna  eft?  Et  poft  aliquanta.     Propter  quod  fucciyiBiefiote  lumbos  men-  j  pet_  j^  j,> 
tis  vefirce,  fobrii.,  perfeFte  fferantes  in  eam,  qute  offertur  vobis,  ^ratiam  in  reve- 
latione  Jefu  Chrifii.     Rimamini  namque  pesStoris   veftri  profunda  an  fobrii 
litTS,  5c  perfed:e  iacerdotalem  gratiam   examinandam   in  Domini  revelati- 
one  conlervetis.     Et  iterum  dicit.     ^afi  filii  benediSlionis  non  configuran-  iPet.  1. 14. 
tes  vos  illis  prioribus  ignorantice  vejiree  dejideriis,fed  fecundum  eum  qui  vos  vo- 
cavit  fanSos,  £^  vos  fatiHi  in  omni  converfatione  efiote,     Propter  quod  fcriptum 
efiifanFli  efiote,  qu?a  ego  fmn  fanBus,     Quis  rogo  veftrum  ita  iand:itatem 
to»  animi  ardore  ied:atus  elt,  ut  hoc  quantuin   in  ie  eft  avide  feftinaret 
implere  >  Sed  videamus  quid  in  eiufdem  fecunda  led:ione  contineatur : 
Charijfimi  (inquitj   animas  vejiras  caflificate  ad  obediendum  fidei  per  JpiritumxVQt.i.z^i 
711  charitate,  in  fraternitate,  ex  corde  vero  invicem  dilrgentes  perfeveranter,  quafi 
renati  non  ex  femine  corruptibili,  Jed  incorruptibili  verbo  Dei  vivi,  G?  permanen- 
tis  in  aternum.     Hisc  quidem  ab  Apoftolo   mandata,    &  in  die  veftrse  or- 
dinationis  led;a,  ut  ea  indirupte  cuftodiretis,   ied  nequaquam  ^  vobis  in 
judicio  impleta,  fed  nec  multum  cogitata  vel  intelledta  iiint.     Et  infi-a : 
Deponentes  igitur  omnem  malitiam,  &  omnem  dolum,    &  fimulationem,  G?  tnvidi-  j  pet  2.  r, 
am,  &  detratiiones,  ficut  modo  geniti  infantes,  rationabiles,  ^  fine  dolo  lae  con- 
cupifcite,  ut  eo  crefcatis  in  falutem,  quoniam  dulcis  efi   Dominus.     Recogitate 
an  hsc  quoque  furdis  auribus  a  vobis  audita  crebrius   conculcentur.     Et 
iterum.     Vos  autem  genus  eleHu?n,  regale  facerdotium,  gens  fanUa,  populus  iniVzu^.p: 
adoptionem,    ut  virtutes  annuncietis  ejus  qui  de  tenebris  vos  vocavit  in  illudtam 
admirabile  lumsn  fuum.     Non  iblum  enim  per  vos  virtutes  Dei  rion  annun- 
tiantur  vel  meliorantur,  ied  etiam  praviilimis  veftris  apud  incredulos  quof- 
que  defpiciuntur  exemplis.     Audiftis  fbrte  in  eodem  die,  quod  in  ledtio- 
ne  Adius  Apoftolorum  ledlum  eft.     Petro  in  medio  difcipulorum  furgente  qui  Pi,Qi.i.i^. 
dixit :  Viri  fratres  oportet  fcripturam  impleri,  quam  preedixit  fpiritus  fan^usper 
os  David  de  Juda.     Et  paulo  poft:  Hic  itaque   acquifivit  agrum  de  merctde  Ps.Q:.i.  iS. 
imquitatis.     Hoc  iecuro  vel  potius  hebeti  corde,   quaii  non  de  vobis  le- 
dtum  fuifTet,  audiftis.     Quis  fqu^fbj  veftrum  non  quserit  agrum  de  mer- 
cede  iniquitatis  ?  Judas  namque  loculos  coinpilabat,  vos  Eccleiice  donaria 
liliorumque  animas  ejus  vaftatis.     Ille   adiit  Judxos  ut  Deum  venderet, 
vos  tyrannos  &  patrem  veftrum   diabolum  ut  Chriftum  defpiciatis.     Ille 
triginta  argenteis  venalem  habuit  omnium  Salvatorem,  vos  vel  uno  obolo. 
Quid  plura  >  Fertur  vobis  in  medium   Matthise  in  confuiionem  veftram 
exemplum,  iandtorum  quoque  Apoftolorum  eIed:ione  vel  judicio  Chrifti 
non  propria  voluntate  ibrtiti,  ad  quod  coeci  eifedti  non  videtis  quam  lon- 
ge  a   meritis   ejus  diftetis,  dum   in  amorem  6c  effedtum  Jud^  traditoris 
fponte  corruiftis.    Apparet  ergo  eum  qui  vos  facerdotes  (fciens)  ex  cor- 

F  3  de 


38 


Epistola     Gild^. 


de  dicit,  non  effe  eximium  Chriftianum.  Sane  quod  fentio,  proferam. 
Poffet  quideni  lenior  fieri  increpatio,  fed  quid  prodeft  vulnus  manu  tan- 
tum  palpare,  unguentove  ungere,  quod  tumore  jam  vel  foetore  fibi  hor^ 
refcens  cauterio  &  publico  ignis  medicamme  eget,  fi  tamen  ullo  modo  fa~ 
nari  poffit,  segro  nequaquam  medelam  quserente,  &  ab  hoc  medico  lon- 
gius  recedente  ?  O  inimiciDei&  non  facerdotes,veterani  maloi-um  &non 
pontifices,  traditores  &  non  fandorum  ^poftolorum  fuccefTores,  2<  non 
Chrifti  miniftri.  Aufcultaftis  quidem  fecundse  ledionis  Apoftoli  Pauli 
vei-borum  fonum  ffed  in  nullo  modo  monita  virtutemque  fervaftis,  &  fi- 
mulachrorum  modo,  quas  non  vident  neque  audiunt,  eodcm  die  altari  a- 

s  Tim.  3. 1.  ftitiftisj  tunc  &  quotidie  vobis  intonantis.  Fratres  (inquit)  fidelis  fermo  eji, 
&  omm  acceptione  dignus.     Ille  dixit  fidelem  &  dignum,  vos  ut  infidelem  & 

iTim.j.  I.  indignum  fpreviftis.     Si  quis   Epifcopatum  cupit,  honum  opu?>  defiderat.     Vos 

Epifcopatum  magnopere  avaritis  gratia,  non  fpiritualis  proiedus  obten- 

tum  cupitis,  &  bonum  opus  illi  condignum  nequaquam   habetis.     Oportet 

I  Tim.  3, 2.  ergo  hujufmodi  irreprehenfibilem  ejfe.  In  hoc  namque  fermone  lachrymis  magis 
quam  verbis  opus  eft,  ac  fi  dixiffet  Apoftolus  eum  efTe  omnibus  irrepre- 
henfibiliorem  debere.  Vniiis  uxoris  virum,  Quid  ita  apud  nos  quoque 
contenmitur  quafi  non  audiretur  vel  idem  dicere  &  virum  uxorum  ?  So- 
brium.  prudentem.  Quis  etiam  ex  vobis  hoc  aliquando  inefTe  fibi  faltem 
optavit  ?  Hofpitalem,  id  fi  forte  cafii  evenerit,  popularis  aurse  potius  quam 
pr^ecepti  gratia:fed:um,  nonprodeft  Domino,  lalvatore  ita  dicente:  ^men 

iTim,3.2.  dico  vohis,  receperunt  mercedem  fuam.  Ornatum,  mn  vinolentum,  non  percuffo- 
rem,  fed  modejium,  non  litigiofum,  non  cupidum.  O  feralis  immutatio,  O  hor- 
renda  prseceptorum  coeleftium  conculcatio :  nonne  infatigabihter  ad  hsec 
expugnanda,  vel  potius  obruenda  ad:uum  verborumque  arma  corripitis, 
pro  queis  confervandis  atque  firmandis  ffi  neceffe  fuiffet^  &  poena  ultro 
liibeunda,  &  vita  ponenda  erat  ?  Sed  videamus  &  fequentia :  Domum  f  in- 
quit)  fuam  bene  regentem,  filios  habentem  fubditos,  cum  omni  cafiiiate.  Ergo 
imperfedta  eft  patrum  caftitas,  fi  eidem  non  &  filiorum  accumuletur.  Sed 
ouid  erit,  ubi  nec  pater,  nec  filius  mali  genitoris  exemplo  pravatus  con- 
Jpicitur  caftus  ?  Si  auis  autem  domui  fux  pTteeffe  nefcit,  quomodo  Ecclefice  Dei 
diligentiam  adhibebit  f  Hsc  funt  verba  quse  indubitatis  efFecftibus  approban- 

1  Tim  3.  8.  tur.  Diaconos  fimiliter  pudicos,  non  bilingues,  non  vino  multum  deditos,  non 
turpe  lucrum  feUantes,  habentes  myfterium  fidei  in  confcientia  pura.  Hi  autem 
probpitur  primum,  ^  fic  minifirent,  nuUum  crimen  habentes.  Plis  nimiriim  hor- 
refcens  diu  immorari,  unum  veridice  poffum  dicere,  quin  hxc  omnia  in 
contrarios  adtus  mutentur,  ita  ut  clerici  (quod  non  abfque  dolore  cor- 
dis  fateor)  impudici,  bilingues,  ebrii,  turpis  lucri  cupidi,  habentes  fidem 
&  (ut  verius  dicamj  infidelitatem  in  confcientia  impura,  non  probati  in 
bono  fed  in  malo  opere  pr^efciti  miniftrantes,  &  innumera  crimina  haben- 
tes  :fiicro  minifterio  adfcifcantur^  Audiftis  etiam  illo  die  (quo  multo  dig- 
nius  multoque  recStius  erat,  ut  ad  carcerem  vel  cataftam  poenalem  quam 
ad  facerdotmm  trahercmini)  Domino   fcifcitanti,   quem    fe  effe  putarent 

Mat.  id.  1(5.  difcipuli,  Petrum  refpondiffe :  Tu  es  Chrifius  filius  Dei  vivi,  eique  Dominuni 

Mar.  1(5, 17,  pro  tali  confeflione  dixiffe;  Beatus  es  Simon  Bariona,  quia  caro  (3  fanguis 
non  revelavit  tihi,  fed  pater  meus  qui  in  ecelis  efi.  Ergo  Petrus  a  Deo  patre 
do6lus,  redte  Chriftum  confitetur.  Vos  autem  moniti  a  patre  veftro  di- 
abolo  inique  falvatorem  malis  adtibus  denegatis.     Vero  facerdoti  dicitur : 

Mat.  i(5.i8.  'Eu  es  Petrus,  (3  fuper  hanc  petram  eed/ficabo  Ecciefiam  meam.     Vos  quidem. 

Mat.  7.  2.6.  affimilamini  viro  fiulto,  qui  tedificavit  domum  fuam  fuper  arenam.  Notandimi 
vero  eft,  quod  infipientibus  in  sedificanda  domo  arenarum  pendul^e  mo~ 
bilitati  Dominus  non  cooperetur,  fecundum  illud :  Fecerunt  fihi  reges,  (3 

Mic.  16. 17.  non  per  ?m.  Itidemque  quod  fequitur  eadem  fbnat  dicendo :  Et  portce  in- 
ferni  non  prievakbunt,  ejufque  peccata    intelliguntur     De  veftra  quid  exi- 

Mat./.sj-.     tiabili  ftrudiur*  pronunciatur  ?  Vmerunp  fiumina  ^  flaverunt  vsnti,  ^  impe- 

gerunt 


EpistolA     Gild^. 

^erunt  in  domum  illam,  &?  cecidit,  (3  fuit  ruina  ejiit  magna.  Petro  ejufque 
iuccefforibus  dicit  Dominus,  G?  tibi  daho  claves  regni  ceetorum :  Vobis  vero» 
non  novi  vos,  difcedite  a  me  operarii  iniquitatis,  ut  leparati  liniftrse  partis  cum 
hcedis,  eatis  in  ignem  «ternuni.  Itemque  omni  landto  facerdoti  promit- 
titur :  &  quacunque  folveris  fuper  terramy  erunt  foluta  £?  in  coelis  3  e?  qucecunqut 
ligaveris  Juper  terram,  erunt  ligata  C^  in  coelis.  Sed  quomodo  vos  aliquid 
foivetis  ut  lit  fblutum  &  in  ccclis  i  coelo  ob  fcelera  adempti,  &  imma- 
nium  peccatorum  funibus  compediti,  ut  Salomon  quoque  ait :  Criniculis 
peccatorum  fuorum  unufquijque  conjiringitur  ?  Quaque  ratione  aliquid  in  terra  Prbv.  y.  as; 
ligabitis  quod  fupra  modum  etiani  ligetur  praster  vofinetipfbs,  qui  ita  li-' 
gati  iniquitatibus  iii  hoc  mundo  tenemini,  ut  in  coelis  nequaquam  afceri- 
datis,  fed  in  infiiufta  tartari  ergaftula  non  converfi  in  hac  vita  ad  Domi- 
num  decidatis  ?  Nec  fibi  quifquam  facerdotum  de  corporis  mundi  fblum 
confcientia  fupplaudat,  cum  eorum  queis  prjeeft  f^fiqui  propter  ejus  im* 
peritiam  vel  defidiam  feu  adulationem  perierintj  in  dic  judicii  de  ejuf^ 
dem  manibus,  veluti  interfettoris,  auimas  exquirantur.  C^ia  riee  dulcior 
anors,  quse  infertur  \  bono  quoque  homine  quam  malo.  Alioquin  non 
dixiffet  Apoftolus  velut  paternum  legatum  fuis  fuccefToribus  derelinquens» 
IMundus  ego  fum  ab  omnium  fanguine.  Non  enim  fubterfugi  quo  minus  annunti'  Adt.iO  iiJd 
arem  vobis  omne  myjierium  Dei.  Multumque  nam  ufii  ac  frequentia  pecca- 
torum  inebriati,  &  incefTanter  irruentibus  vobis  fcelerum  cumulatorum 
acfi  undis  quaflati,  unam  veluti  poft  naufragium  (in  qua  ad  vivorumter- 
ram  evadatis^  poenitentise  tabulam  toto  animi  nifu  exquirite,  ut  averta- 
tur  furor  Domini  a  vobis  mifericorditer  dicentis :  Nolo  autem  pecc'atoris,fed 
ut  convertatur  ^  vivat.  Ipfe  omnipotens  Deus  totius  confblationis  &  mi- 
iericordise  pauciflimos  bonos  paftores  confervet  ab  omni  malo,  6c  muni- 
cipes  faciat  (fuba<9:o  communi  hofte^  civitatis  Jerufalem  cceleftis,  hoc  eft» 
fandlorum  omnium  congregationis,  pater  &  filius,  &  fpiritus  fandtusj  eai 
fit  honor,  Sc  gloria  in  fecula  feculormn.    Amen= 


Vlt4' 


4 


£  8sqQ 


V    I    T 


Epilcopi  Eboracenfis 

AUCTOR  E 

EDDIO    STEP  H  A  N  O. 


C 


/ 


EPISCOPI  EBORACENSIS. 


fi 


An.  Chr. 
DCCXX. 


De  bumili  excufatione  fcribentis. 

^RffiCEPTORUM  veftroruni  magnitudine,  O  vene- 
rabiles  Domini,  Acca  Epifcopus,  &  Tatbertus  Ab- 
Yt  bas,  &  totius  familise  ambitu  fiiperatus,  utinam  ut  tam 
effedu  parere  valeam  quam  voto.  Eft  enim  &  hoc  opus 
arduum,  &  me^  intelligentise  &  eloquentis  facultas  ex- 
igua,  quse  tamen,  etfi  minifterium  minime  expleret  in- 

jundium,  certe  debitum  obedienti^  exfblvit  obfequium. 

Maximum  enim"indicium  mese  erga  vos  reverentise  eft,  imperiis  veftris 
amplius  me  impendere  voluifTe,  quam  pofTemo  Quod  fi  dignum  aliquid 
veftrje  eled:ioni  confecero,  id  erit  profed:o  divini  muneris:  quianecdu- 
bitatur  ipfbrum  fide  perficiendum,  quorum  eft  adhortatione  fufceptum. 
Quis  namque  non  intelligit  veftris  orationibus  prseliimtum  effe,  quod  eti- 
am  per  me  creditis  implendum  ?  Etenim  ingens  niihi  lucrum,  &  utilitas 
hoc  ipfum,  quod  beatse  Memoriae  Wilfridi  Epifcopi  recordor.  Eft 
liquidem  perfedla  via  ad  virtutem,  illum  fcire  quis  fuerit.  Ideo  ut  bre- 
viter  dicam  omnia  qu£e  de  eo  fermo  referentium  jadtavit,  credite,  &  mi- 
nima  vos  eftimate  de  maximis  audiviffe.  Quia  non  ambigo,  nec  eos  po- 
tuiffe  omnia  cognofcere.  Obfecro  itaque  eos  qui  le«fturi  flint,  ut  fidem 
didtis  adhibeant;  relinquentes  antiqui  hoftis  millenos  invidi^e  ftimulos, 
&  recolentes  quod  eloquentia  pertonabat.  Semper  enim  in  propatulo 
fortitudo  jemulos  habet ;  feriuntque  fiimmos  fulgura  montes,  neque  enim 
me  quicquam  audaci  temeritate,  nifi  quod  compertum,  Sc  probatum  afi- 
delibus  fit,  fcripfiffe  arbitrentur ;  alioquin  tacere,  quam  falfa  dicere  malu- 
ifTem.    Coeptum  orationibus  veftris  nos  iter  carpamus. 

Cap.  I.  De  nativitate  S.  Wilfridi,  ^  prodigio. 

IGitur  beati  Wilfridi  Pontificis,  Deo  adjuvante,  &  faadis ejus me- 
ritis  vitam  fcribere  exordiar,  quem  Dominus  fecundum  egregii  Dodto- 
ris  fententiam  prsefcivit,  &  prsedeflinavit,  vocavit,  &  juftificavit,  &  glo- 
rificavit.  De  utero  enim  matris  fiise  valde  religiofk  ita  eum  fandtifica- 
tum  a  Deo  prodigium  demonftravit,  ficut  Hieremias  audivit  cl  Domino 
dicente  Priufquam  te  formarem  in  utero  novi  te,  ^  antequam  exires  de  vulva 
fanWficavi  te,  Prophetam  in  gentibus  pofui  te.  Nam  cum  mater  ejus  do- 
lore  parturientis  fatigata  in  domo  fua  jaceret,  6c  mulieres  circa  fe  man- 
fiffent;  viderunt  viri  fbris  ftantes  domum  illam  extemplo  quafi  ardentem 
&  fiammam  ufque  ad  coelum  elevatam.  Omnes  undique  concito  curfli 
pavide  advenerunt,  flammam  minuere  aquis,  hominefque  de  incendio  eri- 
pere  cupientes.  Quibus  mulieres  de  domo  obviarunt  dicentes :  fiiftinete 
ftabiliter  expedrantes,  ecce  modo  iiifans  huic  natus  eft  niundo.  lUi  Ve- 
ro  ftupefadi  videntes  magnalia  Dei,  ficut  Moyfes  in  rubo  vidit  fiam- 

G  2  main 


52  VITA5.       WlLFRIDl 

mamfonantem,  nihilque  conrumentem,  agnoverunt:  nos  autem,  fratres, 
irequenter  legimus  Ipiritum  fanitum  in  igne  apparuiiTe,  quia  Deus  ignis 
eft  conflimens  peccatores  &i  illuminans  juftos,  Quod  lumen  non  fiib  mo- 
dio,  fed  fuper  candelabrum  Dominus  ponijuilic,  &  Iioc  per  beatum  V/il- 
fridum  Epiicopum  omnibus  pene  Britannia;  Eccleiiis  palani  eitulfit. 
Sicut  prselagi  iuturorum  pra^videruntj  &  rei  eventus  poftmodam  pro- 
bayit. 

II.  De  eo  quod  iri  pueritia  Deum  ekgerit. 

CUm  ergo  puerilis  ^etatis  eifet,  parentibus  obediens,   omnibus  carus, 
pulcher  adfpedtu,  bonae  indolis,  mitis,  modeftus,  ftabiiis,  nihil  inane 
cupiens  more  puerorum,   fed  fecundum   Apoftolum  Jacobum  veiox  ad 
audiendum,  tardus  ad  loquendumi  omnibusin  domum  patns  fui  venien- 
tibus   humiiiter,   aut  regaiibus  fociis,    aut  eorum   fervis  femper  edo(5te 
miniftravit,  ut  fecundum  prophetam  omnes  Dei  docibiles  effent.     Poftre- 
mo  tamen  xiii.  anno,  in  corde  fuo  cogitabat  paterna  rura  deferere,  do- 
na  coeleftia  quaerere.     Privigna  enim,  matre  fua  mortua,  fibi  molefta  & 
immitis  erat,  tamen  arma,  &  equos,  veftimentaque    fibi,    &  pueris  ejus 
adeptus  eft,  in  quibus  regalibus  confpedtibus  apte  ftare  pofTet.     Curaque 
benedixiffet    eum   pater   ejus    iicut   Ifaac  Jacob,    &  Jacob  filios  fuos, 
ut  crefcerent  in  multa  millia  populorum,-  pergens  itinere  fuo  ufquedum 
inveniret   Reginam   Regis  Ofwin    nomine   Eanfled,    &  per  nobiles   vi- 
ros,  quibus  ante  in  domo  patris  fui  mmiftrabat,  laudatus,  prsfentatufque 
eft  Reginse,  ftatim,   Deo  adjuvante,   invenit  gratiam  in  confpedtu  illius. 
Erat  enim  decorus  adfpedtu,  &  acutifiimi  ingenii,  &  concedit  ei  quod  pe- 
tierat,  ut  flib  fuo  coniilio,    &  munimine   Deo   ferviret.     Tunc    quidam 
nobiiis  eo  tempore  ex  fbdalibus  Regis,  valde  fibi  amabilis  6c  fidehs,  nomi- 
ne  Cudda,  proponens  fecularia   defideria  contemnere  proptcr  infirmita- 
tem  Paralyfin,  coenobialemque  vitam  fub  regulari   difciplina   in  Lindif- 
ferna  arripere   maluit.     Cui   Regina   fupradidra   puerum  nuper    ad    ie 
venientem  diligenter  commendavit,    ut  fibi  miniftraret,  &  Deo  ferviret. 
Jam  enini  ille  fecundum  praeceptum  Reginse   accepta  diligenti  miniftra- 
tione,  domnio  fiio  &  omnibus    fenioribus   in  Monafterio  quafi  filius,   & 
coffitaneis  quafi  frater  ftatim   in   amore  iad:us  eft,  pro  eo  quod  omnem 
regularem  vitani  cum  intimo   cordis  amore   in   humilitate  &  obedientia 
adimplere  nitebatur,  &  omnem  Pfalmorum   ieriem   memorialiter  &  ali- 
quantos  libros  didicit.     A^huc  enim  laicus  capite,  corde  vero  a  vitiis  cir- 
cumcifus  Deo  ierviebat.     Et  partem  cum  Samuele  Heli  iucerdoti  mini- 
ftrante  benedidionis  accipere  meruit. 

i  III.  De  eo  quod  amaverit  S.  Petri  ^J?oJloU  limina  videre. 

DEinde  poft  circulum  annoram,  fuggerente  Spiritu  Sando,  appella- 
re  &  videre  fedem  Apoftoli  Petn  &  Apoftolorum  principis  ad- 
huc  inattritam  viam  genti  noftrse  tentare  in  cor  adolefcentis  fupradidti 
adfcendit,  ab  ea  omnem  modum  macul*e  folvendum  fibi  credens,  &  bea- 
titudinem  benedidtionis  accipiendam.  Hunc  talem  fenfiim  domino  iiio 
enotuit,  qui  ftatim,  ut  erat  fapiens,  fuggeftum  a  Deo  effe  cognofcens  con- 
ienfum  dedit  filio  chariffimo  omnis  boni  caput  accipere.  Tunc  autem 
cum  confilio  patris  fui,  Eanfleda  Regina  ad  fuum  proprium  pro- 
pinquum  Erconbertum  Regem  Cantuariorum  per  nuntios  diligen- 
ter  commendatum  honorifice  emifit,  ut  tamdiu  effet  cum  eo  ufque  dum 
fideles  fbcios  itineris  ad  Apoftolicam  fedem  tendentes  inveniret:  Rexve- 
ro  venientem  fervum  Dei  ad  fe,  videns  juxta  confuetudinem  fuam  in  ora- 
tionibus  5c  jejuniis,  in  ledione  &  Vigdiis  femper  occupatum,  mirifice  di- 

ligehat. 


E    P    I    S   C    O    P    I      E    B    O    Pv    A   c.  ^ 

ligebat.  Pfalmos  namqne  quos  priiis  fecmidum  Hieronymi  emendatid- 
nem  legerat,  more  Romanorum  juxta  quintam  editionem  memoriahter 
tranfmutavit,  Anni  vertcnte  quoque  die,  Rex  lecundum  petitionem  Re- 
gina;,  languenti  t^edio  ducem  nobilem,  &  admirabilis  ingenii  quemdam 
Bilcop  Baducing  inveniens,  ad  fedem  Apoftolicam  properantem  ut  in 
fuo  comitatu  elFet  adquifivit.  Perrexit  igitur  fervus  Dei  cum  benedidi- 
one  parentum  fuorum  ad  peregrinationem,  ficut  Jacob;  qu£e  eis  pere- 
grinantibus  demum  in  bonum  contigit.  Omnibus  atfabilis,  mentefagax, 
corpore  flrenuus,  pedibus  velox,  habiles  ad  omne  opus  bonum,  triftia  ora 
nunquam  contraxit ;  alacer,  &  gaudens  navigio  fecunde  Lugduno  Gal- 
lia^  civitati  pervenit,  ibique  cum  fuis  fbciis  aliquod  fpatium  manfit,  de- 
cedente  ab  eo  aufler^e  mentis  duce;  ficut  b,  Pauio  Barnabas  propter  Jo- 
hannem  receflit,  qui  cognominabatur  Marcus. 

IV.  De  eo  quod  Dalfinus  Fpifcopus  S.  W-ilfridwn  hsnigne  acceperat. 

Enedidtus  Deus  qui  fervos  fuos  defendit,  &  protegit,  &  per  bonorura 
__  auxilia  adjuvabit.  Nam  in  fupradid:a  civitate  Sand:ae  memoriae  Dal- 
finus  Archiepifcopus  erat,-qui  fuper  fervum  Dei  mitiflinium  Wilfridum 
pofliit  oculos  fuos  in  bonum,  &  benigne  cum  fbciis  fuis  hofpitio  fufcepe- 
rat  ,•  videns  in  facie  ferena,  quod  benedi(5tam  mentem  gerebat :  Ideoque 
omnia  illis  neceffaria,  quafi  proprii  ftai  efTent,  abundare  fecit,  Scfibiillura 
adoptivum  filium  eligere  voluit,  dicen^  ad  eum,  fi  manferis  mecumfidu- 
cialiter  dabo  tibi  bonam  partem  Gailiaruifi  ad  regendum  in  fecuium,vir- 
ginemque  fiiiam  fratris  mei  in  uxoreni,  &  te  ipfum  adoptivum  fiiium  ha- 
bebo,  &  tu  me  patrem  in  omnibus  fideliter  adjuvantem.  Et  refpondens 
land:us  Wilfridus  fervus  Dei  fapienter,  ficuterat  edod;us,dixit :  funt  vo- 
ta  mea  Domino  quse  reddam,  relinquens,  ur  Abraham,  cognationem,  & 
domum  patris  mei,  ut  vifitem  fedem  Apoilolicam,  &  Ecclefiaiticaj  difcipii- 
n^e  regulas  didicerim  in  augmentum  gcntis  noftrae,  ad  ferviendum  Domino  : 
defiderans  a  Deo  recipere  quod  diiigentibus  fe  promifit ;  dicens :  §lui  reli- 
quent  patrem,  aut  matrem,  &  reliqua,  centuplum  accipiet,  ^  vitam  ceternam  pof- 
fidebit.  Jam  enim  vita  comite,  Deo  adjuvante,  fi  vixero,  iterum  revertens 
videbo  faciem  tuani,  Hsec  &  aha  audiens  fand:us  Epifcopusveraciterfer- 
vum  Dei  efTe,  &  a  fpintu  Sandto  imbutum  inteilexit :  prseparans  fibi  necef^ 
faria,  in  pace  Chrifti  fecundum  voluntatem  ejus,  cum  ducibus  &  opibus,ad  fe- 
dem  Apofloiicam  emifit. 

V.  De  eo  quod  ad  S.  Tetrum  Jpofiolum  henediUe  pervenit. 

SErvus  igitur  Dei  Wilfi'idus  ad  fedem  olim  optatam  Apofloli  Petri& 
pnncipis  Apoftolorum  gaudens,  &  gratulans  cum  fbciis  fiiis  profpere 
pervenit.  Sicut  dotStor  gentium  exceilentifllimus  pergens  Hierofblymam  ad 
difcipuios  Domini,  ne  fbrte  in  vacuum  cucurrifTet,  ita  &  ifle  humillimus  gen- 
tis  noftrse  igniculus,  excitante  Deo,  a  finibus  terrce  audire  fapientiam  Prse- 
fulum  mundi  Romam  venit,  &  in  oratorio  fandlo  Andrese  Apoitoio  dedica- 
to,  ante  aitare,  fupra  cujus  fiimmitatem  quatuor  Evangelia  pofica  erant ;  hu- 
militer  genu  fled:ens,  adoravit  in  nomine  Domini  Dei  Apoftolum  pro  quo 
pafTus  eft,  ut  pro  fua  interceffione  Dominus  ei  legendi  ingenium,  &  docendi 
in  gentibus  eioquentiam  Evangeiiorum  concedifTet,  &  fic  fidtum  eft  ut  mul- 
torum  teftimonio  comprobatur.  Nam  per  muitos  menfes  loca  fandtorum 
omni  die  ad  orationem  circumiens  invenit  dodtorem  fibi  amicum,  per  De- 
um  &  Apoftolum  fideiem  fad:um,nomineBonifacium,Archidiaconum,unum 
ex  confiiiariis  fapientiflimum,  ii  quo  quatuor  Evangelia  Chrifti  perfed:e  di- 
dicit,  &  pafchalemrationem,quamfchifinatici  Britannise  &Hyberni£non 
cognoyerunt,  &  alias  muitas  ecciefiaftic^e  difciplinse  regulas  Bonifacius  Ar-- 

G  3  chidiaconus, 


y? 


54  V   I    T    A       S.       W   I    L    F    R   1   D    I. 

chidiaconus,  quafi  proprio  filio  fuo,  diligenter  diditavit,  nam  poftremo 
praefentavit  eum  Papse  beatse  memoria;,  &  oninem  caulam  itineris  ado- 
lefcentuli,  fervi  Dei,  mirabiliter  oftendit :  Qui  ponens  manum  fuam  benedi- 
d:am  fuper  caput  ejus,  cum  oratione  benedixit  eum.  llle  vero  fervus  Dei  cuni 
reliquiarumfan(Staruni,quasiUicinvenit,  auxilio,  in  pace  Chrifti  pi-ofedtu- 
rus,  iterum  ad  patrem  fuum  Archiepifcopum  Lugduno  Galhie  civitatis  com- 
mode  pervenit. 

V I.  De  eo  qiiod  a  Dalfino   Epifegpo  Tonfurte  Petri  Apofloli  formam 
accepit  ^  de,  Martyrio  Dalfini. 

INvento  igitur  Dalfino  Archiepifcopo  fofpite,  & fano,  gratulabundus  fili- 
us  ad  patrem  ingreditur,   &   per  ordinem  fervus   Dei  Wilfridus  bea- 
titudinem  ei  itineris  fui  omnem  narravit.     Et  Epifcopus  gratias  agebat  Deo, 
quod  fihum  fuum  incolumem  pergentem,  ac  iterum  revertentem  Domi- 
nus  cuftodivit.     Nam  per  tres  annos  fimul  cum  eo  manfit,  dk  a  dodoribus 
valde  eruditis  multa  didicit,   &  amor  magis  ac  magis  crefcebat  inter  eos. 
Etenim  fervus  Dei  Wilfridus  defiderio  concupifcens  tonfur^e  Petri  Apoftoli 
formulam,  in  modum  Coronas  fpinese  caput  Chrifti  cingentis,  a  fando  Dal- 
fino  Archiepifcopo  libenter  fufcepit.     Manus  fuas  fandtus  f uper  caput  ejus 
ponens  cogitabat  in  corde  fuo  illum  habere  poft  fe  hseredem,  fi  fic  Deus  vo- 
luiiTet,  aliquid  enim  melius  genti  noftrae  Deo  providente.     Nam  illo  tem- 
pore  malevola  Regina  nomine  BalcSthild  Ecclefiam  Domini  perfecuta  eft. 
Sicut  impiifllma  Regina  Jezabel,  qu*e  prophetas  Domini  occidit,  ita  ifta,  ex- 
ceptis  facerdotibus,  &  Diaconibus,  novem  Epifcopos  occidere  juffit :  Ex  qui- 
bus  unus  eft  Dalfinus  ifte  Epifcopus,  quemduces  maligniffime  ad  fe  venire 
jufferunt.     Ille  vero  intrepida  mente,nefciensquideffetfibifuturura,ada- 
gonis  locum  pervenit,  fimulque  cum  eo  Sandlus  Wilfiridus  fervus  Dei,  Epif^ 
copo  tamen  prohibente,  qui  gaudens  dixit:  nihil  melius  eft  nobis,  quam 
pater&filiusfimulmori,  &  effe  cum  Chrifto.     Jam  enim  fandrus  Epifco- 
pus  Martyrio  coronatus  eft.     At   vero  cum  fandus  Wilfiidus  fpoliatus, 
&  pariter  ad  palmam  martyrii  intrepidus   ftaret  j  Duces  interrogaverunt, 
dicentes  .•  Quis  eft  ifte  juvenis  formof us,  qui  fe  prseparat  ad  niortem  ?  Di- 
«ftumque  eft  illis :  Tranfmarinus  de  Anglorum  gente  ex  Britannia.     Iterum- 
que  dixerunt:  Parciteilli,  &  nolite  tangere  eum.     Eccejam  fandlus  Wil- 
fridus  nofter  nunc  confeffor  fad:us  eft,  ficut  Johannes  Apoftolus,  &  Evan- 
gelifta  in  dolio  oleo  fervente  inlsefiis  fedebat,  &  venenum  mortiferum  bi- 
bebat,  &  nihil  ei  nocuit,  de  quo,  &  Jacobo  Apoftolo  fratre  ejus  Jefiis  dixit : 
Vospotefiis  calicem  bibere,  quem  ego  bibiturus  fum,  &c. 

VII.  He  eo  quod  invitatus  eji  ab  Aluchfrido. 

TUnc  eo  tempore  fandtus  Wilfi'idus  confefTor^patre  fiio  Epifcopo  hono- 
rifice  fepulto,  cum  multiplici  benedi(5tione,  &:  reliquiarum  fandrarum 
auxilio  navem  adfcendens,  flante  vento  fecundum  defiderium  nautarum  ad 
regionem  fuam  profpere  in  portum  filutis  pervenerunt.  Audiens  autem 
Ealfi-idus,  qui  cum  Ofwin  patre  fuo  regnabat,  talem  fervum  Dei  cum  fuis 
fociis  de  Apoftolica  fede  veniffe,  &  verum  pafcha  prasdicantem,  &  Sandi  Pe- 
tri  Apoftoli  Ecclefise  difciplinam  multiplicem  didiciffe,  quani  maxime  Rex 
diligebat,  fiiadente  fibi  fideli  amico  Coenvalcho  occidentalium  Saxonum  Re- 
ge:  &ideoadfevenirejuffit,  Vemens  ergo  Sandtus  Wilfridus  adRegem 
invitantem  fe  pacifice  falutavit  eum  dicens: Jefus  Chriftus  fihus  Dei  prsecepit 
difcipulis  fuis,  &  principi  eorum  Petro  Apoftolo  :  Domum  in  quamcunque  inira- 
mritisydicite :  Pax  huic  domui.  Hujus  pacis  fundamenta,primum  inter  corpus  & 
animam,in  nobis  ponere  debemus,  ut  dodor  gentium  pr^dicavit  dicens.  Pax 
Chrifii  exfuhat  in  cordibus  vefiris.  Deinde  inter  nos,  &  proximos  pacem  habere 

Jefus 


Episcopi     Eborac. 

Jeflis  Chriftus  pr2Ecepit  dicens  :  Hahete  fal  in  vobis,  &  pacem  babete  inter  vo^. 
Poftquam  autem  finiit  prcedicationis  verba,  liumiliter  Rex  profternens  le  ante 
pedes  ilifcepit  verba  krvi  Dei  eledti,  &  petiit  ab  eo  benedid:ionem,  videbatur 
enim  ei  quaii  angclus  Dei  loqueretur.  Deinde  benedixit  ei,  &  mutuo  loqui 
ccsperunt,  iaterrogans  eum  prtrdenter,  licut  erat  lapiens,  de  difciplina  diver- 
fa  RomanE  Ecclelice  &  inftttutionis.  Ule  vero  ut  erat  edod:us  Jermone 
peripicuo,  lcienter  in  omnibus  refJDondin  Poftea  Rex  adjuravit  eum  per  Do- 
minum,&  per  Sandum  Petrum  Apoftolum,  ut  efiet  cum  eo  :  &  libi  &  omni 
populo,  organolpiritaliie  canente,  verbum  Dci  prsedicaret.  Ille  vei'o  in- 
telligens  amorem  Regis  in  eum  confentit  ei  efTe  cum  eo.  Tunc  enim  mirifi- 
ce  anima  utriufque  ni  alterum  conglutinata  erat,  ficut  animam  David,  &  Jo- 
nach^  in  alterum  compaginatam  leginius. 

Vin.  De  eo  quod  dedit  ei  Alucfridus  Ccenobium  in  HJ{ypis. 

|Einde  poftquam  de  die  in  diem  inter  eos  amor  augebatur,  Alfridus  de- 

dit  primum  Sandto  Wilfrido  confefTori  terram  x.  tributariorum  M&An- 

forda,  &  poft  pauUilum  Coenobium  in  HRypis  cum  terra  xxx.  manfionum 
pro  animce  fu^  remedio  conceflit  ei,  &  Abbas  ordinatus  erat.  Jaiji  enim  fi- 
ciit  ei  feculi  hujus  lata  janua  per  dominum  apenebatur,  6c  per  Sand:um  Pe- 
trum  Apoftolum  ;  Ita  krge  crefcebat  ei  porta  aperta  eleemofynis  pro  Domi- 
no  in  pauperes,  pupillos,  ac  viduas,  omnique  languore  infirmitatis  colligatos, 
oftendens  perfpicue,  quid  animo  gerebat  in  paupertate.  Ecce  jam,  fratres, 
videte,&admiramini,  quammagnumbonum  Deus  Regi  conceflit,  quiinve- 
nit  bonam  margaritam,  &  ftatim  fine  mora  comparavit  eam.  Nonfblum  au- 
tem  Ahlfridus  Rex  Sand:um  Wilfridum  Abbatem  diligebat ;  ikd  omnis  po- 
pulus,  nobiles,  &  ignobiles  eum  habebant  quaii  prophetam  Dei,  ut  erat. 

IX.  De  eo  quod  ab  JEgilberta  Epifcopo  Preshyter  ordinatus  eji. 

N  illis  autem  diebits  veniens  ^gilbertus  Epifcopus  tranfmarinus  ad  Re- 
gem  Ofwin,  &  Alhfridum  fifium  ejus,  vifitavit  eos ;  Indicavitque  ei  Alh- 
fridus  Rex  de  Sandto  Wilfrido  Abbate  ab  Apoftolica  fede  venienti,  ficut  iili 
nunciatum  erat  ab  his,  qui  eum  bene  noverant,  dicens  virum  effe  humilem, 
&  quietum  in  jejuniis,  &  orationibus  occupatum,  benignum,  Jobrium,  mo- 
delium,  mifericordem,  plenum  autoritatis,  &  gratise  Dei ;  pudicum,  pruden- 
tem,  non  vinolentum,docibilem,&benedocentem  fermone  puro  &  aperto, 
Ideoque  rogo  te,  ut  imponas  fuper  eum  Presbyteriigradum,&fit  mihi  co- 
mes  individuus.  Epifcopus  autem  refpondit  ei  prophetico  fpiritu;  Talis 
utique  debet  Epifcopus  fieri,  &  eum  fecundum  pr^eceptum  RegisinRypis 
Presbyterum  ordinavit.  Sicut  enim  David,  puer  eledtus  a  Domino,  erat 
per  Samuelem  undtus  dona  Prophetica  accipere  poft  multas  tribulationes ; 
ita  meruit  &  fandtus  Wilfridus  Presbyter  poft  multas  benedid:iones  fand:o- 
rum  Dei,  &  tam  multiplices  donationes  coram  Deo,  &  hominibus,  quas  enu- 
merare  nullus  poteft,  Deo  concedente,  &  in  anguftiis  fuis  cuftodiente  ac- 
cepit. 

X.  Be  ConjliUu  Wilfridi  Preshyteri  contra  Colmannum  Eptfcopumi 

de  ratione  Pafchts. 

OUodam  tempore  in  diebus  Colmanni  Eboracae  civitatis  Epifcopi  Me- 
_  tropolitani,  regnantibus  Of^vin,  <^  Alfrido  filio  ejus,  Abbates,  &:  Pref^ 
byteri,  omnefque  Ecclefiaiticse  difciplinx  gradus  fimul  in  unum  conveni- 
entes  in  Coenobio  quod  Streanefliel  dicitur,  prsefenti  Sandta-Moniali  pi- 
iffima  Hilda,  prsefentibus  quoque  Regibus,  &  duobus  Colmanno,  &  .^gel- 
berthto  Epifcopis,  de  pafchali  ratione  conquirebajjt,  qtlid  ffret  rec^iflimum, 

utruni 


ss 


I    T    A      S.       W    I    L    F    R    1    D    I. 

ntrum  more  Brittonum,  &:Scottorum,  omnilque  aquilonalis  partls  a  xiv. 
luna  dominica  die  veniente  "  ufque  ad  xxii.  pafcha  agendum' :  An  melius 
iit  ratione  fedis  Apoftolicje  k  xv.  luna  ufque  xxi.  pafcha  effet  Dominica  ce- 
lebranda.  Tempus  datum  eft  Cohnanno  Epifcopo  primum,  ut  dignum 
erat,  audientibus  cundis  reddere  rationem.  lile  autem  intrepida  mente  re- 
ipondens  dixit.  Patres  nojiri,  G?  antecejfores  eorum  manifejie  fpiritu  fanBo  zn- 
Jpirati  ut  erat  Columcille,  xiv.  luna  die  Dominica  pafcha  celehrandum  fanxerunt, 
Exemplum  tenentes  Johannis  Apojhli,  ^  Evangelijlx,  qui  fupra  peUu^  Domini  in 
coenarecuhidt,  ^  amator  Domini  dicebatur.  Ille  xiv.  Pafcha  celehravit;  &  nos, 
ficut  difcipuli  ejus  Polycarpus  &  alii,  eafiducia  celebramus :  nec  hoc  audemus  pro  pa- 
tribus  nojiris,  nec  volumus  mutare.  Nojirce  partis  detuli  Jententiam,  vos  vejiram 
'  dicite.  Imperatum  eft  ab  ^gelberto  Epifcopo  transmarino,  &  Agathone 
Papa,  Presbytero  Sando  Wiltrido,  &  Abbati  fuaviloqua  eloquentia  in  fiia 
lingua  RomaniE  Eccleliae,  6c  Apoftolicae  ledis  dare  rationem.  Ipfe  vero  hu- 
militer,  ut  erat,  dicens  refpondit.  Hanc  qucejiionem  oiim  in  Nicaa  Bithynite  ci- 
vitate patres  mjirijan^ijfimi,  ^ Japientijfimi  cccxvili.  congregatiin  unummirifice 
invefiigaverunt,  ?3fiatuerunt  inter  aiiajudicia  xix.  circulum  luni?.  in  fereverteniem. 
^i  nunquam  ojiendit  quod  i?i  xiv.  lunapafcimfaciendumfit.  Hcec  ratio  difciplince 
j4pofiolicce fedis  efi,^penetetius  mundi,  G?  fic dixerunt  patres  nofiri poji  multaju- 
dicia:  quiunumexim  condemnaverit,Anathemafit.  Tunc  OfwinRex,  tacerite 
Sando  Wiifrido  Presbytero,  fubridens,  interrogavitomnes  dicens  :  Enuntiate 
mihi  titrum  major  eft  Columcille,  an  Petrus  Apoftolus,  in  regno  coelorum  .> 
omnisfynodusuna  voce,&confenfu  refpondit.  Hoc  Dominus  dijudicavit 
qui  dixit.  Ta  es  Petrus  ^c.  tibique  trado  claves  regni  ccelorum  ^c.  Iterum  Rex 
lapienter  dixit :  Ille  eft  oftiarius,  &  clavicularius,  contra  quem  conludatio- 
nem  controverfise,  &  judiciorum  ejusinvitameanon  facio,  nec  facientibus 
confentio.  Colmannus  vero  Epifcopus  audiens  quideiTet  feciendum,  ton- 
fiiram,  &  pafchse  rationem  propter  timorem  patriae  flias  contempfit,  ut  rece- 
deret,  &  alii  meliori  fedem  fuam  occupandam  relinqueret,  &  fic  fecit. 

XI.  De  EleUione  Wilfridi  in  Epifco^atum.        ' 

Egesdeinde  concilium  cum  :&pientibug  fiiaegentis  poft  fpatium  inie- 
runtj  quemeligerentinfedem  vacantem,quivoIuiiret  fedis  Apoftoli- 
C2£  difciplinam  fibi  facere,  &  alios  docere,  &  effet  dignus  moribus,  &  Deo  ac- 
ceptabilis,  &  hominibus  amabilis.  Refponderunt  omnes  uno  confenfii :  Nemi- 
nem  habemusmeliorem,  &  digniorem  noftrsegentis,  quam  Wilfridum  Pref^ 
byterum,  &  Abbatem,  quem  in  omnibus  rebus  fapientem  cffe  cognovimus, 
&  talem  effe,  qualem  Paulus  Apoftolus  ad  Titum  fcribens  docuit :  Oportet 
Epifcopum  fine  crimine  ejfe,  ut  Dei  difpenfatorem :  non  fuperbu7n,  mniracundum, 
non  vinolentum,  nonpercufforem,  non  litigiofum,  non  turpe  lucrum  fe^antem :  fedho- 
fpitalem,  henignu7n,fohrium, ]ufiu7n,  fanB:um,continentem,  ampleUentemque  eam  quce 
fecundum  Deum  efi  doBnna^n  ;  fidelemin  fermo7ie,  ut  potens fit  e.xhortari  addoUri- 
nam,  &  contradicentes  revincere.     Haec  omnia  fecundum  Apoftoli  judicium  ifte 
habet.     Et  ideo  eum  eligimus  in  perfedra  setate  ad  legem  Deidocendam. 
Erat  enim  itahomo  ille  eled:us  ficut  Johannes  pr^ecurfor  Domini,  &Eze- 
chiel  prophetaxxx.annorum  cstatis.     Tunc  quoque  confenferunt  reges,  & 
omnis  populushuicelecStioni,  &  fandto  Wilfrido  Presbytero  omnisconven- 
tus  innomine  Domini  accipere  gradum  Epifcopalem  prsecepit.     Illeautem 
pnmoabnuensnoneffefedignum  excufavit :  poftremo  tamen  obediens  :&- 
ctus  eft,  noluitque  benedid:ionem  Dei  effugere.     Qualem  ergo  tunc  illi  eum 
intellexerunt,  talem  adhuc  &  nbs  viventes  novimus.     Fuit  cnim  fermo  e- 
jus  purus, &  aptus,  plenus  gravitatis,  &  honeftatis,  plenus  fiiavitatis,  &  gratise : 
tractans  de  myfterio  legis,  de  do<3;rina  fidei,  de  virtute  continentije  de  difci- 

<t  Cod.  Sar.  tJfque  in  vigefima  prima  Parchalem  diem  Dominicam  ceiebrandam. 

plina 


Episcopi     Eborac. 

plina  juftiti^e  :  Unumquemque  ammonens  diverfa  exhortatione  fecunduni 
morum  qualitatem  .-  videlicet,  ut  pr^nofceret  quid,  cui,  &  quando  proferret. 
Prae  csteris  Ipeciale  otiicmm  eratj  ut  jejuniis,  ^  orationibus,  &  vigiliis  in- 
cumberet,  lcripturas  legens,  (memoriam  enini  niiram  in  libris  habuit)  per- 
cmrens  canones,  exempla  fandtorum  imitatus,  cum  fratribus  pacem  implens, 
tenens  quoque  humiJitatem,  &"  iilam  fupereminentem  omnibus  donis  cliari- 
tatem,  linequaomnis  virtus  nihileft;  curam  pauperum  gerens,  efurientes 
palcens,  nudos  veftiens,  peregrinosfufcipiens,  captivos  redimens,  viduas  ac 
pupillos  tuens,  ut  mercedem  vitse  seternae  inter  choros  Angelorum  cum  Do- 
mino  noftro  Jeili  Chrifto  accipere  mereretur. 

XII.  De  eo  quod  in  GaUia  ordinatus  Jit. 

LOcutus  eft  autem  fandtus  Wilfi"idus  dicens :  O  Doniini  venerabiles 
Reges,  omnibus  modis  nobis  neceilarium  eft  provide  coniiderare, 
quomodo  cum  eie(5tione  veftra  fine  accuiatione  Cathoiicorum  virorum 
ad  gradum  Epifcopalem  cum  Dei  adjutorio  venire  valeam :  fimt  enim 
hic  m  Britannia  multi  Epifcopi,  quorura  nullum  meum  eft  accufare, 
quamvis  veraciter  fciam,  quod  aut  Quartadecimani  fiint  ut  Britones,  & 
Scoti,  aut  ab  iilis  fint  ordinatij  quos  nec  Apoftolica  fedes  in  comniunionem 
recipit,  neque  eos  qui  Schifhiaticis  confentiunt ;  Et  ideo  in  multa  hu- 
militate  a  vobis  pofco,  ut  me  mittatis  cuni  veftro  prsfidio  trans  mare  ad  Gal- 
liarum  regionem,  ubi  Catlioiici  Epifcopi  multi  habentur :  ut  fine  controver- 
fia  Apoftolicse  fedis,  licet  indignus  gradum  Epifcopaleni  merear  accipere* 
Tale  jam  conliUum  bene  regibus  complacuit,  prsparantes  ei  navem,  &  auxi- 
lia  hominum,&  pecunise  multitudinem,  ita  ut  valde  honorificead  Galli^e  re- 
gionem  perveniret ;  ibique  ftatim  conventio  magna  fad:a  efl:,non  minus  quam 
duodecim  Epifcoporum  Cathohcorum,  e  quibus  unus  erat  ^gelberchtus  E- 
pifcopus,  qui  eum,  propter  fidem  fiiam  indicatam ,  gratanter  &:honorifice 
coram  omni  populo  publice  ordinaverunt,  &  in  fella  aurea  fedentem  more 
eorum  farfiim  elevarunt,  portantes  in  manibus  fbli  Epifcopi  intra  oratoriaj 
nullo  alio  attingente,  hymnofque  &  cantica  in  choro  canentes,  Poftfpati- 
um  namque  temporis  ad  fedem  Epifcopalem  Eboracse  civitatis  hunc  emife- 
runt,  &  praeceperunt  ei  in  nomine  Domini  in  catholica  fide  permanere,  fi- 
cut  Paulus  Apoftolus  Timotheo  filio  fuo  cuftodire  propofitum  fuum  pr^ece- 
pit,  quod  per  manus  impofitionem  ejus  accepit. 

XIII.  ^omodo  Dominus  Poniificem  noftrum  de  mari,  &  de  manu 
paganorum  cum  fuis  liberavit. 

lAvigantibus  quoque  eis  de  Gallia  Britannicum  mare  cum  beatse  me- 
morisB  Wilfrido  Epifcopo,  canentibus  Clericis  &  pfallentibus  laudem 
Dei  pro  celeumate  in  choro,  in  medio  mari  validiffima  tempeftas  exorta 
eft,  6c  venti  contrarii,  ficut  difcipulis  Jefti  in  mare  Galilaese,  erant. 
Flante  enim  vento  Euro-auftro  dure,  albefcentia  undarum  culmina  in  regi- 
onem  auftralium  Saxonum,  quam  non  noverant,  projecerunt  eos.  Mare 
quoque  navem  &  homines  relinquens,  terras  fugiens,  litora  detegens,  in 
abyffi  matricem  receffit.  Gentiles  autem  cum  ingenti  exercitu  venien- 
tes  navem  arripere,  praedam  fibi  pecunise  dividere,  captivos  fubjugatos  de- 
ducere,  refiftentefque  gladio  occidere,  incundtanter  propofiierunt»  Qui- 
bus  Sandtus  Praeful  nofter  copiofam  pecuniam  promittens,  animas  redi- 
mere  cupiens,  leniter  pacificeque  loquebatur.  Illi  vero  feroces,  &  indurato 
corde  cum  Pharaone  populum  Dei  dinfittere  nolentes,  &  dicentes  fii- 
perbe  fua  effe  omnia,  quafi  propria,  quse  marc  ad  terras  projecit;  ftans 
quoque  princeps  facerdotum  idololatrias  coram  paganis  in  tumuloexcel- 
fo,  ficut  Balaam  maledicere  populum  Dei,  &  fuis  magicis  artibus  manus 

H  eorum 


57 


58  V    T   T   A      S.       W    I    L   F    R    I   D    I 

eorum  alligare  nitebatur.  Tunc  vero  unus  ex  fbdalibus  Pontificis  noftri 
lapidem  ab  omni  populo  Dei  benedidio,  more  Davidico  de  funda  emit- 
tens,  fronti  perforats  ufque  ad  cerebrum  magi  exprobrantis  inlifit :  quem, 
retrorfiim  examinato  cadavere  cadente,  ficut  Goliatus,  in  arenofis  locis 
mors  incerta  prsevenit.  Ad  bellum  ergo  fe  prseparantes  Pagani,  aciem 
fruftra  in  populum  Dei  direxerunt.  Deus  enim  pro  paucis  pugnavit,  fi- 
cut  jam  Gideon  Domini  jufTu  cum  trecentis  viris  bellatoribus  Madiani- 
tum  cxx.  millia  uno  impetu  occidit :  ita  &  ifti  fbdales  Sand:i  Prsefulis 
noflri  bene  armati,  viriles  animo,  paucinumero  (erant  enim  cxx.  viriin 
numero  Moyfaicse  setatis)  inito  confilio  5c  pa(Sto,ut  nullus  ab  alio  in  fu- 
gam  terga  verteret;  fed  aut  mortem  cum  laude,  aut  vitam  cum  trium- 
pho  (quod  Deo  utrumque  facile  erat)  habere  mererentur.  loitur  San- 
d:ns  Wilfridus  Epifcopus  cum  Clero  fuo  flexis  poplitibus  genuum,  &  ite- 
rum  levatis  manibus  ad  Coelum,  Domini  auxilium  impetravit.  Sicut  e- 
nim  Mofes,  Hur  &  Aaron  fuflentantibus  manus  ejus,  Jefu  Nave  cum  po- 
pulo  Dei  adverfiis  Amalec  pugnante,  frequenter  Domini  protedtionem 
implorans  triumphavit :  ita  &  hic  ifti  pauci  Chriftiani,  feroces  &  indo- 
mitos  Paganos  tribus  vicibus  in  fugam  verfbs  ftrage  noa  modica  obruerunt, 
quinque  tantum  viris  (quod  mirum  didu  eft)  ex  fua  parte  occifis,  orante 
lacerdote  magno  ad  Dominum  Deum  fuum,  qui  ftatim  juffit  ante  horam 
plenam,  priulquam  confueverat,  mare  venire.  Prseparantibus  autem  pa~ 
ganis  cum  Rege  veniente  totis  viribus  ad  quartum  prselium,  tunc  mare 
redundans  fludibus  tota  litora  implevit,  elevataque  cimba  proceflit  in  al- 
tum.  Gloriofe  autem  honorificati,  gratias  ei  agentes,  vento  flante  ab  A- 
frico,  profpere  in  portum  Sandwich  atque  fuaviter  pervenerunt. 

'        l  ICIV.  De  eo  quod  interim  ordinatus  erat  Ceadda  in  fedem  ejus, 

|Uodam  igitur  tempore,  adhuc  Sando  Wilfrido  Epifcopo  transma- 
^^^"  re  non  veniente,  Ofwin  Rex,  male  fuadente  invidia,  hoftis  antiqui 
inftindu,   alium   prsearripere    inordinate   fedem  fuam   edodus  confenfit 
ab  his,   qui  quartadecim.anam  partem  contra   Apoftolicse   fedis  regulam 
fibi  elegerunt,  ordinantefque  fervum  Dei  religiofiffimum,  &admirabilem 
dodtorem  de  Hybernia  infiila  venientem  nomine  Ceadda,  adhuc  eo  igno- 
rante,  in  fedem  Epifcopalem  Eboracas  civitatis  indode  contra  Canones 
conftituerunt.     Veniente  vero  Sando  Wilfrido  Epifcopo,  res  ut  erat  ma- 
le  adta,  non  latuit.     Revertens  quippe  ad  fedem  coenobialem   Abbatis 
humiliter  inHRypis  iii.  annis  refedit,  nifi  quod  frequenter  ab  Wlfario  rege 
Merciorum  ad  olficia  diverfa  Epifcopalia  in  regione  flia  cum  vera  diledione 
invitatus  eft.     Sufcitavit  enimDominus  fibi  Regem  hunc  mitiflimum,  qui 
inter  alia  bonaindiverfislocismultafpatia  terrarum  pro  animsefuiereme- 
dio  Epifcopo  conceflit,  in  quibus  mox  monafteria  fervorum  Dei  conftituit. 
Ecbertus  quoque  Rex  Cantuariorum  religiofus,  Pontificem  noftrum  ad  fe  ac- 
cerfivit,  &  illic  Presbyteros  multos,  fexquibus  unus  erat  Puta,  qui  pro  eo  E-  . 
pifcopatum  accepit)  &  non  paucos  Diaconos  ordinavit.     Deufdedit  enim 
Epifcopus  poft  Honorium  Archiepifcopum  diem  obiit,  ideo  autem  venera- 
biliter  vivens,omnibus  carus,  Epifcopaha  officia  per  plura  fpatia  agens  cum 
cantoribus  ^dde  &  -Sona,  6c  csementariis,  omnifque  pene  artis  minifterio, 
in  regionem  fuam  revertens  cum  Regula  Benedidi,  inftituta  Ecclefiarum 
Dei  bene  melioravit.     Tunc  ergo  in  illis  regionibus  fando  Epifcopo,  ficut 
Paulo  Apoftolo,  magnum  oftium  fidei  Deo  adjuvante  apertum  eft. 

X  V.  De  eo  quod  iterum  in  fedem  fuam  conflitutus  efl. 

iOftquam  ergotribus  annis  tranfadis  Theodorus  Archiepifcopus  de  re- 
gione  Cantuaria  veniens  ad  Regem  Deirorum  &  Bernicorum,  ftatuta 

Apoftolics: 


E    P    I    S   C   O    P   I      E    B    O    R    A    CV 

Apoftolicse  fedis,  unde  emiffus  venerat,  fecum  deportans ;  primoque  ingreffu 
illius  regionis  reni  contra  Canones  male  geftam  h  veris  tellibus  audivit,  quod 
prsdonis  more  Epifcopus  alterius  Epifcopi  ledem  pra^ripere  aufuslitj  in- 
digneque  ferens,  Ceaddam  Epifcopum  de  aliena  fede  juffit  deponi.  lile  vero 
lervus  Dei  verus,  &  mitiflimus,  tunc  peccatum  ordinandi  k  Quartadecimanis 
in  ledem  alterius  plene  intelligens,  poenitentia  humili  fecunHum  judicium 
Epifcoporum  confelfus  emendavit,  &  cmn  confenfu  ejus  in  propriam  f^dem 
Eboracs  civitatis  Sand:um  Wilfiidmn  Epifcopum  conflituit.  Tunc  Saiid:us 
Pontifex  nofter  fecundum  prseceptum  Domini,  non  malum  pro  malo,  fed  bo- 
num,  ut  David  Saiili,  pro  malo  reddens,  qui  dixit :  N&n  mittam  manum  meam 
in  Chrijium  Domini.  Sciebat  fub  Wlfario  Rege  Merciorum,  fideliffimo  amico 
fiio,  locum  donatum  fibi  in  Licetfelda,  &  ad  Epifcopalem  fedem  aut  fibi,  aut 
alio  cuicunque  voluifTet  dare  paratum :  ideoque  pacifice  inito  confilio  cum 
verofervo  Dei  Ceadda,  in  omnibus  rebus  Epifcopis  obediente,  peromnes 
gradus  Ecclefiaflicos  ad  fedem  prsedidiam  plene  eum  ordinaverunt,  &  ho- 
norifice  rege  fufcipiente  eum,  in  locum  prsedidtum  conftituerunt.  Ibique 
benedidte  in  vita  fua  multa  bona  perficiens,  tempore  opportuno  in  viam  pa- 
trum  exegit,  expedtans  diem  Domini  in  judicio  venturo,  ut  credimus  fibi  mi- 
tiffimum,  ficut  dignum  eft. 

XVI.  Be  renovatione  Bajilicts  iti  Euroica  civitate.  » 

Gitur  fiipradidto  Rege  regnante,  beatse  memorise  Wilfrido  Epifcopo 
Metropoiitano  Eboracae  civitatis  conftituto,  Bafilicse  oratorii  Dei,  in  ea 
civitate  a  fandto  Paulino  Epifcopo  in  diebus  olim  Eadwini  Chriftianif- 
fimi  Regis  primo  fundatse,  &  dedicatse  Deo,  ofBcia  femirutalapideaemi- 
nebant.  Nam  cuhnina  antiquata  ted:i  diftillantia,  feneftrsque  apertse,  a- 
vibus  nidificantibus  intro,  &  foras  volitantibus,  &  parietes  incultse,  omni 
fpurcitia  imbrium,  &  avium,  horribiles  manebant.  Videns  itaque  hasc 
omnia  fandus  Pontifex  nofter  fecundum  Prophetam  Danielem,  horruit  fpiri- 
tus  ejus,  in  eo  quod  domus  Dei  6c  orationis  quafi  fpeluncam  latronum 
fadtam  agnovit,  &  mox  juxta  voluntatem  Dei  emendare  excogitavit :  Pri- 
mum  culmina  corrupta  tedti  renovans,  artificiofe  plumbo  puro  tegens, 
per  feneftras  introitum  avium  &:  imbrium  vitro  prohibuit,  per  quod 
tamen  intro  lumen  radiebat.  Parietes  quoque  lavans  fecundum  Prophe- 
Xzm,fuper  nivem  dealbavit,  eam  enim  non  folum  domum  Dei,  &  altare, 
in  varia  fupelledili  vafbrum  intus  ornavit,  verum  etiam  deforis  multa 
territoria  pro  Deo  adeptus,  terrenis  opibus  paupertatem  auferens  copio- 
fe  ditavit.  Tunc  fententia  Dei  de  Samuele,  &  omnibus  Sandris  in  eo 
implebatur,  qui,  inquit,  me  honorificat  honorificabo  eum,  erat  enim  Deo  6c 
omni  populo  carus,  &  honorabilis. 

XVII.  De  Mdificatione  Bafilicce  in  Mrypis  GJ  dedicatione  ejusl 

CRefcebat  ergo  cum  feculari  fiimptu,  Deo  donante,  Pontifici  noftro, 
_  amico  Sponfi  ^ternalis,  magis  ac  magis  ardentiffimus  amor  fponfse 
virginis  uni  viro  defponfatae,  de  matre  omnium  bonorum  progenitse : 
quam  difciplinse  moribus  quafi  fioribus  virtutum,  caftam  &  pudicam,  con- 
tinentem  &  modeftam,  circumamiUam  varietate,  flibjedtam  pulchre  ador- 
navit,  fecundum  Prophetam,  Omnis  gloria  filice  I{egis  ab  intus.  Sicut  enim 
Moyfes  tabernaculum  feculare  manu  fadium,  ad  exemplar  in  monte  mon- 
ftratum  a  Deo,  ad  concitandam  Ifraelitico  populo  cultm'£e  Dei  fidem,di- 
ftindis  variis  coloribus  sedificavit :  ita  vero  beatiffimus  Wilfi'idus  Epif- 
copus  thalamum  veri  fponfi  &  fponf^e,  in  confpedu  populorum  corde 
credentium  &  fide  confitentium,  auro,  &  argento,  purpuraque  varia  mi- 
rifice  decoravit:  nam  in  Hrypis  Bafilicam  polito  lapide  a  fundamentis 

A  2  in 


i^ 


60  V    I    t    A       S.       W    I    L   F    R    I    D    I 

in  terra  ufque  ad  fummum  aedificatam,  variis  columnis  &  porticibus  ittf- 
fultam  in  altum  erexit,  &  corifummavit.  Jam  poftea  perfefia  domu,  ad 
diem  dedicationis  ejus  invitatis  Regibus  Chriflianiflimis,  Ecgfrido,  &  iEl- 
wino  fratribils,  cum  abbatibus,  prasfedtifque  &  fubregulis,  totiufque  dig- 
nitatis  perfbnis,  fimul  in  unum  convenerunt ;  conibcrantes,  fecundum  fa- 
pientiflimum  Salomonem,  domum  Domino  in  honorem  Sandi  Petri  A- 
poftolorum  Principis  dicatam,  pirecefque  in  ea  populorum  fiifFragantium ; 
altare  quoque  cuni  bafibus  fiiis  Domino  dedicantes,  purpuraque  auro- 
texta  induentes,  populique  communicantes  omnia  canonice  compleve- 
runt.  Stans  itaque  Sandlus  Wilfi"idus  Epifcopus  ante  altare  converfiis 
ad  populum,  coram  Regibus  enumerans  regiones,  quas  ante  Reges  pro 
animabus  fuis,  &  tunc  in  illa  die  cum  confenfu,  &  fubfcriptione  Epifco- 
porum  6c  omnium  Principum  illi  dederunt,  lucide  enuntiavit,  nec 
non  &  ea  loca  fandta  in  diverfis  regionibus,  quse  Clerus  Britonum,  aci- 
em  gladii  hoftilis  manu  gentis  noftrae  fugiens,  deferuit.  Erat  quippe  Deo 
plaeabile  donum,  quod  religiofi  Reges  tam  multas  terras,  Deo  adfervi- 
endum,  Pontifici  noftro  eonfcripferunt :  &  hsec  funt  nomina  regionum, 
juxta  Rippelj  &  in  Gaedyne  6c  in  regione  Dumtinga,  &  in  Caetlevum, 
in  caeterifque  locis.  Deinde  confummato  fermone,  magnum  convivium 
trium  dierum  &  nodtium  Reges  cum  omni  populo  laetificantes,  magna- 
nimes  in  hoftes,  humiles  cum  fervis  Dei,  inierunt.  Addens  quoque  San- 
(ftus  Pontifex  nofter  inter  alia  bona  ad  decorem  domus  Dei,  inauditum 
ante  feculis  noftris  quoddam  miraculum.  Nam  quatuor  Evangelia,  de 
auro  puriflimo  in  membranis  depurpuratis,  coloratis,  pro  animae  fiise  re- 
medio  fcribere  jufSt;  nec  non  &  Bibliothecam  hbrorum  eorum  omnem 
de  auro  puriflimo,  &  gemmis  pretiofiflimis  fabrefiidtam,  compaginare  in- 
clufbres  gemmarum  prsecepit ;  quse  omnia,  &  alia  nonnulla,  in  teftimoni- 
um  beatae  memoriae  ejus,  in  ecclefia  noftra  ufque  hodie  reconduntur  ,  ubi 
reliquiae  illius  requiefcunt,  &  line  intermiflione  quotidie  in  orationibus 
norainis  ejus  recordantur. 


XVIII.  De  eo  quod  infantem  refufcitavii. 


J^Irahilis  efi  Dominus  in  SanBis  /aw, &  clarificatus  in  virtutibus  eorum, 
olim  jam  in  veteri  lege  fervos  Dei  varios  virtutes  per  Deum  feciffe 
legimus  ,■  ficut  Helias,  &  Helif seus  fervi  Dei  mortuos  fufcitaverunt ;  Ita  &  A- 
poftoli  Chrifti,  magiftri  exemplum  fequentes,  fecundum  promiffum  ejus  oni- 
nes  varios  languores  in  nomine  ejus  depulerunt,  6c  nunc  eodem  modo  a 
fiibfecutoribus  illorum,  e  quibus  unus  eft  San6tus  Pontifex  nofter,  ad 
Dei  gloriam  infirraitate  proftrati  fanantur.  Nam  quadam  die  Sandto  Wil- 
frido  equitante,  &  pergente  ad  varia  ofHcia  Epifcopatus  fiii,  Baptizandi 
utique,  6c  cum  manus  impofitione  confirmandi  populos;  inter  eos  qu^e- 
dam  mulier  in  villa,  quje  dicitur  Ontiddanufri,  inventa  eft  amaro  ani- 
mo  fufurrans,  moerore  &  onere  fetigata.  Habens  enim  infantem  pri- 
mogenitum  fuum  mortuum,  fub  finu  pannis  involutum,  ejus  cadaveris 
mortui  faciem  inter  alios  ad  confirmandum  Epifcopo  revolvit,  volens  fic 
poffe  vivificare.  llle  vero  Sandtus  Epifcopus  nofter,  ftatim  ut  vere  mor- 
tuum  effe  intellexit,  aliquantulum  tamen  moratus  quid  de  eo  effet  a- 
gendum.  At  illa  mater  coram  facie  agnofcentis  cecidit  in  terram  flens 
amare,&adjuravit  eum  audaciter,  ut  in  nomine  Domini  Dei  cum  fuafan- 
dtitate  filium  fuum  fufcitaret,  &  Baptizaret,  de  oreque  leonis  liberaret. 
His  &  aliis  verbis  magis  &  magis  non  ceffavit  adjurare  per  omnes  fan- 
dtitates  Epifcopi,  genufle6tens,  6c  pedes  ejus  ampledtens  deofculabatur, 
lachrymifque  amariffimis  irrigayit  ciicens :  0  Jan^iJJime,  noli  orbatte  muUe- 

ris 


Episcopi     Eborac.  6t 

rHs  /iikm  extinguere.  Sed  crcdulitatem  meam  adjuva,  fufcita  eum  &  bapti^a, 
tdji  enim  i^  Deo  vivet  in  virtute  ChrijH,  ne  dubites.  Tuac  ille  fan(5tus  vir 
indubitata  Chrifti  virtute,  &:  fidem  ejus  fecundum  Syrophcenillam  mu- 
iierem  audiens,  oratione  fudta  manum  ponens  fuper  cadaver  mortui, 
Itatim  refpiravit,  &  Ipirituni  vit£  recepit,  refufcitatum  itaque  &  bapti- 
zatum  matri  inKintem  reddidit,  pr^ecipiens  ei  in  nomine  Domini,  ut  libi 
iilium  fuum  in  leptima  annorum  setate  Deo  ad  ferviendum  redderet. 
Quod  mulier  malevola,  fuadente  marito,  videns  elegantem  puerum,  con- 
temlit,  fugiens  de  terra  fua.  Quem  prsefedius  Epifcopi,  nomine  Hocca, 
latentem  fub  alis  Britonum  qusefitum  invenit,  6f  coadle  abiiraxit,  ad  E- 
pilcopumque  contulit.  Erat  autem  puer  cognomine  Eadwald  &  agno- 
mine  filius  Epifcopi,  vivens  in  Dei  fervitio  in  HRypis,  ufque  dum  in 
mortalitate  magna  diem  obiit.  O  quam  magna,  Sc  mirabilis  mifericor- 
dia  Dei !  qui  per  femulum  fuum  venerandE  mentionis  infentulum  de- 
fund:um,  &  non  baptizatum,  ideo  in  liancvitam  revocavit,  ut  baptizatus 
vittC  perenni  viveret  futurs  beatitudinis. 

XIX.  De  viUoria,  l^gis  in  feroces  Pi^os. 

N  diebus  autem  illis  Ecgfiidus  Rex  religiofus  cum  beatiflima  Regina 

Adelreda,   cujus  corpus  vivens  ante   impolutum,  poft  mortem  incor- 

ruptum  manens  adhuc  demonftraturj  fimul  in  unum  Wilfrido  Epifcopo 
in  omnibus  obedientes  fad;i,  pax  &  gaudium  in  populis,  anni  frugiferi, 
vidloriseque  in  hoftes  Deo  adjuvante  fiibfecut£e  funt.  Sicut  enim  juve- 
jtiis  Joas  Rex  Juda,  Joada  facerdote  magno  vivente  adhuc,  Deo  piacu-* 
it,  &  in  hoftes  triumphavitj  mortuo  vero  facerdote,  Deo  difplicuit,  & 
in  hoftes  triumphare  defiit,  &  regnum  minuit :  Ita  Ecgfrido  Rege  in  con- 
cordia  Pontificis  noftri  vivente,  fecundum  teftimonium  multorum,  reg- 
num  per  undique  vidrorias  triumphales  augebatur ;  difcordia  vero  inter  eos 
pofita,  &  Regina  fiipradida  ab  eo  feparata,  &  Deo  dedicata,triumphare 
in  diebus  Regis  defivit.  Nam  in  primis  annis  ejus,  tenero  adhuc  Regno, 
populi  beftiales  Pi(5torum  feroci  animo  fiibje<3:ionem  Saxonum  defpicie- 
bant,  &  jugum  fervitutis  a  fe  abjicere  minabantur,  congregantes  undique 
de  iitribus,  &  folliculis  Aquilonis  innumeras  gentes,  quafi  fbrmicarum  gre- 
ges  in  seftate  de  tumulis  ferventes,  aggerem  contra  domum  cadentem  mu- 
niebant.  Quo  audito  Rex  Ecgfridus  humilis  in  populis  fuis,  magnani- 
mus  in  hoftes,  ftatim  equitatu  exercito  prasparato,  tarda  molimina  nefci- 
ens,  ficut  Judas  Maccab^eus  in  Deum  confidens,  parva  manu  populi 
Dei  contra  enormem  &  flipra  invifibilem  lioftem  cum  Bernhaeth  fubau- 
daci  Regulo  invafit,  ftragemque  immenfam  populi  fubruit,  duo  fiumina 
cadaveribus  mortuorum  repiens,  ita  (quod  mirum  didru  eft)  ut  fupra 
ficcis  pedibus  ambulantes,  fugientmm  turbam  occidentes  perfequebantur  r 
&  in  fervitutem  redadti  popuii,  ufque  ad  diem  occifionis  Regis,  fiibjedii 
jugo  captivitatis  jacebant. 

X  X.  De  viSloria  adverfum  J^gem  Merciorum. 

^Einde  poft  hanc  vi€toriam  Rex  Ecgfridus  cuni  fupradidlo  ferVo  Dei 

_^ y  juftus,  &  fandtus,  regenfque  populos,  &  vaiidus  ficut  David  in  contriti- 

one  hoftium,  liumilis  tamen  in  confpedtu'  Dei  apparens,  &  coila  tumen- 
tium  popuiorum,  &  ferocium  Regum,  audacior  a  Deo  fadtus  confringens, 
femper  in  omnibus  Deo  gratias  agebat,  nam  Wifarius  Rex  Merciorum  fii- 
perbo  animo  6c  iniatiabili  corde,  omnes  auftraies  popuios  adverflim  re- 
gem  noftrura  concitans,  non  tam  ad  beiiandum,  quam  ad  redigendum  fub 
tributo,  lervili  aninio,  non  regente  Deo,  proponebat.  Ecgfridus  vero 
RexDeirorum,  &Bernicorum,  animo  rigido,  mentefideli,  confilio  fenum, 

H  3  patriani 


^m 


62  VlTA       S.       WlLFRIDI 

patriam  cuftodire,  Ecclefias  Dei  defendere  Epifcopo  docente  in  Deuni 
confifus,  ficut  Barac  &  Debora,  cum  parili  manu  hoftem  fuperbuni  in- 
vadens,  Deo  adjuvante  cum  parvo  exercitu  proftravit,  &  occifis  innume- 
ris  Regem  fugavit,  regnumque  ejus  fub  tributo  diftribuit,  &,  eo  poftea 
quacumque  ex  cau{a  moriente,  plenius  aliquod  fpatium  pacifice  impe- 
ravir.  'H 

XXI.  De  bonitate  Pontificis  noftri. 

Slcut  igitur  Ecgfi-ido  Rege  religiofb  regnuni  ad  AquiIonem,&  Auftrum 
per  triumphos  augebatur :  Ita  beatae  memori^  Wilfrido  Epilcopo  ad 
Auftrum  fiiper  Saxones,  &  Aquilonem  fuper  Britones,  &  Scotos,  Pi- 
(Stofque  regnum  Ecclefiarum  multiplicabatur  5  omnibus  gentibus  carus  & 
amabilis,  ecclefiaftica  officia  diligenter  perfolvebat,  &  omnibus  locis 
presbyteros,  &  Diaconos  fibi  adjuvantes  abundanter  ordinavit,  inter  fe- 
culares  undas  fludluantes  moderate  novas  Ecclefias  gubernabat.  Sicut 
enim  unda  convivii  non  demerfit,  ita  &  abftinentia  in  fuperbiam  non 
projecit.  Quia  in  conviviis  tam  abftinenter  vivebat,  ut  nunquam  fblus, 
quamvis  parviffima  phiala  effet,  potum  confumfiiTet,  aut  pro  calore  fblis 
fitiens,  aut  pro  irigore  hyemis  fatigatus,  ut  multorum  teftimonio  com- 
probatur.  In  vigiliis  &  orationibus,  in  lediione  &  jejuniis  quis  fimilis  ei 
inveniatur  ?  corpus  quoque  integrum  ab  utero  matris,  ficut  coram  fide- 
Ubus  teftatus  eft,  fine  pollutione  cuftodivit :  quod  in  aqua  benedida,  & 
:^nd:ificata  nodturnis  horis  indefinenter  £eftate  &  hieme  confuetudinarie 
lavavit,  ufquedum  Papa  Apoftohcse  fedis  beat^  memorise  Johannes  pro 
aetate  fua  hujus  laboris  refolutionem  habere  prascepit.  Ideo  namque  pe- 
ne  omnes  Abbates  &  AbbatilTce  Ccenobiorum,  aut  fub  fiio  nomine  fe- 
cum  fubftantias  cuftodientes,  aut  poft  obitum  fiium  h^eredem  illum  ha- 
bere  optantes  voto  voverunt:  Principes  quoque  feculares  viri  nobiles  fi- 
lios  fiios  ad  erudiendum  fibi  dederunt,  ut  aut  Dco  fervirent,  fi  efigerent ; 
aut  adultos,  fi  maluilTent,  Regi  armatos  commendaret.  Haec  autem  om- 
nia  facem  invidi^e  &  odii  in  pedtoribus  multorum,  flante  diabolo,  accen- 
derunt.  Sand:us  tamen  Pontifex  fecundum  egregium  praedicatorem  ar- 
raa  a  dextris  Sc  a  finiftris,  in  profperis  &  adverfis  sequali  fance  patienter 
portabat,  dans  femper  tam  fpiritualibus  quam  fecularibus  dona,  &  mu- 
nera  tam  large  ut  nullus  ei  «qualis  inveniebatur. 

XXII.  De  (sdificatione  domus  Dei  in  Haguflaldefte. 

ADhjerebat  igitur  fecundum  Pfalmiftam  indefinenter  Domino,  ponens 
in  eum  fpem  fliam,  reddenfque  Domino  vota  fiia  dulcillima,  qui  ei 
omnia  concedit.  Nam  in  Haguftaldefae  adepta  regione,  &  regma  iEthil- 
drite  Domino  dedicata,  domum  Domino  in  honorem  beati  Andrcse  A- 
poftoli  fabrefedtam  fundavit :  cujus  profunditatem  in  terra  cum  domibus 
mirifice  politis  lapidibus  fundatam,  &  fuper  terram  multiplicem  domum, 
columnis  variis  &  porticibus  multis  fiiffultam,  mirabilique  longitudine  & 
altitudine  murorum  ornatam,  &  variis  linearum  anfi-adtibus  viarum,  ali- 
%  quando  furfum,  aliquando  deorfum,  per  cochleas  cuxumdudtam,  noneft 
mcce  parvitatis  hoc  fermone  explicare  quod  fandus  ipfe  Prasful  anima- 
rum,  a  fpiritu  Dei  dodtus,  opere  fiicere  excogitavit :  neque  ullam  domum 
aham  citra  Alpes  montes  talem  jedificatam  audivimus.  Porro  beat^  me- 
morise  adhuc  vivens  gratia  Domini  Acca  Epifcopus,  qui  magnalia  orna- 
menta  hujus  multiplicis  domus  de  auro,  &  ai-gento,  lapidibufque  pretio- 
fis,  &  quomodo  altaria  purpura  &  ferico  induta  decoravit,  quis  ad  ex- 
planandum  fuffiicere  poterat  ?  redeamus  ad  propofita.  • 

XXIII.  De 


E   P  i   s   C  O   P   T      E   B  O  R   A  c.  d"! 

XXIII.  De  fanato  puero  femivivo. 

CiUm  ^edificantes  namque  ciementarii  murorum  hujus  xiomus  altitudi- 
;  nes,  quidam  juvenis  ex  fervis  Dei,  de  pinna  enormis  proceritatis  e- 
lapfus  ad  terram,  deorflim  cadens  in  pavimentum  lapideum,  illifus  ceci- 
dit,  confrad:a  funt  crura  &  brachia ;  omnibufque  membris  dilTolutis  ul- 
tima  fpiramina  trahens  jacebat,  quem  cito  csementarii,  lecundum  praecep- 
tum  Sandi  Pontificis  lachrymantis  in  oratione,  in  feretro  foras  portabant, 
mortuum  putantes ;  flatimque  figno  fad:o,  tota  familia  fimul  in  unum 
conveniens,  &  flans  homo  Dei  in  niedio  fratrum,  dixit :  Petamus  omnes 
unanimiter  Deum  plena  fide ,  ut  animam  hujus  pueri  in  corpus  emittat, 
&  vivat  ficut  Paulo  Apoflolo  concefEt.  Orantes  ergo  Deum  ut  ne  in- 
lufbr  omnibus  bonis  in  hoc  ^dificio  gaudium  vidtoris  haberet,  &  fledten- 
tes  genua  fecundum  Heham  &:  Ehzeum,  oratione  fadta  a  fandlo  Epifco- 
po  noflro,  &  benedidtione,  fpiritum  vitce  recepit :  &  ahigantes  medici 
pannis  offa  confrada,  de  die  in  diem  mehoratus  adhuc  vivit,  &  multo 
tempore  vixit,  nomenque  ejus  eft  Bothehii,  gratias  agens  Deo. 

XXIV.  T>e  invidia  excitata  contra  Tontificem  nojirum,  &  de  fedefua  expulfa. 

INfidiator  quafi  leo  rugiens  fecundum  Petrum  Apoflolum  circumiit 
ovile  Dei,  quserens  introitum  die  nod:uque,  vigilans  femper  primum 
militem  fortiffimum  vincere  concupifcens,  ut  timidi  facilius  fiiperentur; 
conftieta  arma  arripiens,  vafa  fragilia  muhebria  qu^efivit,  perqu3e  totum 
mundum  maculavit  frequenter.  Nam  Regis  Ecgfridi  Regina,  nomine  Ir- 
minburg,  fuadente  diabolo,  invidia  tunc  temporis  torquebatur.  Nam  de 
lupa,  poft  occifionem  Regis,  agna  Domini,  &  perfedta  Abbatiffa,  mater- 
que  femilias  optima  commutata  eft.  Jam  namque  de  pharetra  flia  ve- 
nenatas  fagittas  venefica  in  cor  Regis,  quafi  impiiflima  Jezabel  prophe- 
tas  Dei  occidens,  &  Heliam  perfequens,  per  auditum  verborum  emifit, 
enumerans  ei  eloquenter  Sandi  Wilfridi  Epifcopi  omneni  gloriam  ejus 
fecularem,  &  divitias,  nec  non  Ccenobiorum  multitudinem,  6c  sedificio- 
rum  magnitudinem,  innumerumque  fbdalium  exercitum,  regalibus  vefti- 
mentis  &  armis  ornatum ;  talibus  itaque  jaculis  cor  Regis  vulneratum, 
ambo  calide  quaerentes  fandtum  caput  Ecclefiarum  in  fiium  interitum  con- 
temnere,  donaque  regum  pro  Deo  a  fe  audaciter  fi-audare,-  ad  auxilium 
fiise  vefanis  Archiepifcopum  Theodorum  cum  muneribus,  qu^e  excsecant 
etiam  fapientum  oculos,  quafi  Balach  Balaam  contra  Dei  voluntatem  in- 
vitaverunt.  Veniente  vero  Archiepifcopo  ad  eos,  quid  mente  agerent 
in  contemtu  ejus  patefecientes,  &  fine  aliquo  culpandi  piaculo  inique 
damnare  ('quod  abfit)  confenfit.  Nam  tres  Epifcopos  aliunde  inventos, 
&  non  de  fiibjedlis  illius  parochise,  in  abfentia  Pontificis  noftri  in  fija 
propria  loca  Epifcopatus  fui  noviter  inordinate  fblus  ordinavit.  Quo  au- 
dito  fandtus  Pontifex  nofter  Regem  &  Archiepifcopum  adiit,  interrogans 
quid  caufk  effet,  ut  fine  aliquo  dehdi  peccato  fuis  fiibftantiis  a  regibus 
pro  Deo  donatis  prsedonum  more  defraudarent.  Illi  refponderunt  fumo- 
fum  verbum  Pontifici  noftro  coram  omni  populo,  dicentes;  nullam  cri- 
minis  culpam  in  aliquo  nocendi  tibi  adfcribimus :  fed  tamen  ftatuta  de  te 
judicia  non  mutamus.  llle  vero  Epifcopus  nofter  tali  judicio  fraudabili 
non  contentus,  cum  confilio  Coepifcoporum  fuorum,  judicium  Apofto- 
licas  fedis  magis  elegit  :  Sicut  Faulus  Apoftolus  fine  caufa  damnatus  a 
Judsis,  Csefarem  appellavit.  Deinde  autem  fandlus Pontifex  noftercon- 
verfus  a  tribunali  regali,  adulatoribus  cum  rifii  gaudentibus^thxit :  Hoc 
anniverfario  die,  qui  nunc  ridetis  in  meam  pro  invidia  condemnationem, 
tunc  in  veftra  confufione  amare  flebitis.     Et  fic  fecundum  prophetiam 

Saudti 


6^4  V   1    T    A      S.       W   1    L    F    R   1   D    I. 

Sandti  evenit.  Nam  e^o  die  anniverfario,  Elfwini  Regis  occifi  cadaver  in 
Eboricam  delatum  eit,  omnes  populi  amare  lacrymantes,  veftimenta  &  ca- 
pitis  comam  lacerabant,  &  frater  ejus  fuperftes  ufque  admortemfine  vi- 
c3:oria  regnabat.  ^ 

XXV.  ^uomodo  Wilfridus  fpoliatus  fit. ^ 

Eat3e  memorite  Wilfi:idus  Epifcopus  prasparans  cum  fiiis  fbdalibus  & 
"  Clero  naves  adfcendere,  multa  miliia  monachorum  fviorum  fiib  ma- 
nu  Epifcoporum  noviter  ordinatorumrelinquens,  moerentes6cflentes,Do- 
minumquc  indefinenter  deprecantes,  ut  flium  iter  involuntate  ejus  diri- 
geret.  Inimici  vero  noftri  Prsefulis,  malorum  fliorum  memores,  putan- 
tes  in  Auftrum  ad  Quoentavic  navigantem,  &  via  red:iffima  ad  fedem 
Apoftolicam  pergentem,  prxmiferunt  nuntios  fiios  cum  muneribus  adThe- 
odericum  Regem  Francorum,  &  ad  Efruinum  impium  ducem,  ut  aut  ex- 
ilio  majori  damnarent,  aut  occifis  fbciis  omni  fiibftantia  ftia  fpoliarent. 
Deus  autem  de  manu  inimicorum,  quafi  de  manu  Herodis  liberaviteum. 
Nam  eo  tempore  fand;us  Wulfridus  Epifcopus  de  Liccitfelda  expulfiis,  ea 
via  pergens  venit  in  manus  fupradi{Sborum  inimicorum,  quafi  in  fauces 
leonis:  captus  ftatim,  &  omni  pecunia  fpoliatus,  multifque  ex  fbciis  fiiis 
occifis  mifere  ad  extremum  fandtum  Epifcopum  nudum  dereliquerunt. 
Putabant  enim,  ut  non  erat,  illum  efTe  fancftum  Wilfridum  Epifcopum, 
crrore  bono  unius  fyllabae  fedud:i. 

XXVI.  ^omodo  in  Freis  navigio  prvenit. 

lAm  e  contrario  Sand:us  Pontifex  nofter  fecundum  defiderium  ejus, 
Zephyro  flante  vento,  ab  occidente  temperanter  verfis  navium  ro- 
ftris,  ad  orientem  ufquedum  in  Freis  profpere  cum  omnibus  pervenit ; 
ibique  gentilium  copiis  inventis,  ab  Algifb  Rege  eorum  honorifice  fiif^ 
ceptus  eft.  Tunc  ftatim  Sandtus  Pontifex  nofter  cum  licentia  Regis  ver- 
bum  Dei  gentibus  quotidie  pr^dicavit,  enuncians  iis  verum  Dominum  pa- 
trem  omnipotentem,  &  Jefum  Chriftum  filium  ejus  unicum,  8c  fpiritum 
fand:um  fibi  costernum,  &  baptifinum  unum  in  remiffionem  peccatorum, 
&  vitam  seternam  poft  mortem  in  refarredtione  manifefte  docuit:  &do- 
dtrina  ejus  fecundum  Paganos  bene  adjuvavit  (erat  enim  in  adventu  eo- 
rum  eo  tempore  folito  amplius  in  pifcatione  &  in  omnibus  frugifer  annus) 
ad  Domini  gloriam  reputantes,  queni  fandtus  vir  Dei  prsedicavit.  Dein- 
de  eo  anno  accepta  prsedicatione  omnes  principes,  exceptispaucis,  &mul- 
ta  miUia  vulgi  in  nomine  Domini  baptizavit :  6c  primum  ibi,  fecundum 
Apoftolum,  fundamentum  fidei  pofuit,  quod  adhuc  fiiperffidificat  fiiius  ejus, 
in  HRypis  nutritus,  gratia  Dei  Wilbrordus  Epifcopus,  multo  labore  defii- 
dans,  cujus  merces  manet  in  seternum. 

XXVII.  Be  eo  quod  pretium  adpretiati  ^x  renuit. 

,'Odem  quoque  tempore  Efruinus,  Dux  Theoderici  Regis  Francorum, 
_  j  mifit  nuntios  fiios  cum  literis  ad  Aldgelfiim  Regem  Freis,  falutans 
eum  verbis  pacificis,  promittenfque  ei  fiib  jurejurando  modium  plenum 
Iblidorum  aureorum  dare,  pretium  utique  fcelefte,  fi  Wilfridum  Epifco- 
pum  aut  vivum  dedudtum,  aut  caput  ejus  occifi  fibi  emififfet.  Statimque 
Rex,  prsfentibus  nobis,  &  nuntiis  coram  populo  fuo  in  palatio  epulan- 
tibus,  omnibufque  audientibus,  legi  Uteras  juffit :  poft  led:am  vero  char- 
tam,  accipiens  inter  manus  fuas,  cundtis  videntibus  difcedens  diflipavit, 
&  in  ignem  coram  fe  ardentem  projecit,  dicens  portitoribus :  Enunciate 
Domino  yeftro  hoc  modo  me  dicentem :  fic  rerum  Creator  regnum  & 

vitam 


Episcopi     EboRx^c. 

vitam  in  Deo  fuo  penurantis,  padiumque  initum  uon  cuftodientis  fcin- 
dens  deftruat,  &  conlumens  in  fiivillam  devellat.  Deinde  autem  nuntii 
cuni  confuiione  i\  Rege  non  confentiente  piaculo  ad  Dominum  fiium,  un- 
de  venerant,  redierunt. 

X  X  V  i  1 1.  ^luomodo  Daegbertb,  &  Berchtere  l^ges  duofufceperunt  eum. 

POftquam  Deo  amabilis  Pontifex  nofter  in  Freis  liiemaverat,  populuni 
multum  Domino  lucratus;  verno  tempore  adveniente  cccptum  iter, 
Deo  adjuvante,  ad  fedem  Apoftolicam  cum  comitibus  carpebat,  veniens 
ad  Fi*ancorum  Regem  nomine  Daegberth,  qui  eum  cum  honore  manfiie- 
tiffime  pro  meritis  ejus  anteadtis  in  eum  liifcepit.  Nam  fiipradidius  Rex 
injuventute  fua  abinimicis  regnantibus  in  exilium  '  perditionis  pulfus,  na- 
vigando  ad  Hyberniam  infulam,  Deo  juvante,  pervenit.  Poft  annorum 
circulum,  amici  &  propinqui  ejus  viventem&inperlecftajetate  florentem 
^  navigantibus  audientes,  misere  nuntios  fiios  ad  Beatum  Wilfridum  Epif- 
copum,  petentes,  ut  eum  de  Scotia  &  Hybernia  ad  fe  invitaflTet,  &  fibi 
ad  Regeni  emififlet ;  &  fic  Sandtus  Pontifex  nofter  perfecit,  fiifcipiens  eum 
de  Hybernia  venientem,  per  omnia  ditatum,  &  viribus  fbciorum  elevatum, 
magnifice  ad  fuam  regionem  emifit.  Et  hinc  Rex  beneficiorum  ejus  me- 
mor  erat,  diligenter  pofcens,  ut  in  regno  fuo  Epifcopatum  maximum  ad 
civitatem  Streitburg  pertinentem  flifciperet :  &  eum  nolentem  aecipere, 
cum  muneribus  &  donis  magnis,  &  cum  Deodato  Epifcopo  fiio  duce  ad 
Apoftolicam  fedem  emifit.  Pergentes  itaque  Sandti  Epifcopi,  viam  Do- 
mino  dirigente,  pervenerunt  ad  Berchterum  regem  Campanise,  virum  hu- 
milem  &  quietum,  &  trementem  fermones  Dei :  qui  peregrinos  fecunduni 
prseceptum  Domini  benigne  fiifcipiens,  Sandto  Pontifici  noftro  enuntiavit, 
dicens :  De  Britannia  inimici  tui  nuntios  ad  me  mittentes,  fuis  fermonibus  falu- 
tantes  me  s  £5'  dona  mihi  maxima  promittentes,  fi  te  fubterfugientem  (ut  dixerunt) 
Epifcopum  angari^arem,  &  ad  Jlpoflolicam  fedem  tendentem  retinerem :  quibus^ 
tam  nefariam  rem  renuens  dixi :  Fui  aliquando  in  diebus  juventutis  mea  exul 
de  patria  expulfus,  fub  Pagano  quodam  J{ege  Hunnorum  degens^  qui  iniit  me~ 
cum  foedus  in  Deo  fuo  idolo,  ut  nunquam  me  inimicis  n:eis  prodidi^st,  vel  dedif' 
fet,  &  pofl  fpatiuTn  temporis  venerunt  ad  ^gem  Vaganum  jtrmom  inimicorum 
meorum  nuntii,  promittentes  fibi  dare  fub  jurejurando  folidorum  aureorum  modi- 
um  plenum,  fi  me  illis  ad  internecionem  dediffet.  ^jmbus  non  confentiens  dix- 
it :  fine  dubio  dii  vitam  meam  fuccidant,  fl  hoc  piaculum  facio,  inritans  paUum 
deorum  meorum.  Ego  vero  quanto  magis  qui  Deum  verum  fcio,  animam  meam, 
pro  totius  mundi  lucro  in  perditionem  non  dabo  ?  Tunc  vero  SancStum  Ponti- 
ficem  noftrum  &  fiaos  fbcios  cum  Jionore  &  ducibus,  ficut  eum  Domi- 
nus  ubique  in  peregrinatione  protegens  magnificavit,  ad  Apoftolicam  fe- 
dem  olim  optatam  in  gratiarum  adiione  emifit. 

XXIX.  §iuomodo  Beatijfimus  Agatho   Apoflolica  fedis  Papa  cum  fanUa 
Synodo  Pontificis  noflri  fcripta  receperit. 

iErveniente  igitur  Deo  amabili  Wilfrido  Epifcopo  profpere  cum  oni- 
__  nibus  ad  fedem  pr^edidram,  cauft  adventus  ejus  perlata  urbe  inno- 
tuit :  quia  eo  tempore  Coenwald  religiofus  Monachus  ^  San£to  Theodo- 
ro  Epifcopo  cum  fliis  literis  emifTus  Romam  venit,  &  Beatum  Agatho- 
nem  Papam  fedis  Apoftolicse  rerum  dilTenfio  non  latuit.  Tunc  vero  con- 
gregantibus  fansStiffimis  Epifcopis,  &  Presbyteris  plus  quani  L,  in  Bafili- 
cam  falvatoris  Domini  noftri  Jefu  Chrifti,  qu^e  appellatur  Conftantinianp, 
Agatho  autem  fandtiffimus  ac  ter  beatiffimus  Epifcopus  SandtiE,  Catholic^, 
atque  Apoftolicae  Ecciefise  in  urbe  Roma  confedentibus  dixit. 

a  f.  prodkibnis. 

I  Non 


66  V   I   T   A      S.      W   I   L  F   R   I   B    i 

NOn  credo  latere  vejiram  San^am  Fmterniiatemt  qmmobrem  adhmc  vene-^ 
rabilem  conventum  eam  adjcherimi  cognofcere  qmppc  vejhram  reverentiam 
cupio,  mecumque  traSlare,  qualis  in  Ecckjns  Britminiet  infulte,  per  'Dei  gratiam 
ubi  fidelium  multitudo  concrevit,  rmper  exorta  dijfenjio,  qitce  ad  nos  tamper  rela- 
tionem  exinde  huc  venientium,  qmm  per  Jcriptomm  Jeriem  perlata  eji, 

Andreas  reverentiffimus  Epifcopus  Oftienfis,  &  Johannes  Epilcopiis  Por- 

tuenfis  dixerunt :  Omnium  quidem  Ecclejiarum  ordimitio  in  vejirce  ^pojiolicte  au' 

Sloritatis  pendet  arbitrio,  qui  vicem  Beati  Petri  Apojtohrtm  principis geritis^  cui 

claves  ligandi  atque folvendi  conditor  atque  redemptor  omnium  Cbrijius  Dominus  con- 

tulit.     Verum  erga  quod  mbis  eji  inpnUum ah  Jlpojiolicavejlra  cenfura,  antehos 

dies,conJ'edentibus  nobisuna  cumnojiris  Coepifcopis  ^  confamulis,  relegimus  Jingulct 

fcripta,  quce  de  BritanniainfuladireUiApofiolicovefiroVontificatuidetulerunt,  tam 

eorum  qui  ex  perfona  "Theodori  reverentijfmi  Archiepifcopi,  illic  ab  Apofiolica  fede 

olim  direUi,  miffa  funt,  aliorumve  cum  eifdsmjcriptis  relationes  adverfus  quemdam 

Epifcopum  fubterfugientem,  ut  afferunt,quemhuc  venife  arbitrati  funt  i  quam  ea 

I     qu(eaWiIfrido  Deo  amabili  Epifcopo  Eborica:  SanBte  Ecclejice  oblataftmt,  quidefua 

fede  ejeSius  aprcenominato  JanBiJfmo,  Apojiolicam  fedem  appellans  huc  ufque  perve- 

nit :  in  quibus  cum  multas  quajiiones  inferrent,  nequefecund/m  SanUorum  Canonum 

fubtilitatem  conviUum  de  aliquibusfacinoribus,  ^  ideo  non  canord.ce  deJeUum  reperi- 

mus ;  7ieque  qucelibet  facinora perpetrajfe  diBis  propriis  accufatores  ejus  comproba^re 

voluerunt,  pro  quorum  Jlagitiis  degradari  dehuijfet.     Potius  autem  S?  m,odeJiiam 

hunc  tenuijfeperpendimus,  quod  non  feditiofs  quibufdam  decertationibus  feipfum  im- 

plicuijfet.     Sedpojiquam  dejuafede  repulfus  eji,  Coepifcopis  fuisfaUi  meritum  inno- 

tefcens  memoratus  Deo  amabilis  Epifcopus  Wilfridus,  exinde  ad  hanc  Apojiolicamje- 

dem  accurrit,  in  qua  fummi facerdotiiprincipatum  fundavit,  quifuofanguine  fanUam 

Ecclefam  redemit  omnipotens  Chrijius  Dominus,  &  Principis  Apojiolorum  auUoritate 

firmavit.     Vejiri  denique  Apojiolatus  auUoritati  concejfum  eji,  quidin  hoc  ordinare 

preecipiatis.     Agatho  SanBijfimus,  ac  ter  BeatiJJtmus  Epifcopus  SanBce,  Catholicce, 

atque  Apojiolicce  Ecclefm  urhis  T{omce  dixit :  Wilfridus  Deo  amahilis   ^ifcopus 

SanUce  Eboricce  Ecelefice  prce  foribus  nojirifecretarii  moratus,  ad  nojirum  Jecretari- 

um  juxta  fuam  pojiulationem  cum  petitione,  quam  fecum  adferre  diBus  eji  am- 

mittatur.  Wilfridus  Deo  amabilis  Eptfcopus,  dum  venerabile  fecretarium    ingre- 

deretur  dixit :  Deprecor  vejiram  Pontificalem,  Beatitudinem   ut  mece   humilitatis 

detitionem  excipi,  coramqiie  relegi  prcecipiatis.     Agatbo    SanUiffimus    Epifcopus 

dixit :  Wilfridi  Deo  amabilis  Epifcopi  ejus  petitio  fufcepta  coram  omnibus  rele- 

gatur,  &  accipiens  Johannes  notarius  relegit  Sanilo  ^  Apofiolico  Concilia. 

Hsc  eft  pedtio  Wilfridi  Epircopi. 

J  \  J Ilfridus  humilis  ^  indignus  Epifcopuf  Saxonics,  ad  hec  Apofiolicum 
I  V  fajiigium,  tamquam  axi  locttm  mmiittm  turremque  fortitudints,  gref- 
fus  cordis  ^  fui  I)eo  prceviante  perduxi :  quia  tinde  normam  facrorum  Canonum  in 
omnes  Chrijti  Ecclefias  per  totum  orbem  diffufas  manare  cognofco,  ex  eo  meee  hu- 
militatis  jujiitice  cenjuram  confidenter  prtejiolor  conjervari.  Cognovifie  qtdppe 
confido  vejirum  Pontificale  fajiigium,  tam  ex  mete  parvitatis  ftiggejiione,  quam 
quce  viva  voce  perfonaliter  intimavi,  ^  per  JcttisfaUionem  petitionis  fcriptis  nar- 
rantihus  ohtuli  ejus  Apojiolicis  ohtutihus  in  ipfo  mei  adventus  exordio  prcejentatus, 
quod  nullam  in  me  fupplici  canonicam  cidpam  reperientes  quidam  mei  Epifcopatus 
invafores,  inlicita  prcefumtione,  contra  facrorum  Canonum  normas  ac  definitiones, 
in  conventu  Theodori  SanUiJfimi  Archiepifcopi  Cantuariorum  Ecclefice,  aliorumque 
tunc  temporis  antijiitum  cum  eo  convetnentium,  fedem,  quamper  decem  ^  eo  amplius 
annos  cum  Dei  clementia  difpenfabam,  raptorim  more  invadere ,  atque  eripere  moli- 
tifunt,  &  in  eadem  fede  fubfidere,  &  non  folum  unim,  fed  tres  in  mea  Ecclefia 
fefe  promoverunt  Epifcopos,  licet  Canonica  non  fit  eorum  promotio.  §hiid  autem 
acciderit^utTheodorus  SanUiffimus  Archiepifcopus,  me  fuperjiite,infedem,  quam 
licet  indignus  difpenfabam,  ab^que  cojfenfu  cujufiibet  Epifcopi,  tres  fua  auBoritate, 
a  t  mei.  mea 


Episcopi     Eborac.  67 

mea  humilitate  non  adqiiiefcente,  ordinaret  Epifcopos,  omittere  ?nagis  quamfiafftare 
pro  eiufdem  viri  reverentia  condecet :  §>uem.  quidem,  eo  quod  abbac  ^pofiolicafede 
direBus  efi,  accufare  non  audeo.  Verum  fi  claruity  quod  contra  jus  regularium 
fatiBionum  de  dijpenjatione  Ecclefitv,  cui  licet  indignm prceeram,  ah  infeflis propulfus 
fum,  fine  conviiiionc  cujufpiam  criminis,  &  abfque  culpafacimris,  citra  ullius  deli- 
tli  piaculum,  quod  Canonica  percellit  feveritas  ;  ^  neque  deprijii^ia  Jedepulfm  tu- 
muhuofus  cuiquam  apparui,  neque  feditionis  quiejtionem  fuccenfi,  neque  ambitiofis 
contentionibus  objiiti ;  fed  confejiim  hujus  facro-fatiBa;  Jedis  appellavi  Juhfidium, 
confamulos  atque  confaccrdotes  meos  earundem  provinciarum  Epifcopos  tantummodo 
protejtatus  abfceffi;  fiquidem  prceviderit  vefira  y^pojiolica  fummitas  una  cumconfe- 
dentibus  SaniliJJimis  Epifcopis  privatum  me  effe,  qtd  pro  nulla  culpa  conviMus 
fum,  bumiH  devotione  quce  cenjentur  ampleUor.  Si  autem  &  prijtinum  Epif- 
copatum  ""  percipcre ;  fequor,  totifque  viribus  veneror  ab  v^pofiolica  jede  prolatam  fen- 
tentiam :  tantum  ut  invafores  de  prijiinis  parocbiis  Ecclefice,  cui  ego  indignus 
vejier  famulus  priefui,  vefirajynodali  Ja7iBio7ie  pellantur.  Et  fi  rurjus  in  eadem 
parocbia,  cui  praifui,  Preefules  adbibere  providerit ;  faltem  tales  jubeas  providere 
promovetidos,  cum  quibus pojfim,  pacifica  atque  tranquiJla  co7icordia  inter  nos  obti- 
netite,  Deo  unanimiter  defervire.  Ut  videlicet  unufquifque  nofirum  concejfa  Ecclefice 
jura  cognofcat,  &  vigilantiam  fibi  commiffis  impertiat,  ut  Ji  placjierit  Archiepif- 
copo  ^  Coepifcopis  meis,  ut  augeatur  numerus  Epifcoporum ;  tales  eligant  de  ipfo 
Clero  Ecclefice,  quales  in  fynodo  placeat  congregatis  Epifcopis:  ut  non  a  foris  e? 
alienis  do/ni7ietur  Ecclefia  :  quicquid  enim  confufum  £?  indiferetum  efi,  inextricahi- 
les  atque  itiexplehdes  difenfiones  exaggerat :  nec  valebit  a  quodam  Pontifice  uUa- 
tenus,  de  quo  contenditur,  difpe/ifari.  Confido  enim,  quod  omnem  devotce  obedi- 
entice  ohfequelam  fiatutis  Apojiolicis  exhibebo :  ad  cujus  aq^uitatem,  omnibus  abje- 
^is,  cum  tota  mentis  confideutia  properavi. 

XXX.  2)5  re[po7ifiom  Jgathonis, 

AGatho  {andiffimus  ac  ter  Beatiffimus  Epifcopus  Sand^,  Catholicas,  at- 
que  Apoftolicse  Ecclelise  urbis  Romse  dixit :  mn  mediocriter  audienti- 
bus  fatisfacit  petitionis  feries,  quairi  Wiljridus  Deo  amabilis  Epifcopus  ohtulit,  in 
hoc,  quod  cum  fe  indigne  de  Epifcopali fede  ejeUuin  agnofcat,  non  contumaciter  ohfii- 
tit  amhientibus,  nec  vi  vim  repellere  feculariter  maluit :  fed  tmmiliter  fentiens,  au- 
Uoris  noftri  Beati  Petri  Apoflolorum-  principis  Ca7io7iicumexpetivit  Jubfidiumfup- 
plici  prceftolatiotie ;  quce  Juper  eo  ce7ife7idafunt prompte  fufcepturum poUicetur  ;  nec 
ambigit  de  prolatione  fente^itics :  fed  quce  terminantur  ampleFritur,  integra  fidefe 
fufcepturum  perJnbens,  quod  noftro  ore  auBor  7iofter  Beatus  Petrus  Apoftolus,  cujus 
mimfteriofungimur,providerit  fiatuendum. 

XXXI.  Dfi  J^fponfione  Synodi. 

I  Niverfa  fynodus,  quae  una  cum  Sandliffimo  atque  ter  Beatiffimo  A- 
[  gathone  Apoftohco  Papa  convenit,  regulariter  inter  csetera  definien& 
dixit:  "Statuimus,  atque  decernimus,  ut  Deo  amabihs  Wilfridus  Epifto- 
"pus  Epircopatum,  quem  nuper  habuit,  recipiat,  falva  definitione  fupe- 
"  rius  ordinata ,  &  quos  cum  confenfli  concilii  ibidem  congregandi  ele- 
"gerit  fibi  adjutores  Epifcopos,  cum  quibus  debeat  pacifice  converfari 
"fecundum  regulam  fuperius  conftitutam,  a  fandtiffimo  Archiepifcopo 
"promoti  ordinentur,  expulfis  proculdubio  eis,  qui  in  ejus  abfentia  in 
"  Epifcopatum  innormiter  miffi  fimt.  Si  quis  proinde  contra  horum  fta- 
"tutorum  Synodalium  decreta  aufli  temerario  obfiftere  tentaverit,  vel  non 
"  obedientem  flifceperit,  vel  poft  quodlibet  temporis  fpatimn,  quiqui  fimt 
''  vel  fuerunt,  infiringere  ea  in  totum  vel  in  partes  tentaverit;  ex  audto- 
"  ritate  Beati  Petri  Apoftolorum  principis  eum  hac  fandtione  percellen- 
"dum  cenfemus:  ut,  fiquidem  Epifcopus  eft,  qui  hanc  piam  difpofitio- 
<«  DeeftwDiwffw/Kfr;?,  vel  aliquid  talcj  I   *  uem 


58-  V   I   T    A      S.      W    I    L    F    R   1    D    i. 

'*iiem  temerare  tentaverit,  fic  ab  Epifcopali  ordine  deftitutuSj  5c  jeternl 
(  "anathematis  reus:  limiliter  fi  Presbyter,   aut  Diaconus  fuerit,  vel  infe- 

-  "  rioris  gradus  EcclefiK :  fi  vero  Clericus,  Monachus,  vel  Laicus  cujufli- 
"bet  ditionis,  vel  Rex,  extraneus  efficiatur  a  corpore  &  fanguine  £lva- 
*' toris  noftri  Domini  Jefii  Chrifti;  nec  terribilem  ejus  adventum  dignus 
"  appareat  confpicere.     Si  quis  vero  hsec,  quae  a  nobis  flatuta  &  definita 

-  "  funt,  cum  fincera  devotione  &  perfedta  fatisfad;ione  fufceperit,  tenue- 
"  rit,  perfecerit;  videat  bona  Domini  inregione  vivorum,  conforfque  dex- 
"  trie  partis  exfiftat,  ac  jeternam  beatitudinem  poffideat,  &  illam  beatifi- 
"cam  vocem  mereatur  audire  cum  omnibus  fandtis,  qui  divino  confpedtui 
"  placuerunt,  &  seternam  gloriam  pofTederunt,  audiens  &  ipfe  pro  obedi- 
"  entia,  quam  Deus  pr£e  omnibus  facrificiis  diligit,  ab  ipfb  judice  omni- 
"  um  Domino  noftro  Jefu  Chrifto :  venite  benedi^i  patris  mei,  percipite 
l{egnum  qiiod  vobis  paratum  eji  ab  origine  mundi. 

XXXn.  De  reditu  Pontificis  noflri. 

Ranfadtis  itaque  ibi  multis  diebus  fecundum  Apoftolicum  imperium, 
&  totius  Synodi  fandtse  juffu,  patriam  remeare,  Judicia  Apoftolic£B 
ledis  fcripta  fecum  reportare,  &  fandto  Archiepifcopo  Theodoro,  &  Re- 
ge  Ecgfrido  oftendere,  Deo  amabili  Epifcopo  Wilfrido  pr^eceperunt.  lUe 
vero  fandtus  Pontifex  nofter  indubitata  fide  prseceptis  Apoftolicse  fedis, 
ficut  promiferat,  in  omnibus  humiliter,  obediens,  circumiens  locafandto- 
rum  ad  orationem  per  plures  dies,  &  reliquiarum  fandiarum  ab  eledlis 
viris  plurimum  ad  confolationem  Ecclefiarum  Britanniae  adeptus^  riomina 
finguloruni  fcribens,  quse  cujufque  fandti  effent  reliquise^  multaque  alia 
bona,  quse  nunc  longum  erit  enumerare,  ad  ornamentum  domus  Dei  mo- 
re  fuo  lucratur ;  cuni  Apoftolicse  fedis  &  univerfs  fand:se  Synodi  benedidiio- 
ne,  cum  omnibus  gaudens  5c  l^etus,  ad  regionem  fuam  redire,  &  ad  pa- 
triam  pervenire,  Deo  adjuvante,  incipiebat.  Pergente  ergo  Sando  Pr^- 
fule  noftro  ab  Apoftolica  fede  cum  triumphali  judicio  per  Campaniam, 
&  montana  tranfcendente,  in  regionem  Francorum  pervenit :  ibique  nu- 
per  amico  fuo  fideli  Daegbertho  Rege  per  dolum  Ducum,  &  confenfu 
Epifcoporum  (quod  abfit)  infidiofe  occifb :  ex  quibus  unus  cum  ingenti 
exercitu  obviavit,  cogitans  impie  in  corde  fuo  infidias,  nifi  Deus  reftitif^ 
fet  ei,  fbdales  fiios  omnes  fpoliatos,  aut  in  fervitutem  redigere,  aut  ven- 
dere  fub  corona,  feu  rebellantes  occidere,  atque  Paftorem  fandum  noftrum 
anxiatum  in  cuftodia  ufque  ad  Efi*uini  Ducis  refervare  judicium,  Inter- 
rogavitque  eum  Epifcopus  dicens  :  G^a  fiducia  tam  temerarie  per  Franco- 
rum  regnum  pergis,  qui  dignus  es  morte,  quia  nobis  l^egem  Juhfidio  tuo  fiaBum 
exilio  emifijii;  Dijfipator  erat  urbium,  corifilia  fieniorum  dcjpiciens ;  populos,  ut 
JR^boam  filius  Salomonis,  tributo  humilians,  Ecclefias  Dei  cum  prcefulibus  contem- 
nens :  quorum  malorum  pcenas  luens  occijus,  cadaver  ejus  humatum  jacet.  San- 
dcm  vero  Pontifex  nofter  humiliter  refpondit  Epifcopo :  Veritatem  dico  iri 
Chrifio  Jefiu,  &  per  SanUum  Petrum  Apojiolum  non  mentior,  quia  talem  virum 
exulantem,,  &  in  peregrinatione  degentem,  fiecundum  Dei  prxceptum  populo  Ifira- 
elitico,  qui  accola  fiuit  in  terra  aliena,  auxiliatus  enutrivi,  i3  exaltaviin  bonum, 
t3  mn  in  malum  veflrum :  ut  cedificator  urbium,  confiolator  civium,  confiliator  Je- 
num,  defenjor  Ecclefiarum  Dei,  in  nomins  Domini  fecundum  promifium  ejus  effet. 
0  reBiJfime  Epifcope,  quid  aliud  habuifii  facere,  fi  exul  de  genere  noflro  &  fe- 
mine  regio  ad  fanUitatem  tuam  perveniret,  quam  quod  ego  in  Domino  fieci  ?  J{e- 
fipondit  Epifcopus :  Dominus  cufiodiat  introitum,  &  reliqua.  Et,  Vcb  mihi  peccato- 
ri,  da  indulgentiam,  quia,  fiecundum  Judam  Patriarcham,  video  te  multo  jufiio- 
rem  me  ejje.  Sit  Dominus  nobijcum,  ^  San^us  Petrus  jipofiolus  in  auxilio 
veflro, 

XXXIII.  Dg 


Episcopi     Eborac.  6^ 

XXXIII.  De  eo  quod  l^x  contemjit  judicm  JpofloUccs  fedis. 

DEinde  longa  ipatia  terrarum  peragrans,  Dei  adjutorio  in  navigid 
maris  magnitudinem  jfliperans,  inlseflis  cum  omnibus  evafit  ad  re- 
gionem  propriam,  in  fubditorum  fuorum  tsedio  languentium,  &addomi- 
imm  cum  lachrymis  clamantium,  gaudium  maximum,  vita  comite  veni- 
ens,  vexillum  vidtorije  ferens,  hoc  eft  Apoftohcse  fedis  judicium  fecuiri 
deportans,  pacifice  falutans  Regem  adiit,  Regique  humiliter  fcripta  Apo- 
ftolica;  fedis  judicia  cum  totius  fynodi  confenfu  &  flibfcriptione  often- 
dens,  cum  buUis  &  figiUis  fignatis  reddidit:  deinde  omnibus  Principibus 
ibidem  habitantibus,  nec  non  fervis  Dei  m  locum  fynodalem  accerfitis, 
ad  audienda  falutifera  confilia,  ab  Apoftohca  fede  caufa  pacis  ecclefiarum 
tranfiiiiflTa.  Poftquam  vero  qusdam  difficilia  fibi,  &  fuce  voluntati  con- 
traria  ledta  audiverunt,  contumaciter  quidam  ex  eis  refpuerunt.  Infuper 
(quod  exfecrabilius  erat)  defamaverunt  in  animarum  fuarum  perniciem,  ' 
ut  pretio  dicerent  redempta  effe  fcripta,  quse  ad  falutem  obfervantium  ab 
Apoftolica  fede  deftinata  funt.  Tum  vero  jufHone  Regis  &  ejus  confili- 
atorum,  cum  confenfu  Epifcoporum,  qui  ejus  Epifcopatum  tenebant,  iii 
cuftodiam  ducere,  &Jiovem  menfesfine  ullo  honore  cuftodire  cenfiierunt. 
Jamjamque  Rex  (ut  diximusj  fcriptis  Apoftolic^e  fedis  apertis  &  recita- 
tis  (quod  didu  horribile  eratj  Petri  Apoftoli,  &  Apoftolorum  Principis,' 
qui  habet  a  Deo  fblvendi  ligandique  poteftatem,  cum  adulatoribus  fiiis 
iratus  judicia  contemnens,  fandtum  famulum  Dei  fpoliatum  feorfiim  in 
cuftodia  in  fuo  fblo  veftimento  cuftodire,  &  omnes  fibjedtos  ejusdifper- 
Ibs  per  compita  viarum,  nullumque  ad  &  ex  amicis  ejus  adire,  per  falu- 
tem  fuam  jurans  auftere  prsecepit.  Regina  vero  ejus  ohm  fuprafata  Chrif^ 
marium  hominis  Dei  ^niitis  reliquiis  repletum  fquod  me  enarrantem 
horruitj  de  fe  abftradtum  in  thalamo  fiio  manens,  aut  currupergensjux- 
ta  fe  pependit.  Quod  Reginse,  ficut  ^-  Philiftsis  fiigato  populo  Ifraelitico, 
arcamque  Dei  ^  captantibus,  Sand:a  Sandtorum  per  civitates  fiias  reducenti- 
bus,  omnino  in  malum  accidit. 

XXXIV.  De  hortatione  foeiorum. 

Ocutufque  eft  Deo  amabilis  Wilfridus  Epifcopus  fbciis  fuiS,  Dicens : 
Habete  in  mente,  &  fratribus  meis  dicite  dies  antiquos,  quomodo  legimus 
inveteri  lege  Vatriarchas  Deo  amabiles,  &  Ifraelemprimogenitum  ejusper  cccc. 
annos  &  amplius  de  gente  in  gentem,  G?  de  ^egno  ad  populum  alterum,  expeUan- 
tes  repromijfionem,  ^  non  defperantes,  pertranjiffe :  nec  non  Mofes  &  Aaron^ 
(S  omnes  Prophetw  Dei,  varias  ab  hominibus  perfecutiones,  fperantes  in  Domino, 
perpeljifunt.  Legimus  quoque  in  novoTeJlamento  Pajioremmagnu^n  ovium^tO' 
tius  Ecclejice  caput  Jefum  Chrijiwn  a  Judceis  crucifixum,  &  dijcipulos  fuos  difper- 
fos,  &  pojfeaper  totum  mundum  cum  fuis  fubfecutoribus  in  variis  tentationihus  coro- 
Uatos,  non  oblivifcentes  conjolationis  quce  tamquam  filiis  loquitur  dicens :  Fili  miy 
noli  negligere  difciplinam  Domini,  neque  fatigeris ,  dum  ab  eo  argueris,  quem  enim  di- 
ligit  Dominus,  caJHgat,flageUat  autem  omnem  filium  quem  recipit.  Ideo  enimfratres 
^ adjutoresmeiinChriflo,  fecundumegregium  doUorem,  nos tatitamhabentesimpofi-- 
tam  nubem  tefliumper patientiameurramus  adpropofitum  nobis  certamen. 

XXXV.  De  domo  inluminata  U  Deo. 

Inito  igitur  fermone  confblationis,  duces  regis  tenentes  juftum  do- 
^  (Storem  difciplinse  Dei,  &ducentesquafiovem  ad  occifionem,  quinon 
aperuit  os  fuum,  ad  prsefedtum  nomine  Osfrid,  qui  pr«erat  in  Broninis 

a  f.  Philift^i.    ^  In  MSS.  captantss  &  redueentes,  &  ita  fcripferat  Heddius. 

:     ■      "       ■  I  3  urbe 


70  V    I    T    A       S.      W    I   L   F    R    I    D   1 

urbe  regis,  ante  eum  ftatuerunt,  prsEcipientes  ei  fermone  regis,  ut  Ponti-' 
ficem  noftrum  locis  tetra  caligine  obfcuratis,  nuUo  amicorum  fciente, 
diligenter  cuftodiret  eum :  qui  tunc  ob  maxima  fidei  menta  lumen  Brit- 
annise  dici  potuit.  Comes  autem  lupradidtus  Regi  fidelis,  juflti  ejus  ur- 
gente  ,  in  latebrofis  locis,  ubi  raro  fbl  per  diem  inluxit,  &  lampas  in 
horrorem  npd:u  non  accenditur,  cuni  cuftodibus  fervabat.  Cuftodes  ve- 
to  jugiter  Pfalmodiam  fand:i  hominis  Dei  audientes,  &  videntes  in  obfcura 
no6te  domum  intus  lucentem,  qnafi  per  diem  ;  omnibus  fandtitatem  ejus  nar- 
rantes  timore  ftupefa(3:i  [terrorem]  incuflerunt.  0  Lumen  eetermm  Chrifie,  qui 
nunquam  deferis  confidentes  in  te,  fed  qui  lux  vera  crederts,  &  illumiiias  omnem  ho- 
minem  venientem  in  hunc  mundum  !  qui,  in  primordio  nativitatis  fiuturi  fiamuli 
tui,  horam,  qua  de  vulva  matris  egrediebatur,  igneo  fipkndore  confignabas ;  nunc 
in  antro  nimix  obficuritatis  oranti  lucem  Angelicce  vifiitationis  adhibere  dignatus 
eSy  ficut  Petro  jipofiolo  tuo  ab  Herode  impio  T{ege  catenato  in  carcere  ;  Angelus 
vero  Domini  adfiitit,  ^  lumen  refiulfit  in  habitaculo ;  fiit  tibi  gloria  &  gratiarum 
aUio.  In  ipfb  ergo  temporis  fpatio,  quo  eum  detentum  in  cuftodia  fine 
aUquo  honore  Rex  habuit;  Epifcopatum  ex  parte  quem  prius  poffidebat, 
&  dona  aha  non  mediocriter  promittebat,  fi  jufiionibus  &  cenfin'is  ejus 
acquiefcere  voluiffet;  &  ftatuta  canonica,  quae  ab  Apoftohca  fede  miffa 
funt,  eligeret  denegare  vera  effe.  lUe  ad  hsec  humiliter,  &  tamen  cum 
fiducia  ApoftoliccB  audtoritatis  refpondit,  prius  fe  capite  truncandum  effe, 
quam  id  unquam  confiteri  velle.  Ecce  bona  vohmtas,  qu£  Dominum  no- 
yit,  immutari  non  poteft. 

XXXVI.  De  fiatiata  muliere. 

Anente  itaque  fandlo  Pontifice  noftro  patienter  in  cuftodia  carce- 
ris,  fic  Dei  virtutibus  declaratus  erat;  ficut  Johannes  Apoftolus& 
Evangehfta  in  Pathmos  infiila  a  Csefare  relegatus  vidit  magnalia  Dei :  nam 
eo  tempore,  ut  diximus,  anxiato  fand:o  Pontifice  noftro,  muher  Pr£efe(Sti 
hujus  urbis  extemplo  alhgata  languore,  totis  merabrisdifTolutisrigidajfii- 
gido  corpore,  claufis  ocuhs,  fpumantique  ore  ultima  fpiramina  vitse  de 
pcdtore  infenfata  trahebat  ?  Vir  vero  ejus  videns  ftatim  morientem  muhe- 
rem,  feftinanter  cucurrit  ad  fand:um  Pontificem  noftrum,  ficut  Centu- 
ho  ad  Dominum ;  genufledlens  &  peccata  fiia  deplorans,  &  Regis  m  eum 
commiffa  confitens;  Adjuravit  eum  in  nomine  Domini,  ut  fibi  non  me- 
rcnti  &  muheri  morienti  fubveniret.  Sand:us  autem  Pontifex  nofter  im- 
memor  malorum,  ficut  Jofeph  dudtus  de  carcere,  miferam  adiit,  ftans  fii- 
per  eam  aqua  benedidta  faciem  adfpergens :  &  oratione  fa6ta,  Dei  auxihum, 
implorans,  os  ejus  guttatim  aqua  benedidta  madefadtum  irrigavit :  deinde 
autem  eru<5tante,  &  ionga  fufpiria  trahente,  apertis  ocuhs  fenfum  vitse 
&  inteUigentiie  recepit,  &  poft  pauluhim  calefadtis  membris,  capite  elcr 
yato,  hngua  movente  loquebatur,  gratias  agens  Domino,  ficut  fbcrus  Pe- 
tri  fanata,  fandto  Pontifici  noftro  honorifice  miniftravit:  &  adhuc  vivens 
illa,  nunc  ftn<fla-moniahs  materfamihas,  nomine  iEbbe,  cum  lacrymis  hoc 
narrare  confuevit. 

XXXVII.  De  eo  quod  vincula  de  fie  cadebant. 

PRsefedlus  vero  fuprafatus  fandtum  Prsefulem  noftrum  in  honore  ha- 
bere  propter  timorj^n  Regis  diutius  non  morari  aufus,  &  propter 
Jandlitatem  ejus  Dei  iram  timens,  in  nullam  contumeham  ponere  maluit, 
mittens  nuntios  ad  Regem,  dicens :  Adjuro  te  per  vitam  meam  &  falutem 
tuam,  ut  ne  me  cogas  hunc  fandtum  Epifcopum,  &  innocentem  in  perdi- 
tipnem  meam  diutius  punire :  quia  magis  eligo  mori,  quam  eum  innoxi- 
um  flagellare.     Quo  audito  Rex  iratus  juffit  duci  in  urbem  fuam  '  Dyun- 

a  Al.  Dynb.  baer. 


Episcopi     Eborac.  r 


bftcr,  ad  PraefecSluni  nomine  ^*^  Tiidlin  quafi  ferociorem  :  Pr^ecipienfque  ej, 
ut  hunc  taleni  virum  &  tantum  Pontificem,  in  compedibus  &  manicis  al- 
ligacum,  feorfum  ab  hominibus  feparatum  cuflodiret.     Ille  vero  prsecepto 
regis  coadtus,  vincula  ferrea  fabros  facere  juflit :   qui  fjne  caufa  opus  di- 
ligenter  in  mcmbra  fandi  confefToris  nofbri  metientes  facere  inchoabant, 
Deo  eis  refiltente,  nam  femper  aut  coangufta  &  anxiata  vincula  circumam- 
pledlere  membra  non  potuenmt :  aut  tam  dilata  &  laxata,  ut  de  pedibus 
evangelizantis,  &  de  manibus  baptizantis  refbluta  caderent.     Et  ideo  ti- 
midi  tadi  line  vinculis  hominem  Dei  femper  pfallentem  &  Deo  gratias 
agentem,  fecundum  Apoflolum  ad   Hebra:os,   diceutem :  magnum  certa- 
men  fiifi:inens   paflionum ,  in  opprobriis  fpe<5taculum  fvi(Stus,  &  rapinam 
omnium  bonorum  fliorum  fiifcipiens ;  &  his  a  contribulibus  fuis  illatis : 
atque  ad  tempus  ^  Deo  definitum  inviti  feorfum  cuftodiebant. 

XXXVIII.  Ds  T^gina  fiagellata,  &  fanata. 

NAm  interim  rcx  cum  Regina  fua  per  civitates  &  caftella,  vicofque, 
_  quotidie  gaudentes  &  epulantes,  in  pompa  feculari  circumeuntes, 
quodam  tempore  ad  Coenobium,  quod  Colodesburg  dicitur,  pervenerunt, 
cui  prsefidebat  fandiflima  materfamilias,  nomine  ^bbe,  fbrorOfwini  re- 
gis  fapientiflima.  Illic  enim  Regina  ea  nodte  abrepta  a  dsmone,  licut 
uxor  Pilati  multis  flagellis  defatigata,  vix  diem  vivens  exped:avit.  Cra- 
ftina  vero  die  elucente,  mox  fapientiflima  materfamilias  veniens  ad  Re- 
ginam,  contradtis  membris  fimul  in  unum  ftride  alligatam,  &  fme  dubio 
morientem  videns,  Regem  adiit,  Regique  memorat  lacrymabili  voce,  un- 
de  hoc  miferabile  malum  fecundum  fuam  intelligentiam  ei  eveniffet?  di- 
cens  audaciter :  Pgo  fcio,  &  vere  fcio,  quod  Deo  amabilem  Wilfi-idum 
Epifcopum  line  alicujus  fceleris  piaculo  de  fede  Epifcopatus  abjecifti,  6c 
exilio  expulfus  fedem  Apoftolicam  adiit;  &  inde  reverfimi  cum  fcriptis 
Apoftolic^e  fedis,  quse  habet  cum  fandto  Petro  Apoftolo  poteftatem  li- 
gandi  &  folvendi,  infipienter  contemnensfpoliafti;  dum  &  mala  malisad- 
dens,  in  carcerem  Sandrum  conclufifti.  Et  nunc,  fili  mi,  fecundum  con-< 
filium  matris  tus;  fac,  difi"umpe  vincula  ejus,  &  fanftas  reliquias,  quas 
regina  de  collo  fpoliati  abftraxit,  &  in  perniciem  fui,  ficut  aixam  Dei, 
per  civitates  ducens,  per  fidclem  nunfium  dimitte  ei :  &  fi  nolueris  (quod 
optimura  eft)  illum  in  Epifcopatu  habere,  dimitte  eum  liberum  de  regno 
tuo  cum  fuis,^uocunque  voluerit  abfcedat.  Tunc  fecundum  meam  fi- 
dem  vita  vivet  Regina,  &  nonmorietur:  fin  verohocrenueris,  Deo  tefte 
non  eritis  impuniti.  Jam  enim  Rex  obediens  matri  caftiflim^  fa<Stus  eft,. 
&  fandtiflimum  facerdotem  noftrum  refolutum,  cum  fandtis  reliquiis,  6c 
fuis  fociis  congregatis,  a  fe  Iibere  difcedere  conceflit,  &  Regina  fanaba- 
tur. 

XXXIX.  T>e  eo  quod  Beorthvald  fufcepit  eum. 

PRoficiicente  ergo  Deo  amabili  Wilfirido  Epifcopo  cum  fuis  fbdalibus, 
patria  rura  deferens,  auftralia  regnain  exilio  quserens ;  Dominus,  qui 
fandtis  fuis  in  tentationibus  adeft,  Prsefedlum  virum  nobili  genere,  & 
nomuie  Beorthvald,  filuun  fratris  Ethelredi  Regis  Merciorum,  mitiffimo 
animo  in  obviam  emifit :  &  ftatim  ut  vidit  tam  honorabiles  homines,  & 
caufas  peregrinationis  fandto  Dodlore  noftro  revelante  audivit,  adjurans 
in  nomine  Domini  manere  fecum,  &  partem  territorii  fiii  ad  habitandum 
in  eo  fervos  Dei  cum  omni  diligentia  popofcit.  Sandtus  vero  Prieflil  no-^ 
fter  gratias  agens  Deo,  quod  aliquod  fblatium  requiei  dedifTet;  ftatim 
in  eo  territorio  pro  Deo  donato  Monafteriolum  fundavit,  quod  adhuc 
ufque  hodie  Monachi  ejus  poffident.  Deinde,  vigilante  antiqui  hoftis 
*  AI,  Tydlin.  invidia. 


l 


72 


VlTA      S.      WlLFRIDI 

invidia,  Ethelredus  rex,  &  Regina  fua  fbror  Ecgfridi  Regis,  audientes  ho- 
minem  Dei  de  patria  expulfum,  &  illic  manenteni,  &  modicum  quief^ 
centem ;  priefefto  viro  Beorthvaldo  in  fiia  falute  interdicunt,  ut  fub  eo 
unius  diei  fpatiuip  elTet,  pro  adulatione  Ecfridi  Regis.  Deinde  cum  o- 
dio  Pontifex  nofler  expulfus,  manentibus  tamen  illic  Monachis  fuis,  Re- 
gem  Weftfexna  adiit,  nomine  Centwini ;  per  parvumque  fpatium  pro  fiib- 
fequente  perfecutione  ibi  manebat.  Nam  illic  Regina,  fbror  Irmenburgse 
Regins,  odio  oderat  eum,  uti  propter  amicitiam  regum  fupra^id:orum 
trium  dehinc  fugatus  abfeeflit. 

X  L.  ^omodo  in  Selcejia  Paganos  convertit  ad  dominum. 

i    \Uid  igitur  magis  moror  in  verbis?   relaxata    cuftodia,   de   propria 

'K^^/'  provincia  expulfiis  erat,  ita  ut  nec  in  aliena  regione  ultra  vel  ci- 

tra  mare,  ubi  poteftas  Ecfridf  prasvaluit,  requiem  habere  permiferit :  fed 

fine  intermiffione  perfecutionem,  quam  in  eum  exercuit,  in  unaquaque  re- 

gione,  in  qua  difponebat  manere,  jugiter  commovere  non  ceffavit.     Tuiic 

vero  gentis  noftrcE  qusedam  provincia  gentilis  ufque  ad  illud  tempus  per- 

feverans  vixit,  qu£e  pro  rupium  multitudine   &   filvarum  denfitate,   aliis 

provinciis  inexpugnabihs  reflititj  &  ad  illos  paganos  in  Southfexum,  Deo 

dirigente  viam,  &  humano  auxilio  cefTante,  fan(Sus  Epifcopus  nofter  con- 

fugit.     Invento  itaque  Rege  eorum,  cujus  nomenerat  Ethelwalch,  totius 

exilii  fiii  aufteritatem  per  ordinem  enarravit.     Cui  ftatim  Rex  fub  federe 

pacis  talem  amicitiam  promifit,  ut  nullus   inimicorum    ejus,   aut  minaci 

hoftis  gladio  belligerantis  fibi  terrorem  incuteret,  aut  muneruni  6c  dono- 

rum  magnitudine  padlum  initum  federis  fecum    inritaret.     San^ftus  vero 

homo  Dei  gavifiis  in  verbis   confblationis,   gratias   agens  Deo,    primum 

Regi  Sc  Reginae  verbum  Dei  &  regni  ejus  beatitudinem  &  magnitudinem 

l^niter  fuadens,  quafi  lac  fine  dolo  dediflet,  prsedicare  ccepit :  deinde  por 

ftea  cum  confenfu  Regis,  Deo  concedente,  &  ex  oratione  Pontificis  fandii 

noltri,  gentes,  quibus  ante  praedicatum  non  erat,  &  nunquam  verbum  Dei 

audierant,  congregatse  fiint.     Stans  itaque   fandius  Wilfridus   Epifcopus 

nofter  in  medio  gentiiium,fecundum  exemplum  Domini  nottri  Jefu-Chrifti 

&  prcecurfbris  ejus,  dixit :  Pcenitentiam  agite,  appropinquavit  regnum  Ccelorum. 

Bapti^tur  unufquifque  vejirum  in  nomine  Dei  .Patris,  ^  Filii,  &  Spiritus-fan- 

Ui,  &  caeteraj   per  piures   menfes  longo   ambitu  verborum  ab  exordio 

mundi  Omnipotentis  Dei  fac5ta  in  contemtum  idololatrise  eieganter  enuume- 

rans  ufque  ad  diem  judicii,  ubi  poena  seterna  peccatoribus,  &  eledtis  Dei 

vita  perpetua  prseparabitur ;  fuaviloqua  eloquentia  omnia  mirabiliter  per 

ordinem  praedicavit  Prsedicator  Evangelicus,  Tunc   quippe  fandtus  Pon- 

tifex  nofter  a  Deo  miffus  invenitgratiaminconfpedturegis,  &oftiumnia- 

gnum  fidei,  fecundum  Apoftolum,  apertum  erat  eij  &  Paganorum  utri- 

ufque  fexus,  quidam  voluntarie,  ahi  vero  coadti  Regis  imperio,  idolola- 

triam  deferentes,  Dominum  Potentem  confitentes,  ficut  per  Beatum  Pe- 

trum  Apoftolum  in  una  die  multa  millia,   baptizati   funt,   Rex  namque 

mitis  &  pius  per  Dominum  fadtus,  villam  fuam  propriam,  in  qu!a  mane- 

bat,  ad  Epifcopalem  fedem,  cum  territoriis  poftea  additis  lxxxvii  man- 

fionum  Selasfice,  fandto  novo  Evangeliftae  &  Baptiftse,  qui  fibi  fiiifque  cun- 

dtis  vits  perpetuae  viam  aperuit,  concedit:  ibique  fratribus  fiiis  congre- 

gatis  Coenobium  ad  requiem  fundavit,   quod  ufque  hodie   fubjedti   ejus 

poffident. 

XLI.  Be  Cedvala  J{ege  faHo. 

1N  diebus  quoque  illis  per  Pontificem  noftrum  populus  Ecclefise  Dei  co- 
piofe  de  die  in  diem  crefcens,  &  nominis  ejus  gloria  magnifice  clare- 

fcens 


Episcopi     Eborac. 

fcens ,  venit  quidam  exul  nobili  genere  de  defertis  Ciltinse  &  Ondred , 
nomine  Cedvala,  landti  parentis  noftri  amicitiam  diligenter  pofcens ,  ut 
ei  efTet  in  dodirina  &  auxilio  pater  fidelis,  &  ei  ille  filius  obediens ,  voto 
vovens  promifit  j  quo  pad:o  inito ,  tefle  Deo,  veraciter  compleverunt, 
Nam  fandus  Antifles  Chrifli  in  nonnullis  auxiliis  &  adjumentis  fsepe  an- 
xiatum  exulem  adjuvavit,  &  confirmavit,  ufquedum  corroboratus  fpernens 
inimicos  regnum  adeptus  eft.  Quippe  regnante  Cedvala,  occifis  &  fiipe- 
ratis  inimicis  ejus,  totam  Weftfexna  regionis  monarchiani  tenens,  ftatim 
fanduin  Wilfridum  Epifcopum  noftrum,  gentilem  populum  Southfexum 
bene  ad  Dominum  convertentem ,  &  nomen  Domini  perfe  magnifice  glo- 
rificantem,  patrem  fiium  venerabilem ,  &  fiiper  omnes  cariflimum  ad  fe 
venire  humiiiter  accerfivit:  jam  jamque  fandro  6c  venerabili  patre  noftro 
veniente,  rex  Cedvala  in  omni  regno  fuo  excelflim  confiliarium  mox  il- 
lum  compofioitj  ficut  Pharao  rex  ^gypti  Jofeph  de  carcere  dedudro  fe- 
cundum  Prophetam  dicentem  :  Conjiituit  eum  dominum  domus  fuce,  ufque, 
prudentiam  doceret.  Tunc  vero  Rex  Cedvala  triumphalis,  fand:o  Pontifici 
noftro  per  Dominum  elevato,  &,  innumeris  terrarum  partibus  &  mune- 
ribus  donorum  fecundum  defiderium  animas  fuse  pro  Deo  donatis,  ma- 
gnifice  patre  fuo  honorificato ,  regnum  fuum,  aut  in  acie  gladii,  aut  fe- 
dere  indultor  pacis,  iniiefiim  audaci  animo  tuebatur, 

XLII.  De  pace  Pontificis  noflri,  G?  Theodori  ArcUepifcopi. 

EOdem  quoque  tempore  Theodorus,  gratia   Dei  Archiepifcopus,  au- 
6toritatem  Apoftolicse  fedis,  a  qua  mifTus  erat,  metu  agitante  hono- 
rificans,  cum  Beato  Wilfirido  Epifcopo  noftro  diu  exule  fpoliato  vere  a- 
micitiam  inire  diutius  moratus  non  diftuHt.     Nam  cum  Theodorus  Ar- 
chiepifcopus    in    fenedta  uberi   frequenti  infirmitate   anxiatus    eft,    ad 
Londoniam   civitatem  Wilfridum,  &  Ercenwoldum   fiios   Epifcopos  ad 
fe  invitavit:  venientibus  autem  illis  Archiepifcopus  fapienter  totius  vit^e 
flise  curfiim  cum  confeflione  coram  Domino    pure   revelavit,  dicens :  & 
"  hoc  maxime  fcrupulum  me  premit,  quodin  te,  fand:iflime  Epifcope,  com- 
"  mifi,  confentiens  Regibus,  fine  caufa  peccati,  propriis  fubftantiis  fpolian- 
"  tibus  te,  &,  mcerentibus  fiibjeftis  tuis,  in  longum  exilium  exterminantibus 
"  (heu  pro  dolor)  omnis  mah.     Et  tunc  confiteor  Domino  6c  Sandlo  Pe- 
•'  tro  Apoftolo ;  &  vos,  fan(3:i  Epifcopi  mei,  teftes  eftote,  ut  cund:os  ami- 
*<  cos  meos  regales  &  principes  eorum  ubique  ad  amicitiam  tuam,  pro  re- 
"  miffione  peccati  mei,  per  omnem  modum  volentes  nolentefque  conftrin- 
"gens  adtraho,     Scio  enim  pofthuncannum,  appropinquantem  vitas  me^e 
"  terminum  fecundum  Domini  revelationem,  6c  ideo  adjuro  te  per  Domi- 
*'  num,  &  fandlum  Petrum  mihi  confentire,  ut  in  fedem  meam  Archiepifco- 
"  palem  fuperftitem  &  hseredem  vivens  te  conttituam  :   quia  veraciter   in 
"  omni  fapientia  &  in  judiciis  Romanorum  eruditilfimum  te  veftrse  gentis 
"  agnovi.     Tunc  iandtus  Wilfridus  Epifcopus  dixit:  det  tibi  Dominus  & 
*'  Sandus  Petrus  remiffionen>  omnis  controverfias  commifTae,  &  eropro  tua 
"  confeffione  orans  pro  te  ^ltiicus  in  perpetuum ;  &  modo  primum  mitte 
*'nuntios  cum  literis  ubique  ad  amicos  tuos,  ut  noftram  reconciliationem 
"  in  Domino,  6c  me  olim  innoxium  expoliatumagnofcanti  &  mihipertu- 
"  am  adjurationem  in  Domino  fecundunique  prseceptum  Apoftolicse  fedis 
"  partem  aliquam  fiibftantise  me^  reftituant ;  6c  poflea,  Deo  volente,  quis 
"  dignus  fit  fedem  Epifcopalem  poft  te  accipere,  cum  confenfu  tuo  in  ma- 
"  jori  confilio  confulemus. 

Deinde  Archiepifcopus,  poft  pad:um  ver^e  pacis  initum,  ad  Alfridura 
Regem  Aquilonalium  mifit  literas,  per  quas  adjuravit  eum,  ut  propter 
timorem  Domini,  prseceptaque  Apoftolicae  fedis  Prsfiiium,  &  pro  redemp- 
tione  .  animse  Ecfridi    Regis,  qui  prius  Epifcopum    noftrum    privatum 

K  omnibus 


7? 


74  V    I   T    A       S.       W    I    L    F    R    1    D    I. 

omnibus  de  patria  innocentem  exterminavit,  reconciliare  fubfedere  pacls 
ad  multorum  falutem  cum  eo  dignatus  fit.  Non  fblumautem  hunc  Re- 
gem  Archiepifcopus  ad  concordiam  excitavit :  fed  fibi  ubique  amicos, 
quafi  prius  inimicos,  :&cere  diligent^r  excogitavit.  Nam  ad  ^EIfledam 
fandia.m  Virginem  &  AbbatifTam  fuas  literas  emifit,  in  quibus  commeii- 
dans  fecundum  audtoritatem  Apoftolicse  fedis,  ut  pacem  cum  fand:o  Wii^ 
irido  Epifcopo  fine  dubio  iniret :  nec  non  Ethekedum  Regem  Mercio- 
rum  adjurans,  &  in  fiia  &  Chrifti  charitate,  fecundum  quod  prius  in  mente 
habebat,  fiafcipere  eum  his  fequentibus  didris  pr^ecepit. 

Glonojijftmo,  &  excellentijjtmo    Ethelredo  J{egi  Mercioriim   Theodorus,  gratia 

Dei  ^rchiepifcopus,  in  Domino  perennem  falutem.     Cogmfcat  itaque  fili  mi  di- 

leUiJJtme,  tua  miranAa  fanUitas,  ^acem  me  in  Chrijlo  habere  cum  venerando  E- 

pifcopo  Wilfrido,  ^  idcirco  te  canjfime,  paterna  dileUione  ammoneo,  £?  in  Chrijii 

charitate  tibi  prcecipio,  ut  ejus  fanBte  devotioni,  quantum  vires   ad-juvant,  prce- 

jiante  Deo  patrocinium,  ficut  femperfecifli,  quamdiu  vivas,  impendas :  quia  lonvo 

tempore  propriis  orbatus  fubftantiis  inter  Paganos    in  Domino  multum  laboravit. 

Et  idcirco  ego  "Theodorus,  humilis  Epifcopus,  decrepita  cetate  hoc  tuce  Beatitudini 

fuggero:  quia  Apoftolica  hoc  velut  fanUis  commendat   auUoritas,   ut  ille  fupra 

nominatus  fanUiJfimus  in  patientia  fua,ficut  dicit  Scriptura,  pojftdeat  animamju- 

am,  G?  injuriarum  fibi  injujie  inrogatarum  [immemor]  humilis  &  mitis  caputfu- 

um  Dominum  falvatorem  fequens,  ^  medicinam  expetens,  i§  fi  inveni  gratiam  in 

confpeUu  tuo,  licet  tibi  pro  longinquitate  itineris  durum  efe  videatur,    oculi  mei 

faciem  tuam  jucundam  videant,  <^  benedicat  tibi  anima  mea,  antequam  moriar. 

Age  ergo,  fili  mi,fili  mi,  taliter  de  illo  fupra  Jato  viro  fanUiJfimo,  ficut  te  depre- 

catus  Jum.     §lmd  fi  patri  tuo  non  longe   de  hoc  feculo  recefuro  obedieris,  mul- 

tum  tibi  proficiet  ad  falutem.  Valein  pace,  vive  in  Chrifto,  degein  Domino,Do- 

Tninus  fit  tecum. 

Quid  phira  dicam  ?  Poftquam  Ethelredus  Rex  propter  audtoritatem 
Beatiflimorum  Pontificum,  Agathonis  fcihcet  &  Benedidti  Sergiique,  per- 
cipientium  dignitatem  Apoftolicse  fedis,  canonice  hbenter  Pontificem  no- 
itrum  fiifcipiens,  multa  Monafteria,  &  regiones  proprii  juris  reddens,  ha- 
benfque  illum  in  fimimo  honore  dignitatis,  ufque  ad  finem  vitae  fidelis 
amicus  indefinenter  perfeverafit. 

XLIII.  ^omodo  Alfridus  T^x  Jujcepit  Poniificem  noftrum. 

jAdtum  eft  itaque  poftquam,  vergentibus  annorum  multorum  circuhs, 
Sandio  Redlore  noftro  aliquamdiu  honorifice  in  exiho  degente,  & 
Monachis  fiiis  per  diverfa  loca  totius  Britannias  exterminatis,  &  fiib  alie- 
nis  Dominis  moerentibus,  exfpedtantibufque  ^  Domino  redemtionem,  ut 
poftremo  audierunt  miferrimje  cladis  ruinam,  Ecfrido  Ultra-Umbrenfium 
Rege  occifb,  &  cum  omni  optimo  exercitus  fui  agmine  a  gente  Pidto- 
rum  oppreffo»  Poft  eum  Alfridus  Rex  fapientiffimus  regnavit,  qui  fandtum 
Wilfridum  Epifcopum  noftrum  de  exiho,  fecundo  anno  Regni  fui,  ve- 
nerabihter  fecundum  praeceptum  Archiepifcopi  ad  ieinvitavit;  &primum 
Coenobium  cum  pofTeffionibus  adhaerentibus  in  Haguftaldefe  indulgens, 
&  poft  intervallum  temporis,  fecundum  Beatiffimi  Agathonis  Apoftohcse 
fedis  Pr^efuhs,  &  Sandtae  Synodi  judicium,  propriam  fedem  Epifcopalem 
in  Eborica  civitate,  ScMonafterium  in  HRypis  cum  redditibus  fuis  red- 
didit,  expulfis  de  eo  alienis  Epifcopisj  quod  tantum  quinoue  annis  in 
gaudio  fubjedtorum  fliorum  de  exilio,  ficut  Johannes  Apoftolus  &  Evan- 
geliftaEphefum  rediens  fecure  pofTedit. 


XLIV.  De 


Episcopi     Eboblac. 

XLIV.    De  fufcitata  inimkitia  inter  eos. 

NAm  antiquse  inimicitise  fualbres,  quafi  de  fbpore  fomni  excitati,  ma- 
re  hujus  feculi  in  gaudio  ferenum,  procella  flante  turbinis,  invidi» 
folliculo  ad  triile  naufragiura  moventes,  &  facem  difTenfionis  extind:am 
refufcitavere.  Quippe  inter  Regem  fapientiffimum,  &  fand:um  virum  pr^e- 
didum  aliquando  pax  &  fecuritas,  &  pene  omnis  boni  gaudium  abun- 
davit :  aliquando  vero  aliquod  fpatium  oila  fervente  nequitise  plures  de- 
terioraviti  &  fic  iterum  in  concordia,  atque  iterum  in  difcordia,  alterna- 
tim  per  multos  annos  viventes  manebant,  ufque  dum  poftremo  maxima 
flamma  niimicitiae  exardefcente,  de  regione  Ultra-Umbrenfium  fandius 
homo  Dei  a  Rege  Alfrido  expulfus  receflit.  Nam  prima  caufa  efl  difTen- 
fionis  eorum  de  antiqua  origine  defcendens,  quia  Ecclefia,  quce  fandto  Pe- 
tro  Apoflolo  dedicata  eft,  territoriis  &  pofreflionibus  fuis  injufte  priva- 
tur.  Secunda  eft,  ut  Monafterium  fupradidlum,  quod  in  privilegium  no- 
bis  donabatur,  in  Epifcopalem  fedem  tranfmutatur ;  &  libertatcm  relin- 
quere,  quam  Sandus  Agatho,  &  quique  Reges  cenfuerunt  fixe  &  firmi- 
t ;r  pofTidere.  Tertia  deinde  eft,  ut  juffionibus  &  decretis  Theodori  Archie- 
pifcopi  ab  Apoftoiica  fede  miffi  obedire  oportere  cogebat,  non  illa  figni- 
ificans  canonica  ftatuta,  quse  in  principio  Epifcopatusfuiapudnos  degens, 
aut  in  noviffimis  temporibus  vitse  fiise  conftituit,  quando  omnes  Ecclefias 
noitras  ad  canonicam  pacem  unanimiter  vocavit :  fed  magis  ea  decreta , 
qu^e  mediis  temporibus  fuis,  quando  difcordia  inter  nos  in  Britannia  ex- 
orta  fiaerat,  ftatuit.  Ideo  fancStus  Pontifex  nofter  hsc  renuens,  ad  amicum 
fidelem  Ethelredum  regem  Merciorum  acceffit,  qui  eum  cum  magno  ho- 
nore  propter  reverentiam  Apoftohcie  fedis  fiifcepit;  &  inmultareveren- 
tia  Epifcopatus  ejus,  quem  reverentiffimus  Sexwlfus  Epifcopus  vita  obe- 
unte  ante  regebat,  fiib  proted:ione  Dei  &  ilhus  degens  manfit. 

XLV.     De  conjilio  jEdfwina-pathe^. 

IGitur  Alfi"edo  Rege,  cum  fandto  Berthwaldo  Archiepifco  &  totius 
pene  Britannise  Epifcopis,  congregata  fynodo,  in  campo  qui  diciturO- 
neftrefelda,-  deinde  legatis  ad  prsefentiam  fandti  Wilfridi  Epifcopi  miffisy 
rogantibus  humiliter  ut  eorum  obtutibus  dignaretur  prsefentari,  promit- 
tences  per  nuntios  flios  ftatuta  canonica  de  fraude  antiqua  rationem  fe  red- 
dituros,  fi  ad  illorum  conventum  non  negaret  pervenire.  Quid  plura  di- 
cam  ?  poftquam  vero  in  locum,  ubi  fynodalis  difputatio  debuerit  effe, 
conveniret ;  deinde  non  ita  contigit,  ficut  ei  promiffum  fuerat :  fed  mul- 
tse  &  magnae  altercationum  quseftiones  ab  eis  exortte  emerferunt,  maxi- 
me  ab  illis  Pontificibus  Ecclefiarum :  cum  voluntate  tamen  Alfiidi  Regis, 
&  confenfii  quorumdam  Abbatum  id  feciffe  non  dubium  habetur,  qui 
pacem  Ecclefiarum,  avantia  inftigante,  nullatenus  habere  concupiverunt  i 
6c  multa  falfa  objicientes,  quse  nulla  ratione  veritatis  comprobare  potue- 
runt ;  infuper  fecundum  ftatuta  &  juffiones  Theodori  Archiepifcopi  cen- 
fendum  Pontificehi  noftrum  confirmaverunt.  Ille  vero  intelligens  quod 
effent  argumentati,  humiliter  refpondit,  dicens  pr:Eceptis  illorum  confen- 
tire,  eorumque  decretis  fecundmn  Canonum  normam  cenfiiit  in  omni- 
bus  libenter  fe  velle  obedire.  Deinde  multis  &  duris  fermonibus  eorum 
pertinaciam  obftinationis,  quia  per  viginti  &  duos  annos  Apoftolicam  po- 
teftatem  non  timuerunt  contentiofe  refiftendo  exercere,  increpavit :  & 
interrogavit  eos,  qua  fronte  auderent  ftatutis  Apoftohcis  ab  Agathone 
fando,  &  Benedido  eledto,  &  Beato  Sergio  fand:iffimis  Papis  ad  Britan- 
niam  pro  falute  animarum  dirediis  prseponere,  aut  eligere  decreta  Theo- 
a  iEtfwinawath- 

K.  2  don 


IS 


-jS  V    I    T   A       S.       W    I    L    F    R    I    D    I 

dori  Archiepifcopi,   quse  in   difcordia  (  ut  diximus )  conftituit.     Interea 

dum  nuUus  modus  locutionis  decenter  ab  illis.  ordinatus  inventus  eft,  u- 

nas  ex  miniftris  Regis  Pontifici  noftro  valde  devotus,  queni  ille  a  pi-imas-' 

vo  vagientis  aetatulse  incunabulo  enutrivit;  ex  tentorio  Regis  latenter  e- 

rupit,  fimulans  alterius  effigiem,   cohortibus  fe  circumadftantiura   immi- 

fcens  quafi  ignotus,  ufquedum  ad  Pontificem  noftrum   perveniebat,  pan- 

dejjtfque  ei  cau:fem  judicii  illorum  revelabat  indicando,  dicens :  Hac  omni' 

m  fraude  te  moUuntur  decipere,   ut  primitus  per  fcriptmiem  proprice  manus  con- 

firmes  eorum  tantummodo  Judicium,  quodcumque  dejiituentes  definient  fuccumhere: 

ut  poftquam  ifto  alligatm  fueris  diftriSlionis  vinculo-,    de  catero  in  pofterum  per- 

mutare  nuUatenus  queas.     Ifta  fiquidem  erit  illortim  judicu  apertio,    ut  quicquid 

.    in  vltra-Vmbrenfium  aliquando  terra  pojfidere  vifus  fuifti ,   vel  in  Epifcopatu , 

vel  in  Monafteriis,  vel  in  qualibet  re,  cunbla  dimittas  s  ?^  fiquid  m  Merciorum  re~ 

gno  fubfecutm  eras  fuh  Ethelredo  rege,  omnia  reddendo  Jirchiepifopo  coaBe  re- 

linquas,  ab  ipjo  donandum  cui  vult :   S  ad  pojiremum  temetipfum  damnoMdo ,  de 

tuo  tu  fanUitatis  honore  cum  fubjcriptione  degraderis.     Haec  dicens  fubito  fub- 

terfugiens  difceilit.     Tunc  fandus  vir,  fummoe  virtutis  &  conftanti^,  ifta 

audiens,  cognito  deceptionis  argumento,  cautior  de  llibfcriptione  fepius 

replicata  effedtus  efl,     Reddere  vero  refponfa  inftanter  quserebant.&ali- 

quando  minitantes  arguebant,  dum  qui  noUet  mature  confiteri  fubire  ar- 

bitrium,  cito  fe  fententis  damnationis  fubjacere  fciret.     Quibus  refpon- 

dens    ait:     Vrimum    Archiepijcopi  audiens    judictum  illum    conjonantem  Jia- 

iutis    JanUorum    patrum    regulis,    toto     mentis    anniju   Jubjacere     amfleBor. 

Ad  ultimum  vero  dum  diutius  multis  agnofcentibus   caufam   celare  non 

poterant,  primum  dixerunt  fandtum  famulum   Dei  omnibus  facultatibus 

fpoliare  taUter  velie,  ut  nec  in  Ultra-Umbrenfium  regno,  nec  in  Mercio- 

rum  minimam  quidem  unius  domunculse  portiunculum  haberet.     Hujus 

autem .  judicii  inclementia  ab  Archiepifcopo,  &  Rege  diffinita,  &:ipfbsjam 

inimicos  horruit,  dicentes  impium  efte,  tam  femofum  virum  in  circuitu  na- 

tionibus  abfque  ulio  capitaii  crimine  omnibus  bonis  fuis  privare.     Noviffi- 

nmm  vero  aliquid  humanius  pertrad:antes  cenfuerunt,  ut  Monafterium  tan- 

tummodo  quod  conitruxit  in  HRypis,  ?%    dudum  cumomnibus  ad  illud 

pertinentibus  fandto  Petro  douans  commendaverit,   perceptumque  privi- 

legium  a  fandio  AgathonePapa,  Abbatifamilisqueibidem  converiantide- 

tulit,  redderent  in  pofreflionem  •■>  ea  tamen  interpofita  did:ione,  ut  propria 

manus  confcriptione  firmiter  conteftaretur,  quod  illic  quietus  confideret, 

fepta  Monafterii  abfque  licentia  Regis  non  tranfhiearet,  nec  aliquid  facer- 

dotalis  officii  attingeret :  fed  ut  fuum  de  femetipio  (quod  dicStu  horribile 

erat)  gradum  honoris  abjiceret,  fub  teftimonio  confirmationis  plurimum 

cogentes  compulerunt.     Quo  audito  fandrus  Wilfiidus   Epifcopus  nofter 

conftanter,  &  intrepida  voce  elevata,  locutus  erat,  dicens.     ^a  excaufa 

me  compellitis,  ut  tam  lugubri  calamitatis  mijeria  m  memetipjum  gladium  dirce  in- 

terfeUionis ,  hoc  eji  fubfcrtptionem  proprice  damnationis  convertam  ?  Nonne  fine  ali- 

quo  reatu  Jujpicionis  offendiculum  faciam  cunUis  audientihus  nominis  mei  divulgatio- 

nem,  qua  Epijcopi  vocabulo,  quamvis  indignm,  per  quadraginta  prope  annos  nun- 

cupabar?  Nec  ?io7ine  &  ego  primii^s  poft  obitumprimorum  Procerum  a  J^anBo  Gre- 

gbrio  direUorum  \_curavi,  ut']  Scoticavirulenta  plantationis  germina  eradicarem; 

ad  verumque  Pajcha,  &  ad  tonj^^uram  in  modum  coroncei  quce  antea  pojieriori  capitvs 

parte  abrafa  vertice,  fecundum  Apoftolicts  fedis  rationem,  totam  iSltra-Umhrenfium 

gentem  permutando  converterem ;  aut  quomodo  juxta  ritum  primitivce  Ecclefiee  con- 

Jono  vocis  modulamine  binis  adjlantibm  cJwris  perfultare  ;  re^onjoriis,  antiphonijque 

reciprocis  inftruerem,  vel  quomodo  vitam  Monachorum  Jecundum  regulamJanUi  Be- 

nediHi  Patris,  quam  nuUm  prior  ibi  invexit,  conftituerem  ?    Et  nunc  contra  me 

quomodo  Juhitam  damnationis  ipje  protulero,  extra  conjcientiam  alicujus  facinorist 

Jententiam?  Jed  de  hac  noviter  ortaquceftione,  quameum  Janclitatis  habitum  vio- 

lare  eftis  conati.     Fiducialiter  Jedem  appeUo  Apojiolicam :  veftrum  autem  quijquis' 

deponere 


Episcopt     Eborac. 

cieponere  meum  dignitatis  graclum  priefumit,  a  me  hodie  invitatm  mecum  pergat  il~ 
luc  ad  judicium.  Dehent  etenim  diligenter  fcire  viri  7{pmani  fapientes,  pro  qua 
culpa  vos  me  dcgradare  cupiatis,  prtus  quam  vobis  folis  ad  ijia  confentiam.  Hcec 
atidientes  Archiepifcopus  &  I{ex  dixerunt :  modo  utique  culpahilis  faUus  a  nobis 
uotatus  dammtur,    quod  magis  illorum ,    quam  nojlrum  elegit  judicium.     Et  hoc 

promittendo  }{ex  addehat  Archicpifcopo  :  Facia?n  enim,f  jubes,  abfque  hcefitatiojiis 
mora,  ut  vi  opprimentis  exercitus  mci,  coaHiis  hac  vice  nojlrum  fubire  judicium 

paratumfe  fateatur.  Concilialcs  autem  cceteri  dicebant  Epifcopi :  I^cordari  opor- 
tet,  quod  in  noftram  pronujfionis  fidem  huc  ufque  perrexit,  aliter  non  prafumens : 

pariter  projpero  itinere  in  pace  revertamur  ad  domus  nofiras. 

X  L  V I.  He  reditu  ejus  ad  Mthelredum  regem. 

T^'  Oft  liiis  igitiir  fermocinationes  fblvitur  inutile  concilium  ex  utraque 
\  parte,  &  unufquilque  domi  revertens  feceffit :  &  ita,  Deo  protegente, 
iervus  fuus  liberatus  de  manibus  inimicorum,  ad  fideliffimum  Regem  M- 
thelredum  redibat  indemnis,  Nofter  autem  Sandius  Pontifex  pergens  de- 
venit  ad  ^^thelredum  Regem,  denuntians  ei  cundtam  dura^  locutionis  in- 
feAatiouem,  quse  a  Prfflfulibus  contra  illius  prsceptum  illata  erat.  Tunc 
interrogans  quoque  Regem,  quomodo  &  qualiter  decrevilTet  de  polTeffio- 
neterrarum,  propriarumque  facultatum,  qu^sab  ipfb  donata  ftmt  eij  Rex 
vero  refpondit :  Majorem  non  addo  perturhationem ,  dejiruendo  Monachorum 
vitam,  quee  ad  Ecclefam  Beati  Petri  Apofioli  dedicata  erat :  fed  in  eodem  per- 
manente  fiatu,  vita  camite,  refervaho,  quce  a  me  Domino  favente  confervata  efi, 
ufqus  quo  prius  tecum  nuntios  propnos  vel  fcripta  proprietatis  ad  l^mam  prcsmi- 
fero  interrogare  de  bis  imminentibus  caufs,  quomodo  re^a  defderans  falvus  in- 
veniar.  Hac  refponfione  percepta,  congaudentes  divili,  nnufquifque  ad 
propria  remeabat. 

X  L  V  1 1.    De  excommunicatione  nofira. 

fNimici  vero  qui  hsreditatern  fandti  Pontificis  noflri  fibi  ufurpabant , 
annuntiantes  nos  effe  a  fbrte  fidehum  fegregatos,  &  eosqui  nobifcum 
participarent ;  in  tantum  communionem  noflram  execraverunt,  ut  fi  quif^ 
piam  Abbatum,  vel  Presbyterorum  noftrorum,  a  fideli  de  plebe  rogatus, 
refedtionem  fiiam  ante  fe  poiitam  figno  crucis  Dei  benediceret,  foras  pro- 
jiciendam,  &  efFundendam  ,  quafi  idolothytum,  judicabant ;  &  vafa  Dei 
quibus  noftri  vefcebantur,  lavari  prius,  quafi  fbrde  polluta  jubebant,  an- 
tequam  ab  ahis  contingerentur. 

X  L  V  1 1 1.  De  navigio  ejus  profeUuque  J\omam, 

"¥  ^  ^c  miferabilis  &  lamentabilis  ingruens  calamitas  a  nobis  comperta, 
^["J^  ad  Dominum  inceffabiliter  die  nod:uque  clamantes,  in  jejunio  & 
fletu  cum  omnibus  lubje6tis  noftris  congregationibus  fundentes  precem 
orationis  offerebamus  ,  quoufque  parati  cum  fan6to  Pontifice  noftro  ad- 
fcenderunt  navem,  &  vehiculo  navis  tranfportati  ad  litora  Auftralia,  Do- 
niino  prsviante,  pervenerunt :  tunc  vero  pedeftri  greiTu  fiiper  terram  fi- 
mul  gradientes,  fand:is  auxiliantibus  ApoftoUs,  falvo  fpatiofo  itinere,  ad 
Apoftolicam  venientes  fedem,  prsefentati  adftiterunt  progeniculantes  flexis 
pophtibus,  obnixe  obfecrantes  poftulabant,  ut  hoc  illorum  legationis  indi- 
culum,  quamvis  rufticitate  magis  conlcriptum  quam  urbanitatis  facundia 
exaratum  appareat,  pro  fua  confuetudinaria  pietatis  clementia  non  dedi- 
gnantes  flifciperent.  Scire  enim,  dicebant ,  vejiram  dignitatem  hoc  voJumus , 
ut  neminem  per  invidiam  accufandum  advenimus :  fed  tantum,  ut  fiquis  in  ve- 
Jiro  Beatijfmo  Concilio  contra  aliujide  veniens,  aliquando  perferre  aufus  ejl  accu- 

K  3  fationis 


77 


78  ViTaS.       WlLFRIDl 

fationis  objeUionem ;  in  quantum  veflra  adjuvante  clementia  valuerimus,  aut  excu' 
fareyji  falfa;  aut  confiteri,  f  vera,paratifumus.  Clementia  ergo  conditoris  no- 
Jiri,  ^  Beatorum  Apofiolorum  Principis  proteBi,  ad  hanc  gloriofiffimam  fedem, 
quafi  ad  matris  gremium,  confugimus,  fufferendo  quicquid  veflra  beatijfma  im- 
perabit  au^oritas. 

Deinde  itaque  k  Beatiffimo  Apoftolico  Papa  Johanne  Sandtis  Pontifex 
nofter  Wilfridus  Epifcopus  cum  reverendiffimisPresbyteris,  &  omni  Cle- 
ro  venerabili,  benigna  pietate  fufceptus,  giorific^  fedis  relponfa  expe- 
«Stantes,  per  aliquos  dies  requiefcentes,  manfione  voluntarie  prseparata 
manferunt.  Interim  quoque  legati  a  Sandto  Archiepifcopo  Berchtvaldo 
cum  fuis  fcriptis  accu^tionis  ad  Apoflolicam  fedem  dn-ed:is,  fupplices  pe- 
tentes  fibi  prseberi  k  gloriofiffima  fede  auditum  legationis  fua^,  qua  funge- 
bantur,  fimul  pervenerunt.  Tunc  vero  Beatiffimus  Apoftoiicus  Johan- 
nes  Papa  cum  Epifcopis  fuis  undique  congregatis,  &  omni  venerabili  cle- 
ro  ad  Synodalem  locum  veniens,  prsfentato  Deo  amabili  Wilfrido  Epif- 
copo  cum  fratribus  fuis  venerabilibns,  primum  petitionis  fux  cartula  co- 
ram  omni  conventu  relegebatur  hoc  modo  continens. 

X LI  X.  De  cartula  petitionis  fuce, 

Wmino    Apoflolico    terque     Beatijfmo    Vmverfali   Papte  Johanni ,    Wil- 

'  fridus    fupplex  ^   humilis   fervus  fervorum    Dei  Epifcopus,    "  Cognof- 

"cat   San(5titas   veftra    iftas  effe   caufas,    pro   quibus  hanc  fedem  Apo- 

^'  ftolicam ,  veftramque    Beatiffimam    Praefentiam    de    ultima    terrarum 

"  parte  jam  vice  tertia  adjuvandus  adveni.     Primo  quia  unitas  Apoftoli- 

"  corum  virorum  individua  femper  effe  fblet  j  utque  qua;  a  prcedecefTore 

"  veftro  Beatiffimo  Apathone  Papa  juftiffimis  atque  clenientiffimis  judiciis 

"  decreta  flint,  veftra  pia  audtoritas,  quia  multis  non  dubium  eft  ad  falu- 

"tem  proficere,  confirmet  Sc  corroboretj  &  ut  pietas  veftra  intelligere 

*'  dignetur,  quia  in  omnibus  veftrse  Beatitudinis  juffionibus   humiles,  & 

"  fupplices  fubire  parati  fumus.     Perturbationibus  enim  nuper  in  Britan- 

"  nia  ortis  ex  parte  eorum,  qui  contra  decreta  fupradidti  Beatiffimi  Aga- 

"thonis  Papse,  illiufque  fiiccefTorum  venerabihum   patrum  fibimet  Epif- 

"copatum  &  Monafteria  terrafque  cum  omnibus  meis  fecultatibus  ufur- 

"  pabant,  compulfus,   hanc   facrofandlam    Apoftohcam   fedem   appellavi, 

"  conteftans  eos  per   Omnipotentem  Dominum,  &  Beatum  Petrum  Prin- 

"  cipem  Apoftolorum,  ut  fi  quis  aliquam  contra  me  accufationem  haberet, 

*'  ad  veftram  mecum  pr^efentiam  judicandus  conveniret,  ficut  prsedeceffo- 

"  ris  veftri  Beati   Sergii   Papse  fcripta  decernebant.     Et  ideo  petitionum 

"  parvitatis  me^e  paginam  veftrs  gloriofiffimse  Prxfentise  pro  inftantino- 

"  bis  notiffima  neceflitate   ofFerendam  curavi,  cum  quibus  veftr^e  folitse 

"  clementiae  benignas  aures  pulfare  hsec  continens  prsefiimo,  utomniare- 

"  dtitudinis  pietatifque,  quae  i  Beatiffimis  antecefforibus  veftris  Dominis 

"  Apoftolicis,  fandto  Agathone,  6c  eledto  Benedidto,  &  Beato  Sergio,  u- 

"  nanimiter  erga  meam  parvitatem  decreta  funt,  vos  largiflua  pietatis  be- 

"nevolentia  confirmare  dignemini.     Veftram  inflexibilem  audtoritatem  ex 

"  intima  cordis  intentione,  non  fblum  ego,  fed  &  omnes  qui  mecum  ad- 

"  venerunt  firatrcs  obfecrantes  humiliter  poftulamus,  ut  fi  quilibet  accu- 

"fatores  contra  nos  aliunde  venerint,  per  veftram  juffionem  in  medium 

"  produ(5ti  exponant  accufationis  cau^s :  &  fi  vel  minimam  quidem  con- 

"  firmare  potuerint,  libenter  veftri  arbitrii  sequitatem  fuftinere  parati  fii- 

"  nius.     Si  autem  mendacia  tantummodo  veftrje  Beatiffimse  Aud;oritati  fal- 

"  fis  commendata  cartulis  adferre  aufi  funt  >  detur  nobis  licentia,  prout 

"  veftrae  Sandtitati  placuerit,  ipfas  accufationes  expurgare.     Nec  nonfup- 

"plex  &  humihs  veftram  Sandiitatem  deprecor,  ut  eadem  audtoritatisin- 

*'  ftantia  Ethelredo  Regi  Merciorum  de  vitse  noftrae  fblatio  imperare  di- 

"  gnemini 


Episcopi     Eborac.  7^ 

"  gnemini,  qua  prsedecefTores  veftri  Beatiffimi  Apoftolici,  landrus  Agatho; 
"  Benedidius,  &  Sergius  demandabanc,  hoc  eft,  ut  ipfa  Monafteria  cuni  cx- 
"  teris  ad  ea  pertinentibus,  quce  mihi  ab  iplb  Rege  Ethekedo,  fratre  Wl- 
''fario,  velahis  quibuilibet,  pro  redemtione  animarum  fuarum  perdonata 
"fmit,  nemo  per  invidiam  vel  nefandam  cupiditatem  auferre  &  invadere; 
"  contra  veftra  itatuta  atque  ilhus  fupradidi  Regis  vohmtatem,  praefumat„ 
"Et  adhuc  fummopere  veftram  ahnitatem  obnixis  precibus  humihterde- 
*'  pofco,  ut  omnia,  qus  antedeceffor  vefter  fkpe  memoratus,  &  Beatiffimus 
"Agatho  in  hac  ApoftoUca  fede  cum  univerfa  Synodo  decreverat,  ipfuni 
"  Regem  Alfridum  Aquilonenfium  adimplere,  tranquiUiflimis  monitis  ob- 
"fecretis.     Quod  fi  forte  hoc  iUi  durum  videatur  pro  mea  caufa  effe, 
"EboraicK  civitatis  Epifcopatus  cum   csteris  quamplurimis  Monafteriis 
"in  veftro  pendeat  arJDitrio,   cui  redtiffimum  gubernare  cenfeatis,     Tan- 
"  tum  ipfa  duo  Monafteria,  quod  primum  dicitur  HRypis,  &  alterum,  quod 
*'Haguftaldefe  vocatur,  quse  a  fand:o  Agathone  Papa  hujus  ApoftoUcse 
"  fedis  fub  uno  privilegio  adfcripta  funt ,  per  veftrae  petitionis  auxiUum 
*'  cum  omnibus  terris  atque  pofTeflionibus  ad  ea  pertinentibus  nobis  refti- 
"  tuantur.     Et  poft  has  petitiones  hoc  addam,    quod  juxta  ftatuta  cano- 
*'  num  debitam  venerationem  cum  firaterna  charitate  Archiepifcopo  Berth- 
"  valdo  femper  exhibebo :  &  fic  me  Ubenter  fedlurum  promitto,  tantum- 
*'modo  ii  ipfe  prsedecefforum  veftrorum,   Beatiffimi  Agathonis,  ejufque     , 
*'  fiiccefrorum,  fundatiffima  erga  meam  parvitatem  adimpleat  decreta. 

L.   De  eo  quod  Johannes  Papa  prcedecej^orum  Jcripta  recenfenda  dixit.        ■^ 

Oftquam  petitionis  noftrse  feries  recitata  eft ,  &  diUgenter  a  glorio- 

fiffimis  aufcuitata ,  ad  habitaculaque  noftra  redire  licentiam  dede-, 

iruntj  introdud:is  quoque  ad  praefentiam  eorum  honorabilem  a  Sand:o 
Berthvaldo  Archiepifcopo  cum  fcriptis  fiiis  viris  diredtis  ad  Apoftoli- 
cam  fedem,  quorum  niultiplices  &  magnas  accufationes  contra  hominem 
Dei  Wilfridum  Epifcopum  audientes,  uniufcujufque  capituli  examinatio- 
nem  ambobus  prsefentibus,  hoc  eft  accufatoribus,  &  excufantibus,  ftabiU- 
ter  audire  in  futuro  tempore  per  ordinem  promiferunt,  &  jam  ipfbs  do- 
mum  redire  jufTerunt.  Tunc  Beatiffimus  Johannes  Apoftolicse  fedis  Pa- 
pa  Coepifcopis  fiais  in  Synodali  loco  fedentibus  dixit. 

0  SanEla  Synadm,  nojirum  ejl  primum  JanUiJJimorum  antedecejforum  nojiro- 
rum  pemurrere  canones,  G?  examinare  fcripta,  de  hac  eadem  inimicitia  fraudis  ex 
utraque  parte  olim  ad  hanc  Apojlolicam  fedem  direHa  s  &  diligenter  confiderare, 
quid  ter  Beatiffimus  Agatho  in  hu  caufis  cenfuerit,  &  pojl  eum  eleSlus  BenediBusi 
nec  non  S?  prcedecejfor  meus  fanHiffimus  Sergius  memofialiter  retinere,  quid  de 
hac  eadem  re  J^gibus  &  fanSlo  Archiepifcopo  faciendum  fit  ab  Apofiolica  fede 
decreverunt.  Deinde  facilius  ex  utraque  parte  in  prafentia  fraternitatis  vefirm 
in  invicem  certantibus,  Deo  adjuvante,  C^  fan^o  Petro  Princtpe  Apofiolorum  ve- 
ritatis  lumine  injiru^i  mendacium  exceecatum  agnofcere  valeamus,  \3  fecundum 
normam  JanUiJfimorum  primorum  prcedecej^orum  canonice  cenfeamus.  Et  hoc  ta- 
le  caniilium  Beatiffimi  Johanms  univerfse  Synodo  complacuit,  &  fic  fe-* 
cerunt.  ^ 

L  I.  Wilfridus  in  Synodo  J^mana  per  Johannem  Papam  abfolvitur. 

¥  Taque  quadam  die  Beatiffimus  Johannes  Apoftolicse  fedis  Pr^ful,  &  re- 
J  verendiffimi  Coepifcopi  ejus  in  l^ndtum  conciiium  congregati,  juffe- 
runt  utriufque  partis  accufetorum  &  defenfbrum  eIe<Stos  viros  fandloeon- 
ventui  prsefentari,  &  mox  ita  fadtumeft.  Nam  fandtus  Wilfridus  Epifco- 
pus,  &  venerabiles  Presbyteri  &  Diacones  ejus  prsefentati  fiint,  humiles 
&  fiipplices  honorabiles  facies  falutantes,  promittentes  fe  cum  intimo  cor- 

dis 


8o  V    1    T    A       S.       W   1   L    F    R    1    D    I. 

affedlu  iHius  Apoftolics  fedis  decreta  fufcipere   &  adimplere.     Nec  non 

&  ftndti  Archiepifcopi  nuntii  lecundum  priEceptum    fandtiffimorum  ve- 

nientes  adftiterunt:  quibus  datum  erat  tempus  ioquendi,  ut  unum  quod- 

cumque  capitulum  accufationis  eligerent,  primum  adverium  nosdicerenti 

poftea  ad  alia  ordinantes  in  conflidtu  accederent.  Qui  refponderunt  dicentes : 

Hoc  erat  primum  capitulum  nofirte  accufationis,  quod  ijie  prcefens  Wilfridus  Epif- 

copus  judicia  SanBi  Epifcopi  Berthvaldi  Cantuariorum  Ecclefiie  i3  totius  Britati- 

nice  ab  hac  Apofiolica  fede  emiffi  fiatuta  coram  Synodo  contumaciter  renuens  con- 

temfit.     Nos  nofirce  partis  fententiam  detulimm,    vos  vefiram  defenfionem  dicite. 

Stans  itaque  Sandlus  Wilfridus  Epifcopus  nofter,  honorabili  fenio  con- 

vedlus,   cum  fratribus  fiiis  venerabilibus  in  confpedlu  totius  congregatio- 

nis,  dixit ;  Humilis  &  fupplex  excellentijfimam  SanUitatem  vefiram  deprecor,  ut 

mece  parvitatis  dignemini   veritatem  hujus  rei  gefiee  a  me  audire,     Eram  enim 

in  concilio  fedens   cum   Ahhatihus  meis    ac   Vresbyteris ,    nec  non  &  Diaconibus : 

'  unum  ex  numero  Epifcoporum  illic  congregatorum  miferunt  ad  me,  interrogantem 

fermonihus  l{egis,   nec  minus  G?   Archiepifcopi,  fi  ipfius  folummodo  Archiepifcopi 

judicio  confentire  voluiffem ;    &  quicquid  ille   ludicando  deereviffet ,    an  paratus 

fuifiem  adimplere  omnibus  votis,   annon  ?     Aa  ifiud  ita  fcifcitanti  rejfondeham  : 

quee  erat  illius  fententiajudicii,  fcire  prius  oportet,  quam  confiteamur,  utrum  pati 

ea  valeamus   exfequendo,    an  aliter.      Ille  autem  fe  nejcire  afiirmabat ,   nec  alio 

modo  Archiepifcopum  velle  revelando     cuiquam   nofirum  patefacere  judicii  exohi- 

tionem  dicehat,  antequam  propria  manus  fubfcriptione  cora?n  priefenti  concilio  fa- 

tentes  confirmaremus ,   ut  ejus  unicum  per  omnia  judicium  eligentes  tenere ;  nec 

ah  eo  ad  dexteram,   neque  ad  finifiram  declinantes  deviaremus.     Ifiius   tam  an- 

guftam  diftriUionis  coartationem,  diceham,  numquam  antea  a  quoquam  hominum 

<  coaUam  audivi,  ut  omnino  juramenti  nodo  adftriUus  Jateretur   decreta  compofita, 

"*  quamvis  impoffihilia,  perfolvere,  priufquam  fciret  vim  decreti-     Attamen  ihi  co' 

ram  Jenatu  fpopondi,   quatenus  in  cunSiis  Archiepijcopi  judicio  ,   in  quibus  confo- 

nans  invenitur  ftatutis  fanUorum   Patrum,  regulis,  &  canonicis  definitionihus ,  & 

non  difcrepans  prorfus  in  uUa  re  hfanBi  Agathonis  Synodo,  cteterorumque  ortho- 

doxorum  ei  fuccejjorum  reperiatur,   toto  mentis  conatu  fubjacere  parati  invenie- 

mur. 

Hanc  excufationem  fand:us  Pontifex  nofter  reddidit,  &  filendo  quievit. 
Tunc  Sandla  Synodus  refpondit:  Wtlfridu^  Deo  amabilis  Epifcopus  camnice 
proteUionem  fuce  defenfionis  expofuit.  Tunc  inter  fe  Graci;!^antes,  &  fuhridentes 
nos,  ac  celantes  multa,  loqui  cceperunt,  pofiremo  dicentes  accufatoribus  :  Non  ig- 
noratis,  carijjimi  fratres,  [  quod  ]  hahemus  ex  pnecepto  canonmn  nofirorum,  quo- 
tiefcumque  Clericis  ah  accufatoribm  multa  crimina  ohjiciuntur ;  &  unum  ex  zpfis, 
de  quo  prius  egerit,  probare  non  potuerint ;  ad  ecetera  jam  non  admittantur,  Sed 
tamen  propter  honorem  fanUi  Archiepifcopi  ab  hujus  Apofiolicts  fedis  monarchia 
direUi,  ^  pro  hujus  BeatiJJimi  Wilfridi  Epifcopi  reverentia  diu  fraude  f^oliati, 
ut  afferitur,  Deo  &  fanUo  Petro  Frincipe  Apojiolorum  revelante  ^  aperiente,  per 
multos  dies  &  menfes  omnia  capitula  plene  eventilantes,  finem  rei  imponere  defi- 
derantes  non  fafiidiofe  curahimus.  Poft  h«ec  verba  Pontifici  noftro  cum  fra- 
tribus  fiiis  triumphali  gaudio  incoepto,  k  Sandta  Synodo  licentia  data,  fe 
ad  aliarum  dierum  conflid:um  pr^parantes,  ad  manfiones  fuas  redierunt. 
Alii  vero  e  contrario  primo  ingreffu  conflidiionis  confufi ,  domum  fiiam 
adierunt,  &  nebuls  mendaciorum  flante  vento  fapientice  difperfse  ■■,  fbleque 
veritatis  per  Domini  adjutorium  &  fandtum  Petrum  inlucefcente ,  per 
plura  fpatia  dierum  &  menfium  ab  omni  piaculo  fcelere  degradandi  pure 
perfe(Steque  excufatus  probabilis  fand:us  Pontifex  nofter  apparuit.  Nam 
per  iiii  menfes  &  lxx  conciliabula  fand:iflim2e  fedis,  de  fbrnace  ignis  exa- 
minandus,  Apoftolica  poteftate  hoc  modo  auxiliante  purificatus  ( ut  di- 
camj  evafit:  [  recitatumque  ]  breviter,  quia  in  Sand:o  Pafcha,  tertiadie, 
ter  Beatiffimi  Agathonis  Synodus  adverflim  pravitates  h^ereticorum  cum 
centum  xxy  orthodoxis  Epifcopis  conftituta  eft :  ex  quibus  unufquifque 

pro 


Episcopi     Eborac. 

pro  fua  provincia  &  civitate  veram  fidem  confefTus  eft,  &  fubfcriptione 
Ixia  confirmavit.  Hsc  coram  omni  populo  more  Romanorum  clara  vo- 
ce  legebatur,  in  qua  lcriptura  inventum  erat  inter  csetera :  Wilfridus  Dea 
amabilis  Epifcopus  Eboricx  civitatis,  Jpojhlicam  jedem  de  fua  caufa  appellans^ 
i3  ab  hac  potejiate  de  certis  incertifque  rebus  abfolutus,  &  cum  aliis  cxxv.  Co' 
epifcopis  in  fynodo  judicii  fede  confiitutus  pro  omni  Aquilonali  parte  Britannits 
&  Hibernia  injulis,  qux  ab  Anglorum  ^  Britonum,  nec  non  Scotorum  &  Pi-' 
Horum  (Tentibus  colebantur,  veram  S?  catholicam  fidem  confeffus  eji,  ^  cum  fub- 
fcriptione  fua  corroboravit.  Itaque  quo  audito  omnes '  cives  Romani  fapi- 
entes  ftupefadi  funt.  Tunc  Bonifacius  &  Sifinnius,  &  alii  nonnulli,  qui 
eum  in  dicbus  beatse  memorise  Agathonis  agnofcentes  viderant,  dicebant 
iftum  effe  prxfentem  Domino  amabilem  Wilfridum  Epifcopum,  quem  be- 
atiffimus  Agatho  purificatum  de  accuiationibus  Apoftolica  audioritate 
abfolutum  olim  ad  propria  remifit :  Et  iteruni  nunc  (pr6  dolor  \ )  infe- 
ftatorum  infidise  exorbitare  de  propria  iede  fecerunt.  Qui  per  xl.  &  eo 
ampUus  [annos]  Epiicopatus  officia  fvingebatur,  &  tam  honorabilem  fe- 
nem  cum  firatribus  venerabihbus  accufatores  falfidici,  &  cum  Pfeudograiis 
audaci  tementate,  &  (ut  ita  dicamj  unus  Diaconus  &  alii  omnes  fine  ali- 
quo  Ecclefiafticse  dignitatis  gradu,  in  conventu  Apoftolicae  fedis  excellen- 
tiffimam  perfbnam  aufi  funt  accufare.  Et  ideo  digni  funt  poenas  luere, 
in  ima  carceris  anguilia  ufque  ad  finem  mortis  macerari.  Et  tunc  viri 
Romani  verum  eos  dixiffe  affirmabant.  Dixit  autem  beatiffimus  Johan- 
nes  Apoftolicse  fedis  Papa :  Beatus  Wilfridus  Deo  amabilis  Epifcopus,  in  quo 
nullam  criminis  per  tot  fonciliabula  nojira  examinando  tam  diligenter  obJeUionem 
invenimus,  beati  Petri  Apojioli  G?  Apojiolorum  principis  auUoritate,  qui  habet 
potejiatem  folvendi  ligandique  ah  occultis  deliUis,  exfotutus  Jit :  Et  quod  beatus 
.  Agatho,  ^  eleBus  Betiedi^us,  fanSlufque  Sergius,  Apojiolici  Prafules,  de  eo  cen- 
fuerunt ;  noflrce  quoque  parvitatis  humilitas  cum  totius  Synodi  confenfu,  l{egibus, 
&  Archieplfcopis  fcripta  judicia  per  manum  beati  Wilfridi  Epifcopi  ad  eos  emif- 
fa  affirmare  decrevit,  hoc  modo  dicens, 

L 1 1.  Johmnis  Papts  Epijiola  ad  Ethelredum  ^  Alfridum  J^eges,  '» 

DOminis  eminetitiffimis ,  Ethelredo  T^egi  Merciorum ,  G?  Alfrido  i^-' 
^  Derorum  ^  Bernicorum ,  Johannes  Papa.  De  veftrae  qui- 
*'dem  eximise  religionis  acceffibus,  gratia  Dei  operante,  gaudemus;  fervo- 
"rem  fidei  cernentes  in  vobis,  quam  ex  praedicatione  Principis  Apoftolo- 
"rum,  Domino  veftras  animas  illuminante  percepiftis,  &  efficaciter  retine- 
"  tis,  ut  gaudium  noftrum  mehor  acceffus  amplificet.  Illud  vero  animos 
*'noftrosafficit,  &  confacerdotum ;  at  totius  Ecclefiae  contriftavit  auditum 
"  inextricabilis  quorumdam  diffenfio  ,  quod  &  ad  corrc<Sionem  oportet 
^'Domino  annuente  perducere,  utnon  contemtores  Pontificalium  decreto- 
"  rum  fed  ut  obedientiae  fihi  ante  Dominum  omnium  judicem  comprobe- 
"  mini  effe  cuftodes.  Dudum  enim  fiib  Apoftohcce  memorise,  praedecefTore 
"  noftro  Agathone  Pontifice ,  dum  Wilfridus  Epifcopus  ad  hanc  fedeni 
"  Apoftolicam  veniens  appellafret  j  prsefentibus  ejus  contrariiSj  quiaTheo- 
"  doro  venerandse  memorise  Archiepifcopo  fandiae  Cantuariorum  Ecclefiae 
"  ex  hac  Apoftohca  fede  mandato,  &  Hildse  religiofae  memorise  Abbatiffae 
"  ad  eum  accufandum  huc  prius  advenerant,  etiam  hic  Epifcopi  de  diver- 
*'fis  provinciis  cum  fuprafato  fandto  Pontifice  congregati,  quse  a  partibus 
"dicebantur,  regulariter  qusefierunt,  &  fententialiter  decreverunt;  ean- 
«^demque  fententiam  fuccefTores  ejus  fandti  Pontifices  praedeceffores  noftri 
"  fecuti  funt.  Nec  hoc  venerandse  memorise  Theodorus  Pr^ful,  qui  ab 
"  hac  Apoftolica  fede  diredlus  erat,  contravenifTe  recognofcitur ,  neque 
"  accufationem  aUquam  poftmodum  ad  hanc  fedem  Apoftolicam  deman- 
*'davit:   magis  autem  (ut  ex  ejus  did:is  apparuit )  &  decretis  Pontificali- 

L  "  bus 


B2 


V 


I    T 


A       S.       W    I    L    F    R    1    D    L 


bus  obfecutus  erat.    Succurrendum  erat  kaque  cum  Dei  prsefidio ,   m 
perieveret  in  uno  loco  diffenfio,  dum  cKteris  conlacerdotum  ac  plebium 
unanimitas  maneat.     Et  hcec  de  prseterrtis  meimorabimug.     De  praslen- 
tibus  quoque  innotefcere  inclitas  veftrse  Chriftianitati  prsevidimus,  quod 
hi,  qui  de  eadem  infula  Britannia  huc  advenerunt,    &  accufationes  con- 
tra  Wilfridum  Epifcopum  detulerunt;    ille   fuperveniens  cum  fratribus 
fuis  in  accufatores  ejus  quod  acculaverunt,  retorferunt.     Quorum  con- 
flidlus  apud  conventum  reverentiflimorum  Epifcoporum  &  iacerdotum, 
qui  hic  ad  prsefen»  iriventi  fiint,    per  dies  aliquot  fieri  procuravimus : 
apud  quos  omnia  quseque  in  fcriptis  vel  anterioribus,  vel  modernis,  par- 
tes  detulerunt,  vel  hic  inveniri  potuerunt,  vel  a  partibus  verbaliter  di- 
dta  funt  ,•   fubtiliter  inquifita  ad  cognitionem  noftram   perdudta  fiint : 
donec  ipfae  principales  perfbns,   de  quibus  contentio  exorta  eft,   prs- 
fentes  afFuerint,  quos  neceffe  erat ,   ut  contentio  omnis  finem  accipiat , 
advenire  &  confedere,     Et   idcirco  admonemus  Berthvaldum  Prsfulem 
fan(Stae  Cantuariorum  Ecclefise,  quem  aud:oritate  principis  Apoftolorum 
Archiepifcopum   ibidem    confirmavimus ,  reverentiffimum  fiatrem  no- 
ftrum,  ut  Synodum  convocet  una  cum  Wilfrido  Epifcopo  :   &  concilio 
regulariter  celebrato,     Bozam  atque  Johannem  Epifcopos  in  Synodum 
feciat  advenire,  vocefque  partium  audiat ,   &  confideret  quid  fibi  invi- 
cem  partes  valeant  approbare:    &  fiquidem  eo  fufFragante  apudSyno- 
dum  hoc  regulariter  determinare  valuerit,  gratum  nobis  &  partibus  ex- 
pedit :  fin  ahter  acciderit,  illos  Synodaliter  moneat,  ut  commotionibus 
fiiis  quseque  prodeffe  fuis  partibus  [poffunt]  unaqu^que  confideret,  & 
hanc  fedem  Apoftolicam  fimul  occurrant,   ut  ampiiori  concilio  ffagite- 
tur  ac  decidatur,  quodhadtenus  non  valuit  terminari;  atque  per  gratiam 
Sandi  Spiritus,  qui  cum  difcordia  venerant,  revertantur  in  pace.     Scire 
auteni  debet  quicumque  de  iis  advenire  diftulerit,  vel  ( quod  eft  exfe- 
crandum  )  venire  contemferit,   feipfimi  dejecStioni  flibmittat  &  liinc  ab- 
jiciendus  :  nec  ibidem  ab  ulio  Pr£efuium  five  fidelium  recipiendus.     Qui 
enim   fuo   inobediens  exftitit  audori,   non  poterit  inter  miniftros  ejus 
atque  difcipulos  recenferi.     Veftra  proinde  Chriftiana  &  regahs  fubii- 
mitas  pro  Dei  timore  &  Chriftianse  fidei  reverentia  &  pace,  quam  Do- 
minus  Jefiis-Chriftus  fuis  dedit  difcipulis,  fubventum  faciat  atque  Con- 
curfum  i   ut  hsec  qax  a  Deo  infpirante  perfpeximus,  ad  efFedrum  perve- 
niant :    ut  pro  Iiujufhiodi  reiigiofb  annifix  merces  vobis  adfcribatur  in 
Coelis,  quatenus  &  hoc  feculo  Chrifto  protegente  regnetis  incoiumes , 
&  ffiterni  Regni  ejus  Beatum  confbrtium  habeatis.     Ideo  recordemini, 
O  fiiii  cariffimi,  quid  de  hac  eadem  re  Beatiffimus  Agatho,  cseterique  poft 
eum  confbna  voce  nobifcum  Prsefuies  Roman^e  Ecclefise  Apoftolica  au- 
(Storitate  fanxerunt.     Quicumque  enim  cujuflibet  perlbnse  audaci  terae- 
ritate  contemferit,  non  erit  i  Deo  impunitus,  neque  fine  damno  coeiitus 
alligatus  evadet.     Incolumem  Eminentiam  veftram  gratia  fuperna  cu- 
ftodiat. 

L 1 1 1.  §^aUter  jufus  patriam  redire  SanSlas  reliquias  fecum  portavit. 

Ranfadis  itaque  multis  menfibus,  pene  quotidie  in  conflid:u  dili- 
genter  examinatus,  poftremo  tamen  in  vidroria  omnino  excufabiiis 
apparuit.  Jam  vero  Sandto  Pontifici  noftro  volenti  ad  fedem  Apoftoli- 
cam  manere,  5c  in  fiia  fenedlute  fibi  munduni  crucifigere ,  vitamque  ibi 
finire ;  Apoftolicus  Antiftes,  &  Univerfa  Sandta  Synodus  humiliter  obe- 
dientiam  fiiam  olim  proniittenti  fingulariter  prsecipientes  iilum  Apofto- 
lica  audoritate  de  certis  inceitifque  caufis  poft  iongam  aiBidionem  pure 
abfbiutum  patriam  remeare ,  judiciaque  confcripta  Regibus ,  &  Archie- 
pifcopis  portare,  5c  moerorem  fubditorum  fedare,  gaudiumque  amicorum 

renovare 


E   P   I   S   C   0   P   I      E   B   O   H  A  c.  S^ 

renovare  in  nomine  Domini  juflerunt.  llle  autem  Sandtus  Pontifex  no-^ 
fter  fciens  obedire,  cum  fociis  loca  Sandorum  circumiens,  moreque  fuo 
ab  eledis  viris  landtas  reliquias  noniinatim  congregans,  aliaque  indumen- 
ta  purpm'ea,  &  ferica  ad  ornamenta  Eccleliarum  lucratus,  cum  benedidtio- 
ne  Sandtorum  patriam  rcmeavit,  pergens  per  plana  &  afpera  camporura  & 
montium  longo  itinere,  ufquedum  Galliarum  regionem  pervenit. 

L I V.  ^leldi^s  graviter  cegrotans,    de  fanitate  fua,   ac  reditu  in  patriam 

coslitm  fit   certior. 

DEinde  igitur  iter  agentibus,  Sand:us  Pontifex  nofler  maximo  lan- 
gaore  infirmitatis  correptus,  equo  primitus  vehitur :  poftremo  ta- 
'^men  lAter  manus  moerentium  adDominumque  clamantium  in  feretro  por- 
tatus,  ad  Meldum  civitatem  vix  vivus  deducitur,  nihil  de  morte  ejus  du- 
bitantes.  Quippe  qui  nihil  alicujus  cibi,  vel  liquoris,  quatuor  diebus  & 
quatuor  nodtibus  deguftavit :  fed  in  excefTu  jacens  fpiritus,  tantum  hali- 
tus  &  calida  membra  vivum  demonftrabant.  Quinta  demum  die  mane  il- 
liicefcente,  ecce  Angelus  Domini  in  vefte  candida  Sand:o  Pontifici  noftro 
apparuit,  dicens  :  Ego  fum  Michael  fummi  Dei  nuntius,  qui  mifitme  ad  te  in- 
dtcare ,  quod  tibi  adduntur  anni  vitie  pro  intercejfione  Sanclx  Marite  genitricis 
Dei  jhnyrque  Virginis ,  G?  pro  fubditorum  tuorum  lacryrnis  ad  aures  Dei  perve- 
mentihus :  Et  hoc  tibi  erit  fignum,  quod  ab  hac  die  in  dies  melioratus  fanaberis, 
&  ad  patriam  tuam  pervenies,  tibique  fuhflantiarum  tuarum  carijfma  reddentur, 
£?  in  pace  vitam  confummabis.  Paratus  quoque  eflo :  quia  pofl  quatuor  annorum 
jpathim  iterum  vifitaho  te.  Jam  enirn  memento,  quod  in  honore  San^i  Petri  ^ 
Idndreis  Apojlolorum  domos  cedificaJH :  SanMte  vero  Mancs  Jemper  Virgini  inter- 
cedenti  pro  te  nullam  fecijii.  Habes  hoc  emendare,  ?3inhonorem  ejm  domumde' 
dicare.  Et  poft  hsec  verba  Angelus  Dei  afTumtus  ab  oculis  ejus  deceffit. 
Sandtus  itaque  Pontifex  nofter  quafi  de  fomno  excitatus  furgens,  inter 
choros  canentium  &  flentium  refedit,  dicens :  ubi  eft  Acca  Presbyter  ?  qui 
ftatim  cum  gaudio  advenit ,  gratias  agens  Domino  cum  omnibus ,  quod 
eum  fedentem  &  loquentem  vidifTent.  Deinde  ergo  remotis  fratribus  de 
domo,  -  fblo  fidehflimo  Presbytero  fuo  Acca,  qui  nunc  eft  beat^e  memo- 
rise  gratia  Dei  Epifcopus ,  per  ordinem  ( ficut  fupra  diximus )  vifionem 
omnem  revelavit :  &  ftatim  San(5tus  Presbyter  praefatus  acuti  ingenii  in- 
tellexit,  gratias  agens  Domino,  eo  modo  Pontifici  noftro  pro  interceffio- 
ne  Sandtse  Maris  Virginis  matris  Domini,  &  pro  fubditorum  fiiorum  pre- 
cibus  annos  vitse  additos,  ficut  Ezechise  Regi  Judse  quindecim  annos  ad- 
jed:os:  quorum  quinque  pro  eledtione  Davidpatris  fui,  ahi  autem  quin- 
que  pro  Regis  ipfius  bonitate  &  ploratu  ad  parietera  converfb  anni  vits 
adduntur. 

LV.   In  Angliam  tranfvfiittitt  (^  cum  Berthvaldo  in  gratiam  redit. 

Unc  ergo  Pontifex  Sandtus  nofter,  manibus  &  facie  lavatis,  omnibus 
noftris  mira  hilaritate  gaudentibus ,  vitam  ei  a  Domino  concefTam 
gratulanter  confitentibus ;  fumto  ahquantulum  cibo,  fecundum  Jonathan 
illuminatis  oculis  refocillatus  erat :  &  poft  paucos  dies,  convalefcente  ea- 
dem  infirmitate,  capto  itinere  ufque  ad  mare  pervonerunt :  eujus  magni- 
tudinem  navigio  fuperantes ,  in  Cantuaria  Regione  portuni  fahitis  Deo 
adjuvante  invenerunt.  Illic  autem  Archiepifcopo  Berthvaldo  invento, 
Sandi  Pontificis  noftri  nuntii  cum  eo  loquebantur.  Qui  eis  fpopondit 
mitigare  judicia  dura  ohm  in  Synodo  ftatuta .-  qui  Apoftohca  audloritate 
coadus,  Scper  nuntioS  fuos  fcriptis  diredtis  territus  erat,  &  tremebundus, 
pacifice  fine  fimulatione  (  ficut  rei  eventus  probavit )  San<5to  Pontifici 
.  noftro  reconcihatus  erat.     Deinde  itaque  cura  multitudine  Abbatura  fuo- 

L  2  i'um. 


84  VlTA      S.       WlLFRIDI 

rum,  cum  muneribus  juxta  Londoniam  civitatem  ab  Oriente  Iseti  abeun- 
tes  inventi  funt.  Poftremo  ad  Ethelredum  Regem,  tjuiante  regebatMer- 
ciorum  populum,  Jfemper  fideliffimum  araicum,  nimirum  pro  nimio  gau- 
dio  lacrymantem,  Sandius  Pontifex  noftcr  veniens,  mitiflime  eum  filuta- 
vit,  olculantes  &  amplexantes  fe  invicem,  honorifice  ab  amico  more  luo 
fufceptus  erat.  Qui  ei  fahitationis  verba  ab  Apoftohca  lede  emiffa ,  & 
ftatuta  de  le  judicia  fignata  cum  bulhs  &  figiUis  humihter  oftendit.  lUe 
vero  ftatim  apertis  6c  recitatis  Apoftohc^  ledis  hteris,  profternens  fe  in 
terram  obedienter  fpopondit ,  dicens.  Hujus  Jpofiolicte  auUoritatis  fcri- 
ptis ,  ne  unius  quidem  hterce  apicem  unquam  in  vita  mea  condemnabo ,  neque 
facientibus  confentiam  :  fed  ut  impleantur,  fecundum  vires  meas  adjuvabo.  Sicut 
autem  promiferat,  ita  fine  dubio  efFecit.  Jam  enini  merces  Deo  donante 
seterna  retribuetur  ei  in  bono.  Nam  ftatim  Coenred,  quem  Rege'm  poft 
fe  eonftituit ,  ad  fe  invitavit ,  &  adjuravit  eum  in  nomine  Domini  &  in 
liia  charitate,  obedire  prseceptis  Apoftohcse  fedis.  Ihe  autem  voluntarie 
fic  fecere  promifit. 

LXi.  Legationem  ad  Alfridum  ^egem  mittit  fine  fruSiu. 

^Enique  poft  non  muhi  temporis  fpatium,  Ethehedo  amico  fiio  do- 

*  cente,  Sandtus  Pontifex  nofter  ele<flos  nuntios  Badwinum  Presbyte- 

rum  &Abbatem,  magiftrumque  Aifiidum  ad  '  Aldfridum  Ukra-Umbren- 
fium  Regem,  fibique  notos  emifit,  dicentes  ad  eum :  SanSlus  Tontifex  no- 
Jier  falutat  te  pacificis  verbis,  poflulatque  a  te  ut  licentiam  fibi  veniendi  ad  prce- 
fentiam  tuam  concedas  cum  literis  falutationis  Apojiolica  fedis,  G?  judiciis  de  fua 
caufa  Apoflolica  poteftate  co?ifiitutis.  Quibus  Rex  in  prima  vice  nihil  dure 
&  auftere  refpondit:  fed  condudtione  fed:a  &  ftatuta  die  iterum  rever- 
tendi  ad  fe,  tunc  refpondere  promifit:  fratres  vero  fecundum  pr^eceptum 
Regis  aitera  vice  in  die  condudionis  revertentes  ad  eum,  fcifcitantefque 
ab  eo,  quid  ad  refponfionem  efTet  didturus.  Quibus  Rex,  ficut  confiha- 
rii  ejus  perfuaferunt,  refpondit :  0  fratres  mihi  ambo  venerabiles^  petite  a  me 
vobifmet  ipfis  neceffariay  (3  ego  propter  reverentiamveftram  donabo  vohis.  De 
eaufa  vero  Wilfridi  Domini  veftri  nolite  me  ab  hoc  die  diutius  flagitare.  &uia 
quod  ante  prddeceffores  mei  J^ges,  G?  Archiepifcopus,  cum  confiliariis  fuis  cenfue- 
runt,  (3  quod  poftea  nos  cum  Arcbiepifcopo  ab  Apoftolica  fede  emiffo  cum  omnibus 
pem  Britanniee  veftrte  gentis  Trcefulibm  judicavimm  i  hoc  ,  inquam ,  quamdiu 
vixero,  propter  A^oftolica  fedis  (  ut  dicitis  )  fcripta  numquam  volo  mutare.  At 
hanc  fententiam  plene  poftmodum  mutavit,  &  vere  pcenituit  eum. 

LVII.  Alfridi  J^gis  obitm,  &  fuccefiores. 

bEinde  namque  nuntii  trifte  nuntium  portantes  recefferunt  ab  eo,  vul- 

*  tum  ejus  uhra  non  videntes :  veneruntque  ad  Dominum  fuum.  Nam 

ukio  divina  nihil  morata,  fed  fecundum  Prophetiam  Prcefuhs  Apoftohcse 
fedis  in  vinculis  ahigatum  infinnitatis  diftride  Regem  compreffit.  Qui 
ftatim,  ut  erat  fapientiffimus,  agnofcens  ab  Apoftohca  poteftate  perculfiim 
fe  effe ;  poenitentia  dudtus  confefhas  eft  peccatum  fiium  in  Sandtum  Wil- 
fi-idum  Epifcopum  contra  Apoftohc£c  fcdis  judicia  connnifTum,  dicens 
fignificando :  Si  aliqu».  modo  ad  me  viventem  venire  per  invitationem  potuifetj 
ftatim  piaculum  meum  emendarem.  Et  tamem  votum  vovi  Deo  &  SafiBo  Petro, 
Ji  de  iUa  infirmitate  fanatm  furrexiffem  fecundum  SanUi  Wilfridi  defiderium  ^ 
Apoftolica  fedis  judicium  omnia  fervare.  Sifi  vero  Deo  volente  defunUm  fuero, 
praeipio  innomine  Domini,  quicumque  mihi  in  I^egnum  fuccefferit,  ut  cum  Wil- 
frido  Epifcopo  pro  remedio  animce  mece  &  fuce  pacem  &  'concordiam  ineat.  Hjec 
verba  fidehffimi  teftes  audiverunt,  nobifque  indicaverunt.     Ex  quibus  eft 

a  Aldfrithum. 

iElfleda 


E   P   i   S   C   O    P   T      E   B   O   R   A  c.  Sf 

^lfleda  Abbatifla  &  fapientiffima  virgo,  quje  eft  vere  filia  Regis,  nec  non 
&  iEdelburga  Abbatifla,  &  multi  alii  tefles  haec  adfirmaverunt.  Regem 
vero  languor  oppreffit,  loquela  illum  per  multos  dies  deleruit,  pofliremo 
diem  obiit,  5<;  poft  eum  Eadwulfi-is  per  parvuni  fpatium  regnavit :  ad  quem 
Sandus  Pontitex  nofter  de  exilio  cum  filio  fiio  proprio  veniens  de  HRypis, 
quafi  ad  amicum  nuntios  emifit ;  quibus  auftere  &  dure,  perfi.iafiis  k  con- 
filiariis  liiis ,  pro  antiqua  nequitia  fi.u  refpondebat ,  dicens :  Per  falutem 
meam  juro,  lufi  de  ^gno  meo  in  fpatio  fex  dierum  difcefferit,  de  fodaltbus  ejus 
quofcumque  tnvenero,  morte  peribunt.  Et  poft  hxc  aipera  verba,  de  Regno, 
quod  duos  menfes  habuit,  conjuratione  &d:a  adverflis  eum,  expulliis  eft, 
2c  regnavit  pro  eo  puer  Regius,  cui  nomen  erat  Ofi-ed,  filius  Alfiidi  Re- 
gis,  &  Sando  Pontifici  noftro  filius  adoptivus  fad:us  eft. 

LVIil.    Synodus  Niddenfis  habita  in  caufa  Wilfridi  apud  Noithum- 
bros ;   ubi  pax  reformata, 

N  primo  anno  Ofredi  Regis ,    Berthvaldus  Cantuariorum  Ecclefise  5c 

pene  totius  Britanni^e  Archiepifcopus  de  Auftro  veniens ,    habens  ex 

prscepto  Apoftolicse  fedis  Aquilonahum  Regem  cum  omnibus  Epifcopis 
fuis,  &  Abbatibus,  6c  totius  Regni  ejus  principibus,  ad  Synodalem  locum 
de  caufa  Beati  Wilfridi  Epifcopi  dihgenter  invitare;  &  ita  fad:um  eft. 
Nam  in  unum  locum  juxta  fluvium  Nid  ab  Oriente  congregati  Rex  cum 
fiiis,  &  tres  Epifcopi  ejus  cum  Abbatibus,  nec  non  6c  Beata  /Elfleda  Ab- 
batifTa  femper  totius  provincise  confblatrix,  optimaque  confifiatrixj  Bercht- 
valdus  quoque  Archiepifcopus  &  Wilfridus  Epifcoprus  fimul  in  una  die  ad- 
venerunt.  Deinde  fedentibus  Rege  6c  Epifcopis  cum  principibus  eorum 
in  loco  Synodali,  tali  modo  Archiepifcopus  loqui  incipiebat :  "  Oremus 
"  Dominum  Deum  noftrum,  ut  pacis  concordiam  in  cordibus  noftris  per 
*' Spiritum-SancStum  indulgeat.  Habemus  enim,  ego  6c  Beatus  Wilfridus 
*'  Epifcopus,  fcripta  Apoftolic^e  fedis  parvitati  mes  per  nuntios  diredra , 
"  5c  per  femetipfum  fimiliter  allata,  ut  ea  in  prsefentia  reverentix  veftras 
"recitentur,  humili  prece  depofcimus.  Quibus  venerabiles  Domini  Li- 
"  centiam  dederunt,  6c  coram  Synodo  omnibus  audientibus  utriufque  libri 
"  k  principio  ufque  ad  finem  legebantur.  Poft  Ie6tionem  autem  cundlis 
"  tacentibus  Bere<5tfi:idus,  fecundus  a  Rege  princeps,  ad  Archiepifcopum 
"  dixit :  nos  qui  interpretatione  indigemus,  quid  Apoftolica  audloritas  di- 
"  cat ,  audire  deled:at.  Et  refpondit  ei  Archiepifcopus  dicens :  Judicia 
"  Apoftolic^  fedis  longo  circuitu  6c  ambagibus  verborum ,  unum  tamen 
"  intelled:um  de  eadem  utrique  libri  oftendunt :  quorum  brevi  fermone 
*'fenflim  tantum  explicabo.  Apoftolica  namque  poteftas,  qu^  primum 
"  Petro  Apoftolo  6c  principi  Apofl'oIorum  ligandi  fblvendique  donata  eft, 
*'fiia  au(5toritate  de  Beato  Wilfrido  cenfiiit,  ut  in  pi"2efentia  mea  ,  licCS 
"indignus,  6c  omnis  conventus ,  Prsefiiles  Ecclefiarum  hujus  provincise, 
"  antiquam  inimicitiam  pro  falute  animarum  relinquentes,  Beato  Wilfrido 
"  Epifcopo  in  bono  reconcilientur.  Nam  his  Coepifcopis  meis  e  duobus 
"  ab  Apoftolica  fede  judiciis  optio  datur,  utrum  voluerint  eligant,  ut  aut 
*'  cuni  Wilfrido  Epifcopo  pacem  plene  perfedteque  ineant,  6c  partes  Ec- 
"  clefiarum,  quas  olim  ipfe  regebat,  ficut  fapientes  mecum  judicaverint, 
"reftituant:  aut  fi  hoc  optimum  noluiffent,  omnes  fimul  ad  Apoftolicam 
"fedem  pergerent,  ibique  majori  confilio  dijudicentur.  Si  quis  verocon- 
"  temnens  (  quod  abfit )  neutrum  ex  his  duobus  implere  voluerit ;  fciat  fe, 
"fiRexfit,  autLaicus,  ^  corpore  61  fanguine  Chrifti  excommunicatum  :  fi. 
"  vero  Epifcopus ,  aut  Presbyter  ( quod  eft  execrabilius  6c  di<5tu  horren- 
"  dum )  ab  omni  gradu  Ecclefiafticae  dignitatis  degradari.  H^ec  flmt  ju- 
"dicia  Apoftolicx  fedis  brevi  fermone  expofita.  Epifcopi  vero  refiften- 
*'tes,  dixerunt:   quod  prxdeceffores  noftriolim,  Theodorus  Archiepifco- 

L  3  "pus 


8^  V    I    T   A      S.       W    I    L   E    H    I    D    I 

"pus  ab  Apoftolica  fede  emiffus.   &  Ecfridus  Rex  cenfuerunt,  &  poftei 
"incampo,  qui  ^  Eftrefeld   dicitur,  una  nobifcum  pene  totius  Britannise 
"Epifcopi,   fuaque   Archiepifcopali  pr^efentia  excellentiflima  cum  Rege 
''  Alfrido  judicavimus ,    quoniodo  immutare   quis  valeat  ?   Interea  autem 
*'  Beatiffima  iElfleda  AbbatilTa  benedido  ore  fuo  dixit :   vere  in  Chrifto 
"  dico  teftamentum  Alfridi  Regis  in  ea  infirmitate,  qua  vitam  finivit,  qui 
*'votum  vovit  Deo  &  Sandto  Petro  dicens :  fi  vixero,  omnia  judicia  A- 
"poftolicse  fedis  quse  antea  rcnui  audire,    de  Beato  Epifcopo  Wilfrido 
"implebo.     Si  tamen  diem  obiero,  dicite  tamen  haeredi  meo  in  nomine 
"  Domini,  ut  pro  remedio  animse  mese  judicium  de  V/ilfrido  Epifcopo  Apo- 
"  ftolicum  repleat.     Hsec  ea  loquente,  Berechtfridus,  prsfatus  Regisprin- 
"  ceps,  refpondens  dixit :  hasc  eft  vohintas  Regis  &  principum  ejus,  ut  man- 
"  datis  Apoftolicse  fedis,  &  prsceptis  Alfridi   Regis  in   omnibus  obedia- 
*'  mus.     Nam  quando  in  urbe,  qus  Bebbanburg  dicitur,   obfeffi,  6c  undi- 
"que  circumcindli  hoftili  manu  in  anguftiaqUe  rupis  lapidese  manfimUs; 
"  inito  confilio  inter  nos,  fi  Deus  noftro  regali  puero  Regnum  patris  fiii 
"  conceffifTet,   quse  mandavit  Sand:a  Apoftohca  audioritas  de  S.  Wilfrido 
"  Epifcopo,   adimplere  Deo  fpopondimus .-    &  ftatim  poft  vota,  niutatis 
"  animis  inimicorum,   concito  curfu  omnes  cum  juramento  in  amicitiam 
"noftram  converfi  fiint,  apertis  januis  de  anguftia  liberati  fvimus,  fugatis 
"  inimicis  noftris  Regnum  accepiraus.     Poftquam  hsec  verba  finita  flmt , 
Epifcopi  fibi  mutuo  feparati  ab  aliis  inire  confilium  coeperunt ;  aiiquando 
eum  eis  Archiepifcopus ,  ahquando  vero  fapientiflima  virgo  Elfleda  :   & 
hujus  Sandti  Concihi  tahs  finis  exftitit,  ut  omnes  Epifcopi  &  Rex  cum  fuis 
optimatibus  pure  pacis  concordiam  cum   San6to  Wilfrido  Epifcopo  inie- 
rint,  quam  inter  fe  ufque  ad  finem  vitse  confervaverunt,  reddentes  ei  duo 
optima  Coenobia,  quse  in  HRypis  &  in  Haguftaldefe  cum  omnibus  redi- 
tibus  fuis :   &  illa  die  onines  Epifcopi  fe  invicem  ofculantes  &  amplexan- 
tes,  panemque  frangentes  communicaverunt :    &  gratias  agentes  Deo  om- 
nis  hujus  Beatudinis,  in  pace  Chrifti  ad  fua  loca  remearunt. 

Mirabilis  Deus  in  fandtis  fuis,  qui  pro  amore  totius  ecclefise  falutifera 
paceanimas  Praeflilum  coronavit.  Et  hseceft  maxima  beatitudo  ex  utra- - 
que  parte,  tam  illorum,  qui  per  longa  fpatia  annorum  pofTellionem  fiiam 
poflidebant ,  5c  voluntari  ad  emendationem  in  pace  Chrifti  ante  fiium 
obitum  Pontifici  noftro  reddiderunt;  quam  noftrorum,  qui  per  diverfa 
exiha  difperfi ,  triftes  fub  ahenis  Dominis  fcrvi  eramus  :  &  nunc  in 
pace  omnium  ubique  reconciliatorum  cum  Domino  noftro,  capite  carif^ 
limo,  fpem  vitse  cum  Domino  gerentes,  gaudentes  &  exultantes  in  be- 
nedidtione  vivimus. 

LIX.  Wilfridi  morbus,  morbique  interpolatio. 

LiEtitia  hujus  feculi  ludtu  mifccbitur,  &  omnis  res  ad  finem  refpicit.' 
Nam  cum  tempus,  quod  Michael  Archangelus  prsedixerat,  appro- 
pinquaret;  fandrus  Pontifex  nofter  pergens  de  Haguftaldefe,  ex  templo 
tali  languore  correptus  eft,  quali  olim  in  Meldum  civitate  fetigatus  erat, 
nt  inde  validiorem  fuftineret  languorem.  Tunc  omnis  familia  cum  in- 
timo  cordis  mcerore  confueta  arma  orationum  arripiens,  die  nocftuque  in- 
definenter  canentes  &  deprecantes  Dominum  concedere  ei  inducias  vitse, 
ialtem  ad  loquendum,  &  domos  fuas  ad  difponendas,  pofTeflionefque  di- 
videndas :  &  ne  nos  quafi  orbatos  fine  Abbatibus  relinqueret.  Hujus  au- 
tem  ludtuofae  calamitatis  fama  longe  lateque  pervolavit,  &  omnes  Abbates 
ejus  de  fiiis  locis,  &  Anachoritse  concito  curfii  pergentes,  die  &  nodtu 
indefinenter  in  his  fecundum  traditiones  hominum  de  inorte  ejus  hsefi- 
tantes,  undique  congregati,  abfque  fpe  prsefentium  &  abfentium,  tamen 
a  al.  Hofterfeld.  i.  e.  Nofterfeld,  ut  hodie. 

ad 


Episc.opi     Eborac  §y 

ad  viventem  pervenerunt :  doinumque  ingrefli  genuiledentes  &  unani- 
miter  omnes  in  lud:u  rogantes  Domnium,  ut  inle  promiflionem  Hiamex- 
pleret  dicentem :  ubicumque  fuerint  duo  vel  tres  congregati  in  nomine 
meo,  ibi  fum  in  medio  eorum,dicit  Dominus,  &  ut  Pontifici  noftro  ali- 
quod  fpatium  vit^  concederet :  &  Deo  concedente  ita  iadrum  erat,  ut  & 
omnem  vitam  noilram  in  diveriis  locis  fecundum  liium  deiiderium  fiib 
Pr^poiitis  a  fe  eled:is  conilitueret,  &  ftibftantiam  fltam  intus  &  foris  Deo 
&  hominibus  fuo  judicio  diipertiret,  quod  ante  non  perfecerat.  Nam 
ex  iila  die,  quaii  de  ibmno  excitatus,  accipiens  intellecflum,  memoriam, 
2c  loquendi  facultatem,  integrs  ianitati  redditus  erat :  &  nos  Deo  grati- 
as  agentes,  miroque  gaudio  l^tificati,  unuiquiique  fuam  viam  adiit. 

LX.  Ejufdem  teflamentum^  &?  defignatio  Tatberti  Vrcepojiti  I^ipenjis. 

SAndrus  itaque  Pontifex  nofter  in  gaudio  fuorum,  &  pace  perfedra  vi- 
vens,  ea  omnia  qu^e  prius  hominibus  defuiife  ei  videbantur:  peripa- 
tium  anni  &  dimidii  poft  iniirmitatem  plene  perfedeque  eniendavit. 
Nam  non  multo  tempore  ante  Beatse  memorise  obitum,  in  HRypis  cum 
duobus  Abbatibus  &  fratribus  valde  fidelibus,  omnibus  numero  viii  in- 
vitatis  ad  fe,  gazophylacium  aperire  claviculario  prscepit :  &  omne  au- 
rum  &  argentum  cum  lapidibus  pretioiis  in  conipecftu  eorum  deponerej 
&  in  quatuor  partes  iecundum  judicium  fiium  dirimere  juilit.  Qui  nihil 
moratus  prsecepto  San6ti  Patris  obediens,  iic  onmia  complevit,  San6tus 
autem  Pontifex  nofter  ad  fideles  teftes  dixit.  Scitote,  fratres  mei  dileUif 
Jimi,  cogitationem  meatn,  quam  ante  olim  cogitavi,  ut  SatiBi  Petri  u4poftoli  fe- 
dem  iterum  appellarem  ^  viderem,  unde  liberatus  fui  frequenter,  Deoque  volente 
vitam  illic  meam  finirem »  ^  unam  optimam  ex  his  quatuor  partibus  ad  numera 
a^erenda  per  Ecclefias  fanBorum  me^um  deducere,  donaque  portdre  ad  Ecclefmni 
SanUce  Marice  matris  Domini  dedicatam,  G?  ad  SnnBum  Paulum  Apojloluni  mur- 
nera  pro  anima  mea  offerre.  Si  vero  Deus  aliquid  aliud  provideret,  ut  frequen- 
ter  fe?iibus  evenire  folet,  &  dies  obitus  mei  me  occupaverit ;  vobis  fidelibus  prceci- 
pio  in  nomine  Jefu  Chrifti,  ut  per  nuntios  ad  fupradiUas  Ecclefias  munera  mea' 
mittatis.  Ex  tribus  vero  aliis  pcirtibus  unam  pauperibus  popidi  mei  pro  redem- 
tione  animce  mecs  dividite :  alteram  autem  partem  Prcepofiti  Ccenobiorum  duorum 
fcepe  diSlorum  inter  fe  dividant:  ut  cum  muneribus,  Pyegum  S  Epifcoporum  ami- 
citiam  impetrare  potuerint.  Tertiam  vero  partem  iis,  qui  mecum  longa  exilia 
perpejfi  laboraverunt,  G?  quibus  terras  prcediorum  non  dedi  s  fecundum  uniufcujuf- 
que  menfuram  difpertite  illis :  ut  habeant,  unde  fe  poft  me  fujientent.  Iteruni 
alia  vice  poji  fpatium  temporis  fidelibus  dixit :  Fratribus  recolite,  quod  hunc  Tat- 
berhtum  Presbyterum,  propi?iquum  meum,  qui  nunc  ufque  meus  comes  fuit  indivi- 
duus,  hujus  Ccenobii  conjiituo  in  HJ^ypis  Prcepofitum :  ut  regimen  meum,  quatn- 
diu  vixero,  habeat;  ^  po/i  obitum  meum  fine  fcrupulo  poffidcat.  Ideo  namque 
hcec  fiatuta  dico,  ut  me  Michael  Archangelus  vifitans  paratum  itiveniat ;  figna 
enim  obitus  mei  multa  frequentant. 

LXI.  Motiafterii  rebus  difpofitis,  pergit  ad  Coelredum   "R^gem  Merciorum. 

^")Oft  has  ergo  iermocinationes,  iecundum  juffionem  Pontificis  noftri 
J^'  puliato  iigno,  tota  familia  HRyporum  fimuiin  unum  congregata  eft ; 
ad  quam  introgreifus  San6tus  Pontifex  nofter,  &  refidens  loqui  incipie- 
bat,  hoc  modo  dicens  :  Frater  nofter  reverentijjimus  Celinus  aliquamdiu  Prce- 
pofitus  debitce  noftrce  obfervantice  multum  in  Domino  laboravit :  ^  nunc  ad  pri- 
Jlinum  Jiatutn  converfationis  atque  ad  deferta  loca  revertere,  &  contemplativam 
vitatn,  ficut  olitn,  exercere,  C?  Joli  Deo  fervire  concupifcit.  Et  hoc  ei  diutius  tio- 
lo  renuere.  Admonco  tameti  vos,  ut  regulariter  vitce  veftrce  inftitutionem  cotfer- 
vare  diznemini,  ufquedum  Deo  voiente  iterutn  veniam  ad  vos,     Verum  Jn  duo  Ab- 

bates 


78  V   1    T   A      S.      W   1   L    F    R   1   D   I. 

bates  noftri,  Tibba  &  JEbba  prcefentes,  a  *  Coelredo  l^ege  Merciorum^  invitcmtes 
me  ad  colloquium  ejus,  &  hocpro  noftrorum  Canobiorum  ftatUy  qua  in  J^gno  ejus 
funt,  me  confentire  fuaferunt :  ^is  enim  omnem  vitam  fuam  meo  judicio  difpo- 
nere  promittit.  Et  iterum  cum  revertero  ad  vos,  Deo  vokfite  vita  comite  addu- 
cam  mecum,  quem  inveni  dignum  virum  vefirce  prcspofitionis  principatu.  Sin  ve- 
ro  aliquid  propter  frequentes  infirmitates  meas,  Deo  providente  aliud  contigerit ; 
quemcumque  hi  teftes,  qui  nunc  juxta  me  fedent,  Tibba  &  jEbba  Abbates,  Tat- 
berhtus,  &  Hadufrid  Prefbyteri,  magifterque  Aluhfridus  venientes  vobis  dixerint  ,• 
iUum  fufcipite,  ^  Abbatem  conflituite  -,  ^  ohedientiam,  quam  Deo  mihique  pro- 
mififtis,  ^  hucufque  perfeciftis  s  fecundum  prceceptum  meum  iUi  reddite.  [Tuni 
omnes]  geniculantes  lacrymantefque,  inclinato  capite  in  terram  omnia  pras- 
cepta  ejus  adimplei'e  promiferunt :  pronique  orantes,  Sandtus  Pontifex  no- 
fter  benedixit  eos,  &  Domino  commendavit,  &  ab  eo  die  ultra  iaciem 
ejus  limul  non  viderunt. 

LXlIi  Obit  in  Cmtiobio  Xindalenfi;  officia  pro  mortuo, 

PErgens  igitur  fandtus  Pontifex  nofter  cum  pace  &  benedidtione  omnium, 
tam  Principum,  quam  fiibditorum  Ultra-Umbrenfium,  ad  auflralia 
Regna  tetendit :  ibique  Abbates  fiios  omnes  in  adventu  ejus  gaudentes  inve- 
nit.  Illic  enim  quibufdam  fiipradidta  teftamenta  ex  ordine  narravit,  &  uni- 
cuique  eorum  fecundum  fuam  menfuram,  aut  cum  terris  vitam  Monacliorum 
fiiorum  augmentavit,  aut  cum  pecunia  corda  eorum  l£etificavit,quafi  Prophe- 
tise  fpiritu  ante  obitum  fiium  hsereditatem  haeredibus  difpertiens :  Poflremo 
ad  Monaflerium  ejus,  quod  in  Undolum  pofitum  erat,  in  quo  olimAndre^ 
Apoftoli  dedicavit  Ecclefiam,  pervenerunt :  ibique  ftatim  k  languore  infir- 
mitatis  coanguftatus  eft ;  ita  ut  intelligeret  vicinum  fibi  efTe  finem  hujus  vitx, 
&  paucis  vcrbis  admonuit  eos,  ut  memores  efTent  omnium  bonorum,  quse 
ante  locutus  eft.  Nam  omnem  vitae  fiise  converfationem  memorialiter  pri- 
us  enarravit  Tatberhto  Presbytero  videlicet  propinquo  fiio,  quadam  die 
equitantibus  illis  per  viam,  quaii  pr^efciens  obitum  fiium :  nec  non  recorda- 
tus  erat  omnes  terras  in  diverfis  locis,  quas  Abbatibus  ante  dederat,  aut  tunc 
dare  juffit :  ut  erat  Coenobium  in  Haguftaldefe,  quod  Accan  Presbytero,  qui 
poft  eum  erat  Beatae  memoriae  gratia  Dei  Epifcopus,  in  pofTeflionem  dare 
prsecepit.  Poftquam  pauca  locutus  eft,  benedixit  eos,  ficut  Jacob  bendixit 
filios  fiios :  Et  cum  quiete,  non  cum  gemitu  &  murmure  caput  ad  cervical 
lediuli  inclinavit  &  requievit :  Illi  vero  in  choro  die  nodiuque  indefinen- 
ter  Pfalmos  canentes,  &  cum  fietu  mifcentes  ufquedum  in  Pfalmo  ciii.  ad  ver- 
ficulum  illum  pervenerunt ,  in  quo  dicitur ,  Emitte  fpiritum  tuum,  &  cre- 
abuntur,  ^  renovabis  faciem  terrce.  Tunc  fandtus  pontifex  nofter  emilit 
Ipiritum  fuum,  &  onines  ftupefadli  funt,  audientes  ea  hora  fbnitum  quafi  avi- 
um  advenientium,  nube  teftium  confirmante  Abbatem  ordinatum  accepe- 
runt ;  qui  pro  patris  amore  fiii  Sandli  Pontificis  iioftri  multa  bona  iacere 
confuevit.  Nam  omni  die  pro  eo  mifTam  fingularem  celebrare ;  &  omni 
hebdomada  quintam  feriam,  in  qua  obiit,  quafi  Dominicam,  in  epulis  ve- 
nerari ;  &  anniverfaria  die  obitus  fui  univerfas  decimarum  partes  de  armen- 
tis,  &  de  gregibus  pauperibus  populi  fiii  dividere  omnibus  diebus 
vitae  fuse  ad  gloriam  Dei  conftituit,  abfque  his  eleemofynis,  quas  omni 
die,  pro  fe  &  pro  anima  Epifcopi  fui,  femper  nominatim  limul  indigenis  6c 
Deo  dabat. 

LXIII.  Funeris  pompa  ad  Cenobium  J^penfe;  miracula, 

|Ominus  itaque  noftrum   fandtum  Pontificem,  magnum  virum  &  fide- 

*  lem  fervum,  ficut  credimus,  apud  fe  inter  fiios  fandlos  miraculorum 

V    jituus  hominibus  declarayit.   Nam  quadam  die  Abbates  undique  adveni- 
*  Al.CeQlfred».  entes 


E    P    I    S    C    O    P    I       E    B    0    R    A    C.  85^ 

cntes  fandium  corpus  poiitificis  in  curru  deducentibus,  ab  iifque  petentibug 
fanftum  corpus  lavare,  &  diligenter  honorificeque  indui,  ficut  dignum  erat, 
licentiam  impetraverunt,  Tunc  enim  quidam  ex  Abbatibus,  nomine  Ba- 
cula,  fyndonem  fuam  fupra  faciem  terra^  expandit,  &  fuper  eam  fandrum 
co]'pus  depofuerunt  fratres,  fuis  manibus  lavantes,  ecclefiafliceque  indu- 
entes,  &  prsefinitum  locum  cum  hymnis  &  canticis  cum  timore  Dei  por- 
tabant:  5<:fuper  domum,  quafi  refidcntium  avium  cum  fbnitu  iterum  au- 
dierunt,  &  ftatim  iterum  avolantium  in  coelum  cum  fuavi  modulamine 
pennarum.  Sapientes  autem,  qui  illic  aderant,  dixerunt,  certe  fe  fcire,  an- 
gelorum  choros  cum  Michaele  venifTe,  ac  ammam  fandti  Pontificis  in  Pa- 
radilum  deducere.  Deindeextento  fbristentorio,  fan6tum  corpus  balnea- 
verunt,  &  bahieum  ibi  in  terram  fuderunt,  &  habitatores  cellse  ligneam  cru- 
cem  ibidem  poftea  erexerunt :  ibique  Dominus  multa  mirabilia  facere  con- 
fuevit.  Noflri  vero  fand:um  corpus  linteis  induentes,  &  in  curru  ponentes, 
pfalmodiamque  canentes,  coepto  itinere  ufque  ad  HRypenfe  monaflerium 
pervenerunt :  Quibus  moxfemiliatotacum  fandlis  reliquiis  inobviamexi- 
vit.  Pene  nullus  fe  a  lachrymis  &  fletu  abftinuit,  elevata  voce  cum  hym- 
nis  &  canticis  introduxerunt  adfe,  &  in  bafilicam,  quam  fan^tus  Pontifex  no- 
iter  olim  in  honorem  fandti  Petri  Apoftoli  aedificavit  &  dedicavit,  corpug 
fan(ftiffimi  viri  honorifice  depofuerunt,  anno  setatis  fu2e  lxxvi.  Quantos 
vero  per  xlvi  annos  Epifcopatus  &  Presbyteros  &  Diaconos  ordinaverit, 
&  quantas  Ecclefias  dedicaverit,  quis  enumerare  poteft  ?  cujus  laus  ma- 
net  in  ^eternum.  Et  dignum  hseredem  Tatberhtum  Presbyterum  fecun- 
dum  pr^ceptum  Sandti  Pontificis  noftri  circumdantes  Abbates  deduxe- 
runt.  Iterum  itaque  Pr^efatus  Abbas  fyndonem  fuam  paululum  a  pedibus 
miniftrantium  fbrdidatam  puero  fiio  miniftro  involutam  dedit,  prsecipi- 
ens  ei,  ut  ad  Abbatiffam  fandti  Pontificis  noftri  nomine  Cynedryd  eam 
deduxifTet ;  fibique  talem  fervaret,  ufquedum  iterum  Deo  volente  ad  eam 
perveniffet,  quae  prseceptis  Abbatis  primitus  obediens,  poftremo  tamen 
mundare  eam  prsecepit.  Et  hoc  audiens  qusedam  debilis  paupercula  fan- 
drimonialis,  per  multos  annos,  ut  in  Evangelio  legimus,  aridam  manum 
6c  inutilem  habens,  ad  AbbatifTam  accedit,  cum  lachrymis  genufle<5tens 
adjuravit  eam,  dicens :  In  nomine  Jefu-Chrifti,  &  pro  anima  fandti  Epif- 
copi  tui,  indulge  mihi  mea  decrepita  membra  in  hoc  lavacro  lavare. 
Credo  enim  indubitata  fide,  hanc  meammanum  incurvatam,  &  brachium 
longo  tempore  emarcuatum,  in  eo  lavacro  per  fandti  fudoris  commixti- 
oncm  Deo  volente  pofTe  fanari.  Abbatiffa  vero  religiofa  renuere  timens, 
fecundum  fidem  fuam  licentiam  dedit.  llla  etenim  ftatim  cum  manu 
una  alteram  infenfatam  calefiid:^  aquse  lexivse  immerfit;  fyndonemque 
tetigit,  &  ftipitem  aridse  manus  cum  veftimento  fricans  lavavit.  Deinde 
Cquid  magis  moror  in  verbis  ?  )  digiti  erecfti,  manus  vivificata,  brachio 
roborato  a  tad:u  fyndonis  per  fidem  fanabatur,  ficut  mulier  fanata  erat, 
quse  tetigit  fimbriam  veftimenti  Jefii;  atque  gratias  agensDomino  inmi- 
rabilibus  fuis  laudabat  eum. 

LXIV.   Vndalenfe  M.onafierium  ex  parte  ccelitus  fervatum 

Lio  quoque  in  tempore,  Dominus  Sandtum  fiium  Pontificem  noftrum 
miranter  laudabilem  more  fuo  hominibus  fuis  oftendit.  Nam  fupra- 
didtum  Coenobium  in  Undulum  ,  ubi  Pontifex  nofter  viam  patrum  ivit, 
nobiles  quidam  exfules  cum  exercitu  caufa  injuriae  fu£e  fpoliantes,  totuni 
combufTerunt,  excepta  una  domo,  in  qua  Sandtus  Pater  nofter  obiit,  quam 
diligenti  cura  cum  titionibus  &  lampadibus  fine  caufa  accendere  niteban- 
tur.  Nam  contra  naturam  ignes  eorumdetedli,  ftipulo,  quafi  madefed:is 
facibus  exftinguebantur.  Poftremo  tamen  unus  ex  iis  audaci  animo  intro- 
grelTus,   foenum  aridum  iutus  facilius  accendere  putans,  yidit  hominem  ju- 

M  yenen^ 


pO  V    1    T    A       5.       VV     1    L    F    R    1    D    1 

venem  ftanteni  in  albis,  &  in  flia  nianu  crucem  tenentem  aurcam,  ille  au- 
tem,  ftatim  ut  vidit,  ftupefad:us,  &  in  exceffu  mentis  foras  rediens,  dixit : 
Recedamus  hinc ;  ecce  Angelus  Domini  lianc  domum  defendit.  Et  ab  ea 
recefferunt.  Deinde  etiam,  quod  multorum  teftimonio  comprobatur,  erat 
fepes  magna  fpinea,  quse  Monaiterium  circumcingebat :  &  eam  ftatim  fiam- 
maex  hac  parte  devorante  exardefcebat  ufque  ad  locum,  ubi  crucem  hgne- 
am  in  loca  bahiei  ered:am  diximus.  Ibi  e  Regione  crucis  ignis  ille  vorax 
extemplo  evartuit :  ex  altera  vero  parte  Monafterii  ignis  ardens,  per  aren- 
tem  fpineam  fepem,  cito  circumiens  ufque  ad  Angulum  eminus  flipra  didrse 
domus,  ibique  minuato  lumine  exftinguebatur :  ibique  ea  fbla  parte  fepis' 
incontaminata  manente ,  homines  quoque  malevoli  fupradidri  vindicante 
Deo  perierunt.  Nam  quidam  nobilifiimi  ex  his  erant  cum  exercitibus  fuis 
poft  intervaUum  temporis  in  clara  luce  excsecati,  nihil  videntes,  ab  hofti- 
bus  fiiis  improvidi  undique  coadli,  moxque  proftrati  &  occifi  funt :  pau- 
cique  ex  fbciis  eorum  evaferunt  figno  muniti.  Tali  igitur  prodigio  fta- 
dtus  Dei  Wiifridus  precibus  injurias  vindicavit. 

LXV.    De  Jigno   circuli. 

IGitur  poftquam  Sandtus  Pontifex  nofter  migravit  ad  Dominum,  ubique 
Abbates  ejus  cum  fubjedtis  fuis  antiquorum  hoftium  infidias  timentes 
dixerunt:  quamdiuvixit  optimum  caput  vitss  noftrse,  frequenter  a  regi- 
bus  &  Principibus  Britanniie  tentationes  fuftinuimus,  quibus  omnibus  pro- 
pter  Sandtitatem  Pontificis  &  fapientiam,  multorumque  amicorum  fubfidi- 
um,  finem  venerabiiem  femper  imponere  confuevit :  nunc  autem  noftrum 
eft  piane  perfedteque  credere,  intercefforem  noftrum  per  fignum  Sand:«e 
.  crucis  cosequari  Apoftohs  Dei  Petro  &  Andrese,  quos  maxime  diligebat, 
&  quibus  fubftantiam  fuam  cum  flibditis  dedicavit,  in  confped:u  Dei  fine 
cefTatione  noftrse  defenfionis  tutorem  exfiftere.  Et  mox  hujus  credufita- 
tis  fignum  in  coelo  apparuit.  Nam  anniverfaria  die  Pontificis  noftri,  un- 
dique  Pontifices  noftri,  undique  Abbates,  fuos  ab  oriente  &  Occidente, 
ab  Aquiione  &  Auftro  ad  fblemnem  diem  congregantes,  in  unum  con- 
venerunt,  vigiliafque  vefpere  facientes  in  Ecclefia,  ubi  membra  S.  Epif^ 
copi  noftri  requiefcunt.  Fratribus  vero  quibufdam  2^  hora  fbris  ftantibus, 
hebctioris  ingenii,  fignum  in  coelo  apparuit:  cujus  vifionem  alternatim 
ufque  niane  reticuerunt.  Craitina  die  audientes  nuntiatum,  grave  tulerimt, 
muffitantes  pro  peccatis  fuis  fibi  non  effe  revelatum.  Cujus  honeftate  le- 
vamen  &  fblamen  mox  fiibvenit.  Nam  cura  fblemnitatis  convivio  &  coe- 
na  finita  in  crepufculo  vefpertino  Abbates  cum  omnifimilia  ad  Comple- 
torium  orationis  exierunt ;  ftatim  in  coelo  fignum  admirabile  viderunt, 
quod  eft  candidum  circulum  totum  Coenobium  circumdans,  quafi  per  diem 
arcus  coeli  abfque  variis  coloribus.  Namque  hujus  candidi  circuli  princi- 
pium  incipiens  a  cornibus  bafilics  noftrse  Sandto  Petro  dedicatas,  e  regio- 
ne  ubi  membra  noftri  Epifcopi  requiefcunt,  in  Auftralem  tendens  dexte- 
ramque  partem  Coenobii,  ample  circumiens  ufque  ad  Aquilonem  perve- 
nit.  Deinde  continuato  circulo  in  Euro-notum  orientis  coeli  furfum  ad- 
hserens  finem  defixit,  nos  vero  adorantes  laudavimus  Dominum  mirabi- 
lem  in  fandis  fuis,  perfpicue  inteihgentes  murum  auxilii  divini  circa  vi- 
neam  familise  Domini  eledtam  ,  ficut  evidenter  de  nobis  timentibus  rei 
eventus  probavit.  Nam  quia  in  omnibus  regnis  citra  iiltraque  Unibren- 
fium  vita  noftra  fiib  Abbatibus  eledis  utebatur ;  fi-atribus  videntibus  con- 
currerunt  quafi  quidam  arcus  tendentium  &  fagittas  mittentium,  ac  in  fe- 
metipfis  retorquentium :   nos  autem  in  nomine  Domini  niagnificabimur. 


F    I    N    J    S. 


EULOGIUM 

BRlTANNIiE 

S     I     V     E 

Hijloria  Britomm 

Auaore,  NENNIO. 


93 


N     E     N     N     I     I 

Hiftoria  Britonum. 


Incipit  Hiftoria  Nemii  Britonum  Hiftorio- 
graplii  in  Hiftoria  Britonum. 

U  M I L I  S  Servorum  Chi^ifti  minifter  &  fervus  Nenniusj 
Dei  gratia  Sandti  Eiboti  difcipuius,  cundtis  veritatis  ob-, 
auditoribus,  falutem.     Veftrae  fit  notum  charitati,  quod 
cum  rudis  eram  ingenio,  &  idiota  lermone,  haec  pro  mo- 
dulo  meo,  non  proprio  nitens  fcientise,  quae  vel  nulia 
vel  admodum  rara  &  exilis  eft,  Latinorum  auribus  idi- 
omatizando  tradere  prsefiimpfi :  fed  partim  majorum  tra- 
ditionibus,  partim  fcripti,  partim  etiam   monimentis  veterum  Britannis 
incolarum,  partim  &  de  annahbus  Romanorum;  infiiper,  6cdeChronicis 
fand:orum  Patrum,  fcil.  Jeronymi,  Profperi,  Eufebii;  necnon&  de  hifto- , 
riis  Scotorum  Saxonumque,  licet  inimicorum,  non  ut  voiui  fed  ut  potui, 
meorum  obtemperans  juffionibus  feniorum,  unam  hanc  hiftoriunculam  un- 
decunque  coliediam  balbutiendo  coacervavi :  &  remanentes  fpicas  adruum 
prseteritorum,  ne  penitus  caleatse  deperirent,  quarum  ampla  feges  quondam 
extranearum  gentium  infeftis  mefforibus  fparfim  prserepta  eft,    pofterorum 
memorise  pudibundus  mandare  curavi.     Quippe  multis  obnoxius ,  qui  vix 
aliorum  di^tamina  fuperficie  tenus,  prout  utile  effet,  inteUigere  hucufque 
quiveram,  nedum  propria  incude  fufficiens,   fed  velut  barbarus  ahorum 
linguam    infringens   temere   commerdavi.     Attamen    internum    vulnus 
circum  praecordia  volvens  egre  ferebam,  fipropri^e  gentis  nomen  quondam 
femofum  &  infigne,  oblivione  corrofum  fumatim  evanefceret.     Sed  quo- 
niam  utcunque  hiftoriographum  Britannorum  me  malo  elfe  quam  nemi- 
nem,  quamvis  adeo  plures  inveniantur,  qui  hunc  laborem  mihi  injundtum 
fatius  explere  poterant;   relegentes   humili  prece  pofco,  quorumcunque 
aures  inconcinnitate  verborum  offendero,  quo  veniam  majorum  votopa- 
renti  fecili  exauditione  ex  debito  fe  noverint  prsebituros :   Errat  namque 
multotiens  impotentis  effedtus,  quem  errare,  fi  poffet,  non  fineret  fervens 
affedtus :  ferviat  itaque  fiifficiens  charitas,    quibus  fiifficere  non  potuerit 
verborum  meorum  inconcinna  fimplicitas ;    nec  vilefcat  in  auribus  audi- 
entium  hiftori^  veritas,  quam  imperito   linguse  vomere  exarare  fic  aufa 
eft  mea  rufticitas.  Si  quideni  tutius  eft,  falubrem  documenti  hauftum  quo- 
libet  vili  vafculo  ebibere,  quam  mixtum  melle  dulcis  eloquentis  venenunl 
niendacii  aureo  poculo  praeftare.     Nec  ergo  te  pigeat  diligens  ied:or,  ex- 
cuffis  verborum  paleis,  hiftorise  grana  horreo  memoriae  condere;  quoniam 
non  quis  dicat,  aut  qualiter  dicatur,  fed  quid  didum  fit  veritatis  teftimo- 
nio  niagis  attendendum  effe  probatur.     Nam  nec  contemptibilem  sftimat 
gemmam:  poftquam  de  coenojacueratexterfit,  quod  fuo  thefauro  dignatus 
eff  poftmodum  adjicere.     Cedo  namque  majoribus  &  eloquentioribus,  qui-  ' 
cunque  benigno  ardore  accenfi,   exaratura  barbarizantis  lingua  materiam, 
Romanae  verriculo  eloquentise  planare  ftuduerint,  fi  incoucuffam  reliquerint 
hiftorise  columnellam  quam   ftatui  permanere.     Egimus  itaque  h^ec  no- 
Hris  infirmioribus  fubveniendo,  nonmajoribus  invidend®,  odingentefimo 

M  j  quin- 


H 


N      E      N      N      I       I 

quinquagefimo  od:avo  anno  Dominics  incarnationis :  vigefimo  vero  quarto 
Meruini  Regis  Britonum.  Cujus  laboris  precium  majorum  precibus  fe- 
compenfari  poftulo :  Sed  hsec  hadtenus  prashbata  fuiEciant ;  cstera  fiip. 
plex  obedientia pro  viribus  lupplebit.  ■■' 

ExpUcit  Priefetio. 


Inctpit  Apologta  Nennii  Britonur/i  hiftoriographi  gen- 

tts  Britonum. 

ILj  ^  ^  Nennius  Sandii  Elbodi  difcipulus  ahqua  excerpta  lcribere  cu- 
^j  ravi,  quse  hebetudo  gentis  Britannice  dejf  cerat,  quia  nullam  peritiam 
habuerunt,  neque  uUam  commemorationem  in  hbris  pofiierunt,  dodtores 
illius  Inrulse  Britannise.  Ego  autem  coacervavi  omne  quod  inveni,  tam 
de  annahbus  Romanorum  quam  de  Cronicis  Sandorum  Patrum  ,  &  de 
jfcriptis  Scotorum  Anglorumque,  &:  ex  traditione  veterum  noftrorum  -,  quod 
multi  dodtores  atque  librarii  fcribere  tentaverint  s  nefcio  quo  padto 
diflicihus  rehquerint,  an  propter  mortahtates  irequentifhmas  vel  clades 
creberrimas  bellorum  .  Rogo  ut  omnis  ledtor,  qui  legerit  hunc  hbrum, 
det  veniam  mihij  quia  cujus  fiim  poft  tantos  h<Ec  tanta  fcribere  quafigar- 
rula  avis,  vel  quafi  quidam  invahdus  arbiter.  Cedo  ilh  qui  phis  noverit 
inifta  peritia  fatis  quam  ego. 

Exphcit  Apologia  gentis  Britonum, 

Indpiunt  CapituJa. 

X  E  Sex  setatibus  Mundi,  &  quot  annos  unaqu3sque  tenet^ 

II.  Unde  didla  fit  Britannia,  &  a.quo  fit  fic  nominata,  quahter- 
que  fita,  &  quot  in  iongum  &  tranf^^erfiim  mihariahabetj  quotque  civita- 
tes  in  fe  continet :  quot  genera  hominum  intra  fe  fuftinet ;  quotque  adja- 
centes  infiilaspoflidet;  quibus  prseftantioribus' fluminibus  interluitur,  per 
qu£E  divitias  &  dehcias  exterorum  Regnorum  deferuntur. 

III.  Quod  Britones  impleverunt  eam  a  Mari  ufque  ad  Mare :  &  a  quo 
tempore  fecundum  Annaies  Romanorum  inhabitari  crepit :  qualiterque 
Romanorum  Sugiilatio,  quod  in  nos  injufte  extorquent,  refelii  poteft :  De 
Ortu  etiam  Bruti  &  proavorum  ejus,  &  quid  Magus  de  eo  nec  dum  nato 
pradixerit. 

IV.  De  Regno  ^nese,  Afcanu,  Siivii,  Bruti  &  Pofthumi :  &  quod 
Bruto  Britanniam  venerit  tempore  facerdotis  Heli. 

V.  De  adventu  Pi(!torum  in  Britanniam,  &  quomodo  Orcades  Infiilas 
occupaverint  &  hadlenus  obtinuerint. 

VI.  Qupd  Scoti  ex  Hifpania  venerint  j  &  quo  tempore  Hiberniam  in- 
habitare  cceperint ;  6c  quaiiter  Barthoiomeum  de  Hibernia  peftilentia  cuni 
Iiiis  eraferit ;  6c  de  quodam  Nimee  qui  poftea  ilio  venit,  fed  5c'poft.ea  cum 
fuis  rediit. 

VII.  De  tribus  filiis  cujufdam  miiitis  Hifpanise,  qui  Hiberniam  appli- 
cuerunt :  quomodo  cafteilum  vitreum  in  mari  viderunt,  ^&  illud  oppugnan- 
tes  perierunt.  Sed  tamen  refidui  eorum  cum  fiipervenientibus  Hifpanis 
paulatim  totam  Hiberniam  pofhderunt. 

VIII.  Quod  nulia  certa  Iiiftoria  originis  Scotorum  continetur. 

IX.  Quamdiu  Hibernia  inhabitabihs  fuit.  Et  de  quodam  nobili  Scy- 
tha  genere  Pharaonis,  quem,  Rege  fiibmerfb  cum  fuis,  Egyptii  expulerunt : 
quomodo  peregrinando  vagatus  fit.     Et  quando   Hiberniam  appulerit: 


ISTORIA      BRITONUM. 

&  qnot  annos,  Tribuni ,  Didatores  ac  Confules  Rempublicam  obtinue- 
rnnt.  '  • 

X.  Qua  ^BtateBritones.venerunt  ad  Britanniam;  &  qua  Scithie,  id  eft, 
Scoti,  qui  nunc  dicuntur  Hibernenles,  ad  Hiberniam:  &  quomodo  Bri- 
tones  a  Pidiis  &  Scotis  impugnati  funt :  quo  etiam  tempore  Romani 
Mouarcliiam  Mundi  adepti  fuerint  &  Scotorum  peritiam. 

XI.  De  fuppuLatione  annorum  Incarnationis  Domini,  Patricii,  Brigi- 
d«e,  Columkillse  -,  et  quo  anno  Saxone»  Britanniam  venerint. 

XII.  Aliud  expcnmentum  de  ortu  Britonum  indigenarum  traditioni- 
bus  Seniorum,  &  ex  veteribus  libns  veterum  Britonum  inventum :  Quo- 
modo  tres  filii  Noe  diviierunt  Orbem  terrarum  in  tres  partes  poft  di- 
luvium. 

XIII.  De  nobilitate  Britonum,  &  quod  illi  de  genere  Japhet  defcen- 
derint  i  quodam  Alanio,  cujus  genealogiam  ulque  ad  Adam  protopla- 
ftum  ducit.  ' 

XIV.  Quomodo  Julius  Csefar  bis  a  Britonibus  repulfiis  lit,  &  quomodo 
bis  vi<5tus  de  Britannia  fine  pace  &  cenfii  in  fugam  rediit. 

XV.  Quaiiter  tertio  fuperatis  Britonibus  Infulam  occupavit ;  Britonel^ 
que  fibi  lubvigavit  fic  illos  tributarios  fecit;    cenfiimque  reddere  coegit, 

XVI.  Quod  in  honorem  Vidorise  Julii,  Menfisjulras,  qui  &  Quinti- 
lis,  dedicatus  fit. 

XVII.  Quod  Claudius  Imperator  cum  raagno  labore  §c  detrimentOj 
iecund5  poft  Julium  Britones  vicit,  6c  ufque  Orcades  totam  Infiilam  ob- 
fedit;  &  ubi  objerit. 

XVIII.  Quanto  tempore  ab  incarnatione  Domini  Britones  fidem  Chri- 
fti  fiafceperunt. 

XIX.  Qualiter  Severus  Imperator  tertius  murum  trans  Inflilam  ob  in- 
curfionem  Pidlorum  Scotorumque  fecere  praecepit,  &  illos  a  Britonibus 
divifit,  &  ubi  poftea  peremptus. 

XX.  Quomodo  Carutius  Imperator  vindicatus  fit  Severum ,  fatiatus 
ianguine  Britonmu;  &  ubi  fbrnicem  triumphalem  in  memoriam  fiije  vi- 
d:orias  conftruxit. 

XXI.  De  Conftantio  Conftantini  Magni  filio,  ubi  objerit  &  fepultus  fit. 
£t  quse  femina  in  pavimento  urbis  feruerit. 

XXII.  De  Maximo  Imperatore,  cujus  temporibus  Sand:us  Martinus 
yirtutibus  claruit,  &  quando  Imperatores  Csefares  nominari  defierunt. 

XXIII.  De  Maximiano  Tyranno ,  qui  fi"etus  milite  Britonum  Gratia- 
num  occidit  Imperatorem,  &  Britanniam  juvenili  flore  fpoliavit,  ac  Bri- 
tanniam  Minorem,  &  ad  incolatum  dedit,  ficque  eos  tranfinigrare  iccit,  & 
quod  nunquam  poftea  reverti  potuerunt. 

XXIV.  De  fecundoetiam  Severo,  qui  fblita  ftrudlura  murum  alterum, 
ad  arcendos  Pi(3:os  &  Scotos,  fieri  a  Tinmuthe  ufque  Rouvenes  prse- 
cepit. 

XXV.  De  Conftantio,  qui  Britonibus  in  Britannia  Imperator  ultimus 
prsefuit:  &  quamdiu  regnum  Romanorum  in  Britones  perduravit,  &  quan- 
do  iili  Romanosulteriusreciperenoluerunt. 

XXVI.  Quo  tempore  Britones  jugum  Romanorum  abjecerunt ;  &  quan- 
doNicsena  Synodus,  Ambrofius,  Martinus,  Jeronymus,  floruerunt,  &de 
Maximiniano  Tyranno  &  filio  ejus  vidoriae :  quahter  &  ubi  interfe<3:i 
fiierunt.  Et  quot  anni  ab  initio  Mundi  &  ab  incarnatione  Chrifti  ufque 
ad  illud  tempus  tranfierunt. 

XXVII.  Quot  vicibus  Britones  Romanorum  duces  occiderunt,  &  qua 
calliditate  eos  tum  femper  ad  auxilia  fibi  fcrenda  provocaverunt.  Et 
quot  annis  Britones  flib  dominio  Romanorum  fuerunt. 

XXVIII.  Quod  ab  expulfione  Romanorum  ufque  ad  adventuni  Saxo- 
num,  per  annos  yidelicet  xl,  tota  Britannia  fub  maximo  metu^iiit.    Et 

quando 


g6  '  N      E.      N      N      I      I 

quando  Vortigernus  Rex  impius  regnavit ;  quot  timoribus  quantifque  afi- 
xietatibus  opprefTus  extitit :  quoto  anno  a  Paffione  Domini  Saxones  fuC- 
cepit,  &  Inlulam  Tanet  ad  inhabitandum  tradidit ;  &  de  profapia  etiam 
Hengift,  &  quomodo  Britanniam  venit,  &  quomodo  imperium  Romano- 
rum  fupcr  Britones  omuino  effe  defiit. 

XXIX.  Quando  landtus  Germanus  fidem  prasdicaturus  Britanniam 
venerit,  &  Pelagianam  hserefim  extirpavit,  damnavit,  &  omnino  deftruxit. 

XXX.  De  Benh  Rege  infideh  ft  Tyranno,  qui  fandum  Germanum  re- 
cipere  noluit,  fed  aditum  domus  fiise  prohibuerit. 

XXXI.  De  fervo  qui  eum  ad  holpitium  invitavit,  &  de  vitulo  noiSte 
occifb ,  codo  &  comefto ,  &  mane  coram  matre  vivo  fano  &  integrd 
invento. 

XXXII.  De  quodam  viro  ab  eo  baptizato ,  &  juxta  ejus  vaticinium 
mox  defundo,  &  ab  angelo  Dei  fufcepto. 

XXXIII.  Qualiter  hofpitis  fui  filios  de  opido  educi  pr^ecepit,  5c  node 
ipfa  arcem  cum  Rege  ignis  de  coeio  funditus  confiimpfit. 

XXXIV.  Quomodo  vir  ille  qui  fandum  hofpitio  recepit  credidit,  & 
baptizatus  fuit,  &  juxta  verbum  ejus  de  fervo  Rex  fadlus  eft :  de  Regno 
Powifbrum  6c  omnibus  fiiiis  ejus. 

XXXV.  QuaUter  Britones  annonas  Saxonibus  promiferunt,  ut  pro  eis 
adverfus  hoftes,  fcihcet  Pidos  &  Scotos,  dimicarent,  fed  poftea  iacere 
nohierunt. 

XXXVI.  Quahter  Rex  Vortigernus  Romwennam  fiham  Hengifti  ad- 
amaverit  &  duxerit,  &  Cantiam  fibiin  dotem  dederit. 

XXXVII.  Quahter  Hengil^us  Ottam  filium  fum,  &  Ebiffam  fihum  Hors 
firatris  fui,  ad  aquilonales  partes  Britannias  invitavit,  &  quam  feditiose  gens 
Saxonum  per  Hengiftum  poftea  clam  &  parumper  venerit. 

XXXVIII.  Quomodo  Rex  Vortigernus  fiham  fliam  propriam  viola- 
verit,  &  de  ea  filium  genuerit,  &  crimen  in  Epifcopum  retorquere  volue- 
rit,  &  fandto  Germano  imperanti  in  Concilio  coram  omnibus  ab  infante 
proditum  fcelus  iliius  fit,  &  fic  a  beato  Germano  &  omni  Conyentu  dam- 
natus  fit. 

XXXIX.  Quale  Confihum  Britones  Regi  Vortigerno  dederint. 

XL.  Quomodo  cum  Magis  fuislocum  caftelli  quserens,  Snaudune,  id 
eft  Mons  Nivis,  reperit,  fed  omnis  colled:a  materies  tertio  fubito  terra 
dehifcente  abforpta  fit. 

XLI.  Quomodo  Rex  Vortigernus  Magos  flios  confuluit,  qui  ei  refpon- 
derunt,  dicentes,  fe  non  poffe  arcem  sedificare,  ni  prius  afpergeretur  fan- 
guine  alicujus  pueri,  qui  fine  Patre  conciperetur. 

XLII.  De  Puero  fine  patre  qusefito  &  invento :  qiiid  de  ftagno  fub  ter- 
ra  pofito,  vafe,  tentorio  &  Draconibus,  &  eorum  duello  prsdixerit,  & 
qualiter  hssc  omnia  expofuerit. 

XLIII.  Qualiter  Rex  Vortigernus  Ambrofio  arceni  dedit  quam  sedifi- 
.    care  non  potuit. 

XLIV.  De  Vortemir  filio  Vortigerni  Regis,  qualiter  Saxones  cum  Prin- 
cipibus  eorum,  interfedo  Hors,  virihter  pepulit,  &  per  quinquennium 
abegit. 

XLV.  De  tribus  bellis  principalibus,  quae  Vortemir  contra  Saxones  gef- 
fit:  &  quid  moriens  de  fe  fepeliendo  prseceperit. 

XLVI.  Qualiter  poft  obitum  Vorthemir,  Vortigernus  iterum  Saxones 
recepit,  &  de  fimulata  pacis  concordia  per  Saxones  erga  Britones. 
^  XLVII.  Quomodo  ipfe  Vortigernus  dolo  k  Saxonibus  captus  fiierit, 
&  fuggeftione  Hengifti  Vortigernum  redimere  ie  fblum  coegerunt,  &  quas 
terras  pro  redemptione  fua  acceperint,  &  qua  fraudulentia  Saxones  cul- 
tellis  Britones  trecentos  viros  optimos  occiderunt. 

XLVIIL  De  fecundo  adyentu  fandi  Germani  in  Britanniam,  &  quali- 

ter 


H    I    S    T    O    Pw    1    A      B   R    I   T    O    N    U   M.  py 

ter  fugientein  Vortigernum  ut  ei  fidem  praedicaret,  iandtus  Germanus 
foilicite  fubfecutus  fit,  &:  node  igne  decaelo  cadenteRex  in  arce  cumluis 
cruPcus  fuit. 

XLIX.  Quod  qusedam  affertio  lit,  quod  cor  ejus  ex  dolore  crepilerit. 
L.  Item,  aiiorum  opinio  aftruit  quod  terra  eum  deglutiverit,  cum  ni- 
hil  de  eOj  vel  fuis  refiduum  inveniri  in  terra  potuerit. 

LI.  Quod  quatuor  filios  Vortigernus  habuerit,  &deland:o  Fauftoquem 
de  filia  llia  genuent. 

LII.  DeVortigerni  progenie,  &  retrograda  proavorum,  tritavorum,  6c 
atavorum  ejufdem  ferie. 

LIII.  De  reditufandi  Germani,  Sc  captivitate  fandti  Patricii,-  &  quo- 
modo  Romam  jerit  &.  plura  didicerit  j  Sc  Paladius  Scotis  prsdicaturus  a- 
pud  Fidtos  objerit. 

LIV.  Quod  angelo  monente  ad  Scotos  convertendos  fandlus  Patri- 
cius  mitlus  fit. 

LV.  Ubi  &  a  quibus  fandus  Patricius  Epifcopus  ordinatus  fit,  ibique 
nomen  flium  immutaverit. 

LVI.  QiTod  prius  Britonibus  prsedicaverit,  &  deinde  in  Hiberniam  mi- 
graverit. 

LVII.  Quo  anno  Incarnationis  Dominicae  incoepit  ibi  pr^edicare,  vel 
cujus  Registempore  &  quot  annos  pra;dicaverit,  vei  quanta  miracula  per- 
petraverit. 

LVIII.  Qii2e  fcripferit,  quot  Epifcopos  Ecclefise  vel  Presbyteros  con- 
fecraverit :  quot  Regis  &  hominum  MiUia  baptizaverit,  6c  ubi  per  dies 
quadraginta  jejunaverit  &  oraverit. 

LIX.  Quod  tres  petitiones  inacervo  Ely  ^Dbmino  impetraverit,  &in 
fpecie  avium  animas  Hibernenfium  fidelium  ad  fe  convenifTe  viderit. 

LX.  Quod  quatuor,  &  quibus  modis  fandtus  Patricius  Moyli  Legif^ 
latori  comparetur  &  sequiparetur. 

LXL  De  niorte  Hengifti ,  &  quod  poft  ejus  obitum  Otta  fihus  ejus 
tenuit  Regnum  Cantuarienfium. 

LXII.  De  Arturo  Rege  belligero,  &  de  duodecim  belhs  quse  adverfiis 
Saxones  habuit.  Et  de  Imagine  fand:^  Marise  in  qua  triumphaverit,  & 
quot  adverfariorum  uno  impetu  proftravit. 

LXIII.  Quod  Saxones  femper  &  fine  intermiffione  de  Germania  con- 
tra  Britones  auxilium  petebant,  &  multipliciter  augebantur,  &  fecum  Re- 
ges  ut  regnarent  fuper  eos  deducebant,  ufque  ad  Ida  qui  primus  regna- 
vit  in  Bernicia. 

LXIV.  De  Ida  primo  Northumbrorum  Rege,  &  ejus  genere,  &  de  fan- 
£li  PauUni  Archiepifcopi  baptifinate. 

LXV.  Quae  fint  nomina  vigefimarum  odtayarum  Civitatum  prascipua- 
rum  Britannise. 

Expliciunt  Capita. 


N  In- 


p8  N      E      N      N      I      I 

Incipit  Hiftorica  Orthographia  de  Sex  ^tatibus 

Mundi. 

c  A  P.    I. 

Principio  mundi  ufque  ad  diluvium  anni  fiint  il.  CC.  XLII. 
Adiluvio  ulque  ad  Abraham  anni  funt  DCCCC.  XLII.  Ab  A- 
braham  ufque  ad  Moyfen  anni  funt  DCXL.  A  Moyfe  ufque 
ad  David  D.  anni.  Et  a  David  ufque  ad  Nabuchodonofor  anni 
funt  D.  LXIX. 

Ad  Adam  ufque  ad  tranfhiigrationem  Babylonise  anni  computantur 
IV.  DCCLXXIX.  A  tranfinigratione  Babylonis  ufque  ad  Chriftum  D. 
LXIII.  Ab  Adam  vero  ufque  ad  Paflionem  Domini  noftri  Jefu-Chrifli 
anni  funt  V.  CC.  A  Paffione  autem  Chrifti  peradi  funt  anni  DCCC. 
Ab  Incarnatione  autem  ejus  anni  funt  DCCCXXXII.  ufque  ad  tricefi- 
mum  annum  Enarauth  Regis  Monise,  id  eft,  Mon,  qui  regit  modo  regnum 
WenedocijE  regionis,  id  eft,  Guermet.  Fiunt  igitur  anni  ab  exordio  Mun- 
di  ufque  in  annum  praefentem  vl.  C.  VIII. 

Prima  mundi  setas  ab  Adam  ufque  ad  Noe. 

Secunda  a  Noe  ufque  ad  Abraham. 

Tertia  ab  Abraham  ufque  ad  David. 

Quarta  setas  a  David  ufque  ad  Danielem." 

Quinta  a  Daniele  ufque  ad  Johannen  Baptiftam. 

Sexta  a  Johanne  Baptifta  ufque  ad  judicium,  quando  veniet  Dominus 
Jesus  Christus  judicare  vivos  &  niortuos,  &  feculum  per  ignem. 
Britannije  igitur  experimentum  juxta  traditionem  veterum  explicare  cu- 
rabo. 

Incipit  Hiftona  Nennii  Britomm  Hiftoriographi 
de  prima  inhahitatione  Britonum  Britannicos  In- 
Julae, 

CAP.    IL 

BRitannia  Infula  [aBritone  fiho  Hificionis,  quifuitfilius  Alani  de^e- 
nere  Japhet,  didta  eft,  vel  ut  alii  dicunt  ]  a  quodam  Bruto  Conflile 
Romano  vocatur :   Hsec  autem  flirgit  ab  Afi-ica  brumali  ad  occidentem 
vergens  DCCC  in  longitudine  MiUium,  CC  in  Latitudine  porrigit  fpa- 
tium.     In  ea  funt  XXVIII  Civitates,  &  innumerabilia  promontoria,  cum 
innumeris  Cafteliis  cxlapidibus  6c  lateribus  fabricatis:   in  ea  prius  habi- 
tabant  quatuor  gentes,  Scoti,  Fidbi,  atque  Saxones,  &  Britones.     Tres 
magnas  Inftilas  habet,  quarum  una  vergit  contra  Armoricas  gentes   [id 
,eft,   ultra  marinos  Britones]   &  vocatur  With ,   quam  Britones  infiilam 
Gueid  vel  Guith  \_vocant~\^  quod  Latine divortium  dici  poteft.     Secunda 
fita  eft  in  umbiiico  Maris,   inter  Hiberniam  &  Britanniam,    vocaturque 
nomen  ejus  Eubonia,  Man.     Tertia  fita  eft  in  extremo  iimite  Orbis  Bri- 
tannise  ultra  Pid:os,  &  vocatur  Orcania  Inftila.     Sic  in  proverbio  antiquo 
dicitur,  quando  de  judicibus  vel  Regibus  fermo  fit,  judicavit  Britanniam 
«um  tribus  Infulis :   funt  in  ea  multa  flumina ,   quje  confluunt  ad  omnes 
partes,   id  eft,  ad  orientem,   ad  occidentem,  ad  meridiem,  ad  feptentrio- 
nem.     Sunt  tamen  duo  flumina  praeckriora  c^teris  fluminibus,   Taini- 
fia  6c  Severnia ,  quse  duo  brachia  Britanni» ,   per  quse  olim  rates  vehe- 
bantur  ad  deportandas  divitias,  caufa  negotiationis. 

C  AP. 


HlSTORIA       BriTONUM. 

C  A  P.     III. 

Ritones  enim  jam  olini  impleverunt  eam,  &  judicaverunt  i  Mari  uf- 

"ique  ad  Mare  [id  eft,  a  Totenes  ufque  ad  Cateaes]  fi  quis  fcirevo- 

luerit  quo  tempore  poft  diluvium  habitata  eft  [  hsc  Infiila  ]  hoc  expe- 
rimeiitum  bifarie  inveni.     In  Annahbus  autem  Romanornm  fic  fcriptum 
eft.     ^neas  pofl  Trojanum  bellum  cum  Afcanio  filio  fuo  venit  ad  Ita- 
liam ;  &  fbperato  Turno,  accepit  Laviniam  fiham  Latini  Regis,  filii  Fau- 
ni»  fihi  Pifci,  filii  Saturni,  in  conjugium.     Et  poft  mortem  Latini,  Regnum 
obtinuit  Latinorum.     Afcanius  autem  Albam  condidit,  &  poftea  uxorem 
duxit,  &  peperit  ei  filium  nomine  Silvium.     Silvius  autem  duxit  uxorem,  & 
gxavida  fuit;  &  nuntiatum  eftiEne^e  quod  nurus  flia  gravida  efTet ;  &  mi- 
lit  ad  Afcanium  fihum  flium,  ut  mitteret  Magum  fuum  ad  confiderandam 
uxorem,  &  exploraret  quid  in  utero  haberet,  fi  mafcuhim  velfbeminam. 
Et  venit  Magus,  &  confideravit  muherem,  &  reverfus  eft:  dixitque  Af^ 
canio  Mnex  fiho  quod  mafculum  haberet  uxor  ejus  in  utero,  &  foetus  e- 
jus  erit  fortis,   quia  occidet,  inquit,  patrem  &  matrem  fuam,  &  erit  exo- 
fus  omnibus  hommibus.     Propter  hanc  vaticinationem  occifus  eft  Magus 
ab  eis.     Et  fic  evenit  ut  in  nativitate  illius  muher  eft  mortua ,  &  nu- 
tritus  eft  fihus,  vocatumque  eft  nomen  ejus  Bruto  [  Bruto  ver6  fuit  fihus 
Silvii,  fihi  Afcanii,  fihi  Aneas,  fihi  Anchifas,  fihi  Capen,  filii  Afaraci,  fi- 
hi  Trois,  filii  Eridtomi,  filiiDardani,  fihi  Jovis  de  genere  Cam,  filii  ma- 
ledidli  videntis ,  &  ridentis  patrem  Noe.     Tros  vero  duos  filios  habuit, 
Ihum   Afaracumque.     liius  condidit  Ilium   Civitatem ,  id  eft,     Trojam 
primb,  genuitqueLamedon;  ipfeeftpater  Priami.    Afaracus  autem  genuit 
Capen,   ipfe  eftpater  Anchifse,  Anchifes  genuit  iEneam.     Ipfe  iEneas  pa- 
ter  Afcanii]  Poft  multum  enim  intervallum  temporis,  juxta  vaticinationem 
Magi,  dum  ipfe  luderet  cum  aliis,  inopino  icSu  fagitt^e  occidit  patrem 
fuum,  non  de  induftria ,    fed  cafii.     Propter  hanc    caufam   expulfus  eft 
ab  Itaiia ;  &  Ariminis  fuit :   &  venit  ad   Infulas  Maris  Tyrreni ,   &  cx- 
pulfus  eft  a  Grsecis  pro  caufa  occifionis  Turni,    quem  iEneas  occiderat , 
&  pervenit  ufquead  Gallos,  &  ibicondidit  Civitatem  Turonorum.     [Et 
vocavit  eam  a  nomine  cujufdam  militis  fui,  qui  vocatur  Turnus  ]  6c  po- 
ftea  adiitam  venic  Infulam,  qu£e  a  fuo  nomine  accepit  nomen,  ideft,  Bri- 
tanniam,  &  implevit  eam  cum  gentc  fua,  &  habitavit  ibi :   ab  illo  fiqui- 
dem  tempore  habitata  eft  Britannia  ufque  in  hodiernum  diem. 

C  A  P.    IV. 

711?  Neas  autem  regnavit  tribus  annis  apud  Latinos.  Afcanius  annis 
/jZ.y  xxxvii ;  poft  queni  Silvius  iEnese  filius  regnavit  annis  xii.  Poft- 
humus  annis  xxxix,  a  quo  Albanorum  Reges  Silvii  fiint  appellati ;  cujus 
frater  erat  Brito.  Qui  Brito  regnabat  in  Britannia,  tempore  quo  Heli  fa- 
cerdos  judicabat  Ifraelem ,  &  tunc  arca  Domini  ab  alienigenis  poffideba- 
tur  j  Pofthumus  ver6  frater  ejus,  ut  diximus,  apud  Latinos  regnabat. 

C  A  P.    V. 

Oft  intervallum  annorum  multorum  non  minus  dcccc.  Pid:i  ve- 
__  nerunt  &  occupaverunt  infulas,  quas  Orcades  vocantur »  &  poftea  ex 
infulis  affinitimis  vaftaverunt  non  modicas  &  multas  regiones,  occupave- 
runtque  eas  in  finiftrali  plaga  Britannias,  &  manent  ufque  in  hodiernum 
diem.    Ibi  tertiam  partem  Britannise  tenuerunt,  &  tenent  ufque  nunc. 

^  N  2  CAP. 


100 


N       E       N       N       I       I 

CAP.     VI. 

NOviffime  autem  venerunt  Scoti  h  partibus  Hifpani^e  ad  Hyberniam. 
Primus  autem  homo  venit  Bartholomeus  cum  mille  hominibus,  tani 
viris  quam  mulieribus ,  &  creverunt  ufque  ad  quatuor  millia  hominum : 
&  venit  fliper  eos  mortahtas ,  6c  in  una  feptimana  omnes  perierunt ,  & 
non  remanfit  ex  iUis  necunus.  Secundus  venit  ad  Hiberniam  Nimechqui- 
damfilius  agnoniinis,  qui  fertur  navigafTe  fuper  mare  annum&  dimidium, 
&  poftea  tenuit  portum  in  Hibernia ,  fradis  navibus  ejus,  manfitque  ibi- 
dem  per  multos  annos,  &  iterum  navigavit  cum  fuis,  reverfufque  efl  ad 
Hifpaniam. 

C  A  P.    V 1 1. 

ET  poflea  venerunt  tres  fihi  cujufdam  militis  Hifpanise  cum  xxx 
!  Chiuhs  apud  illos ,  cum  xxx  mulieribus  in  unaquaque  Chiula ,  & 
manferunt  ibi  per  fpacium  anni  unius ,  &  poflea  confpiciunt  turrim  vi- 
tream  in  medio  Mari ,-  &  homines  intuebantur  fuper  turrim ,  &  quasre- 
bant  loqui  ad  illos,  &  nunquam  refpondebant :  &  ipfi  unanimo  confenfii 
ad  oppugnationem  turris  properaverunt,  cum  omnibus  Chiulis  fuis ,  & 
cum  omnibus  mulieribus,  excepto  una  Chiula,  quae  qualTata  erat  naufra- 
gio,  in  qua  erant  viri  xxx,  totidemque  mulieres.  AIiss  naves  navigarunt 
ad  expugnandam  turrim  ,  &  dum  omnes  defcenderunt  in  httore,  quod  e- 
rat  circa  turrim,  operuit  illos  mare,  &  demerfi  ftmt,  nec  unus  ex  omnibus 
illis  evafit.  De  femilia  vero  illius  confradt^e  Chiulae,  qua;  rehdla  eft  ut 
diximus  per  confradtionem,  tota  Hibernia  repleta  efl  ufque  in  hodiernum 
diem. 

C  A  P.    VIII. 

ET  poftea  venerunt  paulatim  a  partibus  Hifpanise,  &  tenuerunt  Regio- 
nes  plurimas.  Noviflime  venit  Clamhodtor,  &  ibihabitavit  cumom- 
ni  gente  fua  ufque  hodie,  [  nulla  tamen  certa  hiftoria  originis  Scotorum 
reperitur.]  In  Britannia  quoque  Hiftoreth  Iftorini  fihus  tcnuit  Dalrie- 
tam  cum  fuis.  Builc  autem  tenuit  Euboniam  Infiilam  cum  {uh;  fihiau- 
tem  Vethan  obtinuerunt  regionem  Dimedtorum  [  ubi  civitas  efl  qu£e  vo- 
catur  Nimeu.  ]  Et  in  ahis  regionibus  fe  dilataverunt,  i.  e.  Gmher  cet 
Guely ,  donec  expulfi  funt  a  Cuneda,  &  k  filiis  ejus,  ab  omnibus  regioni- 
bus  Britannici«. 

C  A  P.    IX. 

SI  quis  fcire  voluerit  quanto  tempore  fuit  inhabitabihs  &  deferta  Hi- 
bernia,  lic  mihi  peritiffimi  Scotorum  nuntiaverunt.  Quando  vene- 
runt  fihi  Ifrael  tranfeundo  rubrum  Mare,  venerunt  ^gyptii  &  fecuti  funt 
eos,  dimerfique  in  Mari,  ut  Scriptura  refert.  Erat  in  ilhs  diebus  vir  nobi- 
lis  de  Scythia  cum  magna  familia  apud  iEgyptios,  expulfus  regno  fuo,  & 
ibi  erat  quando  ^gyptii  merfi  flmt :  ipfe  non  ivit  ad  perfequendum  po- 
pulum  Domini.  Illi  auteni  qui  fiiperfuerant  injerunt  confihum  ut  ex- 
pellerent  illum,  ne  regnum  illorum  obfideret  &  occuparet,  quia  fratres 
illorum  ftibmerfi  erant  in  rubro  Mari ,  ficque  expulfiis  eft.  [  Ifte  gener 
Pharaonis  erat,  i.  e.  Mas  Scotse  fihse  Pharaonis,  aqua  ut  fertur  Scotia 
fiiit  appellata.  ]  At  ille  per  xl  &  duos  annos  ambulavit  per  Afiricam, 
8c  venit  ad  aras  Phihftinorum  per  Lacum  Sahnarum,  &  venit  inter 
Ruficadam ,  &  montes  Azare  ,  &  venit   per  flumen  Malya ,    tranfiitque 

per 


HlSTORlA      BriToNUM. 

per  maiitiinani  ad  columnas  Herculis,  navigans  perMare  Tyrrenum  :  & 
applicuit  ad  Hilpaniam  ,  habitavitque  ibi  per  multos  annos ,  &  cre- 
vit,  nimiique  multiplicatus  eft;  5c  gens  ejus  multiplicata  eft.  Et  poftea 
venerunt  ad  Hiberniam,  poft  mille  duobus  annis  poft  merfionem  -^oyp.. 
tiorum  in  IVIari  rubro,  &  venerunt  ad  Regiones  Dalrieta,  in  tempore  quo 
regnabat  Brutus  apud  Romanos,  a  quo  Conftiles  effe  coeperunt,  deinde 
Tribuni  plebis  ac  Didatores.  Et  poftea  Confules  rurfum  Rempublicam 
obtmuerunt  per  annos  ccccxlvu,  qu£e  prius  regia  dignitate  damnata  fuerat. 

C  A  P.     X. 

BRitones  verierunt  in  tertia  setate  Mundi  ad  Britanniam,  Scythae  autem, 
i.  e,  Scoti,  in  quarta  setate  Mundi  obtinuerunt  Hiberniam.  Scythse 
autem,  qui  funt  in  occidente,  &  Pid:i  de  aquilone  pugnabant  unanimiter 
&  uno  impetu  contra  Britones  indefinenter ;  quia  line  armis  utebantur 
Britones.  Et  poft  multum  interyallum  temporis,  Romani  Monarchiam  to- 
tius  Mundi  obtinuerunt. 

CAR    XL 

Primo  anno  quo  Saxones  venerunt  in  Britanniam  ufque  ad  annum 

iiii  Mervini  Regis  fiipputantur  anni  ccccxxix.     A  Nativitate  Do- 

mini  noftri  Jefu  Chrifti  ufque  ad  adventum  ^ncSti  Patricii  ad  Hiberniam 
ccccvii  anm  numerantur :  k  morte  Patricii  ufque  ad  obitum  fancftce  Bri- 
gidas  Lx.  anni  funt.  A  Nativitate  Columkill^  ufque  ad  obitum  fandrse 
Brigidse  iiii  flint  anni.  Initium  Compoti.  xxiii  Cylci  decemnovenna-^ 
les  ab  incarnatione  Domini  ufque  ad  adventum  fand:i  Patricii  in  Hi- 
berniam ;  &  ipli  anni  efliciunt  numerum  ccccxxxvii  annorum.  Ab  ad- 
ventu  Patricii  in  jam  didtam  Infiilam,  ufque  Cyclum  decemnovennalem  in  . 
quo  fumus,  xxii  funt  Cycli,  i.  e.  ccccxxi;  &  funt  m  anni  in  ogdoade  uP 
que  in  hunc  annum. 

C  A  P.    X I L 

ALiud  experimentum  inveni  de  ifto  Bruto  ex  veteribus  libris  veterunt 
noftrorum.  Tres  fiUi  Noe  diviferunt  orbem  in  tres  partes  poft  Di- 
luvium.  Sem  regnavit  in  Afia,  Cham  in  Affrica,  Japhet  in  Europa.  Sic  di- 
lataverunt  terminos  fuos  in  tres  partes,  quia  tot  erant  fratres.  In  Afia 
funt  Provincise  xv.  India,  Achaia,  Parthia,  Syria,  Perfia,  Media,  Mefb- 
potamia,  Cappadocia,  Pal^ftina,  Armenia,  Cihcia,  Chaldsea,  Suria,iEgyptus, 
Lydia.  In  Africa  funt  Provincije  xii.  Libya,  Cirmi,  Pentapohs,  .ffithiopia, 
Tripolitana,  Byzantia,  Getulia,  Natabria,  Numidia,  Samaria,  Syrtes  majo- 
res&minores.  In  Europa  funt  Provincis  xiv.  Italia,  Calabria,  Hifpania, 
Alamannia,  Macedonia,  Tracia,  Dalmatia,  Pannonia,  Polonia,Gallia,  A- 
quitania,  Britannia,  Hibernia.     Aquilonarii,  i.e.  Auftralia  infra  Oceanum. 

[  Quomodo  tres  fiiii  Noe,  Sem,  Cham,  &  Japhet,  diviferunt  inter  fe 
totum  mundum  poft  Diluvium  in  tribus  partibus,  &  quot  Provinciae  funt 
in  unaquaque  parte. 

Britones  k  Bruto  didi,  Brutus  fuit  filius  Hificionis,  Hificion  filius 
Alani,  AlanusfiliusReseSilviae,  Rea  Silvia  filia  Numse  Pamphili,  Pamphi- 
lus  fil.  Afcanii,  Afcanius  fil.  Mnex,  ^neas  fil.  Anchifse,  Anchifes  fil.  Trois, 
Tros  fil.Dardani,fil.  Flire,fil.Juvani,Juvanus  fil.  Japhet.  Ifte  Japhet  vii  filios 
habuit,  primus  Gomer  a  quo  Galli,  fecundus  Magog  a  quo  Scythse  6c  Gothi, 
tertius  Aialanus  a  quo  Medi,  quartus  Juval  a  quo  Grsci,  quintus  Tubal 
a  quo  Hebraei,  fextus  Mefech  a  quo  Cappadoces,  feptimus  Troias  a  quo 
Traces.  Hi  ftint  fihi  Japhet,  fihi  Noe,  fifii  Lamech,  &  redierunt  ad  id  unde 
egreffifunt.]  N>  .  CAP. 


101 


I02r 


N      fi      N      N      I      I 

C  A  P.     X 1 1 1. 

C  T3  Rin^^s  homo  de  genere  Japhet  venit  ad  Europam ,  A.laniis  nomine 
J[^  cum  tribus  filiis  fliis  ]  quorum  nomina  funt  h:EC,  Hificion,  Arme- 
non,  Negno.  Hificion  autem  habuit  im  fihos,  quorum  nomina  funt,  Fran- 
cus,  Romanus,  Alemannus  &  Brito,  a  quo  primo  Britannia  habitata  eft. 
Armenon  autem  habuit  filios  v.  Hi  fiint,  Gothus,  Walagothus,  Cebi- 
dus,  Burgundus,  Longobardus.  Negno  autem  habuit  iiii  fihos,  quorum 
nomina  hasc  fimt,  Wandalus,  Saxo,  Bogarus,  Targus.  Ab  Hificione  pri- 
mogenito  Alani  ortas  funt  quatuor  gentes,  Franci,  Latini,  Alemanni  & 
Britones.  Ab  Armenone  autem  fecundo  fiho  Alani  orti  fijnt  Gothi  Wa- 
lagothi,  Cebidi,  Burgundi  6c  Longobardi.  A  Negno  autem  tertio  fiiio, 
Bogari,  Wandali,  Saxones  &  Tarinci.  Iftse  autem  gentes  fiint-fubdivifas 
per  totam  Europam.  Alanus  autem,  ut  aiunt,  fuit  fihus  Fethevir,  filii 
Ogomun,  fihi  Thoi,  fihi  Boib,  fihi  Simeon,  fihi  Mair,  filii  Ethac,  fihi 
Aurthac,  fihi  Edthet,  fihi  Oothz,  fiiii  Abirth ,  fihi  Ra,  fihi  Efra,  fihi 
Ifrau,  fihi  Bath,  fihi  Jona,  filii  Jabath,  fihi  Japhet,  fifii  Noe,  fihi  La- 
niech,  fihi  Methufalam,  fifii  Enoch,  fihi  jareth,  fihi  Malaleel,  fihi  Cai- 
nan,  fihi  Enos,  fihi  Seth,  fihi  Adam,  fihi  Dei  vivi. 

Hanc  genealogiam  inveni  ex  traditione  veterura,  qui  incol»  fuerunt  in 
primis  Britannise  temporibusj  fed  redeam  nunc  ad  id  unde  egrefhis  fura. 

C  A  P.     XIV. 

ROmani  autem,  dum  acceperunt  dominium  totius  mundi,  ad  Britan- 
nos  legatos  miferunt  ut  obfides  &  cenfiim  acciperent  ab  ilh-,  ficut 
accipiebant  ab  univerfis  regionibus,  &  ab  univerfis  Infuhs  j  Britanni  autem 
cum  effent  Tyranni  &  tumidi,  legationem  Romanorum  contempferunt, 
Tunc  Julius  Csefar,  cum  accepifTet  fingulare  imperium  primus,  &  obtinu- 
ifTetregnum,  iratus  eft  valdej  &  venit  ad  Britanniam  cum  lx  Chiuhs,  & 
venit  in  oftium  Tamenfis,  in  quo  naufiragium  perpeff^e  fiint  naves  ilhus  i 
dum  ipfe  pugnabat  contra  Dolobellum,  qui  erat  Proconful  RegiBritan- 
nico,  qui  &  ipfe  Rex  Belhnus  vocabatur,  &  fihus  erat  Minocani,  qui  oc- 
cupavit  omnes  infulas  Tyrreni  Maris :  &  JuUus  Cse^r  reyerfus  eft  fine 
yi^oria,  csefis  niilitibus,  fra(^ifque  nayibus. 

C  A  P.    XV. 

ET  iterum  poft  fpatium  trium  annorum,  venit  cum  magnQ  exercitu 
fexentifque  Chiuhs,  &  pervenit  ufque  ad  oftium  Tamenfis  fluminis,  & 
ibi  injerunt  bellum,  &  muki  ceciderunt  de  equis  mihtibufque  fuis :  quia 
jam  didtus  Proconful  pofuerat  fiides  ferreas,  &  femen  belhcofiam,  qasQ 
calcitramenta,  i.  e.  cethilocium,  in  vada  fluniinis,  [^z/oi]  magnum  diferimen 
fliit  mihtibus  Romanorum ;  quia  hjec  ars  invifibihs  fuit  ilhs,  &  difcefferuat 
tunc  temporis  fine  pace.  Geftum  eft  tertio  beUum  juxta  locum  qui  di- 
citur  Trinovantum :  &  accepit  Juhus  imperium  Britannicse  gentis,  xlvii 
annis  ante  Nativitatem  Chrifti :  ab  initio  mundi  f.  cc.  xv.  conftant  anni. 

CAP.     XVL 

JUhus  igitur  primus  in  Britanniam  pervenit,  Sr  regnum  St  gentem  te-  j 
nuit,  &  in  honorem  ilhus  Quintilem  menfem  Juhum  debere  vocari  de-  ' 
creyerunt  Romani:  &  idibus  Martis  Caius  Juhus  Csefar  in  Curia  oc- 
ciditur :  tenente  0<fiaviano  Augufto  Monarchiam  totius  Mundi,  &  cenfuni  j 
a  Britannia  ipfe  fblus  ajccepit,  ut  VirgiUus :  purpurea  intexti  tollant  auhn.  j 
Britmni.  C  A  P.  1 


HlSTORlA      BriTONVXM. 

C  A  P.     X V II. 

Ecundus  poft  hunc  Claudius  Imperator  venit,  it  in  Britannia  impe- 
i^  ravit  XL  &  viii  annos  poft  advcntum  Chrifti :  &  ftragem  &  bellum 
fecit  magnum,  non  abfque  detrimento  militum,  tamen  vidtor  fiiit  in  Bri- 
tannia,  &  poftea  cum  chiuUs  perrexit  ad  Orcades  infulas,  &  fiibjecit  fibi, 
&  fecit  eas  tributarias :  in  tempore  illius  quievit  dari  cenfum  Ronianis  a 
Britannia,  fed  Britannicis  Imperatoribus  redditum  eft.  Regnavit  autem 
annis  xiii  Meniibus  viii,  cujus  Monumentum  in  Magantia  apud  Longo- 
bardos  oftenditiir,  ubi  dum  ad  Romam  ibat  defundius  eft. 


C  A  P.    XVIII. 

ANno  Dominicse  Incarnationis  clxiv.  Lucius  Britannicus  Rex  cuni 
univerfis  Regulis  totius  Britannise  baptifmum  fufceperunt,  mifTale- 
gatione  ab  Imperatcribus  Ronianorum,  &  i  Papa  Romano  Evarifto : 
f  Lucius  agnomine  Levermaur,  id  eft,  Magni  Splendoris,  propterfidem 
quse  in  ejus  tempore  yenit.  ] 


C  A  P.    XIX. 

TErtius  fliit  Severus,  qui  transfretavit  ad  Britannos,  ubi  receptas  Pro- 
vincias  ut  ab  incurfione  barbarica  faceret  tutiores,  murum  &  ag- 
gerem  a  Mari  ufque  ad  Mare  per  latitudinem  Britannise,  id  eft,  per  cxxxii 
Millia  pafTuum  deduxit,  &'vocatur  Britannico  Sermone  Gaaul,  per  cxxxii 
Milliaria  pafTus,  id  eft,  a  Pengaaui,  quae  villa  Scotice  Cenail,  Anglice  ver6 
Peneltun  dicitur,  ufque  ad  oftium  flumrnis  Cluth  &  Cairpentaloch ,  quo 
murus  ille  finitur  ruftico  opere.  Severus  iile  prsedidtus  conftruxit,  fed  ni- 
hil  profiiit.  Carutius  poftea  reaedificavit  imperator,  &  vii  caftellis  muni- 
vitj  interque  utraque  oftia  domumque  rotundam  politis  lapjdibus  fiib 
ripam  fluminis  Carun,  quod  a  fiio  nomine  nomen  accepit ,  fbrnicem  tri- 
umphalem  in  vidtorise  memoriam  erigens,  conftruxit.  Propterea  juffit  fieri 
inter  Britones  &  Pidios  Scotofque.  Quia  Scoti  abOccidente  &  Pi(5ti  ab 
Aquilone  unanimiter  pugnabant  contra  Britones :  nam  &  ipfi  pacem  in- 
ter  fe  habebant,  &  non  multo  poft  intra  Britanniam  r«varfus  apud  Ebo- 
racum  cum  fiiis  ducibus  occiditur. 


C  A  P.    XX. 

QUartus  fuit  Carutius  Imperator  &  Tyrannus ,  qui  &  ipfe  venit  in 
Britanniam  tyrannide,  pro  occifione  Severi  cum  omnibus  Ducibus 
Romanicse  gentis,  qui  erant  cum  eo  in  Britannia,  [pl  tranfverberavit  om- 
nes  regulos  Britonum,  &  vindicavit  valde  Seyerum  ab  illis,  &  purpuram 
Britannise  occupavit. 

C  A  P.    X  X I. 

OUintus  Conftantius  Conftantini  magni  Pater  fuit,  &  ibi  moritur,  & 
Sepulchrum  ilhus  monftratur  juxta  urbem,quaE  vocatur  Cair  Coftaint, 
ut  litteras  quse  funt  in  lapide  tumuli  ejus  oftendunt:  &  ipfe  feminavit 
tria  femina  in  pavimcnto  fiiperdidta^  Civitatis,  ut  nulius  pauper  in  ea  re- 
raaneret  unquam,  6c  yocatur  alio  nomine  Mirmantun. 

C  AP. 


ioj 


•       N      E      N      N      I      I 

CAP.    XXIL 

Extus  Maximus  Imperator  regiiavit  in  Britannia;    a  tempore  illius 
_     Confules  effe  coeperunt,  &  Csefares  nunquam  poftea  appellati  funt.  Et 
fandtus  Martinus  in  tempore  illo  claruit  in  virtutibus  &  iignis,  iocutuf- 
que  eft  cum  eo. 

CAP.     XXIII. 

SEptimus  Imperator  regnavit  in  Britannia  didtus  Maximus :  ipfe 
perrexit  cum  omnibus  militibus  Britonum  a  Britannia,  &  occidit  Gra- 
tianum  Regem  Romanorum,  &  imperium  tenuit  totius  Europse,  noluit- 
que  dimittere  milites,  qui  cum  eo  perrexerunt  a  Britannia,  neque  ad  uxo- 
res  fuas,  neque  ad  filios,  neque  ad  poiTeffiones  eorum,  fed  dedit  illis  mul- 
tas  regiones,  a  ftagno  quod  eft  fiaper  verticem  montis  Jovis,  ufque  ad 
civitatem  quse  vocatur  Tantguic.  Ipfi  funt  ad  cumulum  occidentalem, 
i.  e.  Crutochidenit  [Britonesnamque  Armorici,  qui  ultramare  funt,  cum 
Maximo  Tyranno  hinc  in  expeditionem  exeuntes,  quoniam  redire  nequi- 
verant,  occidentales  partes  Galliis  fblotenus  vaftaverunt,  nec  mingentes 
ad  parietem  vivere  reliquerunt:  acceptifque  eorum  uxoribus  &  filiabus 
in  conjugium,  omnes  earum  linguas  amputaverunt,  ne  eorum  fucceffio  ma- 
ternam  hnquam  difceret,  unde  &  nos  illos  vocamus  in  noftra  lingua  Le- 
tewicion,  i.  e.  femitacentes ,  quoniam  conftife  loquuntur.]  Hi  fimt  Bri- 
tones  Armorici,  &  nunquam  reverfi  funt  ad  proprium  fblum  ufque  in  ho- 
diernum  diem.  Propter  hoc  Britannia  occupata  eft  ab  extraneis  genti- 
bus,  &  Cives  ejus  expulfi  fiint  -,  ufque  dum  Dorainus  auxilium  dederit  il- 
lis :  In  veteri  traditione  veterum  noftrorum,  ut  legimus,  vii  Iniperatores 
fuerunt  a  Romanis  in  Britannia.     Romani  autem  dicunt  ix  fuifle. 


O 


C  A  P.     X  X  I  V. 

Ctavus  fuit  alius  Severus :    aliquando  in  Britannia  manebat ,    ali- 
quando  ad  Romam  ibat  &  ibi  defund:us  eft. 

C  A  P.     X  X  V. 


NOnus  fuit  Conftantinus ;  ipfe  regnavit  xvi  annis  in  Britannia,  &  xvii 
anno  imperii  fui  obiit  in  Britannia  Eboraci,  ut  ipfi  dicunt.  Hu- 
cufque  regnaverunt  Romani  apud  Britones  cccc  &  ix  annis.  Britones 
autem  dejecerunt  regnum  Romanorum,  neque  cenfiim  illis  dederunt,  ne- 
que  Reges  eorum  acceperunt  ut  regnarent  fliper  eos,  neque  Romani  aufi 
fiint  ut  venirent  in  Britanniam  amplius  ad  regnandum,  quia  duces  eo- 
rum  Britones  occiderant. 

C  A  P.     XX  VL 

ITerum  repetendus  eft  Sermo  de  Maximo  Tyranno.  Gratianus 
cum  fratre  Valentiniano  regnavit  annis  tribus.  Ambrofius  Mediola- 
nenfis  Epifcopus  clarus  habebatur  in  Catholicorum  dogmate.  Valenti- 
nianus  cum  Theodofio  regnavit  annis  viii.  Synodus  Conftantinopoli  cccl 
Patrum  celebratur,  in  qua  onines  hserefes  damnantur.  leroninius  Pref^ 
byter  Bethleem  toto  mundo  claruit  Interpres  Catholicus.  Dum  Gra- 
tianus  imperium  in  toto  mundo  regebat;  in  Britannia,  per  feditionem 
militum,  Maximianus  Imperator  fadlus  eft.  Quo  mox  in  Gallias  tranf^ 
fretante,  Gratianus  Parifius,  Merobaudis  magiftn  militum  proditione  fu- 

peratus. 


HlSTORlA       BrITONUM. 

peratus ,  &  fiigiens  Lugduni  captus  &:  occifus  ell :  Maximus  Viitorem 
filium  fuuni  confbrtem  regni  fecit.  Martinus  Turonenfis  Epifcopus  in  ma- 
gnis  virtutibus  claruit.  Poft  multum  intervallum  temporis  a  Valentinia- 
no  &  Theodofio  Conllilibus,  in  tertio  ab  Aquileia  lapide,  ipoliatus  indu- 
mentis  regalibus  fiiLitur,  ^  capite  damnatur :  cujus  fiiius  Vititor  ab  Argo- 
ballc  Comite  interfed:us  eft  intra  Galliam :  peradis  a  mundi  initio  annis 
V.  DC.  xc.     Ab  incarnatione  Domini  cccxci. 

C  A  P.    XXVII. 

Ribus  vicibus  occlfi  fiint  Duces  Romanorum  k  Britonibus.  Brito- 
nes  autem,  dum  anxiarentur  abarbarorum  gentibas,  id  eft,  Scoto- 
rum  &  Pidtorum,  auxilium  flagitabant  Romanorum.  Et  dum  legati  mit- 
tebantur  magno  ludu;  Sc  cum  fablonibus  fuper  capita  fua  intrabant,  & 
portabant  magna  munera  fecum  Confuiibus,  pro  aclmifTo  fcelere  occifio- 
nis  Ducunij  &:  fufcipiebant  Confules  grata  dona  ab  iliis.  Promittebant 
ergo  Britones  cum  Sacramento  acciperejugum  Romanorum,  &  Romanici 
juris,  licet  durum  faiffet.  Et  Romani  venerunt  cum  exercitu  maximo  ad 
auxilium  eorum,  &  pofuerunt  Duces  &  Imperatores  in  Britannia.  Et 
compofito  Imperatore  cum  Ducibus  revertebatur  exercitus  ad  Romam 
ufque;  &  fic  alternatim  per  ccccxlix  annos  faciebant.  Britones  autem 
propter  gravitatem  imperii  occidebant  Duces  Romanorum,  &  auxilium 
poftea  petebant.  Romani  autenrad  imperium  auxiliumque,  &  ad  vindican- 
dum  veniebant,  6c  fpoliata  Britannia  auro  argentoque,  cum  aere,  &  omni 
precioia  vefte,  &  melle,  cum  magno  triumpho  revertebantur.  Nunc  vero 
ad  gentem  Saxonum  fled:endus  articulus. 

CAP.     XXVIII. 

A6tum  eft  autem  poft  fupradid:um  bellum,  quod  fuit  inter  Britones 
&  Romanos,  quando  Duces  illorum  occifi  funt;  &  poft  occifionem 
Maximi  Tyranni,  tranfadoque  Romanorum  in  Britannia  imperio,  per 
XL  annos  fiib  metu  fuerunt.  Gorthigernus  regnavit  in  Britannia,  &,  dum 
ipfe  regnabat,  urgebatur  a  metu  Pid:orum  Scotorumque ,  &  a  Romanico 
impetu,  necnon  &  a  timore  Ambrofii.  Interea  venerunt  tres  Chiul^  a 
Germania  in  exilio  pulfse,  in  quibus  erant  Hors  &  Hengift,  qui  ipfi  fi-a- 
tres  erant.  Hors  &  Elengift  filii  Guitgils ,  filii  Gugta  ,  filii  Gued:a , 
filii  Vuoden,  filii  Frealf,  filii  Fredulf,  filii  Fuin,  filii  Folepald,  filii  Geata, 
qui  fuit  ut  aiunt  fiiius  Dei.  Nunquid  ipfe  eft  Dominus  exercituum  vel 
Dominus  Deorum,  fed  unus  eft  ab  idolis  eorum  qu£  ipficolebant.  [H^ec 
eft  Genealogia  iftorum  Marum  de  quibus  primo  creverunt  Saxones.]  Gor- 
tigernus  autem  fufcepit  eos  beriigne,  &  tradidit  eis  infulam,  quE  lingua 
eorum  vocatur  Taneth,  Bntannico  fermone  Ruithina,  regnante  Martiano 
lecundo,  quaudo  Saxones  a  Gortigerno  ftifcepti  funt,  anno  ccccxlvii  poft 
pafiSonerii  Chrifti. 

CAP.     XXIX. 

IN  tempore  illius  venit  fandus  Germanus,  Antifiodorenfium  urbis  E- 
pifcopus,  ad  prsedicandum  in  Britannia  ;  &  claruit  apud  illos  in  multis 
virtutibus,  &  multi  per  eum  falvi  fadri  funt ;  &  plurimi  increduli  perierunt : 
aliquanta  miracula,  qucC  per  illum  Dominus  fecit,  fcribenda  decrevi» 

CAP.    XXX. 

Rimum  miraculum  de  miraculis  ejus  erat,  quidam  Rex  valde  iniquus 
atque  Tyrannus,  cui  nomen  erat  Benli,  in  Regione  lal,  &  ille  vir 

O  fan- 


lOf 


106"  N       E       N       N       I      I 

fendiffimus  Germanus  voluit  vifitare  &  properare  ad  iniquum  regem,  ut 
praedicaret  ilii  viam  ialutis.  Et  cum  ipfe  homo  Domini  veniffet  ad  o- 
llium  urbis  cum  comitibus  fuis,  venit  Portarius  &  falutavit  eos.  Qui 
milerunt  eum  ad  Regem,  &  Rex  durum  refponfum  dedit  illis,  &  cum  ju- 
ramento  dixit,  li  fuerint  vel  fi  manferint  ufque  ad  caput  anni  in  oflio  por- 
tSE  mes  arcis,  non  venient  unquam  in  medio  urbis  me^e.  Dum  ipfi  ex- 
pediabant  janitorem,  ut  renunciaret  illis  Sermonem  Tyranni,  Sol  declinabat 
ad  vefperum,  &  nox  adpropinquabat,  quo  irent  nefciebant.  Interea  ve- 
nit  unus  de  fervis  Regis  e  medio  urbis,  &  inclinavit  fe  ante  virum  Do- 
mini,  &  nunciavit  illis  omnia  verba  Regis. 

C  AP.    XXXI. 

Nvitavitque   illos   ad  cafam  fuam ,  &  exierunt  cum  illo.     Quos  be- 

nigne  fuK:epit,  6c  nihil  omnino  homo  ille  habebat  in  pecudibus,  ex- 

cepta  vacca  una  cum  vitulo.  Quid  ergo  ?  Vitulum  occidit,  coxit,  &  po- 
iuit  ante  fervum  Dei,  cjeterofque  fbcios  ejus;  quibus  fanitus  Germanus 
prsecepit  ut  non  confringeretur  os  de  oflibus  vituh,  &  fic  fad;um  eft: 
in  craftinum  vitulus  inventus  eft  ante  matrem  fliam  fanus,  &  vivus,  inco- 
lumifque,  Dei  Mifericordia  &  oratione  fandri  Germani. 

CAP.     XXXII. 

Terum  de  mane  furrexerunt  ut  impetrarent  aditum  urbis  juxta  portam 
prseftolantes  j  &  ecce  vir  unus  currebat,  &  flidor  ilhus  a  vertice  ufque 
ad  plantas  pedum  diftillabat,  inchnans  fe  ante  eos.  Et  dixit  fand:us  Ger- 
nianus,  Credis  in  fandlam  Trinitatem  ?  Et  refpondit  ille,  Credo,  &  bap- 
tizatus  eft,  &  ofculatus  eft  ab  eo.  Cui  dixit  fandtus  Germanus,  Vade  in 
pace  s  in  ifta  hora  morieris,  &  Angeh  Dei  te  in  aera  expedtant,  ut  gradia- 
ris  cum  ilhs  ad  Dominum  cui  credidifti.  Et  ipfe  Isetus  intravit  in  ar- 
cem,  &Prcefe(3:us  tenuit  ilhim  &alhgavit:  qui  ante  Tyrannum  dedudus 
&  interfedrus  eft.  Mos  enim  erat  apud  nequillimum  Tyrannum,  nifi  quis; 
ante  fohs  ortum  veniffet  ad  fervitutem ,  interficiebatur.  Et  manferunt 
tota  die  juxta  portam  Civitatis ,  nec  impetrayerunt  ut  falutarent  Ty- 
rannum. 

C  A  P.    XXXIII. 

SOhto  more  afFuit  fupradidus  fervus,  &  dixit  illi  fandus  Germanus/ 
Cave  ne  in  hac  nodte  ahquis  de  famiha  tua  maneat  in  arce :  iteruni 
reverfuseft  ad  arcem,  &  deduxit  fihos  fuos,  quorum  numerus  erat  ix;  & 
ipfi  ad  fiipradidium  hofpitium  cum  Domino  fuo  reverfi  funt.  Pr^cepitque 
landrus  Germanus  manere  eos  jejunos ;  &  claufis  januis  dixit ,  Vigilantes 
eftote,  &  li  quid  evenerit,  inarcem  nohte  afpicere,  fedorate  attentius,  & 
indefinenter  ad  Dominum  noftrum  clamate :  6c  poft  modicum  interval- 
kim  nodis,  ignis  de  cselo  cecidit,  &  combuflit  arcem,  &  omnes  qui  cum 
Tyranno  erant,  nec  ultra  apparuerunt ,  nec  arx  resedificata  eft  ufque  in 
hodiernum  diem. 

C  A  P.    XXXIV. 

¥  N  Craftino  vir  ille,  qui  fandum  hofpitaverat,  credidit,  &  baptizatus 
_£  eft  cum  omnibus  fihis  hiis,  6c  omnis  regio  cum  eis.  Nomen  viri  e- 
rat  Ketel,  6c  benedixit  ei,  addiditque  6c  dixit.  Non  deficiet  Dux  de  fe- 
mine  tuo  in  asternum :  ipfe  Ketel  Durnluc  dux;  6c  tueris  Rex  abhodi- 
erna  die  :  &  lic  eyenit,  6c  impletum  eft  quod  per  prophetam  dicitur,  fuf- 

citan 


HlSTORIA      BriTONUM. 

citans  de  pulvere  egenum,  &  de  ftercore  erigens  pauperem,  ut  fedeatcum 
principibus,  &  folium  gioriiE  teneat :  juxta  verbum  fand:i  Germani  Rex 
de  fervo  fadiuseft,  &  omnes  filii  ejus  ikd:i  funt  Reges,  &  ^  femine  eo- 
rum  omnis  Regio  Pouifbrum  regitur  ufque  in  hodiernum  diem. 

C  A  P.     XXXV. 

2  Adum  eft  autem,  poftquam  caftra  metati  funt  Saxones  in  fupradidta 

infiila  Taneth,  promiiit  Rex  fupradidius  dari  ilhs  vidtum  &  veftunen- 

tum  abfque  defedlione;  &  placuit  illis,  &  ipfi  promiferunt  expugnare  ini- 
micos  ejus  fortiter.  At  ilh  barbari  cum  muUiphcati  efTent  numero,  ncn 
potuerunt  Britones  cibare  iUos :  cum  poftularent  cibum  6c  veftimentum  fi- 
cut  promiffum  iUis  erat,  dixerunt  Britones,  non  pofhimus  vobis  dare 
cibum  nec  veftimentum,  quia  numerus  veftermukiphcatus  eftj  fedrece- 
dite  a  nobis,  auxiho  veilro  non  indigemus :  ipfi  vero  confihum  fecerunt 
cum  Majoribus  fiiisut  pacem  difrumperent. 

CAP.    XXXVL 

Engiftus  autem  cum  efTet  vir  dodtus  a;tque  aftutus  6c  caliidus,  cum 

exploraffet  fuper  Regem  inertem ,  &  fuper  gentem  ihius ,   quod 

line  armis  utebantur,  inito  confiho  dixit  ad  Regem  Britannicum,  pauci 
ftimus,  fi  vis  mittemus  ad  patriam  noftram,  ut  invitemus  mihtes  de  mih- 
tibus  regionis  noftrse,  &  fit  amphor  numerus  ad  certandum  pro  te  &  pro 
gente  tua :  &  Rex  hoc  idem  conceffit.  Qui  iUico  miferun-t,  &  Legati 
transfretaverunt  trans  Scithicam  vaUem,  qui  reverfi  funt  cum  Chiuhs  xvii. 
Mihtefque  eledti  venerunt  in  iUis :  &  in  una  Chiula  venit  pueUa  pulchra 
valde  atque  decora,  hsec  erat  fiha  Hengifti.  Poftquani  veniflTent  Chiulse, 
fecit  convivium  Hengiftus  Guorthigirno  Regi,  &  militibus  fuis,  &  inter- 
pretifuo,  qui  vocabatur  Cerdicfehnet.  [NuUo  Britone  Britonum  fciente 
Saxonicam  hnguam,  praeter  iftum  Britonem  :  ftudet  qui  legit  quo  eventu 
evenit  ipfi  viro  intelligere  fermonem  Saxonicum  ]  Hengiftus  itaque  pu- 
eUam  juflit  miniftrare  iUis  vinum  &  ficeram ,  qui  inebriati  funt  nimis  & 
faturati.  lUis  bibentibus,  intravit  Sathanas  in  corde  Guorthigerni  ut  ada- 
niaret  pueUam ,  &  poftulavit  eam  k  patre  fuo  per  interpretem  flium,  & 
dixit ,  omne  quod  a  me  poftulas  impetrabis ,  hcet  dimidium  regni  mei. 
Et  Hengiftus  inito  confiho  cum  fuis  fenioribus  qui  fecum  venerant  de  in- 
fula  Oghgul,  quid  peterent  Regi  pro  pueUa,  unum  confiiium  illisomni- 
bus  fiait,  ut  peterent  Regionem,  quas  in  lingua  eorum  vocatur  Canth- 
guaraland,  in  noftra  autem  lingua  Chent;  &  dedit  illis,  Gnoirangono 
Rege  regnante  in  Cantia  j  &  infcius  erat  quod  traditum  efTet  regnum  ip- 
fius  Paganis ,  &  ipfe  fblus  in  poteftatem  illorum  clam  dari :  &  fic  data 
eft  puella  illi  in  conjugium,  &  dormivit  cum  ea,  &  adamavit  eam  valde. 

CAP.    XXXVII. 

Dlxit  ergo  Hengiftus  ad  Regem ;  ego  fum  Pater  tuus,  &  conliliator 
ero  tibi,  &  noli  prasterire  confiiium  meum  unquam ,  quia  non  ti- 
mebis  te  fuperari  ab  uno  liomine,  neque  ab  ulla  gente ;  gens  iila  mea  va- 
lida  eft.  Invitabo  itaque  fiiium  meum  cura  fratrueii  fuo :  beiiatores  illi 
funtviri  utdimicent  contra  Scotos,  &  da  ilhs  Regiones  quse  funt  inaqui- 
lone,  juxta  niurum  qui  vocatur  Gual.  Et  juffit  ut  invitaret  eos :  quos 
&  invitavit  Oclita  &  Abifa  cum  xl  Chiulis.  At  ipfi,  cum  navigarent  cir- 
ca  Pidtos,  vaftaverunt  Orehades  infulas,  veneruntque,  &  occupaverunt  plu- 
rimas  regiones  trans  Mare  Freficum,  i.  e,  quod  inter  nos  Scotofque  eft,  uf- 
que  ad  confinia  Pidorum.    Et  Hengiftus  femper  Chii\Jas  ad  fe  paulatim 

O  2  in- 


1 0:7 


I08  N       E       N       N       I       I 

invitavit,  ita  ut  infulas  de  quibus  venerant  abfque  habitatore  relinquerent : 
cumque  gens  iliius  creviflet  &  in  virtute  &  in  multitudine,  venerunt  ad 
iiipraidid:am  Cantuariam. 

C  AP.     XXXVIII. 

ET  fiiper  h3ec  omnia  mala  adjiciens  Guorthigernus  accepit  filiam  fiiani 
propriam  in  uxorem  fibi,  quss  peperit  ei  filium.  Hoc  autem  cum 
compertum  eflet  a  fando  Germano,  venit  corripere  Regeni  cum  omni 
Clero  Britonum.  Et  dum  conventa  eflet  magna  Synodus  Clericorum  ac 
Laicorum  in  uno  confilio,  ipfe  Rex  praemonuit  fiiiam  fuam,  ut  exiret  ad 
Conventum,  &  utdaret  filium  fuum  ui  finu  Germani,  diceretque  quod  ipfe 
erat  pater  ejus ;  ac  ipfa  fecit  ficut  edodta  erat.  Sandtus  Germanus  eum 
benigne  accepit ;  &  dicere  coepit,  pater  tibi  ero ,  nec  te  permittam  nifi 
mihinovacula  cum  fbrpice  pe<5tineque  detur,  &ad  patrem  tuum  carnalem 
tibi  dare  liceat.  Mox  ut  audivit  puer  obedivit  verbo  fenioris  fan6ti,  6c 
ad  avum  fuum,  patremque  carnalem  Guorthigernum  perrexit,  &  dixit  illi. 
Pater  meus  es  tu,  caput  meum  tonde,  &  comam  capitis  mei  pedte.  IUe 
autem  filuit,  8c  puero  refpondere  noluit,  fed  furrexit,  iratufque  eft  vehe- 
menter,  &  ut  a  facie  fanditi  Germani  fugeret  quserebat,  &  maledidius  eft, 
&  damnatus  a  beato  Germano  &  omni  Confiiio  Britouum. 

CAP.    XXXIX. 

POft  haec  igitur  Rex  ad  fe  invitavit  omnes  magnates  fuos,  ut  ab  eis 
interrogaret,  quid  faceret.  At  illi  dixerunt,  in  extremos  fines  Regni 
tui  vade ,  ut  arcem  munitam  conftruas ,  in  qua  te  defendas :  quia  gens 
quam  fiifcepifti  invidet  tibi,  &  fraude  dolofa  te  occidet,  &univerfas  regio- 
nes  quas  amalti  occupabit  cum  univerfa  tua  gente  poft  mortem  tuam. 

C  A  P.    XL. 

POftea  vero  ipfe  Rex  arcem  cum  Magis  fuis  qu?efiturus  perrexit, 
&  per  multas  Regiones  multafque  provincias  peragraverunt,  &  mi- 
nime  quod  quaerebant  reperientes,  noviflime  ad  illam  Regionem  quse  vo- 
catur  Guoienit  pervenerunt.  Et  iilo  luftrante  in  montibus  Heriri,  { id  eft, 
Snaudun  Anglice )  tandem  in  uno  montium ,  locum  in  quo  aptum  erat 
arcem  condere  adeptus  eft.  Et  Magi  ad  illum  dixerunt  Arcem  in  ifto 
loco  fec,  quia  tutiflima  a  barbaris  gentibus  in  aeternum  erit.  Ipfe  vero 
artifices  congregavit,  i.  e.  lapidarios,  &  lapides  &  ligna  congregaverunt : 
cum  vero  congregata  effet  omnis  materia ,  in  una  nodte  omnino  ablata 
eft,  tribufque  vicibas  julfit  congregari  &  nufquam  comparuit, 

CAP.     XLL 

TUnc  magos  fuos  ad  fe  accerfivit,  iflrofque  percund:atus  eft,  quse  ef^ 
fet  haec  caufa  malitise,  &  cur  hoc  eveniret  ?  At  illi  refponderunt , 
nifi  infantem  fine  patre  inveneris ,  ut  habeas  qui  occidatur,  &  arx  de  fuo 
fanguine  confpergatur,  nunquam  sedificabitur  in  seternum. 

CAP.    XLIL 

REx  vero  concite  legatos  fuos  ex  confilio  Magorum  mifit  in  iTniver- 
fam  Britanniam,  utrum  infantem  fine  patre  invenirent.  At  illi  luftran- 
do  omnesprovincias  regionefque  plurimas,  venerunt  ad  Campum  Electi,  qui 
eft  in  regione  quje  vocatur  Glevifing,  &  pilae  ludum  agebant  pueri.     Et 

ecce 


HlSTORIA      BriTONUM. 

ecce  duo  inter  fe  litigabant,  dixitque  aker  alteri,  O  homo  finepatrebo- 
num  non  habebis.  Et  ilii  de  puero  diligenter  percundtantes  ad  pueros 
ejufque  matrem,  fi  patrem  haberet.  At  illa  negavit  &  dixit,  nefcio  quo- 
niodo  in  utero  meo  eft  conceptus,  fed  unum  lcio  quia  virum  non  coo^no- 
vi  unquam ;  c5c  jm-avit  illis  patrem  non  habere.  Timebat  ille  ne  occide- 
retm-  a  Rege  iniquo,  ideo  patrem  iateri  noluit :  qui  legati  fecum  eum 
duxere  ulque  ad  Guorthign-num  Regem,  quem  infinuaverunt  Regi  eum 
puerum  fic  inveniri. 

CAP.     XLIIj/ 

T  N  craftino  Conventio  fad:a  eft,  ut  puer  interficeretur :  &  puer  dixit 
jI^  Regi  ,•  cur  viri  tui  me  ad  te  detulerunt  ?  Cui  Rex  ait,  ut  interficia- 
ris,  5c  fanguis  tuus  circa  arcem  iftam  afpergatur,  ut  pofBt  sedificari.  Re- 
fpondit  puer  Regi,  quis  tibi  demonftravit  hoc  ?  Et  Rex,  Magi  mei  mihi 
dixerunt.  Cui  dixit  puer,  ad  me  vocentur :  Sc  invitati  fiint  Magi,  quibus 
&  dixit,  quis  vobis  revelavit  ut  ifta  arx  a  fanguine  afpergatur,  &  nifi  af- 
pergatur  a  fanguine  meo  nunquam  aedificaretur  >  Sed  Iioc  cognofcam  quis 
e  vobis  de  nie  palam  fecit.  Et  iterum  puer  dixit,  modo  tibi  &enuclea- 
bo ,  Rex ,  &  in  veritate  tibi  omnia  pandam  ,  fed  ad  Magos  tuos  per- 
cundlor ,  quid  in  pavimento  iftius  loci  eft  ?  Placet  enim  ut  tibi  o- 
ftendant  quid  fiib  pavimento  habetur:  at  ilii  dixerunt,  nefcimusnos.  Et 
ille  dixit,  ego  comperior,  ftagnum  in  medio  pavimenti  eft,  vcnite  &  fo- 
dite  &  fic  invenietis ;  fbderunt  itaque  &  fic  invenerunt  ut  puer  pra;dixe- 
rat.  Iterum  dixit  ad  Magos,  proferte  mihi  quid  eft  in  ftagno  f  Magi  fi- 
iuerunt  &  non  poterant  revelare  illi ;  at  iile  dixit  iilis,  ego  vobis  propa- 
iabo ;  duo  vafa  conciufa  fiint  in  eo,  &  fic  invenietis .-  venerunt  &  viderunt 
fic.  Et  puer  ad  Magos  dixit,  quid  in  vafis  claufiim  habetur  ?  Et  ipfi  filue- 
runt,  ^  non  potuerunt  revelare  puero.  At  ille  afTerit,  in  medio  eorum 
tentorium  eft,  feparate  ea  6c  fic  invenietis.  Et  Rex  feparari  juffit,  &  fic 
inventum  eft  tentorium  complicatum  ut  dixerat.  Iterum  pvier  interroga- 
vit  Magos,  quid  eft  in  medio  tentorii  ?  jamnunc  enarrate;  &  non  potue- 
runt.  Dixitque  puer,  duo  vermes  funtin  eo,  unus  aibus  &  unus  rufus.  Ten- 
torium  nunc  expandite :  &  extenderunt,  duoque  vermes  in  eo  dormientes 
inventi  funt.  Et  dixit  puer,  expedtate  &  confiderate  quid  fadturi  vernies 
funt.  Evigilantes  autem  ccepCrunt  alter  aiterum  expeiiere  infimulque  bel- 
lare;  alius  autem  fcapuias  fuas  ponebat  ut  alterum  ufque  ad  dimidium 
tentorii,  aiiquando  ufque  adoram  tentorii  peilebat,  &  ficpugnabant  tribus 
vicibus.  Tamen  tandem  qui  infirmior  videbatur  vermis  rufiis  poftea  fbr- 
tior  albo  fliit,  &  extra  finem  tentorii  pepuiit;  tunc  vidlor  fiiperatum  fe- 
cutus  eft  trans  ftagnum,  &  tentorium  evanuit.  Poft  hoc  puer  Magos  per- 
cundtatus  eft,  quid  fignificat  hoc  mirabiie  fignum  quod  fadlum  eft  in  ten- 
torio  ?  At  illi  refponderunt,  nefcimus.  Et  ait  puer,  En  milii  revelatiam 
eft  hoc  myfterium,  6c  ego  vobis  propaiabo.  Dixitque  puer  Regi,  Regni 
tui  eft  figura  tentorii,  duo  vermes  duse  funt  gentes.  Draco  rufus,  Draco 
tuus  eft,  &  ftagnum  figura  eft  hujus  Mundi,  at  illc  aibus  Draco,  illius  gen- 
tis  eft  quse  occupavit  regiones  &  gentes  plurimas  in  Britannia,  &  pene  a 
Mari  ufque  ad  Mare  tenebunt.  Et  poftea  noftra  gens  furget,  &  gentem 
Anglorum  trans  Mare  viriliter  dejiciet. 

C  A  P.     XLIV. 

TU  ergo  de  ifta  arce  vade,  quia  sedificare  eam  non  poteris,  &  multaiS 
provincias  peragra,  ut  tutani  arcem  invenias,  ego  quidem  hic  ma- 
nebo.  Et  Rex  adoiefeenti  dixit,  quo  nomine  vocaris  ?  Ille  refpondit,  Am- 
brofius  vocor,  Embreis  gieuticefTe  videbatur.    Dixitque  ReX,  de  quapro- 

O  5  genie 


109 


IIO  IM       E      N      N      I      I 

genie  ortus  es?  At  ille,  unus  de  Conflilibus  gentis  Romanicae  eft  pater 
meus.  Tunc  Rex  dedit  illi  arcem  cum  omnibus  Provinciis  plagas  Occi- 
dentalis  Britannic^E.  Et  ipfe  cum  Magis  fuis  ad  liniftralem  plagam  per- 
venit,  &  ufque  adRegionem  quse  vocatur  Guennefi  afFugit,  &  urbemquae 
vocatur  nominefiio  Cair-Guorthigirn  asdificavit.  Guafinoric  juxtaLugu- 
baliam  ibi  £edificavitj  urbem  fcil.  qucE  Anglice  Palmecuftre  dicitur. 

CAP.     XLV. 

INterea  Guortemir  filius  Guorthigirni  cum  Hengift  &  Horfb  &  illo- 
rum  gente  potenter  pugnabat,  6t  eos  ufque  ad  infulam  quse  dicitur  Ta- 
neth  expulit,  illofque  illic  tribus  vicibus  conclufit,  percuflit,  obfedit,  com- 
minuit,  terruit.    Ipfi  itaque  legatos  trans  Mare  ufque  in  Germaniam  mife- 
runt,  vocando  Chiulas  cum  ingenti  numero  virorum  bellatorum  &  ibr- 
tium.     Et  poftea  pugnabant  contra  Reges  gentis  noftrae :  aliquando  vin^ 
cebant,  &  dilatabant  terminos  fuos ;  aliquando  vincebantur  6c  expelleban- 
tur.     Et  Guorthemir  quatuor  bella  contra  eos  avide  geffit.    Ifte  Guor- 
themir  filius  Guorthigirni  in  Synodo  habita  apud  Guartherniaun,  poftquam 
nefandus  Rex,  ob  inceftum  queni   cum  filia  commiferat,  k  facie  Germani 
.    &  Clericorum  Britannise  in  fugam  iret,  patris  nequitix  confentire  noluit : 
fed  rediens  ad  fan(5tum  Germanum  ad  pedes  ejus  cecidit  veniam  poftu- 
lans,  atque  pro  illata  a  patre  fuo  &  fbrore   fandto  Germano  calumnia, 
terram  ipfam,  in  qua  praedicStus  Epifcopus  obprobium  tale  fiaftinuit,  in  ae- 
ternum  fiiam  fieri  fanxivit.    Unde  &  in  memoriam  fandti  Germani  Gua- 
renniaun  nomen  aecepit,  quod  Latine  fbnat  calumnia  jufte  retorta ;  quo- 
niam  cum  Epifcopum  vituperare  putaverat,  femet  ipfum  vituperio  affecit. 
Guortemir  vero  accepto  regno  hoftibus  viriliter  obfiftit,  qui  tantse  magni- 
tudinis  efTe  &  virtutis  dicebatur ,  ut  fiquando  iratus  in  bello  dimicaret , 
accepta  arbore  cum  frondibus  funditus  extirparet,  6c  cum  ea  fblotenus  ad- 
verfarios  profterneret:  cum  tali  ille  arbore  Horfam  fatellitem  bellicofiim 
confradtis  in  alterutrum  armis  pene  defedtis  viribus  proftravit,  caeterofque 
in  fugam  verfbs  ut  ftipulas  terrae  allidit,  &  ex  omnibus  finibus  Britanniae 
expulit,  &  per  quinquennium  poftea  infulam  intrare  non  audebant  ufque 
ad  obitum  Guortemir. 

C  AP.     XLVL 

PRimum  bellum  fuper  flumen  Derevent.  Secundum  bellum  fuper  Va- 
dum,  quod  dicitur  in  lingua  eorum  Episfbrd,  in  noftra  autem  lingua 
Sathenegabail.  Et  ibi  cecidit  Horfa  cum  filio  Guorthigirn  ,  eujus  no- 
men  erat  Catigirnus.  Tertium  bellum  in  Canipo  juxta  lapidem  tituli,  qui 
eft  fuper  ripam  Galiici  Maris,  ftatutum ;  &  barbari  vidti  limt,  illeque  vi- 
^or  fuit,  &  ipfi  in  fugam  ufque  ad  Chiulas  flias  reverfi  funt,  in  eas  mulie- 
briter  intrantes.  Ille  autem  poft  modicum  intervallum  temporis  mortuus 
eft :  6c  ante  mortem  fuam  ad  famiham  fuam  animadvertit,  ut  illius  Se- 
pulchrumin  portu  ponerent,  a  quo  exirent  fuperMaris  ripam,  inquovo- 
bis  commendo :  quamvis  in  alia  parte  portum  Britanniae  teneant,  &  habi- 
taverunt,  tamen  in  ifta  terra  in  aeternum  non  manebunt.  Ilii  autem  man- 
datum  ejus  contempferunt,  &  eum  in  loco  in  quo  imperaverat  illis  non 
fepelierunt :  in  Lincolnia  enim  fepultus  eft.  At  fi  mandatum  ejus  tenu- 
iffent,  proculdubio  per  orationes  fan<5ti  Germani  quicquid  petierant  obti- 
nuiffent.  At  barbari  magnopere  reverfi  fimt ;  cum  Guortigirnus  amicus  il- 
lorum  erat  pro  uxore  flia,  &  nullus  illos  abigere  ultra  auda(Ser  valuit.  Quia 
non  de  virtute  fiia  Britanniam  occupaverunt,  fed  nutu  divino  ,•  contra  vo- 
luntatem  Dei  quis  refiftere  nitatur  ?  Sed  quomodo  voluit,  Dominus  fe- 
cit,  &  ipfe  omnes  gentes  gubernat  &  regit. 

C  A  P. 


H   1    S   T   O    S.   I   A      B    R   I    T   O   N   11   Mo  II  | 

CAP.    XLVII. 

FAdum  eft  autem  poft  mortem  Guorthemir  Regis  Guortigirni  filii,  & 
poft  reverfionem  Hengifti  cum  fuis  turmis,  fallax  confilium  hortati 
funt,  ut  dolum  Guortigernocum  exercitu  fuo  facerent.  At  illi  legatosut 
pacem  impetrarent  miierunt,  &  ut  perpetua  amicitia  inter  illos  fieret :  & 
Vortigirnus  cum  fuis  majoribus  natu  confihum  fecerunt,  &  fcrutati  funt 
quid  tacerent ;  tandem  confilium  omnibus  fuit  ut  pacem  ficerent :  &  Le- 
oati  Saxonum  reverfi  funt :  poftea  ver5  conventum  adduxerunt,  ut  ex  u- 
traque  parte  Britones  &  Saxones  in  unum  fine  armis  conyenirent  ftatijjy 
tum  eft,  &  amicitia  firma  ad  invicem  effet. 

CAP.    XLVIIL 

HEngiftus  nequiflSmus  omni  familise  {ux  juflSt  artavum  fiium  fub  pede 
fuo  in  medio  ficonis  fui  poneret,  &  quando  clamavero  ad  vos  & 
dixero,  En  Saxones  Nimed  Eure  Saxes,  id  eft,  cultellos  veftros  de  fico- 
nibus  veftris  deducite,  &  in  illos  irruite,  &  fortiter  contra  refiftite;  Re- 
gemque  eorum  nohte  occidere,  fed  eum,  pro  caufa  fihse  meje,  quam  dedi 
illi  in  conjugium,  tenete:  quia  melius  eft  nobis  ut  ex  manibus  noftris  re- 
dimatur.  Et  conventum  adduxerunt,  &  in  unum  convenerunt:  SaxOnes 
autem  amicabiliter  locuti  fimt,  &:  mente  interim  vulpino  more  agebant,  6c 
vir  juxta  virum  fociahter  federunt.  Et  Hengiftus  ficut  dixerat  vocifera- 
tus  eft,  &  omnes  feniores  ccc  Guortigerni  Regis  funt  jugulati ;  ipfeque 
Ibhis  captus  &  catenatus  eft;  ac  regiones  plurmias  pro  redeniptione  ani- 
mse,  fu£e  tribuit  iUis,  id  eft,  Eaftfex^,  Suthfexse,  Midelfexse,  ut  ab  iHicita 
conjund:ione  fe  fepararet. 

GAP.    XLIX. 

SAndlus  vero  Germanus  Guorthigirno  prsedicabat,  ut  ad  Dominum  fe 
converteret :  at  ille  ufque  ad  regionem,  qu£e  anomine  fuo  acceperat 
nomen,  fcil.  Guorthigirnianum,  miferabihter  aufugit,  ut  ibi  cum  muheri- 
bus  fuis  lateret.  Sandus  itaque  Germanus  euni  perfecutus  eft  cum  omni 
Clero  Britonum,  6c  ibi  xl  diebus  totidemque  nodtibus  manfit,  &  fiiper  pe- 
tram  orabat,  ibique  die  ac  nodte  ftabat.  Et  interim  Guortigirnus  ufque 
ad  arcem  Guortigirni,  quam  asdificaverat  &  nomen  fiium  impofiierat,  i.  e. 
Din  Gurtigirn,  atque  in  regione  Dimetorum  juxtaflumen  Teibi  ignomi- 
niofe  abfcefiSt.  Solito  autem  more  fandus  Germanus  eum  fecutus  eft,  & 
ibi  jejunus  cum  omni  Clero  fuo  tribus  diebus  totidemque  nodtibus  caufa- 
liter  manfit;  in  quarta  vero  nodte  Arx  tota,  circa  medise  nodis  horam, 
per  ignem  de  caelo  mifTum  ex  improvifu  cecidit,  ardente  igne  ccelefti,  & 
Guorthigirnus,  cum  omnibus  qui  cum  eo  erant,  &  cum  uxoribus  fiiis  defe- 
cit :  hic  eft  finis  Guortigirni,  ficut  in  libro  beati  Germani  reperi ,  alii 
autem  ahter  dixerunt. 

POftquam  exofi  fuerunt  ilU  omnes  homines  gentis  £ux  pro  piaculo 
fuo  inter  potentes  &  impotentes ,  inter  fervum  &  liberum,  inter 
Monachos  &  laicos,  inter  parvum  &  Magnum ,  &  ipfe  dum  de  lo- 
co  ad  locum  vagus  iret ,  tandem  cor  ejus  crepuit,  &  defiindtus  eft  non 
cum  laude. 

C  A  P, 


1.12  N      E      N      N       I      I 

C  A  P.     LI. 

Lii  autem  dixerunt  terram  apertam  effe,  quas  eum  degiutivit,  in  no- 
_  d:e  in  qua  combufta  eft  Arx  circa  eum,  quia  nou  funi;  invent£e  ulls 
reliquise  illorum  qui  combufti  funt  cum  eo  in  Arce. 

C  A  P.    LIL 

Res  filios  habuit,  quorum  nomina  Iisec  funt,  Guorthemir  qui  pug- 
navit  contra  barbaros,  ut  fiipra  fcripfi,  Secundus  Cantegirnus.  Ter- 
tius  Pafcent,  qui  regnavit  in  duabus  Regionibus,  i.  e.  Buelt  &  Guorti- 
germanum,  poft  mortem  patris  fui,  largiente  Ambrofio,  qui  fuerat  Rex  in 
omnes  regiones  Britannise.  Quartus  fiiit  Fauftus,  qui  illi  de  fiiia  fua  na- 
tus  eft,  quem  fan(3:us  Germanus  baptizavit,  enutrivit,  atque  docuit  -,  &  con- 
didit  locum  magnum  fuper  ripam  fiuminis,  quod  vocatur  Renis,  &  manet 
ufque  hodie:  &  unam  habuit  filiam,  quse  ut  diximus  mater  fuit  fancti 
Faufti. 

C  A  P.     LIIL 

Mc  eft  genealogia  iilius  quse  ad  initium  retro  currit.  Firmwai4. 
_  „  Ipfe  eft  qui  regit  mpdo  in  regione  Guortigirmanum :  fiiius  eft 
Theudubr.  Ipfe  Theudubr  eft  Rex  Buelth  regionis :  Theudubr  filius 
Pafcent  Mac  Apguocan,  Mac  Moriud,  Mac  Eldat,  Mac  Eldoe,  Mac  Paul, 
Mac  Mepric,  Mac  Briecat,  Mac  Pafcent,  Mac  Guorthigirn,  Mac  Guor- 
theneu,  Mac  Guitaui,  Mac  Guitolin,  MacApglovi,  bonus  Paulus  Mauron. 
Tres  fratres  fuerunt  fiiii  Gloui,  qui  sedificavit  urbem  magnam  fuper  ri- 
pam  fluminis  Sabrinse,  quse  vocatur  Britannico  Sermone  Cair-Gloui,  Saxo- 
nice  autem  Glouceftre.  [  Satis  didum  eft  de  Guorthigerno,  &  de  regno 
fuo  &  de  gente  ejus,] 

CAP.     LIV. 

Eatus  vero  Germanus  reverfus  eft  poft  mortem  Guorthigirni  ad  pa- 

triam  fliam ;  &  fandius  Patricius  erat  in  illo  tempore  captivus  apud 

Scotos,  &  Dominus  illius  dicebatur  Melchu,  &  porcarius  cum  illo  erat,  & 
in  XVII.  anno  statis  fiiae  de  captivitate  reverfus  eft,  &  nutu  Dei  eruditus 
eft  in  facris  literis.  Ac  poft  Romam  ufque  perrexit,  &  per  longum  fpa- 
tium  ibidem  manfit  ad  legendum  fcrutandaque  myfteria  Dei,  fandlafque 
percurrit  Scripturas.  Nam  cum  ibi  effet  per  annos  plurimos,  miffus  eft 
Palladius  Epifcopus  primitus  a  Celeftino  Papa  Romano  ad  Scotos  in  Chri- 
ftiam  convertendos,  qui  prohibitus  a  Deo  per  quafdam  terapeftates,  quia 
nemo  poteft  quicquam  accipere  in  terra  nifi  de  Ccelo  datum  llli  fiierit. 
Et  profe<5tus  eft  ille  Palladius  deHibernia,  pervenitqueadBritanniam,  & 
ibi  deflindtus  eft  in  terra  Pidorum. 

CAP.    LV. 

Udita  morte  Palladii  Epifcopi,Patricius,Theodofio  &  Valentiniano  reg- 
_  nantibus,  a  Ceieftino  Papa  Romano  &  Angelo  Dei,  cui  nomcn  erat  vi- 
dtor,  monente  &  Germano  fandto  Epifcopo,ad  Scotos  convertendos  in  Chri- 
ftum  mittitur. 

C  A  P.     L  V I. 

Ifit  ergo  Germanus  cum  iilo  feniorem  Segerum  Epifcopum  ad  A- 
matheum  Regem  in  propinquo  habitantem.     Ibi  fandtus  erat  fciens 

omnia 


HlSTORIA      BriTONUM. 

omnia  quse  ventura  eflent  illi,  &  illic  gradum  Epifcopalem  k  Matheo  Rege 
&  h.  fandto  Epifcopo  accepit,  nomenque  quod  eft  Patricius  fumpfit  ibi , 
quia  Maun  prius  vocabatur.  Agrilius  presbyter,  6?  Yferninus  diaconus,  & 
c^Eteri  inferiori  gradu  fimul  cmn  eo  ordinati  funt. 

e  A  P.    L  V 1 1. 

TUnc  acceptis  benedidtionibus,  perfedifque  omnibus,  in  noniine  fan- 
Cks  Trinitatis  paratam  afcendit  navim,  &  pervenit  ad  Britanniam 
iniulam,  &  prsedicavit  ibi  non  multis  diebus  :  &  amifEs  omnibus  ambulan- 
di  anfradibus,  fumma  velocitate  flatuque  profpero  Mare  Ibernicum  tranP 
fretavit ;  Onerata  vero  navi,  cum  transfretaret  hoc  Mare  magnum,  mira- 
bilibus  &  fpiritualibus  the^uris,  perrexit  ad  Iberniam  &  baptizavit  eos, 

GAP.    LVIIL 

Mundi  principio  ufque  ad  baptifmum  Hibernenfium  v.  ccc.  xxx  anni 
_  _  fimt.  In  quinto  Loigere  Regis  anno  exorfias  eft  Patricius  prsedicare 
fidem  Dei.  Sandtus  itaque  Patricius  Evangelium  Chrifti  exteris  nationi- 
bus  per  annos  xl  prsedicabat,  virtutes  Apoftolicas  faciebat,  csecos  illumi- 
nabat,  leprofbs  mundabat,  furdos  audire  faciebat,  Dsemones  ex  obfeflis 
corporibus  fugabat,  mortuos  ix  fiifcitavit,  captivos  multos  utriufque  fexus 
fuis  propriis  fumptibus  redemit. 

G  A  P.    LIX. 

SCripfit  abietoria  ccclxv,  &  eo  amplius  numero.  Ecclefias  quoque 
eodem  numero  fijndavit  ccclxv.  Ordinavit  Epifcopos  eodem  nu- 
mero  ccclxv,  &  eo  amphus,  in  quibus  fpiritus  Dei  erat.  Presbyteros  au» 
tem  ufque  tres  mille  ordinavit;  &  xii  millia  hominum  in  una  Regione, 
quse  vocatur  Connachta,  ad  fidem  Chrifti  convertit  &  baptizavit ;  &  fep- 
tem  Reges,  qui  erant  filii  Amolgith,  in  uno  die  baptizavit :  xl  diebus,  to- 
tidemque  nodtibus,  in  cacumine  colhs  Eli  jejunavit,  id  eft,  Cruachaneli : 
in  quo  coUe  in  aere  tres  petitiones  pro  his  Hibernenfibus,  qui  fidem  Cliri^ 
fti  receperint,  ciementer  poftulavit. 

G  A  P,    L  X. 

PRima  ejus  petitio  fuit,  ut  fertur  k  Scotis,  quod  unufquifque  fiifi;iperet 
poenitentiam  credentium,  licet  in  extremo  vitse  fuae  ftatu :  fecunda,  ne 
a  barbaris  confiimarentur  in  seternum.  Tertia,  ut  non  fupervivat  ahquis 
Hibernenfium  in  adventu  judicii,  quia  delebitur  aqua,  pro  honore  fandti 
Patricii,  vii  annis  ante  diem  judicii.  In  iilo  autem  tumulo  benedixit  po- 
pulo  Hibernenfium ;  &  ideo  afcendit  ut  oraret  pro  eis,  &  videret  frudtum 
laboris  fui :  veneruntque  ad  eum  aves  multi  coloris  innumerabiles,  ut  be- 
nediceret  eis.  Quod  fignificat  omnes^cotos  utriufque  fexus  Hibernenfium 
pervenire  ad  eum  in  die  judicii,  ad  Patrem  &  Magiftrum  fuum,  ut  fequan- 
tur  illum  ad  judicium.  Poftea  in  fenciStute  bona  raigrayit  adDominum, 
ubi  nuuc  Ijetatur  in  fecula  feculorum.    Amen. 

G  A  P.    LXL 

QUatuor  modis  aequantur  Moyfes  &  Patricius.  Primo,  id  eft,  Angelo 
fibi  coiloquente  in  rubo  igneo.  Secundo,  in  Monte  xl  nodibus  je- 
junavit.  Tertio,  fimiles  fuerunt  setate  cxxannis.  Quarto,  fepulchrum  il- 
lius  non  invenitur,  fed  in  occulto  humatus  eft,  nemine  fciente,    (^H'"^^' 

P  cim 


II| 


114- 


N  ■  E    ir     N    I    I 

cim  annis  in  captivitate,  in  vigelimo  quinto  anno  ab  Amatheo  fandto  Epifco- 
po  fubrogatur.  Odoginta  quinque  annorum  in  Hibernia  prsedicavit.  Res 
autem  exigebat  amplius  loqui  de  iandto  Patricio,  led  tamen  pro  compen'- 
dio  fermonis  volui  breviare. 

CAP.    LXII. 

fN  illo  tempore  Saxones  invalefcebant,  &  crefcebant  non  modice  in 
Britannia.  Mortuo  autem  Hengifto,  Ochta  filius  ejus  tranfivit  de 
fmiflrali  parte  Britannis  ad  Regem  Cantuariorum,  &  de  ipfo  orti  funt 
Reges  illius  patrise.  Artur  pugnabat  contra  illos  in  illis  diebus,  videhcet 
Saxones  cum  Regibus  Britonum ;  fed  ipfe  Dux  erat  bellorum :  &  in  om- 
nibus  belhs  vi6tor  extitit.  [Artur,  Latine  tranflatum,  fonat  urfiim  horribi- 
lem,  vel  malleum  ferreum,  molae  leonum.  Mabute,  Britannice,  fiUus 
horribihs,  Latine ;  quoniam  a  pueritia  fua  crudeiis  fuit.  ] 

CAP.    LXIIL 

PRinmm  belluni  fuit  inOftium  fluminis  quod  dicitur,  Glem.  Secunduni 
&  Tertiam  &  Quartum  6c  Quintum  fuper  aliud  flumen,  quod  voca- 
iur  Duglas,  quod  eft  in  regione  Linuis.  Sextum  bellum  fuper  flumen  quod 
vocatur  Bassas.  Septimum  bellum  fuit  in  filva  Cahdonis,  id  eit,  Cattoit 
Cehdon.  Odtavum  fuit  belhim  in  Caftello  Gunnion,  in  quo  Arthur  por- 
tavit  imaginem  Crucis  Chrifti,  &fandt£e  Maris  femper  virginis,  fuperhu- 
meros  fuos :  5c  Pagani  vcrfi  flmt  in  fiigam  in  illo  die :  &  multi  ceciderunt, 
plagaque  magna  fuper  eos  venit  per  virtutem  Domini  noftri  Jefli  Chrifti, 
^nd:£eque  fux  genetricis.  [Nam  Arthur  lerofbhmam  perrexit,  &  ibi 
crucem  ad  quantitatem  SalutifercC  Crucis  fecit,  &  ibi  confecrata  eft;  & 
per  tres  continuos  dies  jejunavit,  vigilavit,  &  oravit  coram  Cruce  Domi- 
nica,  ut  ei  Dominus  vidtoriam  daret  per  hoc  fignum  de  Paganis ;  quod 
&  fadtum  eft ;  cujus  fradice  adhuc  apud  Wedale  in  magna  veneratione 
lervatur.  Wedale,  Anghce:  VaUis  doloris,  Latine:  Wedale  eft  viUa  in 
Provincia  Lodonefie,  nunc  vero  juris  Epifcopi  faiidti  Andrese  Scotix,  vi 
miUiaria  ab  occidentaU  parte,  ab  iUo  quondam  nobiU  &  eximio  Mona- 
fterio  de  Mcikos.]  Nonumque  beUum  geftum  eft  in  urbe  Legionis.  De- 
cimum  beUum  geftum  eft  in  littore  fluminis  quod  vocatur  Ribroit.  Un- 
decimum  beUum  fuit  in  monte  quod  dicitur  Agned  Cathregonion.  Duo- 
decimum  fuit  beUum  in  monte  Badonis,  in  quo  corruerunt  uno  die  dcccxl 
viri  de  uno  impetu  Artur,  &  nemo  eos  proftravit  nifi  ipfe  fblus. 

CAP.    LXIV. 

IPfi  vero  Barbari,  dum  in  omnibus  beUis  profternerentur,  auxihum  a 
Gerraania  petebant,  &.  augebantur  multipUciter  fine  intermiflione; 
&  Reges  a  Germania  deducebant  iit  regnarent  fiiper  eos  in  Britannia. 
Et  regnabant  ufque  ad  tempus  quQ  Ida  fiUus  Eobba  regnavit,  qui  fuit 
primus  Rex  in  Bernicia,  id  eft,  Iberneich. 

C  A  P.     LXV. 

1  Da  fihus  Eobba  tenuit  Regiones  in  finiftraU  parte  Humbri  Maris  xii 
Jl  annis,  &  junxit  arcem,  id  eft,  Dinguirin  &  Gurbirneth :  quse  duse  re- 
giones  fuerunt  in  una  regione,  id  eft,  Denraberveth,  Anghce  Deira,  & 
Bernicia.  Elfled  filia  Edwinixii  die  poft  Pentecoften  baptilhium  acce- 
pit,  cum  innumerabiUbus  hominibus  de  viris  6c  muUeribus  cum  ea.  Et 
ksec  prima  baptizata  eft :  Edwinus  vero  poftea  in  fequenti  Pafcha  baptif- 

mum 


HlSTORlA       BrITONUM.  II^ 

mum  fufcepit,  fic  xii  Millia  hominum  iu  uno  dio  baptizati  funt  cuni  eo  i 
fmdlus  Paulinus  Eboracenlis  Archiepilcopus  eos  baptizavit,  &  per  xl  dies 
non  celTavit  baptizare  omne  gcnus  Ambronum,  id  ell,  Aldfaxonunij  & 
per  prxdicationem  iUius  multi  crediderunt  Chrifto.  Sed  cum  inutiles 
Magiftro  meo,  id  eft,  Beulario  presbytero,  vifse  funt  genealogi^e  Saxonum 
6c  aliarum  genealogise  gentium ,  nolui  ea  fcribere,  Jed  de  Civitatibus  6c 
niirabilibus  Britanni^e  Infulse,  ut  alii  fcriptores  ante  me  fcripfere,  fcripfi. 

Nomina  omnium  Civitatum  Britannice, 

PRima  civitas  Britannise  ipfa  eft,  quse  vocatur  Cair-Gurthigirn,  Cair- 
Municip,  Cair-Meguid,  Cair-Eborauc,  Cair-Verulam,    Cair-Mauch- 

guid,  Cair-Canit,  Cair-Peris,  Cair Cair-Guent,  Cair Cair- 

Penfavelcoit.  Cair-Celemon,  Cair-Gjiinting ,  Cair-Luadiit,  Cair-Colun, 
Cair-Cuftent,  Cair-Graunth,  Cair-Lunden,  Cair-Guoirangon,  Cair-Daun, 
Cair-Gorieon,  Cair-Legion  Guarufik,  Cair-Britton,  Cair-Droithon,  Cair- 
Urnach ,  Cair-Luitcoit.  Hsc  fiint  nomina  omnium  ciyitatum  quse  funt 
in  Britannia ;  quaruni  numerus  eft  xxvm. 

Explicit  Hijioria  Nennii,  Britonum  Hifioriographii  de  prima  inhabitatiom 
Britonum  Britannice  Infulce, 


F    1    N    I    S. 


Il6"  N      E       N      N       I      I 

A    P    P    E    N    D    I    X.      I. 

Kx  Nimii  MSS.  Joannis  Cotton  Eq.  anrati,  fiectan- 
tia  ad  Geneahgiam  Saxonum  y  quc3  defunt  in  aliis 
Ninnii  MSS.  exemplaribus,  V.  hic.  Cap.  lxvi. 

'Oden  genuit  Beldeg,  genuit  Beor-nec,  genuit  Gethbrond,  genuit 
Alulbn,  genuit  Inguet,  genuit  Edibrith,  genuit  Offa,  genuit  Eob- 
ba,  genuit  Ida.    Ida  auteni  xii  fihos  habuit,  quorum  nomina  fue- 
runt,  Adda,  Eadldric,  Decdrie,  Edric,  Deothere,  Ofiner,   &  unam  Regi- 
nam  Beornoch,  Ealric.    EaldricgenuitEadlfret,  ipfe  eft  Eadlfi"et  Flefaur : 
nam  &  ipfe  habuit  filios  leptem,  quorum  nomina  fiierunt,  Anfrid,  Of- 
gnat,  Osbui,  Ofguid,   Ofgudu,  Oflapi^  Offa:   Ofguid  genuit  Alcfrid,  & 
Alfgunn  &  Echfr-id;   Echfrid  ipfe  eft  qui  fecit  bellum  contra  fi-atruelem 
liium,  qui  erat  Rex  Pidorum  nomine  Birdei,  &  ibi  corruit  cumomni  ro- 
bore  exercitus  fiii,  6c  Pi^ti  cum  Rege  fuo  vidores  extiterunt :  &  nunqnam 
addiderunt  SaxonesAmbronem  ut  a  Pi6tis  ve(5tigal  exigerent  a  tempore  iftius   ^ 
belli,  vocatur  Guerchlum  Garan,     Olguid  autem  habuit  duas  uxores,  qua-    ™ 
rum  una  vocabatur  Nemmedt,  fiha  Roith,  fihi  Rum,  &  altera  vocabatur 
Eanfled,  filia  Eadguin,  fihi  Alh.   Hengift  genuit  Octha,  genuit  OfTa,  ge- 
nuit  Eormoric,  genuit  Ealdberht,  genuit  Ealdbald,  genuit  Excunberht,ge- 
nuit  Ecgberth.    Woden  genuit  CafTer,  genuit  Titinon,  genuit  Trigil,  ge- 
nuitRodnum,  genuit  Kippan,  genuitGuithelm,Guechan.   Ipfe  primus  re- 
gnavit  in  Britannia  fuper  gentem  Eaftanglorum.    Gueca  genuit  GufFan, 
genuitTidil,  genuitEcni,  genuit  Edric,  genuit  Aldulfh,  genuitElric.   Wo- 
den,  genuit  Guedolgeat,  genuit  Gueagon,  genuit  Guithhg,  genuit  Guerd- 
mund,  genuit  OfTa,  genuit  Origon,  genuit  Eamer,   genuit  Pubba.     Ipfe 
Pubba  habuit  ix  fihos,  quorum  duo  mihi  notiores  funt  quam  ahi,  id  eft, 
Penda  &  Eua ,   Eadlrit,  fihus  Pantha,  Penda  fihus  Pubba.     Ecgfrid  fihus 
OfFa,  fihus  Clum,  Inferth  fihus  Eandalf,  fihas  Offulfh,  fihus  Eaua,   fihus 
Pubba.     Woden  genuit  Beldeyg,  Brond  genuit  Siggar,  genuit  Sibald,  ge- 
nuit  Zegulfh,   genuit    SoemiL     Ipfe  pnmus  fuperavit  Deur  Oberneich. 
Soemil  genuit  Sguerthing,  genuit  Guilglis,  genuit  Ulfrean,  genuit  Iffi,  ge- 
nuit  Ulh,  iEdguin,  Osfird  &  Eadfird.   Duo  fihi  Edguin  erant,  &  cum  ipfb 
corruerunt  in  Bello  Ineicen  :   &  de  Origine  ihius  nunquam  iteratum  eft 
Regnum,  quia  non  evafit  unus  degenere  ilhus  de  iftobello  fed  interfedli 
fuerunt  omnes  cum  illo  ab  exercitu  CalguaUum  Regis  Guondotise  Regio- 
nis.    Ofguid  genuit  Ecgfird,  ipfe  eftOcgfirdi  Ailguin  genuit  Oflach,  ge- 
nuit  Athun,   genuit  Echun ,   genuit  Oflaph :    Ida  genuit  Eadirc ,   genuit 
Ecgulf,  genuit  Liod.   Guad  genuit  Eatan,  ipfe  eft  Eata  Ghn  Maur;   ge- 
nuit  Eadbirth  &  Ecgbirth  Epifcopum ,    qui  fuit  primus  de  Natione  eo- 
rum.    Ida  fihus  Eobba  tenuit  Regiones  in  finiftraii  parte  Britannis ,    id 
eft,  Umbri  Maris,  &  regnavit  annis  xii,  &  vixit  Dynguayrh  Guarth  ber- 
neich,    Item    Dutigirn  in  iUo  tempore  fbrtiter   pugnabat   contra    gen- 
tem  Anglorum.    Item  Talhaern  Talanguen  inPoemate  Claruit,  &  Nue- 
vin,  &  Taheffin ,  &  Bhichbar  ,  &  Cian  qui  vocatur  Gueinchguant,  fimul 
uno  tempore  in  Poemate  Britannico  claruerunt.    Mailcunius  magnus  Rex 
apud  Britones  regnabat,  id  eft,  in  PvCgione  Guenedot^,  quia  atavus  ilhirj 
Cunedag  cum  fihis  ftiis   ('quorum   numerus  odo  erat )   venerat  prius  de 
parte  finiftrah,  de  Regione  qua;  vocatur  Manau   Guotadin.     cxlvi  annis 
ante  quamMailcun  regnaret;  &  Scotos  cum  ingentiffima  clade  expulerat 
ab  iftis  Regionibus ,  &  nufquam  reverfi  fuerunt  iterum  ad  habitandum. 

[  Adda 


H    I    S    T    O    R    I    A       B    R    I    T    O    N    U    M.  ilj 

[  Adda  fiUus  Ida  regnavit  annis  o(Sto :  iEddric  fiJius  Adda  regnavit  quatuor 
annis.  Dcoric  filius  Ida  rcgnavit  feptem  annis.  Friodolguald  regnavit  lex 
annis;  in  cujus  tempore  Regnum  Cantuariorum  raittente  Gregorio  Bap-  '^ 
tirmum  lliicepit.  Hurta  regnavitannis  iepteni:  contra  illos  quatuorRe- 
ges,  Urbgen,  &  Ryderthen,  &  Guallanc,  &  Morcant  dimicaverunt.  Deo-, 
dric  contra  illum  Urbgen  cum  filiis  dimicabat  fbrtiter.  In  illo  autem 
tempore  aliquando  hoites  nunc  cives  vincebantur;  &  ipfe  conclufit  eos 
tribus  diebus,  &  tnbus  nod:ibus  in  Infula  Medcantj  &  dum  erat  in  Ex- 
peditione  jugulatm  ell,  Morcanto  deilinante  pro  invidia,  quia  in  ipfb 
pra:  omnibus  Regibus  virtus  maxima  erat  inltauratione  Belii.  Item  Eadl- 
fered  Flefaur  regnavit  xii  annos  in  Berneich,  &  alios  xii  in  Deur :  xxiv 
annos  inter  duo  regna  regnavit ,  &  dedit  uxori  fuse  Dinguo  Aroy,  quas 
vocatur  Bebbab,  &  de  nomine  uxoris  fufcepit  nomen,  id  eft,  Bebbanburgh. 
Edguinfilius  AUi  regnavit  annis  xvii,  &  ipfe  occupavit  Ehnet,  &  expu- 
lit  Certec  Regem  ilhus  Regionis.  Eanfled  fiha  ilhus,  duodecimo  die  poft 
Pentecoften,  Baptifiuam  accepit  cum  univerfis  hominibus  fuis  de  viris  & 
muheribus  cum  ea.  Eadguin  vero  in  fequenti  Pafcha  Baptifmum  accepit, 
5c  xii  milha  hominum  in  uno  die  baptizati  fuerunt  cum  eo :  fi  quis  fcire 
vohierit,  quis  eos  baptizavit,  Runmap  Urbgen  baptizavit  eos,  &  per  xl 
dies  non  cefTavit  baptizare  omne  genus  Ambronum ,  &  per  prsedicatio-  . 
nem  iUius  multi  crediderunt  Chnito.  Ofuuald  fihus  Eldfred  regnavit 
novem  annis;  ipfe  enim  Ofuual  Lanniguin,  ipfe  occidit  Catgublaun  Re- 
gem  Guenedotiffi  Regionis,  in  bello  Catfcaul,  cum  magna  clade  exercitus 
fiii.  Ofguid  fiUus  Eldfrid  regnavit  xxviii  annis  &  fex  raenfibus :  dum  ip- 
ie  regnabat,  venit  raortahtas  hominum ,  Catgualat  regnante  apud  Brito- 
nes  poft  patrem  fiium,  6c  in  ea  periit.  Et  ipfe  occidit  Pantha  in  Campo 
Gai,  &  nunc  fadta  eft  flrages  Giti  Campi,  &  Reges  Britonum  interfece- 
runt,  qui  exierunt  cum  Rege  Pantha  in  expeditione  u(que  ad  urbem  quse 
vocatur  Judeu.  Tunc  reddidit  Ofguium  omnes  Divitias  quse  erant  cum 
eo  in  urbe  ufque  in  manu  Penda;,  &  Penda  diftribuit  eas  Regibus  Brito- 
num,  id  eft,  Albert  judium.  Sohis  autem  Catgubail,  Rex  Guenedotse 
Regionis,  cum  exercitu  fuo  evafit  de  nod:e  Confurgens ,  quapropter  vo- 
ci^tus  eft  Catgabail  Catguommedd.  Egfrid  fiiius  Osbui  regnavit  novem 
annis.  In  tempore  illius,  S.  Cudberd  Epifcopus  obiit  in  Infula  Medcant : 
ipfe  eft  qui  fecit  bellum  contra  Pidtos,  &  corruitibi.  Penda  filius  Pibba 
regnavit  decera  annis :  ipfe  primus  feparavit  regnum  Merciorum  a  regno 
Nordorum ;  &  Onnan  Regem  Eafce- Angiorum  ,  &  fandtum  Ofgualdum 
Regem  Nordorum,  occiditperdolum.  Ipfe  fecit  bellum  Codoy,  in  quo 
cecidit  Eoua  filius  Pubua,  frater  ejus  Rex  Merciorum,  &c  Ofguald  Rex  Nor- 
dorum  ,  &  ipfe  vi(5tor  fuit  perDiabolicam  artem.  Non  erat  baptizatus, 
&  non  Deo  credidit. 


P? 


A  P- 


ii8  Nennii 

A    P    P    E    N    D    I    X.      II. 

1   \    Mundi  principio  ufque  ad  Conftantinum  Sc  Rufum  j<J/8l   -<-« 
j^j^  anni  reperiuntur.  J 

•  2  Item  ^duobus  Geminis  RufFo  &  Rubellio  ufque  in  Stiliconem? 

Confulem  trecenti  feptuaginta  tres  anni  funt.  j    573 

3  Item  a  Stilicone  ufcjue  ad  Valentinianuni  filium  Placidise,  &  Re-  -j 
gnum  Guorthigerni  ( alii  Guortigirni )  viginti  o(Sto  anni.  j  ^ 

4  Et  k  Regno  Guorthigerni,  aliasGuortigirni,  ufque  ad  difcordiam ") 
Guitolini  &  Ambrolii,  anni  funt  xii,  quod  eft  Guoloppum  ,  id  eft  ,>■  12 
Catguoloph.  j 

5"  Guorthigernus  autem  tenuit  imperium  in  Britannia,  Theodo-  "n 
fio  &   Valentiniano  Confiilibus,     Et  in  quarto   anno  regni  fui ,  C 
Saxonesad  Britanniam  venerunt,  Fehce  &  Tauro  Confuhbus,  qua- C  401 
dringentefimo  primo   anno  ab   Incarnatione  Domini  noftri    Jefii  ^ 
Chrifti. 

6  Ab  amio  quo  Saxones  venerunt  in  Britanniam,  &  \  Guortigerno,  \  , 
iuicepti  funt  ufque  ad  Decium  &  Valerianum  anni  fexaginta  novem.     J     ^ 


A  P- 


HlSTORlA      BriTONUM» 

A    P    P    E    N    D    I    X.    IIL 

F^arue  Lecfiones  Hijloria  Britomm  Scripta  per  Nen- 
nimi  Britamimi\  ex  MSS.  Cantahrigienjibus,  Qot^ 
tonianis,  &"  aliis. 

C  A  P.    1 

JNcipit  Hiftoria  Orthographia  &c.]     Incipiunt  Gefta  Britonum  k  Gil- 
da  lapiente  compolita.     Sic  Codd.  duo  Cantabrigien[es :  quorum  alter  Nen- 
nii,  aher  Gildtv  nomen  preefert.  , 

Ad  Adam  vero]    Colliguntur  ergo  ab  Adam  ulque  ad  paffionem  Do-»' 
mini  noftri  Jefu  Chrifti  v.  ccxxviii.  Gildas. 
Sunt  anni  Dccc.]    funt  anni  dccxcvi.  Gz/^^sw^. 
Anni  funt  dcccxxxii.]    dcccxxxi.  Gild: 

Ufque  ad  xxx  annum  &c.]    Dejiderantur  ufque  ad  prima  Mundi  Jetas  &c. 
in  Gild. 

C  A  P.     11. 

INcipit  Hiftoria  Nennii  &c.]    Totus  hic  titulus  defideratur  in  Gildal 
Britannia  Infula  a  Britone  &c.]    Brithannia  igitur  Infiila  a  quodani 
Bruto  confule  Romano  vocatur :  hsec  autem  furgit  &c.  Gild.  confiirgit. 
Cott. 

Contra  Armoricas  gentes,  id  eft,  ultra  Marinos  Britones,  &  vocatur.] 
Contra  Armoricas,  &  vocatur.  Gild. 

Man.]    Manau.  iita  eft  in  extremo  hmite  orbis.  Gild. 

Vocatur  Orcania  Infula.]    Vocatur  Ockania.  Gild.  Orcania.  Cott. 

Tamifia  6c  Severnia.]  Tamenfis  &  Sabrina,  Gild.  Tamifis  &  Sabrina. 
Cott. 

Ad  deportandas.]    Ad  portandas,  Gild.  apportantes.  Cott. 

C  A  P.    IIL 

1D  eft,   a  Totenes  ufque  ad  Catenes.]    defiderantur  in  Gild.  d:  Cott. 
Hxc  Infula.]    defunt  Gild.  &  Cott. 

Cum  Afcanio  fihofiio.]   Cum  Afcanio,  i.e.  Julio  filio  fuo.  Gild.  ^Cotf. 

Filiam  Latini  regis.]  Filiam  Latini,  filii  &c.  Gild.  Cott. 

Filii  Pifci.]    Tihi  Pici  CqU.  Gild. 

Afcanius  autem  Albam  &c.]    iEneas  autem  Alb.  Cott.  Legit  Afcanius. 

Foetus  ejus  erit  fbrtis.]  Et  fioetus  ejus  mortis  erit.  Quia  fihus  raor- 
tis  erit,  Gild. 

Bruto  vero  fuit  fihus  Sylvii  &c.]  Defunt  ufque  ad  poft  multum  enim 
intervallum.  Gild.  &  Cott.  Schol.  in  Codice  Cantabrigienfi  BenediUino  ^  Brii- 
tus  vero  fiiit  fihus. 

Cum  ahis,  inopino  i<Stu.  ]  Cum  ahis  idlu  fagittas.  Gild.  Cott.  Scholion 
in  Cod.  Bened.  Samuel.  i.  e,  infam  Magijiri  mei,  i.  e.  Beulani  Presbyteri  in  ijia 
pagina  Jcripfi,  [geneologiam  filperiorem]  Jedhcec  ven.  non  ejl  fcripta  in  ali- 
quo  volumine  Britannice,  fed  in  fcriptione  — fcriptoris  fuit.    Vide  Bale  de  ici'ipt. 

P-  7J--  .      _  -, 

Arimniis.]   Armihs,  Cott.  Ariminis,  Gild.  quni  Heleno,  Vrrunmm  J{a^ 

muhis  j£ne(S  nepos  apud  Servium  &Co 

^  Et 


lil 


120 


N      E      N      N      I      I 

Et  vocavit  eam  h.  nomine  cujufdam  militis  fui  qui  vocatur  Turnis,  & 
poftea  &c.  Gild.  Coth  vide  Stephamm  in  tu^w)/»i.  Turonis,  if.  i^awf .  legit. 

CAP.    IV. 

POfthumus  annis  29.]    Debent  Hjbc  poni  poft  appeUati.  Cott. 
Qui  Brito  regnabat  in  Britannia  tempore  quo  Heli.  ]    Cujus  frater 
eratBrito  in  Brithannia,  qua  tempeftate  Heh&c.  Gild.Cott.Chron,WaUi(e, 
Po^umus  yero  frater.  ]    Pofthumus,  ut  diximus,  apud.  Gild.  &  Cm. 


N 


CAP.    V. 

On  minus  dcccc.]    Minus  odtingintorum  Gild,  dcccc  Cott.  H,  Huntl 
Ex  infulis  affinitimis.]  Finitimis,  Gilds  Cott. 
Modicas.]    Modice,  Gild.  Cott, 

C  A  P.    VI. 

NOviffime  autem  venerunt  Seoti.]    Scothi  Cott.  Camhd.  Brit.  p.  729. 
Primus  autem  homo  venit.]    Primus  qui  itaqiie  venit  Bartholo- 
meus,  Gild.Cott.Vztiholnnui,  Cambd. 

CAP.    VII. 

CHiuUs.]    Ciuhs,  Gild.Koixou?.  ^eeles. 
Chiula.]    Ciula,  Gild.  Chiulse,  Cott. 
Super  turrim.]    Per  turrim.  Gild. 

Illos  &  nunquani  reipondebant.]    Qui  nequaquam  refpondebant,  Gild. 
Ipfi  unanimo  confenfu.]    Ipli  uno  anno,  Gild. 

CAP.    VIII. 

CLamhodor.]    Clamodior,  Gild.  Cott.  legit  Olamodor,  Camhd.  ElamhiJ 
Nulla  tamen  certa  hiftoria  originis  Scotorum  continetur.]    Deeft 
Giid,  eft  Schol.  Samuelis. 

Hiftoreth  Iftorini  fiUus  tenuit.  ]    Iftoreth  Yftoryni  fihus,  Gild.^  Cott. 

Euboniam  infulam  cum  fuis.]    Euboham  inftilam,  &  alter,  circiter  filii 
Gild.  Cott.  Cambd. 

Vethan.]    Bethan  Gild.  Bidtham,  Cott.  alim,  fiUi  autem  Liethari. 

Dimediorum.]    Dimetorum,  Gild.  Cott.  alius,  Dimoditorum. 

%Jhi  Civitas  eft  quae  vocatur  Nimeu.]    Deeft  Gild.  &  Cott. 

Idem  Guhir  tee  guih,  donec.]    i.  e.  Guir  Gecgadi,  donec.  Gild,  Guir- 
cat  Gueli.  Cott>  alius,  Guhir  cet  Guely. 

C  A  P.    I X. 

Iquis  autem  fcire&c.]    V.  H.Munt.  p.300. 
Secuti  iiint  eos,  dimerfique.]    Secuti  fiint  dimerfique,  Gild.  Cott. 
Scythia.]    Sicia,  Gz/^. 
Merfi.]  Submerfi,  Gild.  Cott.  demerfi: 

Ifte  gener  Pharaonis  erat,  i.  e.  Mas  Scot^e  filise  Pharaonis  ^  qua ,  ut 
fertur^  Scotia  appellata.]    Deeft  Gild.  Cott.  &  fiint  Samuelps  interpolatio. 
Fer  Afiricam.]    Per  Mauritaniam,  Gild.  alii,  per  Maritiniam. 
Montes  Azare.]    Al.  exemplar  habet,  Montana  Syrise,  &  Cott.  al.  Ara- 
ret  — Sumen  Malva. 
Apflicuit.]  Applicaverunt.  al  Gild, 

Ha- 


N      E      N      N      I      i  121 


Habitavit.]    Al.  habitaverunt,  Gild. 

Et  crevit  niniilque  mnltiplicatus  eft ;  &  gens.]  Al.  5c  creverunt  nimif- 
que  multiplicati  funt,  &  gens.  Crevit  niniilque  multiplicatus  eft,  &  gens. 
Gild.  ^//«5  -  unufquifque  mult. 

Venerunt.]    Venit,  Gild.  Cott. 

Et  poftea  Confules  rurfum  Remp.]  Et  Confules  Remp.  Gild,  rurfum 
Cons.  Cott. 

Damnata.  ]    Donata.  Cildas. 


CAP.    X. 


It^autem,  i.e.  Scoti  in  quarta  astate  mundi.]  Scithse  autem  in  quar- 

, ta  obtinuerunt  (  deefi  jetate )  Gild.  Scythse,  Cott.  &  mox,  Pidi.  Hos 

Scythas  Herodotus  MS.  vocat  'Lxs-ni(nv%i^. 


c 


C  A  P.    XI, 


APrimo  anno  Merlini  R.  ]  Mervini,  Cott.  &  alii.  Ctetera  omnia  uf- 
que  ad  annum  iv  Mer.  junt  aliunde  inferta ,  ut  tefiatur  fcholion  Sa^ 
muelis  in  codice  Benedi^ino. 

Anni  ccccxxix.]    Cott.  ccccxxxix. 

Patricii  ad  Hibern.]    Ad  Scotos.  Cott. 

A  niorte  Patricii.]  Cott.  pro  his ,  a  morte  P.  &c.  Anni  lx»  Alim,  xl, 
Adhuc  alius  Cott.  ^  nativitate  S.  Columkille  ufque  ad  obitum  S.  Brigidae 
IV  flint  anni.  Initiura  &c.  Samuel  hic  notat  auUorem  fibi  contradicere.  Vide 
Vjferii  Antiq.  Br. 

Columkilbe.]    Sandi  Columkillse.  Gild.  Prife  Defen.  H.  Br.p.  ii6. 

Ccccxxi.]  Ccccxi,  Gild.  ccccxxix  Cott.  Prife,  ubi  fupra.  Aliui,  ccccxxiv. 
Bale  conjeUabat  effe  annum  D.  Ss^p. 

Et  funt  III  anni.]    Cott.  Et  funt  ii  anni. 

CAP.     XIL 

EXperimentum  inveni  de  ifto.]  Experimento  de  ifto  Bruto  inveni,  Gild. 
omnia  hinc  ufque  ad  c.  14.  tranjpojita  ^  confufa  funt. 

Sem  regnavit  in  Afia.]    Sem  in  Afia,  Gild. 

Cirmi.]    Cyrine.  Gild. 

Byzantia.]    BifTanna,  Gild.  Al.  Brixantia. 

Provinciae  xiv.  Roma.]    Provinciae  xiii.  Roma,  (jild.  Lego^  Italia. 

Quomodo  tres  fihi  &c.]    Hee  linea  defunt  in  MSS  Gild. 

Britones  a  Bruto  &c.]  Britones  &c.  omnia  hisc  f Britones  i  Bruto  ufqus 
ad  redeam  nunc  ad  id  ^  quo  digrefTus  fum,^  defunt  in  hoc  loco  fed  pofiea 
ponuntur  in  Cap.  i3.  poflheec  verba ,  qui  incolas  fiierunt  in  primis  Bri- 
tanniae  temporibus ;  b  in  Gilda  pofi  temporibus  fequitm  Britones  a  Bruto 
—  utp.ii. 

Sphaera  &c.]  Tota  Sphtsra  deefi  in  MSS  Gildte. 

Lamech,  &  redierunt  ad  id  unde  egreffi  funt.]   §^re pofiea  cap.  i}. 

C  A  P,     XIIL 

ET  Brito.]  Bruto,  Gild. 
Cebidus.]  Coebidus,  in  marg.  vel  Cibidus, 
AbHificioneprimogenito  Alani.]  Ab  Yficione  primogeiaito  filio  Alani 
Et  Briti.]   Et  Briti,  in  marg.  vel  Britones. 
Fethevir,]  Al.  Sethevir. 
Ogomun.]    Ogothun  &  Ogomuin. 

Q^  Fihi 


122  H   I    S    T    O   IL  I   A      B    R    I   T    O    N    U    M. 

Filii  Thoi.]  Choi. 

Symeon.]  Al.  Semeon. 

Filii  Ethac,  filii  Aurthac,  fihi  Ecthet,  filii  Oothz,  fihi  Abirth.]  Filii 
Archaach,  fiiii  Exchet  vel  Echet,  fihi  Ozoz,  filii  Abirh. 

Pihi  Jona.]   Fihi  Johan.  Gil. 

Fihi  Enoch,  filii  Jareth,  fihi  Malaleel,  fihi  Cainan,  fiiii  Enos,  fihi  Seth, 
fiUi  Adam,  filii  Dei  vivi.]    Beejt. 

In  primis  Britanniae  temporibus.]  Temporibus  deefi  ( per  errorem)  Scri- 
ptoris. ) 

Britones  a  Bruto.]  In  Gilda  hic  locus  Jic  concipitur,  [Brithones  a  Bruto 
didti,  Brutus  fihus  Hicionis,  Aicion  fihus  Alani,  Alanus  fil.  Rese  Silvise, 
Rea  Silvia  filia  Numse  Pompilis,  Numa  fil.  Afcanii.  Afcanius  fil.  .^nesBy 
ffineas  fil.  Anchife,  Anchifes  fil.  Troii,  Troius  fil.  Dardani,  Dardanus 
fil.  Ehfe  EUfa  fil.  Juvoni,  Juvonus  fil.  Japhet.  Japhet  vero  Septem  fi- 
lios  habuit.  Primus  Gomer,  aquo  Galh.  Secundus  Magog  a  quo  Scithse 
•  &  Gothi.  Tertius  Madial  a  quo  Medi.  Quartus  Javan  k  quo  Grseci. 
Quintus  Tubal  a  quo  Hyberi,  i.  e,  Ifpani  &  Itali.  Sextus  Melech  a  quo 
Cappadoces.  Septimus  Tiras  a  quo  Traces .-  Hi  fimt  fiiii  Japhet ,  fihi 
Noe,  fil.  Lamech,  ied  ut  redeam  &c.]  Hxc,  inquio-,  omnia  Inc  inferit  Gil- 
das,  fed  alii  MSS  antea  ponunt. 

CAP.     XIV. 

ElUnus.]  Belinus ,  in  marg.  Caffibeianus  Cott.  ^  Gild.  Lego ,   pugna- 

bat  apud  Dole  contra  BeUinum.  Mox,  Cajfibelanus  videtur  effe  WaUo-. 

rum  CadwaUanus.  i.  d.  CaJJiibaUanus.  Cad.  vel  Catti  vel  CaffueUas  tiioni.  Al. 
CadvpoUa  ^  CadiveUa,  £^  K^dweUy,  fed  Cad-Catti-CaJft  an  dignitatis,  anhominis 
nomen,  non  confiat. 

Minocani.]  Mitiocani,  Gild.  yHnocdinm, £ott.  v.  H.  Hunt.  pag.  301.  Camb. 
24.1.  Galfr.  &  Giral.  Cam,  Defc.  p.  284.  omnia  inter  Bellinum  &  Julius  C 
interpojita  funt  ab  interpolatore. 

C  A  P.    XV. 

TAmenfis.]  Thamenfis.  Gild.  ^  alii. 
Cethilocium.]  CethiIon,G?7^.  confer  StrabonemJ.4.  iTtv  jwsjtfs  ^l&.^^iipoi^. 
Trinovantum.]  Trinovantum  a  Romanis  contra  Britones,  Gild.  H.  Hunt. 
p.  302. 

V.  ccxv.]   Inmargine  al.  exempl.  xii.  Gild.  Cott. 


I 


C  A  P.    XVI. 

N  honorem  illius.]    In  hsereditatem  ejus ,  Gild.    Totum  hunc  locum  in 
Epitomen  redegit  J.  I{pjfus,   libro  de  I{egibus. 
Et  Idibus.]    Et  poftea  Idibus,  Gild.  &  Cott.  itidem. 
Augufto  Monarchiam.]   Augufto  nepote  iuo  Monarchiam,  Gild.  ^  Cqtt. 
ToUunt  aulsea.]  V.  H.Hunt.p.  302. 

CAP.    XVII. 

Mllitum  tamen.]  Militum  juvenumque  fuorum  tamen,  Gild.  &  Cott. 
Longobardos  oftenditur  ubi  dum.]  Longabardos  oftenditur.  Dum 
Gild.  6  Cott.  Serarius  Mogunt.  l.  i.  c.  ly.  Nofter  videtur  alicpuid  inaudivifje 
ik  Claudio  Drujo,  cujus  ibi  monumentum  agmfcit  Eutropius, 

C  A  P. 


N      E      N       N       I      I 


CAP.    XVIII. 


12^ 


ANno  Dominic^e  incarnationis  clxiv  Lucius.]    Poft  clxiv  annos  poft 
adventum  Chriili  Lucius.  Gild.  &  Cott.  Vjferim  Jnt.  Brit. 
Euarillo.   Tertius.  ]    Sic  Gild.  Et  Cotton.  pro  Euarifto  /e^/>  Eleutherio» 
quod  reUum. 

C  A  P.    XIX. 

/     !  Aaul.]    Gaul,  Sc  Gual,  alii. 


I.^_J^  Eboraci.]   Multo  poft  dolo  Britannorum  Eboraci  Severus  moritur 
in  Britannia,  G/ld.  v.  Proj^eri  Chr.  6c  Cotton.    Dolo  Pit^orum.  Vyke  in  Chrd- 

ttirn    r/7ni/>rlf!7>.  in    Kbnracn. 


ritur 

^..  ^^.™. 3  _ . -(heri  Chr.  &  Cotton.    Dolo  Pif^-nrnm.   VmIp.  in  i 

nico.  Cambden  in  Eboraco. 

C  A  P.     XX. 


CArutius.  ]   C^erutius ,  Garutius ,   Gild.  &  Cott.   Caraufius,  in  nurrimis, 
Britanniam  tyrannide  pro  occifione  Severi.]  Brithaniam  cum  tyran- 
nide,  qui  poftea  tyrannus  fuit  pro  occifione  Severi  &c.  Gild.  &  Cott. 

Tyrannide  pro  occifione.]   Fofl  Tyrannide  in  marg.  qui  iratus  pro  occifio- 
ne  Severi  advenerat,  &  cum  omnibus  ducibus  Romanicse  Gentis,  qui  erant 
cum  eo,  Britanniam  verberavit  &c.  Gild.  Cott. 
.    Vmdicavit.]  Vindicans.  Gi/(^. 
Occupavit.  ]    Al.   vaftavit. 

CAP.    XXL 

Ci  Onftantinus.  ]    'hlale   Conftantinus  -  in  aliquibus.   Alius  ,   Conftantius 
!  Conftantini  Magni  filius.  ' 

Cair-Coftaint.]  Jlii ,  Cair-legent  vel  Kair-fegunt.  Jn  margine  Ebora- 
cum,    Cott.  Gild.  Cambd,   i^f,  j-35-.  Vferim  Jntiq.  Brit.  p.  33. 

Civitatis,  utnuUus.]  Civitatis,  auri,  argenti&seris,  utnullus,  fo^^.  G«7^^. 
Mirmantun.]   Mirmantum,  inmarg.  Mimmaton,  Gild.  Mirmantoniam  & 
Inermantun,  Cott.  Murimundum,  Cambdenm. 

C  A  P.     XXIIL 

\Id:us  Maximus.]    Dicebatur  Maximus.   Fragmentum  quoddam   Gil- 

/  da,   ut  dicitur,  Gild.  Maximianus ,   Scal.  aaEuf.  l^inejii  Infcr.  p. 

323.   Prife  p.4p.    Ado  Viennenfs. 

Tantguic.]    Cott.  Cantguic.  Fragm.  Gild.  Tanguren. 

Ipfi  fimt  ad  cumulum.]  Et  ufque  ad  cumulum,  Jic  ^frag.  Gild. 

Crutochidenit.  ]  Crucochident ,  Fragm.  Gild.  Prife  p.  yo.  Vjfer.  Ant. 
p.  170.  ^//«j  Crutho  exhident. 

Propter  hoc.]  Jn  marg.  propter  illorum  abfentiam  Britannia  fiiperata 
eft  alienigenis  gentibus,  &  hseredes  ejed:i  ufque  k  Deo  auxilium  largia- 
tur,  Gild.  Cott.     Vide  Gildam,  &  ex  eo  Bedam. 

C  A  P.    XXV. 

Biit  in  Britannia  Eboraci.]    Obiit  dolo  occifiis  in  Britannia,  Ebo- 
___     raci,  Cott.  v.ProJj).  Chron. 

Regnum  Rom.  dejecerunt.]  His  ita  tranfadtis,  Britones  contempferunt 
regnum  Romanorum.  J{oJfus  conjicit  plures  ^omanorum  hic  imperajfe,  ab  ad~ 
ventu  JuL  Ccefarii  ad  Arturum,  &  rebelles  Jmperio  J\omam  omijfos  ejfe.  Hic 
mihi  videtur  Nennim  Re^em  i3  ducem  pro  eodem  habere.  V.  Cap.  xxxiv. 

0^2  C  A  P, 


124.  HlSTORlA      BrITONUM. 

C  A  P.    XXVI. 


A  Nnis  III.]  VI.  Coit.  Projper. 


Dum  Gratianus.]  Tum  Gmiizmxs.v.AdGnem  Vienenfem  in  Chron.  Ma- 

ximus  fe  non  fponte  fumpiifTe  imperium  affirmabat.  Sulpicim  in  V.S.Martini. 

Merobaudis.]    Meroblaudis. 
Maximianus.]    Maximus  Gild.  Cott.  v.  Orofium,   Vrof^er.  Tyronem.   Marti- 
nus  conviva  Maximi  Tyranni.    Sulpicim  in  V.  M. 

Aquileia.]    Inclufiis  in  Muletta  Gtld.  Vrofji.  Chron. 

Cujus  Filius  Vic.]    Vi(3:or  eodem  anno.  Gild.  &  Cott, 

CAP.    XXVII. 

SEcum  Confulibus  pro  admifTo  fcelere.]    Secuin  pro  admifTo  fcelere, 
Gild.  Cott. 
CcccxLix.]    CcccxLviii,  Gild.  Cott.  cccc, 
Petebant  Romani.]    Petebant  ab  eis  Romani,  Gild.  Cott. 
Ad  vindicandum  veniebant.  ]    Ad  vmdidam   proximorum  veniebant. 
Cott.  Gild. 

Melle,  cum  magno  triumpho.]  Melle,  &  muneribus,  cum  magno  tri- 
umpho.  Sax  Chron.  Gild. 

CAP.     XXVIII. 

Ccifi  funt,   &  poft  occifionem.]    Occifi  funt,    &  pofl  occifionem 

Magni  Tyranni.  Gild.  Cott.  qui  Gratianum  occidit,  Cott. 

Fuerunt,  Gorthigirnus.]    Fuerant  Vortigernus.  Gild. 

Regnavit  in  Brkannia.]    In  marg.  pugnabat.  Gild.  Cott. 

Pi<Sorum  Scotorumque.  ]  Scotorum  Pid:orumque ,  &  a  Romanorum 
f  qui  remanferant )  impetu.  Cambd.  f.  91. 

Tres  Chiul^B.]    Tres  Ciul^e.  Ajfer,  ^  H.  Hunt.  3io. 

Quibus  erant  Hors.]    Quibus  Hors.  Gild.  Cott. 

Gugta.]    Gurtha,  in  marg.  Guytha,  &  Guidta,  &  Gurgta. 

Filii  Fuin.]    Filii  Siun.  Gild.  Sin.  unm  Cottonianm. 

Folepald.]    Foloroald,  Gild.  Cott. 

Nunquidipfeefl.]  Non,  inquio,  ipfe.  Cott.  Gild.  Et  in  marg.  non  Dei  veri, 
nec  omnipotentis  Dei  &  Domini  noflri  Jefu  Chrifli,  qui  ante  tempora  feculo- 
rum  permanensPatri  &  SpirituiSandto  co^eternus  &  confubflantialis  in  fine  fe- 
culorura,  mortalitatis  noflrie  fbrmam  non  dedignatus  eft  induere,fed  unus,  6c. 

Quae  ipfi  Caleb.]    Defunt  Cott.  &  Gild. 

Hsec.  e.  Genea.  Marum  iftorum  de  quibus  primo  creverunt.]  Hcec  a 
Samuele  infulta  funt,  forte  ex  Chron.  Saxon. 

Ruithina.]  Rudithin,  Gild.  Ruithon,£s?  Ruoithin,  Cott.  Cambd.  in  Cantio.  Er- 
rat  Nennim,  quiputat  Saxonas  nomen  dedijfe  infula  Tanet :  ejm  meminit  Solinm. 

Regnante  Mart.]    Gratiano.  Gild.  Cott.  fed  alim  Cott.  Mart. 

Anno  447-]    Cott.  347,  ^  alim  Cott.  cccc. 

C  A  P.    XXIX. 

Ecrevi.]  Cott .  addit  "gzuOL  de  multis.    Horum  nec  Beda,  nec  Conjlatitins^ 
nec  Fordon  meminerunt. 

C  A  P.     XXX. 

Rimum  miraculum,  &c.  quidam  Rex.]    GUd.  Cott.  v.  Ericuiti  in  vita 
S,  Germani ;  qucm  hcsc  A  Nennio  fumpfijfe  conjiat. 

Benli 


N       E       N       N       I       I 

Benli  in  regione  Eal  &  ille  vir,  ]  Benli ,  Belinus ,  Beluni ;  Higden 
Beuli ,  G'  Cott.  AUi  kgimt  Benty.  VJJerius  Antiq.  p,  i8o.  Pro  Eal,  alii  ^ 
di  illum,  a/ii,  Dalrese  leaunt.  . 

Ad  iniquum  Regem.']    Ad  nequiffimum  Regem.  Cott. 

Dixit  fi,]  Dixit  illi  11.  Gild.  Cott. 

Caput  anni,  in  oftio  port^  me^  arcis  non  yenient.]  Caput  anni  non 
venient  unquam.  Cott.  Gild.  '    ■ 

Verba  Regis.]   Verba  Tyranni.  Cott.  Gild. 


12S 


B 


C  A  P.    XXXL 

Enigne.]    Qui  eos  benigne.  Gild.  Cott. 

CAP.     XXXIL 


iRadiaris  cum  illis  adDominum  cui.]    Gradieris  adeum  cui.  Gild., 
___2     Ad  fervitutem,  interficiebatur,]    Ad  fervitutem  in  arcem  inter- 
ficiebatur.  Gi/d. 

CAP.     XXXIV. 

On  deficiet  Dux  de  femine.]   Non  deficiet  de  femine  tuo  qui,  Gi/d. 
non  def.  Rex.  Cott.  V.  Cap.  xxv. 
Durnlut.]    Durnlyt.  Gi/d.  ipfe  eft  Ketei  Durnluc.  Cott. 
Tu  eris  Rex  ab  hodierna  die,]    Tu  eris,  ait  Gerraanus,  ab  hodierno 
die,  Gi/d.  Cott. 

Povifbrum,]  Povifiorum,  Gi/d.  Cott. 

C  A  P.     XXXVo 

Ex  fupradidus,    dari  illis.]    Rex  fiipradidus,   ( in  marg.  Vortiger- 
nus  )   dare  illis,  Cott.  Gi/d. 
A  nobis,  aux.]    A  nobis  inde,  auxilio  veft,  Gi/d. 
Indigemus.]    Vi^^um  &  veftitum  vobis  dare  nolumus.     Heee  parapln-a^ 
fiice  ex  vero  Gi/da. 

C  A  P.     X  X  X  V  L 

Allem,]  Tythicam.  Gi/d.  Forte,  Theticam.  Gi/das,  ex  qm  Jmc,  ver- 
bis  poetarum  f(epe  utitur.  Cottonianus  /egit  Scythicam,  non  ma/e:  Lega- 
tos  hic  ex  Nennio  Gu/ie/mus  Ma/mesb.  mijfos  ag7iofcit.   Etfere  Nenniumfequitur. 

Erat  filia.]   Et  hsec  e.  £  Gi/.  Cott.  A/ii,  erat  enim  f. 

CerdicElmet.]  Ceretec,  Cott.  Elmete//  territorio/umin  Wejir.  Ebor.  Cambd. 
De  Jm  Ceretico  infra  p.  117.  Hic  Samue/  qucerit  in  Cod.  Bened.  Cantabr.  ^i 
poterat  ijie  Brito  inte/ligere  /iyiguam  Saxonicam  ? 

Quod  a  me  poft.]    Quod  pro  ea  a  me  poftulas.    Gi/d.  ^  Cott. 

Oghul.]  Qusefivit  ab  eis  quid  peterent,  &  quid  Regem  peterent.  Gi/, 
&  Cotton.  Oghgul.  i.  e.  Angul.  Gi/d. 

Canthguaraland.]  Cotton,  Conguaraland,  in  noftra  autem  Kent.  imo  po' 
tius  Caint.  Circaprima  tempora  Normannorum  Chent  a/iquando  Clienitlj  dicitur. 

Guoirangono.]  Gi/das  Guaranggono  regnante.  Gorongus  dicitur  G.  Ma/- 
mesburienfi.  'R^gem  fuiffe  non  puto ;  vox  cujiodem  denotat,  /labes  in  Barangus, 
&  Cair  Guarongon,  urbs  preefdiaria.  Interim,  voxJmc  in  Cott.  fcribitur  dijjun- 
Him,  Guoran  cono,  Cuno  nomen  ejfe  dignitatis  fatentur  Britanni,  inquit  Camb- 
denus,  £?  fcribi  Cono  etiam  in  voce  Conetodunus  notat.  Hcec  ipfa  vox  occurrit 
in  vita  Marcrvardi,  4".    S(ec.  A^.Bened.  p.  608.    Videtur  Nennii  Gorongus 

Q^  3  idem 


126"  HlSTORlA       BRITONUM. 

idem  fuip,  qui  hodie  dicitur  V portuum  Guardianus,  Ccejare  Britannras  in  va- 
dente  quatuor  fuere  reges  in  Cantio.  Multh  credunt  honorarios,  officiarios,  feu 
prcefdes  fuife.  Horum  primi  nomen  Cungetoric  habet  aliquid  affne  Guoran- 
cono.  V.  Cap.  xxv  &  xxxiv. 

Clam  dari.]  In  marg.  Gild.  &  Cott.  eiim  dolor  nimius  exagitabat,  quia 
regnum  fuum  clam  dolofeque  &  imfJrudenter  alienigenis  datum  eft. 

Quos  &  invitavit.]   Qui  invitavit.  Cott.  Gild. 

Plurimas  regiones.]   Plurimas  regiones  5c  infiilas.  Cott. 

Freiieum.  ]  Frefium  Cott.  an  Frethieum  Britannice  dicitur  Veriche,  & 
Wenth.  Ex  Frifa  Saxones  venife  huc  fcribit  foan.  Leydenfs  in  Chron. 

De  quibus  Ven.]  Hcec  f  vere  fcribuntur,  funt  ex  Beda  intelligenda.  Alia 
leUio  ep,  ad  quas  venerunt ;  ita  intelligenda  funt^  ut  expuUfe  omnes  prijiinos 
incolas  ex  infulvs  occupatis  Saxo?ies  dicantur. 

Ad  fupradi(Stam.]   In  margine,  fupr.  regionem  Cant. 

'^  CAP.     XXXVIII. 

¥  N  iinu  Germ.]    In  finum.   Cott. 

J^     Permittam.]    Dimittam.  Gildas.  Dehis  agit  Vferrus  Antiq.  p.  207. 

Puer  obed.]    VvLet  —  uJqueadiiwVim.  Omnia  media  defunt  Gildce. 

Ad  avum.]  Ad  avum  fuum  patremque  Carnalem  Vortigernum.  Cott. 
Tutant  aliqui  Faujium  hunc  fuife  Faujium  l^ienfem.  "Tempora  non  multum  di- 
fcrepant.  Sane&  hic  Faujius  vulgo  fanUiis  perhibebatur '.  ^  fuit  valde  longcevus . 
De  eo  abunde  Vferius. 

C  A  P.     XXXIX, 

Agnates.]   In  margine,  Magos.  Confliarios  (3 fapientes  fic  voluit  appellare. 

' \      Guoienit.]  In  Northvpalliam  JeceJJjt.  Ineolce  Guinhediam,  Latine  Veno- 

dotiam  vocant.   Horum  meminit  Faujanias ,  ubi  eos  a  Brigantibus  invafos  fcri- 

bit,  regionem  eorum  vocat  Tiv^vlcnii  forte  fcripferatvnivrioui.    Cod.  Cott.  legit  Gxxent. 

In  montibus  Hereri.]  Luftrante  montana  Hereri.  Gild.  in  margine,  Snau- 
don  Craig-ereri  Incolis. 

Lapidarios  &  Lap.]  Lapidarios,  ligna  &:  lapides.   Gildas  &  Cott. 

No6te  una.]  NocSte  omnia  fubl.  Cott.  &  Gild.  I^nulphm  Higden  ajjir- 
mat  omnia  ijia  in  Solo  Galfridi  Britannico  libro  reperiri.  Non  fuijfe.  in  eo  Gil- 
da,  quem  ipfe  paulo  ante  citat,  verifmile  eji. 

CAP.     XLL 

|U£e  eflet.]   Caufa  hujus  malitise.  Gild. 

CAP.     XLIL 

Trum  iniantem.]    Ut  infentem.  Gil.  Cott. 
Ad  campum  Eledti.]  Gieti,  Gild.  Elled:i,  Cott. 
Gleviiing.]    Varie  admodum  hcec  dzHio  fcribitur.    Vide  JJferium  in  Vita  Al- 
fridi,  d  Librum  Ecclefm  Landavenfs  in  iii  vol.  Monajiici  Anglicani. 
Timebat  ille.]   Forte,  illa. 
C^eni  iniinuaverunt.]  Regemj  iniinuaveruntque,  Cott.  &  -Gild. 

C  A  P.     X  L 1 1 1. 

T  ifta  arx.  ]    Arx  fanguine,    Cott.  qui  etiam  hcec  multo  fufus   enarraf. 

Fabulx  fwcundee  funt.    ^ts  non  videt  omnia  fiUa  efie  ad  folamen  mifero- 

rum  Britonum,  quos  Saxones  affligebant.     Hinc  illa,  Gens  noftra  fiirget,  &  gen- 

teni 


N    ■ E      N     N      I     I  '       .       i2y 

tem  Angiorum  trans  mare  viriliter  dejiciet.  Lejrdat  ca/flor  fabuU  in  vera 
Gilda  Braconem  infulanum.  Vnde  hic  prognati  junt  duo  dracones.  Sed  tcedet 
ijia  longius  perfequi. 

Duo  vala  funt  conclula  in  eo.]    Duo  vafi  funt,  Scc.  JIc  Cott.  Gild. 

Separate  ea,  &  fic  invenietis,  &  Rex  feparare  juffit,  &  fic  inventum  eil.J 
Separate  ea  &  fic  inventum  eft ,  Cott.  Gild. 

Et  tentorium  evanuit.]    Et  tentorium,  &  albus  evanuit,  Gild.  Cott. 

Figura  tentorii.]    Tentorium,  Cott.  Gild. 

Duo  vermes  dux  fluit  gentes.]   Duo  vermes  duo  funt  DraconeSs  Cott.  Gild. 

Draco  Rufus,  Draco  tuus  eft.]   Vermis  Rufus,  Draco  tuus  eft,  Gild.  Cott. 

Qu^  occupavit.]   Qu3e  occupant,  Gild.  Cott.  Hcec  fiUafunt  ex  verbii  Gildce. 

CAP.     XLIV^. 

EMbreis  Gluetic  effe  videbatur,  Dixitque.]  Embreis  Glentic.  Dixit :  In 
,  marg.  quod  eft  Britannice  Embreis  Gulethic.  Sed  Cott.  Embris  Gluetic. 

Occid.  Britannicse.]   Britannicse,  Cott. 

Vocatur  Guennefi  affugit.]  Gueneri,  t/e/Gennefs  alFuit,  Gild.  aufugit,  Cott. 

Cair-Guorthigirn.  ]  Kaervortigern.  Gild.  v.  Vferii  Antiq.  pag.  207. 
Camhd.  p.  63'2. 

Guafmoric.]  M(ec  videntur  efe  Glojfema,  nonfunt  in  Gilda,  nec  in  Cottonia- 
nis,  Codd. 

Palme  caftre.]  Forte  Pape-caftle.  Epiacum,  Ttolem.  Jcripferat  Vtolemxiii 
Ti^cix^v.    Seepe  in  Ptolemxo  initiales  literte  abrafte  Junt. 

C  A  P.     XLV. 

GUortimir   filius  Guorthigirni.]    Vortimer  fiUus  Vortigerni.  Gild. 
Cott.  Et  fic  pajjim. 
Ufque  ad  Iniulam.]   Ufque  ad  fupradidam  Infulam  quse  dicitur  Tha- 
net.  Gild.  Cott.  .  ,    ■ 

Bellatorum,  &  fbrte.]   Bellatorum  virorum,  Gild.  Cott. 
Avide  geffit,  primuni  bellum.]    Omnia  intermedia  omittit  Gild.  Nec  Cott. 
habet.  De ijiis  Vferius,  Br.  Ant,  206. 

C  AP.    XLVL 

PRimum  Bellum  f  £  D.  ]  Aliter  Dergwent.  Aliqui  intelligunt  fluvium 
Derbeieffem,  quiidem  eji. 

Secundum  Bellum  -  Episfbrd.]  Codex  quidam  Galfridi  legit  Bedfbrd.  AuUor 
Jcalce  Chronicie  legit  Slefbrd  in  Lindicia.  Et  notat  ibi  quidem  congrejsos  efe 
Horfam  ^  Categernum,  fed  neutrum  cecidife  in  ea  pugna. 

Tertium  Bellum.]  iioc  Bellum  apud  Episford  mihi  gejlum  videtur.  Jta  e- 
nim  numerus  praliorum  conjlabit.    Videatur  T^.  Hygden. 

Tertium  Bellum  in  Campo.  ]  §luartum  facio.  Si  faverent  -Codd.  MSS. 
legerem  in  Cantio,  juxta  lapidem  populi  (  Folkftane  )  fuper  ripam  Gallici 
Maris.    Alii  inteUigunt,  Stonar. 

Poft  intervallum.]    Gildas.  fed  Cott.  poft  modicum  intervallum. 

Ad  familiam  fuam  animadvertit  ut  illius  Sepulchrmn.]  Cum  animad- 
vertit  futurse  rei  cafum ,  prsecepitque  famili^e  fuae  ut  illius  fepulchrum. 
Gild.  Cott. 

In  quo  vobis  commendo.]  In  marg.  a  quo  exierant  Saxones,  quod  quam- 
vis  in  aliis  partibus  Britanniie  habitaverint,  tamen  fi  fic  ftcias,  nunquam 
interraifta  manebunt.  Cott.  Gild.  Cambd.  Brtt.  240. 

Pro  Uxore  fua  &  nullus  eos  abigere.]  Al.  pro  uxore  fua,  quam  adeo 
diligebat,  ut  nuUus  audebat  contra  eos  pugnare,  quia  blande  deliniebant 

regem 


T28  HlSTORlA      BrITONUM. 

regem  imprudentem ,  viperino  tamen  corde  dolum  agentes,  &  nullus  il- 
los  abigere,  Gild.  Cott.  B.        , 

Nutudivino  contra  voluntatem.]  Nutu  divino,  &  propter  peccata  Bri- 
tonummaxima,  Deo  fic  permittente,  contra  voiuntatem,  Gild,  Cott.  B. 

C  A  P.     XLVII 

GUorthemir.]   Vortemir  Gild.  Cott. 
Majoribus  natu.]   Magnatibus  natu,  Cott.^. 
Fjrma  ad  invicem.]  Ad  invicem  firma  effet,  Gild.  Cott, 

CAP.    XLVIII. 

HEngiftus  nequiffimus.]  In  margine,  latente  autem  fiib  fpecie  pacis 
dolofk  machinatione,  Hengiftus  ex  fiiis  totidem  elegit,  ft;ilicet  ccc 
milites,  initoque  cum  eis  confilio  priedixit  eis,  ut  unufquifque  artavum 
fiium  in  ficone  fiib  pede  fiio  poneret,  &  mihtes  Re^  ad  convivium  ve- 

nientes  inter  (e  mifcerent,   illofque  fbii cum  inebriarent ,  &  quando 

clamavero  &c.  Ibidem  in  marg.  Ahter,  Hengiftus  poftea  grande  prsepa- 
rans  convivium  Regi  Vortigerno,  6c  fenioribus  mihtibus  ejus  ccc,  convo- 
cavit  Regem  omnemque  famiiiam  ejus  ad  firmandum  pacem,  Gild. 

En  Saxones  Nimed  Eure  Saxes.]  Al.  haxas.  In  margine  Nimeth  Sexees 
Cott.Gild,  Vjh.  227.  Nimeout  Your  Saexes,  J^tmlphm.  ^ 

Redimatur,  &conventum.]   Redimatur,  quam  ut  occidatur  Conventum, 

Pro  redemptione  animse  fii3e.]   Pro  redemp.  vit£e  Cott. 

Eaftfexje.]  Gildas,^  cum  rchquis  regionibus,  quas  ipfi  ehgentes  nomina- 
verunt.  Cott.'  Eaftfaxum,  Midlefaxum  &c.  Et  aliter-,  Eaftfexe,  Southfexe, 
Midlefexe.  Cott. 

Ut  ab  illic.]  B^fer  ad  cap.  4p. 

CAP.    XLIX. 

GUorthigirno  prasdicabat.  ]  Vortigernum  prsedicabat,  Gild.  Cott,  In 
marg.  &  ab  illicita  filise  propriae  commixtione  ahenum  ie  faceret.  Gild, 
Guorthigirnianum  miferab.]  Vortigirnum.  f .  hic  Vjfer.Ant.p.ijg.^oyf. 
Ac  nodte  ftabat,]  Ac  eredus  ftabat.  Gild.  Cott.  Vide  J^n.  Higdenumt 
gui  hujm  ViUorice  meminit.  Ifte  beatiffimus  vir  Dux  beih  contra  Saxones 
una  vice  fadtus,  non  tubarum  clangore,  fed  ad  Dominum  ovando  cum 
cantu  Pfahnorumj  Hallelujah  toto  excercitu  ad  Dominum  vociferando, 
hoftes  ufque  ad  mare  ad  fugam  convertit :  &  interim  &c.  Gild.  Ad  heec  re- 
Ipexit  Gregorius  Magnm  J{eg.  l.  i.  ep.  /^i.  Vferim  ibid. 

Ad  arcem  Guorthigirni  quam.]  Ad  arcem  quam,   Gild.  Cambd.  p,  478, 
Impofuerat,  id  eft,  Din  Gurthigirn  atque.]    Impofi  atque  in  reg.  Gild, 
Cott.  Sed  Din  Guort  deeji  Cottoniams,  &  Vferianis. 

Flumen  Teibi.]  Flumen  Thefibi :   Gildas.  Theribi  Cott.  Prife,  124.  Gal- 
fridm  l.  f.  c.  i. 

JCAV.    LIL 

BUelt  &  Guortigermanum.  ]  /.  e.  Guelth  &  Vortigernianum.  Legit 
Guartheuniaun  Vferim  p.  2 06.  Buelt,  Vtolemm  ^irkcuov,  forte  is^rcuoy. 
Largiente  Ambrofio.]  Largiente fufFragium  Ambrofio,Gf/(af, Emhre£o,Cott. 
Ambrofio.]  Qui  fuerat  Rex  magnus  inter  omnes  regiones  BritannictC 
gentis,  Cott.  Vnus  alius,  Reges. 
Renis,  &  manet.]  Reins,  &  fibiconfecravit,  &manet,^(?ifif.Gz7i.z;j£  2od'. 
Et  unam  habuit  filiam.]  Quintam  habuit  filiam.  Gild.  Cott.  Alii,  Quinta 
fuit  filia,  &  Mater  S.  Faufti  fecundi. 

C  A  P, 


N      E      N      N      I      I 


CAP.    LIII. 

'Ermwail.]  Fermail.  Cott.  &  Guorthigimaiin.  Cott. 
_        Ipfe  Theudubr   fihus   Buelth  regionis.  Theudubr  filius  Pafcent.] 
Iple  Theudrup  eft  Rex  Guelt  regionis,  Theudrup  filius  Paichent,   Mab 
Goithon  {  vel  Mac  Gaidean.  al.  Mac  Gocan,  Cott,)  Mac  Moriud,  in  marg. 
Goithan,  Guordeant. 

Mac  Eldat.]    Maceldat,  in  marg.  Merelchat.-G/W.  Cott. 

MacEldoe.]   Mereldoe  ihidem  Marmepric  (  Macmerit.  Gild.  Cott,) 

Mac  Briecat.]   Merbietat.  Gild.  Cott.  Mac-Briaicat. 

Mac  Paicent.]  Ac  IMac  Pafchent,  Mac  Vortigern,  Mac  Vortimer  Gui- 
thaut,  Mac  Guitolin.  Cottoniani  Cod. 

Mac  ap.  Gloui.  Daguefti,  bonus  Paulus,  Mauron  [Marion.]  Tresfra- 
tres  fiierunt  Gloui  qui  £edi£]  Mac  Glouida,  qui  fuit  filius  Paul  Maurion, 
tres  fuerunt  fratres  Glouii,  qui  ^edificavit.  Cott.  Gild.  Ego  quce  reperi,  ut  po- 
tuiy  reprcefentavi.  Viderint  alii,  qualia  fint.  Hcec  Geneologia  addita  fuife  vi- 
detur  a  Samuele,  egofuJpicorGuortigernumfuiffegenerePi^um,  velScytham;  qui 
TiBorum  ope  ad  regnum  psrvenerit. 

C  A  P.    LIV.- 

jlcebatur  Melchu.]   Milku  dicebatur,  Cott.  «/.  Milchu.  Vff.  j4n.  ^ixl 
Cum  ilio  eratj  &  in.]    Cum  illo  erat  vii  annis,  &  in,  Gild.  Cott. 
Nani  cum  ibi.]   Et  jam  cum  ibidem,  Gild.  annos  plurimos,  Cott. 
Primitus.]   InProfpero,  Primus.  utra  LeUio  preeferenda,  non  conflat. 
In  Chriftuni.]  Ad  Chriftum,  Gdd.  Vide omnino  Vjferii  Antiq,  fol.  41^.417. 
Mcec  ex  Projperi  libro  adv.  CoUatorem. 

Prohibitus  a  Deo.]   Prohibitus  eft  a  Deo,  Gild.  Cott. 

C  A  P.    LV. 

Udita  Morte.]  Palladii  ep.  alius  Legatus  Patricius,  Cott. 
Monente  &  G.]  Deefi  &,  Cott. 
Ad  Scotos.]  Ad  Scotos  in  Chriftum  convertendos.  Cott.  Sedalii  legunt 
Credentes,  Chronicon  quoddam  Maidulphesburienfe,  cujus  meminit  Leylandu.s  in 
CoUeUaneis,  ficfcrihit.  Anno  D.  475-.  venit  S.  Patricius  ad  Hii)erniam.  lUe 
conftituit,  ut  Pfalmi  antiphonatim  cantarentur  a  choro  in  chorum,  nam 
antea  Epiftola  6c  S.  Evangehum  recitabantur.  Hihernenfes  igitur  Scoti  ad 
adventum  Patricii  fidem  Chrifii  erant  amplexi. 

CAP.    LVI. 

/|  Ifit  ergo  Germanus.]  Sandus  Ger.  cum  illo,  Gild,  Mifit  igitur  S* 
'  j   Germ.  Seniorem  cum  eo,  Cott. 

Segorum  Epifcopum  ad  Amatheum.]  Segerum  ad  hominem  quendam 
mirabilem  Epifcopum  fummum  ad  Matheuni  Regem.  Heec  expendit  Vff, 
Jnt.  p,  437. 

Ibi  fand:us  erat  fciens.]  Ibi  fandrus  fciens,  Gild.  Ibi  S.  Patricius  fciens, 
Cott,  A. 

Ventum  efTet.]   Ventura  efTet  ilhc  gradum.  Gild. 

Patricius  fumpfit  ibi,  quia  Maun.]  Patricius  fumpfit,  quia  Manimi  prius 
vocabatur,  Aufitius,  Yfermus ,  &  c^eteri  inferioris  gradus.  Hic  in  marg. 
efi,  Patricius  in  ordinatione,  ^  in  marg.  pofi  Manimi,  Mauun  vel  Manuin, 
fl/.Manucuis.  Et  infnarg.  p.  Anfiumweib&:,  Gil.Camh.  764.  T^Bius,   Auxi- 

lius,  &  Ifernius.  V.  vfferium.  Antia. 

R  C  A  P, 


,  12^ 


I  JO 


HlSTORlA      BriTONUM, 

C  AP.    LVII. 

AMiffis.]  Lege.OmiKis. 
Ibernicum  transfretavitj  Hybernicum  onerata  navi  cum  tranfina- 
rinis  mirabilibus,  6c  fpiritualibus  thelauris  perrexit  ad  Hyberniam,  &  bap- 
tizayit  eos.  Gild.  Cott. 

CAP.    LVIIL 

LOigere  Regis.]    In  v.  Loigere  Regis  Hyberniae  anno  exorfiis  eft  prse- 
dicare  regnum  D^l  Gild.  Cott.  Vjfer,  Ant.  443.  &c. 
Exteris  nationibus.]   Aliis  nationibus,  Gild.  externis,  Cett. 
Apoftolicas  faciebat.]   Jl.  fecit,  Gild.  deefi  Cott. 

C  AP.    LIX. 

ABietoria  ccclxv.]    Cccxlv  lego,  Abetoria.    War^m  de  fcriptor.    Hi- 
bernim. 
Connachta.]   Conaita,  Gild. 

Cruachaneli.]  Quatheneli,  Gild.  Crua  canelimi,  cruachan  Eile,  velYit- 
ly,  vel  Ely,  Cott.^vjferim.  p.  460. 

In  aere  tres.]    In  aere  manente  tres,  Gild.  Cott. 

C  A  P.    LX.   . 

T  fertur  a  Scotis.]  Ut  fertur,  quod  unufquilque.  Gild.  fertur.  Scoti 
Jic  Cott.  fed  in  Parenthefi.  forte,  fc.  ut  fufcip. 

Crcdentium  licet.]    Peccatorum,  licet,  Gild.  deefiCott. 

Confumarentur.]  Confumentur,  Cott.  Forte,  confvimerentur,  vel  confii- 
mantur. 

Septem  annis  antediem  judicii.]  Septem  annis  ante  judicium,  G?'M  ^, 
quia  delebuntur  pro  honore  p.  Cett.  in  marg.  ut  Terra  tegetur  aquis,  Do- 
minus  qui  venturus  eft  judicare  Vivos  &  mortuos,  ut  pro  oratione  Sandti 
Patricii  crimina  populi  abluantur,  &  anim^e  ante  judicium  protegentur,G^7(3'. 

Die  judicii.]   Die  judicii  patrem  magnum  fuum,  ut  feq.  Cott. 

CAP.     LXI. 

I^  Atricius  primo.  i.  e.  Angelo.]  Pati-icius  i.  e.  uno  raodo  Angelo,  Cott. 
Gild.  Ceetera  quce  hic  de  Patricio  fequuntur,  penficidatins  traUata  videas 
ah  Erudittffvmo  Armachano  Archiep.  Antiq.  Brit.  p.  437. 

§luce  fequuntur  excerpta  funt  e  quodam  Nennii  MSS.  D.  Vferii  Archiepifcopo 
Armach.  ad  finem  Cap.  61.  ante  hcec  Verba,  f  Res  autem  exigebat  &c.j  ^ce 
&  in  MSS.  Cantabrig.  necnon  Cottonienfi  omif^a  funt.  Et  ex  eodem  libro  Ar- 
chiepifcopi  Armach.  confulto  Imeis  tranfverfis  expunguntur  i  ut  videat  tamen  le- 
Fiw  qualia  fint,  eadem  confcripta  hic  pofui. 

Od:oginta  quinque  annorum  in  Hibernia  prsedicavit. 

Hic  ut  mihi  videtur  contradicit  fibimetipfi:  fed  aiiter  audivimus  & 
fcriptum  reperimus :  Quadragenarius  erat  quando  de  Captivitate  esivit, 
6r  per  xxxx  annos  didicit  &  Deo  fervivit,  &  xxxx.  pr^edicavit,  in  his  tri- 
bus  Quadragenariis  vero  maxime,  Patricius  aequatur  Mofi:  ficut  Mofes 
xxxx  annis  in  Domo  Pharaonis  &  velut  in  Captivitate,  &  xxxx  in  exiho 
in  terra  Madian,  6c  xxxx  in  Prsedicatione  &  in  ducatu  Populi,  ita  Fatri- 
cius  xxxx  in  exilio  inter  Gallos,  &  xxxx  in  prsdicando,  &  miracula  fiici- 
endo,  atque  refiftendo  Loigeri  Regi  &  ejus  Magis,  ficut  Moles  Pharaoni  & 

ejus 


Nennii  i^i 

ejus  Magis,  viriliter  5c  indefefle  fervivit  Deo.  Nam  bcne  poteft  fieri,  il- 
lum  m  Captivitate  fuiire,  per  quindecim  annos,  &  quadragenarium  egref^ 
liim  fuiiTe.  Sed  hic  alter  de  Moife  quadragenarius  fuit,  quando  de  M- 
gypto  exivit  in  fugam,  &  ad  iEgyptum,  poft  xxxx  annos,  propter  populum 
Dei  milfus  rediit.  Et  ipfe  Patricius  quadragenarius  erat,  quando  de  Roma 
infugam  exivit,  &  poft  quadraginta  annos,  miffus  ad  populum  Dei  eripi- 
endum  de  manu  Diaboli,  ad  Hiberniam  rediit,  &  uterque  per  xxxx  annos 
in  ftudio  Prxdicationis  manferunt :  5t  *  limili  fias  &  jeuino  diffiniili.  Res 
autem  exigebat  &c.     Hxe  eadem  legas  in  Cod.  Bened. 


CAP.     LXIII. 

Reviare.]   Hic  expliciunt  gefta  Britonum  a  Gilda  fapiehte  compofita. 

Sic  Codd.  Cott.  duo,  qua  fequuntur  forte  funt  additzones  Nikii  vel  Sumiie- 
lis  ad  Gildam:  vide  Balteum,  p.72.  certi  non  funt  hujns  noftri  fcriptorh^  Gil- 
dam  cum  dixi,  intelligo  Gildam  queruhm,  non  hunc  pree  mambm  Gildam,  feu 
Vjeudo-Gildam. 

Ad  regem.]    Ad  regnum,  Gild. 

Cum  Regibus.]  Cuni  Regibus  Brithonum,  5c  licet  multi  popuU  nobi- 
liores  efTent,  ipfe  tamen  duodecies  Dux  bellifuit,  vicStorque  bellorum. 

Mabute.]  Lege,  Mabuter,  ^,  malleum  ferreum,  quo  franguntur  inolsc, 
Gild.  Vrife. 

C  A  P.    LXIV.  \ 

GLeni.]  Glein,  Gtld.  In  marg.  Devonia,  ^  Gleni.  Sed  reUius  Xjlem  in 
Lincolnia,  ubi  Gkmford  nunc.  Vortigernus  dedit  Hengiflo  Lincohviam  ; 
unde  eum  expellere  certant  Britones  bellis  fequentibus ,  fub  Aurelio ,  Vortigero, 
^  Arthuro. 

Super  aliud  flumen.]  Super  flumen,  Gild.  Dug  &  Du  fluvius  Linc.  atii 
btec  coUocant  in  Laficaftria  prope  Wigan,  ibi  Dngles  fl. 

Linnis.]    Limus,  &  inmarg.Umd^ii&Y,  Gild.  Linnuis,  Cott.lego,  Lind. 

Sextum  bellum.]    Sextum  fliper,  Gild.  ubi  nunc  Bafton  vei  Bofton. 

Septimum  bellum.]  Septimum  in  fyiva  Calidonis,  i.  e.  Cathcoit  Celi- 
don.  In  marg.  Cornubiae,  Gild.  Cott.  reUim,  in  Lincolnia. 

Odravum.]   Caftello  Guynion,  al.  Guimer.  Forte,  Gainsfbrd. 

Imaginem  crucis  Chrifti  Sc  Sandice  Marisi.]  Imaginem  Sand:^  Marise, 
Gild.  Cott. 

Sandlseque  fiise  genitricis  &c.  ulque  ad  nonum  belluni.]  Omni^  htec  in- 
ter  Genetricis  &  Nonum  belluni  hk  defunt.  Gild.  &  Cott.  i§  ftant  in  margine. 
Cod.  BenediElini  Cantabrigienfts. 

Urbe  Legionis.]  Urbe  Legionis ,  qus  Brithaimice  dicitur  Kairleun  j 
Tres  fuere  urbes  Legionum,  i  ad  Vfeam ,  2  ad  Deam,  3  Verovicum,  Prteftdium 
Warwic.    Sic  Joan.  H^ftus. 

In  Cottoniano  deeft,  Kaerleon.  In  ahis  additur,  quse  Britannice  Kairleun 
dicitur. 

Ribroit.]  Trathtreviroit,  Gild.  Ar:derk,Cott.  ^  Prife,  &  Chron.  Wallia  MS. 

Undecimum.]  Undecimum  fuit  in  montem,  qui  dicitur  Agned  Cath- 
Regenion,  ibidem  in  marg.  m  Sumerfetefhire,  quem  nos  Cath-bregion  ap- 
pellamus,  Gild.  Cott.  Lhuydo,  Edenborrow.  Prife  pro  Agned  legit  AfTuet. 
^(ec  prcclia  fimul  enumerata  gefta  videntur  jpacio  xxxx  annorum  &  amplius  ;  i3 
licet  hk  omnia  videantur  Arturo  tribui,  tamen  gefta  fuere  fub  Vortigerno,  Am- 
hrofio  ^  aliis. 

In  Britannia.]  Hk  deftmnt  Codd.  Cott.  A  ^  B  ;  alii  ab  iis,  quos  fupra  ad 
eap.  LXlii  finivijfe  dtximut. 

R  2  C  A  P, 


1^2 


HlStOELlA      BRITONUM, 

C  A  P.    LXV. 

IDafiliusEobba.]   Yda  regnavit,  quifuit  filiusEbba,  ipfe  primus  in  Ber- 
nicia,  i.  e.  in  Cernech  Rex  fuit,  &  in  Cair  Efiraue,  de  gente  Saxonum. 

Rex  in  Bernicia.]  Omnia  qua  hic  funt  inter  Rex  G"  in  Bernicia,  &  prima 
Civitas,  defunt  Gildce,  &  Cottonianvs  quihufdam  Codicibii^s,  Nimirum  hcec  non 
poterant  a  Nennio  fcribi,  quoniam  queedam  funt  temporum  inferiorum.  Et  fane 
videntur  efe  fragmenta  Chronologice  Saxonicc?  minime  contemnenda;  obfcura  in- 
terim  G?  vitiofe  admodum  congejia. 

Junxit  arcem.]    uiUuSy  ftruxit.  ^  forte,  arces,  ^,  Deiraeernech. 

Cum  eo.]    Hic  in  margine  Gildm  habetur  hoc  Scholion.  Si  quis  fcire  volue- 

rit,  quis  baptizavit  eos,  fic  mihi  tradidit  Reuchidus  &  Elbodus"  Epifco- 

porum  fcientiffimus,  Rimin  ap  urb   \_al.  Rim  map.  urb]   i.  e.  S.  Paulinus. 

Conjicio  legi  oportere ,  Run  map  Urbgen ,  i.  e.   l{pmaniis  urbigena^     Eadem 

fere  infra  habentur,  nec  non  in  Beda  &  Saxonica  Chron. 

Beulario.]   Lege,  Beulario.  G?  mox,  eas. 

Mirabilibus  Britannise.]  Sequebantur  ifia  Mirabilia  in  Codicihm  multis,  qui- 
btis  ufus  fum ;  ea  tamen  omifi  tanquam  ad  infUtutum  meum  minus  nunc  facieu' 
tia :  Jimul  etiam  quod  infra  in  J^nulpho  Higdeno  recurrant. 

Nomina  omnium  Civitatum.]   Infra  de  his  agetur ,   notarum  p ^  ite- 

rum  in  l{anulpho  Higdeno. 

Nmnii  exempl.  MSS,  V.  hic  cap.  lxvi.]    Lege  lxv. 

Nomine  Birdei.]  Cotton.  alins,  Bridei,  £?  Vjferius,  B  Beda.  Et  Fordonius 
in  Scotochr. 

Saxones  Ambronem.]   Ambronum.  Cotton.  forte^  Ambrones. 

Vocatur.]  Vocaturque  Cathlum  Garran.  al.  Guethhngarran.  forte,  Cath 
Langarran. 

Genuit  Kippan.]    Alius  Cott.  Rippan.  Vide  omnino  Florentium  p.688. 

Penda  f.  Pubba.  Ecgf]  Hk  in  marg.  Cott.  Eadbald  filius  Algund,  fil. 
Ena,  f  Penda  f.  Pubba.  Habet^alius  Cottonianus,  fed  Algnmch.  ^Eya, pro 
Algund  &  Ena. 

Primus  Superav.]  Sifa  /i?^^rm,  Guir  O  Brinaic,  Homines  montanos,  Bri- 
gantO/S.   Si  vero,  Separavit,  legerem,  Deu"  O  Bernec. 

De  origin.]  Lege,  origine,  G?  mox,  eas. 

Catguallum.]  De  Cadwallone  hcec  eadem  narrat  Chron.  Wallice  MS.  MeX 
lege,  Ofwi,  pro  Olguid,  £3'  Liodguald,  pro  Liod  Guad. 

Egbirth.]    Is  eji  Ecbertus  Ebor.  Arch.  A.  D.  73t. 

Ida.]  Ante  Idam  apud  Northymbranos  fubreguli  five  Duces  fuerunt  novem. 
Parebant  Hi  regihus  Cantianis.  Ida  primus  fe  ipfumin  regem  Evexit.  Scala  Chron. 

Humbri  Maris.]   LiifA&pt?  y,aiu  yxdxism  (dAXac^a,.  Sch.  Theocriti. 

Vixit.]    Struxit,  fic  fupra. 

Dutigern.]  An  Wortigern  >  an  potius  ejt  iUe  IVthigern,  cujus  mefninit,  circa 
hcsc  tempora,  Ethelwerdus  ?   mox  lege,  Tantaguen  i^  Talaeffin,  de  quo  Prife. 

Mailcunius.]   Efi  Maglocunus  Gildcc.  Mailgo  Chronicce  Wallice. 

Ryderthen.]  Co7ijicio,  Rhyd.  Erchen.  Ergen  Jive  Archen  ejh  Herejordenjis 
agri  pars. 

Urbgen.]    Forte  intelligit  Aurelium  Ambrofium. 

In  ilTo  autem.]   Hcsc  ex  vero  Gilda. 

Infula  Medcant.  ]    Nunc,  Lmdisfarn  :   ibi  enim  Cuthhertus  decejftt. 

Elmet.]    Efi  territoriolum  agri  Ebor.  prope  Leodes.   Hcec  Beda  tangit. 

Cum  ea.]  Camdenus  legit ,  &  hcBC  prima  baptizata  eft.  Beda  &  Chron, 
Saxonica. 

Ipfe  enim.]   Ipfe  enim  eft  Ofwald.  Cott. 

Catefcaul.]  Pet.  Langtoft  vocat  Huntingfeild ,  legit  etiam  Catefcaul  Chr, 
WaUice,  Forte,  Catgual.   Erat  pralium  prope  VaUum  PiUicum. 

Homi- 


N      E       N      N      I      I 

Hominiim  Catgualat.]   Catgiialiter,  Jlii. 

Giti  campi.]  Al.  Guenti.  Cbron.  TVallice  videtur  hic ponere,Sixzgi%  Gai  campij 
Pendie  occilio.  jiliis  eji  Winvpetfeild:  & non p-ocul httic  fluvim  Guent,  quinunc 
Wcnt. 

Vocatur  iudu.]  Jlius  legit,  Nidu.   Nidm  bene  notiis  ex  Antonino  ^  alivs. 

Catguommed.]    Al.  Catguominec. 

Penda  fil.  P.]   ^/.  Wibbx.  Sax.  Chron.  ^  Malmesb.  &  Florentius  p.6S8. 

Codoy.]    Al.  Coeboy,  <?<  Cothin,  &  Co6tliin.  forte,  Conwey. 

Filius  Pubba.]  Al.  Vihhd^;  reSlius,  Wihh^s.  Confercndus  inhis  H.Huntingdo- 
■nenjls,  qui  fecutus  eji  Annales  Saxonicos  multo  auSliores,  quam  qui  nunc  extant. 

A  Mundi  Prin.]  De  hac  appendice  quid  fenferit  Canidemtsviae,  Britan.p.  py. 
Trif(tus,p.  iip.  Vfferius,  Antiq.  Eccl.Br.  p.  217,  ^  2Sp.  lUudinterimapparet^ 
non  Nennii,  fed  melioris  effe  manus. 

Guitolini  &  Ambrofii.]  Supra  in  GeneoUgia  Guorthigirnilegis,  Guitilin,  ^ 
in  alio  Cod.  Maurion,  Guitilin.  Hunc  Maurion  puto  effe  Marchantum  filium 
Guitolini,  de  quo  paulo  ante  i  inter  hunc  ^  Ambrofum  dijfidium  ortum  ejij  S  po- 
jiea,  fecuta  efi  ctedes  Ambrojii,  in  expeditione  "Tranfhumbrana  eontra  Saxonm. 
HincluxGalfrido,  1.8.  c.3.4.  Chron.Walliee  circa htec tempora,  Idris jugulatur. 
Lego,  Embrids:  qui^  Ambrofius,  alibi.  Gildas  in  libro  querulo  graves  Britonum 
inimicitias  antefua  tempora  deplorat, p.i4-  Se5i.  1  g .  ungebantur  reges, &c .  paulo 
poft - trucidabantur.  Addeiiis,  quod NennimVrbigena filios tribuat,  &  Ambro- 
fii  fobolem  ab  avita  virtute  degenerem  fuo  tempore  commemoret :  Neminem  ex 
Ambrofii  fobole  fuiffe  regno  fublimatum  dicit.  Nam  credibile  efi  Marchantum  & 
Guitholini  faUionem,  occifo  Ambrofio,  iflam  familiam  exelufiffe.  An  hic  Guitho" 
linusis  forte  fuerit,  a  quo  Warivicum,  Cair-Guetholin,  denominatam  fuife  fcribit 
Humphredm  Lhuydm  in  Britan.  Defcript.  An  ille  alim  Guethlin,  five  Wethe- 
ling,  a  quo  nomen  fuum  viam  Wetlingianam  volunt  accepiffe,  viderint  quibus  otimn, 
§hiod  autembellum,  ^  ubi  loci  geflum  fuerit  Cat-Guolopum,  (^cujus  hk  obfcuraefl 
mentio )  tacent  Antiquarii.  Gallacum  Ptolemiei  Cambdenus  piutat  effe  Whellep, 
vel  Whallop-Cafile  in  Wefimaria.  Hoc  in  vocabulo  puto  ego  latere  Cat-Guoloph  i 
&  huic  conJeSlurte  adflipulatur  locus  ille  vicinus  Marchantoniby,  magnis  ruinis  m- 
tabilis ;  in  illa  enim  voce  Marchanti,  filii  Guetolini,  manifejrum  habes  indicium. 
His  ipfis  temporibus  erat  Morganice  rex  Mercaunius,  Cognomento  infanus;  ijia 
duo  vocabula  non  multum  abludunt.     Sed  conjeRurarum  fatis. 

Interim,  dum  meliora  Nennii  exemplaria  fefe  offerant  s  nomiihil  lucis  ad  ]]«& 
ohfcura  ^  confufa  flemmata  intelligenda  prcejiabunt  genealogice  fubfequentes. 


33 


R  9 


WO' 


I?+ 


H  1 


S   T 


ORlA      BllitONUM. 


W   0    T>    E    N    U    S. 


\ 


'ECt.z  Trigilfus  Sueppa 
I 
Roth-     Sigefii- 
mundus  gel 

HrippusBedca 


Wehta 

Witta 

1 
Withgi- 

filus 

I 

Hengiftus 
primus  rex 
Cantuario' 
rum 

I 
Oricus 

eognotnine 
Mfca  rex 


\ 


Wilhel- 
mus 

I 
UfFa  Jive 
Wffaprl 
musrex 
Orienta- 
lium  An- 
glorum 


0<Sta  rex 

i 

Irmenri- 
cus  rex 

I 

iEthel- 

bertus  rex 
Chrijiianus 
Eadbal- 
dus.  Er- 
conbertus 

J 
ICafera 

I 
Titmon 


Titellus 
rex 

I 

Redwal- 
dus  rex 


\     !.„  i 


Were- 
mundus 

I 
Offa 

I 
Angen- 
geatus 

Eom% 
rus 


Offa 

I 
^fcwi- 

nus  pri-       I 

mus  rex  Icelius 

Orienta-  I        | 

lium  iSfl-Cnebba 

xonum  I 

I        Cunew- 

Sledda    aldus 

rex 


Siggarus 

Suebde- 
gus 

1 
Sigeotus 

I 
Seabal- 
dus 

I 
Sefuge- 

lus 

I, 
Sueartha 

I 
Seonie- 

lus 


CreoddaWefter 


Eorp- 
waldus 
rex  Wi- 
bertus 

I 
Earneta 


Sebertus/Sz^eCri- 

rex 

Sexre- 

dus  & 

Siwar- 

dus 

I 
Withel- 
geatus 

Waga 


Gefecg 

I       iWihtle- 
Antfecg  'agus 


darexus 
primus 
Mercio- 
rum 


Wibba 
rex 

I 

Penda 
Peada 


Weag- 
deagus 


walena 
! 

Wilgel- 
fias 

I 
Wufcfrea 

I 
Iffus  dux 

I 
EXh.  pri- 
mus  rex 
Deirorum 
iEthelfri- 
dus 


Bealdeagus 

I. 
Brandius 

Beornus  iFreode- 

I        jgalius 
Beorno 

I 
Weg. 
brandus 

i 
Inge- 

brandus 

I 
Alufa 

1 
Angen- 
geat 

I 
Ingen- 

geat 

iEthel- 
brihtus 

i 
Oefa 

I 
Eoppa 

Idaprimus 
rex  Ber?ii 
ciorum 
Adda 


Fria- 
winus 

I 
Wigga 

I 
Gewi- 
lius 

Efla 

1 
Elifius 

I 
Cerdi- 

cms  pri- 

mus  rex 

Weji- 

Saxo' 

num 

Kenri- 
cus  rex 

1 
Ceauli- 
nus  rex 
Ceolri- 
cus 


Winta 

I 
Cretta 

I 
Quelpgil- 
fus 

I 
Ceadbed 

Bubba 


Beda 

! 
Eanfer- 

thus 

Ab  hoc 

Lindisfa 

\rorum  pro 

^fapia. 

'HiceJiAn- 

\fridus,  cu- 

\jus  frater 

Ojguald. 

Ojlap, 

Ojlac 

OfwidS3c. 

ut  apud 

Alfridum 

Beverl. 


Nomina 


N      E       N      N       I      I         . 

Nomina  omnium  civitatum  Brit.]  Viginti  £s?  oUo  civitates  in  Britmmia 
primus,  quod  fcio .,  numeravit  Gildas;  poft  Gildam  Beda,  JNcnniiu,  H.  Hun- 
tudunenfis,  Alfredus  Beverlacenjis ,  l{anu!phus  Ceftrenjis,  J{adulphus  Marham  s 
AuBor  Eulogii,  aliique.  Variantes  Scriptiones,  quas  in  urbium  nominibus  inter 
hos  auBores  dcprehendi,  pofui  in  fequenti  tahula.  Alii  adhuc  fu7it ,  quihisplures 
addunt.  'B^ptaceftre  five  ^iptimutb,  Cair  Paladour,  Cair  Badon  optimo  jure  ac- 
cenfcntur.  Dicit  Gifdas,  &  alii,  has  fuijfe  urbes  celehres  temporibus  Britomm  ^ 
liomanorum.  G)uod  mu/tie  piures  fuerint,  iftis  temporibus,  ex  Ant07iim^  Mar- 
ciano  &  Ptolemxofaciie  col/igitur.  Ptolemceus  citra  IMurum-  ViUicum  deftgnat  urbes 
feptem  ultra  triginta;  qui  tamen  multm  omift  ceque  antiquas  G?  n^bi/es,  acfunt  ex  ivs 
pleraque,  quas  recenfuit.  Sed  nec  Breviarium,  fub  "Theodofto  faHum,  certiores  nos 
reddit  de  numero  civitatum.  §)uadraginta  &  fex  ponit  ftationes  :  has  omnes  fuiffe 
urbes  quis prceftabit  ?  Porro,  Stationes  hce  ferc  omiies  fuere  limitanece  2?  quafimar- 
ginales;  urbium  interiorumpaucce  memorantur.     Contenti  igitur  ftmus  Catone  noftro. 

Nomifia  urbium  Britannicarum  ex  Nennio,Henri<:o  Huntudunefift, 
Alfr.  Beverlacenft,  <S  aliis  co//eB:aneis. 

De  Nobilibus  Civitatibus  Britonum.  Erat  autem  Britannia  quondam  Ci- 
vitatibus  viginti  ^  ORo  nobi/ijfimis  infgnita,  prteter  CafteUa  innumera,  quce  ^ 
ipfa  Muris,  Turribus,  Portis  ac  feris  erant  inftruBa  firmijftmis.  Civitatum  quo- 
que  nomina  hcec  erant  Britannice. 

Kair  Ebrauc,  ideft,  Eboracum. 

Kaire  Kent,  ideft.,  Cantuaria. 

Kaer  Gorangon,  idefl,  Wigornia.  * 

Kaer  Lundene,  ideft,  Londonia,  ed.  cair  Lud. 

Kaer  Lirion,   ideft,  Leirceftria.  ' 

Kaer  Collon,  ideft,  Co/eceftria. 

Kaer  Glon ,  id  eft,  G/ouceftria. 

Kaer  Cei,  id  eft,  Ciceftria. 

Kaer  Briftow,  ideft,  Briftoldum. 

Kaer  Ceri,  ideft,  Ciricefiria. 

Kaer  Guent,  id  eft,  Winceftria. 

Kaer  Grant,  id  eft,  Granteceftria,  quce  nunc  dicitur  Grantebrugia, 

Kaer  Lion,  quam  vocamus  Carleolum. 

Kaer  Dauri,  id  eft,l)oreceftria,  al.  Dorin. 

Kaer  Deorm,  id  eft,  Dormeceftre,  quce  fita  in  Huntedunenfi  Provincia  fuper 
Fiumen,  quod  vocatur  Nen.  penitus  deftruBa  eft. 

Kaer  Loidcoit,  ideft,  Linco/nia.  f  Leodes  in  Elmeto,  al.  cair  Ludcoth. 

Kaer  Merdin,  qucs  fiunc  quoque  ftc  vocatur. 

Kaer  Gnorcon 

Kaer  Cucerat,  a/.  Cureraud. 

Kaer  Guortegern. 

Kaer  Ruth,  a/.  Uruch,  ^  Urnach. 

Kaer  Celemion,  a/.  Coloimon. 

Kaer  Megnaid,  a/.  Megard. 

Kaer  Licilid,  a/.  Licidit. 

Kaer  Peris.    id  eft,  Porceftria,  a/.  Cair  Poris,  t3  Porari. 

Kaer  Legion,  in  qua  fuit  Arcl/iepifcopatus  tempore  Britonum  ,  nunc  autem. 
vix  mcenia  ejm  comparefit,  ubi  Vfca  cadit  iti  Sabrifiam. 

Kaer  Draiton  cd.  Draicon. 

Kaer  Mercipit,  a/.  Mercip.  ^  Meircipit. 

Kaer  Segent,  quce  fuit  fuper  Tamifim  nofi  longe  a  ^adinge,  G?  nunc  vocatuv 
Silceftre.     Hcec  autem  erafit  nomina  Civitatum  tempore  ^manorum  &  Britonum. 

1)t  autetn  LeUoris  faftidium  a/iquatenus  al/evem,  prteter  nuda  &  barbara  no- 
mina  vifufrt  eft  adjicere  commentationem  eruditifftmam  ,  quam  de  his  urbibus  olim 
edidit  do^iftimus  Archiepifcopus  Armachanus  Jacobus  VJJei^s. 

H*ec 


ili 


156"  HlSTORlA      BriTONUM. 

Hasc  fant  Nomiiia  omnium  Civitatum  quse  funt  ia  tota  Britannia : 
quorura  Numerus  eft  xxvni. 

I.  Cair-Guintguic,  quieNorwicumfertaJfefuerit,  (Britannis  C^xr-Gun- 
tin  appellatum)  vel  potius  WinvoicJ^  Lanc ajtr enfium :  veteri  Ninii  Glojfa- 
tori  TFinceJiria  five  Wintonia  eji. 

II.  Cair-Mincip,  fe/Municip,  apud  Henr.  Huntingdonienfem  perperam 
'M.etcipit  fcriptum.  EjiVerolamium  ( juxtaOppidum  SanUi  Albani)  quod 
J{omanorum  temporibus   Municipium  fuiffe  ex  Tacito  conjiat. 

III.  Ligualid,  al.  Legevic,  id  eji,  Luguballia;  quce  Huntingdonienfi 
Cair-Leil,  vulgo  Carlile  dicitur. 

IV-  Cair-Meguaid,  al.  Meiguod,  vulgo  Meiuod  ?'«  Mongomerienfi  Co- 
■mitatu  pofita,  G?  Ptolemceo  ac  Antonino  Mediolanum  olim  diBa. 

V.  Cair-Colun,  vel  Colon  :  qu^  Gaufrido  Monemuthenfi  ( lib.  y.  Brit^ 
Hifl.  cap.  6.)  ^  Henr,  Huntingdonienfi  Colcejiria  eji,  ad  Coln  Fluviumfita, 
G?  Antonino  in  Itinerario  Colonia  appeUata.  Hartechiam  etiam  Mervi- 
ni<B  urbem  ad  mare  Hibernicum  pofitam,  Cair-Colun  olim  fuijfe  diSlam 
Camdenus  in  Merioneth-Jhire  affirmat. 

VI.  Cair-Ebrauc,  aliis  Cair-Brauc.  Eboracum  efi  (  AJphred.  Beverl, 
&  H.  Huntingdon. ) 

VII.  Cair-Cufteint.  id  efl.   Vrbs  Conjiantii  vel  Conjiantini.    Cair-Seiont 
*/^3  prope  Cair^Nervon,  Confiantii  enim  Fiiii  Conjiantini  Magni,  Sepulchrum 
monjirari  juxta  Urbem,  quee  vocatur  Cair-Segeint,  refert   Ninius,  ut  Lit- 
terce,  inquit,  quce  funt  in  Lapide  Tumuli  ejus  oflendunt,  ^  anttquam  Ur- 
bem  Conftantit  Imperatoris,  Filti  Conflantini  Magni,  in  Arvonia  cotlocat 
Britannicus  fcriptor  vitce  Grufini  Fiiit  Conani  p^enedotice  principis,  quan- 
quam  Anno  Domini  128S.    apud  Caer-Nervon  prope  Snoudunam ,    Corpus 
maximi  Princtpis,  patris  Imperatoris  Nobilis  Conjiantini,  fuijfe  inventum, 
(^  l{ege  Edovardo  I.  juhente  in  Ecclefia  honorifice  collocatum ,  Mathcsus 
Wejimonaflerienfis  narrat.     Ut  ad  Conjiantium  Conflantini  M.  patrem,  quem 
Eboraci  in  Britannia ,    potius  quam  ad  Conjiantium  Conflantini  Filium , 
quem   Mopfocrenis  vel  Mopfuejiicz  in  Ciitcia  mortuum  ejfe  legimus,  refe- 
renda  ijia  videantur.     Vide  an  non  ad  Conjiantinum  tyrannum  ex  Cambd. 
pag.  ipf.i.  28.  cum  §.  X/X.  is  vera  an.407.  in  Caer-Segent  imperator  ap- 
peliatus,  in  Gailia  (nonBritannia)  an.411.  ccefus  efl. 

Vin.  Cair-Caratauc  Henr.  Huntingdonienfi,  Cair-Cucerat  perperam 
appellata.  Cair-Caradox  autem  in  Salopiie  Finibus  inter  Themidem  ( five 
Temdum )  C?  Colunum  Fluvios  fl.tam  fuiffe,  ojiendit  in  Fragmento  Britan- 
nicce  defcriptimis  Humfredus  Lhuydus.  Gaifridus  Monemutbenfis  (3  Giojfa- 
tor  Ninii  Salesburiam  Interpretantur. 

IX.  Cair-Grauth,  ai.  Grant,  id  efi,  Granteceaftria,  quce  modo  dicitur 
Cantabrigia,  inquit  Henr.  Huntingdonienfls,  Htflvcr.lib.  i.  nomine  nimirum 
a  Granta  duSio,  quem  idem  libro.  f.  FluviujnCantahrigice  appellat.  E]us 
Guilielmus  de  J^mfeye  Abhcu  Crulandenfis  in  vita  Guthlaci,  ita  meminit. 

Eft  apud  Angligenas  a  Gronts  Flumine,  longoOrbe  per  anfradlus 
ftagnofos  &  Fluviaies  Circumfufa  palus. 

Et  ante  einn  Felix  Cruiandenfis  Monachus,  qui  ejufdem  Guthiaci  vitam 
ALifwaidi  Orientalium  Anglorum  l^gis  jujfu  defcripfit.  Eft  in  Meditul- 
laneis  Britannix  partibus  immenfse  magnitudinis  teterrima  palus,  qu^ 
a  Gront£B  Fluminis  Ripis  incipiens,  haut  procul  a  Caftello  quoddicunt 
nomine  Gront^  &c.  Ubi  Saxonicus  Interpres  Fiumen  ^p-ncecca  Cafleilum 
2;pantecen]-cep  reddidit.  Grantacejiir  verofuo  tempore  Civitatulam  dejoiatam 
juiffeteflatur  Beda,  lib.^.  Hiflor.  cap.  /9.  ex  cujus  J{uinis  exijitmant  non- 
nulli  crevijfe  Caiitabrigiam,  quce  ab  Aflerio  Menevenfi,  Fabio  Etheiwerdo 
&  Anglo-Saxonicis  Annalibus  Florent.  Wigorn.^og.  Hoveden^  Matth. 
Floriieg,  {in  atwi  87/,  £3'  %76.bifloria)  Grantebrycge  ^  Gr^ntanbricgevo- 


satur  : 


N      E      N      N      I      I 

catur :  rl  qua  G?  toti  circumjaceriti  Csmitatui  inditum  eft  tiomen  Grantehrid^e- 
Jhire  (  iu  Charta  Edredi  J^gi-f  ^"-  948.  data  apud  Ingiilphum)  vide  H. 
Htmt.  fol.  170,  ^  ]{.  Hoved.  fol.  3oy,Si5,537.  &  Guil.  Malmes.  lib.i.cap.6. 
JJnde  etiam  Jlphredo  Beverlacenji  Caer-Gra?it  exponitur  Caiitehrigge.  ^od 
nomen  ab  Etheln>erdo  primum  ujurpatum  invenio,  Hijloriolce  (uce  libro  4. 
capite  4.  de  Danis  ita  referente.  Tranfmeabant  ponCem  Ordine  litte- 
rato,  qui  vulgo  Cant-bricge  nuncupatur. 

X.  Cair-Maunguid,  f c/ Mauchguid.  Futatur  eJJeAntonini  vel  Man- 
cmiium ,  id  eji ,  Manchejier  in  Lancaflrenji,  vel  Matiduefjedum  potius ,  id 
ejt ,  Manchefter  in  Warveicenfi  Agro  pofitum.  Eft  ^  Mene^id  in  Angle- 
Jeia  locus  a  Caradoco  Lhancarvanenft  in  Anni  873.  Hijioria  commemo- 
ratus. 

XI-  Cair-Lundein,  aliis  Cair,j;,ud.  Londinium  eft ,  'R^gni  Metro- 
polis. 

XII.  Cair-Guorthigern.  quam  a  Guorthigerno  Britannorum  J^ge,  in 
J^gione  qu(e  vocatur  Guenneft  (  id  eft,  ut  ego  InterpretoTf  Monemuthenfi, 
quceGuent  G?  Went-fet  diFla  efl)   cedificatatn  ejje,  confirmat  Niniiis,    vide 

/upr.  num..  3.  ^  Camd.  in  Cumberland,  632,  Galfridus  Monemuthenfs,  in 
Natione  Herging  Juper  Fluvium  Guaice,  (  Vaga  ea  eji,  five  Gn>y  Fluvius, 
quitnter  Monemutbenfes  in  Sabrinte  injluit  cejiuarium)  in  Monte  qui  Cloar- 
chius  nuncupatur,  Jitam  fuijfe  innuit.  Alii,  tn  ^egione  Cambriee  Gurthre- 
tiion  di^a,  pofitam  fuijfe  exijlimant,  G?  Guthrenion  'R^dnorenfium  Cajirum 
ex  ejus  ruderibus  extitijfe.  Vide  Lhuydi  jragnient.fol.  20,21,  ^  Camdeni 
Britanniam  pag.  479. 

XIII.  Cair-Ceint,  al.  Kent.  id  eft.  Cantuaria  ( Alphred.  Beverlac  (3 
H.  Huntingd.) 

XIV.  Cair-Guiragon.  al.  Guorangon,  idefl^  Wigornia  ('lid.j  Britan- 
nis  Cair-Wrangon,  Anglis  Worcefter  appellata.  A  Conjtantio  regejun- 
datam  R^JfusWarwicenfs  i  ohm  Romanorum  fuperbiam  meenibus  fuiffe  ajfr- 
mat  alius.  vid.  Camd.  in  Worcejler-Jhire.  pag.  434. 

XV-  Cair-Peris,  ?.^  e^,  Port-chefler  (lid.)  Vide  Galfrid.  Monemutb.  lib.f. 
hifl.  Britan.  cap.  8.  (  edit  Hsidelb. ) 

XVI.  Cair-Daun.  Antonino  Danus,  vulgo  Dancafler.  , 

XVII.  Cair-Legion.  ^ceGuil.Malmes.  lib.i.cap.3.  C^  6.6  Alphredo 
Beverlacenfi  efl  Cejiria,  fivevVeJi-CheJier.  Eadem  quce  Bedce  lib.  2.  Hiftor. 
cap.2.  EjiCivitas  Legionum,  quce  a  gente  Anglorum  Legacefter,  a  Britoni- 
bus  autem  riUius  Cair-Legion  appellatur.  vt  G?  Florentio  Wigornienfi  ad 
Annum  i^fecundum  Dionyfium)  894.  quanquam  ibi  Matthceo  Florilego  [ad 
Annum  8pT-  )  Legeceftria  Anglice  Wirhall  fiit  diUa:  ex  Annalihus  An- 
glo-Saxonicis  Bedce  fubnexis  ( non  fatis  reUe,  ut  videtur  intelieUis)  in 
quibus  fic  legimus,  Hic  5t&y£>on  on  anjic  lyefCjje  ceaxtpe.  onU/inhealum  j-io 
i]f  kgaceaj-epe  jehatep. 

XVIII.  Cair-Guricon,  f e/Guorichon,  qucs  vel  Warwicum  efljoh.  ^pffo, 
velPtolemesi  Viroconium,  id  eft,  Wroxceter  in  Salopienfi  Comitatu. 

XIX.  Cair-Segeint.  Segontiacorum  in  Agro  Southantonienfi  Civitas : 
quce  fuit  fuper  Thamefin  non  longe  a  Redinge,  6  vocatur  Silceftre ;  ut  Al- 
phredus  Beverlacenfis,6  Henricus  Huntingdonienfis  annotant.  ^ui  tamen 
haud  reBe  (utputo)  Silceflrice  fedem  adThamefin  pofuerunt,  Ejt  6 Cair- 
Seiont  in  Arvonia,  de  qua  ad  numerum  vu.  ejt  diBum.  Epifcopatus  Sil-' 
ceftrice  Galfridus  meminit  lib. 2.  cap.i  f. 

'      XX.  Cair-Ligion-guar  Vfic.     Britannis  Cair-Leon  arVsJ^  id  efl,  jjrbs 
Legionis  ad  Ifiam  fi.  adhuc  appellata, 

S  XXL 


X']7 


1^8  HlSTORIA      BillTONUM. 

XXI.  Gair-Guent.  §^a  Jlphredo  Beverlacmji,  &  Henr.  Huntingdo- 
nienji ,  Wintonia  eji  ^  five  Winceajiria  i  ^omanis  Venta  Belgarum  oUm  di- 
Ba :  de  qua  ad  num.  i .  Eji  &  Venta  Silurum ;  quce  in  -Agro  Monemuthenfi 
non  longe  a  Cair^Leon  pofita,  antiquum  nomen  Caer-Went  etiamnum  retinet.  vid, 
Galf.  lib.g.  cap.  //. 

XXII.  Cair-Brithon.  £^  Huntingdonienfi  ^  Cambd.  pag.  173.  eji 
Cair-Brifion,  id  eji ,  BrifioUia.  Melius  forte  Dun-Britton  Alcluid  olim  di- 
Uum. 

XXIII.  Cair-Lerion ,  id  efi ,  Leiceftria.  (  Alphred.  Beverlac.  ^  Henr. 
Huntingdon.) 

XXIV.  Cair-Draithou  vel.  Draiton.  Nam  fic  apud  Huntindonienfem  k- 
gitur  :  ut  forte  Salopienfium  Draiton  fuerit. 

XXV.  Cair-Fenfavelcoit.  Galfridus  Monemuthenfis  [eumque  fecutus  Euh- 
gii  author,  libro.  f .  &  Matthteus  uterque  Varifienfis  ac  Wejimonafierienfis  ad  Ari- 
num  Gratice  f2.)  IQiir  penhevelcoit  interpretatur  Exoniam,  pro  qua  in  Heidelber- 
genfi  Britannicce  Hiflorice  editione  (lib.  4.  cap.  16.)  G?  in  vetere  AJcenfiana,  per 
errorem  Jubfiituta  eji  Oxonia.  Verum  Exoniam,  qua  dicitur  Saxonice,  Eaxcen- 
ceaftre  ( vulgo  contraUius  Excefler)  ut  I^pmanis  Jfcam  Danmoniorum,  itaaBri- 
tannis  [tejtante  etiam  Ajferio  Menevenfi  in  gejiii  jElfredi  ^egis  Anno  876.) 
Cair-Wifc  vel  Cair-Jfc  appellatam  fuijfe  confiat.  Jtaque  Camdenus  nojier,  hac 
repudiata  fententia  Galjridi  Pen  Vchelcoit,  Ptolemm  V^^el/am,  ^  Cornubienfium 
LefiuthieU :  Ninii  ■vero  Pontavelcoit  Ptolemtei  JJchalin,  £f  Somerfettenfium  Juelce- 
fter  fuife  exifiimat :  prim  iUud  nomen  Britannicum,  Montem  editum  in  Sylva , 
Ipofierim,  Pontem  ad  Juel  in  Syiva,  interpretafus.     Mihi  tamen  Ninii  Perifavel- 

coit  Guilielmi  PiUavienfis,  Orderici  Vitalis,  ?3  Guilielmi  Gemeticenfis,  Penuefel- 
lum  potius  fuijfe  videatur ;  quce  Pemfeia  hodie  di^a,  primo  Guiiielmi  Normanni 
in  Angliam  appulfu  celebris  efi.  Cui  (3  Britannici  vocabuli  coit  adie^io  non  male 
tonvenit :  quum  Silveflribm  fepibus  denja  fuerit,  in  qua  imc  fita  efi,  Sufiexienfis 
Xegio. 

XXVI.  Cair-Urnach.  \^(e  Camdeno  Vriconium  Antonini,  Viroconium 
Ptoiemcei,  ^  Salopienfium  Wroxceter  fuijfe  videtur. 

XXVII.  Cair-Celemion.  §^am  idem  Somerfettenfium  Camaiet  fuijfe  con- 
jicit. 

XXVIII.  Cair-Luit-coyt.  ^ce  Aiphredo  Beveriacenfi  Henrico  Hun- 
tingdonienfi  CS?  J{anulpho  Cefir.  efi  Lincoinia ,  ne  quis  ad  Scotorum  Al- 
bienfium  Sylvam  Caiedoniam  in  Aibania ,  quo  Saxones  nunquam  penetrarunt , 
referat. 

Pro  I.  VII.  X.  &  XXV.  Henricus  Huntingdonienfis  in  primo  Hifioria- 
rum  fuarum  libro,  Jequentes  Sex  Supponit. 

J.  Cair-Glou.  id  eft,  Gioueceafiriam,  de  qua  Ninius,  Giovus  cedificavit  Vr- 
hem  magnam  fuper  J^pam  Fluminis  Sabrince ,  qucs  vocatur  Britannico  Sermone 
Cair-Glovi,  Saxonice  autem  Gioucefier.  vid.  Guii,  Malm.  lib.  4.  de  Pontificibus,  ^ 
infra  cap.  6. 

II.  Cair-Cei.  id  efi,  Ciceafiriam,  vuigo  Chichefier. 

III.  Cair-Ceri.  idefi.  Circeafiriam  vulgo  Circejier  (3  Circiter.  De  qua  Af- 
ferius  Menevenfis,  in  gefiis  jEifredi  An.  87  f.  Cirenceafire  adiit,  quce  Britannice 
Cair-ceri  mminatur  i  quce  efi  in  Meridiana  parte  Huicciorum. 

IV.  Cair-Dorm.  id  efl.  Dormeceaflre,  quce  fita  in  Huntingdonenfi provinciat 
fuper  Fiumen  quod  vocatur  Nen;  penitm  defiruUa  efi.  Hodie  Dornjord  di- 
citur.  |K 

V.  Cair-Dauji.  vel  (ut  apu4  AiphrmumBeveriacmfem  efl)  Cair-Dorin,  idefl, 
Dorceflriam. 

VI. 


Nennii     Hist.     Brit. 

VI.  Cair-Merdin,-  qu(s  nunc  qmque  Jlcvocatur.  Voxvero  Cair,  his  omnibm 
prifpojita,  Britannis  Vrbem  vel  Caflrum  Jignificat :  ut  prater  alios  libro  i .  Itine- 
ram  Cambrite  cap.  y.  7iotat  Giraldiis  Cambrenfis.  Jobannes  Caius  ex  Gervafio 
Tilberienfi  (  2.  Difl.  cap.  47.)  Cair  Lingua  Trojana  Civitatem  dici  addit,  & 
Cambris  Islurum  quoque  fignificare.  Vt  quemadmodum  Hebriei  ")»p  Munim ,  & 
T\np  smp  Chaldai  G?  Syri  Vrbem  vocant ,  ita  Britannis  vox  non  abfimilts 
Cair  e?  mcenia  Q"  Vrbem  moenibus  cinHam  denotet.  Cujus  vocabuli  originem  e- 
tiam  in  magno  Cairo  -^gjpti  objervant  nonnuUi,  G?  in  ipja  quoque  Carthagine , 
quam  Carthadam  diffam  Jcribit  Jolinus.  i^uod  Phcenicum  ore  exprimit  Civitatem 
novam.  Vnde  &  ipjam,  Cf  Cognominem  illi  Vrbem  in  Hijpania  extruUam  ^ 
Grcecis  Kanvi)  mAn'  diUam  JuiJJe  notum  ejt. 

His  adde ;  Certx  nomine  Parthis  civitatem  fignificari,  Hermohus  Grammati- 
cus  ex  Stephano  auBor  eji.  Vide  Johannis  Tmni  Commentar.  Britan.  lib.  2.  a 
pag.  loS.  ad  11 3.   Soli?ium  Pglyhtji,  cap.  27.  edit.  Salmafii  vel  30.  Delrii. 


Emendatioiium    in    Nennium 
F    I    N    I    S, 


i?jp 


CHRONICON 

Fani  Sandi  Neoti, 

S    I    V    E 

V 

A    N    N    A    L    E    S 

JOAK    ASSERIh 

Ut   nonnullis   videtur. 

Gitur  Britannia  Romanis  ufque  ad  Gaium  Julium  Cae- 
farem  inacceffa  atque  incognita  fuit,  Qui  anno  ab  ur- 
be  condita  Quingentefimo  Noriagefimo  Teftio;  ante 
vero  Incarnationis  Dominicse  tempus  anno  Sexagefimo, 
fundlus  gradu  confulatus  cum  Lucio  Bibulo,  dum  con- 
tra  Germanorum  Gallorumque  Gentes,  qui  Rheno  tan- 
tum  flumine  dirimebantur,  bellum  gereret,  venit  ad  Mo- 
rinos,  unde  in  Britanniam  proximus&  breviffimus  tranfitus  eft;  &,  navi- 
bus  onerariis  atque  ad:uariis  circiter  lxxx  pr^eparatis,  in  Britahniam  tranf^ 
vehitur;  ubi  acerba  primum  pugna  fatigatus:  deinde  adverfa  tempeftate 
correptus,  plurimam  Claffis  partem,  &  non  parvum  numerum  Militum, 
Equitatum  vero  pene  6mnem  dilperdidit.  RegrefTus  in  Galliam  Legio- 
ries  in  Hiberna  dimifit,  ac  Sexentas  Naves  utriufque  commodi  fieri  im- 
peravit.  Quibus  iterum  in  Britanniam  primo  vere  tranfvedtus,  dum  ip- 
fe  in  hoftem  cum  exereitu  pergit,  Naves  in  Anchoris  ftantes  tempeftate 
torreptae  vel  conlifse  inter  fe,  vel  arenis  inlifse  ac  difTolutse  fiint ;  ex  qui- 
bus  XL  perierunt,  caeterse  cum  magna  difficultate  reparatae  fiint.  Caefaris 
Equitatus  primo  congrefTu  a  Britannis  vidtus,  ibique  Labienus  Tribunus 
bccifus  eft.  Secundo  praelio  cum  niagno  fuorum  difcrimine  vidtos  Brito- 
iies  in  fugam  vertit.  Inde  ad  flumen  Tamenfim  profedtus,  in  hujus  ul- 
teriore  Ripa  Caffbbellauno  Duce  immenla  hoftium  multitudo  confede- 
rat,  Ripamque  fluminis,  ac  pene  totum  fub  aqua  vadum  acutiffimis  fudi- 
bus  praeftruxerat,  quarum  veftigia  fiidium  ibidem  ufque  hodie  vifuntur, 
5c  videtur  infpediantibus  quod  fingulje  eorum,  ad  modum  humani  femoris 
groflae,  &  circumfiifae  plumbo ,  immobiliter  erant  in  profundum  fluminis 
infixae.  Quod  ubi  a  Romanis  deprehenftim  ac  vitatum  eft,  barbari  le- 
gionum  impetum  non  ferentes  filvis  fefe  abdidere.  Unde  crebris  erup- 
tionibus  Romanos  graviter  ac  fi^pe  lacerabant.  Interea  Trinovantum  fir- 
miffima  Civitas  cum  Androgio  Duce  datis  lx  Obfidibus  Caefari  fefe  dedit. 
Quod  exemplum  fecutae  urbes  aliae  complures  in  fedus  Romanorum  ve- 
nerunt.  Eifdem  demonftrantibus,  Caefar  oppidum  CafTobcllauni  inter  du- 
ias  paludes  fitum,  obtentu  infiiper  Silvarum  munitum,  omnibulque  rebus 
confortiffimum,  tandem  gravi  pugna  cepit.  Exin  Casfar  ^  Britanniis  re- 
verfiis  in  Galliam,  poftquam  Legiones  in  Hiberna  mifit,  repentinis  bello- 
rum  tumultibus  undique  circumventus  &  conflidius  eft. 

Anno  autem  ab  urbe  condita  dcc.  xcvii.  Claudius,  Imperator  ab  Au- 
gufto  quartus,  cupieris  utilem  rei  publicae  oftentare  Principem,  bellum  un- 
diqiie  &  vidoriam  undecunque  qusefivit.    Itaque  expeditionem  in  Britan- 

S  X  niam 


i^2 


A       S       S       £       EL       T       i 

niam  movit,  quje  excitata  in  tumultum  propter  non  redditos  transfugas 
videbatur,  tranfvedtus m jnfuUm  eft.  Quam,)C}equeante  Julmm  CGefaiem, 
neque  poft  eum,  quifquam  adire  aufus  fuerat :  ibique,  fine  uilo  praeiio  ac 
ftnguine,  intra  pauciffimos  dies  plurimam  infiils  partem  in  deditionem  re- 
cepit.  Orcadas  etiam  Inftlas  ultra  Britanniam  in  Oceano  pofitas  Roma- 
no  adjecit  Imperio.  Ac  fexto  quam  profe<aus  erat  menfe  Romam  rediit, 
filioque  fuo  Britannici  nomen  impofint.  Hoc  autem  bellum  quarto  Im- 
perii  fiii  anno  complevit ,  qui  eft  annus  ab  incarnatione  Domini  quadra- 
gefimus  fextusj  quo  etiam  anno  fames  graviffima  per  Syriam  fadta  eft, 
qu£ein  Adribus  Apoftolorum  per  Proplietam  Agabum  pr^edida  effe  me- 
moratur.  Ab  eodem  Claudio  Vefpafianus,  qui  poft  Neronem  imperavit, 
in  Britanniam  miffus,  &  jam  Wed:am  Infiilam,  Britannias  proximam  a  me- 
ridie ,  Romanorum  ditioni  fubjugavit.  Quse  liabet  ab  Oriente  in  Occa- 
fum  XXX  circitelr  millia  pafTuum,  ab  Auftro  in  Boream  xii.  In  Orienta- 
libus  fuis  partibus  Mari  fex  millium,  in  Occidentalibus  trium  a  meridiano 
Britannise  Litore  diftans.  Succedens  autem  Claudio  in  Imperium  Nero, 
nihil  omnino  in  re  militari  aufiis  eft.  Unde  inter  alia  Romani  Regni  de- 
trimenta  innumera  Britanniam  pene  amifit.  Nam  duo  liib  eo  Nobiliffi- 
ma  oppida  illic  capta  atque  fubverfa  funt, 

Anno  ab  incarnatione  Domini  Centefimo  Quinquagefimo  Sexto,  Mar- 
Gus  Antonius  Verus,  quartus  decimus  ab  Augufto,  Regnum  cum  Aurelio 
Commodo  Fratre  fiifcepit.  Quorum  temporibus,  cum  Eleuther,  vir  fan- 
d:us,  Pontificatui  Romanae  Ecclefice  prseeffet;  mifit  ad  eum  Lucius  Bri- 
tannorum  Rex  Epiftolam ,  obfecrans  ut  per  ejus  mandatum  Chriftianus 
efficeretur,  £c  mox  effedtum  prsepoftulationis  confecutus  eft:  fufceptam- 
que  fidem  Britanni  ufque  in  tempore  Dioclefiani  Principis  inviolatam  in- 
tegramque  quieta  in  pace  fervabant. 

Anno  ab  incarnatione  Domini  clxxxix,  Severus  genere  Afer,  Tripolita- 
nus,  ab  oppido  Gepti,  feptimus  decimus  ab  Augufto,  Imperium  adeptus  eft, 
&  VII  annis  obtinuit.  Hic  natura  fsevus,  multis  femprer  bellis  laceffitus, 
iortiffimequidemrempublicam,  fed  laboriofiffime,  rexit.  Vi(3:or  ergo  ci- 
vJlium  bellorum,  quse  ei  graviffima  occurrerunt,  in  Britannias  defedtu  pe- 
ne  omnium  Sociorum  trahitur,  ubi  magnis  gravibufque  prsliis  f^pe  ge- 
ftis,  receptam  partem  Infiilte ,  a  caeteris  indomitis  gentibus  non  muro,  ut 
quidam  seftimant,  fed  vallo  diftinguendam  putavit. 

Murus  etenim  de  Lapidibus,  vallum  vero,  quo  ad  repellendam  vim  ho- 
Itium  Caflra  muniuntur,  fit  de  cefpitibus,  quibus  circumcifis  ex  terra  ve- 
iut  murus  extruitur  altus  fiipra  terram,  ita  ut  in  ante  fit  foffa  de  qua  le- 
vati  funt  cefpites,  fupra  quam  fiides  de  lignis  fortiffimis  praefiguntur. 
Itaque  Severus  magnam  Foffam  firmiffimumque  vallum  crebris  infuper 
Turribus  communitum  a  Mari  ad  Mare  duxit,  ibique  apud  Eboracum  op- 
pidum  in  morbo  obiit.  Reliquit  duos  Filios  Baffianum  &  Getam,  quorum 
Geta  hoftis  publicus  judicatus  interiit.  Baffianus  Antonini  cognomine 
adfiunpto,  Regno  potitus  eft. 

Anno  Dominicse  Incarnationis  ccxlvi.  Philippus  Imperat,  primus  Chri- 
Itianus  Imperator. 

Anno  Domini  ccLxxxvi.  Dioclefianus  &  Maximianus  [Imperant.]  Hoc 
tempore  fandlus  Martyr  Albanus  paffus  eft. 

Anno  Incarnationis  Chrifti  cccx,  hoceft,  anno  ab  urbe  condita  m.  lxi. 
Conftantinus,  Filius  Cpnftancii  &  Helenos  gloriofse  Reginse,  Imperat.  An- 
no  cccLX\^  Flilarius  Pidt.  Epifcopus  obiit. 

Anno  Dominicse  Incarnationis  ccclxxix.  Theodofius  Impemt. 

Anno  Chrifti  cccxcv.    Archadius  Imperat. 

Anno  Domini  ccccviii.  Honorius  Imperat. 

Anno  Dominicse  Incarn.  ccccix.  Roma  h  Gothis  firadla,  ex  quo  tem- 
pore  Romani  in  Britanuia  regnare  cefTarttnt. 

Anno 


A      N      N      A      L      E      S. 

Aiino  Chrifti  ccccx.  Hoc  tempore  inventio  Corporis  fandi  Stephani 
rrinii  Martyris,  &  Sociorum  ejus. 

Anno  Dominic^  Incarn.  ccccxii.  Sand:us  Martinus  Turonenfis  Arehie- 
pifcopus  tranfiit. 

Anno  Dominicse  Incarn.  ccccxxi.  Sand:us  Hieronymus  migravit  ad  Do- 
miniun. 

Anno  Dominicce  Incarn.  ccccxxiii.  Theodofius  Filius  Archadii  Im- 
perat. 

Anno  Dominic^  Incar.  ccccxxiv.  Hoc  tempore  lan^Stus  Auguftinus 
obiit. 

Anno  Dominicffl  Incarn.  ccccxxv.  Hujus  temporis  «etate  extititexor- 
dium  Regum  Francorum.     Primus  Faramundus. 

Anno  Chrifti  ccccxxx.  Clodio  ftcundus  Rex  Francorum. 

Anno  Domini  ccccxxxvii.     Meroveus  tertius  Rex  Francorum. 

Anno  Domini  ccccxlix.  Martianus  cum  Valentiniano  Imperium  fuA 
cipicns  vii  annis  tenuit,  quorum  tempore  Angli  a  Britonibus  accerfiti  Bri- 
tanniam  adierunt. 

Anno  Chrifti  ccccl.     Childericus  quartus  Rex  Francorum. 

Anno  ccccLv.  Bellum  apud  Cantiam,  in  loco  qui  dicitur  Aegelefthrep, 
contra  Britones  &  Regem  Britonum  Guirthegirnum,  in  quo  cecidit  Horfa» 
Et  Frater  ejus  Hengiftus  Regnum  fufcepit  cum  Filio  Oife  apud  Cantua- 
rios,  eo  tempore.     Anno  cccclxxiii.  Clodoveus  quintus  Rex  Francorum. 

Anno  cccclxxxviii.  Oife  Filius  Henegifti  ccepit  Regnare  fuper  Can- 
tuarios,  &  Regnavit  xxiv  amiis.  Anno  eodem  fan<Stus  Remigius  Baptiza- 
vit  Clodoveum  Regem  Francorum  primum  Chriftianum.  Anno  ccccxcn 
Theodoricus  Rex  Francorum. 

Anno  ccccxcv.  Venere  in  Britanniam  duo  Duces,  videlicet,  Cerdic  & 
Kynricus  Filius  ejus  cum  v.  Navibus,  in  loco  qui  dicitur  Cerdices  ora , 
&  ftatim  die  eodem  pugnaverunt  cum  Britonibus,  &  acceperunt  vidto- 
riam.  Anno  dix  fandtus  Benedid:us  claruit.  Anno  dxxviii.  Hoc  tem- 
pore  Dionifius  in  urbe  Roma  Pafcalem  Cyclum  compofuit.  Tunc  Prif- 
cianus  profunda  Gramaticse  rimatur.  Tum  Arator  fubdiaconus  Romanje 
Ecclefi^  Poeta  claruit. 

Regnavit  Cerdic  Rex  primus  Occidentalium  Saxonum  annos  xv.  Kyn- 
ricus  annos  xxvii.  Hoc  tempore  Sigebertus  Rex  Francorum  occifiis  eft 
fraude  Hilperici  Germani  fui ,  cum  quo  belium  inierat  ,•  Regnumque  ejus 
Childebertus  Filius  ejus  adhuc  Puerulus  cum  Brumchilde  Matre  Regen"* 
dum  fufcepit. 

Ceauhn  ann.  xvii.  Hoc  tempore ,  id  eft ,  anno  Dominicas  Incarna- 
tionis  DLxv.  Columba  Presbyter  de  Scotia  venit  Britanniam ,  ad  docen- 
dum  Pidos ,  &  in  Infula  Hii  Monafterium  fecit.  Anno  eodem  Athel- 
brihtus  Rex  Cantuariorum  Regnum  obtinuit,    &  gubernavit  annis  liii, 

Anno  DLXxix ,  Ceol  vi  an.  Hujus  tempore,  id  eft,  anno  dlxxx.  Do- 
minicse  Incarnationis,  fandtus  Papa  Gregorius  mifit  Britanniam  Augufti- 
num  cum  Monachis,  qui  verbum  Dei  genti  Anglorum  Evangehzarent. 

Ceolwulfus  an.  xiv.  Eodem  anno  Dominicse  Incarnationis  dxcvii, 
venere  Britanniam  prsefati  Dodtores,  qui  fiait  annus  plus  minus  cl  ad- 
ventus  Anglorum  in  Britanniam.  Anno  Dominicse  Incarnationis  dci,  mi- 
fit  fandtus  Papa  Gregorius  pallium  Britanniam  Auguftino  jam  fadto  Epif^ 
copo,  &  plures  verbi  Miniflros  in  quibus  &  Pauhnum.  Anno  dciv  Ori- 
entales  Saxones  fidem  Chrifti  percipiunt  fiib  Rege  Seberchtoe  &  antiftite 
Meblito.    Anno  Incarnation.  Chrifti  ccv.   fandius  Papa  Gregorius  obiit, 

Kynegilfjs  Rex  Occidentalium  Saxonum  primus  Chriftianus  Regnavit 
annis  xxxi.  baptizatus  eft  ad  Dorcaceftram  a  fandro  Byrino  Epifcopo ; 
fufcepitque  eum  de  facro  fbnte  fan<5tus  Ofwualdus  Nordanhymbrorum 
Rex  anno  Chrifti  dcxxxv.    Anno  Chrifti  dcxvi  ,  fan^us  .^thelbryhtus 

Rex 


H? 


A       S      S      E       R      1      I 

Rex  Cantuariorum  migravit  ad  ChMum,  quem  laiidlus  Auguftinus  Epif- 
copus  Baptizavit  primum.     Amio  dcxx.    Dagobertus  Rex  Francise. 

Anno  Clirifti  dcxxxiv  landus  Byrinus  Epiicopus  praedicavit  apud  Oc- 
cidentales  Saxones.  Anno  Chrifti  dcxxxvi  ,  pr£edicavit  apud  Orientales 
Angios  fandus  Felix  Epifcopus. 

Anno  Chiifti  dcxlii.  Koemmalch  Regnavit  xxxiannis.  Annoprimo 
Regni  fui  occifus  eft  iandus  Rex  Ofwaldus.  Et  anno  Domini  dcxliv, 
jfandus  Epifcopus  Pantinus  qnondam  Eboraci  Archiprseful;  fedtunc  Rof- 
fenfis  Antiftes  migravitad  Dommum.  Anno  dcli.  landus  Ofivmus  Nor- 
danhymbrorum  Rex  fraudulenter  occifus,  &  landus  antiftes  Aidanus  de- 
fundus  eft. 

His  temporibus  Sigeberhtus  Rex  Orientahum  Anglorum,  dum  adhuc 
Regni  infuias  teneret,  fupervenit  de  Hibernia  vir  landius  nomine  Furlens 
verbo  &  adibus  clarus,  led&  egregiis  inlignis  virtutibus,  cupiens  pro  Do- 
mino,  ubicunque  fibi  oportunum  inveniret,  peregrinam  ducere  vitam.  Qui 
cum  ad  provinciam  Oiientalium  Angiorum  perveniffet,  fufceptus  eft  ho- 
nonfiGe  a  Rege  prasiato ,  &  ibhtum  libi  opus  Evangelizandi  exequens , 
multos  Sc  exempio  virtutis  &  incitamento  fermonis  vel  incredulos  ad  Chri- 
llum  convertit ,  vel  jam  credentes  amplius  in  fide  atque  amore  Chrifti 
confirmavit.  Ubi  quadam  infirmitate  corporis  arreptus  Angelica  meruit 
vifione  perfi"ui ;  in  qua  admonitus  eft  coepto  verbi  Minifterio  feduhis  in- 
iiflere ;  vigiliifque  confuetis  &  orationibus  indefefTus  incumbere,  eo  quod 
certus  fibi  exitus ,  fed  incerta  ejufdem  exitus  effet  hora  futura  ,  dicente 
Domino,  Vigilate  itaque  quia  nefcitu  dietn  neque  horam.  Qua  viftone  confir- 
matus  CLu-avit  locum  Monafterii,  quem  a  prxfato  Rege  Sigeberdo  accepe- 
rat,  velociflirne  conftruere,  ac  Regularibus  inftituere  difciphnis.  Erat  au- 
tem  Monafterium  Silvarum  &  maris  vicinitate  amcenum,  conftrudum  in 
Caftro  quodam,  quod  Lingua  Anglorum  Cnobheresburgh,  id  eft,  Urbs 
Cnobheri  vocatur.  Quod  deinde  Rex  Provincise  illius  Anna ,  ac  nobiles 
quique  auguftioribus  aedificiis  ac  donariis  adornarunt.  Erat  autem  vir 
ifte  de  nobiliffimo  genere  Scotorum,  fed  longe  animg  quam  carne  nobi- 
lior.  Ab  ipfo  tempore  pueritite  fuas  curam  non  modicam  ledroribus  Sa- 
cris  limul  6c  Monafticis  exhibebat  difciplinis,  &  quod  maxime  fandios  de- 
cet,  cundia  qu^  agenda  didicerat,  fbllicitus  agere  curabat.  Quid  multa  > 
procedente  tempore,  &  ipfe  fibi  Monafterium,  in  quo  iiberius  Coeleftibus 
Itudiis  vacaret,  conftruxit,  ubi  correptus  infirmitate,  licut  hbellus  de  vita 
ejus  confcriptus  fuiBcienter  edocet,  raptus  eft,  e  corpore  exutus,  Angeh- 
corura  agminum  &  afpedus  mtueri,  &  laudes  beatus  meruit  audire.  Re- 
ferre  autem  fblitus  erat,  quia  aperte  eos  inter  alia  refonare  audiret,  ibunt 
fanUi  de  virtute  in  virtutem;  &  iterum,  videbitur  Deus  Deorum  in  Syon. 
Qui  redudtus  in  corpore ,  &  die  tertia  rurfum  edudus,  vidit  non  fblum 
niajora  beatorum  gaudia ,  fed  8c  maxima  malignorum  Spirituum  certa- 
mina,  qui  crebris  accufationibus  improbi  iter  illi  ccelefte  intercludere  con- 
tendebant,  nec  tamen,  protegentibus  eum  Angeiis,  quicquam  proficiebant. 
De  quibus  omnibus  fi  quis  plenius  fcire  vult,  id  eft,  quanta  fraudis  fbller- 
tia  daemones,  &  adus  ejus,  &  verba  fuperflua,  &  ipfas  etiam  cogitationes, 
quafi  in  Libro  defcriptas ,  replicaveiint,  qus  ab  Angelis  fandis,  quse  ^ 
viris  juftis,  libi  inter  Angelos  apparentibus,  Iseta  vel  tiiftia  cognoverit,  le- 
gat  ipfiim,  de  quo  dixi,  libellum  vitse  ejus,  &  multum  ex  illo,  ut  reor, 
profedus  fpiritualis  accipiet.]  In  quibus  tamen  unum  eft  quod  &  nos  in 
hoc  loco  ponere  multis  commodum  duximus.  Cum  ergo  in  altum  elfet 
elatus,  jufTus  eft  ab  Angelis,  qui  eum  ducebant,  refpicere  in  mundum ; 
at  ille  oculos  in  inferiora  defledtens,  vidit  quafi  vallem  tenebrofam  fub- 
tus  fe  in  imo  pofitam.  Vidit  &  quatuor  ignes  in  aere,  non  multo  ab  in- 
vicem  fpatio  diftantes :  &  interrogans  Angelos,  qni  effent  hi  ignes ,  au- 
divithoseffe  ignes,  quinuindum  fuccendentes  effent  confiimptud.  Unum 

meu- 


A       N       N 


S. 


mendacii,  cum  hoc,  quod  in  Baptifino  abrenunciare  nos  iatanse,  &  om- 

nibas  operibus  ejus  promilimus,  minime  implemus.     Alterum  cupidita- 

tis,  cum  mundi   divicias  amori  cceleftium  pr^eponimus :    tertium  dilTen- 

lionis,  cum  anuuos  proximorum,  &  jam  inlhper  vacuis  rebus,   ofFendere 

non  formidamus.     Qiiartum  impietatis ,  fraus,  cum  infirmiores  fpoliare , 

&  eis  fi-audein  facere  pro  nihilo  ducimus.  Crefcentes  ver6  paulatim  igneSj 

uibue  ad  invicem  fefe  extenderunt,   atque   immenfam   adunati  fecerunt 

flammam.     Cumque  adpropinquafTent ,   pertimefcens  ille  dicit  Angelo, 

Domine,  ecce  ignis  mihi  adpropinquat.     At  iile,  quod  non  incendifti, 

iuquit,  non  ardebit  in  te.     Nam  eth  terribilis  ifte,  ac  grandis  efTe  rogus 

videtur,  tamen  juxta  merita  operum  fingulos  examinatj    quia  uniufcujaf^ 

que  cupiditas  in  hoc  igne  ardebit.     Sicut  enim  quis  ardet  in  corpore  per 

inlicitam  voluptatem ,    ita  fblutus  corpore  ardebit  per  debitam  pcenam. 

Tunc  vidit  unum  de  tribus  Angelis,  qui  fibi  in  tota  utraque  viflone  du- 

dtores  adfuerunt,  prseccdentem,  ignes  flamniie  dividere,  &  duos  ab  utro- 

que  latere  circumvolantes,  ab  ignium  fe  periculo  defendere.     Vidit  au- 

tem  &  Dsemones  per  ignem  volantes ,   incendia  bellorum  contra  juftos 

flruere.    Sequuntur  adverfum  ipfum  accufationes  malignorum,  defenfiones 

fpirituum  bonorum  ,   copiofior  cceleftium  agminum  vifioj  fed  &  virorum 

de  fua  natione  Scotorum,  quos  olmi  facerdotali  gradu  non  ignobiliter  po- 

titos,  fama  jam  vulgante,  compererat,  a  quibus  non  pauca,  quse  vel  libij 

velipfis  omnibus  qui  audire  vellent,  multum  falubria  effent,  audivit.    Qui 

cum  verba  finiffent,  5c  cum  Angelicis  Spiritibus  ipfi  quoque  ad  coelos  re- 

dirent,  remanferunt  cum  beato  Furfeo  tres  Angeli,    de  quibus  diximus, 

qui  eum  ad  corpus  referrent.     Cumque  prsefato  igni  maximo  adpropia- 

rent,  divifit  quidem  Angelus,  ficut  prius,  ignem  flammas :  fed  vir  Dei  ubi 

ad  patefadtam  ufque  inter  flammas  januam  pervenit ;   arripientes  immundi 

fpiritus  unum  de  eis,   quos  in  ignibus  torrebant,  jaitaverunt  in  eum,  & 

contingentes  humerum,  maxillamque  ejus,  incenderunt ;  cognovitque  ho- 

minem,  &  quod  veftimentum  ejus  morientis  accepit,  ad  memoriam  reduxit. 

Quem  Angelus  fand:us  ftatira  adprsehendens  in  ignem  rejecit ,   dicebat- 

que  hoftis  malignus,  nolite  repellere,    quem  ante  fufcepiftis :   nam  ficut 

bona  ejus  peccatoris  fufcepiftis,  ita  &  de  poenis  ejus  participes  effe  debe- 

tis.     CDntradicens  Angelus,  non,  inquit,  propter   avaritiam,  fed  propter 

falvandam  ejus  animam  fufcepit.     Ceffavitque  ignis,  &  converfiis  ad  eum 

Angelus,  quod  incendifti ,  inquit ,  hoc  arfit  in  te :  fi  enim  hujus  viri  in 

peccatis  fuis  mortui  pecuniam  non  accepiffes,  nec  poena  ejus  in  te  arde- 

ret.     Et  plura  locutus,   quid  erga  falutem  eorum,  qui  ad  mortem  poeni- 

terent,  effet  agendum,  falubri  fermone  docuit.     Qui  poftmodum  in  cor- 

pore  reftitutus,  omni  vits  {hx  tempore  fignum  incendii,  quod  in  aninta 

pertulit,  vifibile  cundlis  in  humero  maxillaque  portavit ;  mirumque  in  mo- 

dum,  quod  anima  in  occuito  paffa  fit,  caro  palani  pra^monftrabat.  Cura* 

bat  autem  femper,  ficut  &  antea  facere  confueverat,  omnibus  opus  vir- 

tutum  &  exemplis  oftendere,  &  priedicare  fermonibus.     Ordinem  autem 

vifionum  fuarum  illis  fblummodo  ,  qui  propter  defiderium  compund:io- 

nis  interrogabant ,   exponere  volebat.    Supereft  adhuc  ftater  quidam  Se- 

nior  Monafterii  noftri,  qui  narrare  folet,  dixiffe  fibi  quendam  multum  ve- 

racem  ac  religiofum  hominem,  quod  ipfum  Furfeum  viderit  in  provincia 

Orientalium  Anglorum,  illafque  vifiones  ex  ipfius  ore  audierit.    Adiiciens 

quia  tempus  hyemis  fuit  acerrimum,  &  glacie  conftricStum,  cum  fedens  in 

tenui  vefte  vir,  ita  inter  dicendum,  propter  magnitudinem  memorati  ti- 

moris  vel  fuavitatis,  quafi  in  medi^e  «ftatis  caumate  fudaverit.   Cum  ergo, 

ut  ad  fuperiora  redeamus,   multis  annis  in  Scotia  verbum  Dei  omnibus  ad- 

nuncians,  tumultus  inruentium  turbarum  non  facile  ferret ;  relidtis   om~ 

nibus  qu£e  Iiabere  videbatur  ,    ab  ipfa  quoque  Infvila  patria  difceflit ;   & 

paucis  cum  fratribus  per  Britones  in  Provinciam  Anglorum  devenit;  ibi- 

T  que 


1^6^  A     s     s     E     R     I     i 

que  prsedicans  verbum,  ut  diximus ,  Monafterii  cupiens  fe  negotiis  alie- 
nare,  reliquit  Monafterii  &  animarum  curam  fratri  fuo  Fullano,  &  pres- 
byteris  Gobbano  &  DicuUo ;  &  iple,  ab  omnibus  mundi  rebus  liber ,  in 
•  anachoretica  conver^tione  vitam  finire  dilpofuit.  Habuit  alterum  fratrem 
vocabulo  Ultanum,  qui  de  Monafterii  probatione  diuturna  ad  heremiti- 
cam  pervenerat  vitam.  Hunc  ergo  fblus  petens,  annum  totum  cum  eo  in 
continentia,  &  orationibus,  &  quotidianis  nianuum  vixit  laboribus.  Dein 
turbatam  incurfione  gentihum  provinciam  videns,  &  Monafteriis  quoque 
periculuni  imminere  prsevidens,  dimiflis  ordinate  omnibus  navigavit  Gal- 
liam  :  ibique,  a  Rege  Francorum  Lotherio ,  vel  Patricio  Erconpwaldo , 
honorifice  flifceptus,  Monafterium  conftruxit  in  loco  Latiniaco  nominato ; 
ac  non  multo  poft  infirmitate  correptus,  diem  claufit  ultimum.  Cujus  cor- 
pus  idem  Erconpwaldus  Patricius  accipiens,  fervavit  in  porticu  quodam 
Ecclefiie,  quam  in  viila  fua,  cui  nomen  eft  Parrona,  faciebat,  donec  ipfa 
Ecclefia  dedicaretur.  Quod,  dum  poft  dies  xxvi  efTet  fadtum,  &  corpus 
ipfum  de  porticu  ablatum  prope  altare  effet  recondendum,  inventum  eft 
ita  inlaefiim,  ac  fi  eadem  hora  de  hac  hTce  fuifTet  egreffus.  Sed  6c  poft 
annos  quatuor,  conftru6ta  domuncula  cultiore  receptui  corporis  ejufdem 
ad  orientem  altaris,  adhuc  fine  macula  corruptionis  inventum  ibidem,  di- 
gno  cum  honore  tranflatum  eft:  ubi  merita  iilius  multis  fsepe  conftant, 
Deo  operante,  claruiffe  virtutibus.  H«c  &  de  corporis  ejus  incorruptione 
breviter  attigimus,  ut  quanta  eflet  viri  fublimitas  legentibus  notius  exifte- 
r^t.  Quse  cundla  in  libello  ejus  fulficientius ,  fed  &  de  aliis  commilito- 
nibus  ipfius  quifque  legeret  inveniet. 

Hoc  tempore  Sigeberchtus ,  Rex  Orientalium  Anglorum ,  pro  amore 
Regni  Coeleftis,  relidto  Regno,  &  cognato  fuo  Ecgrico  commendato,  in 
Monafterio,  quod  fibi  fecerat,  Monachus  fad:us  eft:  &  multo  poft  tem- 
pore,  contra  Regem  Merciorum  Pendan,  ad  confirmandum  militem,  in- 
vitus  in  certamen  dudlus,  fuse  profeflionis  non  immemor,  dum  nifi  virgam 
tantum  in  manum  habere  noluit,  occifiis  eft,  una  cum  Rege  Ecgrico.  Quo- 
rum  Regni  fiiccefTor  fadlus  eft  Anna,  filius  Eni  fratris  Redwaldi,  anno 
Chrifti  Incarnationis  dcliv.  Anna,  Rex  Orientalium  Anglorum,  a  Penda 
Rcge  Merciorum  occifus  eft,  &  fandtus  Botulfus  Abbas  fabricavit  Mo- 
nafterium  apud  Ycanno.  Anno  dclv  Penda  periit ,  &  Merci  fadti  funt 
Chriftiani.  Ab  initio  Mundi  ufque  huc  v.  dccl.  Anno  Domini  dclix. 
Clotharius  Rex  Francorum.  Anno  Chrifti  dcliv.  Eclypfis  fada.  Ceadda 
ac  Wilfridus  Nordanhymbrorum  Ordinantur  Epifcopi;  &  anno  eodem 
land:us  Deufdedit  Archiepifcopus  tranfiit.  Anno  Dominics  Incarnatio- 
nis  DCLxv,  fandtus  Theodorus  ordinatur  Archiepifcopus.  Anno  Domini 
DCLXx.  Ofuinus  Rex  Nordanhymbrorum  obiit. 

Anno  DCLXxii.  Sexburch  Regina  ipfius  Koennualchi  Regnavit  annum 
unum.  Anno  Incarnationis  dclxxiii.  fand:a  Virgo  Chrifti  Atheldritha  Re- 
gina  coepit  sedificare  Monafterium  apud  Elig. 

Anno  dclxxiv.  .ffifcuinnus  annis  ii.  Regnavit.  Anno  Chrifti  dclxxvi. 
Kentwinus  Regnavit  annis  ix.  : 

Anno  Chrifti  Incarnationis  dclxxvii.  fandus  Audoenus  Epifcopus  mi-  ; 
gravit  ad  Dominum.  Amio  Dominicas  Incarnationis  dclxxviii.  Cometa  ' 
apparuit ;  fandrus  Wilfridus  Epifcopus  a  fede  fua  expulfus  eft  ab  Egfirido  ; 
Rege ;  &  pro  eo  Bofa,  Eata,  &  Eadhead  confecrati  Antiftites.  Anno  Iii-  I 
carnationis  Chrifti  dclxxix.  fandta  Regina  &  virgo  Chrifti  Atheldritha 
migravit  ad  Dominum ;  &  anno  eodem  Reges  extiterunt  Francorum 
Theodericus  &  Childericus.  Anno  Chrifti  dclxxx.  fandta  Hilda  Abba^  ] 
tiffa  obiit  apud  Streanes-heala.  Anno  dclxxxii,  mortuo  Childerico  Re- ' 
gnavit  Theodericus.  .   j 

Anno  i".  Ceadwallae,  id  eft.     Anno  Dominicae  Incarnationis  dclxxxv.  ; 
Egfi:idus  Rex  Nordanbymbrorum   occifus  eft  a  Pi(itis.     Hoc  tempore ) 

{andas 


A      N      N      A 


E 


{andius  Antiftes  Cnthbertus  nniltis  virtutibus  claruit.  [  Anno  Dominicab 
Incarnationis  dclxxxvii.  Pipinus  Prinius  major  Domus  elficitur.]  Anno 
Regni  Aldfiedi  Regis  Norhandymbrorum  iii.  Ceadwalla  Rex  Occiden- 
talium  Saxonum,  cum  genti  fuae  duobus  amiis  ftrenuiflime  priefuiflet,  re- 
lid:o  imperio  propter  Dominum  Regnumque  perpetuum,  venit  Romam; 
hoc  fibi  glorise  fingularis  defiderans  adipilci,  ut  ad  limina  beatorum  A- 
poftolorum  fonte  baptifhiatis  ablueretur,  in  quo  fblo  didicerat  generi 
humano  patere  vit^e  coeleflis  introitum.  Simul  etiani  fperans,  quia  mox 
baptizatus  came  fblutus  ad  jeterna  gaudia  jam  mundus  tranfiret,  quod 
utrumque,  ut  mente  difpoflierat,  Domino  jurante  completum  eft.  Etenim 
illo  perveniens  Pontificatum  agente  Sergio,  baptizatus  eft  Die  fendlo 
Sabbati  Pafchahs,  anno  ab  Incarnatione  Domini  dclxxXix,  &  in  albis  ad- 
huc  pofitus  Languore  correptus,  duodecimo  Kalendarum  Majarum  die 
folutus  a  carne,  &  beatorum  eft  Regno  fbciatus  in  coelis,  cui  etiam  tem- 
pore  baptifinatis  Papa  memoratus  Petri  nomen  impoflierat,  ut  beatiffimo 
Apoftolorum  Principi,  ad  cujus  Sacratiffimum  corpus  a  fmibus  terrae  pio 
dudius  amore  venerat,  etiam  nominis  ipfius  confortio  jungeretur.  Qui 
in  ejus  quoque  Ecclefia  fepultus  eft,  &  jubente  pontifice  cpitaphium  in 
ejus  monumento  fcriptum,  in  quo  &  memoria  devotionis  ipfius  fixa  per 
fecula  iv.aneret,  &  legentes  quoque  vel  audientes  exemplum  fad:i  ad  ftu* 
dium  Religionis  accenderet.     Scriptum  eft  ergo  hoc  modo. 

Htc  depojittu  ejl  Ceadwalla,  qui  &  Petrus  l^x  Saxonum,  fub  die  xii  i^- 
lendarum  Maiarum,  indi^ione  Secunda ;  qui  vixit  annos  minm  xxx.  Jmperante 
Domino  Jufiinia7io  ViiJJimo  Auguflo,  anno  ^  confulatu  quartOy  Fontificante  Apa- 
fiolico  viro  Domino  Sergio  Papa  anno  ii". 

Abeunte  autem  Romam  Ceadwalla,  fiicceffit  in  Regnum  Ine  de  ftirpe 
Regia,  qui  cum  xxxvii  annis  imperium  tenuiflet  gentis  illius,  &  ipfe  re- 
lido  Imperio,  ac  junioribus  commendato,  ad  limina  beatorum  Apofto- 
lorum  Gregorio  Pontificatum  tenente  profedus  eft ,  cupiens  in  vicina 
fandorum  locorum  ad  tempus  peregrinari  in  terris ,  quo  familiarius  k 
fandtis  recipi  mereretur  in  coeiis.  Quod  his  temporibus  plures  de  gente 
Anglorum  nobiles,  ignobiles,  laici,  clerici,  acfeminas,  certatim  facere  con- 
fueverunt.  Anno  poft  hoc  quod  Ceadwalla  Romse  defiindlus  eft  proxi- 
mo,  id  eft,  dcxc  Incarnationis  Dominicse,  Theodorus  beatse  memoriae  Ar- 
chiepifcopus,  fenex  &  plenus  dierum,  id  eft,  annorum  lxxxviii  defund:us 
eft,  quem  fe  numerum  annorum  fuifTe  habiturum  jamdudum  fbmnii  re- 
velatione  edodus,  fuis  prasdicere  fblebat.  Manfit  autem  in  Epifcopatu 
annis  xxii.  Sepultufque  eft  in  Ecclefia  fandi  Petri,  in  quo  omnium  Epif^ 
coporum  Doruvernenfium  funt  corpora  depofita.  Anno  dcxcviii  Clodo- 
veus  Rex  Francorum.  Anno  dcc.  Childebertus  frater  Clodovei.  Anno 
Dominics  Incarnationis  dcciii  fandus  Hedda  Epifcopus  tranfiit.  Anno 
Dominicae  Incarnatiouis  dcciv.  Athelredus  Rex  Merciorum  fad:us  eft  Mo- 
nachus,   commifitque  Regnum  Coenredo  Cognato  ftio. 

Fuit  flutem  temporibus  hujus  Keonredi,  qui  poft  Athekedum  Regria- 
vit,  vir  in  laico  habitu  atque  officio  militari  pofitus,  fed  quantum  pro 
induftria  exteriori,  Regi  placens,  tantum  pro  interna  fuiniet  negligentia 
difplicens.  Ammonebat  ergo  illum  fedulo  ut  confiteretur,  &  emenda- 
ret,  ac  relinqueret  fcelera  fua,  priufquam,  fubito  mortis  fiiperventu,  tem- 
pus  omne  poenitendi  &  emendandi  perderet :  verum  ille,  fi-equenter  iicet 
admonitus,  fpernebat  verba  faUitis,  fefeque  tempore  fequente  poenitentiara 
aduram  effe  promittebat.  Hsec  inter  tadus  infirmitate  decidit  in  ledum, 
atque  acri  coepit  dolore  torqueri.  Ad  quem  ingreffus  Rex ,  diligebat 
enim  eum,  multum  hortabatur,  ut  vel  tunc  antequam  moreretur,  poeni- 
tentiam  ageret  commifforum.  At  ille  Refpondit,  non  fe  tunc  velle  con- 
fiteri  peccata  fua,  fed  cum  ab  infirmitate  fila  refiargeret,  ne  exprobrarent 
fibi  fbdales,  quod  tiuiore  mortis  faceret  ea ,  qu«  fbfpes  iacere  nolebat ; 

T  2  fortiter 


1^8  A      S      S      E      R      I      I 

fortiter  quidem,  ut  fibi  videbatur,  locutus;  fed  miferabiliter,  ut  poft  pa- 
tuit,  dajmonica  fraude  ledud:us.  Cumque,  morbo  ingravefcente,  denuo 
ad  eum  vilitandum  ac  docendum  Rexintraret,  clamabat  ftatim  miferabili 
voce,  quid  vis  modo  f  Quid  huc  venifti  ?  non  enim  aliquid  utilitatis  aut 
lalutis  potes  ultra  conferre.  At  ille,  noli,  inquit,  ita  loqui,  vide  ut  fanum 
lapias ;  non,  inquit,  inlanio,  fed  peflimam  mihi  confcientiam  certus  prse  o- 
cuhs  habeo.  Et  quid,  inquit,  hoc  eft.  Paulo  ante,  inquit,  intraverunt 
domum  hanc  duo  pulcherrimi  invenes,  &  refiderunt  circa  me,  unus  ad 
caput,  &  unus  ad  pedes.  Protuhtunus  hbellum  perpulchrum,  fed  vehe- 
menter  modicum,  ac  mihi  ad  legendum  dedit,  in  quo  omnia,  qrne  unquam 
bona  feceram,  intuens  lcripta  reperi,  &  hsec  erant  nimium  pauca  &  mo^ 
dica;  receperunt  codicem,  neque  ahquid  mihi  dicebant.  Tum  fiibkolii- 
pervenit  exercitus  mahgnorum,  &horridorum  vultu  fpiritumn,  domumque 
hanc  &  exterius  obfedit,  &  intus  maxima  ex  parte  refidens  implevit.  Tum 
ille,  qui  &  obfcuritate  tenebrofs  faciei,  &  primatu  fedis,  major  efTe  vi- 
debatur  eorum,  profei'ens  codicem  horrids  vifionis,  &  magnitudinis  enor- 
mis,  &  ponderis  pene  importabihs,  juflit  ufii  ex  fateUitibus  fuis  mihi  ad 
legendum  deferre.  Quem  cum  legifTem,  invenio  omnia  fcelera,  non  fb- 
ium  qax  opere  vel  verbo,  fed  etiam  qus  tenuiffima  cogitatione  peccavi, 
manifeftifhme  in  eo  tetricis  effe  defcripta  hteris.  Dicebatque  ad  eos,  qui 
mihi  adfederunt,  viros  albatos  &  prseclaros,  quid  hic  fedetis,  fcientes  cer- 
tiflime  quia  nofter  eft  ifte  ?  Refponderunt,  verum  dicitis,  accipite,  &  in, 
cumulum  damnationis  veftras  ducitc.  Quo  didto,  ftatim  difparuerunt. 
Surgentefque  duo  nequiflimi  fpiritus,  habentes  in  manibus  furcas  ignitas, 
percuflerunt  me,  unus  in  capite,  &  ahus  in  pede,  qui  videhcet  modo  cuni 
magno  tormento  inrepunt  mea  vifcera,  in  interiora  eorporis  mei ;  mox- 
que,  ut  ad  fe  invicem  perveniunt,  moriar;  &,  paratis  ad  rapiendum  me 
dsemonibus ,  in  inferni  dauftra  prsetrahar.  Sic  loquebatur  mifer  defpe- 
rans;  &,  non  multo  poft  defundtus,  poenitentiam,  quam  ad  breve  tem- 
pus  cum  frudtu  venicB  facere  fuperfedit,  in  ceternum  fine  frudiu  poenis 
liibditus  facit.  De  quo  conftat,  quia  ficut  beatus  Papa  Gregorius  de 
quibufdam  fcribit,  non  pro  fe  ifta,  cui  non  profuere,  fed  pro  ahis  vide- 
rit,  qui  ejus  interitum  cognofcentes ,  difFerre  tempus  pcenitenti^e ,  duni 
vacat,  timerent,  ne  improvifb  mortis  articulo  prsventi,  impoenitentes  pe- 
rirent.  Quod  autem  codices  diverfbs  per  bonos  five  malos  fpiritus  fibi 
vidit  offerri,  ob  id  fiiperna  difpenfatione  fadlum  eft,  ut  meminerimus  fa- 
«ita  &  cogitationes  nofh'as  non  in  vcntum  difHuere,  fed  ad  examem  fummi 
judicis  cund:a  fervari,  &  five  per  amicos  Angelos  in  fine  nobis  oftendenda 
iunt,  iive  per  hoftes.  Quod  vero  prius  candidum  codicem  protulerunt 
Angeh,  deinde  alterum  dsemones  ilh  perparvum  ifti  enormem,  animad- 
vertendum  eft,  quod  in  prima  £Etate  bona  ahqua  fecit,  quse  tamen  uni- 
verfa  prave  agendo  juvenis  obnubilavit.  Qui,  fi  e  contrario  errores  pue- 
ritise  corrigere  in  adolefcentia,  ac  benefaciendo  a  Dei  ocuhs  abfcondere 
curafTet,  poffet  eorum  numero  fbciari,  de  quibus  ait  Pfahiius.  Beati  quo- 
Tum  remijja  Junt  iniquitates,  (3  quorum  teBa  funt  peccata. 

Anno  Dominica:  incarnationis  dccv.  Obiit  Sexwlphus  Epifcopus ,  fiin= 
dator  Monafterii  apud  ^ttt$  ^amfteJJe,  quod  Wut^  vocatur.  Anno  eo- 
dem  obiit  Aldfiidus  Monachus,  oiim  Rex  Nordanhymbrorum.  Hujus 
regis  tempore,  erat  quidam  Paterfamihas ,  in  Regione  Nordanhymbro- 
rum ,  quse  vocatur  Incuneningum,  Rehgiofam  cum  domu  fua  gerens  vi- 
tam,  qui  infirmitate  corporis  tadus,  &  hac  crefcente  per  dies  ad  extrema 
perdu6tus,  primo  tempore  no(5tis  defundus  eft,-  fed  dihiculo  revivifcens, 
ac  repenterefidens,  omnes,  qui  corpori  flentes  adfederant,  timore  immenfb 
perculfbs  in  fugam  convertit  >  uxor  tantum,  quse  amphus  amabat,  quam- 
vis  multum  tremens  &  pavida,  remanfit.  Quam  ille  confolatus,  noli,  in- 
quit,  timere,  quia  jam  yere  refurrexi  ^  morte,  qua  tenebar,  &  apud  ho- 

mines 


A      N      N      A      L      E     's. 

«lines  flim  vivere  iterum  permiffus,  non  tamen  ea  mihi,  qua  ante  coix^ 
ilieveram  converlatione,  led  multum  diflimili  ex  lioc  tempore  vivendum 
elt.  Statimque  fmgens  abiit  ad  villulre  oratorium,  &  ufque  ad  diem  in 
oratione  perliftens,  mox  omnem  quam  polTederat  lubltantiam  in  tres  di~ 
vilit  portiones,  e  quibus  unam  conjugi,  alteram  filiis  tradidit,  tertiam  libi 
ipfe  retentans  ftatim  pauperibus  diftribuit.  Nec  multo  poft  ieculi  curis 
abfblutus,  ad  Monafterium  iipailrosJ,  quod  tumidi  fluminis  circumplexu 
niaxima  ex  parte  clauditur,  pervenitj  acceptaque  Tonfura,  locum  lecretse 
manfionis,  qua  prseviderat  Abbas,  intravitj  &  ibi,  ufque  ad  diem  mortis, 
in  tanta  mentis  &  corporis  contritione  duravit,  ut  multa  illum,  quae  a- 
lios  laterent,  vel  horrenda  vel  defideranda  vidifle,  etiam  fi  lingua  lileretj. 
vita  loqueretur.  Narravit  autem  hoc  modo  quod  viderat,  lucidus,  in- 
quiens,  afpediu,  &  clarus  erat  indumento,  qui  me  ducebat ;  incedebamus 
autem  tacentes,  ut  videbatur  mihi,  contra  ortum  fblis  fblftitialcm.  Gum- 
que  ambularemus,  devenimus  ad  vallem  multse  latitudinis  ac  profundi- 
tatis ,  infinitcE  ajUtem  longitudinis ,  quse  ad  iKvam  nobis  fita,  unum  latus 
flammis  ferventibus  nimium  terribile,  alterum  furenti  grandine  ac  fi-igorcj 
nimiuai  omnia  perflante  atque  verrente  ,  non  niinus  intolerabile  praefe- 
rebat.  Utrumque  autem  erat  animabus  hominum  plenum,  qus  viciffim 
hinc  inde  videbantiu* ,  quafi  tempeftatis  impetu  jad:ari :  cum  enim  yim 
fervoris  inmenfi  tolerare  non  pofTent,  profiliebant  mifere  in  mediuni  fi-i- 
goris  infefti ;  &,  cum  neque  ibi  quippiam  requiei  invenire  valerent,  re- 
Sliebant  rurfiis  urendse  in  medium  flammarum  inextinguibilium.  Cum- 
que  hac  infehci  viciflitudine  longe  lateque,  prout  afpicere  poteram,  fine 
ulla  quietis  intercapedine,  innumerabihs  fpirituum  deformium  multitudo 
torqueretur,  cogitare  coepi  quod  hic  fbrtafTe  efTet  infernus,  de  cujus  tor- 
mentis  intolerabilibus  narrare  fsepius  audivi.  Refpondit  cogitationi  mese 
du(5tor,  qui  me  prsecedebat,  non  hoc,  inquiens,  ita  fiifpiceris ;  non  enim 
hic  infernus  eft  ilie,  quem  putas.  At  cum  me,  hoc  fpedtaculo  tam  hor- 
rendo  perterritum,  paulatim  in  ulteriora  produceret,  vidi  fiibito  antenos 
obfcurari  incipere  loca ,  &  tenebris  omnia  repleri.  Quas  cum  intrare- 
mus,  in  tantum  pauiifper  condenfatse  funt,  ut  nihil  prseter  ipfas  afpice- 
rem,  excepta  duntaxat  fpecie  &  vefte  ejus,  qui  me  ducebat.  Et  cum  pro- 
grederemur  fbla  fub  nod:e  per  umbras ,  ecce  fiibito  apparent  ante  nos 
crebri  flammarum  terrarum  Globi ,  afcendentes  quafi  de  puteo  magno , 
rurfumque  decidentes  in  eundem.  Quo  cum  perdud:us  effem,  repente 
dudtor  meus  difparuit,  ac  me  fblum  in  medio  tenebrarum,  &  horridse  vi- 
fionis  reliquit.  At  cum  iidem  globi  ignium  fine  intermifione  modo  alta 
peterent,  modo  ima  barathri  repeterent,  cerno  omnia,  quse  afcendebant  j 
feftigia  flammarum  plena  effe  fpiritibus  hominum,  qui,  inftar  fevillarum 
cum  fumo  afcendentium,  nunc  ad  fublimiora  projicerentur,  nunc  retra- 
£tis  ignium  vaporibus  relaberentur  in  profimdum ;  fed  &  foetor  incom- 
parabilis  cum  eifdem  vaporibus  ebulliens,  omnia  illa  ioca  tenebrarum  re- 
plebat.  -Et  cum  diutius  ibi  pavidus  confifterem  ,  utpote  incertus  quid 
agerem ,  quo  verterem  grefTum,  qui  me  finis  maneret,  audio  fiibito  poft 
tergafonitum  immaniflimi  fletus,  ac  miferrimi  fimul,  &  cachinnum  cre- 
pitantem  quafi  vulgi  indodti  captis  hoftibus  infultantis.  Ut  autem  fbni- 
tus  idem  clarior  redditus  ad  me  ufque  pervenit,  confidero  turbam  maiig- 
norum  fpirituum,  quse  animas  horninum  moerentes  ejulantefque,  ipfa  mul- 
tum  exultans  &  cachinnans ,  medias  illas  trahebat  in  tenebras.  E  qui- 
bus  videlicet  hominibus,  ut  dinofcere  potui,  quidam  erat  adtonfus  ut  Cle- 
ricus,  quidam  Laicus ,  qusedam  foemina.  Trahentes  autem  eos  maligni 
Ipiritus  defcenderunt  in  medium  Barathri  illius  ardentis.  Fadtumque  eft 
ut,  cum  longius  fubeuntibus  eis  fletum  hominum  &  rifum  d£emoniorum 
clare  difcernere  nequirem  ,  fbnum  tamen  adhuc  promifcuum  in  auribus 
haberem.    Interea  afcenderunt  quidam  fpirituum  obfcurorum  de  abyfTo 

f  3  illa 


14']? 


iSo 


S      S      E      R       I       i 

illa  flammivoma,  &  adcurrentes  circumdederunt  me,  atqiie  oculis  flam- 
mantibus,  &  de  ore  ac  naribus  ignem  putidum  effiantes  angebant.  For- 
cipibus  quoque  igneis,  quos  tenebant  in  manibus,  minitabantur  me  com- 
prehendere,  nec  tamen  me  ullatenus  contingere  potuerunt,  tametfi  terrere 
prsefumebant.  Qui,  cum  undique  verfum  hoftibus  conclufus,  &  ie^citate 
tenebrarum ,  huc  iUuc  oculos  circumferrem ,  fi  forte  aliurtde  quid  au- 
xilii  quod  faivaret  adveniret,  apparUit  retro  via,  qua  veneram,  quafi  fui- 
gor  fliellse  micantis  inter  tenebras,  qui  paulatira  crefcens,  &  ad  me  ocius 
fefl:inans ,  ubi  adpropinquavit ,  difperfi  funt  6c  aufugerunt  omnes,  qui  me 
ibrcipibus  rapere  quserebant  fpiritus  infefti.  Ille  autem ,  qui  adveniens 
eos  fugavit,  erat  ipfe  qui  me  ante  ducebat ,  qui  mox  converflis  ad  dex- 
trum  iter,  quafi  contra  ortum  fblis  fblftitialem  brumalem  me  ducere  coe- 
pit :  nec  mora,  exemptum  tenebris  in  auras  ferense  lucis  eduxit  j  cumque 
rae  in  luce  aperta  duceret,  vidi  ante  nos  murum  permaximum,  cujus  ne- 
que  longitudini  hinc  vei  inde,  neque  altitudini  ullus  efTe  terminus  vide- 
retur.  Coepi  autem  mirari  quare  ad  murum  aecederemus ,  cum  in  eo 
nuUam  januam,  vel  f^neftram,  vel  afcenfiim  aUcubi  afpicerem.  Cum  ergo 
pervenilTemus  ad  murum,  ftatini  nefcio  quo  ordine  fuimus  in  fummitate 
ejus,  &  ecce  ibi  campus  erat  latiflimus,  ac  lcetiffimus,  tantaque  fragrantia 
vernantium  flofculorum  plenus,  ut  omnem  mox  fbetorem  tenebrofi  fbr- 
nacis,  qui  me  pervaferat,  effugaret  admirandi  hujus  fiiavitas  odoris.  Tanta 
autem  Lux  cund;a  ea  loca  perfuderat ,  ut  omni  fplendore  diei  five  fblis 
Meridiani  radiis,  videretur  efTe  prasciarior.  Erant  namque  in  hoc  campo 
innumera  hominum  albatorum  conventicula,  fedefque  plurimae  agminum 
Isetantium.  Cumque  inter  Choros  felicium  incolarum  medios  me  duce- 
ret,  cogitare  coepi  quod  fbrtafTe  hoc  efTet  Regnum  Coelorum,  de  quo 
prsedicari  fsepius  audivi.  Refpondit  ille  cogitatui  meo  ,  non ,  inquiens , 
non  hoc  eft  Regnum  Coelorum  quod  autumas.  Cumque  procedentes 
tranfilTemus  &  has  beatorum  manfiones  fpirituum,  afpicio  ante  nos  multo 
majorem  luminis  gratiam  quam  prius ,  in  qua  etiam  vocem  cantantium 
dulcifllmam  audivi;  fed  &  odoris  fragrantia  miri  tanta  de  loco  effunde- 
batur,  ut  is,  quem  antea  deguftans  quafi  maximum  rebar,  jam  permodi- 
cus  mihi  odor  videretur,  ficut  etiam  lux  illa  campi  florentes  exiraia,  in 
comparatione  ejus  quae  nunc  apparuit  lucis,  tenuiflSma  prorfus  videbatur, 
&  parva.  In  cujus  amoenitatem  loci,  cum  nos  intraturos  fperarem ,  re- 
pente  du(5tor  fubftitit ;  nec  mora,  grefTum  retorquens,  ipfa  me  qua  veni- 
mus  via  reduxit.  Cumque  reverfi  perveniremus  ad  manfiones  illas  Isetas 
ipirituum  canditatorum,  dixit  mihi,  Scis  qua:  fint  ifta  omnia,  quse  vidifti  ? 
Refpondi  ego,  non.  Et  ait,  vaUis  illa,  quam  afpexifti  flammis  ferveriti- 
bus  6c  frigoribus  horrenda  rigidis,  ipfe  eft  iocus  in  quo  examinandse  &  ca- 
ftigands  funt  anims  illorum ,  qui  differentes  confiteri  6c  emendare  fce- 
lera  quse  fecerant,  in  ipfb  tandem  mortis  Articulo  ad  poenitentiam  con- 
fugiunt,  &  fic  de  corpore  exeunt,  qui  tamen,  quia  confeflionem  &  poe- 
nitentiam  vel  in  morte  habuerunt,  omnes  in  die  Judicii  ad  Regnum  Coe- 
lorum  perveniunt.  Multos  autem  preces  viventiura,  &  eleemofin»,  &  je- 
junia,  &  maxime  celebratio  MifTarum ,  ut  etiam  ante  diem  Judicii  iibe- 
rentur,  adjuvant.  Porro  puteus  ille  flammivomus  ac  putidus ,  quem  vi- 
difti,  ipfiim  eft  os  gehenna;,  in  quo  quicunque  femel  inciderit,  nunquam 
inde  liberabitur  in  asvum.  Locus  vero  ifte  florifer,  in  quo  pulcherrimam 
hanc  inventutem  jocundari  ac  fulgere  confpicis,  ipfe  eft  in  quo  recipiuntur 
animse  eorum ,  qui  in  bonis  quidem  operibus  de  corpore  exeunt ,  non 
tamen  funt  tantse  perfedtionis,  ut  in  Regnum  Coelorum  ftatim  merean- 
tur  introduci,  qui  tamen  omnes  in  die  judicii  ad  vifionem  Chrifti  &  gau- 
dia  Regni  Cceieftis  intrabunt.  Nam  quicunque  in  omni  verbo  &  opere 
&  cogitatione  periedti  funt,  mox  de  corpore  egreffi  ad  Regnum  Coelefte 
perveniunt,  adcujus  yicinia  pertinet  locus  ille,  ubi  fbnum  eantilen^s  dul- 

cis 


A       N       N       A       L       E       S.  151 

cis  cuni  odore  fnavitatis  ac  fplendore  lucis  audlfti.  Tu  autem,  quianunc 
ad  corpus  reverti ,  &  rurfum  inter  homines  vivere  debes ,  fi  ad:us  tuos 
curioiius  difcutere,  &  mores  lermonefque  tuos  in  rediitudine  ac  limplici- 
tate  lervare  ftudueris,  accipies  6c  ipfe  poft  mortem  locum  manfionis,  in- 
ter  hffic  qua;  cernis  agmina  Istabunda  Spirituum  Beatorum.  Namque 
ego,  cum  ad  tempus  abfceffiffem  a  te,  &  ad  hoc  feci  ut  quid  de  te  fieri 
deberet  agnofcerem,  H^ec  mihi  cum  dixifTet,  multum  deteftatus  fiim  re- 
verti  ad  Corpus,  delediatus  nimirum  fuavitate  ac  decore  loci  illius,  quem 
intuebar,  fimul  &  confortio  eorum,  quosinillo  videbamj  nectamenali- 
quid  dudorem  meum  rogare  audebam.  Sed  inter  h^ec  nefcio  quo  or- 
dine  repente  me  inter  homines  vivere  cerno.  Hkc  &  alia,  qu£e  viderat 
idem  vir  Domini,  non  omnibus  paffim  defidiofis, ac  \hx  fuse  incuriofis  re- 
ferre  voiebat,  fed  iliis  fblummodo,  qui  vel  tormentorum  metu  perterriti, 
vel  fpe  gaudiorum  perennium  deledtati  profedtum  pietatis  ex  ejus  verbis 
haurire  volebant.  Denique  in  vicinia  Cell^e  ejus  habitabat  quidamMo- 
nachus,  nomine  BeiiigiH,  honore  fubhmatus  Presbyteratus ,  etiam  quem 
bonis  adtibus  adsquabat  gradu  pr^eminens ,  qui  adhuc  fupereft,  &  in  Hy- 
bernia  Infula,  folitarius  s  ultimam  vitse  setatem  pane  cibario  &  frigida  aqua 
fiiftentat.  Hic  fa^pius  ad  eundem  virum  ingrediens,  audivit  ab  eo  repe- 
tita  interrogatione,  qus  &  qualia  elTent  quse  exutus  corpore  viderat,  per 
cujus  relationem  ajl  noftram  quoque  agnitionem  pervenere,  qu2e  de  his 
pauca  perftrinximus.  Narrabat  autem  vifiones  flias  etiam  Regi  Aldfiido, 
viro  midecunque  dodiffimo,  &  tam  libenter  tamque  ftudiofe  ab  illo  au- 
ditus  eft,  ut  ejus  rogatu  Monafterio  fiipra  memorato  inditus  ac  monachica 
fit  tonfjra  coronatus,  atque  ad  eum  audiendum  fkpiffime,  cum  illas  in 
partes  deveniffet ,  accederet.  Cui  videlicet  Monafterio  tempore  illo  Re- 
ligiofas  ac  niodeft^e  vit^  Abbas  &  Presbyter  ^thelwaldus  prseerat,  qui 
nunc  Epifcopalem  Lindis-farnenfis  Ecclefise  cathedram  condignis  gradu 
adtibus  fervat.  Accepit  autem  in  eodem  Monafterio  locum  manfionis  fe- 
cretiorem,  ubi  liberius  continuis  in  Orationibus  famulatui  fiii  conditoris 
vacaret.  Et  quia  locus  ipfe  fuper  Ripam  fluminis  erat  fitus,  fblebat  huc 
creber,  ob  niagnum  caftigandi  corporis  affecStum,  ingredi,  ac  fiepius  in  eo 
fupermeantibus  undis  immergi,  ficque  ibidem,  quamdiu  fuftinere  poffe  vi- 
debatur,  Pfalmis  vel  Precibus  infiftere,  fixufque  manere,  afccHdente  aqua 
fluminis  ufque  ad  lumbos  aliquando,  &  ufque  ad  collum,  atque  inde  e- 
grediens  ad  terram  nunquam  ipfa  veftimenta  humida  atque  algida  depo- 
nere  curabat,  donec  ex  fuo  corpore  calefierent  &  ficcarentur.  Cumque 
tempore  hyemali ,  defluentibus  circa  eum  femifradlarum  cruftis  glacie- 
rum,  quas  &  ipfe  aliquando  contriverat ,  quo  haberet  locum  ftandi  five 
immergendi  in  Fluvio  -,  dicerentque  qui  videbant,  mirum  Fr.  Drydlhelme 
hoc  enim  erat  viro  nomen,  quod  tantam  frigoris  afpcritatem  ulla  ratione 
tolerare  pr^evales.  Refpondebat  ille  fimpliciter,  erat  namque  homo  fim- 
pficis  ingenii,  ac  moderat^e  natur^e,  frigidiora  ego  vidi.  Et  cum  dice- 
rent,  mirum  quod  tam  aufteram  tenere  continentiam  velis,  refpondebat, 
aufteriora  ego  vidi.  Sicque,  ufque  ad  diem  fiias  vocationis,  indefatigabili 
Ccsleftium  bonorum  defiderio  corpus  fenile  inter  quotidiana  jejunia  doma- 
bat,  multifque  &  verbo  &  converlatione  fakiti  fuit. 

Anno  Dccix.  Sandus  Aldhehnus  Epifcopus  tranfiit.  Anno  eodem  Rex 
Merciorum  Kenredus,  cum  Rege  Orientahum  Saxonum  OfFa,  perrexit  ad 
Romam.  Ibi  ambo  attonfi  Monachi  efFedi ,  atque  ibi  migraverunt  ad 
Dominum.  AnnoDCCxiiii.  Sandtus  Guthlacus  Anachoritatranfiit.  Anno 
Dccxvi.  Dagobertus  fecundus  Rex  Francorum.  Anno  dccxvii.  Karolus 
MartelKis,  fiUus  Pipini  primi,  major  domus  fit  Regis  Francorum  Dago- 
berti  fecundi.  Anno  dccxx  mortuo  Dagoberto,  Franci  Danihelem  Cle- 
ricum  in  Regem  levaverunt ,   atque  Chilpericum  nuncupaverunt. 

Anno  DCGxxvi.  HoC  anno  Ina  Rex  Occidentalium  Saxonum  xxxviii 

anno 


1S2 


A      S      S      E      H      I      I 

aniKSRegni  fui  [poft]  monafterium  conftrudum  atque  dedicatum  apud 
Glaftoniam,  Regnum  reliquit,  Romam  perrexit,  &  ibi  vitam  pr^elentem 
honorifice  finiens,  Coeleftem  patriam  cum  Chrifto  regnaturus  adiit.  Cui 
iucceffit  in  Regnum  Athelherdus,  regnavitque  annis  xiv.  Anno  dccxxix. 
Cometa  apparuit  &  Sandus  Egbrychtus  tranfiit.  Anno  dccxxxi.  C«o- 
iwlfus  Rex  Nordanhymbrorum  coepit  regnare,  &  regnavit  annis  vii.  ad 
quem  venerabilis  Beda  Presbyter  icripfit  Hiftoriam  Anglorum.  Quipoft, 
rehdo  Imperio  Monachus  fad:us ,  Lindisfarnenfium  extitit  Epifcopus. 
Anno  Dccxxxiv.  Luna  fanguineo  rubore  perfufa,  quafi  hora  integra,  xi 
Kalend.  Febr.  circa  galiicantum,  dehinc,  nigredine  fubfequente,  ad  lucem 
propriam  reverla  eft.  Eodem  anno  migraverunt  ad  Doniinum  fandus 
Tawinus  Archiepifcopus  Doroberni^e  &  fandus  Beda  venerabilis  Pref' 
byter. 

"  Incipit  Epiiogium  de  obitu  beati  atque  eximii  dodoris  Bedse,  qui 
"  Girwinenfis  Monafterii  Presbyter  extitit,  dodorque  pra^cipuus. 

"  Dilediiflimo  in  Chrifto  colledori  Cuthwino  Cuthbertus  Condifci- 
•*  pulus  in  Deo  ^ternam  falutem. 

Munufcuhm,  quod  mijijii,  multum  libenter  accepi ;  mukumque  gratmter  lit' 
tera^  tux  devota  emditionis  legi.  In  quibus,  quod  maxime  dejiderabam,  mijfm 
videlicet,  iS  Orationes  facro[anUm,  pro  Deo  dileUo  Patre  ac  noflro  'Magiflio 
Beda,  a  vobis  diligenter  celebrari  reperi.  Unde  deleUat  magis  pro  ejm  cantate , 
quantum  fruor  ingenio ,  paucis  fermonibus  dicere,  quo  ordine  migraret  e  feculoy 
cnm  etiam  hoc  te  defiderajfe  &  pofcere  intellexi.  Gravatus  quidem  efl  infirmi- 
tate  maxima  creberrimi  anhelitm,  flne  dolore  tamen,  ante  diem-  refurreBionis  Do- 
mifiicie,  id  eji,  fere  duabiis  Ebdomadibtu,  i3  fic  poflea  Jeetm  ^  gaudens,  gratiaf- 
que  agens  omnipotenti  Deo  omni  die  ^  noBe ,  immo  horis  omnibm ,  ufque  ad 
diem  afcenfonis  Dominicce,  id  eji,  vil  h^lend  Junii,  vitam  ducebat,  G?  nobis  fuis 
Difcipulis  quotidie  leUiones  dabat  i  &  quicquid  J^liquum  erat  diei  in  Pfalmorum 
decantatione  occupabat :  totam  quoque  noUem  in  latitia  &  gratiarum  aSlione  per- 
vigil  ducebai,  niji  tantum  modicum  Jomnm  impediret.  Evigilans  autem  Jiatim 
confueta  repetivit ,  &  expanfs  mambm  Deo  gratias  agere  jion  defivit.  0  vere 
heatus  vir  !  canebat  fententiam  heati  Pauli  ^pofloU.  Korrendum  eft  inci- 
dere  in  manus  Dei  viventis ,  ^  multa  ajia  de  SanBa  Scriptura,  6?  in  noflra 
quoque  lingua,  hoc  efi  Anglica,   ut  erat  doWJfmtts  in  noflris  carminibm,  dixit: 

popcham  nebpepe  neni  U/iptherh  thantes  fnoccpa  chonne  hjm  theapp  ryto  ^ehic 
'genne  ep  his  heonen  ^an^e  hpeC  his  gajrce  ^obes  othe  yueics  epcep  &eathehconon 

&eme&  lyeopthe.  Cantabat  etiam  Antiphonm  fecundum  noflram  confuetudinem 
&  fui,  quarum  una  efl.  0  J{ex  glorice  Domine  virtutum,  qui  triumphator  hodie 
fuper  omnes  Ceelos  afcendifli,  ne  derelinqum  nos  Orphanos,  fed  mitte  promijfum 
Patris  in  nos  Spiritum  veritatis,  alleluja.  Et  cum  veniffet  ad  illud  verbum,  ne  de- 
relinqum  nos  Orphanos,  prorupit  in  Lacrimm,  ^  multum  fievit  s  ^  poji  horam 
ccepit  repetere  quce  inchoaverat.  Et  nos  hcec  audientes  luximm  cum  illo.  Altera 
vice  legimm,  altera  ploravimm ;  immo  femper  cum  fietu  legimm.  In  tali  lcetitia 
quinquagefmales  dies  iifque  ad  diem  prcefatum  deduximus,  G?  ille  multurH  gau- 
debat,  Deo  gratim  agebat,  quia  fic  meruiffet  infirmari.  Ti^ferebat,  B  fcepe  dice- 
bat.  Flagellat  Dem  omnem  Filium  quem  recepit.  Et  multa  alia  de  SanUa 
Scriptura:  fententiam  quoque  SanUi  Ambrofii,  "non  fic  vixi  ut  me  pudeat 
"  inter  vos  vivere,  fed  nec  mori  timeo,  quia  bonum  Deurn  liabemus.  In 
iflis  autem  diebm,  duo  opufcula  multum  memoria  digna,  exceptis  leFlionibm,  quas 
accepimus  ah  eo,  i3  cantu  Pfalmorum  facere  fludebat.  Evangelium  fcil.  SanUi 
Johannis  in  noflram  linguam  ad  utilitatem  Ecclefice  convertit.  Et  de  libris  r6- 
tarum  Tfodori  Epifcvpi  excerptiones  quafdam,  dicens^  *'nolo  ut  difcipuli  mei 
*'mendaciumlegant,  &  in  hoc  poft  obitum  meum  fine  firudu  laborent. 
Cum  venijfet  autem  tertia  feria  ante  Afcenfionem  Domini  coepit  vebementim  ce- 
grotare  in  anhelitu,  &  modicm  tumor  in  pedibiis  apparuit,  Totum  autem  illum 
ducehat,   ^   hilariter  diUabat  ^,    &  mnnunquam  inter    alia  dixit,      "Difcite 


"cum 


A      N      N       A 


E 


«'cum  feftinationc  nefcio  quamdiu  fubliftam,  &  fi  poftmodicum  tollat  me 
"fa(9:or  meus.  Nobrs  autem  videhatur  qnodfuum  exitum  bene  fciret,  ^  fic  no- 
Uem  in  grntmrum  attione  pervigil  duxit,  &  mane  iUuceJfcente,  id  efl,  quarta  fe- 
ria,  pracepit  diligenter fcnhi  quee  cceperamus,  G?  hoc  faUo,  vfque  ad  tertiam  horam 
amhulavimus  deinde  cum  I{eliquiis  SanUorum,  ut  confuetudo  illim  diei  pojcehat^ 
Vvasvero  erat  ex  nobis  cum  illo  qui  dixit  illi.  Adhuc,  Magifier  dileBiffime,  ca- 
pittdum  unumdeefi,  videturne  tibi  difficile  plus  te  interrogari}  At  iJle,  facile^ 
inquit,  efi.  Accipe  tuum  calamum,  ^  tempera,  &  fefiina?iter  fcrihe,  &  ille  hoc 
fecit.  Ad  nonam  autem  horam  dixit  mihi.  ^ucedam  pretiofa  in  mea  capfella 
haheo,  id  efi,  pipcrem,  oraria,  6  incenfa.  Sed  curre  velociter,  &  Preshyteros  m- 
jiri  Monafierii  adduc  ad  w.e ;  ut  &  Ego  munufcula,  qualia  Detis  donavit,  illis 
difirihuam.  Divites  autem  in  hoc  feculo,  Aurum.,  Argentum,  &  alia  quceque  prC' 
tiofa  dare  fiudent,  Ego  autem  cum  multa  charitate  &  gaudio  Fratrihus  meis  dabo 
quod  Deus  dederat.  Et  allocutus  efi  unumquemque,  monens  ^  ohfecrans  pro  eo 
Mijfas  ^  Orationes  diligenter  facere.  ^iod  illi  lihenter  ffoponderunt .  Luge- 
hant  autem  &  ficbant  omnes,  maxime  quod  dixerat  quia  amplius  faciem  ejus  in 
hoc  feculo  non  effent  vifuri.  Gaudebant  autem  qma  dixit,  tempus  efi  ut  rever- 
tar  ad  eum  qui  me  fecit,  qui  me  creavit,  qui  me  ex  7iihilo  for?navit.  Multum 
tempusvixi  bene,  mihi  prius  julex  vitam  meam  prtevidit,  tempus  rofobitionis  mets 
infiat ;  quia  cupio  diffolvi  ^  effe  cum  Chrifio.  Sic  &  alia  multa  locutus  in  lie- 
titia  diem  ufque^  ad  veffe:u7n  duxit.  Et  prafatus  Puer  dixit,  adhuc  mia  fen- 
tentia,  Magzfier  dilecie,  non  efi  defcripta  i  atiUe,  fcribe,  inquit,  cito.  Pofi  mo- 
dicum  dixit  puer,  modo  Je?ttetttia  dejcripta  efl.  At  iUe,  hene,  inquit,  verita- 
tetn  dixifii,  Coiijwnmatum  eji.  Accipe  meum  Caput  in  manus  tuas,  quia  multum 
me  deleiiat  federe  ex  advetfo  locofanUo  meo,  in  quo  orare  folebam,  ut  &  ego  fe- 
dens  Patrem  meum  invocare  poffim.  Et  fic  in  Pavimento  fua  cafulce  decantans^ 
Gloria  Patri  &  Filio  &  Spiritui  Sand:o,  cum  Spiritum  SanBum  iio?ninaffet, 
fpiritum  h  corpore  exhalavit  ultimum,  ac  fic  H^gtia  migravit  ad  Calefiia  :  omnes 
autem,  qui  videre  beati  Patris  obitum,  nunquamje  vidtffe  uUu?n  aUum  i?i  tam  ma= 
gna^  devotione  atque  tranquillitate  vitam  finijfe  dicehanli.  §^ia,ficut  audijii,  quo- 
ufque  animain  corpore  fuit,  Gloria  Patri,  £^  alia  qucedam  Jfecialia,  expanfis  ma- 
nibus,  Deo  vivo  &  vero  gratias  agere  non  ceffabat.  Scito  autem,  Frater  charif- 
fime,  quod  multa  narrare  poffem  de  eo,  fed  hrevitatemfermonis  inerudttio  linguie 
faeit. 

Anno  DCCXL.  Cuthred  Rex  regnavit  ann.  xvi.  Anno  dccxli.  Karolo 
Martello  defundo,  Filii  ejus  Carolomannus  &  Pipinus  majoratum  domus 
adipiicuntur. 

Karolus  Princeps  Pipini  Regis  Pater,  qui  primus  inter  omnes  Franco- 

rum  Reges  ac  Principes  res  Ecclefiarum  ab  eis  feparavit,  atque  divifit,  pro 

hoc  Iblo  niaxime  eft  ssternaliter  damnatus.     Nam  Sandtus  Eucherius  Au- 

relianenlium  Epifcopus,  qui  in  Monafterio  Sand:i  Trudonis  requiefcit,  in 

oratione  pofitus  ad  alterum  feculum  eft  raptus,  &  inter  csetera  quse  Do- 

mino  fibi  oftendente  conipexit,  vidit  ipfum  Karolum  in  inferno  inferiori 

torqueri.     Cai  interroganti  ab  Angelo  refponfum  eftdudlore,  quia  San- 

d;ornm  indicatione,  qui  futuro  judicio  cum  Domino  judicabunt,  quorum-" 

cumque  res  abftulit  &  divifit  ante  illud  judicium  anima,  &  corpore  fem= 

piternis  poenis  eit  deputatus,  &  recipit  fimul  cum  fiiis  peccatis  poenas,  pro- 

pteromnium,  qui  res  fuas  &  jfecultates  in  honore  &  amore  Dei  ad  San- 

«Storum  loca  in    luminaribus  divini  cultus  &  alimoniis  Servorum  Chrifli 

ac  pauperum  pro  animarum  fuarum  redemptione  tradiderunt.     Qui  in  fe 

,  reverfus  Sandium  Boneficium  &  Fuldarum  Abbatem  MonafteriiSandli  Dio- 

nyfii,  gc  fummum  Capellanum  Regis  Pipini  ad  fe  vocavit,  eifque  talia  dicens 

juffit  ut  ad  lepulcrum  illius  irent,  &  fi  corpus  ejus  ibidem  non  reperifrent 

ea  quse  dicebat  vera   effe  crederent ,  ipfi  autem  pergentes  ad  pr^didtum 

monaftenum,  ubicorpus  ipfius  Karoli  humatum  fuerat,  fepulchrumque  ip- 

fiu3  aperientes,  vifus  eft  fubito  Draco  cxiiTe,  &  totum  illud  fepulchrum  in- 

U  ventum 


IT.f 


ASSERII 

veiitum  cft:  interius  denigratum,  ac  fi  fuiffet  exuftum.  Nos  autem  illes 
vidimus,  qui  ulque  ad  noftram  setatem  duraverunt,  qui  huic  rei  interfue- 
runt,  &  nobis  viva  voce  funt  tefl:ati  qui  viderunt  &  audierunt. 

Anno  DCCXLVi.  Karolomannus  Romam  perrexit,  &  Monachus  effedrus 
eft  in  Monte  Sora6te,  ubi  Eccleiiam  in  honore  Sandti  Silveft:ri  conftruxit, 
&  inde  ad  montem  Callinum  Monafterium  Sandti  Benedidti  tranfiit.  An- 
no  DCCLii.  Pipinus  Rex  efficitur. 

Anno  DCCLvii.  Segebrychtus  Regnavit  annum  unum.  Anno  eodem 
Parifius  Pipinus  Rex  Francorum,  cum  Filiis  ejus  Karolo&:  Karolomanno, 
&  Filia  Sigila,  benedid:us  eft  a  Sandto  Stephano  Papa  inter  facra  Miffa- 
rum  fblemnia,pr£ecipiente  SancSto  Petro,  &  Sandto  Paulo,&  Sandto  Dionyfio. 

Anno  DCCLvii.    Kynewlfus  Regnavit  ann.  xxix. 

Anno  DCCLxiii.   Hiems  illa  maxima. 

Anno  DCCLxviii.  Pipinus  Rex  Francorum  obiit. 

Anno  DCCLXix.  InitiumRegni  KaroIiMagni  Regis  Francorum.  Anno 
DCCLxxi.  Karolomannus  Frater  Karoli  magni  obiit  xi°.  Non,  Deeem- 
bris.  Anno  dcclxxiii.  Karolus  magnus  Romam  vadit,  inde  reverfus  Pa- 
piam  coepit  cum  Rege  Defiderio,  captis  Civitatibus  &  direptis  univerfse 
Italiae.  Anno  dcclxxvi.  Converfio  Saxonum.  Anno  dcclxxviii.  Karo- 
lus  magnus  in  Hifpanias  intravit ,  Pampiloniam  urbem  deftruxit ,  apud 
Csefar-Auguftam  exercitum  fuum  conjunxit ;  &  acceptis  obfidibus,  fubju- 
gatifque  Saracenis,  per  Narbonam  &  Wafconiam  Franciam  redit.  Anno 
DCCLXxx.  Saxonia  capta  eft.  Arino  dcclxxxiii.  Witichingis  cum  fbciis  in 
Atimaco  Baptizati  partem  Regioni  contulerunt. 

Anno  DCCLxxxvi.  Bnchtricus  Rex  Occidentalium  Saxonum  Regnavit 
annis  xvi.  Anno  primo  Regni  ipfius  Franci  Signum  Crucis  in  veitibus 
[viderunt.] 

Anno  DCCLxxxvii.  Item  Karolus  Romam  perrexit :  deinde  ad  Sand:ura 
Benedi(5tum  &  Capuam.  Anno  dcclxxxviii.  Karolus  per  Alemaniam  ve- 
nit  ad  fines  Bawarise.  Anno  dcclxxxix.  Hoc  anno  Brychtricus  Rex  ac- 
cepit  Eadburgam  Filiam  Offae  Regis  Merciorum  in  matrimonium.  Et 
eo  etiam  tempore  prinium  iii  naves  Normannorum,  [ideft  Danorum.] 
applicuerunt  in  Infiila  quse  dicitur  Portland.  Anno  dcclxxxx.  Taffilio 
Dux  venit  in  Franciam ,  6c  Bawaria  capta  eft,  Anno  dccxcii,  Karolus 
pei^git  in  Sclavos  qui  dicuntur  Wilti.  Anno  dccxciii.  Karolus  Hungro- 
rum  regnum  vaftat.  Anno  dccxciv.  Sandlus  Aethelbrihtus  Orientahum 
Anglorum  Rex  innocenter  fub  pacis  foedere  occifus  eit  ab  Offa  Rege  Mer- 
ciorum  perfidiflimo.  Anno  dccxcvi.  Adrianus  Papa  obiit.  Eodem  anno 
Offa  perfidus  Rex  Merciorum  obiit ,  anno  xxxix  Regni  fui.  Regnavit 
Ecgfridus  Filius  ipfius  poft  illum  diebus  Centum  quadraginta  uno.  Anno 
Dccxcix.  Sand:us  Leo  Papa  k  Romanis  de  fede  fua  eft  expulfus,  &  oculis 
evulfis  ac  Lingua  prsecifa ,  fed  Deo  juvante  vifum  recepit  &  loquelam  , 
fed  &  fedem  propiiam.  Anno  dcccc.  Dominus  Karolus  magnus  Rex 
Francorum  Imperator  fa(5tus  eft,  &  a  Romanis  appellatus  eft  Auguftus, 
quiillos  qui  Leonem  Papam  dehoneftaverant  morte  damnavit,  fed  preci- 
bus  Sandti  Papx  morte  indulta  exilio  retrufit.  Ipfe  enim  Papa  Leo  Im- 
peratorem  eum  facraverat. 

Anno  Dcccii.  Ecgbrychtus  Rex  Occidentalium  Saxonum  Regnavit  an- 
nis  xxxvii.  Menfibus  vii.  Anno  dcccxiv.  Karolus  magnus  Imperator, 
dum  Aquifgrani  hyemaret,  anno  ^tatis  circiter  lxxi.  Regni  autem  xlvii. 
fuba(St£eque  Italise  xliii.  ex  quo  vero  Imperator  &  Auguftus  appellatus  effc 
anno  xiv.  v.  Kal.  Febr,  rebus  humanis  exceffit,  [Initium  Regni  Lod- 
wici  Filii  ipfius  Karoli  magni,]  Anno  dcccxv.  Berneardus  Rex  Longo- 
bardorum  Nepos  Karoli  Imperatoris  excascatus  moritur.  Anno  dccc  xvl 
Dominus  Papa  Leo  migravit  ad  Dominum.  Anno  dcccxxii  .  fames  va- 
lida.     Anno  dcccxxiii.  In  territorio  Tullenfi  juxta  Commerciacum  villam 

puella 


A       N      N       A       L       E       S.  l^f 

puella  qusedam  annorum  circiter  xii.  poft  facram  communionem,  quam 
in  Pafcha  de  Sacerdotis  manii  fiimenda  perceperat,  primb  pane,  deinde 
aliis  omnibus  cibis  &  potibus  abllinendo,  in  tantum  jejunaffe  perhibetur, 
ut  nulla  penitus  corporis  alimenta  percipiens,  iine  omni  vid:u3  defiderio 
plenum  triennium  compleverit :  cocpit  autem  jejunare,  ut  diximus,  anno 
Domini  dcccxxiii.  &  anno  Domini  dcccxv.  circa  Novembris  menlis 
initium,  peradto  jejmiio,  e/cam  fiimere,  ac  more  cseterorum  mortalium  vi- 
vere  ccepit.  Eodem  anno  natus  eft  Karolus  Rex  glorioflis  Francorum, 
Filius  Lodwici  Imperatoris  &  Judith  Imperatricis,  apud  Franconofbrd, 
idus'?Junii.  In  quo,  Palatio  novo,  illo  anno  Imperator  hyemavit,  &  a 
Pafchali  Papa  in  die  Pafchse  Romse  Coronatus,  &  Imperator  efl  appella- 
tus.  Anno  dcccxxv.  Beorwlfus  Rex  Merciorum  in  Bello  occiditur  ab 
Orientalibus  Anglis,  anno  dcccxxvh.  Ludecan  Merciorum  Rex,  dum 
flium  pr^decefTorem  atque  propinquum  ulcifci  vellet,  ab  eifdem  Eaft-An- 
glis  occiditur,  &  v-  Coraites  cum  eo.  Anno  dcccxxxi.  In  ifto  anno  Franci 
dereliquerunt  Lodwicum,  &  elegerunt  Lotharium.  Anno  dcccxxxiii. 
Redditum  eft  Lodwieo  Regnum. 

Anno  Dcccxxxix.  Mortuo  Ecgbrychto  Rege  nobili,  regnavit  Adhelwl- 
fus  Rex  Occidentalium  Saxonum  Filius  ejus  pro  eo ,  regnavitque  an- 
nos  XVIII.  &  dimidium.  Anno  dcccxl.  Lodwicus  Imperator  obiit  xii. 
kal.  Julii.  Anno  dcccxli.  Belluni  inter  tres  Fratres,  fcilicet  Lodwicum, 
Lotharium,  &  Karolum  Filios  Lodwici  Imperatoris,  haud  procul  ab  urbe 
Antifiodorenfium,  in  quo  Chriftianus  utrinque  populus  mutua  fe  c^de  pro- 
ftravit.  VII.  kal.  Julii  divifum  eft  regnum.  Anno  dcccxlii.  Tranflatio 
Sandli  Audoeni  Epifcopi,  quando  Normanni  vaftaverunt  Rothomagum, 
&  fuccenderunt  Monafterium  illius,  idus  Maii.  Ipfb  anno  Bellum  con- 
tra  Paganos  Normannos  apud  Lundoniam,  &  item  apud  Quantawic,  & 
rurfum  apud  Hrofefceftram  *.  Anno  dcccli.  Venerunt  Normanni  in  Se- 
quanam.  Eodem  anno  Ceorl  Donnanise  Comes  cum  Donnaniis  contra 
Paganos  Nordimannos  five  Danos  pugnavit,  in  Loco  qui  dicitur  Wicgan- 
beorga,  6c  Chriftiani  vid:oriam,  habuerunt,  &  ipfb  eodem  anno  primum 
hyemaverunt  Pagani  in  Inflila  quse  vocatur  Sceapeige,  quse  fita  eft  in  Ta- 
menfi  flumine ,  inter  Eaft-Seaxum  &  Cantuarios,  fed  ad  Cantiam  propior 
eft  quam  Eaft-Seaxum.  Eodem  quoquc  anno  magnus  Paganorum  exerci- 
tus  cum  cccl  navibus  in  Oftium  Tamenfis  fluminis  venit,  &  Lundoniam 
Civitatem,  qus  eft  fita  in  Aquilonali  ripa  Tamenfis  fluminis,  in  confinio 
Eaft-Seaxum  &  Middil-Seaxum,  fed  tamen  ad  Eaft-Seaxum  illa  Civitas  cum 
veritate  pertinet,  depopulati  funt ;  &  Beorhtulfum  Merciorum  Regem  cum 
omni  exercitu  fuo,  qui  ad  prseliandum  contra  illos  venerat,  in  fugam  ver- 
terunt.  His  ibi  ita  geftis  priedidtus  Paganorum  exercitus  perrexit  in 
Suthrigie,  quse  paga  fita  eft  in  Meridiana  Tamenfis  flummis  ripa,  ab  Oc- 
cidentali  parte  Cantisej  &  Adhelwlfus  Occidentalium  Saxonum  Rex,  & 
Filius  fiius  Adhelbaldus  cum  omni  exercitu  fuo,  contra  pr^efatum  exer- 
citum,  in  loco  qui  dicitur  Aclea ,  diutiffime  pugnaverunt.  Ibique  cum 
diu  acerrime  &  animofe  ex  utraque  parte  pugnatum  effet,  maxima  pars 
Pagarias  multitudinis  funditus  deleta  &  occifa  eft :  ita  qualiter  nunquam 
in  aliqua  regione,  in  una  die,  ante  nec  poft,  ex  eis  occifum  effe  audivimus, 
&  Chriftiani  vi(5toriam  honorifice  tenuerunt,  &  loco  funeris  dominati  funt. 
Eodem  vero  anno  Adhelftan  Rex  Filius  Adhelwlfi  Regis,  &  Ealcherse 
Comes,  magnum  Normannorum  exercitum  in  Cantia;,  in  loco  qui  dici- 
tur  Sandwic,  occiderunt,  6c  ex  navibus  eorum  ix  naves  ceperunt, 
cseteris  per  fiigam  elapfis. 

Anno  dcccliii.  Rex  Adhelwlfus  Filium  fiium  AIfi*edum,  magno  No- 
bilium  &  etiam  ignobilium  numero  conftipatum,  honorifice  Romam  tranf^ 
mifit,  quo  tempore  Dominus  Leo  Papa  quartus  Apoftolicie  fedi  prseerat, 
qui  prffifatum  infantem  Alfredum  confirmavit ,  &  in  Filiura  adoptionis 

U  z  fibimet 


I  ^5"  A      S      S      E      R      I      I 

fibimet  accepit,  &  etiam  un6tum  oleo  confecravit  in  Regem.  Eodem 
quoque  anno  Alcher^e  Comes  cum  Cantuariis,  &  Hiuda  cum  Suthriis,  con- 
tra  Paganorum  exercitum  in  Infula  Tenet  animofe  &  acriter  beUigera- 
verunt,  &  primitus  Chriftiani  vi(Storiam  habuerunt,  prolongatoque  pr^- 
lio  ibidem  ^x  utraque  parte  plurimi  ceciderunt,  &  in  aqua  merfi  fiifFocati 
iiint,  &  Comites  illi  ambo  ibidem  occubuerunt.  Nec  non  &  anno  eodem 
Athelwlfus  poft  Pafcha  Occidentalium  Saxonum  Rex  Filiam  iiiam  Burch- 
redo  Merciorum  Regi,  in  villa  regia  quse  dicitur  Cippenhame ,  nuptiis 
regaliter  fadlis,  ad  Reginam  dedit. 

Anno  DCCCLV.  Rex  Eadmundus  Orientalium  Anglorum  gloriofiflimus, 
coepit  Regnare  viii.  kal.  Januarii,  id  eft,  die  Natahs  Domini,  anno  setatis 
fu£e  XIV.  Hoc  etiam  anno  Lotharius  Imperator  Romanorum  obiit,  Fihus 
Lodwici  Augufti  piiffimi.  Aimo  eodem  eft  Initium  Regni  Karoli  ter- 
tii  Imperatoris  Filii  Lodwici  Secundi.  Eodem  anno  magnus  Pagano- 
,rum  exercitus  hyemavit  in  Infiila  Sceapeige.  Eodem  quoque  anno  Ade- 
Iwlfus  venerabiUs  Rex  Occidentahum  Saxonum,  decimam  totius  Regni 
lui  partem  ab  omni  regali  fervitio  &  tributo  liberavit,  &  in  fempiterno 
grafio  in  Cruce  Chrifti,  pro  redemptione  anim^  fuse  &  Anteceflbrum  fxio- 
rum,  uni  fic  trino  Deo  immolavit.  Eodemque  anno  cum  magno  honore 
Romam  perrexit,  praefatum  Fihum  fiium  Aeifredum  iterum  in  eadem  via 
lecum  ducens :  eo  quod  illum  plus  caeteris  Fihis  fuis  diUgebat.  Ibique 
anno  integro  demoratus  eft.  Quo  peradio  ad  Patriam  fuam  reraeavit,  af^ 
ferens  fecum  Juditham  Karoli  Francorum  Regis  Fiham.  Interea  tamen 
Adhelwlfb  Rege  ultra  Mare  tantillo  tempore  imraorante,  qusedam  infa- 
mia  contra  morem  omnium  Chriftianorum  in  Occidentali  parte  Salwdse 
crta  eft.  Nam  Adhelbaidus  Rex  Adhelwlfi  Regis  Fihus,  &  Eachftanus 
Scireburnenfis  Ecclefise  Epifcopus ,  Eanwlfus  quoque  Sumurtunenfis  pa- 
gse  Comes  conjurafTe  referuntur,  ne  unquam  Adhelwlfus  Rex  a  Roma 
revertens  iterum  in  Regno  reciperetur ,  quod  inauditum  omnibus  fecu<' 
lis  ante  infbrtunium  Epifcopo  &  Comiti  fblummodo  perplurimi  repu- 
tant,  ex  quorum  confiho  hoc  fadtum  effe  perhibetur.  Multi  quoque  Re- 
gali  fbiummodo  infblentiae  deputant,  quia  &  iile  Rex  in  hac  re,  &  in 
multis  aliis  perverfitatibus  pertinax  fuit,  ficut  quorundam  hominum  re- 
latu  audivimus  ,  quod  &  rei  fequentis  approbavit  effedtus.  Nam  rede- 
onte  eo  a  Roma,  praedidtus  Filius  Regis  Adhelwlfi  cum  omnibus  fliis 
Confiliariis,  immo  infiliariis,  tantum  i&cinus  perpetrare  tentati  fiint,  ut 
Regem  a  Regno  proprio  repellerent,  quod  nec  Deus  ita  fieri  permifit, 
nec  Nobiles  totius  Anghae  confenferunt.  Nam  ne  inremediabile  Anghs 
periculum,  belligerante  Patre  &  Filio,  quin  immo  tota  cum  gente  am- 
bobus  rebellante,  atrocius  &  crudefius  per  dies  fingulos,  quafi  clades  in- 
teftina,  augeretur,  ineffabili  Patris  dementia,  &  oranium  aftipulatione  No- 
biiium,  adunatum  antea  Regnum  inter  Patrem  &  Filium  dividitur,  &  O- 
rientales  pagse  Patri ,  Occidentales  Filio  e  contra  deputantur.  Ubi  e- 
nim  Pater  jufto  judicio  regnare  debuerat,  ilhc  iniquus  &  pertinax  Fi- 
iius  regnabat.  Nam  Occidentalis  pars  Anglia  femper  Orientali  princi- 
palior  eft.  Adveniente  igitur  Adhelwlfb  Rege  k  Roma,  tota  illa  genSj 
utdignum  erat,  in  adventu  fenioris  ita  gavifa  eft,  ut,  fi  ille  permitteret, 
pertinacem  Filium  fuum  Adhelbaldum  cum  omnibus  fiiis  Confiiiariis  k 
totius  Regni  fbrte  expellere  vellent.  Sed  ille,  ut  diximus,  nimia  clemen- 
tia  6c  prudenti  confilio  ufiis,  ne  ad  Regni  ,periculum  proveniret,  ita  fieri 
noluit.  Sed  &  Juditham  Karoli  Regis  Filiam ,  quam  a  Patre  fuo  acce- 
perat ,  juxta  fe  in  Regali  fbho  fine  aliqua  fuorum  Nobilium  controverfia 
&  odio,  ufque  ad  obitum  vitsefuse,  contra  perverfam  illius  gentis  confue- 
tudinem,  federe  imperavit.  Gens  namque  Occidentalium  Saxonum  Regi- 
nam  juxta  Regem  federe  non  patitur,  nec  etiam  Reginam  appellare,  fed 
Regis  Conjugem ,  permittit.    Quam  controverfianij  immo  iiifemiam,  de 

quadaia 


A      N      N      A      L      E       S. 

quadam  pertinaci  &  malevola  ejufdem  gentis  Regina  ortam  fuifle  nia- 
jores  illius  terrss  perhibent.  Qu£e  omnia  contraria  ieniori  fuo  &  omni 
populo  ita  peregit,  ut  non  fblmii  fuum  proprium  odium  mereretur,  ut 
I  Reginali  Iblio  projiceretm-,  {ed  etiam  omnibus  fuis  fubfequatricibus  ean- 
dem  peftiferam  tabem  poft  fe  fummitteret.  Pro  nimia  namque  illius  Re- 
gins  malitia  omnes  accolse  illius  terrse  conjuraverunt,  ut  nuilum  unquam 
Regem  fuper  fe  in  vita  fua  regnare  permitterent,  qui  Reginam  in  Re- 
ginali  fblio  juxta  fe  federe  imperare  vellet.  Et  quia,  ut  opinor;  nmltis 
habetur  incognitum,  unde  h^ec  perverfa  &  deteflabilis  conflietudo  in  An- 
gha  uitra  morem  omnium  gentium  primitus  orta  fit,  paulo  latius  mihi 
videtur  intimandum,  quod  a  Doniino  meo  AeLfredo  Angulo-Saxonum  R«' 
ge  veridico,  etiam  f^pe  mihi  referente  audivi,  quod  &  ille  etiam  a  veri^ 
dicis  muhis  referentibus,  immo  ex  parte  non  modica,  illud  fad:um  com- 
memorantibus  audierat.  Fuit  in  Mercia  moderno  tempore  quidam  ftre- 
nuus,  atque  univerfis  circa  fe  Regibus  &  Regionibus  finitimis  formidolo- 
fiis  Rex  nomine  Offa,  qui  vallum  magnum  inter  Britanniam  &  Merciam 
de  mari  ufque  ad  mare  facere  imperavit.  Cujus  Fiham  nomine  Eadbur- 
gam  Beorchtricus  OccidentaUum  Saxonum  Rex  libi  in  Conjugium  acce- 
pit.  Qua;  confeftim,  accepta  Regis  amicitia  &  totius  pene  Regjni  pote- 
ftate,  more  Paterno  Tyrannice  vivere  incoepit,  &  omnem  hominem  exe- 
crare  quem  Brichtridus  diiigeret.  Et  omnia  odibilia  Deo  6c  hominibus 
iacere,  &  omnes  quos  poffet  ad  Regem  acculare,  &  ita  aut  vita  aut  pp- 
teftate  per  infidias  privare.  Et  fi  a  Rege  iilud  impetrare  non  poflet,  ve- 
neno  eos  necabat,  ficut  de  adolefcente  quodam  Regi  diled:ifhmo  hoe  fa.- 
d:um  compertum  habetur ,  quem  cum  ad  Regem  accufare  non  poflet, 
veneno  necavit.  De  quo  veneno  etiam  praefetus  ille  Beorchtricus  Rex 
infccnter  guflafTe  aliquid  refertur ,  neque  enim  illa  venenum  dare  Regi 
propofiierat ,  fed  puero,  fed  Rex  prsoccupavit.  Inde  ambo  periere, 
Detundlo  igitur  Beorchtrico  Rege,  cum  iila  inter  Occidentales  Saxones 
vel  Anglos  diutius  ferri  non  poffet,  ultra  mare  navigans  cum  innumera- 
biiibus  Tliefauris,  Karolum  illum  magnum  atque  famofiflimum  Francorum 
Regem  adiit.  Ad  quem  cum  ante  fblarium  multa  Regi  afferens  dona 
fliaret,  Karolus  ait  s  Elige  Eadbur^a  quem  velis  inter  me  ^  Filium  meum,  qui 
mecum  in  Solario  ijio  ftat.  At  iila  iine  deiiberatione  fluite  refpondens 
ait ;  Si  mihi  eleBio  conceditur,  Filium  tuum  in  quantum  te  junior  eft ,  eltgo. 
Cui  Karolus  refpondens  &  arridens  aif ,  Si  me  eligeres,  haberes  Filium  meum^ 
fed  quia  Filium  meum  elegifti,  nec  me  nec  illum  habebu.  Dedit  tamen  illi  u- 
num  magnum  Monialium  Monafterium,  in  quo  depofito  feculari  habitu, 
6c  Moniaimm  indumento  aflumpto,  per  paucos  annos  AbbatifTa^  funge- 
batur  oiBcio.  Sicut  enim  irrationabiliter  in  propria  vixiffe  refertur,  ita 
multo  inrationabiiius  in  aliena  gente  vivere  deprehenditur.  Nam  a  quo- 
dam  fijs  propris  gentis  homine  conftuprata,  demum  palam  depreheHfi, 
de  Monafterio  juffu  Karoh  Regis  dejeda,  in  paupertatc  &  miferia  letho 
tenus  vituperabiliter  vitam  duxit,  ita  ut  ultimum  uno  fervulo  comitata, 
ficut  a  multis  videntibus  eam  audivimus,  cotidie  mendicans  in  Pavia  mi- 
ferabiliter  moreretur. 

Vixit  ergo  Adhelwlfiis  Rex  duobus  annis  poftquam  ^  Roma  venit,  in 
quibus  inter  aliamulta  prsefentis  vitas  bona  ftudia  cogitans  de  fuo  ad  u- 
niverfitatis  viam  tranfitu,  ne  fui  Filii  poft  Patris  obitum  indebite  inter  fe 
difceptarent,  h2ereditariam,immo  commendatoriam,  fcribere  imperavit  E- 
piftolam :  in  qua  6c  Regni  inter  Filios  fuos ,  duos  fcilicet  Seniores ,-  $c 
proprise  haereditatis  inter  Filios  &  Filiam,  &  etiam  propinquos :  Pecunia-' 
rum  quoque,  qu^e  poft  fe  fupereffent  propter  animam  fuam,  &  Filios,  & 
etiam  Nobiies  fuos,  divifionem  ordinabiiiter  litteris  mandare  procuravit. 
De  qua  prudenti  confideratione  pauca  de  pluribus  pofteris  imitanda  fcri- 
bere  decrevimusi  fcilicet  quse  ad  neceflitatem  anira^  maxime  pertinere 

U  3  intelli- 


IS^  A      S      S       E      R      I       i 

intelliguritur.  Pro  utilitate  nanique  anims  foae,  quam  a  primjevo  juven- 
tutis  fu£e  flore  in  omnibus  procurare  ftuduit,  per  omnem  h^ereditariam 
terram  fuam  femper  in  x.  manentibus  unum  pauperem,  aut  indigenam  aut 
peregrinum,  cibo,  potu,  &  veftmiento  Succefforibus  fuis  ufque  ad  ul- 
timum  diem  judicii  poft  fe  pafcere  prsecepit.  Ita  tamen  ut  illa  terra  ho- 
minibus  &  pecoribus  habitaretur  &  deferta  non  elFet.  Romse  quoque 
omni  anno  magnam  pro  animafua  pecuniam,  ideft  ccc.  Mancuias  por- 
tare  praecepit,  qus  taliter  ibi  dividereturj  fcilicet  c.  Mancufas  in  honore 
Sandti  Petri  fpeciahter  ad  emendum  oleum  ,  quo  impleantur  omnia  lu- 
minaria  iUius  Apoftolicse  Ecclefiae  in  vefpera  Pafchse,  &  sequaUter  in  gaUi- 
cantu,  &  c  Mancufas  in  honore  Sand:i  PauU,  eadem  conditione,  ad  com- 
parandum  oleum  in  Ecclefia  Sandri  PauU  ApoftoU,  ad  implenda  Luminaria 
in  Vefpera  Pafchse  &  in  gaUicantu.  Centum  quoque  Mancufas  univerfaU 
Papse  Apoftolico. 

Anno  DCccLvi.  Hoc  eft  anno  Secundo  KaroU  Imperatoris  tertii.  Anno 
vero  Regni  Adhelwlfi  OccidentaUum  Saxonum  Regis  xviii.  Hunberchtus 
OrientaUum  Anglorum  Antiftes  unxit  oleo,  confecravitque  in  Regem  E- 
admundum  gloriofiffimum  cum  gaudio  magno  &  honore  maximo,  in  ViUa 
Regia  quae  dicitur  Burna ,  quia  tunc  temporis  RegaUs  fedes  erat ,  anno 
aetatis  fuie  xv.  Sexta  feria,  Luna  xxiv.  Die  NataUs  Domini.  Anno dccclvii. 
Adlielwlfus  fkpe  memoratus  Rex  OccidentaUum  Saxonum  viam  univer- 
fitatis  adiit,  &  quievit  inpace,  fepultufque  eftapud  Steningham.  Regna- 
vit  Adhelbaldus  FiUus  ejus  poft  lUum  duos  annos  &  dimidium,  qui  &  ipfe 
antea  cum  Patre  regnavit  annis  duobus  &  dimidio ;  fed  poft  Patrem  con- 
tra  Deum  &  Chriftianorum  dignitatem,  nec  non  &  contra  omnium  Paga- 
norum  confuetudinem,Thronum  Patris  fui  afcendens  Juditham  Karoli  Fran- 
corum  Regis  FiUam,  cum  magna  ab  omnibus  audientibus  infamia,  in  ma- 
trimonium  duxit.  Anno  dccclix,  hoc  anno  ccepit  gelare  xi  kal.  Decem- 
bris,  &  finivit  Non.  ApriUs. 

Anno  DCCCLx.  Adhelbaldus  OccidentaUum  Saxonum  Rex  defiindlus  eft, 
&  in  Scireburna  fepultus,  &  Adhelbridus  Frater  fiius  Cantiam  &  Suthri- 
giam,  Suth-Seaxum  quoque  fiao  Dominio,  ut  juftum  ei*at,  fubjunxit,  re- 
gnavitque  annis  v.  in  cujus  diebus  magnus  Paganorum  exercitus  de  mari 
adveniens,  Wintaniam  civitatem  hoftiUter  invadens,  depopulatus  eft.  Cui, 
cum  ad  Naves  cum  ingenti  prseda  reverterentur,  Ofricus  Hantunenlium 
Comes  cum  fiiis,  &  Adhelwlfus  Comes  cum  Bearrocenfibus  viriUter  obvia- 
verunt,  confertoque  praeUo  longe  ab  omni  oppido,  Pagani  pafEm  truci- 
dantur,  &  cum  diu  refiftere  non  poffent,  muUebriter  fogam  arripiunt,  & 
Chriftiani  loco  funeris  Dominati  funt.  Anno  dccclxiv.  Pagani  Nor- 
manni  five  Dani  hyemaverunt  in  Infiila  Tanet,  &  firmum  foedus  cum 
Cantuariis  pepigerunt ,  quibus  Cantuarii  pecuniam  pro  fbedere  fervato 
reddere  promiferunt.  Interea  tamen  Vulpino  more  Pagani  nodtu  clam 
Caftris  erumpentes,  foedere  dirupto,  &  promifSonem  pecuniie  fpernentes, 
(  fciebant  enim  majorem  pecuniam  fe  furtiva  prsda,  quam  pace  adeptu- 
ros )  totam  Orientalem  Cantiae  plagam  depopulati  fiint.  Anno  dccclxv. 
venerant  Normanni  in  Franciam,  medio  JuUi. 

Anno  DCCCLxvi.  Adheiberchtus  Rex  OccidentaUum  Saxonum,  Frater 
Adhelbaldi,  quinque  annis  Regno  pacifice  &  amicabiUter  atque  honora- 
biUter  gubernato,  cum  magno  fuorum  dolore  viam  univerfitatis  adiit,  & 
in  Scireburna  juxta  Fratrem  fuum  honorabiliter  fepukus  requiefcit.  Eo- 
dem  vero  anno  Adheredus,  Frateripiius  Adhelberchti  Regis  Occidenta- 
liumSaxonum,  Regni  gubernacula  fufcepit.  Et  eodem  anno  magna  Pa- 
ganorum  ClafTis  Angliam  advenit,  &  in  Regno  OrientaUum  Angicrum  hye- 
mavit,  "ibique  iUe  exercitus  maxima  ex  paite  Equeftris  fadtus  eft.  Anno 
DCCCLxvii.  prcedi6tus  Paganoruni  exercitus  de  Orientalibus  AngUs  ad  E- 
boracum  Civitatem  migravit,    quse  in  AquilonaU  ripa  Humbrenfis  flu- 

niinis 


A      N       N      A      L      E       S. 

minis  fita  eft.  Eo  tempore  maxima  inter  Nordanhymbros  difcordia  Di^.- 
bolico  inftindu  orta  fuerat ,  Ikut  femper  populo,  qui  odium  incurrerit 
Dei,  evenire  folet.  Nam  Nordanhymbri  eo  tempore,  ut  diximus,  legi- 
timum  Regem  fuum,  Osbrichtum  nomine,  Regno  expulerant,  &  Tyrannum 
quendam  Aella  nomine,  non  de  Regali  prolapia  progenitum,  fuper  Re- 
oni  apicem  conftituerant.  Sed,  advenientibus  Paganis,  conlilio  divino  & 
optimatum  amminiculo,  pro  communi  utilitate  difcordia  illa  ahquantu- 
lum  fedata,  Osbrichtus  &  Aelia,  adunatis  viribus,  congregato  exercitu,  Ebo- 
racum  oppidum  adeunt.  Quibus  advenientibus  Pagani  confeftmi  fugam 
arripimit,  &  intra  Urbis  raoenia  fe  defendere  procurant.  Qiiorum  fugam 
&  pavorem  Chriftiani  cernentes,  etiam  intra  Urbis  moenia  eos  perfequi  6c 
murum  fi'angere  inftituunt,  quod  &  fecerunt.  Nonenim  tuncadhuc  illa 
Civitas  firmos  &  ftabiiitos  muros  iilis  temporibus  habebat.  Cmnque 
Chriftiani  murum  ut  propofuerant  fregifTent ,  &  eorum  magna  pars  in 
Civitatem  fimui  cum  Paganis  intrafTet,  Pagani  doiore  &  neceffitate  com" 
pulfi  fiiper  eos  atrociter  irrumpunt,  c^dunt,  fugant,  profternunt  intus  6c 
extra,  iilic  maxima  ex  parte  omnes  Nordanlaymbrenfium  capti,  occifis  duo- 
bus  Regibus,  cum  muitis  Nobiiibus  ibi  occubuerunt.  Reliqui  vero,  qui 
evaferunt,  pacem  cumPaganis  pepigerunt.  Eodem  anno  Ealchftanus  E- 
pifcopus  Scireburnenfis  Ecciefise  viam  univerfitatis  adiens ,  poftquam  E- 
pilcopatum  per  l.  annos  honorabiiiter  rexerat ,  in  pace  in  Scireburnani 
fepultus  eft.  Anno  dccclxviii.  fimes  vaiida.  Anno  eodem  Aeifi'edus  ve- 
iierabilis  Rex  Secundarii  tamen  tunc  Ordine  fretus ,  uxorem  de  Mercia, 
Nobilemfcil.  genere  Adhelredi  Gainorum,  Fiiiam  Comitis  qui  Cogno- 
minabatur  Muciii,  fiibarravit  &  duxit.  Eodem  vero  anno  prsedidrus  Pa- 
ganorum  Exercitus  Nordanhymbros  relinquens  in  Merciam  venrt  &  Sno- 
tengaliam  adiit,  ibidemque  hyemavit.  BurcliredusRex  Merciorum,&  om- 
nes  ejufdem  gentis  opcimates,  nuncios  ad  ^thelredum  Regem  Occiden- 
taiium  Saxonum ,  &  ad  Aifredum  Fratrem  ejus  confeftim  dirigunt,  fiip- 
pliciter  obfecrantes,  ut  ilii  illis  auxiharentur ,  quo  poffent  contra  pi*2e- 
fatum  pugnare  exercitum ,  quod  &  facile  impetraverunt.  Cumque  Pa^ 
gani  tuitione  arcis  muniti  beilum  dare  negarent,  &  Chriftianis  frangere 
murum  non  fuppetebat,  pax  inter  Mercios  &  Paganos  fadta  eft.  Anna 
DCccLxix.  Item  fames  magna  &  mortahtas  iiominum  &  peftis  animaiium. 
Eodem  anno  prsefatus  Paganorum  Exercitus  iterum  ad  Nordanhymbros 
equitans  Eboracum  Civitatem  adiit,  &  ibi  anno  integro  manfit. 

Anno  Dominic^  Incarnationis  dccclxx.  PafTus  eft  Sandrus  Edmundus, 

Sandiffimus  Deoque  acceptus  Rex  Orientalium  Anglorum.     Eadmundus 

ex    antiquorum  Saxonum  Nobiii  profapia   oriundus  a  prinijevo  fuse   ae- 

tatis  tempore  cultor  extitit  veraciflimus  fidei  Chriftianse.     Qui  atavis  Re- 

gibus  editus,  cum  bonis  poiieret  moribus,  omnium  comprovincialium  una- 

nimi  fauore  non  tantum  eiigitur  ex  generis  fucceffione,  quantum  rapitur  ut 

eis  prseefret  fceptrigera  poteftate.     Nam  erat  ei  fpecies  digna  Imperio, 

quam  fereniffimi  cordis  jugiter  venuftabat  tranquiiia  devotio.     Erat  om- 

nibus  blando  eloquio  effabiiis,  humilitatis  gratia  prociivis,  &  inter  fuos  co- 

asvos  mirabili  manfuetudine  refidebat  Dominus,  abfque  ullo  faftu  fliper- 

biae.     Jamque  vir  fandlus  prseferebat  in  vuitu  quod  poftea  manifeftatmn 

eft,  Divino  nutu,  quoniam  puertoto  conamine  virtutis  arripuit  gradum, 

quem  Divina  pietas  pr^fciebat  Martyrio  finiendum.     Beatus  Eadmundus 

confecutus  culmen  Regiminis,  quantas  fuerit  in  fiibiedios  benignitatis,  quan- 

tse  in  perverfbs  diftridlionis,  non  eft  noftrse  facultatis  evoivere,  qui  ejus 

minima  quo  conveniret  fermone  non  pofTumus  expedire.     Siquidem  ita 

columbinse   fimplicitatis  manfiietudine  temperavit  ferpentinse  cailiditatis 

aftutiam,  ut  nec  antiqui  hoftis  deciperetur  fimulatione  fraudulenta,  nec  ma- 

lignorum  hominum  reciperet  contra  juftitiam  fententias,  rm  quam  nefcic' 

hat  diligentijjme  invejiigans.     Gradienfque  yia  Regia,  nec  declinabat  ad  dex- 

teram 


Ifp 


6o  A      S      S      E      R      I      I 

teram  extollendo  fe  de  meritis,  nec  ad  finiftram  fuccumbendo  vitiis  hu- 
manse  fi-agilitatis.     Erat  quoque  egentibus  dapfilis  liberaliter,  pupillis  & 
viduis  clementiflS:mus  Pater,   lemper  habens  pras  oculis  diduni  illius  Sa- 
pientis.     Principem  te  conjlituerunt,   noli  extoUi,  fed  ejio  in  illis  quafi  unm  ex 
zUis.     Cumque  tam  con^icuis  m  Chrifto  &  Ecclefia  emineret  bonorum 
actuum  ornamentis,  ejus  patientiam,  ficut  &  Sandi  Job,  aggreffus  eftex- 
periri  inimicus  humani  generis,  qui  eo  bonis  juftius  invidet,   quo  appe- 
titu  bon^  voluntatis  caret.     Quo  circa  unum  ex  fiiis  membris  ei  adver- 
larium  immifit,qui,omnibus  qu^  habuerat  undecunque  fublatis,ad  impatien- 
tiani  fi  pOiTet  erumpere  cogeret,  ut  defperans  Deo  in  faciem  benediceret. 
Fuic  autem  idem  adverfarius  Hinguar  vocabulo  didtus,   qui  cum  altero 
Hubba  nomine,  ejuldem  perverfitatis  homine,  nifi  divina  impediretur  mi- 
feratione ,    conatus  eft  in  exterminium  adducere  totius  fines  Britannise. 
Prffididli   iniqui  Duces  Hinguar  &  Hubba  Nordanhymbrorum  primitus 
aggreffi  expugnare  provinciam,  gravi  depopulatione  totam  pervagantur  ex 
ordine.     Quorum  peflSmis  conatibus  nuUus  refiftere  potuit  ex  provincia- 
libus,  quin  multabantur  merita  fiipernse  indignationis  ira,  agente  miniftro 
iniquitatis  Hubba.     Quem  prseda  ^<5ta  Hinguar  reliquit  ibi  crudelitatis 
■focium,  &  a  Boreali  parte,  Orientali  fiabitoaftans  cum  magna  ClafTe,  ad 
ejus  quandam    Civitatem  latenter  appulit,  quam   ignaris   Civibus  intro- 
grelTus  ignibus  cremandam  dedit.     Pueros  fenes  cum  junioribus  in  plateis 
Civitatis  obviam  fi^ados  ingulat  &  Matronalem  feu  Virginalem  pudici- 
tiam  ludibrio  tradendam  mandat.     Maritus  cum  Conjuge  aut  mortuus  aut 
moribundus  jacebat,  in  limine  infans  raptus  a  Matris  uberibus  ut  major 
elTet  ejulatus  trucidabatur  coram  Maternis  obtutibus.     Cumque  jam  mul- 
titudine  interfedtorum  achemeniam  rabiem  non  tantum  exfaturaffet,  quan- 
tum  fatigatus  impofterum  detuliflet,  evocat  quofdam  Plebeios,  quos  fiio 
gladio  credidit  elfe  indignos,  ac  ubi  Rex  eorum  tunc  temporis  vitam  de- 
geret  fblicitus  perfcrutator  inveftigare  ftudet.     Nam  ad   eum  fama  per- 
venerat,  quodidemRex  gloriofiis,  videl.  Eadmundus,  florenti  aetate  £{  ro- 
buftis  viribus  bello  per  omnia  effet  ftrenuus,  &  idcirco  feftinabat  pallim 
neci  tradere,  quos  circumcirca  poterat  reperire,  ne  ftipatus  Militum  agmi- 
ne  ad  defenfionem  fiiorum  polTet  Rex  fibi  refiftere ,   qui   morabatur  eo 
tempore  ab  urbe  longius,in  Villa  quse  lingua  eorum  Hegelifdum  dicitur,a  qua 
&  filva  vicina  eodem  nomine  vocatur.     Exiftimans  impiiffimus,  ut  fe  rei 
veritas  habebat ,   quia  quanto  fiius  funeftus  fatelles  prsoccuparet  ad  inte- 
ritum  perducere,  tanto,  fi  dimicandum  effet,  Regius  occurfus  in  exercitu 
Gontraheret  minus.     Dirigit  impius  Hinguar  Dux  ad  Sand:um   Eadmun- 
dum,  accito  uno  ex  commilitonibus,  qui  exploret  quse  fit   ei  fiimma   rei 
familiaris,   improvifum,  ut  contigit,  quaerens  fubjugare  tormentis,  fi  ejus 
nollet  obtemperare  feralibus  edidiis.     Ipfe  cum  grandi  Comitatu  fuccen- 
turiatus  lento  pede  fiibfequitur,  &  iniquae  legationis  bajuio  imperat  ut  ti- 
moris  periculo  nudus  ita  incautum  adoriatur.     Terra  Marique  metuendm 
Dominus  nofier  Htnguar^  inviUififimus  J{ex,  diverfas  Terras  fubficimdo  fihi  ar- 
mis,  ad  hujus  Provi?icite  optatum  litui  cum  multis  Navibus  hyematurtis  appulit , 
atque  idtirco  mandat  ut  cum  eo  antiquos  "Thefauros  (3  paternas  divitias  fub  eo 
regnaturus  dividas.     Cujus  fi  ajpernaris  potentiam  innumeris  legionibus  fultam 
tm  prajudicio  &  vita  indignm  judicaheris  ^  regno.     Quo  audito  Rex  San- 
<5tiffimus  alto  cordis  dolore  ingemuit,  &  diredlo  Nuncio  ait.     Omiiipotens 
rerum  arbiter  tefiis  ajfifiit  quod  me  feu  vivum  feu  mortuum  nullus  feparabit  a 
charitate  Chrijii-,  cujm  in  confiejfione  Baptifmatis  Jufcepi  annulum  fidei,  abrenun- 
tiato  Satana  cs?  omnibm  Fompis  ejm.     §^a  abrenuntiatione  contigit  ut  ad  lau- 
dem  ^  gloriam  aternce  Trinitatis  tertio  mererer  eonfecrari,  delihutm  ob  compendium 
perennis  vitce  SanBificati  Chrifmatis perun^tliom.     Primo  quidem  accepta  fiola la- 
vacri  falutaris :  Secundo,  per  confirmationem  exhibitam  majufculo  Pontificali  fig" 
naculo :  Tertio,  ubi  mfira  &  totius  populi  communi  acclamatione  ufu-s  fum  has 

regni 


A       N       N      A       L       E       S.  idl 

re<T?ii  perfunHoria  potejhte.     Sicqiie  mguento  myflicee  confecrationii  tripliciter  ir- 

roratus  Anglorum  rei  publicie   decrevi  plus  prodejfe   quam  prcsejje ,   ajpernando 

Jtibdere  colla  jugo  niji  divino  Jervitio.     Et  ait  ad  eum  qiii  de  conditione  re- 

gni  locuturus  ab  impiiffimo  Hinguar  fuerat  milTus,  iSladefailus  cruore  meo- 

rum  mortis  fupplicio  dignus  extiteres,  Jed  plane  Chrijii  mei  exemplum  fecutus  nolo 

commaculare  nianus,   qui  pro  ejus  nomine  paratus  fum  occumbere.     Ideo  veloci 

vradu  rediem  fejiinus  Domino  tuo  hcec  rejponfa  perfer  quantocius.     Sandtus  vir 

'&  RexEadmundus  vix  verba  compleverat,  6c  renunciaturus  Miles  iniquus 

refponfa  glonofi  Regis  fuo  iniquo  Domino  pedem  de  domo  extulerat,  cum 

ecce  obvius  iniquiflimus  Judex  Hmguar  jubet  breviloquio  ut  utatur,  illi 

pandens  per  omnia  arcana  Regis  ultima,    quae  ille  dum  exequitur,    im- 

perat  Tyrannus  circumfundi  omnem  turbam  iuorum  interius,  folumque 

Regem   Sandtum  teneant,   quem  fuis  legibus   rebellem  jam  cognoverat. 

Tunc  Sand:us  Rex  Eadmundus  in  Palatio  ut  membrum  Chrifti  projedtis 

armis  capitur,  &  vinculis  ai-dtioribus  ardtatus  conftringitur,  atque  inno- 

cens  fiititurante  impium  Ducem,  quafi  Chriftus  ante  Pilatum  prsfidem, 

(  cupiens  ejus  iequi  veftigia,  qui  pro  nobis  immolatus  eft  hoftia.     Vindus 

i  itaque  muitis  modis  iliuditur,  ac  tandem  fuftigatus  acri  inftantia  perduci- 

I  tur  ad  quandam  arborem  vicinam,  ad  quam  religatus  flagris  diriflimis  diu- 

I  tifSme  vexatur,  nec  vincitur,  femper  Chi-iftum  invocando  flebilibus  voci- 

I  bus.     Quapropter  Adverfarii  in  furorem  verfi,  quafi  ludendo  ad  fignum,     - 

(  eum   toto  corpore  fagittarum  telis   confbdiunt,  multiplicantes  acerbita- 

tem  cruciatus  crebris  telorum  ja6tibus,  quoniam  vulnera  vulneribus  im- 

primebant,  dum  Jacula  Jaculis  locum  dabant.     Sicque  fadtum  eft  utfpi- 

culorum  terebratis  aculeis  circumfofltis  palpitans  horreret  velut  afper  hy- 

ricius,  aut  fpinis  hirtus  carduus,  in  paflione  fimilis  Sebaftiano  egregio  Mar- 

tyri.     Cum  autem  Sand:um  Dei  Martyrem  Eadmuudum  conipiceret  ini- 

quus  Hinguar  nec  fic  prsebere  laniftis  affenfum,  fed  viva  voce  jngiter  in- 

(  clamantem  Chriftum,  li(!t:ori  mandat  protinus  ut  amputet  caput  ejus.     Ille 

i  leminecem,  cuiadhuc  vitalis  calor  palpitabat  in  tepido  pedtore,   ut  vix 

poiTet  fiibfiftere,    avellit  cruento  ftipiti  feftinus,  ayulfumque,  retediis  co- 

itarum  latebris  prse  pundtionibus  crebris,  ac  fi  raptum  eculeo  aut  fsevis  tor- 

I  tum  ungulis,  jubet  caput  extendere  quod  femper  fuerat  infigne  Regali  Dia-  ■ 

demate.     Cumque  ftaret  mitiflimus  ut  aries  de  toto  grege  eledus,  volens 

felici  commercio  mutare  vitam  feculo,  divinis  intentus  beneficiis  jam  re- 

creabatur  vifione  internse  lucis,  qua  in  agone  pofitus  fatiari  cupiebat  at- 

I  tentius,  unde  inter  verba  Orationisquamfudit,  eum  arrepto  pugione  fpi- 

culator   uno  idtu  decapitando  hac  luce  privavit.     San(5tus  itaque  Dei 

Martyr  Eadmundus  duodecimo  kalendas  Decemb.  Deo  gratiflimum  holo- 

cauftum  igne  paffionis  examinatus,  cum  palma  vidiorise  &  corona  jafticise 

Rex  &  Martyr  intravit  Senatum  Curise  Celeftis,  talique  exitu  crucis  mor- 

tificationem,  quam  jugiter  in  fiio  corpore  Rex  pertulit ,  Chrifti  Domini 

fui  fecutus  veftigia  confummavit.     Ille  quidempurus  fceleris,  in  columna 

ad  quamvindtus  fuit,  fanguinem  non  pro  fefed  pro  nobis  flagellorum  fuo- 

rum  figna  reliquit ;  ifte,  pro  adipifcenda  gloria  immarceicibili,  cruentato 

I  ftipite  fimiles  poenas  pro  ejus  amore  dedit,   ille  integer  vitce,  ob  deter- 

(  gendam  rubiginem  noftrorum  facinorum,  fuftinuit  benigniflSmus  immanium 

(  clavorum  acerbitatem  in  palmis  &  pedibus ;  ifte,  propter  amorem  nomi- 

!  mis  Domini,  toto  corpore  gravibus  fagittis  horridus,  &  meduUitus  afpe- 

I  ritate  tormentorum  dilaniatus,  in  confeifione  patienter  perftitit,  quam  ad 

•  ultimum   accepta  capitali    fententia  finivit.     Cujus   corpus  ita   truncum 

&  aculeis  hirfutum  relinquentes,   cuni  luo  au<5tore  Dani,  Miniftri  Diabo- 

li,   illud   Caput  San(Stum ,    quod   non  impinguaverat  peccatoris  oleum  , 

fed    certi  Myfterii   Sacramentum ,    in   filvam ,    cui   vocabulum   eft  Ha- 

eglefdum,  recedentes afportaverunt,  ac inter  denia  veprium  fiute(5ta longius 

projedtum'  occuluerunt ,  id  omni  ^gacitate  elaborantes ,  ne  £l  Chriftianis 

X  ftuos 


162  A       S       S       E       R       T       I 

quds  vix  paucds  reliquerant ,  facratiffimum  corpus  Martyris  cum  capitc 

pro  tumulantium  modulo  honeftae  traderetur  fepultnrse.     Quidam  autem 

Chriftianje  religionis  delitefcendo  interfuit  pr^dido  horribiii  fped:aculo, 

quem  fubtradtum,  ut  credimus,  Paganorum  gladiis,  divina  providentia  ad 

manifeftandum  hujus  rei  indaginem  refervavit,   licet  omnino  ignoraverit 

quid  de  capite  fad;um  elTet,    nili  quod  cum  eo  carnifices  Danos  interio- 

rem  lilvam  petere  confpexiffet.     Qtiamobrem  quantulacunque  reddita  Ec- 

clefiis  pace,  coeperunt  Chriftiani  de  latibulis  confurgere,  diligenti  inquili- 

tione  fatagentes  ut  caput  fiii  Regis  &  Martyris  inventum  reliquo   cor- 

pori  unirent ,   &  juxta  fuam  fecultatem  cum  digno  honore  reconderent. 

Siquidem  Paganis  abeuntibus ,  &   depopulationi  quoquo  locorum   ope- 

ram  dantibus,  illud  corpus  fandtiffimum  adhuc  fub  dio   pofitum,  facil- 

lime  eft  repertum  in  eodem  campo  ubi  Rex  occubuit,  completo  curfii  fiii 

certaminis.     Quo,  propter  antiquam  beneficiorum  memoriam,  &  ingenitam 

Regis  clementiam,  populi  undique  gratuito  confluentes,  coeperunt  moefto 

animo  graviter  ferre,  quod  caruifTent  tanta  corporis  portione.     Quorum 

animis  fupera  infpiravit  benignitas,  poftquam  audierunt  illius  verba  utiha, 

qui  tant^e  vifioni,  ut  didtum  eft,  particeps  aftiterat,  ut  colledta  plurimo- 

rum  multitudine  quaquaverfiim  per  invia  filvarum  experirentur,  fi  ad  id 

loci  devenire  contingeret,  quo  viri  fandii  caput  jaceret.    Pro  certo  ete^ 

nim  omnibus  vera  fapientibus  inerat,   quod  alienae  fediae  cultores  invi- 

dendo  noftrse  fidei  fiiftuUfrent  caput  Martyris,  quod  non  longius  infra 

denfitatem  faltus  abfcondiffent ,   aut  vih  cefpite  obrutum,  aut  avibus  & 

feris  devorandum.     Cumque  inito  confiho  omnes  pari  afFedlu  ad  id  con- 

currerent,  decreverunt  ut  cornibus  vel  tubis  dudtihbus  finguli  contenti 

effent,    quatenus  circumcirca  pervagantes  vocibus  aut  tubarum  ftrepitu 

fibi  mutuo  innuerent,  ne  aut  luftrata  repeterent,  aut  non  luftrata  defere- 

rent.     Quod  ut  fadtum  eft,  res  didtu  mirabihs  &  fecuhs  inaudita  contigit, 

quippe  caput  fandti  Regis  longius  remotum  a  fuo  corpore  prorupit  in 

vocem>   abfque  fibrarum  opitulatione,  aut  arteriarum  praecordiah  munere. 

Vefpilionum  fane  more  pluribus  pedetentim  invia  perluftrantibus,  cum  jam 

poflfet  audiri  loquens  ad  voces  fe  invicem  cohortantium,    &  utpote  focii 

ad  fbcium  alternatim  clamantium  ubi  es,   illud  refpondebat  defignando 

locum,  patria  hngua  dicens,  her,  her,  her,  quod  interpretatum  latinus  fermo 

exprimit  htc,  hic,  hic,  nec  unquam  eadem  repetendo  clamare  deftitit,  quoad 

omnes  ad  fe  perduxit.     Palpitabat  mortuse  hnguse  pledrrum  infia  meatus 

faucium,  manifeftans  in  fe  Verbigense  magnaha,  qui  rudenti  afellas  humana 

compegit  verba,  ut  increparet  propheticam  infipientiam.     Hsec  magnaha 

Chriftus  fuo  conceffit  Martyri  primum,  &  muha  poft  aha  contuht  &  con- 

fert  adhuc,  qui  vivit  in  fecula  feculorum. 

Paffus  eft  autem  Sandtus  Eadmundus  Orientahum  Anglorum  Rex  glo- 
riofiffimus  xii.  kalen.  Decembris.  Anno  Chrifti  Incarnationis  dccclxx. 
Indidtione  tertia,  fecundaFeria,  Luna  XXII.  Anuo  setatis  fiias  xxix.  An- 
no  vero  Regni  fui  xvi.  Et  anno  etiam  xv.  Imperii  Karoh  tertii  Au- 
gufti  Fihi  Lodovici  Secundi  Augufti.  Hoc  eft  autem  anno  v.  Adhe-  ■ 
redi  Regis  Occidentahum  Saxonum. 

Sandto  Rege  fic  martyrizato,  proh  dolor  !  Pagani  nimium  gloriantes,  per 
Merciam  item  in  Orientales  Anglos  tranfierunt,  &  ibi  in  loco  qui  dicitur 
Theodfbrda  hyemaverunt,  &  totam  illam  regionem  flio  dominio  fub- 
diderunt,  eo  quod  omnes  fbrtiores  &  nobiliores  ejufdem  gentis  una  cum 
fandto  Rege,  five  ante  beatum  Regem,  crudeliter  occubuerunt.  Eodem 
quoque  anno  Dominus  Ceolnothus,  Archiepifcopus  Doi*oberni£e,  viam  uni- 
verfitatis  adiens,  in  eadem  Civitate  in  pace  Sepultus  eft. 

Anno  DCCCLxxi.  Exofse  memori^e  Paganorum  Exercitus  Orientales  An- 
glos  deferens,  &  Regnum  Occidentalium  Saxonum  adiens,  venit  ad  Villam 
Regiam  quas  dicitur  Redinga,  in  Meridiana  Tamenlis  fluminis  ripa  fitam, 

in 


A       N       N       A       L       E       S.  \QY 

bus  iii  eadem  conditione  obfides  dedic,  &  junivit  nullo  modo  fe  volun- 
tati  eoruin  contradicere  velle,{ed  obediens  in  omnibus  elfet.  Anno  dccclxxv, 
Scepe  memoratus  Paganorum  Exercitus  Hreopedun  deferens  in  duas  ie 
divifit  tm'mas,  cujus  altera  pars  cum  Halfdena  in  Regionem  Nordanhym- 
brorum  perrexit,  Sc  ibi  hyemavit,  juxta  flumen  quod  dicitur  Tine,  &  totam 
Regionem  Nordanhymbrorum  fuo  fubdidit  dominio :  nec  non  &  Pi6tos 
&  Strecledenfes  depopulati  funt.  Altera  quoque  pars,  cum  Guthram  &  Oske- 
tello  &  Anando,  tribus  Paganorum  Regibus,  ad  locum  qui  dicitur  Gran- 
tebriege  pervenit,  6c  ibi  hyemavit.  Eodem  anno  Aeifredus  Rex  navali 
prslio  in  Mare  contra  vii  naves  Paganorum  belligeravit ,  &  unam  ex  eis 
cepit,  cKteris  per  fugam  elapfis.  Anno  dccclxxvi.  Pag:anorum  Exercitus 
jiodte  clam  de  Grantebrycge  exiens,  caflellum  quod  dicitur  Waerham  in- 
travit.  Cum  quo  Aelfi-edus  Rex  Occidentalium  Saxonum  foedus  firmi- 
tcr  pepigit,  ea  conditione  ut  ab  eo  difcederent.  Cui  ille  Exercitus  ele- 
d:os  obfides ,  quantos  fblus  nominavit,  fine  ulla  conttoverfia  dedit ,  nec 
non  &  Sacramentum  in  omnibus  Rehquiis,  quibus  ille  Rex  maxime  poft 
Dcum  confidebat,  juravit ;  in  quibus  &  fuper  armillam,  fuper  quam  nec 
alicui  genti  prius  jurare  voluit ,  ut  citiffime  de  regno  flio  fe  exiturum 
efTe :  fed  more  fuo  fblita  fallacia  utens,  &  obfides,  &  juramentum,  atque 
fidem  promilTam  non  cuftodiens,  nodte  quadam  foedere  dirupto  omnes 
Equites,  quos  Rex  habebat  Occidit,  indeque  verfus  in  Domnaniam,  ad  lo- 
cum  qui  dicitur  Anglice  Exanceaftra  ( quse  Civitas  in  Orientali  ripa  flu- 
minis  Exa  fita  eft )  prope  Mare  Meridianum,  ibique  hyemavit.  Eodem 
quoque  anno  Halfdena,  Rex  illius  partis  quse  in  Nordanhymbris  erat,  to- 
tam  regionem  libimet  fuifque  divifit,  &  iUam  ciim  fuo  Exercitu  co- 
luit. 

Rollo  cum  fiiis  anno  eodem  Normanniam  penetravit  x:v  kal.  Decembr. 
Idem  Normannorum  Dux  Rollo,  cum  in  antiqua  Bf itannia,  five  Anglia, 
hyemaret,  militaribus  fretus  copiis,  quadam  no<Ste  ffuirur  vifione,  moxfu- 
turse  certitudinis.  Vifxim  cnim  eft  fibi  dormicnti,  fiipra  fe  &  Exercitum 
luum  fubito  exfurrexiire  examen  apum ,  fuoque  ftridore  avolare  verfus 
occidentem  per  Maris  medium,  terramque  petentes  infidere  gregatim  in 
j&ondibus  diverfarum  arborum ,  moxque  omncm  circa  regionem  quafi 
advenientibus  cbngratulantem,  afperfam  coloribus  variorum  florum.  Evi- 
gilans  itaque  induftrius  Dux,  fecum  prinio  vifionem  tradtat,  ejufque  figni- 
ficajitiam  fapienter  ad  requiem  curfiis  fui  fiiorumque  in  eifdem  partibus, 
ubi  apes  viderat  requieviffe,  conjed:at.  Pulchreque  in  hanc  fpem  con- 
fbrtatur ,  quod  tota  illa  regio  fiibitis  floribus  induebatur.  Erat  enim  hoc 
quafi  quaidam  divinae  pietatis  evocatio  ,  ut  ex  Dei  munere  adepta  terra 
illa  mox  in  Chrifti  floreret  titulo,  variifque  virtutum  floribus  in  vera  reli- 
gione  fua  fiiorumque  ornaretur  fucceffio.  Advocatis  ergo  fuis  ftrenuus 
Dux  edocet  fbmnium,  illucque  totius  Claffis  jubet  parari  curfum.  Afpi- 
rat  quoque  profpere  divina  miferatio,  tum  neceffario  venti  fpiraculo,  tum 
Maris  &  Coeli  habitu  jocundiffimo  fubeunt  Sequanae  hoftium ,  optatoque 
curfii  perveniunt  ad  ipfam  Metropolim  Rothomagum,  fiuntque  rebellan- 
tium  internicies,  dedentium  vero  fe,  &  eorum  fbcietati  confaventium  de- 
fenfio  &  requies.  Amore  ergo  pacis,  potiffimum  autem  prselii  tsedio  al- 
led:o  Francorum  Rege  ,  impellenteque  hinc  gratia  illinc  violentia ,  fadta 
eft  tota  regio  illa  Ducis  fuorumque  Normannorum  Dominica,  ut  eam 
fcilicet  fuis  ufibus  poffiderent,  &  in  Regis  Francorum  fidelitate  eam  fibi 
recognofcerent,  &  defervirent.  Sufcepta  itaque  tota  monarchia  illa,  redic 
inclitus  Dux  Rothomagum,  deftrudlum  ejus  relevat  murum,  reparat  pro- 
pugnacula ,  foffaque  6c  i:urribus  ejus  ambit  moenia.  Interea  fiequentius 
accerfito  ad  colloquium  fuum  ejus  Archiepifcopo  Francone,  venerabilis 
vitE  viro,  divinse  Religionis  inftruitur  documento;  &  fuper  talibus  pau- 
latim  ccepit  deledtari ,  interius  infpirante  Spiritu  Sando.    Abluitur  tan- 

X  3  dem, 


i66  A     s     s     E     R     1     I 

dem ,  eodem  Pontificante ,  divins  Regenerationis  Sacramento  in  agnitio- 
nem  Dei,  ejufque  ex^mplo  omnis  exercitus  ejus  eodem  modo  Chrifcore- 
generatus  in  aibis  candefcit,  fidei  infiftit.  Deinde  Chriftian^  fidei  amator 
gloriofus  Dux  in  combuftis  Ecclefiis  &  Monafteriis  reparandis  in  Chrifti 
honore ,  landorumque  corporibus  referendis ,  quas  fua  fuorumque  hoftili 
ablata  fiierant  formidine ,  relataque  ad  fua  ampliori  relocavit  cultu  & 
reverentia ;  fiimmo  enim  ftudio  ufus  eft  &  diligentia  circa  fandtorum  reli- 
quias  devotius  recondendas ,  adhibitis  in  eorum  famulitio  Ciericis  vel 
Monachis,  prout  didicerat  quofque  fuiflTe  in  lingulis  fandtorum  locis.  Ter- 
ras  etiam,  non  fblum  eas  quse  ex  antiquo  eis  adiacebant,  verum  pluresfiir 
peraddidit,  ut  eos  interceffores  haberet  apud  Deum ,  qui  eos  fibi  fandli- 
ficavit.  Omnibus  itaque  redite  curatis  verus  Chrifticola,  utpius  Paterom- 
nibus  pie  pr^fuit.  Ipfb  anno  hoc  Lodwicus  Rex ,  Filius  Lodwici  Im- 
peratoris,  obiit.  Item  ipfb  anno  Karolus  Italiam  ingreditur,  &  eandem 
terram  per  aliam  viam  Karlomannus  intravit.  Inde  Karolus  Tertius  fii- 
git,  &  in  eodem  itinere  mortuus.  Anno  dccclxxvii.  Item  Exercitus  Pa- 
ganorum  Werham  deferens,  partim  equitando,  partim  navigandoj  fed 
cum  pervenerunt  ad  locum,  qui  dicitur  Swanawic,  perierunt  cxx  e  navibus ; 
equeftrem  vero  exercitum  Rex  Alfi-edus  infequens,  quoufque  venit  ad  Ex- 
anceftram,  ibi  accepit  obfides  &  juramentum  ab  eo,  ut  cito  difceffurus  e- 
rat.  Ipfb  anno,  menfe  Augufto,  ille  exercitus  perrexit  in  Merciam,  &il- 
iam  regionem  Merciorum  partim  dedit  Ceolwlfb  cuidam  infipienti ,  Re- 
gis  Miniftro ,  partim  inter  fe  divifit.  Anno  dccclxxviii.  Magnus  Paga- 
norum  Exercitus  Danorum,  five  Nordmannorum,  poft  Theophaniam,  la- 
tenter  Cippanham  Villam  Regiam  adiit ,  quse  eft  fita  in  finiftrali  parte 
Pagse  Wiltunenfis ,  in  Orientali  ripa  fluminis  Abon,  &  ibi  hyemavit,  5c 
multos  ejufdem  Occidentalium  Saxonum  gentis  ultra  mare  compulit  ho- 
ftili  vi ,  ut  pro  penuria  atque  pavore  navigarent  &  abdicarent  fe  in  O- 
ceano.  Et  maxima  ex  parte  omnes  illius  regionis  habitatores  fuo  fiibdi- 
derunt  dominio.  Eodem  tempore  Alfredus  fkpe  fupra  memoratus,  Rex 
Occidentalium  Saxonum ,  cum  paucis  fuis  Nobilibus,  &  etiam  cum  qui- 
bufdam  Militibus  &  Vaflallis ,  per  filveftria  &  gronnofa  Sumertunenfis 
Pagse  loca,  in  magna  tribulatione  &  anguftia  inquietam  vitam  ducebat. 
Nihil  enim  habebat  quo  uteretur,  nifi  quod  a  Paganis,  &  etiam  a  Chri- 
ftianis,  qui  fe  Paganorum  fubdiderant  dominio,  fiequentibus  irruptioni- 
bus  aut  clam  aut  etiam  palam  fiabtraheret.  Et,  ut  in  vita  Sandti  Patris 
Neoti  legitur,  diu  latebat  apud  quendam  fiium  vaccarium.  Contigit  au- 
tem  die  quadam  ut  Ruftica,  uxor  videlicet  illius  vaccarii,  pararet  ad  co- 
quendum  panes,  &  ille  Rex  fedens  fic  contra  focum,  prseparavit  fibi  ar- 
cum  &  fagittas ,  &  alia  bellorum  inftrumenta.  Cum  vero  panes  ad  ig- 
nem  pofitos  ardentes  afpexit  illa  infelix  mulier,  feftinanter  currit  &amo- 
vit  eos,  increpans  Regem  invidtiffimum  &  dicens,  heus  homot 
Urere  quos  cernis  panes  girare  moraris, 
Cum  nimium  gaudes  hos  manducare  calentes  ? 
Mulier  illa  infaufta  minime  putabat  illum  effe  Regem  Alfi-edum,  qui 
tot  bella  geffit  contra  Paganos,  tantafque  vidtorias  accepit  de  eis.  Non 
folum  autem  eidem  gloriofb  Regi  vidiorias  de  inimicis,  &  profperitotem 
in  adverfis  conferre  Dominus  dignatus  eft,  verum  etiam  ab  hoftibus  fi- 
tigari,  adverfitatibus  affligi,  defpedu  fuorum  deprimi,  mukotiens  eum  i- 
dem  benignus  Dominus  permifit,  ut  fciret  quoniam,  unus  efi  ommum  Do- 
minus ,  cui  curvatur  omne  genu,  cujus  in  manu  corda  Junt  J{egum,  ^i  ponif 
de  fede  potentes  G?  exaltat  humiles ,  qui  ftios  fideles  in  fumma  profperitate 
pofitos  flagellis  adverfitatum  vult  aliquando  tangi,  ut  deprefli  de  Dei  mi- 
fericordia  non  defperent ,  &  exaltati  de  honore  non  fuperbiant.  Sed  e- 
tiam  fciant  cui  debent  omnia  qu£e  habent.  Quam  fiquidem  adverfitatem, 
pr^fato  Regi  illatam,  non  immerito  ei  evenilfe  credimus,  quia  in  primo 


A      N      N      A      L      E      S.  1^7 

in  illa  Paga  quae  dicrtui'  Bearrocfcire,  tertioque  adventus  fui  ibideni  dic 

Comites  eorum  cum  magna  illius  parte  in    prasdam  equitaverunt ,   aliis 

vallum  inter  duo  flumina  Tamenlem  &  Kynetan  a  dextrali  parte  ejuidem 

RegisB  Vills  tlicientibus ,   quibus  Adhelwlfus  Bearroccenlis  Pagse  Comes 

cum  fuis  Sodalibus,  in  loco  qui  dicitur  Englajfeld,  obviavit,  &  animofe  ex 

utraque  parte  ibidem  pugnatum  eft.     Cumque  ibi  diu  utrique  reliiterent, 

altero  Paganorum  Coiuite  occifb,  &  maxima  Exercitus  parte  deleta,  caete- 

rifque  f uga  elapfis  j  Chriftiani  vidtoriam  aceipientes  loco  funeris  domi- 

nati  funt.     His  ibi  ita  geftis,  poft  quatuor  dies  Adheredus  Rex  Occiden- 

talium  Saxonum,  &  j^lfredus  fi"aterejus,  adunatis  viribus,  congregato  Ex- 

ercitu,  Readingum  adierunt.     Cuznque  ufque  ad  Portam  arcis  perveniffent, 

cedendo  &  profternendo  quofcunque  de  Paganis  extra  arcem  inveniffent .- 

Pagani  non  fegnius  certabant,  iupino  more  totis  viribus  bellum  perquirunt, 

ibique  diu  &  atrociter  ex   utraque  parte  dimicatum  eft,     Sed  heu  proh 

dolor !  Chriftianis  demum  terga  vertentibus,  Pagani  vicStoriam  accipientes 

loco   funeris  dominati  funt.     Ibique  Adhelwlfus  prsefatus  Conres  inter 

cseteros  occubuit ,   quo  dolore  &  verecundia  Chrifliani  commoti,  iterum 

poft  quatuor  dies  contra  prsefatum  Exercitum,  in  loco  qui  dicitur  ^fcef- 

dum,  quod  latine  MonsFraxnn  interpretatur,  totisviribus  &pIenavolun- 

tate  ad  prselium  prodeunt.     Sed  Pagani  in  duas  fe  turmas  dividentes  x- 

quali  lance  teftudines  parant.     Habebant  enim  tunc  duos  Reges  &  mul- 

tos  Comites,  concedentes  mediam  partem  Exercitus  duobus  Regibus  & 

alteram  omnibus  Comitibus,  quod  Chriftiani  cernentes  etiam  &  ipfi  Ex- 

ercitum  in  duas  turmas  fimiliter  dividentes,  teftudines  non  fegnius  con- 

ftruunt.     Sed  Aelfredus  citius  &  promptus  cum  fuis,  ficut  ab  his  qui  vi- 

dermit  veredicis  referentibus  audivimus ,  ad  locum  prselii  advenit  nimi- 

rum,   erat  enim  adhuc  fuus  frater  Adheredus  Rex  in  tentorio   in  ora- 

tione  pofitus,  audiens  MifTam  &:  nimium  alBrmans  fe  inde  vivum  non  di-  > 

fceffurum,  antequam  Sacerdos  Miffam  finiret,  &  divinum  prohumano  nolle 

deferere  fervitium.     Et  ita  fecit.  "  Quae  Regis  Chriftiani  fides  multum  a- 

pud  Deum  valuit,  ficut  in  fequentibus  apertius  declarabitur.     Decreverant 

ergo  Chriftiani  ut  Adheredus  Rex  cum  fuis  copiis  contra  duos  Paganos 

Reges  fumeret  prselium,    Aelfredus  vero  fuus  firater  cum  fuis  cohortibus 

ccmtra  omnes  Paganorum  duces  belli  fbrtem  fumere  debere  fciret.     Qui- 

bus  ita  firmiter  ab  utraque  parte  difpofitis.     Cum  Rex  in  oratione  diu- 

tius  moraretur,  &  Pagani  parati  ad  locum  certaminis  citius  advenifTent, 

Aelfiredus  tunc  fecundarius,  cum  diutius  hoftiles  acies  ferre  non  pofTet , 

nifi  aut  bello  retrorfum  recederet,  aut  contra  hoftiles  copias  ante  fratris 

adventum  in  beilum  prorumperet,  tamen  quamvis  Rex  adhuc  non  vene- 

rat,  copias  dirigens,  divino  fretus  confilio  &  adjutorio  ,  fultus  teftudine 

ordinabilitercondenfata,  confeftim  contra  hoftes  vexilla  moveti  fed  hoc 

loco  nefcientibus  intimandum  eft,  quod  ille  locus  certaminis  belligerauti- 

bus  inaequalis  erat.     Nam  Pagani  editiorem  locum  pr^occupaverant,  & 

Chriftiani  ab  inferiori  loco  aciem  dirigebant.     Erat  quoque  in  eodem  lo- 

co  unica  fpinofa  arbor,  brevis  admodum,  quam  nos  ipfi  noftris  propriis 

oculis  vidimus.     Circa  quam  ergo  hoftiles  inter  fe  acies  cum  ingenti  om- 

nium  clamore,  illi  perperam  agentes,  ifti  pro  vita  &  dileitis  atque  Patria 

pugnaturi,  hoftiliter  conveniunt.     Cumque  aliquamdiu  animofe  &  nimium 

atrociter  hinc  inde  utrique  pugnarent,  Pagani  divino  judicio  Chriftianorum 

impetum  diutius  non  ferentes,  maxima  fuarum  copiarum  parte  occifa,  op- 

probriofam  fugam  cepere :   quo  in  loco  alter  de  duobus  Paganorum  Re- 

gibus  &  v.  Comit^s  occifi  occubuerunt,  &  multa  millia  Paganse  gentis  in 

eodem  loco,  &  infiiper  per  totam  campeftrem  latitudinem  ubique  difperft, 

ionge  lateque  occifi  corruerunt.     Cecidit  ergo  illic  Beagfecg  Rex,  Sc  Sid- 

roc  ille  Senex  Comes ,  &  Sidroc  Junior  Comes,  &  Osbearnus  Comes,  & 

Freano  Comes,  &  Haroldus  Comes,  &  totus  Paganorum  Exercitus  in  fii- 

X  2  gam 


i 


i6^  A      S      S      E      R      I      I 

gam  verfus  eft  ulque    ad  nodtem,    &   etiam   ufque  ad  diem  lequentem  , 
'  quo  ulque  ad  iVrcem  qui  evaferant  pervenerunt.     Quos  Chriftiani  ufque 

ad  no6tem  perfecuti  funt,  &  ubique  profternentes.  His  ibi  ita  geftis  ite- 
rum  poft  XIV  dies  Adheredus  Rex,  ufta  cum  fratre  fuo  Aelfredo,  aduna- 
tis  viribus  contra  Paganos  pugnaturi,  Bafengas  adierunt,  quibus  hinc  vel 
inde  hoftiliter  convenientibus  &  diu  reliftentibus,  Pagani  vi(5toriam  accipi- 
entes,  &  loco  funeris  dominati  funt.  Quo  prseho  peradto  de  ultra-Ma- 
rinis  partibus  ahus  Paganorum  Exercitus  fbcietati  fe  adjmixit. 

Et  eodem  anno  poft  Pafcha  Adheredus  Rex  prsefatus,  regno  quinque 
annis  per  multas  tribulationes  ftrenuc  ac  honorabiliter  cum  bonafama  gu- 
bernato,  viam  univerfitatis  adiens,  in  Winburnham  Monafterio  fepultus  ad- 
ventum  Domini  &  primam  cum  juftis  refurredlionem  expedtat.  Eodeni 
anno  Alfredus  faspe  fupra  memoratus,  qui  ufque  ad  id  temporis  viventi- 
bus  fratribus  lliis ,  fecundarius  fuerat ,  totius  regni  gubernacula,  divino 
concedente  nutu,  cum  fiimma  omnium  illius  regni  accolarum  voluntate, 
Confeftim  fratre  defundlo  fufcepit.  Quod  etiam ,  vivente  fratre  fuo,  fi 
dignaretur  accipere,  facillime  confenfii  omnium  poterat  invenire,  nempe 
quia  &  fapientia  &  cundiis  moribus  bonis  cunditos  fratres  fuos  prsecelle- 
bat,  &  infiiper  eo  quod  nimium  bellicofus  6c  vid:or  prope  in  omnibus  bel- 
lis  erat.  Cumque  regnarct  quafi  invitus,  uno  menfe  non  jam  impleto  , 
divino  fultus  auxilio  contra  univerfiim  Paganorum  Exercitum,  in  loco  qui 
dicitur  Wiltum,  qui  eft  in  Meridiana  ripa  fluminis  Wili,  de  quo  flumine 
tota  illa  Paga  nominatur,  cum  paucis  &  nimium  insequali  numero  accrri- 
me  belligeravit,  &  cum  hinc  inde  utrique  hoftiliter  &  animofe  non  parva 
diei  parte  pugnarent,  Pagani  ad  integrum  fuum  perieulum  ptopriis  fiiis  con- 
fpedtibus  cernentes  6c  hoftium  infeftationem  diutius  non  fercntes,  terga 
in  fugam  verterunt :  fed  proh  dolor  !  paucitatem  perfequentium  defpicien- 
tes  iterum  in  prshum  prodeunt,  &  vidtoriam  capientes  loco  funeris  do- 
minati  fiint.  Nec  hoC  cuiquam  mirabile  videatur,  quoniam  Chriftiani 
tam  parvum  inpraslio  numerum  habebant,  erant  enim  Saxones  vel  Angli 
niaxima  ex  parte  iri  eodem  uno  anno  viii  contra  Paganos  prshis  popu- 
lariter  attriti,  in  quibus  viii  prsehis  unus  Rex  Paganorum  &  ix.  Duces  cum 
innumeris  cohortibus  occifi  periere,  exceptis  quotidianis  &  nod:urni^ 
irruptionibus  innumerabilibus,  quas  Aelfredus  faspe  memoratus,  &  linguli 
Duces  illius  gentis  cum  fiiis,  etiam  perpkires  Miniftri  Regis,  contra  Paganos 
infatigabiliter  ftudiofe  exercebant.  In  quibus  frequentiflimis  irruptioni- 
bus  quot  millia  Pagame  expeditionis  occifa  perierunt,  nifi  fbli  Deo,  in- 
cognitum  eft.  Exceptis  his  qui  in  viii  fiipra  memoratis  prseliis  trucidati 
funt.  Eodem  quoque  anno  Occidentales  Saxones  cum  iifdem  Paganis,  ea 
conditione  ut  ab  eis  difcederent,  pacem  pepigerunt,  quod  &  impleverunt. 
Anno  DCCCLxxii.  Prsefatus  Paganorum  Exercitus  Londoniam  adiit,  & 
ibihyemavit,  cumquo  Merci  pacem  pepigerunt. 

Anno  DCCCLxxiii.  Memoratus  Faganorum  Exercitus  Londoniam  defe- 
rens  in  Nordanhymbrorum  regionem  perrexit,  &  ibi  hyemavit,  in  loco 
qui  dicitur  Turkefige,  cum  quo  iterum  Merci  pacem  pepigerunt.  Anno 
DCCCLXxiii.  S^pe  didtus  Paganorum  Exercitus  Lindifig  deferens  Merciam 
adiit ,  &  hyemavit  in  loco  qui  dicitur  Hreopedun ,  Burgoredum  quoque 
Merciqrum  Regem  regnum  fuum  deferere,  &  ultra  Mare  exire,  &  Romam 
adire  contra  voluntatem  fuam  coegit  xxii.  Regni  fiii  anno,  qui,  poftquam 
Romam  adierat,  non  diu  vivens  ibi  defun(9:us  eft,  &  in  Schola  Saxonum  five 
Anglorum  in  Ecclefia  San(5t£e  Mari^e  honorifice  fepukus,  adventum  Do- 
mini  &  primam  cum  juftis  refurrecStionem  expedtat.  Pagani  quoque  po>ft 
ejus  expulfionem  totum  Merciorum  regnum  fuo  dominio  fubdiderunt, 
quod  tamen  miferabili  conditione  cuidam  infipienti  Miniftro  Regis,  cujus 
nomen  erat  Ceolwlfus,  eodem  pacSto  cuftodiendum  commendaverunt,  ut 
qualicunque  die  illud  vellent  habei-e,  iterum  pacifice  illis  aflignaret,  qui- 

bus 


A       N       N       A       L       E       S.  l^y 

tempore  Regni  fui,  cum  adluic  invenis  erat,  animo  juveniti  detentus  fue- 
rat.  Homines  fui  rcgni  fibique  fubjedti ,  qui  ad  eum  venerant ,  &  pro 
neceffitatibus  fuis  eum  requilierant,  5c  qui  depreffi  poteltatibus  erant,  fu- 
um  auxiliuni  ac  patrocinium  implorabant,  ille  vero  noluit  eos  audire,  nec 
aliquod  auxilium  eis  impendebat,  {ed  omnino  eos  nihili  pendebat.  Quod 
beatiffimus  Vir  Neotus  adhuc  vivens  in  carne,  qui  erat  cognatus  fuus, 
intimo  corde  doluit,  maximamque  adverfitatem  ob  hoc  ei  venturam  fpi- 
ntu  prophetico  plenus  prasdixit.  Sed  ille  &  piiffimam  viri  Dei  corre- 
ptionem  parvi  pendebat,&  veriffimam  ejus  Prophetiam  non  recipiebat.  Quia 
igitur  quicquid  ab  homine  peccatur ,  aut  hic  aut  in  futuro ,  neceffe  eft 
ut  quolibet  modo  puniatur,  noluit  verus  ac  pius  Judex  illam  Regis  infi- 
pientiam  effe  inpunitam  in  hoc  feculo,  quatenus  iUi  parceret  indiftnd:o 
Judicio.  Quare  ergo  idem  f^epe  did:us  Alfredus,  in  tanram  miferiam  fse- 
pius  incidit,  ut  nemo  fiibje(5torum  fuorum  fciret  ubi  elfet,  vel  quo  deve- 
niflet.  Verumtamen  in  maximis  neceffitatibus  ac  periculis  ei  pofito  Bea- 
tus  Neotus  fsepe  apparuit ,  confolans  eum  ac  praedicens  eum  bene  fupe- 
raturum  omnia  mala  fibi  inftantia.  Eodem  anno  firater  Hynguari  &  He- 
alfdense ,  cum  xxiii.  navibus  de  Denietica  regione  in  qua  hyemaverat , 
poftmultas  ibi  Chriftianorum  ftrages  fe(3:as,  ad  Domnaniam  enavigavit, 
gf  ibi  a  miniftris  Regis  cum  mille  ducentis  infelici  exitu  perperam  agens 
occifus  eft  ante  arcem  Cynuit;  quia  in  eadem  arce  multi  Miniftri  Re- 
gis  cum  fuis  fe  concluferant,  confugii  caufa.  Sed  cum  Pagani  arcem  in- 
paratain,  atque  omnino  inmunitam,  nifi  quod  moenia  noftro  niore  eredta 
fblummodo  haberet,  cernerentj  non  enim  effiingere  moliebantur,  ('quia& 
ille  locus  fitu  terrarum  tutiffimus  eft  abomni  parte  nifi  ab  Orientali,  j  ob- 
fidere  eam  cceperunt,  putantes  homines  illos  manum  cito  daturos,  fame 
&  fiti  &  obfidione  coadtos,  quia  nulla  aqua  illi  arci  contigua  eft.  Quod 
non  ita  ut  putabant  evenit.  Nam  Chriftiani  antequam  talem  penuriam 
omnino  fubire  paterentur  divinitus  inftigati ,  multo  melius  judicantes  aut 
mortem  aut  vid:oriam  mereri ,  diluculo  fiiper  Paganos  ex  improvifb  ir- 
rumpunt,  &  prima  hora  hoftes  hoftiliter  cum  Rege  fiio  maxiraa  ex  parse, 
paucis  ad  naves  per  fugam  elapfis,  profternunt,  ibique  acceperunt  fpolia 
non  ipinima,  in  q[uo  etiam  acceperunt  illud  vexillum  quod  Reafiin  nonii- 
nant.  Dicunt  enim  quod  tres  fbrores  Hinguari  6c  Aubbse ,  filise  videli- 
cet  Lodebrochi,  illud  vexillum  texuerunt,  &  totum  parayerunt  iUud  uno 
meridiano  tempore.  Dicunt  etiam ,  quod  in  omni  belio  ubi  prascederet 
idem  fignum,  fi  vi(5toriam  adepturi  effent,  appareret  in  medio  figni  quafi 
corvus  vivus  vohtans :  fi  vero  vincendi  in  futuro  fuiffent ,  penderet  di- 
re&:e,  nihil  movens.  Et  hoc  fsepe  probatum  eft.  Anno  eodem  poft  Pa- 
fcha,  Alfiredus  Rex  cum  paucis  adjutoribus  fecit  arcem,  in  loco  qui  di- 
citur  Aethalingaeig ,  &  de  ip^  arce  femper  cum  nobilibus  Vafallis  Su- 
murtunenfis  Pagse  contra  Paganos  infatigabiliter  rebellavit.  Iterum  in 
Hebdomada  vii  poft  Pafcha,  ad  petram  Egcbrichti,  quae  eft  Orientali  parte 
[r  laltus,  qui  dicitur  Salwdu,  Latine  autem  Silva  inagna,  equitavit;  ibique 
|(  obviaverunt  iUi  omnes  accolse  Hantunenfis  Pagze,  qui  non  ultra  mare  pro- 
pter  metum  Paganorum  navigarent ,  vifbque  Rege ,  ficut  dignum  erat, 
li  quafi  redivivum  poft  tantas  tribulationes  recipientes,  inmenfb  repleti  funt 
gaudio,  &  ibi  Caftra  metati  funt  una  nocSte:  diluculo  fequenti  illucefcente, 
Rex  inde  Caftra  commovens,  venit  ad  locum  qui  dicitur  Iglea,  &  ibi  una 
nocSte  Caftra  metatus  eft.  No(fte  iUa,  cum  fe  fbpori  dediifet,  apparuit 
ei  qu^dam  effigies  in  fpeciem  Sandi  Neoti,  quondam  ejus  famiUaris  amici 
&propinqui,  ammonuitque  ut  07««m  terrorem  &  metum  Barbarorum  abjueret, 
ne  in  dejperationem  incideret  propter  multitudinem  eorum,  quia  Dominui  in  cra^ 
fiinam  vijitaturus  ejfet  eum  ^  Plebem  fuam ,  G?  quia  propter  arrogantiam  fuam 
quam  habuit  in  Juventute,  omnia  illa  adverfa  Jibi  fujlineiida  fuiffent.  Et  adjecit. 
Cras  prcecedam  tota  die  ante  vexilla  tm^  ut  fecurius  dimices  contra  hojtes  tuos, 

nihil 


l58  AsSERII 

nihil  timens ;  &  fcias  quia  Dominus  Omnipotens  pugnat  pro  te,  &  pro  populo  tuo.       \ 

Statimque  Rex  fbmno  excitus  laetiffimus  eifecStus  elt  de  Angehca  Vifione.    ^  ■ 

Mane  illuceflente  vexilla  commovens  inde,  ad  locum  qui  dicitur  Ethan- 

dun,  &  contra  univerfum  Paganorum  Exercitum  venit ,  cum  denfa  teftu- 

dine  atrpciter  belligerans,  animofeque  diu  perfiftens,  divino  nutu  tandem 

vidtoria  potitus ,   Paganos  maxima  csede  proftravit,  ^  fugientes  ufque  ad 

arcem  percutiens  perfetutus  eft,  &  omnia  quae  extra  arcem  invenit,  ho- 

mines  fcilicet  &  equos  &  pecora,  confefbm  csedens  homines,  furripuit,  & 

ante  portas  Paganicae  arcis  cum  omni  exercitu  fuo  viriliter  caftra    meta- 

tus  eft.     Cumque  ibi  per  xiv  dies  remoraretur,   Pagani  fame,  fi-igore,  ti- 

more  perterriti,  &  ad  extremum  delperatione  percuffi  pacem  ea  conditione 

petiverunt,  ut  Rex  nominatos  Obfides  quantos  vellet  ab  eis  acciperet,  ille 

nuUum  eis  daret ,    ita  vero  qualiter  nunquam  cum  alio  aliquo  Rege  vel 

Principe  pacem  ante  pepigerant.     Quorum  Legatione  audita,  Rex  fuatim 

utens  confilium,   mifericordia  motus  nominatos  quantos  voluit  Obfides  ab 

eis  accepit.     Quibus  acceptis  Pagani  infiiper  juraverunt  fe  citiffime  de  fuo 

regno  exituros  j  necnon  &  Gythram  Rex  eorum  Chriftianitatem  fubire,  & 

Baptifmum  fub  manu  Alfi"edi  Regis  accipere  promifit.     Quse  omnia  ille 

&  fui,  ut  promiferant,  impleverunt.     Nam  poft  tres  hebdomadas  Guthram 

Paganofum  Rex,  cum  triginta  eledtiffimis  de  Exercitu  fuo  viris,  ad  Al- 

fredum  Regem  prope  Aethelinga-ege,  in  ioco  qui  dicitur  Alrcj  pervenit, 

quem   Alfredus  Rex  in  filiuiii  adoptionis  fibi  fufcipiens  de  Fonte  Sacro 

Baptifmatis  elevavit,  cujus  chrifiiiatis  fblutio  viii  die  in  villa  Regia,  quae  di- 

citur  Wedmore ,    fuit.     Qui  poftquam  Baptizatus  fuit  xii  nodlibus  cum 

Rege  manfit.     Cui  Rex  cum  fuis  omnibus  multa  &  optima  sedificia  lar- 

-     giter  dedit.     Anno  dccclxxix  indidtione  xii.  Non.  Odiob.  prscellentiffi- 

mus  Imperator  Karolus  fancStse  recordationis,  infignifque  memori»  tem- 

poralem  finiens  curfum,  fehciter,  ut  credimus,  ad  gaudia  migravitasterna. 

Hic  fiquidem  fuit  Sereniffimi  Augufti  Hludovici  filius,  ac  nepos  glorio- 

"fiffimi  Caefaris  ejufdem  nominis  Karoli.     Eodem  anno  Eclipfis  Soiis  inter 

nonam  fic  vefperam,  fed   propius  nonam  6d:a  eft,   ipfbque  anno   obiit 

Hlodovicus  Rex  Occidentalium  Francorum,  frater  Judittae  Reginse  Ad- 

helwifi  Regis  Anglorum.     Eodem  vero  anno  prxfatus  Paganorum  Exer- 

citus  de  Cyppanhame  ut  promiferat  confurgens,  Cyrenceaftram  adiit,  quae 

eft  in  Meridiana  parte  Hwicciorum  fita,  ibique  per  unum  annum  manfit. 

Et  eodem   anno  magnus  Paganorum  Exercitus  de  ultra-Marinis  partibus 

venit,  navigans  in  Tamenfem  fluvium,  &  adunatus  eft  fuperiori  exercitui, 

fed  tamen  hyemavit  in  ioco  qui   dicitur  Fullanham ,  juxta  flumen  Ta- 

menfis,  Lodwicus  Rex  Saxonum,  adhuc  fratre  fiio  Karlomanno  vivente, 

Bawariam  ingreditur.     Anno  dccclxxx.  Sa;pe  memoratus  Paganorum  Ex- 

ercitus  Cyrenceaftre  deferens  ad  Orientaies  Anglos  perrexit,  ipfamque  Re- 

^ionem  dividens  coepit  inhabitare.     Eodem  anno  Paganorum  Exercitus,  qui 

in  Fulianhanmie  hyemavit,  Angliam  deferens,  iterum  ultra  mare  navigans 

ad  Orientalem  Franciam  perrexit,  &  per  unum  annum  in  loco  qui  dicitur 

Gaent  manfit.     Anno  dccclxxxi.  Initium  belli  Francorum  contra  Paga- 

nos,   finitoque   prxlio  Pagani  equis  inventis  equites  fa6ti    funt.     Anno 

DCccLxxxii,  Lodovico  Filio  Lodwici  Regis  primum  exeunte  ad  pugnam,'" 

Deoque  donante,  potiti  funt  vidtoriam,  &  pars  innumerabilis  eorum  maxi- 

ma  cecidit.     Anno  dccclxxxiv.  Sedes  Normannorum  in  Duisburg.    Anno 

DCccLxxxv.  Paganorum  Exercitus  divifit  fe  in  duas  turmas,  una  etenim 

turma  in  Orientalem  Franciam  perrexit,  &  altera  ad  Anglian)  veniens  Can- 

tiam  adiit,  Civitatemque,  quse  Hrofefceaftra  dicitur,  in  Orientali  ripa  fiu- 

minis  Medowege  fitam,  obfedit;  ante  hujus  portam  Pagani  Cafteilum  fibi- 

met  firmum  fubito  fabricaverunt,  fed  tamen  non  potuerunt  expugnare  Ci- 

vitatem,  quia  Cives  illi  fe  viriliter  defenderunt,  quoufque  Aeifredus  Rex 

flipervenit  cum  magno  exercitu  adjutorium  iilis  conferens ,  Pagani  vero 

reiidta 


A      N      N      A      L      E      s.  i6p 

relidra  nrce  flia,  Scomnibus  equis  quos  de  Francia  fecum  adduxerant  de-* 
reliitis,  inaxima  parte  2c  Captivorum  iiiorum  in  arce  dimiffa,  adveniente  ili- 
bito  Rege,  ad  naves  fuas  confeilim  confugiunt.  At  Angii  ftatim  diripiunt 
captivos  &  equos  a  Paganis  derelidios.  Pagani  itaque  magna  neccffitate 
compulli  eadem  a;ftate  iterum  Franciam  adierunt.  Eodemque  anno  Kar- 
lomannum  Regem  Occid.ntalium  Francorum,  Aprorum  venationem  agen- 
tem  iingulari  congrcffioue,  horrendo  dente  Aper  dilacerans  miferabili  fu- 
nere  percuffit.  Cujusfrater  Fllodwicus  fuperiori  anno  defun6tus  eft,  qui 
&  ipfe  erat  etiam  Francorum  Rex.  Ipii  etennn  ambo  Filii  Hlodwici  Re- 
gis  Occidentalium  Francorum  erant,  qni  etiam  Hlodwicus  fupra  memo- 
rato  anno  quo  Eclipfis  Solis  eft  fada  defundus  eft.  Ipfe  quoque  Fllod- 
wicus  Filins  Karoli  Francorum  Regis  erat.  Cujus  Filiam  Judittam  Ad- 
helwlfus  Occidentalium  Saxonum  Rex  ad  Reginam  fibi  voluntate  fufce- 
pit.  Eodem  anno  Karolus  Alamannorum  Rex,  Occidentalium  Francorum 
regnum,  &onn-iia  regna  quse  iimt  inter  Mare  Tyrrhenum,  &  iilum  Ivla- 
risfinum,  qui  inter  antiquos  Saxones  &  Gallos  adjacet,  voluntario  omnium 
confenfu  accepit  abfque  Armoricano  Regno ,  id  eft ,  minori  Britannia. 
Lidwicus  qui  Karoius  Hlodwici  Regis  Filius  fuit.  Ipfe  vero  Hlodwicus 
Germanus  Karoli  Regis  Francorum,  Patris  videlicet  Judittx  Reginse  prse- 
didt^e,  erat,  qui  etiam  duo  Germani  fuerunt  Filii  Lodwici.  Hlodwicus 
vero  ille  Filius  Karoli  magni,  &  antiqm  atque  fapientifTuni,  qui  etiam  fuit 
Filius  Pipini.  Eodem  arino  beata;  memoria;  Marinus  Papa  univerfitatis 
viam  migravit,  qui  Scholam  Anglorum  in  Roma  confiftentem,  pro  amore 
&  deprecatione  Alfredi  Occidentalium  Saxonum  Regis,  ab  omni  Tnbuto 
&  Theloneo  benigne  Iiberavit.  Qui  etiani  multa  dona  prsedidro  Regi 
illa  vice  tranfmifit,  inter  quse  etiam  non  parvam  illius  Sand;iflim£e  Crucis 
partem,  in  qua  Dominus  nofter  Jefus  Chriftus  pro  univerfali  hommum 
lalute  pependit.  Anno  dccclxxxvi.  Alfredus  Rex  Occidentalinm  Saxo- 
num,  poft  incendia  urbium  ftragefque  Populorum,  Lundoniam  Civitatem 
honorifice  reftauravit ,  &  habitabilem  fecit,  quam  genero  fiio  Adheredo 
Merciorum  Comiti  commendavit  fervandam ;  ad  quem  Regem  omnes  An- 
gli,  Merci,  Cantuarii,  Auftrales  &  Occidentales  Saxones,  qui  prms  ubique 
difperfi  fuerant  aut  cum  Paganis  fub  Captivitate  erant,  voluntarie  rever- 
terunt,  &  fuo  dominio  fe  fubdiderunt.  Karolus  Tertius  Imperator  Fi- 
iius  Hlodwici  Regis  Noricorum  five  Bajoariorum,  hoc  tempore  vidit  vi- 
Jjonem,  quam  ita  ut  hic  conftat,  fcriptam  referebat  dicens.  Ego  Karolus  ^ 
gratuito  Dei  dono  Rex  Germanorum,  &  Patricius  Romanorum,  atque  Im- 
perator  Francorum,  facra  nod:e  Dominicse  diei,  poft  celebratum  nodiur- 
narum  horarum  olScium,  dum  irem  repaufationis  Cubitum,  6c  vellem  dor- 
mitionis  carpere  fbmnum,  venit  vox  ad  me  tei-ribiliter  dicens.  Karole, 
exiet  modo  Spiritus  tuus  a  te,  &  venies  &  videbis  jufta  Dei  judicia,  &  ti- 
bi  aliqua  pr«fagia,  &  tamen  revertetur  ad  te  iterum  fpiritus  tuus  in  hora 
non  modica.  Statimque  fui  raptus  in  Spiritu,  &  qui  me  fuftulit  candi- 
difEmus  fiiit ,  tenuitque  manu  fua  glomerem  lineum  clariffimi  jubar  iu- 
minis  emittentem,  ficut  iblent  facere  Cometa:  quando  apparent,  c(£pitque 
ilium  diffblvere,  &  dixit  ad  me.  Accipe  filum  glomeris  micantis,  &  liga 
ac  noda  firmiter  in  pollice  tuse  manus  dexter^,  quia  per  illum  duceris  in 
Laberintheas  infernorum  poenas,  &  hoc  did:o  prseceffit  me  velociter  di- 
ftorquens  lucifluum  glomus,  duxitque  me  in  profundiffimas  valles  &  ig- 
neas,  qus  erant  plence  puteis  ardentibus  Pice,  &  Sulphure,  Plumbo,  Cera, 
&  Adipe.  Ubi  mveni  Pontifices  Patris  mei  &  Avunculorum  nieorum. 
Quos  cum  pavens  interrogarem  ob  quid  paterentur  tam  gravia  tormenta, 
refponderunt  mihi.  Fuimus  Epifcopi  Patris  tui  &  Avunculorum  tuorum, 
&  dum  debunnus  illos  &  Populum  de  Pace  &  Concordia  admonere,  & 
praedicare;  feminavimus  difcordias,  &  incenfbres  Maiorum  fuimus,  unde 
nosincendimur  in  iftis  Tartareis  fuppliciisi  &  nos  &  alu  homicidiorum 

Y  & 


lyo  AssERIl 

&  Rapimrum  amatores.  Huc  etiam  £c  tui  Epifcopi,  &  Satellitum  populi 
venient,  qui  fimiliter  amant  nunc  facere.  Et  dum  hxc  tremebundus  au- 
fcultarem ,  ecce  nigerrimi  Dseniones  advolantes  cum  uncinis  igneis  vole- 
bant  apprehendere  Hlum  glomeris,  quem  in  manu  tenebam,  &  ad  fe  tra- 
here,  led  reverberantibus  radiis  iliius  glomeris  non  valebant  filum  contin- 
gere.  Deinde  poft  tergum  raeum  currentes  voluerunt  me  aduncinare, 
&  in  iplbs  Puteos  fulpbureos  prarcipitare ;  fed  Duftor  meus  qui  portabat 
glomerem,  jadiavk  fuper  Scapulas  meas  filum  glomeris,  &  duplicavit  illum» 
traxitque  nie  poft  fe  fortiter,  ficque  afcendimus  fuper  montes  aitillimos 
igneos  de  quibus  oriebantur  Faludes  &  flumina  ferventia,  &  omnia  me- 
tailorum  genera  buliientia.  Ubi  reperi  innumeras  animas  hominum  & 
principum  Patris  mei,  &  fratrum  eorum  &  meorum  prsecipitatas,  alias  uf^ 
que  ad  Capiilos,  alias  Rfquead  Mentum,  alias  ufque  ad  Umbilicuni.  Cla- 
maveruntque  ad  me  ejulando.  Dum  viximus ,  amavimus  tecum  &  cum 
patre  tuo  &  cum  fratribus  tuis,  &  cum  Avunculis  tuis  facere  prselja,  & 
homicidia,  &  rapinas  pro  cupiditate  terrena:  ideoque  in  ifta  bullientia 
fiumina  &  menaliorum  divdrfa  genera  fuftinemus  tormenta  ,  6c  cnm  ad 
haec  timidus  intenderem,  audiviretro  me  animas  chruare,  Potentes  potenter 
tormenta  patiuntur.  Et  refpexi,  &  vidi  fuper  ripas  iiuminis  bullientis  For- 
nacesPiceas  &  Sniphureas,  plenas  magnis  Draconibus  &  Scorpionibus,  & 
Serpcntium  diverfis  generibus.  Ubi  etiam  vidi  aliquos  Patris  mei  Prin- 
apes,  &  meos,  &  Fratrum  meorum,  necnon  &  Avunculorum  nieorum  di- 
centimn  ad  me.  Heu  \  nobis  Karole  l  vides  quam  gravia  habemus  tor- 
menta  propter  noftram  malitiam  &  fijperbiam  &  mala  confilia,  quse  Re- 
gibus  noftris  &  tibi  dedimus  propter  rem  cupiditatis.  Cumque  hsec  do- 
lenda  congemifcerem,  concurrerunt  contra  me  Dracones  apertis  &  plenis 
faucjbus  igne  &  Sulpliure  &  Pice  volentes  me  inglutire.  At  DucStor  meus 
tripiicavit  fuper  me  enixius  filum  Glomeris ,  a  cujus  claritatis  radiis  fu- 
perata  funt  ora  illorum  ignea,  &  protraxit  me  validius,  &  defcendimus  in 
imam  maximam  valiem,  qu^  erat  ex  una  parte  tenebrofa,  ardens  velut 
ciibanus  ignis,  ex  alia  vero  parte  tam  amoeniilima  &  fpiendidifiima ,  ut 
nulia  ratione  dicere  valeam.  Vertenfque  me  contra  tenebrofam  &  flam- 
mivomam  partem,  vidi  ibi  aliquos  Reges  mei  generis  eflfe  in  magnis  fiippli- 
ciis,  &  tunc  nimis  conftriditus  anguftia,  putavi  me  ftatim  demergi  in  ipfis 
fuppliciis  a  Gigantibus  nigerrimis,  qui  ipfam  vallem  infiammabant  cuncStis 
"^  generibus  ignium.  Et  valde  tremens  fiio  Glomeris  illuminante  oculos  meos 
vidi  e  latere  vallis  paulifper  albefcere  lucem,  ibique  duos  Fontes  fluere,  u- 
nus  nimium  calidus ,  aiter  vero  tepidus  &  clarus,  &  eraat  ibi  duo  dolia. 
Cumque  illuc  irem,  filo  giomeris  regente  greiTug  meos,  intuitus  fiiper  u- 
num  dolium,  ubi  erat  fervens  aqua,  vidi  ibi  ftare  genitorem  meum  Hlo- 
dwicurn  ufque  ad  femora,  nimioque  dolore  perculfus  fiim  &  angore  ag- 
gravatus,  dixit  autern  ad  me.  Domine  meus  Karole,  noli  timere,  fcio  quia 
rurftis  revertetur  Spiritus  tuus  ad  Corpus  tuum,  &  permifit  te  Deus  huc 
venire,  ut  videres  propter  quse  peccata  ego  talia  &  omnes  quos  vidifti  to- 
leramus  fiipplicia.  Uno  enim  die  fiam  in  ifto  ferventis  balnei  dolio,  fed 
alia  die  tranfinutor  in  ifto  altero  fuaviflimse  aqus?  dolio,  hocque  fit  pre- 
cibus  Sand:i  Petri,  Sancftique  Remigii,  cujus  Patrociniis  had:enus  genus  no- 
ftrum  Regaie  regmvit.  Sed  fi  mihi  fubveneris  cito  tu  &  mei  fideles  E- 
pilcopi  &  Abbates,  &  omnis  Ordo  Ecclefiafticus  in  Miffis,  Oblationibus , 
Pialmodiis,  Vigiliis,  Orationibus  &  Eleemofinis,  veiociter  liberatus  ero  de 
ifto  Buliientis  aqus  doho.  Nam  Frater  meus  Fllotharius,  &  Filius  ejus 
Hlodwicus,  interceffionibus  Sandri  Petri  Sand;iqvte  Remigii,  exempti  fiint 
de  iftis  poenis,  etiam  dedo6ti  funt  in  gaudium  Paradifi  Dei.  Dixitque 
mihi,  refpice  finiftrorfum.  Cumqae  refpexifTem  ,  vidi  ibi  duo  altiflima 
dolia  bullientia.  Ifta  inquit  tibi  funt  prseparara ,  nifi  te  emendaveris  & 
pdenitentiam  egeris  de  tuis  nefendis  delid;is.     Ccepi  igitnr  graviter  hor- 

rere. 


A      N      N      A      L      E      S. 

rere.  Cnmque  cerneret  comes  ineus  in  tanto  pavore  effe  fpiritum  «'ife^fti, 
dixit  ad  me.  Sequere  me  ad  dexteram  partem  luculentiffimffi  valiis  Fa- 
radiii,  &  gradientibus  nobis,  contemplatus  lum  ingenti  claritate  cum  gio- 
riofis  Regibus  ledere  Hlotharium  meum  Avunculum  fliper  Lapidem  To- 
pazion  mir^  magnitudinis,  Coronatmn  Diademate  pretiofiffimo,  &  juxta 
eum  Hlodwicum  filium  ejus  fimiliter  Corona  ornatum;  videnfque  me 
cominus  accerfivit  me  blanda  voce  dicens,  Karole  SuccefTor  meus  ftunC 
tertiiis  Imperio  Romanorum,  veni  ad  me.  Sapio  quoniam  venifti  per  poe- 
nalenj  iocum,  ubi  eit  Pater  tuus  Fraterque  meus  pofitus  in  tliermis  fibi 
deftinatis ;  fed  per  milericordiam  Dei  citiffime  de  illis  liberabitur  poenis, 
ficut  &  nos  liberati  fumus  meritis  Sandii  Petri,  &  precibus  beati  Remigii, 
cui  Deus  magfmm  Apoftolatum  dedit  fuper  Reges,  &  fuper  omnem  gen- 
tem  Francorum.  Qui  nifi  quifquilias  noftrae  propaginis  fufFragatus  fiie- 
rit  &  adjuverit,  jam  deficiet  nottra  Genealogia  regnando  &  imperando. 
Unde  fcito  quoniam  modernis  toUetur  ocius  diebus  poteilas  Imperii  de 
manu  tua,  &  poilea  parviffimo  vives  tempore.  Tunc  converfiis  Hlodwi- 
cus  contra  me  dixit  mihi,  Imperium  Romanorum,  quod  haitenus  tenuifti 
jure  h^ereditario,  debet  recipere  Hlodwicus  filius  filise  niece ,  &  hoc  di(5to 
vifiam  eit  mihi  aiFore  impr^eientiarum  Hlodwicum  iniantulum.  Quem 
contuens  Hlotharius  avus  illius  dixit  mihi.  Talis  videtur  iite  eife  Inians 
quahs  ille  fuit,  quem  ftatuit  Dominus  in  medio  Difcipulorum  &  dixit. 
'Talium  eji,  inquit ,  l^e^num  Morum.  Dico  vobis  quia  Angeli  eorum  femper 
vident  faciem  Patris  mei  qui  in  Ceslis  efi.  Tu  vero  redde  illi  poteltatem 
Imperii  per  illud  filum  glomeris  quem  in  manu  tenes.  Difnodans  itaque 
filum  de  poliice  manus  mese  dexterse,  donabam  illi  omnem  Monarchiam 
Imperii  per  ipfum  filum,-  Itatimque  ipfum  giomus  fulgidum  ficut  jubar 
fblis  coadunatum  eft  totum  in  manu  illius.  Sicque  poit  hoc  fadium  mi- 
rabile  viiu  reverfus  eit  fpiritus  meus  in  corpus  meum,  vaide  feffiis  &  con- 
tritus.  Denique  fciant  omnes  velint  aut  nolint,  quoniam  fecundum  de- 
ftinationem  Dei  in  manu  illius  revertetur  totum  Imperium  Romanorum, 
6c  quod  fuper  illum  non  prsevaleam  agere,  prasripiente  me  articulo  mese 
vocationis.  Deus  qui  vivorum  Dominator  &  mortuorum  eit ,  illud  perfi- 
ciet  &  adimplebit,  cujus  ^ternum  Regnum  &  iempiternum  Imperium  per- 
manet  finefine  in  Secula  Seculorum,  Amen. 

Anno  ucccLxxxvii.  Karolus  Imperator  viam  univerfitatis  adiit,  fed  Ar- 
nulfus  filius  fratris  fui  fexta  antequam  defuncitus  eifet  Hebdomada  illum 
Regno  expulerat.  Quo  ftatim  defiindto  quinque  Reges  ordinati  funt,  & 
regnum  in  quinque  partibus  coniciirum  eit,  fed  tamen  principalis  fedes 
regni  ad  Arnulfum  jufto  &  merito  provenit,  nifi  fblummodo  quod  inPa- 
truum  fiium  indigne  peccavit.  Casteri  quoque  quatuor  reges  fidelitateiu 
&  obedientiam  Arnulfo,  ficut  dignum  erat,  promiferunt,  nullus  enim  illo- 
rmn  quatuor  regum  hsereditarius  illius  regni  erat  in  Paterna  parte  nifi 
Arnulfiis  folus.  Quinque  itaque  reges  confeitim  Karolo  moriente  confe- 
crati  fiint.  Sed  Imperium  penes  Arnulfum  remanfit.  Talis  ergo  illius 
regni  divifio  fuit.  Nam  Arnulfus  Orientales  regiones  HReni  fluminis , 
Rodulfiis  quoque  internam  partem  regni  accepit,  Otto  etiam  Occidentale 
regnum.  Berengarius  6c  Wido  Langobardiam,  nec  non  &  illas  regiones 
quse  in  illa  parte  Montis  funt,  nec  tamen  tanta  &  talia  regna  inter  fe 
pacifij:e  fervaverunt.  Nam  bispleno  prselio  inter  fe  belligeravere,  &  illa 
regna  perfxpe  devaftaverunt  invicem,  &  unufquifque  alterum  expulit  de 
regno.  Anno  dcccxc.  Obiit  Guthram  Rex  Paganorum,  qui  &  Athelita- 
nus  nomen  in  Baptiiino  fufcepit.  Qui  primus  apud  Orientales  Anglos 
regnavit  poft  Paffionem  fandti  regis  Eadmundi,  ipfamque  regionem  divifit, 
coluit,  atque  primus  inhabitavit.  Mortuus  eft  itaque  anno  xiv.  poftquam 
Baptifmum  fufcepit,  maufoleatufque  in  Villa  Regia  quse  vocatur  Head- 
leaga  apud  Orientales  Anglos.    Anno  dcccxci.  Comet^  apparuerunt  poft- 

Y  a  pafcha 


7t 


172  AssERii 

pafclia  circa  Rogationes.  Anno  dcccxcii.  Magnus  Paganorum  Exercitus 
venit  de  Orientali  regno  Francorum  ulque  ad  Bononniam,  indeque  cum 
cccL.  navibus  in  Oftium  LimensB  fluminis,  &  ibi  non  longe  a  flumine  in 
loco  qui  dicitur  Apuldran ,  fecerunt  Caftellum  firmiflimum.  Quod  Li- 
minae  flumen  currit  de  Silva  magna,  qusevocata  eft  Andreadefw-eald,  quse 
Silva  habet  fpatium  in  longitudine  ab  Oriente  in  Occidentem  miiliaria  cxx. 
&  eo  amplius,  &  in  Latitudine  xxx.  Eodem  anno  Haftengus  venit  cum 
Lxxx  navibus  in  Oftium  Tamenlis  fluminis,  fecitque  fibi  firmiflimum  op- 
pidum  apud  Middeltunam  in  Auftrali  ripa  Tamenfis.  Non  multo  poft 
Tecit  alium  in  Aquilonali  parte  Tamenfis,  in  loco  qui  dicitur  Beanfleot. 
^  Anno  Dcccxciii.  Initium  Regis  Karoli  pueri,   hujus  miles  Hagano.    Eo- 

demanno  capta  eft  Civitas  Ebroacenfis  a  Nordmannis,  fed  Epifcopus  Se- 
bar  nomine  Deo  audtore  evafit.    Hoc  etiam  anno  Alfi-edus  Rex  Occiden- 
talium  Saxonum  pugnavit  contra  Nordmannos,  in  loco  qui  dicitur  Fearn- 
hame,  qui  eos  occidit  &  regem  eorum  fauciavit  atque  fugavit,  necnon  & 
Ipoha  multa  eis  diripuit,  tranfieruntque  Tamenfis  flumen  coadti,  ad  Eaft- 
Seaxam  profedti  fiint,  fed  tamen  multi  in  Tamenfe  perierunt.     Rex  vero 
Alfiredus  ut  audivit  quod  magna  pars  Paganorum  Exercitus,  quas  inde  fugata 
eft,    perrexit  per  mare  navigans  ufque  ad  Exanceaftriam,  qui  ftatim  Eque- 
ftrematque  Pedeftrem  fecum  illo  adducens  Exercitum,  contra  eos  atroci- 
ter  pugnans,  illofque  ibidem  devicit  ftravit  atque  fiigavit.     Interea  ex  prse- 
cepto  regis  Alfi'edi  Adhered  Comes  Merciorum  una  cum  Civibus  Lundo- 
nije,  &  aliis  innumeris  bellatoribus  prudentiflimis,  venit  ufque  Beamfleotam, 
munitionemque  Paganorum  obfedit,  fiegit,  atque  innumera  fpoha  ibidem 
accepit  in  Auro  &  Argento  Equis  &  veftibus.     In  quibus  etiam  &  Uxor 
Haftengi  cum  duobus  Fihis  ad  Lundoniam  eft  addudita.     Et  ante  Regem 
Alfi-edum  praefentata,  quos  Rex  ftatim  juflit  reddi,  eo  quod  fihi  fui,  unus 
erat  fihohis  regis  Alfiredi,  alter  Adheredi  Comitis.     Cum  autem  Haften- 
gus  iterum  venit  Beanfleatam ,  reparavit  ibidem  Caftellum  quod  fradtum 
fuerat.     Deinde  perrexit  ad  Sceobyrig,  &  ibi  conftruxit  munitionem  vah- 
diflimam,  adjundtufque  eft  ei  Exercitus  ille  qui  apud  Apuldran  fedit,  nee- 
non  &  ab  Orientahbus  Anglis  &  a  Nordanhymbris  non  minima  fed  maxi- 
HSa  mukitudo,  quifimul  properantes  furfiim  trans  Tamenfem  fluvium,de- 
praedantes  quoufque  pervenerunt  ad  ripam  Sabrinse  fluminis,  &  ibi  apud 
Buttingatunam  munitifl^imum  oppidum  fecerunt,  fed  niox  Adheredus  Co- 
mes  Merciorum  cum   Comitibus  Eathelmo  &  Eathehnnotho ,   necnon  & 
cum  ahis  fidehbus  regis,   obfedit  oppidum  ex  omni  parte,   quoufque  Pa- 
ganis  defecit  omnis  vidtus,   fic  ut  carnes  Equorum  fuorum  comederent, 
ac  demum  fame  coadli  procedunt  ad  Bellum  contra  eos  qui  ex  Orientah 
parte  obfidionis  erant.     Ceciderunt  ibidem  multi  ex  utraque  parte,  tamen 
Deo  auxihante  Chriftiani  vidtoria  funt  potiti,   Dani  vero  in  fugam  funt 
verfi.     Item  ad  Eaft-Seaxum  redierunt  unde  venerunt.     Anno  caccxciv. 
Prsefatus  Exercitus  Paganorum  hyemavit  in  Infula  quse  vocata  eft  Mere- 
feige.     AnnoDCCCxcv.  HaftenguscumExercitibusfibi  adhaerentibus,  tertio 
anno  poftquam  venerunt  in  Oftium  Tamenfis  &  in  Oftiuin  Liminse  flu- 
minis,  Mare  tranfivit  finelucro,  &  fine  honore;  fed  mukis  perditis  ex  fb- 
ciis  fiiis  apphcuit  in  Oftium  Sequanse  fluminis.     Anno  dcccxcviii.   Ar- 
nulius  Imperator  obiit,  &  Lodwicus  fihus  ejus  in  regem  elevatur.     Eodem 
anno  Roho  cum  Exercitu  fuo  Carnotenfem  Civitatem  obfedit,   fed  Epif 
copus  ejufdem  Urbis  Wakhehnus  nomine,  vir  Religiofifhmus,  Richardum 
Burgundiae  Ducem  &  Ebalum  Pid:avenfium  Comitem  in  fiio  auxiho  pro- 
vocans,  Tunicam  Sand:ae  Mariae  Virginis  in  manibus  ferens  Rollonem  Du- 
cem  Divino  nutu  fiigavit  &  Civitatem  hberavit. 

Anno  ccccc.  Alfredus  veridicStus,  vir  in  Bello  per  omnia  ftrenuiflimus, 
Rex  Occidentahum  Saxonum  nobihffimus ,  prudens  vero  &  Rehgiofiis , 
atque  fapientiflimus ,   hoc  anno  cum  magno  fuorum  dolore  viam  univer- 

fitatis 


A      N      N      A      L      E       S. 

fitatis  adiit  die  vii,  kal,  Novemb.  anno  regni  fui  xxix  &  dimidio ,-  antid 
vero  «tatis  fuae  Li,  Indid:ione  iii.  Qui  apud  Wintoniam  Civitatem  regalem 
decenter  &  regali  honore  eft  fepultus,  in  Ecclelia  Sandti  Fetri  Apoftolo- 
rum  Principis ;  Maufbleum  quoque  ipfius  conftat  fadtum  de  Marmore  Por- 
iyno  pretiofiffimOi 

Nam  inter  CcCtera  bona  quibus  affidue  Sc  maxime  ftudebat ,  duo  Mo- 
nafteria  conftruere  imperavit,  unum  Monachorum,  in  loco  quidicitur  Ae- 
thelingaeige ,  in  quo  conftituit  Johannem  Abbatem  Rehgiofum  virum 
de  genere  Antiquorum  Saxonum,  quia  nuUum  potuit  invenire  de  fua  pro- 
pria  gente  nobilem  vel  liberum  hominem,  nifi  infantes  qui  nil  boni  eli- 
gere  nec  mali  refpuere  pro  teneritudine  &  invalida  aetate,  qui  Monafti- 
cam  voluntarie  vellet  fubire  vitam :  ideo  diverfi  generis  Monachos  in  eo- 
dem  Monafterio  congregare  ftuduit.  Nam  quodam  tempore,  cum  inftindtu 
Diabolico  quidam  Sacerdos  &  Diaconus  Gallici  generis  ex  prasfatis  Mo- 
nachis,  invidia  quadam  excitati  contra  fiium  Abbatem  prasfatum  Johannem^ 
nimium  latenter  in  tantum  amaricati  fiint,  ut  Judaico  more  Dominum 
fuum  dolo  circumvenirent  &  proderent.  Nam  duos  ejufdem  Gallicse 
gentis  fervulos  prsemio  condudtos,  ut  nodturno  tempore  armati  intrarent 
Ecclefiam,  quam  poft  fe  iterum  fbhto  more  clauderent,  &  unicum  Abba- 
tis  adventum  in  ea  abfconfi  praeftolarentur :  cumque  fblus  fblito  more 
orandi  caufa  Ecclefiam  latenter  intraret,  &  ante  Sandtum  Altare  flexis  ad 
terram  genibus  fe  inchnaret,  hoftihter  irruentes  in  eum  &  tunc  ibidem 
occiderent :  cujus  Corpus  examine  inde  trahentes  ante  oftium  cujufdam 
Meretricis,  quafi  iUic  occifiis  efTet  in  meretricando  jaditarent :  quod  etiam 
machinaverunt,  crimen  crimini  addentes,  ficut  dicStum  eft,  G?  erii  novijjimus 
error  pejor  priore.  Sed  divina  mifericordiaj  quae  femper  innocentibus  fblet 
fubvemre,  impiam  impiorum  meditationem  maxima  ex  parte  fiuftrata  eft, 
quo  non  per  omnia  eveniret  ficut  propofiierunt.  Omni  itaque  mala  do- 
dirina  a  mahs  dodtoribus  mahs  auditoribus  elucubratim  expofita,  &  con- 
didta  nodte  adveniente,  latruncuh  duo  armati  in  Ecclefia  fe  concluferuntj 
adventum  Abbatis  prseftolantes.  Cumque  media  nodte  Abbas  fbhtomo- 
re.  nemine  fciente,  orandi  gratia  Ecclefiam  intraffet,  &  flexis  genibus  an- 
te  Akare  oraret,  tunc  ilU  duo  nequiffimi  ex  improvifb  difpoUatis  gladiis 
in  eum  irrumpunt  &  crudeUbus  afficiunt  vulneribus,  fed  ille  vociferans 
quantum  poterat  reludtabatur,  inclamitans  Daemones  effe,  &  non  homi- 
nes,  quia  nec  hoc  homines  aufbs  effe  exiftimabat,  vulneratus  eft  tamen  an- 
tequam  fui  advenirent  ufque  ad  mortem,  Latrunculi  prsecipiti  curfii  ad 
latibula  paludis  femi-vivum  Abbatem  relinquentes  confiigiunt.  Monachi 
vero  Seniorem  fuum  cum  gemitu  &m2eroredomumreportaverunt.  Aliud 
quoque  Monafterium  juxta  Orientalem  portam  Sccaphtesburgh  habitationi 
Monialium  habile,  idem  Rex  aedificare  imperavit,  in  quo  propriam  filiam 
fuam  Aethelgeovam  devotam  Deo  Virginem.  Abbatiffam  conftituit,  cum 
qua  etiam  aliae  multse  nobiles  Sandtimoniales  in  Monaftiea  vita  Deo  fer- 
vientes  in  eodem  Monafterio,  terrarum  poffeffionibus  &  omnibus  divitiis 
locupletatum  ditavit.  Erat  enim  ille  Rex  fortiffimus  defenfbr  Sand:arum 
Dei  Ecclefiarum,  clementiffimus  confblator  Orphanorum  &  Viduarum,  lar- 
giffimus  diftributor  Eleemofinarum  in  toto  regno  illo,  praeter  illum  (o- 
lum  pauperes  aut  nullos  aut  pauciffimos  habebant  adjutores.  Nimirum 
quia  etiam  pene  omnes  ilUus  Regionis  potentes  &  nobiles  ad  Secularia 
magis  quam  ad  divina  mentem  declinaverunt  negotia.  Erat  namque  Rex 
ille  in  exequendis  judiciis  ficut  in  cseteris  aliis  omnibus  rebus,  difcretiffi- 
mus  indagator.  Nam  omnia  pene  totius  fuse  Regionis  judicia  quae  in  ab- 
fentia  fua  fiebant  fagaciter  inveftigabat,  qualia  fierent  jufta  aut  injufta,  aut 
fi  aliquam  in  illis  judiciis  iniquitatem  intelhgere  pofTet,  aut  per  fe  ipfiim 
aut  per  alios  fuos  fideles,  quoflibet  interrogabat  quare  ita  nequiter  judi- 
cafTent ,  utrum  per  ignorantiam  aut  propter  quamlibet  mali  volentiam , 

y  3  vel 


175 


174 


A       S       S       E       R      I       I 

vei  pro  aliquoirum  amore  yel  timore,  aut  alionim  odio,  aut  etiam  pro  ali- 
cujus  pecunise  cupiditate.  Denique  fi  iili  judices  profiterentur  propterea 
fe  talia  judicafTe,  quod  nihil  redius  de  his  rebus  fcire  nolTent,  uinc  ille 
dilcrete  &  nioderate  illorum  imperitiam  &  infipientiam  redarguens  ajebat 
ita  dicens.  Nimium  admiror  vejham  hanc  infolentiam ,  eo  quod  Dei  dono  ^ 
meo  fapieritium  iSiiniJierium  £^  gradiis  ufurpajiii,  fapientice  autem  Jiudium  &  ope- 
ram  ne^exijii\.  ^^uapropter  aut  terrenarum  potejiatum  minijieria  quce  hahetu 
illico  dimittatis,  aut  Japientits  Jiudiis  multo  devotiu-s  de  ccateris  jiudeatis  impera. 
Quibus  auditis  verb.  perterriti,  veluti  pro  maxima  vindidra  corredti,  Co- 
mites  &  Prsepofiti  ad  aequitatis  dilcendse  ftudium  totis  viribus  fe  vertere 
nitebantur,  ita  ut  mirum  in  modum  illi  illitterati  ab  infantia  Comites , 
pene  omnes  prsepofiti,  ac  Miniftri  litteratorise  arti  ftuderent,  magis  infiie- 
tam  difciplinam  laboriofe  difcere  volentes ,  quam  poteftatum  minifte- 
ria  dimittere.  Sed  fi  aliquis  litteralibus  ftudiis  aut  pro  fenio  vel  etiam  in- 
ufitati  ingenii  tarditate  proficere  nonvaleret,  filium  fuum,  fi  haberet,  aut 
propinquum,  vel  etiam  fi  alium  non  haberet,  fuum  proprium  hominem 
liberum  vei  fervum ,  quem  ad  ie<Stionem  longe  ante  pronioverat ,  libros 
ante  fe  die  &  nod:e,  quandocumque  ullam  haberet  iicentiam ,  Anglicos  im- 
peraberat  recitare :  in  quibus  juffu  rcgis  prsefeti  fuerunt  fcripta  jufta  ju- 
dicia  inter  potentes  &  inpotentes,  &  aiia  multa  utiiia  tam  Cieri  quam 
Plebis. 

Anno  eodem  Edwardus  Fiiius  ipfius  regis  Aelfredi  undus  eft  inregem, 
regnavitque  annis  xxvi.  Hoc  etiam  anno  Adlielwoldus  Patruelis  Regis 
Eadwardi  difceffit  ab  eo,  perrexitque  ad  EKcrcitum  Paganorum,  qui  occu- 
paverat  gentis  Nordanhymbrorum,  ftatimque  totus  Exercitus  elegit  eum 
ad  Regem.  Anno  dccgcii.  Sandtus  Grimbaidus  Sacerdos  tranfiit.  Et 
Adhuifus  Comes  Frater  Alchfwitlise  Reginse  obiit.  Anno  dcccciii.  Ad- 
heiwoidus  Rex  Danorum  Frater  Regis  Aeifi^edi  venit  cum  Ciaffe  magna 
ad  Eaft-Seaxam.  Anno  dcccciv.  Adheiwoidus  Rex  Paganorum  adduxit 
magnum  Exercitum  ab  Eaft-Seaxa,  &  ab  Orientalibus  Anglis,  per  totam 
Merciam  deprsedantem  &  Occidentem,  quoufquc  pervenit  ad  Criccaladam, 
ibique  tranfiit  Tamenfem,  &  ubique  circa  Bradenam  maxima  fpoiia  diri- 
puit,  indeque  reverfus  eft.  Rex  vero  Eadwardus  quam  citius  potuit  con- 
gregavit  Exercitu'hi  Chriftianorum,  &  perrexit  ufque  inter  Foffas  &  ufque 
Hufam  fluminis,  &  depraedavit  terram  eorum  ufque  ad  paiudes  Boreales. 
Cum  autem  Rex  expcdiavit  ibidem  Excrcitum  ejus  de  Cantia,  fiibito  fu- 
pervenit  Adlieiwoidus  Rex  Danorum  cum  tota  Paganorum  gente ,  qui 
confeftim  contra  hoftes  vexilla  erexerunt,  confertoque  Prjelio,  hinc  6c  inde 
atrociterpugnantes,  ceciderunt  multi  ex  utraque  parte.  Ex  parte  autem 
Chriftianorum  Sigewifus  Comes,  &  Sigehelmus  Comes,  &  Adwoldus  Prse- 
fes,  6c  Kewifus  Abbas  de  Burch,  &  Sigeberchtus  filius  Sigewlfi,  &  Eadwol- 
dus  Filius  Accan,  &  muiti  alii  ex  nobilibus  Angiorum.  Ex  parte  vero 
Nordmannorum  ceciderunt  Eociiricus  &  Atheiwoidus  reges  eorum,  & 
Brichtfinus  Filius  Brichtnothi  Ciitonis,  &  Hyfbpa  &  Osliyteilus  Barones, 
&  multi  plures,  quorum  numerum  nemo  fcit,  led  tamen  proh  dolor !  Pa- 
gani  loco  funeris  Dominati  fimt.  Eodem  etiam  anno  Alchfwytha.  Re- 
gina  Mater  Regis  Eadwardi  deceffit.  Anno  dccccix.  Afer  Epifcopus  Sci- 
reburnenfis  obiit,  &  Fritheftanus  fufcepit  Epifcopatum  Wintonise.  Anno 
Dccccx.  Bellum  apud  Wodnesfeldam,  in  quo  ceciderunt  Eowilfus  &  He- 
alfdena  reges  Paganorum ,  &  Ochter,^  &  Scurfa  Comites ,  &  Othulfus,  & 
Benfingus,  &  Anolafus  niger,  &  Thurfridus,  &  Osfridus ,  &  Godefridus, 
&  alius  Godefridus ,  &  Eageilus ,  &  Agamundus  Primates  Paganorum , 
&  muiti  aiii  innumerabiies,  quafi  arena  Maris.  Anno  dccccxi.  Lodwi- 
cus  Imperator  filius  Arnulfi  Imperatoris  obiit,  &  Burchardus  Dux  occi- 
ditur.  Conradus  fihus  Conradi  in  Regem  elevatur.  Ipfb  anno  Aethere- 
dus  Conies  Merciorum  obiit.     Et  Eadwardus  Rex  fufcepit  Lundoniam , 

& 


A     isr     N     A     L     E     s. 

ili'  &  Oxenafbrdam   cum  omnibus  eis   adjacentibus.     Anno  dccccxii.   Ead- 

ea  wardus  Rex  juflit  a^dificare   Urbem  Aquilonalem  apud  Heortfbrdam,  in- 

Ue  ter  flumina  qux  Nuncupata  funt  Memeram,    6f  Beneficeam,  &  Lygeam  , 

Bt  ciica,  Feftivitatem  Sandti  Martini.     Circa  quoque  Feftivitatem  Sandi  Jo- 

8 '  hannis  Baptift^e  pr^ecepit  conftruere  Urbem  apud  Witcham.     Item  ipfb 

k  anno  apud  Heortfordam  in  Aufb-ali  paite  Lygean  fluminis,     Hoc  etiam 

to  anno  Baptizavit  Franco  Archiepifcopus  Rotomagenfis  Rollonem  Ducem 

rj,  Nordmannorum.     Anno  *  dcccciv.   Fad:a  eft  pax  inter  Karolum  Regem 

'o-<,  Francorum  &:  Rollonem  Ducem  Northmannorum. 


175 


*  pccccxiv. 


F    I    N    I    S. 


I^ 


^4r 


POLYCHRONICON 
RANULPHI 

H    I    G   D    E    N    I 

Monachi  Cheftrenfis, 


L      I      B.  I. 

PoLYCHRONICON  RlNULPHI  HlGDENI  ChESTRENSIS 

De  rehus  Britannicis  ^  Hihernicis,  ufque  ad 
Conqueftum. 

De  Hihernia 

R  A  T  Hibernia  ab  olim  Britannias  jure  dominii  concor- 
porata ,  quam ,  Duce  Giraldo  in  fiia  topographia ,  eam 
ad  unguem  plenius  defcribente,  preffioribus  laudibus  con- 
gruit  illuftrare.  Ad  cujus  notitiam  liquidius  conlequen- 
dam  viam  aperient  tituli  fubfequentes,  Dicetur  ergo.  i .  De 
fitu  Terrae  locali.  2.  De  ejus  quanto  &  quali.  3.  In 
quibus  Terra  fufficit.  4.  In  quibus  rebus  deficit.  y.  De 
Incolis  prioribus,  6  De  IncoJarum  moribus.  7  De  lo- 
corum  prodigiis.     8.  De  Sandtorum  prseconiis, 

De  Situ  Teme  Locali. 

Hlbernia  omnium  Infiilarum  Occidentalium  noviffima  fic  diifta  cft  ^ 
Hibcro  Hifpanico,  firatre  fcil.  Hermonii,  qui  duo  fimul  jundii  eam 
conquifierunt.  Vel  did:a  eft  ab  Hibero  flumine  Hifpanise  Occidentali; 
dida  eft  etiam  aliquando  Scotia  a  Scotis  eam  inhabitantibus ,  priufquam 
ad  aliam  Scotiam  Britannicam  devenirent,  unde  in  Martyrologio  legitur, 
tali  die  apud  Scotiam  Sand:«  Brigidse,  quod  eft,  apud  Hiberniam.  Hsec 
Terra  ab  Euro-Auftro  habet  Hilpaniam  trium  dierum  navigatione  col- 
lateralem.  Ab  Oriente  habet  Britanniam  majorem,  unius  diei  vehficatione 
diftantem;  ab  Occafu  habet  Oceanum  infinitum.  A  Septentrione  Iflan- 
diam  trium  dierum  vehfico  curfu  diftantem.  \^SoUnus']  Sed&marequod 
inter  hanc  &  Britanniam  interluit  undofum  &  inquietum  eft  toto  anno , 
&  nifi  paucis  diebus  vix  enavigabile,  in  centum  xx  millibus  pafluum  latitu- 
dinis  expanfum. 

De  epis  quanto  &  §luali. 

Hlbernica  Infula  poft  Britanniam  maxima  ab  Auftro  in  Boream  ex- 
tenfa,  a  Brendanicis  fcil.  montibus  ufque  ad  Columbinam  Infulam, 
continet  viii  dierum  dietas ,  quarum  qusehbet  xxxx  mil.  exiftit.  Et  a 
DubUnnia,  ufque  ad  Patricii  colies  Connadicumque  mare  m  latum ,  iv 
dierum  excurfum  tenet;  qus  in  fiii  medio  ftridlior  eft  quam  circa  capi- 
ta ,  fed  e  contra  eft  Britannia ;  &  ficut  Hibernia  brevior  eft  ad  Boream 
quam  Britannia,  ita  produdtior  eft  ad  Auftrum.  Terra  quidem  in^equa- 
hs,  montuofa,  pluviofa,  ventofa,  moUis  &  filveftris ,  per  iatera  maritima 
valde  demiffa,  introrfus  montana  &  :^bulofa.  [  Solmus  ]  Ahas  itaque  pa- 
bulofa,  ut  pecora  ibidem,  nifi  a  pafcuis  interdum  arceantur,  ad  periculum 
agat  fatietas.  [  Gir.  in  Top.']  Indigenarum  fanitas  continua ,  advenarum 
quoque  propter  humiditatem  nutrimcntorum  fluxus  ventris  periculofus 
eft,  Carnes  ibi-  vaccinse  falubres ,  porcina;  nofcentes :  incolas  nuUa  febris 

Z  z  ipecie 


I7P 


l8o  PoLYCHRONICON  Llb.  I. 

fJDecie  vexantur ,  excepta  acuta,  &  hoc  perraro ,  omnes  igitur  Orieptales 
pompas  in  lignis,  lierbis,  gemmis,  veitibus,  hujus  terr^  lalubritas  &  ve- 
iieni  carentia  compenlant,  &  videtur  hsec  ialubritas  caulari  ex  eo  quod 
modicus  eft  ibiexcelTus  in  frigore  aut  calore. 

In  quihiis  rehiis  fufficit. 

Erra  hxc  magis  Vaccjs  quam  Bobus,  pafcuis  quam  frugibus,  gra- 
mine  quam  grano  foecunda  :  abundat  tamen  Saimonibus ,  Murenis, 
Anguillis,  &:csteris  raarinis  pifcibus;  Aquihs  quoque,  gruibus,  pavonibus 
Coturnicibus,  Niib,  Falcone,  &  Accipitre,  Gefb.  Lupos  quoque  habet,  Mu- 
res  nocentiffimos,  fed&  Araneas,  SanguifLigas,  6c  Lacertas  habet.  Innocuas 
Muftelas  quoque  parvi  corporis  fed  valde  animofas  poffidet.  Habet  & 
aves  quas  Bernaces  vocant,  quas  Aucis  filveftribus  fimiles  de  hgnis  abie- 
tinis  quafi  contra  naturam  natura  producit,  quibus  Viri  Rehgiofi  tempore 
Jejuniorum  vefcuntur,  eo  quod  de  coitu  vel  de  carne  minime  procrean- 
tur.  Sed  huic  opinioni  repugnare  videtur,  quod  fiquis  de  femore  primi 
parentis  comediffet,  carnem  utique  comedifTet,  quamvis  de  carne  mimine 
propagatam :  &  ficut  illa  caro  ex  hmo,  ita  ifta  caro  ex  hgno  a;que  mira- 
bihs.  Abundat  etiam  h^ec  terra,  lad:e,  vmis,  non  vineis.  Et  quam- 
vis  Beda  dicit,  hanc  terram  vineis  non  expertem,  [  Et  Solims  &  JJi.~\  A- 
pibus  eam  carere  afTerant ,  circumfpediius  tamen  e  diverfb  fcripfiflent,  fi 
eam  vineis  carere,  &  Apum  expertem  non  fuifTe  dixifTent,  \_Item  Bedadi' 
cit.']  Caprearum  venatu  Infulam  fore  infignem,  cum  tamen  conftet  eam 
femper  Capreis  caruifTe.  Nec  mirum,  cum  Beda  nihil  dehac  Infulaocu- 
lata  fide  cognoverit ,  fed  per  relatorem  audierit.  Ibi  quoque  gignitur 
Lapis  Saxagonus,  fcil.  Iris ,  qui  foh  appofitus  format  in  aere  Ccelefteni 
Arcum.  Ibi  quoque  invenitur  lapis  Gagates,  &  Margarita  candida. 

In  quihm  rehiis  deficit. 

Ritici  grana  funt  hic  minuta,  vix  manu  purgabiha,  &  omnium  ani- 
___  mantium  corpora  hic,  quam  ahbi  minora  exceptis  hominibus  repe- 
riuntur.  Defiint  hic  pene  omnes  Pifces,  qui  ex  aquis  dulcibus  non  ma- 
rinis  fementinam  trahunt  originem;  defunt  hic  degeneres  Falcones,  quos 
Lanerios  vocant,  defunt  &  Girofalcones,  Perdices,  Fafiani,  Picse,  Philo- 
mens.  Caret  quoque  Capreis  gc  Damis,  Herichs,  Putaciis,  &  Talpis,  & 
cseteris  venenofis.  Unde  fingunt  ahqui  fatis  favorabihter  Sandtum  Pa- 
tricium  cundtis  peftiferis  animantibus  Infulam  purgaffe;  fed  probabihus 
eft,  Infiilam  ab  initio  hujufinodi  nocivis  caruiffe.  Quin  &  venenofa  ah- 
unde  allata  ftatim  moriuntur  ibidem,  &  toxicum  ahunde  advedlum  ukra 
medios  fludtus  verfus  Hiberniam  vim  fu£  mahgnitatis  amittit,-  ac  etiam 
pulvis  Terrse  iUius  ahunde  afperfus  venenofos  vermes  fugat,  adeo  ut  co- 
rium  hujus  Terrse  vermi  circumdatum  ,  aut  ipfam  occidit  aut  Terram 
penetrare  cogit.  In  hac  Terra  Galh  cantant  in  ipfo  nodtis  crepufculo, 
&  quantum  ahbi  a  tertia ,  tantum  hic  i  prima  Galli  voce  dies  diftare 
dinofcitur. 

De  Incolis  priorihMs, 

Efert  Giraldus,  quod  hsec  Infuia  inhabitata  fit  primo  a  Cafera  ne- 
pte  Nose  Diluvium  timente,   &  ad  hanc  Infulam  cum  tnbus  viris 


Lib.I.       Ranulj^hi     Higdeni.  t8i 

&  L  nmlieribus  proyamo  ante  Diluviuni  anno  applicante. 

2.  A  Bai-tholano  Serse  filio,  cum  tribus  filiis  de  Itirpe  Japliet  filii 
No.^c  defccndentibus,  ccc  poftDiluviuni  anno,  caiu  vel  induftria  hic  ap- 
plicantibus ,  qui  ulque  ad  ix  niillia  virorum  ex:ci'elcentes,  ex  corruptione 
cadaverum  Gigantium  quos  opprefTerant ,  omnes  mortui  funt,  excepto 
Iblo  Ruano  ,  qui  per  mille  quingentos  annos  ufque  ad  tempora  Sandii 
Patricii  perdurans,  cunCla  gefla  illius  gentis  Sand:o  Viro  replicabat. 

3.  Nuneth  live  Nimedus  cum  iv  filiis  fuis  de  Schytia  veniens,  per 
ccxvi  annos  Terram  incoluit,  &  tandem  ejus  fobole  per  varia  infbrtunia 
bellorum  &  mortalitatum  detrita,  cc  itidem  annis  Terra  vacua  manfit. 

4.  Vero  qumque  Duces  germani  fratres ,  Gandius,  Genandius,  Sagan- 
dius,  Rhuteragus  &  Slanius  de  pofleris  Nimedi  pra:did:i,  de  Grsecia  ve- 
nientes  Terram  occujyrf^erunt,  &  eam  in  quinque  partes  diviferunt ,  qua- 
rum  quselibet  pars    continebat  xxxii   Cantredos.     Eft  autem    Cantredus 

,  portio  centum  Villarnm ,  pofiieruntque  lapidem  in  media  terra  quafi  irs 
niedio  unibilico  ,  velut  quinque  Regnorum  principium.  Tandem  Slanius 
£id;us  ell  Monarcha  Terrss  totius. 

y.  Debilitata  muitum  per  xxx  annos  natione  ifla,  advenerunt  de  Hif- 
panix  partibus,  in  lx  navium  CiaiTe,  iv  Nobiles  Millefii  Regis  filii  cum 
pluribus  aliis,  de  quibus  duo  nominatiflimi  fratres ,  Heberus  &  Hermon 
Regnum  inter  fe  dwiferunt :  fed  procedente  tempore ,  rupto  foedere  fra- 
terno,  Hiberoque  occilb,  Hermoni  ceflit  Monarchia ,  a  cujus  tempore  uf- 
que  adventum  Patricii  primi  cxxxi  Reges  de  eadem  gente  fuerunt.  Et 
fic  ab  adventu  Hibernienfium  ufque  ad  obitum  Patricii  primi,  flint  anni 
MDCcc.  Ab  iflo  Hibero  did:i  fiint  Hibernici  j  vel  fecundum  alios  ab  Hi- 
bero  Hifpanise  fluvio.  Didti  funt  etiam  Gaiteli  &  Scoti  a  quodam  Gai- 
telo  Phenii  nepote,  qui  poft  Linguarum  confiiflonem  apud  Nembroti- 
ram  Turrim  in  variis  linguis  peritus  duxit  Scotam  filiam  Pharonis ,  ex 
quibus  Ducibus  Hibemienfes  defcenderunt.  Ifte  etiam  Gaitelus,  ut  aiunt, 
Hibernicam  Iinguam  compofuit,  qu;E  &  Gaitelaf  dicitur,  ex  onmibus  lin- 
guis  colledra.  Tandem  Gurguntius  Beiivi  Regis  Britannis  filius  de  Da- 
cia  rediens  apud  Orcades  Infulas  quofdam  Bafclenfes  de  Hifpanise  parti- 
bus  advedos  invenit,  quos  locum  habitationis  petentes  Rex  ad  Hiberniam 
tunc  vacuam  tranfmifit,  quibus  Duces  aliquot  ex  ftiis  delignavit.  Ex  qua 
videtur  quod  de  jure  antiquo  Hibernia  debeat  ad  Britanniam  pertinere: 
iVb  adventu  autem  Sandli  Patricii  primi  ufque  ad  Fedlimidii  Regis  tem- 
pora  XXXIII  Reges  per  cccc  annos  in  Hibernia  Regnaverunt.  In  hujus 
autem  Fedlimidii  diebus  Norguagenfes,  Duce  Turgefio,  Terram  hanc  oc- 
cupaverunt,  fadifque  quampluribus  per  loca  fofTatis  profundis,  Caflella  fim- 
plicia,  duplicia,  triplicia,  pleraque  murata,  adhuc  integra,  vacua  tameiij 
erexerunt.  Sed  Hibernicus  populus  Caflella  non  curat,  nam  Silvis  pro  Ca- 
ilris ,  Paludibus  utitur  pro  Foflatis,  Tandem  Turgefius  dolo  puellarum 
delufus  interiit.  Et  quia  Anglorum  populus  clamat  Gurmundum  fubju- 
gafTe  Hiberniam,  &  illa  foffata  fecifTe,  de  Turgefio  nihil  memorans,  Hi- 
bernienfes  vero  Tui*gefium  prasdicant,  Gurmundum  vero  prorfus  ignorant : 
ideo  fentiendum  efl  Gurmundum  inBritanniae  Regno,  quod  fibi  fubjuga- 
verat,  extitiffei  &  a  Britannia  Turgefium  iltum  cum  eledta  inventute  ad 
Pliberniam  expugnandam  tranfinififTe :  qui  quidem  Turgefius,  quia  hujus 
expeditionis  Tribunus  &  Redlor  extiterat ,  idcirco  Gens  Hibernias  illum 
quem  vidit  &  novit  famofe  celebrat.  Gramundo  tandem  in  Galliarum  par- 
tibus  interieciro  ,  Turgefius  in  liibernia  filiam  Regis  Medeufis  adaraavit,' 
quam  pater  fiius  cum  xv  puellis  tranfmittere  Turgefio  promifit,  quibus 
apud  Stagnum  Lacherinum  cum  totidem  Nobilioribus  Gentis  iiix  Turge- 
fius  occurrere  fpopondit,  quod  dum  faceret,  5,  xv  juvenibus  imberbibus, 
fub  habitu  pueilari  ficas  ferentibus,  dolofe  occiditur,  poftquam  xxx  annis 
jn  Infula  imperayerat.     Non  niulto  poft  de  Norgaegi^  partibus  qxiafi  fub 

Z  3  pacis 


:j^ 


ig^  PoLYCHRONICOK  Lib.  L 

pacis  obtentu  &  mercationis  exercendse  prstextu  tres  fratres  AmelanuS;, 
Siracus,  &  Ivorus,  cum  fua  fequela,  ad  hanc  Infulam  venerunt ;  &  de  con- 
fenfu  Hibernienfium  ocio  deditorum  maritima  loca  occupantes,  tres  Civi- 
tates  Dublinniam,  Waterfordiam,  Limiricum  conflruxerunt,  qui  tandem 
numero  fuccrefcentes  contra  indigenas  frequenter  rebellarunt,  &  ufum  fe- 
curium,  qui  Anglice  Sparth  dicitur,  ad  terram  Hibernis  coraportarunt, 
Igitur  a  tempore  Turgefii  ufque  ad  ultimum  Monarcham  Rothericum 
Connadise  Regem  ,  xvii  Reges  in  Hibernia  fuerunt.  Et  in  univerfo ,  h 
primo  Hermone  ufque  ad  ultimum  Rothericum ,  fquem  fubjugavit  Rex 
Angha;  Henricus  Secundus  anno  setatis  fua:  xxxx.  Regni  fui  xvii.  Ab 
Incarnatione  Domini  mclxxii,J  rexerunt  Hiberniam  clxxxi  Regesj  non 
Coronati,  non  inundi,   non  hsereditarii,  fed  vi  &  armis  fuccedentes. 


De  Incolarum  morthus. 


REfert  Solinus ,  quod  Gens  hujus  Terrse  fit  barbara,  inhofpita,  belli- 
cofa ,  fafque  ne^fque  pro  eodem  ducens.  Gens  habitu  fingularis  ,■ 
&  inculta,  vicStu  parca,  animo  fsva,  affatu  afpera ,  fanguine  interempto- 
rum  prius  haufto  vultus  fiios  obliniunt ,  carnibus  &  fiudiibus  pro  efii, 
lad:e  pro  potu  eft  contenta  5  Gens  quidem  ludis,  ocio,  &  venationi  plus 
dedita,  quam  labori.  [  Ger.  in  Top.~\  Gens  ifta  poft  ortum  dure  nutritur, 
moribus  &:  veftibus  inculta ,  laneis  tarn  braccis  quam  caligis ,  capuciis 
quoque  ftridris  trans  humeros  deorfum  cubito  tenus  prsetenfis,  &  vice  pal- 
liorum  falangis  nigris  utitur.  Item  non  fellis,  non  ocreis,  uon  calcari- 
bus  equitando  utuntur.  Virgam  in  fuperiori  parte  cameratam  ad  con- 
citandum  equos  manu  ferunt ,  frenis  chami  vice  fungentibus ,  &  pabula 
nequaquam  impedientibns,  utuntur.  Inermes  corpore,  pugnant  tantum 
jaculis  binis,  lanceis,  &  fecuribus  amphs.  Una  tantum  manu  confligunt, 
lapides  pugillares  cum  aha  defecennt  in  promptu  habent.  Gens  itaque 
agriculturam  fpernens,  pafcuis  tantum  utens,  barbis  &  comis  a  pofteriori 
parte  capitis  luxurians,  non  lino,  non  lanifeio,  non  aliquo  mercationis 
genere,  nec  ulla  mechanicarum  artium  fpecie  vitam  producunt,  fed  ocio 
dediti,  delicias  reputant  labore  carere,  divitias  deputant  iihertate  gaudere, 
&  cum  Scotia  hujus  terrse  filia  utatur  lyra,  tympano,  &  choro  3  ac  Wallia  ci- 
thara,  tibiis,  &  choro ;  Hibernici  tamen  in  duodus  mufici  generis  inflrumen- 
tis,  cithara  fcil.  &  tympano  aereis  cordis  armato,  pra2  cseteris  fiint  periti,  qui- 
bus  inftrumentis  quamvis  prascipitem  &  velocem,  fuavem  tamen  &  jocundam 
crifpatis  modulis  5c  intricatis  notuhs  efEciunt  armoniam.  Ab  niolli  incipiunt, 
&  fub  obtufb  groffioris  cordse  fbnitu  latenter  ludeutes  in  idem  redeunt,  ut 
pars  artis  maxima  videatur  artem  velare,  tanquain,  fl  lateat  profit,  ferat 
ars  deprehenfa  pudorem.  Gens  eti&ra  ifta  fpurciflima,  nondum  decimas 
.  folvunt,  nondum  matrimonia  rite  contrahunt,  non  mceftus  vitant;  fed 
fratres  fratrum  uxores  ducunt,  proditionibus  infiftunt ,  fecurim  &  fparth 
in  manu,  quafi  pro  baculo,  bajulant,  qua  fibi  coniidentes  pr^occupant. 
Gens  ifta  verfipellis  &  inconftans,  varia  &  verfuta,  cujus  magis  timenda  ars 
quam  Mars,  pax  quam  fax,  mel  quam  fel ,  malicia  quam  militia ;  cujus 
mores  funt,  quod  nec  in  bello  fortes,  nec  in  pace  fideles  inveniuntur, 
cum  illo  quem  dolofe  opprimere  volunt,  primo  compaternitatis,  &  con- 
iecratse  fraternitatis  foedera  jungunt,  in  qua  alter  alterius  fanguinem  fponte 
fiifum  bibunt ,  alumnos  &  colladaneos  aliquantulum  diligunt,  fratres,  6c 
cognatos  perfequuntur,  vivos  decipiunt,  mortuos  ulcifcuntur,-  interquos 
adeo  in  naturam  converti  prsevaluit  prav£e  confuetudinis  longus  abufus, 
'^  adeo  a  convidu  mores  formantur,  ut  etiam  hoc  vitio  proditionis  alieni- 


Lib.  I.  R  A  N  U  L  P  H  I     H  I  G  D  E  N  L  igj 

gensE  huc  advecfli  fere  inevitabiliter  involvantur.  In  hac  gente  quampiu-' 
res  viri  iedendo,  mulieres  ftando  urmani  emittunt.  Multi  funt  in  hac 
terra  deformes,  naturs  beneficio  in  membris  deftituti,  ita  ut  ficut  qui  hic 
bene  fbrmantur,  nufquam  melius,  ita  qui  male  nufquam  pejus,  &  red:e 
quidem,  utde  Gente  incefta  nequiter  copulata,  natura  defbrmante,  tales 
naiura  Isefa  contra  legem  naturs  producat.  In  hac  Terra  6c  in  Wallia 
vetulas  quafdam  in  Leporinam  fbrmam  fe  tranfinutare  ubera  vaccina  fu- 
gendo,  alienum  lac  furripere,  Leporariofque  magnatum  curfu  fatigare  ve- 
tus  quidem  &  adhuc  fi-equens  querela  eft.  Quidam  etiam  Magicis  Artibus 
pingues  porcos  fed  rubeos  duntaxat,  ex  aliqua  prsejacente  materia  produ- 
centes,  in  Nundinis  vendunt ;  fed  hi  ftatim  ut  aliquam  aquam  tranfeunt 
in  propriam  naturam  redeunt,  fed  &  hi  quacunque  induftria  ferventur,  ultra 
triduum  non  perdurant.  Inter  hiec  &  hujufmodi  advertendum  eft,  quod 
mundi  extremitas  novis  femper  Prodigiis  quibufdam  pollet ,  ac  fi  natura 
licentius  ludat  in  privato  &  remoto  quam  in  propatulo  &  propinquo,  unde 
&  in  hac  lufula  plurima  funt  miranda  &  ftupenda. 

T>e  locorum  ^rodigus. 

AFfirmatum  eft  ^  multis ,  quod  in  Boreali  parte  Hibernise  fit  Infula 
viventium,  in  qua  nemo  mori  poteft,  fed  cum  diutino  detenti  flie- 
rint  langore  ad  proximam  deportantur  Infulam;  6c  alia  ibi  Infula  in  qua 
mulieres  parere  non  poffunt,  tamen  concipere  pofrunt;  eft  &  alia  Infula 
in  qua  mortuorum  corpora  putrefcere  non  pofTunt ;  eft  Lacus  in  Ultonia 
Infulam  continens  bipartitam,  cujus  una  pars  vaftationibus  Anglorum  affue- 
ta,  alter  D^monum  incurfibus  expofita ,  in  qua  eft  Purgatorium  Patricii, 
quod  precibus  obtinere  meruit  ad  confirmationem  Didti  fui,  dum  Populo 
incredulo  de  poenis  reproborum  ac  gaudiis  San<5torum  praedicaret,  cujus 
loci,  ut  afferunt,  fi  quis  tormenta  ex  injun<Sta  pcenitentia  fiiftinuerit,  inferna- 
ies  pcenas,  ubi  finaliter  fuerit  impoenitens,  non  fiibibit,  ficut  in  fine  hu- 
jus  capituli  plenius  exemplabitui^  Eft  &  Infula  in  Connadtse  falo  a  Sando 
Brendano  confecrata  muribus  carens,  ubi  humana  corpora  nec  humantur 
nec  putrefcunt,  fed  fub  divo  fervantur  incorrupta;  eft  Fons  inMomonia, 
cujus  aquisfi  quis  abluitur,  pro  toto  feu  pro  partecanus  efficitur:  Econ* 
tra  eft  alius  Fons  in  Ultonia,  quo  intindtus  non  canefcit  ulterius.  Eft  & 
Fons  in  Momonia  qui  fi  tadius  fuerit  ab  homine  ftatim  tota  Provincia  piu- 
viis  inundat,  quse  non  ceffabunt  donec  Sacerdos  Virgo  a  nativitate,  Mifla 
in  vicina  Capella  celebrata,  aquse  benedid:ione  &  ladlis  vaccae  unius 
coloris  afperfione,  barbaro  fatis  ritu,  Fontem  reconcihaverit.  Apud  Glin- 
delacan  circa  Oratorium  Sandli  Keywini,  falices  more  pomerii  poma  pro- 
ferunt  magis  falubria  quam  lapida,  quod  Sand:us  iile  ad  falutem  pueri  fui 
precibus  produxit.  Eft  Lacus  in  Uitonia  pifcofa  fatis  xxx  millia  paflfuum 
in  longuni,  &  xv  in  latum  habens,  ex  quo  fluvius  Banna  ufque  in  Ocea- 
num  Borealem  fe  diffundit,  cui  Lacui  talis,  ut  afTerunt,  cafus  initium  de- 
dit.  Celebre  fuit  aiiquando,  apudloci  iihus  Incolas  vitio  coeundi  cum 
Beftiis  confuetiflimos,  quod  quam  cito  Fons  quidam  Terrse  illius,  ex  prifca 
reverentia  femper  tedus ,  relinqueretur  difcoopertus  -,  tanta  ftatim  Fons 
inundatione  exuberaret  quod  totam  Provinciam  fubmergeret;  unde  con-= 
tigit  mulierem  quandam  hauriendi  aquam  ad  Fontem  accelfiffe,  qua  nec- 
dum  Fonte  fignato  ad  parvulum  vagientem  properante,  Fons  ita  ebulii- 
vit,  ut  &  muiierem  cum  parvulo  mergeret,  &  totam  Provinciam  ftagnum 
faceret.  Hujus  rei  argumentum  eft ,  quod  Pifcatores  aquae  illius  Tur- 
res  Ecclefiafticas  more  Patris  illius  altas  &  rotundas  fub  undis  fereno 
tempore  adhuc   confpiciunt.     Apud  Auftralem  plagam  Hibernjje  in  Re-  ./3 

gione  ' '  ^"^ 


iS^-  PoLYCHRONICON  Lib.I. 

gione  Oflirienfi,  quolibet  feptennio,  per  imprecationem  cujuf(lam  Sandti 
Abbatis,  duo  conjuges  Mas  &  Femina  a  finibus  iilis  &  a  formis  propriis 
exulare  coguntur.  Nam  formam  Lupinam  induentes,  completo  feptennio, 
fi  fbrte  fiiperftites  fiierint,  aliis  duobus  loco  eorum  fimili  conditione  fu- 
brogatis,  ad  priftinam  redeunt  tam  Patriam  quam  Naturam.  Efl  Lacus 
in  hac  Terra,  quo  fi  per  aliquod  fpatium  palus  iigneus  infigatur,  pars  folo 
inhserens  fit  Ferrea,  quae  in  aqua  eft  fit  Lapidea  ,  fed  qu2e  fiipra  aquam 
efl  Lignea  manet.  Efl  etiam  ibidem  Lacus  in  quem  fi  vn-gam  de  Corylo 
inieceris,  convertitur  in  Fraxinum  &  e  contra.  Itera  in  Hibernia  fiint 
tres  Sahuonum  faltus,  quibus  ad  fumma  ab  imis  contra  rupem,  ad  altitu- 
dinem  unius  hafls,  Sahnones  fe  transferunt.  Item  in  Lagenia  eft  unum 
Stagiium,  ubi  funt  aves  Sandii  Colemmani,  fcil.  Tercellse  manibus  homi-ii 
num  affuetas,  quibus  fi  injuria  fiat ,  aves  non  redeunt  &  aquse  ibidem  a- 
marefcunt,  &  foetent,  &  injuriator  non  evadet  vindidlam,  nifi  condigne  fa- 
tisfaciat.  [7^.]  CircaPurgatoriumPatricii  efl  notandum.  Quod  Sandtus 
Patricius  Secundus,  qui  fuit  Abbas  &  non  Epifcopus,  dum  in  Hibernia  prae- 
dicaret,  fluduit  animos  hominum  illorum  Beftiales  terrore  tormentorum 
infernalium  i  malo  revocare,  &  gaudiorum  Paradifi  promiffione  ad  bonum 
coniirmarej  ilh  autem  dixerunt  fe  nolle  converti,  nifi  ahquis  eorum  tor- 
menta  illa  &  gaudia  pofTet  aliquahter  in  hac  vita  experiri.  Quamobrem 
Patricio  fuper  hoc  oranti  apparmt  Jefijs  Cliriflus  dans  Textum  Evangehi, . 
&  Baculum  unum  ,  quae  adhuc  manent  in  Patria  illa  apud  Summum  Ar- 
chiepifcopum.  Eduxit  ergo  Dominus  Patricium  in  defertum  Locum,  u- 
bi  FoflTam  unam  rotundam  intrinfecus  obfcuram  ei  oflendit,  dicens,  quod 
fi  veraciter  quis  poenitens  per  diem  &  nodiem  inilla  Foffa  manferit,  &  fide- 
conflans  per  illam  tranfierit,  videbit  Tormenta  malorum,  &  gaudia  bono- 
rum :  ad  hsec  Chrifto  difparente  Patricius  conftruxit  bidem  Ecclefiam, 
Canonicos  Regulares  inflituensi  FofTam  autem  illam  quse  modo  inCoe- 
miterio  eft  ad  Orientalem  Ecclefia:  Frontem,  muro  circmncinxit ;  Janu- 
am  obferavit,  nequis  temere  fine  iicentia  Epifcopi  &  loci  Prioris  ingre- 
deretm".  Multi  quippe  temporis  illius  Patricii  ingreffi  fimt  &  regrefli,  nar- 
rantes  poenas  &  gaudia  quse  viderant ,  quae  &  literis  ibidem  demandan- 
tur,  qua  occafione  multi  tunc  ad  fidem  cpnvertebantur,  multi  quoque  in- 
tr^erunt,  qui  nufquam  redierunt:  fed  in  diebus  Stephani  Regis  Anglise 
quidani  Miles  nomine  Owinus  intravit,  &  rediens  manfit  in  negociis  Mo- 
nafterii  Ludenfis,  Ordinis  Ciftercienfis,  quoad  vixit,  narrans  quse  viderat. 
Locus  autem  vocatur  Purgatorium  Patricii,Ecclefia  regularis  vocatur,  Nulli 
imponitur  ut  locum  intret,  fed  potius  in  primo  diffuadetur  ingrefTus ;  quod 
fi  omnino  intrare  voluerit,  accedet  primo  ad  Epifcopum  loci,  qui  prima 
ingreffum  difTuadet,  fed  perfeveranti  in  tah  propofito,  hteras  tradit  ut 
loci  Priorem  adeat,  qui  fimihter  ingrefTum  difruadet,  hortando  ut  aiiam 
poenitentiam  aflumat,  quod  fi  perfeverat,  introducit  eum  in  Ecclefiam  ut 
XV  diebus  Jejuniis  &  Orationibus  indulgeat,  poft  quos  hominem  commu- 
nione  munitum  perducit  cum  Proceffione  5c  litania  ufque  ad  Oftium  Pur- 
gatorii,  ubi  etiam  iterum  difTuadet  ingrelTum ,  fed  fi  perfevei-at,  Oftiuni 
ei  cum  benedidione  aperit,  &  poft  ingrefTum  Oftiuni  confignat,  ufque  in 
diem  alterum ;  mane  quo  adveniente,  Prior  fi  hominem  regrefium  repe- 
rit,  cum  Proceffione  in  Ecclefiam  deducit,  ubi  ahis  xv  diebus  Jejimiis  & 
Orationibus  intendit. 


De  SanBortm  Praconits. 

NOtat  hic  Giraldus.  Quod  ficut  iflius  Nationis  homines  hac  in  vita  funt 
prse  aUis  gentib^s  impatientes  Sc  prscipite?  ad  vindi(ftam,  fic  San(fti  ^ 

hujus  " 


Lib.  I.       RanulphiHigdeni.  igy 

hujns  TeiTs  pr«  ceteris  Regionibus  vindicis  animi  eife  nofcmitur.     Cle- 
rus  hujus  Terr^E  callitate  pollet ,   orationi  vacat,   fed  abftnientiie  per  ar- 
nficialem  diem  indulget,  nodem  tamen  affidua  potatione  polluit.  Jta  ut 
pro  miraculo  ducatur  quod  ubi  vina  dominantur,  Venus  non  regnet',  & 
licut  inter  cos  mali  llint  pcffimi,  ita  boni  quamvis  pauci,  funt  optimi.   Vrx- 
lati  locorum  in  corripiendis  exceffibus  defides,  contemplationi  &*  ocio 
non  prxdicationi  vacantes,  unde  fit  ut  omnes  Sandi  Terra^  iUius  Confef- 
foresfint,  &  nullus  Martyr.     Nec  mirum,  cum  onmes  pene  hujus  Terr^e 
Frxlari  de  ]Slonafteriis  in   Clerum  eledi,  qu£e  Monachi  funt  complent , 
qa«  Clerici  funtvelPrsIati,  neghgunt,   unde  cum  femel  Caffihenfi  Epif- 
copo  obiedrum  fuilfet,  quomodo  tot  Sandi  poflent  elfe  in  illa  Terra  ubi 
nullus  ^lartyr,   ex  quo  tam  feroces  funt  fubditi,   &  tam  defides  Prslati  -, 
RefponJit  iile  latis  oblique,    verum  eft,  inquit,    quod  Gens  noftra  fatis 
ferox  eft,   led  ad   ieipfam;   nunquam   tamen  in  Dei  Miniftros    maniim 
mittere  voluit  eum  eos  fumme  coiat  j   verum  modo  venit  in  hanc  terram 
Gens  Anglicana  qu2e  Martyres  facere  &  novit  &  confuevit.     [-??.]   Hoc 
autem  dixerat  Epifcopus  ille,  quia  tunc  temporis  venerat  Henricus  Rex 
fecundus  ad  terram  illam  recenter  poft  Martyrizationem  beati  Thom^  Can- 
tuaiienfis,  [G/r.]  In  hac  etiam  terra,  iicut  in  Wallia  &  in  Scotia,  fiint  Cam- 
pans  bacjli  recurvi,  &  alia  hujufmodi  pro  reliquiis  in  magna  veneratione 
habita,    ita  ut  Sacramenta  fuper  hsc  longe  magis  quam"fuper  Evano-e- 
lia  pr^eftare  revereantur,  mter  qu£e  pr^ecipuus  videtur  Baculus  Jefu  apud 
Dubhnuiam,  per  quem,  ut  aiunt,  Patricius primus  vermes  ejecit ,   \_u4umfi. 
de  ci.  li.  i6.c.7.~\   Si  qu^retur  quomodo  varia  genera  animalium,  qu^  ex 
commixtione  procreantur,  etiam  poft  Diluvium  in  Infulis  efTe  potuerunt, 
credituraut  ad  Infulas  tranfiffe  natando,  fed  tunc  ad  proximas,   aut  per 
homines  navigantes  ftudio  venandi  addud:as,   aut  Dei  juffu  &  opere  An- 
gelorum  allata,   aut  exterra  exorta  fecundum  primam  originem,  quaudo 
Deus  dixerat,  producat  terra  animam  viventem. 

De   Scotia. 

VUlgatiim  eft ,  quod  Scotia  prout  hodie  nuncupatur,  eft  Promonto- 
rium  &  borealis  pars  Britannis  majoris,  marinis  Brachiis  ab  ea  fe- 
parata  verfiis  Auftrum ;  in  reliquis  latenbus  undique  cindta  mari.  Hsec 
quondam  vocabatur  Albania,  ab  Albenacto  Regis  Bruti  filio  eam  primum 
inhabitante,  five  ab  Albania  provincia  quae  eft  pars  Scythis  vicina  Ama- 
zonibus,  unde  &  Scoti  quafi  Scyti  a  Scythia  originem  duxei-unt ;  poftmo- 
dum  dicta  eft  Pidtavia  a  Pidlis  ibidem  regnantibus  per  fpacium  mlxx  an- 
norum,  vel  fecundum  quofdam  mccclx  annos,  &  tandem  dida  eft  Hiber- 
nia,  \_Gir.  in  Top,']  Tum  propter  affinitatem  contradtam  cum  Plibernien- 
fibus,  de  quibus  uxores  acceperaut,  tum  quod  tam  cultu  quam  lingua  , 
tam  arrais  quam  moribus  patenter  oftendit,  tum  propter  inhabitationem 
Hibernienfium.  \_Becla  It.  p.~\  Qui  Hibernienfes  duce  Reuda  de  Hibernia, 
qux  proprie  Scotorum  patria  eft ,  progreffi,  ferro  vel  amicitia  juxta  Pi- 
d:os  fedes  fibi  ad  feptentrionalem  partem  ftatuerunt.  [  Gir.  ]  Nunc  au- 
tem  corrupte  vocatur  Scotia  a  Scotis,  de  Hibernia  venientibus,  &  in  ea  Re- 
gnantibus  per  fpatium  cccxv  annorum  ufque,  fcil.  ad  regnum  Wilhelmi 
Rufi  fratiis  iMalcoImi.  [.?^.]  Quod  autem  h^ec  Scotia  fepius  vocetur 
Hibernia  patet  per  Bedam  ,  [Z.z.  2.f.  .v,]  ubi  dixit  fic.  Laurentius  Ar- 
chiepiicopus  Doroberni^  Scotorum  popuhs,  qui  Hibernise  Infulam  Bri- 
tannia;  proximam  incolunt,  paftoralem  curam  impendebat.  \_It.Bed.li.3. 
C.27.']  Clades  mortalitatis  Hiberniam  Infulam  pari  clade  premebat.  [_It. 
li.  3.  C.2.']   Forro  gens  Scotorum  quse  in  Auftralibus  Hibernice,  partibus 

A  a  mora- 


l85  PoLYCHRONICON  Lib.  I. 

morabantur,  &c.     \_It.li.4.  r.  3.]   Ubi  dicunt  Ccddam   adolefcentem  di- 
dicifle  normam  Monachicam  in  Hibernia.    [^lt.  li.  4.  c.  2  2.~\  Rex  North. 
Egfridus  vaftavit  Hiberniamj  \_It.li.  f.  c.  ij.~\    Plurima  pars  Scotorum  in 
Hibernia:   &  ibi  in  eodem   Capitulo  vocat  Hiberniam  proprie  didram  il- 
lam  Infulam  in  occidente,  quse  centum  miliiaria  ab  omni  Britannia  per 
mare  feparatur,  &  Scotiam  vocat  illam  partem  qu:E  nunc  Scotia  dicitur, 
iibi  dicit  quod  Adauman  Abbas  Infuiae  hujus  navigavit  Hiberniam,  ut  do- 
ceret  Hibernicos  legitimum  Paichaac  tandem  Scotiam  rediit,    [IJi.  li.  14.'] 
Hujus  Scotije  Incol^e   dicuntur  Scoti  propria  linguaj    feu  Pid;i  a  pid;o 
coi*pore,  quali  Schyti ,  eo  quod  aculeis  ferreis  cum  atramento  variarum 
figurarum  ftigmate  antiquitus  annotentur,    [Eroflotus,']    Scoti  fant  animo 
leves,  barbari  latis  &  fyiveftres,  led  admixtione  cum  Anglis  in  parteemen- 
dantur,  in  hoftes  fcevi,  fervitutem  fumme  deteftantur,  m  led:o  mori  re- 
putant  fegniciem,  in  campo  interfici  arbitrantur  glonam,  parvi  vi6tu,  diu- 
tius  famem  fuftinent,   raro  ante  fbhs  occafum  comedunt,'carnibus,  la6ti- 
ciniis,  pifcibus,   &  frudtibus  magis  quam  pane  vefcuntur.     Et  cum  fint  e- 
legantis  formse  fatis  tamen  ex  proprio  habitu  deformantur,    pateruos  ri- 
tus  commendant,  alienos  afpernantur,  terra  eorum  fatis  fertilis  in  pafcuis, 
hortis,  &agris,  [Gir.  l.p.c.  iS.']    Scotorum  Principes,  iicut Hifpania:  Re- 
ges,   nec  coronari  folent  nec  inungi.     In  hac  terra  Scotise  memoria  beati 
Andrese  Apoftoli  quam  plurimum  celebratur;  nam  beatus  Andreas,  qui 
forte  prs;dicationis  aquilonales  mundi  partes  Scythas  &  Pidravos  fufcepit 
convertendos,  tandem  apud  Patras  civitatcm  Achais  in  Gr^cia  occubuir, 
ubi  cuftodita  funt  oifa  ejus  ufque  ad  tempora  Conftantini  Magni  fpatio 
ccLxxii  annorum.     Et  tunc  tranflata  flint  Conftantinopolin,   &  recondita 
ufque  ad  tempora  Theodofii  Imperatoris,  fpatio  cx  annorum.     Tunc  Rex 
Pidtorum  in  Scotia  Unguft  magnam  partem  Britanniae  vaftans,  cum  apud 
campum  Merc  a  numerofo  exercitu  Britonum  circumdaretur,  audivit  fli- 
bito  beatum  Andream  fic  eum  alloquentem,    Ungus  Ungus,    audi  me  A- 
poftolum  Chrifti  auxilium  tibi  promittentem,  cum  hoftes  tuos  me  juvante 
deviceris,  dabis  tertiam  partem  h^reditatis  tuse  Deo  in  eleemofynam,  & 
in  honorem  beati  Andrese,  &c.     Tertia  die,  figno  crucis  exercitum  ejus 
prsecedente,  vidtoreffecStus  eft:  fic  quoque  patnam  reverflis  hsereditatem 
fuam  divifit,  &  cum  incertum  haberet,  quam  urbem  beato  Andrese  aifigna- 
ret,  per  triduum  cum  populo  fuo  jejunavit,   orans  beatum  Andream,  ut 
fuper  hoc  certificaretur,  &  ecce  unus  de  cuftodientibus  corpus  beati  An- 
dreas  apud  Conftantinopolim  ammonitus  eft  in  Somnis,  ut  exiret  de  terra 
illa  &  locum  adiret  quo  Angelus  eum  duceret ,    qui  tali  ducatu  venit  in 
Scotiam  ad  verticem  montis  Rigmund  cum  feptem  comitibus  fuis,  eadem- 
que  liora  lux  ccelica  circumfulfit  regem  Pidtorum  venientem  cum  exercitu 
ad  locum  qui  dicitur  Carcenan,   ubi  ftatim   plurimi  fanabantur  infirmi , 
ibique  occurrebat  Regi  Regulus  Monachus  Conftantinopolitanus  cum  re- 
liquiis  Sandtr  Andrese,  in  cujus  honore  fundata  eft  ibi  Ecclefia,  quse  ca- 
put  eft  omnium  Ecclefiarum  in  terra  Pidorum,  in  quo  loco  Regulus  Mo- 
mchus  fadtus  eft  Abbas  primus,  qui  Monachos  ibidem  congregavit  ac  to- 
tam  decimam  terram ,  quam  Rex  fibi  alTignaverat,  per  Monafteria  loco- 
nim  diftribuerat. 


De 


Libl.      Ranulphi  Higdeni, 


187 


De  Wallia. 


Llhr  curfus  nunc  Carnbriam 
Tiiis  tangit  qmm  Angliam, 
Sic  Profro  ad  Walliam 
uid  pritmi  profapiam, 
Ad  magii  Jovii  fanguinem 
Ad  Dariani  progeniem. 


Sub  titulis  his  quatuor 
Terra  flatim  exordior^ 
Primo  de  caufa  mminiSf 
Secundo  de  prceconiis, 
Tandem  de  gentis  ritibus, 
§^arto  de  Mirabilibus, 


De  Ratione  Nominis. 


Hyf  C  terra  quie  nunc  Wallia 
§uondam  efi  di^a  Cambria, 
A  Camb.o  Bruti  filio 
§m  l^^t  hanc  Dominio, 
Sed  pnm  efi  diBa  Wallia 
A  Gvpalaes  'Reginula, 
J{egis  Ebrauci  filia 
Ad  hcec  nupta  confinia : 
Seu  a  Gualone  Procere 
J^pto  foni  caraBere, 
I^eperies  ad  litteram 
Denominata  Walliam. 
Cujm  circumferentia 
^iuamvis  fit  minor  Anglia, 
Par  tamen  gtebce  gloria 
In  matre  G?  in  filia. 
Terra  feecunda  fruUibm 
De  carnibus  (3  pifcibiis, 
Domefiicis  jilvefiribus 
Bobus  equis  &  OvibuSy 
Apta  cunBis  feminibuSf 
Culmu  fpicis  graminibus. 
Arvis  pratis  nemoribm, 
Herbis  gaudet  ^  floribuSt 
Fluminibus  &  fontibus, 
Convallibus  ^  montihus. 
Convalles  pafiumproferunt, 
Montes  mettalla  conferunt, 
Carbo  fub  terrce  cortice 
Crefcit  viror  in  vertice, 
Calcem  perartis  regulas 


I  Prxbet  ad  teUa  tegulas, 
Epularum  materia 
Mel,  lac,  tl  laBicinia^ 
Mulfum  medo  cervifia 
Abundant  in  hac  patria, 
Et  quicquid  vitce  congruit 
Vbertim  terra  tribuit, 
Sed  ut  de  tantis  dotibus 
Multa  claudamfuh  brevibuSt 
Stat  hac  in  orbis  angulo 
Ac  fi  Deus  a  feculo, 
Hanc  daret  promptuarium 
CunUorum  falutarium. 
Htsc  Wallia  dividitur 
Amne  quce  Tirvy  dicitur, 
Norwallos  ab  Aufiralibus 
Scindit  certis  limitibus, 
Aufirina  pars  Demeciay 
Secunda  Venedocia. 
Prima  fagittis  prcevalet, 
Hafiis  fecunda  preeminet, 
In  hoc  procinUu  Wallicg 
Tres  olim  erant  Curice, 
Ad  Kaermerthym  primaria 
In  Anglefey  fed  alia, 
Tertia  in  Powyfia, 
Peugwern  quce  nunc  falopia, 
Septem  quondam  pontifices 
Nunc  quatuor  funt  prcefules^ 
^ondam  fuis  Principibus 
Parebant  nunc  Saxonibus. 


De  Incolarum  Ritibus. 


COnviSlus  hujus  patrice 
Differtaritu  Anglice, 
In  vefiibus  in  viSlibus, 
In  cceteris  quam  pluribus, 
His  veftium  infignia 
Sunt  clamis  i§  camifia. 


Et  erifpa  femoralia. 
Sub  ventis  &  fub  pluvia, 
Plura  non  ferunt  tegmina 
§luamvis  brumefcatoorea, 
Suh  ifiis  apparatibm 
Spretis  Lmtheaminihm, 
A  a  2 


Stant, 


i88 


PoLYGHRONlCON 


Lib.  l 


Stant,  fedenti  cubant,  dormiunt, 
fergunt,  pugnant,  projiliunt, 
Hi  fine  [uper  tunicis 
CoUobiis  (3    tunicis, 
Capis  tenis  capuciis 
2^udatis  femper  tibiis, 
Vix  aliter  incederent, 
^gi  licet  oecurrerent. 
Haftis  fagittis  brevibm 
Concertant  in  confliilibus, 
Validiores  pedites 
Adpugnam  funt  quam  Equites. 
His  Jilvesfunt  pro  turribm 
Valudes  pro  aggeribm, 
Fugam  ut  pugnam  capiunt 
Cum  oportunum  fentiunt. 
Hos  dicit  Gildas  fragiles 
Et  nec  in  pace  ftabiles, 
Cujus  fi  caufa  quaritur, 
Mirum  nequaquam  cernitur, 
Si  gens  expulfa  fatagat 
Ut  expuljores  abigat : 
Sed  frufta  his  temporibus 
Succifis  jam  Nemoribus, 
Cum  fint  circa  Maritima 
Ftrmata  Caftra  plurima. 
Gens  diu  famem  fuftinens 
Communem  viUum  diligens^ 
Cocorum  artificia 
Non  queerit  ad  edulia, 
"Nam  panem  Ordeaceum 
Edit  ^  Avenaceum, 
Latum,   rotandum,  tenuem^ 
Ut  decet  tantum  fanguinem, 
J{aro  frumento  vefcitur 
Vix  furni  flammis  utitur. 
His  pultes  ad  legumina 
Vro  Epulis  acrumina, 
Buturum  lac  (S  cafeus 
Oblongus  £^-  Tetragonus, 
Heec  funt  eorum  fercula 
^uee  provocant  ad  pocula, 
Medonis  S?  Cervifix 
^ibus  inftant  cotidie.^ 
Vinum  putant  preecipuum 
^fuanto  fit  magis  J{ubeum. 
fotando  gens  heec  garrula 
Vix  cejfat  fari  frivola. 
Ad  menfam  ^  poft  Prandium 
Sal  porri  funt  folatium, 
Sed  &  pater  familias 
Hoc  reputat  deiicias, 
Caldarium  cum  pultibus 
Dare  circumfedentibus, 
Taxando  portiunculas, 
Servans  fibi  reliquias. 


Hoc  eis  nocet  nimium 
Ad  carnis  infortunium, 
G^od  contra  jujfum  Phyficum 
Edunt  falmotiem  calidum. 
Domos  demijfas  incolunt 
Ex  virgulis  quas  conjiruunt, 
Diftantibus  limitibus 
Non  prope  ut  in  urbibus^ 
Cum  devaftarunt  propria 
Vicina  queerunt  atria, 
Edentes  quod  inveniunt 
Pojl  heec  ad  Jua  redeunt, 
Vitam  ducentes  ocio 
Sopore  &  incendio. 
Mos  cunBis  eft  Walenfibus 
Aquam  dare  hofpitibus, 
Si  primo  pedes  laverint 
Pendunt  quod  bene  venerint^ 
Ita  quieti  viMitant, 
ihod  raro  burfam  bajulant. 
His  peUen  &  pecunia 
Pendent  ad  femoralia. 
Et  cum  abhorrent  nimium 
Ani  pudendum  fonitum, 
Mirum  quod  ante  ojiium 
Habent  latrinas  Jordium. 
Choro  lira  ^  tibiis 
Utuntur  in  conviviis, 
Sed  elatis  funeribus 
Clangunt  caprinis  cornibus, 
ExtoUunt  iroiee  fanguinem 
De  quo  ducunt  Originem. 
Propinquos  Jatis  reputant, 
^os  centum  gradus  feparant, 
Sic  preeferunt  fe  ceeteris 
Parent  tamen  presbyteris, 
Et  fummi  Dei  Famulos 
Venerantur  ut  Angelos, 
Hos  confuevit  fallere 
Et  ad  beUa  impingere, 
Merlini  Vaticinium 
Et  frequens  Sortilegium. 
Mores  brutales  Britonum 
Jam  ex  conviSlu  Saxonum, 
Commutantur  in  melius, 
Ut  patet  luce  clarius, 
Hortos  G?  Agros  excoluni 
Ad  opida  Je  conferunt^ 
Et  Loricati  equitant 
Et  calciati  peditant, 
Vrbane  fe  reficiunt 
Et  fub  Tapetis  dor.miunt, 
Ut  indieentur  Anglici 
Nunc  potius  quam  WaUici, 
Hinc  fi  quceratur  ratio 
^luietius  quam  folito^ 


Cur 


Lib.  I.         RANULPHI    HlGDENi. 


Cur  illi  vivant  hodief 
In  caufa  [unt  divitia, 
^as  cito  Gens  hiecperderet 
Si  pdjjim  non  confligeret. 
Timor  damni  hos  retrahit 


Nam  nil  habens  nil  metuitj, 
Et  ut  dixit  fatyricus 
Cantat  Viator  vacuus^ 
Coram  latrone  tutior, 
^am  Phaleratus  ditior. 


\%g 


De  ttxxx  Mirabilibus. 


AD  Brechnoc  efi  Vivarium 
Satis  abundans  Fifciumt 
Scepe  coloris  varii, 
Comma  gerens  Pomerii, 
StruRuras  JEdificii 
Scepe  videUs  inibi. 
Sub  lacu  cum  fit  gelidui 
jMirus  auditur  fonitus. 
Si  terrce  Princeps  venerit 
Aves  cantare  jufferit, 
Statim  deproment   modulos 
Nil  concinunt  ad  cceteros. 
jfuxta  Caerlion  mcenia 
Ad  duo  miliaria, 
Stat  rupes  fulva  nimiumt 
Contra  folarem  radium, 
§hiam  Goldeclif  gens  nominat 
Ut  Aurum  quia  rutilat. 
Nec  frufira  fit  in  rupibm 
Flos  talis  fine  fruUibm, 
Si  floretqui  penitima, 
Terrce  venas  esf  vifcera, 
Tranjpenetrare  fedula 
Noviffet  arte  prcevia, 
Occulta  latent  plurima 
Naturce  Beneficia, 
§luce  haBenus  incognita 
Humana  pro  incuria, 
Per  poflerorum  fludia 
Patebunt  fub  notitiai 
§luod  antiquis  neceffitas 
Hoc  nobis  dat  fedulitas. 
Jtidem  in  South-Wallia 
Apud  K^erdif  efi  Infula, 
Juxta  Sabrimm  Pelagus, 
Barri  diHa  antiquitus, 
In  cujus  parte  proxima, 
Apparet  rima  modica, 
Adquam  fi  aurem  commodes 
Sonum  mirandum  audies, 
Nunc  quafi  flatus  foUium 
Nunc  metaUorum  fonitum, 
Cotis  ferri  fricamina 
Fornacis  nunc  ineendia. 
Sed  hoc  non  efi  difficile 
Ex  flu^ibus  contingere. 


Marinis  fubintrantibus 
Hunc  fonum  procreantibus. 
Apud  Pejibroc  efi  I^egio 
^uam  Dcemonum  iUufio, 
Vexat  jaUando  fordida, 
Et  exprobrando  vitia, 
^i  nuUis  valet  artihus 
Fugari  neque  precibus, 
i^uod  quando  terram  agitat 
Cafum  gentis  pronofiicat. 
Ad  Crucmaur  in  Wefi-WaUis 
Efi  tumulus  mirabilis, 
^i  deconformem  cuilibet 
Advenienti  exhibet, 
Vbi  fi  Arma  integra 
J^linquantur  in  Vefpera, 
ConfraBa  proculdubio 
J{eperies  diluculo. 
Ad  Neuyn  in  North-WaUia 
Efi  Infula  permodica^ 
^uce  Bardifcia  dicitur, 
A  Monachis  incolitur, 
Vbi  tam  diu  vivitur 
^htod  Senior  prcemoritur. 
Ibi  Merlinus  conditur 
Silvefiris  ut  afferitur^ 
Duo  fuerunt  igitur 
Merlini  ut  conjicitur, 
Vnus  diHus  Ambrofius 
Ex  incubo  progenitus , 
Ad  K^ermerthyn  demecice 
Sub  Vortigirni  tempore, 
§lui  fua  Vaticinia 
Profiavit  in  Snawdonid, 
Ad  ortum  Amnis  Conewey 
Ad  Clivum  montis  Eryry, 
Duias  Embreys  ut  comperi 
Sonat  CoUem  Ambrofii, 
Ad  ripam  quando  regulus 
Vortiger  fedit  anxius. 
Efl  alter  de  Albania 
Merlinus  quce  nunc  Scotia, 
B^pertus  efi  binomius 
Silvefiris  Calidonius, 
A  Silva  Calidonia 
^a  prompfit  Vaticiniai 
A  a  3 


Silvefiris 


1^0 


PoLYCHRONICON 


Lib.  I. 


Silvefiris  diSlus  ideo 
§hiod  conjiftens  in  pmlio, 
'Monftrum  videns  in  Aere 
Idente  ccepit  excedere, 
Ad  Jilvam  tendens  propere 
Arthuri  liegis  tempore, 
Prophetavit  apertius 
^am  Merlinus  Ambroftus, 
Sunt  montes  hi  Snaudonia 
Cum  fummitate  nimia, 
Ab  imis  ufque  vertieem 
Vix  tranfmeatur  per  diem, 
§luos  Cambri  vocant  Eriry 
^od  fonat  montes  niveit 
Hi  Wallice  pecoribus 
Sufficerent  in  pafcuis. 
In  horum  fummo  vertice 
Sunt  duo  lacus  hodie, 
§luorum  unus  erraticam 
Jn  Je  concludit  Infulam, 
Ventis  hinc  inde  mobilem 
l{ipis  approximabilein, 
Ita  ut  armentarii 
MLirentur  fe  clam  provehi. 
Dat  alter  lacus  Parthios 
Turcos  omnes  monoculos, 
G^d  reperitur  hodie 
In  Mulvpellis  Albaniee, 
J{othelan  in  confinibus. 
Tegengil  efi  Fons  modicus^ 
^itd  non  marinis  moribus 
Dte  bis  undat  fluEltbus, 
Sed  undis  crebro  deficit, 
Undis  viciffim  fufficit. 
In  Monia  North-Wallice 
§luce  Anglefei  efl  hodie^ 
EJi  lapis  ficut  didici, 
Concors  humano  femorz, 
^i  quantolibet  fpatio 
Afportetur  ab  Aquilo,    . 
NoUe  per  Je  revertitur ; 
Hoc  comperit  ut  legitur, 
Hugo  Comes  Salopice 
Henrici  primi  tempore, 
Probandi  caufa  lapidem 
Ligavit  ad  confimilem, 
Magnis  Catenis  ferreis 
Et  projecit  in  flu^ibus^ 
§lui  tamen  Jub  dtlucuh 
Vijus  eft  loco  priJHiio, 
Hune  femel  qmdam  ^uflicus 
Ligavit  fuis  Cruribus, 
Statim  femur  computruit 


Lapis  ad  locum  rediit  : 
Si  opus  fiat  venerii, 
Juxta  procinUum  la^idis, 
Lapis  Judorem  faciet 
Et  proles  non  proveniet. 
Efi  J{upes  audientium 
Sic  diHus  per  contrarium^ 
Vbi  fi  fonum  feceris 
Cornu  vel  exclamaveris, 
Hac  parte  non  percipitur 
Sonus  qui  illac  editur. 
Ejh  alia  i3  Injula 
Huic  loco  contigua, 
SedHeremitas  continet 
G^orum  fi  quifquam  dijfidet, 
Statim  Je  mures  congregant 
Ejcas  eorum  devorant, 
Nec  ceffat  hcec  molejiia 
Donec  cejfet  dijcordia. 
Sicut  hic  &  Htbernia 
Gens  extat  melancolicay 
Sic  SanSli  hujus  climatis 
Propofiti  Junt  vindicis. 
In  hac  quoque  Provincia 
Hibernia  ^  Scotia, 
Campance  funt  ^  Baculi 
Ornatu  fub  multiplici, 
Tam  digni  procuidubio 
In  Clero  £2?  in  populo, 
§luod  vereantur  hodie 
Perjurium  committere, 
Tam  fuper  horum  alterum 
^uam  Juper  Evangelium. 
Ad  Bafingwerk^  Fons  oritur 
§ui  Jatis  vulgo  dicitury 
Et  tantis  buUis  fcaturit, 
Ghiod  mox  inie^a  rejicit, 
T^m  magnum  flumen  procreat 
Vt  Cambrice  fufficiat, 
Egri  qui  dant  rogamina 
J{eportant  medicamina. 
^B^bro  guttatos  lapides 
Jn  fcatebris  repenes, 
Jn  fignum  facri  fanguinis 
§luem  Wenefredce  Vtrginis, 
Guttur  truncatum  fuderat. 
^ui  fcelus  hoc  patraverat, 
Ac  nati  ^  nepotuli 
Latrant  ut  Canum  Catuli, 
Donec  SanUce  fuffragium 
Pofcant  ad  hunc  fonticulumt 
Vel  ad  urbem  Salopice 
Vbi  quiefcit  hodie. 


4 


De 


Lib.  I       Ranulphi     Higdenl 


spi 


Dc  Bntmrdia. 


Oit  Infiilas  Oceani  licet  BritannJam  delcribere  ,    cujiis  terr^  gratia. 

hicc  prslens  lucubrata  elt  Hiftoria,ubi  dicetur,  i.  de  varia  ejus  nun- 
cupatione.  2.  De  litu  ejus  &  dimenfione.  3.  De  ejus  pr«rogativis  at- 
toUendis.  4.  De  mn-abilibus  in  ea  ftupendis.  j-.  De  partibus  ejus  prin- 
cipalibus.  (j.  De  Infuiiscollateralibus.  7.  De  plateisejusregalibus,  8.De 
famolis  lluminibus,  9.  De  antiquis  urbibus.  10,  De  Provinciis  &  comi- 
tatibus.  II.  De  legibus  legumque  vocabulis.  12.  De  regnis regnorum- 
que  limitibus.  13.  De  EpiTcopatibus  &:  ledibus.  14.  A  quot  quando  & 
quibus  inhabitata  fit  gentibus.     ij-.  De  incolarum  linguis  &  liiioribus. 


J}e  Varia  InfuIiS  nmcupatione. 

PRimitus  hsc  Infula  vocabatur  Albion  ab  albis  rupibus  circa  litora 
maris  a  longe  apparentibus,  tandem  ^  Brutoeam  acquir&nte  did:a  eft 
Britannia,  deinde  a  Saxonibus  iive  Anglis  eam  conquirentibus  vocata  eft 
Anglia,  five  ab  Angela  Regina,  clariffimiducisSaxonum  filia,qu2epoft  mul- 
ta  tempora  eam  poITedit;  five  ut  vult,  [ //5".  eth.  zj-.]  Anglia  dicitur  ab 
Angulo  orbis.  [  Fel  [ecundmn  Bed.  li.  pnmo.  ]  Beatus  Gregorius  videns 
Angiorum  pueros  Rom^e  venales,  alludens  Patri^e  vocabulo  ait,  vere  An- 
gii  quia  vultu  nitent  ut  Angeli,  nam  terr^  nobilitas  in  vultibus  puerorum 
relucebat.  [^//r.  ]  Anglia  Britannia  alter  orbis  appellatur,  quam  olini 
Karolus  Magnus  pr;E  omnium  bonorum  copia  cameram  fuamvocavit.  \_So- 
Imus.  ]  Ora  Gallici  litoris  finis  foret  orbis,  nifi  Britannia  Infula  nonien 
pene  alterius  orbis  mereretur,  [  Jlfr.  ]  Et  dida  eft  Infula  eo  quod  in  falo 
lit  pofita,  crebrifque  undarum  jad:ibuSj  adverfariorumque  incurfibus  tun- 
datur. 

De  Jitu  ejtis  &  Dimenjione.     SfPlin.l.i.  c.yj.~\ 

M  C  Britannia  clara  Graecis  noftrifque  monumentis,  Germanise,  Gal- 
iise,  Hifpani^e  adverfa  inter  feptentrionem  &  occidentem  jacet  in- 
teriedo  mari,  h^ec  abeft  a  Gefforiaco  Morinofum  gentis  litore  proximo 
trajedtu  millium  quinquaginta.  \_Bed.U.  p.'}  Et  quia  prope  fub  ifto  fep- 
tentrionali  mundi  vertice  jacet,  lucidas  asftate  no6tes  habet,  ita  ut  fiepe 
medio  nodis  tempore  in  qu^eftionem  veniat  mtuentibus  utrum  crepufcu- 
lum  adhuc  permaneat  vefpertinum,  an  jam  advcnerit  matutinum,  utpote 
nodurno  fole  non  longe  fub  terns  ad  orientem  per  plagas  boreales  re- 
deunte,  unde  fit  ut  plurima;  longitudinis  habent  dies  in  sftate,  ficut  e- 
contra  longas  in  hieme,  id  eft ,  horarum  xviii.  Et  iterum  in  hieme 
nodles  funt  horarum  xviii  &  dies  vi.  Cum  tamen  in  Armenia,  Mace- 
donia,  Italia,  casterifque  ejufdem  line^e  regionibus,  longiffima  dies  five  nox 
fit  folummodo  xv  horarum  cequinodtialium,  breviffima  vero  dies  five  nox 
IX  duntaxat  horas  compleat.  ^Piinms.']  In  Meroe  Infula,  quse  eft  caput 
iEthiopum,  fic  fit  ut  longiffimus  dies  fit  xii  horarum  cequinodiialium,  A- 
lexandrise  iEgypti  xiii  horarum,  in  Italia  xv  horarum,  in  Britannia  xviii, 
apud  Infulam  Tilse  fasvis  menfibus  aeftivalibus  dies  habetur  continuus,  & 
iterum  faevis  menfibus  brumalibus  nox  continua,  \_lji.li.  /4,]  Britannia 
intra  oceanum  quafi  extra  orbem  pofita ,  adverfa  Galliae  ad  profpedtum 
Hifpanise  fita  eft.   [  Gir.  ]   Oblonga  eft  &  amplior  in  medio  quam  in  ex- 

tremis 


IS>2 


PoLYCHRONICON  Llb.  I. 

tremis.    \_OroJius.'y   Britannia  per  iongum  extenditur  ab  Auflro  inBoream. 
ab  Euro   habet   Galliam  ab  Auilro  Hirpaniam,     Ab  Aquil6ne  Nortgue- 
giam,   ab  Occafu  Hiberniam,  cujus  proximum  litus  tranimcantibus  civitas 
apparet  qu^e  dicitur  Rutipi  Portus.     Quse  a  gente  Anglorum  nunc  cor- 
rupte  vocatur  Repcaceftrius.    [^Soltnus.']    Britannia  o6tingenta  millia  paf- 
fuum  in  iongum  continet,  iiquis  eism  a  Toteneiio  litore  ufquc  in  Calido- 
nicum   angulum   metiatur.    \_ji}fr.~\   Hce  eil   a  loco,    qui  Penwithiilrete 
dicitur,  xv  leucis  ultra  Micheliiiowe  in  Cornubia  ufque  ad  CateneiTe,  qu^ 
eil  trans  Scotiam  ;    in  latitudine  autem   habet  pluiquam   ducenta  rnillia 
paiTuum  a  Menevia,    fcil.  quas  eft  in   extrerao  Walliae  uique  ad  Gerne- 
mutham  in  Northiolcliia.    \_Bed.  v.  fupra.']    Exceptis  duntaxat  prolixiori- ' 
bus  diveriorum  promuntoriorum  tradratibus,  quibus  eiBcitur  ut  circuitus 
ejus  quadragies  o6tie3  feptuaginta  millia  paiTuum  contineat. 


J)e  Tr^rogativis  Infula  attollendis,  [Qir.  m  Top.  ] 

T I  Gallia  Britanniam  ,   iic  Britannia  Hiberniam  vincit  ferenitate , 

_       fed  non  iaiubritate.     \Bedali,  p.'\   H^ec  Inflila  opima  eft  fi-ugibus 

&  arboribus,  alendifque  apta  pecoribus  ac  jumentis,   vineis  etiaii}  quibuf- 

dani  in  locis  germinans,  ied  avium  atque  beftiarum  diverii  generis  terra 

marique,  ferax  fluviis  pifcoiis,  atque  fontibus  pra^clara  copiolis,  Yiicio  po- 

tiiiime  abundat  &  Anguilla.   [  Wtlt.  dh  pont.  li.  5  •  ]    Ita  ut  ruftici  projedtis 

piicibus  fues  paicant.    [  Bed.  li.  p.  ]    Capiuntur  ibi  f^piiiime  Deiphini  2c 

Vituii  marini,  necnon  &  Balen^^,  exceptis  variorum  Concliiiiorum   generi- 

bus,  in  quibus  fimt  &  Muftels  inciuiam  continentes  Margaritam  omnis  qui- 

dem  coioris,  id  eft,  rubicundi,  purpurei,  jacintini,  praiini,  &  maxime  can- 

didi;   fiint  &  abundantes  Coclese,  quibus  tind:ura  coccinei  coioris  eiSci- 

tur,  cujus  rubor  puicherrimus  nuiio  unquam  folis  ardore,  nulla  vaiet  p]u- 

viarum  injuria  pallefcere,  fed  quo  vetuftior  eo  folet  eile  venuftior ;   habet 

&  falivarum,  fontefque  calidos,  &  ex  eis  fluvios  Baineorum   caiidorum  o- 

mni  setati  &  iexui  per  diftind:a  ioca  cuique  accommodos.     Aqua  enim  fe- 

cundum  Baiiiium  fervidam  qualitatem  recipit,  cum  per  certa  qu^dam  me- 

taila  tranfcurrit.     Hasc  etiam  Infuia  venis  metaliorum,  seris,  lerri,  pium- 

bi,  ftanni,  &  argenti  eftfoecunda.     \Tliniusli.  i6.  c.  6.]   In  qua  etiam  In- 

fiiia  de  fub  cortice  ioii  inventum  eft  genus  terrse  quam  Mariam  vocant, 

in  qua  tanquam  deiiccante  fe  pinguedmis  nacleo,  fpifiior,  cum  ipergitur,  u- 

bertas  in  agris  reperitur;   eft  &  ibi  aliud  genus  alb^  cretse,  qu£e  refperia 

foecundat  agros  uique  ad  lxxx  annum.     \Solifius.]   Gignit  etiam  h^c  In- 

fuia  lapidem  Gagatem,  cujus  ii  decorem  requiras  nigro-gemmeus  eft;   ii 

naturam,  aquaardet,  oieo  extinguitur  5  iipoteftatera,  attntu  calefadlus  ap- 

piicitadetineti  li  beneiicium,  Ydropiciseam  potantibus  confert.    \Beda.'] 

Incenius  ab  igne  fecundum  putes  fugat,  calefadtus  appiicita  detinet,  seque 

ut  fiiccinum.   \IJi.  li.  z/,  ]   Ibi  oves  lanigerK,  ferarum  &  muititudo  cer- 

vorum,  fed  pauci  lupi,   ideoque  oves  ibi  tutius  fine  cuftodia  in  caulis  re- 

linquuntur,     [^.]   In  ea  quoque  flmturbes  muitae  fpeciofae  &  opulents, 

fiumma  magna  &  pifcofa,  nemora  pecuaiia  6c  fpatiofa,  gieba  ten-a:  mine- 

ris  &  falinis  copiofa;   in  ea  quippe  funt  lapidicin^  marmoris  varii  faxi 

rufi  &  albi,  mollis  &  fbiidi,   caicifque  candidsej  eft  etiam  ibi  argilla  al- 

ba  &  rubea  ad  componendum  vafa  fidiiia,   &  tegulis  tingendis  veiut  al- 

tera  Samia  multum  accomoda,    denique  ianam  ejus  zelat  Elandria,  coria 

6c  peiies  Normannia,  ferrum  &  plumbum   Vafconia,  mineras  &  fales  Hi- 

bernia,   sra  ejus  nivea  univeria  iitit  Europa,   [  Jlfr.  ]   Cieterum  Britannia ; 

omni  materia  affiuit,  qucE  pretio  am.bitiofa  feu  ufu  neceffaria  eft  ferrariis,  5c 

falmis  nunquam  deficit,  unde  &  quidem  metricus  in  laude  ejusiicprorupit.; 


Lib.  L        Ranulphi   Higdenl 

AngUa  terraferax  &  fertilis  angulus  orbis, 
Anglia  plcna  jocis,  gens  libera  digna  jocari. 
Libera  gem  cui  libera  mens  ^  libera  lingua, 

Sed  lingua  melior  liberiorque  mantis. 
Anglia  terrarum  decus  G?  fios  fimtimarum, 

Et  contenta  fui  fertilifhte  honi. 
Externas  gentes  confumptis  rebus  egentes, 

§luando  fames  ladit  recreat  (3  reficitf 
Commoda  terra  fatis  mirandce  fertilitatis, 

Projperitate  viget  cum  bona  paeis  habet. 
Anglorum  portus  occafus  novit  ^  ortus, 

Anglica  clajjis  habet  quod  loca  multa  juvetj, 
Et  cibus  d  cenfus  magis  hic  communis  habetitr, 

Nam  de  more  viri  funt  ibi  magnifici. 
Illa  quidem  longe  celeb.i  fflendore  beata, 
Glebis  laUe  fanis  fupereminet  Infula  cmMist 
Infula  prcedives  quce  toto  non  eget  orbe 

Et  cujus  totus  indiget  orbis  ope, 
Infula  prxdives  cujus  miretur  ^  optet, 

Delicias  Salomon,  OBavianus  opes. 

De  Mirabilihis  in  eafiupendis,  [Solinus,] 

SUnt  in  Britannia  fbntes  calidi  opiparo  ex  cultu  apparati  ad  ufiis 
mortalium,  quibus  fbntibus  prseflil  efl  numen  Minervse,  in  cujussede» 
perpetui  ignes  nunquam  canefcunt  in  favillas  j  fed  ubi  ignis  tabet  vertitur 
in  globos  Saxeos.  [_Alfr,']  Cum  Britannia  in  fe  plura  continet  mirabilia, 
quatuor  tamen  prse  casteris  habet  miranda.  Primum  efl,  quod  apud  Pec- 
cum  ventus  egreditur  de  cavernis  terras  tam  valide  ut  veftes  injedtas  reji- 
ciat.  2,  Eftapud  Stanhenges juxta  Sarum,  lapides  mir^e  magnitudinis  ia 
modum  portarum  elevantur,  ita  ut  portx  portis  fuperpofitse  videantur, 
nec  tamen  liquido  perpenditur  qualiter  aut  quare  ibi  fiint  conftruiSti.  3 .  Eft 
apud  Cherdhole,  ubi  Concavitas  efl  fub  terra,  quam  cum  multi  funt  ingrefli, 
fsepe  terrse  fpatia  &  flumina  videntes,  nufquam  ad  fineni  venire  potuerunt. 
4.  Eft  quod  pluvia  videtur  de  montibus  elevari,  &  cito  per  campos  dif- 
fundi.  Eft  etiam  in  ea  ftagnum  lx.  Infliks  habitabiles  continens,  quod  lx 
rupibus  ambitur,  in  quarum  quahbet  aquila  nidificat,  &  lx  flumina  fiuunt 
inillud,  quorum  nullum  ad  mare  progeditur  prseter  unum.  Eft  ibi  ftag- 
num  muro  iapideo  &  latericio  circumdatum,  in  quo  frequenter lavantur^ 
homines,  quibus  fit  lavacrum  unicuique  ficut  voluerit  frigidum  feu  calidum  ,• 
funt  in  ea  fbntes  fahs  longe  a  mari,  quorum  aquae  per  totam  Ebdomadam 
falfe  funt  ufque  ad  horam  nonam  Sabbati,  &  tunc  dulces  ufque  ad  diem 
Lun«,  a  quibus  decoquitur  fal  candidum  &  fubtile.  Eft  etiam  in  ea  ftag- 
num,  cujus  aqua  tantam  habeteffieaciam,  ut  fitotus  Exercitus  Patriaeafta- 
ret  juxta,  &  faciem  dirigeret  verfiis  undam,  unda  illos  attraheret  violen- 
ter,  veftibus  humore  madefadtis,  fimihter  &  equi  traherentur :  fi  auteni  fa- 
cies  hominum  fuerunt  averfse  -,  non  nocebit  unda.  Eft  etiam  fons  in  quo 
nec  a  quo  fluit  nvus,  &  tamen  in  eo  capiuntur  quatuor  genera  pifcium  i 
&  habet  fbns  tantum  in  longitudine  20  pedes,  &  20  in  latitudine,  nec 
tamen  eft  profundus,  fed  ufque  ad  genua,  ripas  altas  habens  ex  omni  par- 
te.  In  regione  Wenta  eft  fovea  l  qua  ventus  fiat  inceffanter,  ita  ut  nemo 
polTit  fubfiftere  ante  eam.  Eft  etiam  in  ea  ftagnum  quod  facit  lignum 
impofitum  durefcere  in  lapidem,  fi  per  annum  in  eo  manferit,  undefor- 

B  b  mantur 


in 


194-  PoLYCHRONlCON  Lib.  I. 

mantur  ligna  in  cotes.     Eft  in  cacumine  montis  fepulcrum,  cui  quilibet  ac- 

cedens  &  fe  demetiens  inveniet  menfurse  fuce  quantitatem,  &  ii  peregri- 

nus  vel  lafTus  aliquis  ibi  flexerit  genua  ad  illud,  nuUum  ilico  fentiet  tss- 

dium.  [G?V.  inTop.~\  Juxta  Monafterium  Winburnenfe, quod  eft  non longe 

a  Bathonia,  eft  nemus  fruduofum,  cujus  ligna,  fi  in  aquam  vel  in  terram 

vicinam  per  annum  ceciderint,  in  Saxum  conveitentur.   [  Gir.  in  itin.  ]  Sub 

civitate  Ceftris  currit  flumen  Dese ,  quod  hodie  difterminat  Angliam  a. 

Waliia,  quod  fingulis  menfibus,  ut  afferunt  accolse,  vada  fiia  Iblet  mutare,  & 

ut  finiuni   Angli^  feu  Cambrise    alveo  relidio  magis    incubuerit,    gen- 

tem  illam  eo  anno  fuccumbere,  &  alterum  prsevalere  certum  habeut  prag- 

nofticum,  iftefluvius  Dese  delacu  cuinomen  Pimbilmere  originem  ducit, 

&  cum  flumen  falmonibus  abundet  nufquam  tamen  in  lacu  falmo  reperi- 

tur.   \Wil.  de  J{e^.  li.2.']  Confideranduni  eftquantus  diem  pietatis  fulgor 

abinitio  fufceptse  fidei  populum  Anglorum    illuftraverit,  quod  nufquam 

gentium  in  una  Provincia  reperiuntur  tot  Sandtorum  poft  mortem  lUibata 

corpora  finalis  incorruptionis  fimulacrum  proferenda,  ficut  patet  in  beatis 

Etheldreda,  Edmundo  Rege,  Elphego,  Cuthberto,  quod  ideo  fieri  credo 

coeIitus,ut  natio  extra  orbem  pene  pofita  ex  confideratione  talis  incorruptelse 

fidentius  ad  fpem  refiirred:ionis  animetur. 

De  partihm  Infulce  pnncipalihm . 

COepit  Britannia  Infiila  poft  Bruti  primi  tempora  tres  habere  partes 
principales,  lcil.  Loegriam,  Cambriam,  Albaniam,  quas  nunc  Scotia 
dicitur,-  Loegria  a  Locrino  Bruti  primogenito  denominata,  hodie  vulgato 
vocabulo  Anglia  dicitur,  cujus  limites  primo  fuerunt  Fretum  Gallicanum 
ad  Ortum  &  Auftrum.  [BedaH.p.  c.  izi^  Et  ad  Aquilonem  duo  maris  bra- 
chia  altrinfecus  in  terram  longo  fpatio  irrumpentia,  quamvis  ad  fe  invicem 
non  pertingant,  quorum  Orientalis  finus  incipit  duobusferme  millibus  a 
Monafterio  Ebbirturing,  ad  Occidentem  urbis  de  Pemlton,  &  habet  in 
fe  urbem  Guydi ,  Occidentalis  vero  finus  habet  ad  dextram  fiii  urbem  mi- 
nutiffimam  Alcluid,  quod  lingua  eorum  fbnatpetram  ciuit,  &  ponitur  juxta 
flumennominis  fui  Cluit.  [7^.]  Volunt  tamen  quidam  Loegriam  apud  flu- 
men  Flumbrse  terminari,  nec  ulterius  verfus  Boream  debere  extendi.  Se- 
cunda  pars  Britannise ,  Albania  five  Scotia  dicitur ,  ab  Albanacco  Bruti 
filio  fic  denominata,  extendit  fe  a  duobus  marinis  Brachiis  prsdidiis  ufque 
ad  mare  Norguegise  verfiis  Aquilonem ;  pars  tamen  auftrina  Albanise,  quse  efl: 
a  fluvio  Tuidy  ufque  ad  mare  Scoticum,  a  Pidis  quondam  inhabitata,  per- 
tinuit  aliquando  ad  Regnum  Northamhymbrorum  Berniciorum,  a  primis 
viz.  Regum  Anglorum  temporibus,  ufque  dum  Rex  Scotorum  Kinadius 
Alpini  filius  Pid:os  deleret  &c.  partem  illam  Regno  Scotis  annedteret. 
Tertia  pars  Britanniae  dicitur  Wallia,  quas  &  Cambria  a  Cambro  Bruti  filio 
fic  did:a,  quam  ex  parte  Orientali  flumen  Sabrins  quondam  fequeftrabat 
a  Loegria ;  hodie  tamenflumen  Deas  apud  Ceftriam  inBorea,  &  flumen  Vaga 
apud  caftrum  Strigulenfe  in  Auftro,  Walliam  ab  Anglia  fecuit.  Infuper  & 
Rex  OfFa,  ad  perpetuam  Regnorum  Angliae  6c  Wallise  diftindionem  ha- 
bendam^fecitfoffam  perlongam,  quse  ab  Auftro  juxta  Briftolliam  fiib  mon- 
tibus  Wallise  jugiter  fe  extendit  in  Boream,  fluminaque  Sabrius  &  Deae 
in  eorHm  pene  primordiis  tranfcindit  &c.  ufque  ad  oftium  fluminisDeae 
ultra  Ceftriam,  juxta  caftrum  de  Flint,  inter  collem  Carbonum  &  monafte- 
rmm  de  Bafingwerk,  in  mare  fe  protendit.  Hujus  Foffae  fiimofiffimae  extant 
adhuc  veftigia,  quam  cum  armis  prsetergredi  tempore  Sandi  Edvvardi  Re- 
gis  cundis  Cambrigenis  poenale  fuit,  procurante  hoc  Comite  Haroldo,  fi- 
cut  inferius  dicitur ;  led  hodie  liinc  inde  liltra  citraque  iMam  illam  po- 

tiffime 


Lib.  I.       Ranulphi   Higdeni. 

tiffime,in  Proviiiciis  Ceftria^,Salopi£e,Herfordi«,WalUci  cum  Anglicis  paffim 
funt  promixti. 


De  Infulis  adiacentibus . 

ET  prster  Infnlas  Orcadas,  qnas  Claudius  Cselar  ad  Britanniam  pertinere 
fecerat,  habet  Britannia  tres  Infulas  fibi  propinquas,  quafi  tribus  Bri- 
tanni^  partibus  principalibus  correfpondentes ;  namLoegrise  ad  Auftrum 
adjacet  Inliila  Ved:a ;  Wallix  ad  boream  Infula  Monia,  quce  Anglifeia  di- 
citur ;  Scotiffi  ad  Occaflim  Infula  Eubonia,  quse  dicitur  Menania,  five  Man 
dicitm*.  Omnes  pene  ejufdem  fnnt  quantitatis  de  quibus  hic  per  ordinem. 
\Bed.  li.  p.  c.  i.]    Infula  Vedta,  quam  Vefpafianus  a  Claudio  miiTus  fubju- 
gavit,  protenditur  abOrtu  inOccafum  30  millibus,  ab  Auftro  in  Boream 
iz  millibus,  &  diftatk  Meridiano  Britannise  litore  6  millibus  in  Oriente 
fui  parte,  &  tribus  millibus  in  Occidentali.     [Bed.  li.  4,  c.  i  yi]  Hujus  In- 
ful^e  menfura  fecundum  seftimationem  Anglorum  eftmill.  cc.  familiarum 
\_  Gir.  in  itin.  li.  2  .]    Infula  Monia,  quse  6c  Anglifeia  brevi  maris  brachio 
quafi  duobus  milliaribus  feparatur  a  North-Wallia,  &  continet  i6S  Villas 
pro  tribus  Cantredis,  computatur  quafi  30  mill.  habens  inlongum  fed  J2 
in  latum,    &  dicitur  Cantredus  compofito  nomine  tam  Britannica  quam 
Hibernica  lingua  tanta  terraj  portio,  quanta  Centum  Villas  continet.     In  hu- 
jus  Infnlce  laudem  proverbialiier  folet  dici  Cambrice  fic,  Mon  Mam  Kym- 
ry,  quod  Latine  fbnat  Monia  mater  Cambrise  ;  nam  aliis  terris  vidtu  de- 
ficientibus,  hasc  gleba  prsepollet  adeo,  ut  hxc  in  annona  monte  Snaudonije 
in  paftura  totius  Cambris  populo  &  armentis  videatur  fufficere,  unde  6e 
illud  Virgilius  aptari  fibi  poffit. 

Et  quantum  longu  carpunt  Armenta  diebus 
Exigua  tantum  gelidus  vosno^e  reponit. 

In  Marino  Brachio  quod  hanc  Ihfulam  a  North-Wallia  fecernit  eft  vo- 
rago  attrahens  naves,&abforbens  inftar  Scyllae  feu  Charybdis,nifi  pleno  mari 
fubtiliter  tranfnavigetur.  [-?(,]  De  Mirabilibus  hujus  Infulse  vide  fupra 
capituio  Wallia.  [Gir,  in  itini}  Tertia  Infiila,  quse  Eubonia  feu  Mevania  di- 
citur,  inter  Hibernicam  Ultoniam  &  Scoticas  Galwodias,  quafi  in  umbilico 
maris,  media  jacet.  [Bed.  li.  2.  c.  p.']  Hsc  duas  continet  partes  quafi  In- 
fiilas,  quarum  prior  ad  Auftrum  &  fitu  amplior  &  ubertate  feUcior,  non- 
gentarum  lx  familiarum  eft  juxta  Anglorum  seftimationem,  fecunda  tre- 
centarum  &  ultra  fpatium  tenet.  {Gir.  in  Top.'\  De  qua  quondam  Infula  cui 
Regioni,  Hibernise  fcil.  an  Anglije,  applicari  deberet  exorta  contentione, 
qui  venenofbs  Vermes  advedlos  admifit,  eam  Britariniae  applicandam  cen- 
luerunt.  [7(.]  In  illa  Infula  vigent  fbrtilegia,  fiiperftitiones  atque  praefti- 
gia  :  nam  mulieres  ibidem  navigaturis  ventum  vendunt,  quafi  fiib  tribus  fili 
nodis  inclufiim,  ita  ut  ficut  plus  de  vento  habere  voluerint  plures  nodos 
evolvant.  Ibi  fi-equenter  ab  indigenis  videntur  de  die  homines  prius  mor- 
tui  decapitati,  five  integri,  juxta  modum  fiise  mortis :  ut  autem  Alienigense 
&  adventitii  hoc  videre  poffint,  ponunt  pedes  fiaper  pedes  incolarum  &:c. 
videre  poterunt  quod  Incola;  vident.  [Beda  li.  2.]  Hsec  Infiila  ab  initio 
fuit  aScotorum  gente  inhabitata,  Thanatos  Infiila  juxta  Cantiam  a  morte 
ferpentium  fic  didta,quos  dum  ipfanefciat,  ejus  tamen  terra  aliunde  afpor- 
tata  angues  interimit ,  cujus  gleba  plurimum  ferax  uberem  creditur  be- 
nedi<3cionem  contraxiffe  ab  adventu  Auguftini  Prothododoris  Anglorum 
ibidem  primum  applicante„ 

B  b  2  De 


ipf 


ip^ 


PoLYCHRONlCON  Lib.  L 


De  Vlateis   Regalihus. 

STatuit  Molmucius  Rex  Britonum  xxiii"'.  &  primus  eorum  Legifer,  ut 
aratra  Colonum,  templa  Deorum,  vise  qu^e  ad  civitatcs  ducentes,  im- 
munitate  confugii  gauderent,  ita  ut  nullus  reus  ad  aliquod  iftorum  trium 
confiigiens  pro  tuitione  ab  aliquo  invaderetur.  Verum  quia  procedente  tem- 
pore  de  viis,  cum  non  elTent  certis  limitibus  diftindtse,  orta  eifet  diffentio, 
Belniiis  Rex   filius    Molmucii  prsedidti,   ad  fubducendum    omne  ambi- 
guum,  quatuor  regalesvias,  omni  privilegio  munitas,  per  Infiilam  fterni 
ftcit,  quarum  viarum  prima  &  maxima  Folfa  dicitur  ab  Auftro  in  Boream 
extenfa,  qus  incipit  ab  Angulo  Cornubi£e  apud  TotenefTe,  fic  terminatur 
in  fine  Scotise  apud  CatenefTe.    [7^.]  Verius  tamen  fecundum  alios  incipit 
in  Cornubia,  tendenfque  per  Devoniam ,  Somerfete ,  juxta  Tetteburium , 
fupra  Cottefwold,  juxta  Coventriam,  ufque  Leiceftriam  procedit,  indeque 
per  vafta  plana  verfiis  Newark  progrediens  diutius,  apud  Lincolniam  ter- 
minatur.     Secunda  Via  principalis  dicitur  Watlingftrete,  tendens  per  tranP 
verfiim  prioris  viae,  viz.  ab  Euro-Auftro  in  Zephyrum  Septentrionalem. 
Incipit  enim  a  Dovoria,  tranfiens  per  raedium  Cantioe,  ultra  Tamefium, 
juxta  Londonium,  ad  Occidentem  Weftmonafterii,  indeque  procedit  juxta 
San(£tum  Albanum  ad  Occidentem  per  Dunftapulam,  per  Stretfbrdiam,  per 
Touceftriam,  Wedmam,  ad  Auftrum  Lilleburum,  per  Atherfcotiam  ufque 
ad  montem  Gilberti,  qui  modo  Wrekene  dicitur.     Deinde  tranfcindit  Sa- 
brinam,  juxta  Wrokceftriam,  tendit  ad  Strettoniam,  &  inde  per  medium 
Wallise  ufque  ad  Cardigan  in  mari  Hibernico  terminatur.     Tertia  Via  di- 
citur  Ernimgiftrete,  tendens  a  Zephiro  in  Eurum,  &  incipit  a  Mavonia, 
in  Weft-Wallia,  procedens  ufque  ad  portum  Hamonis,  quse  modo  dicitur 
South-Hamptonia.     Quarta  Via  dicitur  Rykenildeftrete  tendens  ab  Affrico 
in  Boream  Vulturnalem,  &  incipit  a  Mavonia  prsedidta,  tenditque  per  Wi- 
gorniam,  per  Wicum ,    per  Birmyngham,   Lichefeld,  Derby,  Chefterfeld 
Eborum  ufque,  ad  Oftium  Tyne  fluminis  quod  Tynemutha  dicitur. 


T>e  famojls  fluminihis. 


Ria  per  Britanniam  fluunt  famofa  flumina,  per  quse  ex  univerfis  pe- 

ne  nationibus  tranfinarina  per  totam  Infulam  navigio  feruntur  com- 

mercia,  viz.  Thamifia,  Sabrina,  &  Humbra,  quorum  alveis  per  ampIaO- 
ftia  oceani  marinum  flumen  influens  &  refluens ,  tres  Infulse  Principales 
provincias  quafi  triafRegna  difterminant,  id  eft,  Loegriam,  Cambriam  & 
Northimbriam.  \_JRJ]  Tamifia  videtur  componi  a  nominibus  duorum  flu- 
minum,  qus  fiint  Thama  &  Yfa.  Thama  currens  juxta  Dorceftriam  cadit 
in  Yfam;  inde  totus  fluvius  a  fiio  exortu  ufque  ad  mare  Orientale  dici- 
tur  Thamifia;  nempe  juxta  urbem  Tetteburiam,  quse  tribus  millibus  ad 
Boream  Malmesburise  ponitur :  nafcitur  Thamifia  ex  fbnticulo  verfiis  O- 
rientem  decurrente,  ac  plateam  Foff^e  tranfcindente,  Provinciafque  Glo- 
vernise  &  Wiltoniae  difterminante,  qui  fecum  alios  fonticulos  profluendo 
trahens,  apud  Circeftriam  grandefcit.  Inde  quoque  verfus  Hamptonani 
tendens,  per  Oxoniam,  per  Wallingfordiam,  per  Radingum,  perque  Lon- 
doniam.  \_W.  de  pon.  li.  2.]  Apud  Sandicum  portum  labitur  in  raare  O- 
rientale,  nomenque  fuum  retinet  ultra  Londoniam,  per  xxxx  milliaria,  fu- 
itque  quondam  terminus  Cantiorura,  &  Eft-Saxonum,  Weft-Saxonum,  & 
Merciorum.  [j?(;]  Sabrina  fluvius  Britanmae  dicitur  Habren  ab  Habren 
filia  Eftrildis,  quam  Guendolena  Regina  fubmerfit  in  ea,  fed  per  corru- 

ptioneni 


Lib.  L        R  A  N  U  L  P  H  I    H  I  G  D  E  isr  1. 

ptionem  Latina?  Lingus  dicitur  modo  Sabrina ;  oritur  quoque  in  niedid 
Wallise,  tranfitque  primo  verrus  Orientem  ufque  Salopiam  ,  inde  vergit 
ad  auftrum  ulque  Brugges,  Wigorniam,  Glouceftriam,  &  apud  Briftolliam 
labitur  in  mare  Occidentale,  fuitque  terminus  aliquando  Canibrise  &  Loe- 
grix.  {lF.de  Pont.li.  4.]  Sabrina eft alveus gargite  rapax,  arte pifcofiis,  in 
quo  furor  voragims  feu  potius  vertiginis  ab  imo  verrens  arenas  conglo- 
bat  in  cumulum  ,  ripafque  fiequenter  tranfcendit,  [^.]  Humbra  quoque 
ab  Humbro  Rege  Hunnorum  inea  fubmerfb  nomen  fortita  eft,  primoab 
auftrali  parte  Eboracenfium  arcualiter  decurrens,  inde  provinciam  Lindi- 
fienlem,  qus  olim  ad  Mercios  fpedtabat,  a  reliqua  plaga  Northimbrana 
difterminat,  hanc  autem  Humbram  raultum  adauget  flumen  Trentae  &  ©ufe 
in  ea  cadens. 


De  ^ntiqius  Urhthus.     [  Beda  li.  p.  ca.  p.] 

Egio  Britannis  quondam  erat  civitatibus  nobihffimis  xxviii  infigni- 
ta,  prster  Caftella  innumera,  quse  &  ipfa  rauris  &  turribus,  portis 
ac  ferris,  erant  inftrudta  firmifi[imis. 

[Alfr.]  Civitatum  nomina  hac  erant. 

CAerlud,  id  eft,  Londonium. 
Caerbranc,  id  eft,  Eborum. 

Caerkent,  id  eft,  Cantuaria. 

Caergorangon,  id  eft,  Wigornia. 

Caerhrion,  id  eft,  Leicejtria. 

Caerclan,  id  eft,  Gloucejlria. 

Caergolden,  id  eft,  Colcejiria. 

Caercri,  ideft,  Chicejiria,  quse  oUm  apud  Saxones  vocaba- 
tur  Cifcancejiria. 

Caercri,  id  eft,  Cirencejlria. 

Caerguent,  id  eft,  Wintonia. 

Caergrant,  id  eft,  Cantebrugge. 

Caeiiiel,  id  eft,  Lugubalia. 

Caerperi<i,  id  eft,  Porcejiria. 

Caerdorm,  id  eft,  Dorcejiria. 

Caeiiudcoit,  id  eft,  Li?icolnia,  five  Lindocolitium. 

Caermerthyn,  id  eft,  Vrbs  Merlini. 

Caerfegent,  id  eft,  Selecejlria^  qu£e  fuper  Thamifim  non  lon- 
ge  a  T^dingo  ponitur. 

Caerthleon,  five  Caerlegion,  id  eft,  Vrbs  Legionutn,  qu^  poft 
Legecejlria,  dicebatur  fed  modo  Cejiria  dicitur. 

Caerbadun,  id  eft,  Bathonia,  quje  ahquando  Urbs  Achamani 
vocabatur. 

Caerpalodour,  id  eft,  Septonia,  quas  hodie  vocatur  Shajiisburia. 

{BJ\  Sunt  &ahaurbiumnomina  in  Chronicis  reperta  ad  hitelligendum 
obfcuriora,  de  quibus  hic  per  ordinem  ahqua  fuut  dicenda.  [  W._  de  Tont. 
li.2.']  Londoneft  Civitas  fuper  Thamifim  flunien  pofita,opima  civium  di- 
vitiis,  negotiatorum  commerciis,  unde  fit  ut  q^uando  ubique  in  Angha  fit 
Viduahum  cariftia,  ibi  minus  vendatur,  aut  torfan  vendentium  compen- 
dio  aut  ementium  difpendio.  [Gaufrid.']  Hanc  urbem  Brutus  primus  Rex 
Britonum  conftruxit  primam  Britauniae  urbem,  in  memoriam  Troi«  amiff^, 

B  b  3  vocans 


15)7 


i_98  P  o  L  y  c  H  R  o  N  I  c  o  N         Lib.  I. 

vocans  cam  Troinovantum,  id  eft,   Troiam  novam.     Tandem  Rex  Lnd 
vocavit  eam  a  nomine  fuo   Gaer  Lud.    [i(.]   Quam  ob  caufam  indignati 
funt  Britones,  ficut  refert  Gildas.     Demum  Angli  vocaverunt  eam  Lon- 
dene.     Poftmodum  Normanni  vocaverunt  eam  Lounders,  quod  Latine  di- 
citur  Londonia.     Cantuariam  caput  Cantiae  conftruxit  Rex  Ruthudibras 
filius  Regis  Leill  viii,  quam  vocavit  Caerkent,   qu^  poftmodum  ab  An- 
glis  dida  eft  Dorobernia,  qax.  alia  eft  k  Dorovernia,  live  a  Dovoria  fli- 
pra  Litus  maris  Gallicani  lituata,  &  diftante  ab  ifta  1 2  milliaribus  Angli- 
canis.     Tandem  Dorobernia  dida  eftCantuaria:  Wintoniam^  urbem  con- 
ftruxit  Rex  Ruthudibras  pr^did:us,  qila)m  vocavit  Caerguent,  qu^  poft- 
modum  ab  Anglis  dida  eft  Wenta,  five  Wineceftria,  a  quodam  Wyne  An- 
glo  ibidem  pontificante,  cui  tota  Weft-Sasonia  plaga  fubjedta  fuerat.  I- 
dem  quoque  Rex  fecit  urbem  Paladour,  id  eft,  Septoniam,  iibi  dicunt  Bri- 
tones  Aquilam  quondam  prophetafle.     Bathoniam  urbem  live  Badonem 
conftruxit  Rex  Britonum  nonus  Bladud  Nigromaticus  fihus  Leill,  quam  ex 
nomine  fuo  vocavit  Caerbadun,  quse  poft  ab  AngUs  vocata  eft  Athaman- 
nia,  &tandem  didta  eftBathonia.    [  fF.  de  Pont.  li.2.']  In  hacurbe  calido- 
rum  Balneorum  latex  emergens  audtorem  Julium  Csefarem  habere  credi- 
tur,    [7(.]   Sed  Gaufridus  Mpnemutenfis  in  fiio  Britannico  libro  afferit , 
Regem  Bladud  hujus  rei  faiffe  audorem.     Forfan  Willielmus,  qui  Bri- 
tannicum  Librum  non  viderat,  ifta  ex  aiiorum  relatu,  ^ut  ex  propria  con- 
jedrura,  ficut  &  qusedam  alia  minus  fcripfit  exquilite.     Proinde  videtur 
magis  verifimile  quod  licet  Rex  Bladud  hanc  urbem  conftruxerit,  non  pro- 
pter  hoc  ipfe  aut  Juiius  haec  calida  Balnea  conftruxerit.     Immo  quod  a- 
qua  originalis  tranfiens  per  venas  flilphureas,  quibus  naturaliter  calefadia 
ebuUiat,  in  urbe  illa  fervidas  fcaturigines  per  loca  varia,  ubi  fcabredines 
&  putredines  f^epe  purgantur.     Glouceftriam,  five  Gloverniam,  feu  Clau- 
dioceftriam,  conftruxit  Claudius  C^far  in  nuptiis  filias  fu£e,  quam  copu- 
lavit  Regi  Britonum  Arviragoj  hsec  urbs  didta  eft  primo  a  Britonibus 
Caerclan,  a  Claudio,  fed  poft  didta  eft  Glouceftria  a  Glora  duce  Regio- 
nis  illius,   &  ponitur  fupra  Sabrinum  mare,  in  confinio  Loegri^e  &  Cam- 
bria^.     Salopia  urbs  eft  in  confinio  Cambrias  &  Anglis,   fliper  Sabrinam 
in  vertice  collis  pofita,  quse  Anglice  vocatur  Schrobbesburia  a  dumis  & 
fru(5tibus  in  illo  colle  aliquando  crefcentibus  fic  did:a,  Britannice  vero  vo- 
catur  Pengueru,  quod  fbnat  Caput  abietis,  &  fuit  aliquando  caputPowi- 
iise  terrK,  quse  fe  extendit  per  tranfverfum  medise  Wallise  ufque  ad  mare 
Hibernicum.     Notingham  ponitur  fuper  flumen  Trent,  olim  vocabatur 
Snotingham,  ^uod  fonat  Manfio  fpeluncarum,  quas  Dani  ut  ferunt  ibidem 
perhendinantes   excavarunt  de  fub  Saxo.     Lincolnia  caput  eft  provincix 
Lindifise,  primo  vocabaturCaerludcoit,  deindeLindecoInium,  aquoprimo 
conftruda  fuerit  incertum  habetur ,  nifi  fbrfan  Rex  Lud  eam  fundaverit, 
quod  &  nominis  Interpretatio  videtur  fbnare,  nam  Britannice  Caer  fonat 
civitatem,  Coit  filvam,  inde  videtur  dici  Caerludcoit  quafi  urbs  nemorofa 
Lud.     Leiceftriam   conftruxit  Rex  Britonum  x  Leir  filiusBIadud,   quafi 
in  medituUio  LoegritC,   fuperamnem  Soram,  &  fiiper  fbffam  Viam  Re- 
galem. 


I 


fVs.  de  Tont.  /.  ^.  . 

^  Boracus  urbs  eft  ampla  ex  utraque  parte  Amnis  Oufa;  conftruda,  Ro-' 
__j  manse  elegantis  prseferens  judicium,  quoufque  Rex  Anglise  Conque- 
ftor  Wiliiehnus  illam  cum  adjacente  Regione  incendio  defbrmaret,  ita  ut 
fi  modo  eam  viderit  Peregrinus  ingemifcat,  fi  vetus  incola  non  agnofcat. 
{Gaiifr^  Hanc  urbem  conftruxit  Ebrancus  Rex  Britonum  v,  vocans  eam 
es  iioraine  fuo  Caerbranc.  Fecit  quoque  idem  Rex  alias  duas  urbes  infignes, 

unani 


Lib. I.       Ranulphi   Higdeni. 

unamin  Albauia,  quse  dicitur  Edenburgh,  aliam  verfiis  Albaniam  in  finibus 
Loegri^,  qua;  dicitur  Alcluid.  [i^.]  Eit  autem  Edenburgh  urbs  in  Pido- 
rum  terra,  inter  flumen  Twidi  &  inare  Scoticum  pofita,  quse  quondam 
vocabatur  Caftrum  Puellarum:  poftea  tamen  dida  eft  Edenburcrh,  ab  E- 
dan  Rege  Pid:orum,  qui  ibidcm  regnavit,  tempore  Egfridi  Reo-is  Nor- 
thimbrorum. 

Akluid  urbs  quondam  infignis,  nunc  candis  Angligenis  pene  eft  ig- 
nota;  nam  fub  tempore  Britonum,  Pidrorum,  &  Anglorum,  ufque  adventum 
Dacorum,  urbs  erat  celebrisj  tandem  circa  annum  Gratis  dccclxx,  va- 
flantibus  Danis  partes  Northimbranas,  deftrud:a  eft  6c  dla.  Quo  autem 
in  loco  Brkanni»  illa  fuerat  conftru<5ta  varii  funt  Au6tores,  \Nam  Bed. 
U.  p.c.  12 . j  Dicic  illam  fuiffe  conftrudlam  ad  Occidentalem  finum  iJJius 
marini  Brachii,  quod  olim  feparabat  Pidos  a  Britannis,  ubi  vallum  Seve- 
ri,  five  murus  ilie  famofus  ad  Occidentem  terminatur;  &  fic  videtur  fe- 
cundum  ipfum,  quod  non  multum  diltet  a  Lugubalia,  id  eft  Caerliell; 
quia  &  ip,a  ad  finem  illius  muri  ponitur.  Volunt  alii  Hiftorici,  quod  urbs 
Aiclnid  fit  illa,  quse  modo  vocatur  AJdeburgh,  quod  fbnat  Villam  Vete- 
\  rem,  quse  ponitur  juxta  flumen  Oufe,  non  longe  a  Burghbngge,  quse  di- 
ftat  ab  Eboraco  xv  milliaribus  ad  Occidentem  .•  &  hoc  videtur  probare  ex 
di(3;is  Gaulridi  de  Geftis  Britonum,  qui  fcribit  Elidurum  Regem  Brito- 
num,  dum  apud  urb^m  Alciuid  caufa  venatici  fblacii  perhendinaret,  re- 
penlie  fratrem  fuum  Archgallonem  in  vicinonemore  Calaterioaberrantem. 
Conftat  autem  quod  nemus  Calaterinum,  quod  Anglice  Caltrees  dicitur, 
attingit  pene  Eborum ,  &  inde  verfus  Zephyrum  extenditur  juxta  Alde- 
burgh  in  longum,  fpatio  xx  milliarium,  cujus  nemoris  plurima  pars  hodie 
fuccifis  arbufculis  ad  culturam  redigitur.  Volunt  alii  ut  Alcluidfiturbs 
illa,  qiia?  modo  vocatur  Burgham,  in  Borealibus  finibus  Weftmerlond,  juxta 
Comberlond,  fuper  flumen  Edene  fita,  eujus  adhuc  miranda  apparent  ve- 
ftigia ;  hlc  dijudicet  prudens  Le(5tor  quid  de  Alcluid  fit  tenendum.  Caer- 
liell  urbs  eit  in  finibus  Anglorum  Borealium,  verfiis  Zephyrum  ie|Jten- 
trionalem ,  qus  alio  nomine  Lugabalia  dicitur,  quam  condidit  vii  Rex 
Britonum  Leill.  [7(,]  Habetque  urbs  h^ec  in  fe  aliquam  parteni  illius  muri 
famofi,  qui  tranfcindit  Northimbriam.  [Will.  de  Fent.  li.  i.]  In  q.ua  urbe 
manet  adhuc  ex  lapideis  fomicibus  triclinium  concameratum,  quod  nulia 
unquam  Tempeftatum  contumelia,  aut  ignium  flamma,  valuit  labefad:are. 
In  vicina  quoque  plaga  apud  Comberlond  legitur  adhuc  in  fi"onte  triclivii 
fic  iafcriptum,  Marii  Vid^orise,  quod  quidem  fic  hsefito,  nifi  forfan  pars 
Cumbrorum  olim  his  locis  infederit,  cum  fuifTent  a  Mario  confiile  Italia 
pulfi.  [i^.]  Sed  probabilius  videtur,  quod  ibi  fiat  mentio  de  Mario  Rege 
Britonum  filio  Arviragi ,  qui  illis  in  locis  Vodricum  Regem  Pidtorum 
deWceiat,  ficut  teftatur  Gaufiidus  in  fiio  Britannico  li.  quem  W.  Mal- 
mesburienfis  nufquam  viderat.  Haguftaldenfis  Ecclefia  locus  eft  lxxx  mil- 
liaribus  ab  Eboraco  ad  Zephyrum  Borealem  difparatus,  ut  vult  \W.  de 
Pont.  li.  i .]  Locus  ille  ab  olim  ad  Epifcopum  Eborum  pertinuit,  ubi  quon- 
dam  fuerunt  artificiofa  cedificia,  Romano  more  cocleata,  qualia  citra  Al- 
pes  vix  ufpiam  vifebantur.  Et  vocatur  hodie  locus  ilie  Heftoldeiham 
five  Heghlifham.  [Bedali.  3.  c  ^.]  Et  eft  locus  ille  juxta  niurum  longum 
Roraani  operis  ad  Boream.  [/(.]  Eft  autem  differentia  inter  provmciam 
Lindisfarorum  &  Ecclefiam  Lindisfarnenfem.  Nani  Provincia  Lindisfa- 
rorum  eft  idem  quod  Lindifeia,  qu£e  jacet  ad  Orientem  Lincolnise,  cujus 
ipfa  caput  eft ,  de  qua  dxcit  [  Bed.  li.  4.  (t.  ?  z .  ]  quod  Sexwlfus  erat  i- 
bidem  primus  Epifcopus ,  fed  Ecclefia  Lindisferneniis,  [  Secundum  Bed. 
li-4.  ca.  25.]  idem  eft  quod  Infula  qnas  dicitur  Haly-Elond,  in  fluvio 
Twidi,  propeBerwicum.  Et  fic  coUigitmr  ex  did:is  Bedas  quodin  illofa- 
mofo  marino  Brachio,,  in  quod  fluitamnis  Twidi,  quod  hodie  ab  Oriente 
feparat  Anglos  a  Scotis,  funt  tres  InfuIsE,  feil  Mailros,  quod  modo  dici- 

tur 


iP9 


100 


PoLYCHRONICON  Lib.  I. 

tur  Meuros.     Inde  fuperius  verfus  occidentem  eft  Lindisfarnenfis  Ecclc- 
fia,  id  eft,  Hali  Elond.     Inde  afcendendo  ponitur  Infula  Farne,  quse  eft 
Farny  Elond.     Inde  afcendendo  per  duo  miUiaria  ponitur  urbs  Regia  iu- 
per  ripam  Twidi ,  quondam  did:a  Bebbauburgh,  id  eft,  urbs  Bebbs,  ho- 
die  dicitur  Bamburgh,  Caftrum  habens  fortiflimum.   [Gir.  in  itin.']   Urbs 
Legionum  duplex  eft,  qu^  Britannice  vocatur  Caerlegion,  vel  Caerleon, 
una  eft  in  Demecia,   id  eft,  South-WaUia,  quse  dicitur  Caerult,  ubi  Ufta 
flumen  cadit  in  Sabrinum  mare  juxta  Glammorganciam ,  a  BeUno  Rege 
Britonum  quondam  conftrutSta,    metropolis  fuit  Demecise.     roftmodum 
tempore  Claudii  Cselaris  di6ta  eft  urbs  Legionum,  quando,  ad  inftantiam 
Gemiffse  ReginK,  Vefpafiano  &  Arvirago  concordatis,  milfas  funt  aliqu^ 
Legiones  Roman^e  in  Hiberniam.     Urbs  h^EC  audtentica,  ac  per  Romanos 
muris  codihbus  circumdata,  ubi  multa  adhuc  priftinse  nobilitatis  apparent 
veftigia,  Palacia  fcil.  immenfa,  turris  Gigantea,  therm^e  infignes,  templo- 
rum  reliquiae,   &  loca  theatralia  egregiis  muris  partim  exftantibus  pene 
claufa ;   &  tam  intra  quam  extra  murorum  ambitum  asdificia  fubterranea, 
aquarum  dud:us,  Ypogsique  meatus,  ftuphas  quoque  videas  ibidem  niiro 
artificio  confertas,  lateralibus  quibufdam  anguftiis  fpiraculi  vice  occulte  ca- 
lorem  exalantibus,  in  qua  urbe  tres  olim  egregis  fuerant  Ecclefi^e ,    una 
Julii  Martyris,  Virginum  choro  venuftata,  aiia  beati  Aaron,  prseclaro  Ca- 
nonicorum  Ordine  nobihtata,  tertia  vero  metropolitana  fede  totius  Cam- 
bri^e  fuit  infignita,  de  qua  poftmodum  ufque  Meneniam  fedes  illa  eSc  tran- 
flata.     Hoc  in  loco  Amphibalus  Dodtor  Albani  exftitit  oriundus,  hic  ma- 
gni  Arthuri,  fi  fas  fit  credere,  magnam  curiam  Legati  adiere  Romani.  [7(.] 
Eft  &  aha  urbs  Legionum  ejufdem  nominis,  ubi  &  prsefens  Chronica  fuit 
elaborata,  ficut  per  capitales  hujus  primi  libri  apices  clarius  patet.  Urbs 
quidem  in  confinio  Angh^e  ad  profpedtum  Cambris,  inter  duo  marina  bra- 
chia,  Dee  &  Merfee,  fituata,  qu£e  tempore  Britonum  caput  fuit  &  Metro- 
polis  Venedociae,  id  eft,  North-Wallise ;   cujus  fundator  ignoratur.     Nam 
intuenti  fundamenta  lapidum  enorniium  videtur  potius  Romano  feu  Gi- 
ganteo  labore,  quam  Britannico  fiidore  fundata  exftitiffe.     Haec  aliquando 
vocata  eft  Britannice  Caerthleon,  Latine  Legeceftria,  nunc  autem  didta  eft 
Ceftria,  five  urbs  Legionum,  eo  quod  ibidem  hiemarent  iegiones  milita- 
res,  quas  Juhus  Csefar  ad  fubjugandam  Hiberniam,  &  poftmodum  Claudius 
Caefar  ad  fubigendas  Orcades  Infialas  inde  tranfiniferat.     Urbs  itaque  ifta, 
quicquid  de  ea  WiUielmusMalmesburienfis  ad  aliorum  relatum  fbmniave- 
rit,  omni  genere  vidtualium  abundat,  farris,  carnis,  pifcis,  potiffime  Salmo- 
nis  optimi  copiofa  :  mercimonia  varia  recipit  &  ref undit ;   quipp^  quse  in 
lliis  confiniis  falinas  habet  mineras  &  metalla,  in  hac  urbe  per  Northim- 
bros  &  Danos  viciffim  conquafFata,  fed  per  Elphedam  tandem  Merciorum 
Dominam  egregie  reparata  &  adaudta  funt,  \ix  fubterraneae  Lapides  o- 
pere  mirabiliter  teftudinatae,  triclinia  concamerata,  infculpti  lapides  pr^e- 
grandes  antiquorum  nomina  praefcrentes,  numifhiata  quoque  Julii  Cae^ris, 
aliorumque  illuftrium  infcriptione  infignita,  aliquando  funt  eiFofTa.     Hsec 
urbseft,  quam  RexNorthimbriae  Ethelfridus  contrivit,  occidens  juxta  eam 
duo  pene  miUia  Monachorum  Bangorenfis  Monafterii;   ha^c  eft  inquam 
urbs  ad  quam  venit  aliquando  R,ex  Edgarus,   cum  vii  fubregulis,  iu  cujus 
urbis  laudem  Metricus  quidam  fic  prorupit. 


Cejiria  de  Cajiro  nomen  quafi  Cajiria  fumpjit  s 

Incertum  cujiis  hanc  manus  ediderit, 
Hcec  Legecejiria  tunc  eji  diBa,  vel  urbs  Legionumy 

yinglis  ^  Camhri$  nunc  manet  url>s  celeotis. 
In  viuris  pendent  lapides  velut  Herculis  a^us, 

Agger  ^  augetur  tutior  ut  maneat. 

Gaxula 


Lib.  L      Ranulphi    Higdenl 

Gaxisla  Saxomca  fuper  extant  addita  magnis, 

Concava  tejiudo  hina  latet  fub  hunio. 
Mineras  profert  falinas  proxima  tellm, 

^hias  Jperg/t  multis  Gentibus  occiduis. 
Carnibus  i^  farre,  fic  pifcibus  affluit  urbs  htec. 

Merces  &  Clajfes  advchit   unda  marCy 
Henrici  quarti  GodefcaUi  Ccefaris  olimj 

J^egis  G;   Haraidi  pulvis  habetur  ibi. 
Mars  Z3  IS^lercurius  Bacchus  Venm  atque  Laverna, 

Protheus  C?  Pluto  regna  tenent  tnihi. 
Ejus  gens  fequitur  multum  more  BabiloniSt 

§lux  dum  plm  poterit,  plus  folet  effe  ferox. 

De  Frovmciis  &  Comitatihus. 


fOtandum  eft  quod  Anglia  continet  xxxii  Shiras,  &  Provincias,  quas 
hodie  dicuntur  Comitatus,  exceptis  Cornubia  &  Infiilis.  \_Alfr.'] 
Nomina  Comitatuum  funt  ifta.  Kent,  Southfex,Southereie,  Hamptelliire, 
Barrocfhire ,  quse  fic  denominatur  a  quadam  nuda  quercu  in  Forefta  de 
Windefbra,  ad  quam  fblebant  Provinciales  convenire  in  tradiatibus  haben- 
dis.  Item  Wikfliire,  quse  quondam  dicebatur  Provincia  Severiana,  Somer- 
fete,  Dorfete,  Doevenefliire,  five  Dovania.  H^e  ix  Provincias  Auftrales 
pr£edid:2E,  quatenus  flumen  Thamifi^e  eas  fecernit,  a  reliqua  Anglia  indi- 
cabantur  olim  illa  lege,  quae  vocabatur  Weftfaxenelaga,  fed  Eftfex,  Midel- 
fex,  Southfblc,  Northfolc,  Hertefbrdfliire,  Huntingdonfliire,  Northam- 
ptonfliire,  Cantebriggefliire,  Bedefordfliire,  Buckinghamfhire  ,  Leiceftre- 
fliire,  Derbeifhire,  Notinghamfliire,  Lincolnfliire,  Yorkfliire,  Duremlhire, 
Northumberlond ,  Caerliellefhire  cum  Cumberlond ,  Appelbyfhire  cum 
Weftmerelond,  Lancaftrelhire,  quae  continet  quinque  modicas  fliiras;  iftcC 
XV  Provincias  prsedidise  Orientales  &  Boreales  indicabantur  olim  lege  illa, 
quse  vocabatur  Denelaga,  fed  Oxenfordfliire ,  Warwickfhire ,  Glouceftre- 
fnire,  Wyrceftrefliire,  Herefordfliire,  Salopefliire,  StafFordlhire,  Cheftre- 
fhire,  iftse  viii  fhirse  mediterranese  &  occidentales  indicabantur  olim  Lege 
Marcia,  qu£  Anglice  Merenlaga  vocabatur.  Eft  ergo  fciendum,  quodPro- 
vincia  Eborum  folummodo  fe  extendit  hodie  ab  arcu  Humbrse  fluminis, 
ufque  adflumen  Teyfe.  Et  tamen  funt  in  ea  xxii  Hundredi,  ideft,  Wa- 
pentakes :  Hundredus  autem  Latine,  five  Cantredus  Waliice  &  Hibernice, 
continet  centum  Villas.  Wapentake  Anglice  idem  eft  quod,  arma  capere, 
eo  quod  in  primo  adventu  novi  Domini  folebant  Tenentes  reddere  arma 
fua  pro  homagio.  Duremfliire  fe  extendtt  a  fluvio  Thefe  ufque  ad  flumen 
Tyne.  Northumberlond  proprie  flimendo  fe  extendit  a  flumine  Tyne 
ufque  ad  flumem  Twidi ,  quod  eft  principium  Scoti^.  Si  igitur  plaga 
Northimbrana,  qux  fuit  olim  ab  Humbra  ufque  Twidam,  hodiepro  unica 
Provincia  feu  Comitatu  ficut  antiquitus  computetur,  tunc  funt  in  Angiia 
folummodo  xxii  Shirse.  Si  autem  plaga  Northimbrana  dividatur  in  vi  Pro- 
vincias  prsdidtas,  qu2e  funt  Everwykfliire,  Duremfliire,  Northumburlond, 
Caerlielfliire,  Appelbyfliire,  Lancaftrefliire,  tunc  funt  in  Anglia,  prjeter 
Cornubiam  Sclnfulas,  xxxvi  Shu-se,  Provinciae,  five  Comitatus.  Quas  omnes 
fecit  Rex  Willielmus  Conqueftor  defcribi,  &  per  Hidas  feu  Carucatas  de- 
metiri;  6c  inventi  fimt  Comitatus  xxxvi  &  dimidium,  Villse  vero  fzoSo, 
Ecclefias  Parochiales  4^002,  Feoda  Militum  600  is-  Dequibus  Religiofi 
habent  280  ly  Feoda;  fed  hodie  nemoribus  fiiccifis ,  novalibufque  pro- 
cifis,  muito  plures  flintHid^  &  Villa^  quam  tunc  erant. 


201 


C  c  De 


202 


POLYCHRONICON  Lib.  L 


"De  Legihus  Legumque  vocahdh. 

SAncivit  primum  Leges  in  Britannia  Dumwallo  Molmucius,  cujus  Le- 
gds  Molmutinse  dicebantur,  ufque  ad  tempora  Willielmi  Conqueftoris 
fatis  celebres.  Interque  ftatuitj  ut  Civitates  &  Templa  Dcorum,  via^que 
ad  iila  ducentes,  ac  aratra  colonum,  immunitate  confugii  gauderent.  De- 
inde  Marcia  Regina  Britonum ,  uxor  Gintelini  Regis ,  a  qua  provincia 
Merciorum  putatur  denominata,  Legem  edidit  difcretione  &  Juftitia  ple- 
nam,  qu£e  Lex  Marcia  vocabatur :  has  duas  Leges  Gildas  Hiftoricus  tran- 
ftulit  de  Britannico  in  Latinum,  &  Rex  Aluredus  poftmodum  de  Latino 
in  Saxonicum,  quse  Merchenelaga  dicebatur.  Ipfe  quoque  Aluredus  Le- 
gem  Anglice  confcriptam  fuperadiecit,  quse  Weftfexenelaga  vocabatur.  Tan- 
dem  Danis  in  hac  terra  dominantibus  tertia  Lex  emanavit,  quse  Danelaga 
dicebatur.  Ex  his  tribus  Legibus  Sandtus  Edwardus  tertius  unam  Legem 
communem  edidit,  quK  Leges  Edwardi  ufque  hodie  vocantur.  De  qui- 
bus  nonnuHa  vocabula  adhuc  frequentata  cum  eorum  expofitionibus  hic 
inferere  dignum  duxi,  Mundbriche,  id  eft,  Isefio  Majeftatis,  Gallice  Blef- 
mure  de  Honour.  Burghbriche,  id  eft,  Isefio  libertatis  aut  fepti,  Gallice 
Blefinure  de  Court  ou  de  clos.  Grithbriche,  id  eft,  fradio  pacis.  Misken- 
ning,  id  eft,  variatio  loquel^  in  Curia.  Scheawing  propofitio  mercimo- 
nii,  Gallice  defplegure  de  marchandife.  Hamfokne  vel  Hamfare,  id  eft, 
infultus  fadtus  in  domo.  Forftawing,  id  eft,  coacStio  vel  obfiftentia  fadra 
in  ftrata  Regia.  Frithfbkne,  id  eft,  tutatio  in  jurifdi6tione,  Gallice  feurte 
en  defens.  Infangtef,  pelfindeinward ,  id  eft ,  infra  fuum  capere  reum  , 
Gallice,  Dedeinz  le  feon  atachement  de  Laron.  Saka,  id  eft,  Jurifdid;io, 
Gallice,  Court  Juftice,  forfeat  ou  achefon.  Soka,  id  eft,  Sedla  curise,  6cin- 
de  dicitur  Sokne;  fed  Soknedicitur  aliquando  interpellatio  majons  audi- 
entije.  Wergelthef,  id  eft,  Solte  de  Laron  efchape.  Theam,  id  eft,  lan- 
dare  audtorem,  Gallice,  revochergarant,  &  quandoque  dicitur  fequela  na- 
tivorum.  Fyghtwit,  id  eft,  ferir  per  melle.  Wardwite,  id  eft,  furfife  de 
garde.  Blodwit,  id  eft,  Amerciamentum  pro  efFufione  fanguinis.  Flytwit, 
id  eft,  emenda  proveniens  pro  contentione.  Leirwit,  id  eft,  emenda  pro 
corruptione  nativse.  Gultwit,  id  eft,  emendapro  tranfgreflione.  Scot,  id 
eft,  Simbolum  ad  opus  Ballivorum  Domini.  Hidage  vel  Taillage,  id  eft, 
Taillagium  de  Hidis  Terrarum .  Danegeld,  id  eft,  Taillagium  datum  Da- 
nis,  id  eft,  iii'^.  de  qualibet  Bonata  terras.  Wapentake  &  Hundredus  i- 
dem  fiint,  quia  procind:us  centum  Villarum  fblebat  redderc  arma  in  ad- 
ventu  Doriiini.  Leftage,  id  eft,  Confuetudo  exadta  in  Nundinis  6c  Mer- 
catis.  Stalage,  id  eft,  Exadtio  pro  ftatione  in  plateis  tempore  Nundi- 
narum. 


De  Regnu  Regnorurdcfte  limitihM,  [Alfr.] 

INconcufTa  ftetit  apud  Britones  Infuls  Monarchia,  a  primo  fcilicet, 
Bruto,  ufque  ad  Julium  Caefarem,  a  quo  Julio  ufque  ad  Severum  h^c 
Infula  Romanis  fuit  vediigahs,  6c  fubadta.  Reges  tamen  habuit  ex  feipfa 
a  Severo  quo,que  ufque  ad  ultimum  municipem  Gratianum  :  deficiente  Bri- 
tonum  fucceflione,  Romani  in  ea  regnaverunt,  viz.  a  tempore  Julii  Cs- 
faris,  per  cccclxx  annos  ferme.  Romanis  tandem  propter  itineris  iongitu- 
dinem,  feu  propter  inevitabilesaliunde  occupationes,  regiiare  defiftentibus, 
Scoti  &  Pidti  Britanniam,  omni  armato  milite  per  abdudionem  Maximi 
Tiranni  vacuatam,  diutius  affiixerunt,  quoufque  Saxones  a  Britonibus  in- 

vitati 


Lib.  I.  R  A  N  U  L  P  H  I     H  I  G  D  E  N  1.  20? 

vitati  contra  Pidtos ,   Regem  Hibernicum  Gurmundum  cuni   Pidtis  iui&  ^ 
&  ipfbs  Britones  cum  Caretico  Rege  luo  de  Loegria  expuifbs,  ufque  in 
Cambriam  protngafTent.     Sic  Saxones  vid:ores  efledti,  prout  qusque  pro- 
vincia  potentior  erat,  Reges  proprios  fibi  conltituentes,  terram  Angli^e  in 
VII  Regna  diviferunt,  quae  tamen  poflniodum  fucceflive  in  unam  Monar- 
chiam  fub  Principe  Adelflano  coierunt.     Dani  tamen  a  diebus  Athelwulfi        ' 
patris  Aluredi,  u^ue  ad  tempora  Regis  Edwardi  tertii,  per  clxx  circiter 
annos,  terrarn  hanc  jugiter  infeflaverunt,  fed  per  xxx  annos  in  ea  continue 
regnaverunt,     Pofl  Danos  vero  Sandus  Edwardus  tertius  xxiii  annis  & 
paulo  plus,  &  poft  eum  Haroldus  ix  Menfibus  regnum  tenuit,  poft  quos 
Normanni  in  ea  ufque  hodie  praefederunt.     Quod  quamdiu  tenebunt  in 
poftefum,  novit  ille  qui  nihil  ignorat.   [7(.]  De  vii  vero  Regnis  praedidiis, 
eorumque  limitibus,   quando  inceperunt,  quantumve  duraverunt,   aliqua 
breviter  hic  perflringam.   l^ifr.']  Primum  Regnum  fuit  Cantuariorum,  ab 
Auflrali  Oceano  ufque  ad  flumen  Thamifise  protenfum.     In  quo  primus 
Hengiilus  fub  anno  Domini  fecundum  Dionyfium  ccgclv.  regnare  ccepit ; 
&  duravit  Regnum  illud  per  annos  ccclviii.  fubRegulis  xvj  donec,  Bal- 
dredo  expullb,  Egbertus  Rex  Weftfaxonum  illud  Regnum  fuo  anne<5teret 
ImperJo.     Secundum  Regnum  fuit  Southfaxonis,  habens  ab  Oriente  Can- 
tiam,  ab  Auflro  mare  &c  Vedam  Infulam,  ab  Occidente  Hamptefhire,  ab 
Aquilone  Southeram.     In  quo  primus  Elle  cum  tribus  filiis  fliis,  xxx°.  ab 
adventu  Anglorum  anno,  coepit  regnare.     Quod  quidem  Regnum  cito  poft 
in  aliorum  Regna  tranfivit.     Tertium  Regnuni  fuit  Eftfaxonise,  habens  ab 
Oriente  Galiicum  mare,  ab  Occidente  Pagum  London,  ab  Auftro  Tha- 
mifiam,  ab  Aquilone  Southfbtk ;  cujus  loci  Reges,  aprimo  Saberto  ufque 
ad  tempora  Dacorum,  per  x  Reges  ferefub  aliis  Regibus  parebanti  fre- 
quentius  tamen  &  diutius  Regibus  Merciorum  fubiacebant  ,•   dones  Rex 
Weftfaxonum  Egbertus  Regnum  illud  fuo  annederet  Imperio.     Quartuni 
Regnum  fuit  Eftanglorum,   comprehendens  Northfblc,  &  Southfblc;  ha-' 
bens  ad  Orientem  &  Aquilonem  mare,ad  circuitum  Cantebriggefhire,  ad  Oc- 
cidentem  Foffam  Sandti  Edmundi  &  Hertfortfhire,  ad  Auftrum   Eftfeex. 
Et  duravit  hoc  Regnum  fiib  xii  Regulis,  donec  occifb  Rege  Edmundo, 
Dani  utrumque  Regnum  Eftanglorum  &  Eftfaxonum  fibi  ufurparent.  Qpi- 
bus  poftmodum  Danis,  aut  fugatis,  aut  fuba6tis ,  Rex  Edwardus  Senior 
ambo  illa  Regna  fuo  annexuit  Imperio.     Quintum  Regnum  fuit  Weftfa- 
xonum,  omnium  Regnorum  durabilius,  habens  ab  Oriente  Southfaxonum, 
ab  Aquilone  Tamifiam,  ab  Auflro  &  Occidente  Oceanum,  viz.  ufque  ad 
ultimum  finem  Cornubis.     In  quo  ccepit  Regnare  Cordicus  cum  filio  fuo 
Kinrico,  anno  Domini  fecundum  Dionyfium  cccccxix,  ab  adventu  Anglo- 
rum  Lxxi.     In  quod  Regnum  caetera  Regna  tranfierunt.     Sextum  Regnum 
fiiit  Merciorum,  cseteris  Regnis  magis  fpaciofum,  cujus  iimites  fuerunt  ad 
Occafum  flumen  Dese,  juxta  Ceftriam,  &  flumen  Sabrinx,  juxta  Salopi&m, 
ufque  Briftolliam.     Ad  Ortum  vero  mare  Orientale,  ad  Auftrum  flumen 
ThamificB  ufque  London,  ab  Aquilone  flumen  Humbrae,  defcendendo  Oc- 
cidentaliter  ufque  ad  flumen  Merfee ,   quoufque  juxta  Cornu  WirhalUae 
defcendat  in  mare  Occidentale.     In  hoc  Pago  Regnavit  primo  Penda  fi- 
lius  Wibbas ,  anno  Domini  fecundum   Dionyfium    dcxxvi  ,   ab  adventu 
Anglorum  clxxv,  ftetitque  hocRegnum  fiib  Regibus  xviii  per  annoscir- 
citer  ccLxiii,  ufquc  ad  ultimum  Colwulfum,  cui  Dani,  expulfb  Burdredo 
Rege,  Regnum  illud  tradiderant  cuftodiendum.     Verum  Rex  Weftfaxo'' 
num  Edwardus  fenior,  expulfis  Danis,  Regnum  Merciorum  fiio  annexuit 
Imperio.    Erat  tamen  hoc  Regnum  in  fiii  primordio  in  tres  pafttes  divi- 
fum,  fcilicet  in  Occidentales  Mercios,  in  Mediterraneos ,  &  Orientales 
Mercios.     Septimum  Regnum  Northimbrorum  fuit,  cujus  limites  fuerunu 
ab  Ortu  &  Occafu  Oceanus ,  ab  Auftro  flumen  Humbraz ,   defcendendo 
verfus  Occidentem,  per  fines  Comitatuum  Nothinghamije,  &  DerbeiK,  uf^ 

C  c  2.  q^i« 


204, 


P   O    L   Y    C    H    R   O   N    1    C    O    N  Lib.  I. 

que  ad  flumen  de  Merfee.     Ab  Aquilone  autetti  mare  Scoticum,  quod 

Scotice  dicitur  Fortli,  Britannice  Werid ,  Anglice  Scotisflifee.     Hoc  aii- 

tem  Regnum  Northimbrorum  primitus  diviflim  fuit  in  duas  Provincias  j 

in  Deiram  ad  Auftrum,  &  in  Berniciam  ad  Aquilonem,  qu^  duo  Regna 

flumen  Tyne  tunc  temporis  diviferat.     Nam  Regnum  Deirorum  k  fluvio 

HumbrtB  ufque  ad  flumen  Tyne  extendebatur ;   Regnum  vero  Berniciorum 

a  flumine  Tyne  iifque  ad  mare  Scoticum  prsedidrum  porrigebatur ;  &  quan- 

do  Pid:i  ibidem  morabantur ,  ficut  patet  per  [^Bed.  li.  3.  ca.  2.]   ubi  di- 

cit  quod  Niiiian  vir  Sandtus  convertit  Auftrales  &c.     In  Bernicia  coepit 

tprimiim  regnare  Ida,  anno  Grati^  fecundum  Dionyfium  dxlvii.     In  Dei- 

ra  vero  Rex  Elle,  anno  Gratiae  dxlix.     QUjSe  duo  Regna  fub  duobus  Re- 

gibus,  ut  prsemittitur,  interdum  divifa,   quandoque  fub  uno  Rege  redin- 

tegrata,  cucurrerunt  fiib  Anglis  Regibus  quafi  xx,  per  annos  gccxxi.     De- 

mum  Osbrid;o  6c  Elle  ix".  anno  regni  flii  per  Danos  occifis,   Northum- 

bi-ia  vacavit  fine  Rege  viii  annis ;  &  tunc  Dani  regnaverunt  in  ea  xxxvi 

annis,u:ft}ue  ad  Monarchiam  Regis  Adelftani,  qui  fiab  anno  Domini  dcccxxvii. 

fubadis  Danis ,  Wallis,  &  Scotis  Regibus,   fblus  6c  primus  Monarchiani 

Anglise  tenuit.     Quod  autem  fluvius  de  Merfee  fuit  aliquoties  terminus 

&  limes  Merciorum  &  Northimbrorum  patet  dupliciter ;  primo  per  figni- 

flcationem  vocabuli.     Nam  Anglice  Merfee  fbnat  terminans  mare,   quia 

difterminabat  unum  Regnum  ab  alio.     Item  in  Chronicis  Henrici  &  Al- 

Iridi  habetur,  quod  Rex  Edwardus  Senior  firmavit  Caftrum  apud  Mamce- 

ftriam,  in  terra  Northimbrorum,  fed  conftat  quod  urbs  Mamceftri^  vix 

diftat  III  millibus  a  fluvio  Merfee. 


De  Epifcopatihm  &  fedihus.   [ Alfridus.  ] 

SEdes  Archiepifcoporum  in  Britannia  tres  fiierunt  tempore  Lucii  Re- 
gis  Britonum  Chriftiani  primi.  Viz.  apud  Londoniam,  apud  Ebo- 
rum,  apud  Caeruft  urbem  Legionum  in  Glammorgancia,  quibus  tuncfu- 
biedii  fuerant  xxviii  Epifcopi,  Flamines  tunc  vocati,  videlicet,  Londonii 
Metropolitano  Cornubia  &  tota  Loegria  ufque  ad  flumen  Humbrse  ,•  Ebo- 
racenfi  vero  tota  terra  Northimbrana  ab  arcu  Humbrae  fluminis,  cum  tota 
Albania;  urbi  Legionum  fiibiacuit  tota  Cambria,  vri  tunc  Epifcopis,  nunc 
vero  IV  fufFraganeis  infignita,  quam  flumen  Sabrinae  tunc  fecernebat  a  Loe- 
gria.  \W.de  Pont.  li.p.']  Sed  temporibus  Saxonum,  quamvis  beatus  Gregorius 
privilegium  Archiepif  copale  Londonio  concefTerit ;  Auguftinus  tamen  ab  eo 
miffus,  fedulitate  Hofpitis  fiii  Regis  Ethelberti,  Civiumque  Cantuarienfium 
charitate  captus,  Metropolitanam  fedem  poft  mortem  Gregorii  ad  Can- 
tuariam  tranftulit,  ubi  ufque  hodie  permanfit,  nifi  quod  medio  tempore 
OfFa  Rex  Merciorum  Cantuaritis  infenfiis  honorem  primatus  ab  eis  tu- 
iit,  &  Lichetfeldenfem  Epifcopum  Aldulphum,  annuente  Adriano  Papa 
muneribus  fortaffis  inclinato,  Archiepifcopali  Pallio  pro  tempore  fiio  de-^ 
coravit.  Quod  tamen  fub  Kenulpho  Rege  reftitutum  eft.  Eboracenfis 
honor  ab  initio  ufque  hodie  ibidem  duravit,  quamvis  Albania  procefTu 
tempons  ab  ejus  fubjedione  fe  fubtraxit.  [Gtr.  initin.li.  2.]  Ab  urbeau- 
tem  Legionum  ufque  ad  Meneviam,  quae  eft  ad  Occidentem  Demeci^efu- 
pra  Hibernicum  mare  fita,  tranflata  eft  fedes  Metropoiitana,  tempore  Sandi 
David  fub  Arthuro  Rege ;  a  cujus  tempore  ufque  ad  Sampfbnem  Archie- 
pifcopum  federunt  xxiii  Archiepifcopi.  Tandem  ingruente  per  Cambriam 
flava  pefte,  quam  idlericiam  vocant,  Sampfbn  Epifcopus  fumpto  fecum 
Pallio  Armoricam  Britanniam  adiit,  ac  fedi  Dolenfi  prsefedit,  a  quo  tem- 
pore  ufque  ad  dies  Henrici  primi  Regis  Anghce  federunt  apud  Meneviam, 

quse 


Lib.  L       RanulphiHigdeni. 

qus  San<3:i  David  dicitur,  Xxi  Epifcdpi,  vel  propter  ignaviam,  vel  pro- 
pter  paupertatem,  pallio  Gareiltes  i  lemper  tamen  ufque  tunc  Epiicopi  Wal- 
li^  a  ISienevenfi  fuerunt  confecratii  6<  ip{e  fimiliter  ab  aliis  Wallise  E- 
pifcopis  tanquam  iitffraganeis  flierat  confecratus,  nulla  penitus  alterius  Ec- 
cleli^e  fafta  profeffione,  vel  fubjedtione.  Gseteri  vero  fuccedentes  Epiicopi^ 
Regio  urgente  mandato,  Cantuariffi  coniecrationem  recipiunt,  in  cujus  in- 
veiliturs  &  iubjedtionis  iignum  Bonifacius  Archiepiicopus  Cantuanae, 
tempore  Henrici  iecundi  crucis  Legatione  fungens,  in  fingulis  Eccleiiis 
Cathedralibus  Cambriae  primus  omnium  Cantuariae  Archiepiicoporum 
Miffam  iblemniter  celebravit.  [7(.]  Sed  hodie  in  tota  Anglia  lolummodo 
duo  funt  primates,  Cantuarise  &  Eborum  ;  Cantuarienii  xiii  in  Anglia,  & 
IV  in  Wallia  Epifcopi  funt  fubjedli ,  Eborum  vero  duos  duntaxat  habet 
Suffraganeos,  fcil.  Cardilieniem  &  Dunelmeniem.  De  quorum  omnium 
fucceifivis  iedium  inftitutionibus  hic  per  Ordinem  [qusedam]  flint  tan- 
genda;  ubi  eft  advertendum,  quod  in  pnmitiva  Anglorum  Eccleiia  Prae- 
liiles  in  Iccis  humilibus,  tanquam  contemplationi  &  devotioni  aptis,  fedes 
fuas  ftatuerunt,  fed,  tempdre  Willielmi  Conqueftoris,  ex  Canonum  De- 
creto  ediclum  eft,  ut  Epifcopi  de  villuhs  ad  urbes  traniirent,  unde  facStum 
eft  ut  Dorceftreniis  fedes  ad  Lincolniam  migraret,  Lichetfeldeniis  ad  Ce- 
ftriam,  Thedfbrdeniis  ad  Norwicum;  Shirburneniis  ad  Sarum,  Wellenfis 
ad  Bathoniam,  Cornubieniis  ad  Exceftriam,  Seleiienfis  ad  Ciceftriam.  [Z)e 
Epifcopii  Jufiralibm.']  Roffenlis  itaque  prseiul,  qui  Parochiam  non  habet^ 
fed  Capellanus  Archiepiicopi  Cantuarise,  ab  initio  fiix  inftitutionis  per 
Cantuarieniem  Anguftinum  fadrae  uique  ad  dies  noftros,  nuiquam  fedem 
mutavit;  Ciceftrenfis  vero,  qui  fblis  Southiaxonibus  &  Vedtae  Iniiilse  prae- 
fidet,  primo  apud  Selyfeie,  quod  ibnat  Initila  Vituli  Marini,  tempore  Theo- 
dori  Archiepiicopi  fedem  habuit,  &  a  primo  WiIfi'ido  uique  ad  ultimum 
Stigandum  cccxxxiii  annis  fub  xx  Epifco|)is  ibidem  duravit.  Tandem 
Stigandus,  EdidoRegis  Willielmi  Conqueftoris,  fedem  Seleiie  tranftulit 
ad  Ciceftriam. 


De  Epifcopis  Occidentalihis.    [Wills.] 

,_  Emorandum  eft,  quod  tota  Weftiaxonica  Provincia  unicum  abini- 
)^\  tio  ufque  ad  adventum  Theodori  habuit  Epifcopum,  primus  au- 
tem  Birinus,  largieiite  Rege  Weftiaxonum  Kingiflo,  ftatuit  fedem  apud 
Dorceftriam,  villam  humilem,  ad  Auftrum  Oxonise,  juxta  Wallingford,  in- 
ter  coUapfus  duorum  fluminum  Thamse  &  Yfas  fitam.  Birino  autem  de- 
fimdlo,  Kenwalcus  Rex  ftatuit  fedem  apud  Wintoniam ;  ficut  &  pater  fuus 
aliquando  feciiTe  propofuerat,  ubi  Gilbertus  natione  Gallus  pr^ieditpri- 
mus  toti  provinciae  Weftiaxonicse ;  ex  quo  tempore  urbs  &  fedes  Dor- 
ceftrenfis  pertinuit  ad  provinciam  Merciorum,  eo  quod  urbs  illa  fita  fit 
infia  Thamifiam,  qui  fluvius  difterminat  Mercios  a  Weftfaxonibus ;  poft 
Agilbertum  de  Wintonia  expulfum,  prajfedit  Wine  natione  Anglus,  a  quo 
putant  quidam  urbem  Wintoniae  denominatam  fore  Wineceftria,  quafi  Ce- 
ftria,  id  eft,  urbs  Wine :  ipib  tandem  expulib  fucceifit  Leutherius,  nepos 
Agilberti  prsdiai,  poft  quem  Hedda  aliquandiu  fedem  tenuit.  Quode- 
funcStoTheodorus  Archiepiicopus  duos  praeiules  adProvinciam  Weftiaxoni^ 
ordinavit,  Danielem  apud  Wentam ,  cui  fiibjed:i  fuerant  duo  Pagi  Sout- 
threriae  &:  Southampteihiriae :  Aldelmum  quoquead  fedem  Shirburnenfem 
ordinavit,  cui  tunc  fiibjacuerunt  fex  Pagi,  Barrocenfis,  Wiltonenfis,  Somer- 
fetenfis,  Dorfetenfis,  Devomenfis  &  Cornubienfis.  Deinde  tempore  Ed- 
wardi  Senioris  ad  has  duas  additae  funt  aliae  tres  fedes,  Edidlo  Formofi 
Papse,  videlicet,  Wellenfis,  cui  fubjacuit  Somerfete,  Cridienfis,  cui  fubja- 

C  c  ?  cuit 


^Q^ 


206  PoLYCHRONlCON  Lib.  I. 

cuitDevonia;  &  Cornubieniis,  apud  Sandtum  Petrocluni  feu  Sandlum  Ger- 
manum,  cui  fubjacuit  Cornubia.  Nec  multo  poft  fexta  fedes  pofita  eft 
apud  Ramysburiam,  cui  fubjacuit  Pagus  Wiltoniae  :  poftremo  Edido  Wil- 
lielmi  Regis  Conqueftoris  omnes  hse  fedes,  excepta  Winton,  de  villis  ad 
urbes  func  tranflatse.  Nam  Shirburnenfis  &  Ramysburenfis  tranfierunt  ad 
Sarum,  cui  ulque  hodie  fubjacent  Pagi  Barrocenfis,  Wiltonenfis,  Dorfeten- 
fis  Provinci» ,  Wellenfis  quoque  fedes  tranfiit  ad  Bathoniam ,  cui  ufque 
hodie  fubjacet  Pagus  de  Somerfete,  Cridienfis  &  Cornubienfis  migraverunt 
ad  Exceftriam,  cui  fubjacent  Devonia  6c  Cornubia. 

De  Orientalibus  Epifcopis,   [Will.] 

OBfervatum  eft  quod  Eftfaxones  ab  initio  ufque  modo  femper  parue- 
runt  Londonienfi  Prasfuli,  fed  provincice  Eftanglorum,  quse  conti- 
nent  Northfolc  &  Southfolc,  prsefuit  primo  apud  urbem  Dommic  unicus 
Epifcopus  Fehx  quidam  Burgundus  xvii  annis,  poft  quem  Thomas  quin- 
que  annis,  poft  quem  Bonefacius  xvii  annis;  deinde  Bifi  per  Theodorum 
inftitutus,  quoulque  profpera  valetudo  permitteret,  provinciam  fblus  rexit, 
poft  quem  duo  Epifcopi  per  cxliii  annos  ufque  ad  tempora  Egberti  Re- 
gis  Eftfaxonum  provinciam  illam  rexerunt,  unus  apud  Dommuc,  altera- 
pud  Elmham,  poft  dies  tamen  Ludecani  Regis  Merciorum  manfit  tantum 
una  fedes  apud  Elmham,  ufque  ad  quintum  annum  Williehni  Conquefto- 
ris,  quando  Herfaftus,  xxiii"'.  Orientalium  Epifcopus,  fedem  fuam  Elmha- 
menfem  tranftuHt  ad  Tedford.  Ac  fuccefTor  ejus  Herebertus  Lofinga,  li- 
centia  Regis  Willielmi  Ruphi,  fedem  Tedfbrdenfem  tranftuht  ad  Norwi- 
cumj  fedemautem  Hehenfem,  quse  huic  de  prope  eft,  RexHenricus  pri- 
mus  ix°.  Regni  fui  anno  inftituit,  fiibjedia  ad  hoc  Provincia  Cantebrigge, 
quae  prius  fuerat  pars  Epifcopatus  Lincolnise,  in  cujus  rei  compenfatio- 
nem  dedit  Henricus  Rex  Epifcopo  Lincolniae  Regiam  urbem  fiiam  de 
Spalding. 


T)e  Epifcopis  Merciorum.    [Wills.] 


^TOtandum  eft  hic  folerter,  quod  ficut  Merciorum  Imperium  pro 
H  tempore  fuerat  femper  amphffimum ,  ita  &  in  plures  Epifcopatus 
divifum,  praefertim  animofitate  Regis  OfFa^,  qui  xxxx  annis  imperans  Mer- 
ciis,  tranftuUt  ad  Lichetfeldiie  honorem  Cantuarise  Metropolitanum,  annu- 
ente  ad  hoc  Papa  Adriano.  Igitur  Provincise  Merciorum  &  Lindisfaro- 
rum  primis  annis  Chriftianitatis,  tempore  regis  Wulferii,  unicus  fuit  Epifco- 
pus  apud  Lichetfeldiam,  Duinaprimus,  Celath  fecundus,  amboScoti,  poft 
quos  tertius  Trumhere,  quartus  Jarumannus ,  quintus  Cedda.  Sed  tem- 
pore  Ethelredi  fratris  Wlferi,  Cedda  mortuo,  fubftituit  Theodorus  Ar- 
chiepifcopus  Winfridum  Diaconum  Ceddae,  quem  tamen  poftmodum  ra- 
tione  cujufdam  inobedientiae  depofiiit,  fubftituens  Sexwulfum  Abbatem  de 
Medehamftede,  quod  nunc  de  Burgo  dicitur.  Sed  poft  iv'"'"  Sexwuifi  annum 
ordinavit  Theodorus  Provincise  Merciorum  v  Epifcopos,  fcilicet,  Bofel 
adWigorniam,  Cudwinum  ad  Lichetfeldiam,  Sexwulfijm  pr£di(5tum  ad  Le- 
geceftriam,  quae  nunc  Ceftrae  dicitur ,  Ethelwinum  ad  Lindefeiam,  apud 
urbem  Sideneiam  ;  Eatam  quoque  Monachum  de  Monafterio  Hildse,  apud 
Whiteby  fumptum,  ordinavit  ad  Dorceftriam  ,  juxta  Oxoniam  ,  qu£B  & 
Dorkinga  tunc  dicebatur.  Et  fic  fedes  Dorceftrenfis,  qu^e  tempore  Sand:i 
Birini  fpedtabat  ad  Weftfaxonicos ,  ^  tempore  Theodori  Archiepifcopi 
fpedtabat  ad  Mercios.  Ipfe  quoque  Sexwulfiis  Epifcopus,  Cantia  perRe- 
gem  Merciorum  Ethel4redum  vaftata,  Pudtam  RolFenfem  Epifcopum  de 

Cantia 


Lib. I.       Ranulphi   Higdeni.  207 

Cantia  venientem  o»yinavit  primum  Herefbrdis  Epiicopum.  Sexwlfb  tari- 
dem  defmidto  lucceffit  Hedda,  apud  Lichetfeldiam,  &  Wilfi-idus  de  Nor- 
thumbria  diu  profugatus  fucceffit  apud  Legeceftriam,  qu«  modo  Ceftria 
dicitur :  poft  duos  tamen  annos ,  defundto  Rege  Northumbris  Alfrido, 
Wilfridus  ad  propriam  fedem  Haguftaldenfem  rediit,  &  lic  Hedda  ambas 
parochias,  fciiicet ,  Legeceftrenfem  6c  Lichetfeldenfem  tenuit  j  poft  quem 
Albinus,  qui  &  Worj  poft  quem  tres  fuccefferunt,  fcihcet,  Totta  apud 
Legeceftriam,  Wytta  apud  Lichetfeldiam,  Eata  adhuc  in  Dorceftriam  rema-  ' 
nente,  cujus  fedem  eo  defundto  praefules  Lindifienfes  per  cccliv  annos 
tenuerunt,  donec  Remigius,  licentia  Regis  Willielmi  primi,  fedem  tranf^ 
ferret  ad  Lincolniam.  Sed  tempore  Regis  Edgari  Leofwinus  Prsefiil  con- 
junxit  ambas  parochias  Ceftrenfium  &  Lindisfarorum  quoad  ipfe  viyeret. 

T)e  Epifcopis  Northimhranis.   [Wills.] 

APud  Eboracum  unica  fedes  primo  fiiit  per  totam  provinCiam  Nor- 
thumbranam,  quam  Paulinus  primus  a  Dorobernenfi  Jufto  ordinatus 
VII  annis  tenuit.  Deinde  occifb  Rege  Northumbrise  Edwino,  turbatifque 
rebus,  receffit  Paulinus  navigio  ad  partes  Cantias  unde  primo  venerat, 
fumpto  fecum  Paliio.  [W.  li.  5.]  Sicque  cefTavit  Prsefulatus  Eborum  xxx 
annis,  ufus  vero  Pallii  cefTavit  ibidem  cxxv  annis,  donec  Egbertus  Epifco- 
pus,  &  firater  Regis  terrae,  audtoritate  Papali  Pallium  recuperaret.  [  2^.  ] 
Regnante  interim  Sandio  Ofwaldo  pr^efuit  Aidanus  Scotus  apud  Berni- 
cios,  poft  quem  Finanus,  poft  quem  Cohnannus.  \W.  v.  fupra^  Quo  tan- 
dem  ad  Scotiam  indignanter  recedente,  eo  quod  de  illegitima  Pafchse  ob- 
fervatione  per  Wilfridum  fiierat  redargutus,  xxx".  poJtPaulini  receffum  anno 
Wilfridus  ad  fedem  Eboracenfem  inftitutus  eft.  [Beda  li.  4.]  Sed  ipfg  circa 
fuam  confecrationem  apud  Gallias  diutius  demorante,  ad  inftigationem 
quartadecimanorum  Cedda  de  Monafterio  fuo  Leftingenfi  fumptus ,  an- 
nuente  Rege  Ofwi ,  fubintrufus  eft.  Quo  tandem  poft  trieimium  per 
Theodorum  Archiprasftilem  amoto ,  &  ad  provinciam  Merciorum  affi- 
gnato,  Wilfridus  per  Theodorum  reftitutus  eft;  fed  &  ipfe  tandem,  pro- 
pter  quafdam  fimultates  inter  ipfum  &  Regem  Ofwi  exortas,  poft  decimum 
officii  fui  annum,  cooperante  &  corrupto  Theodoro,  £l  fede  fiia  expulfus 
eft.  Ordinavitque  tunc  Theodorus  ad  Regis  inftantiam  Bofam  apud  Ebo- 
rum,  Tunbertum  apud  Haguftaldenfem  Ecclefiam,  Eatam  apud  Lindisfer- 
nenfem  Ecclefiam,  quse  eft  Haly  Elond,  in  flumine  Tuidi,  quam  fedem 
Aidanus  primo  fundaverat,  Eadhedum  vero  de  Lindefeie  reverfiim  prse- 
fecit  Ripenii  Ecclefise,  ubi  Wilfi'idus  quondam  Abbas  fuerat,  Trunwinum 
autem  deftinavit  ad  terram  Pid:orum,  in  Finibus  Anglorum  juxta  Scotiam, 
in  loco  qui  Candida  Cafa,  feu  Whiterne  dicitur,  ubi  Sandtus  Ninianus  Brito 
primus  Fundator  &  Dodror  exftiterat.  Sed  hse  omnes  fedes,  excepta  E- 
borum,  paulatim  defecerunt.  Nam  fedes  Candidse  Cafae,  quse  tunc  ad  An- 
glos  fpe(3:abat,  aliquot  annis  fub  x  Epifcopis  durabat,  donec  depopulatione 
Pid:orum  a  ditione  Anglorum  omnino  deficeret ;  Haguftaldenfis  vero  & 
Lindisfarnenfis  fedes,  qu^e  viciffim  unica  erat  fub  ix.  Epifcopis,  xcftrme 
annis  ufque  adventum  Dacorum  duravit.  Qno  in  tempore  Hingar  &  Hubba, 
Ardulfus  Epifcopus  diu  cum  Corpore  Cuthberti  vagabatur,  ufque  ad  dies 
Aluredi  Regis  Weftfaxonum,  quando  fedes  Lindisfarnenfis  apud  Kunege- 
ftriam,  five  Cunnigisburgh  pone^atur,  qui  locus  hodie  dicitur  Ubbefbrd, 
fuper  Tuedam.  Tanden  xvii.  anno  Regis  Egelredi,  filii  Edgari,  fedes  iUa 
ufque  Dunelium  tranftata  eft,  &  Corpus  Cuthberti  ibidem  reconditum  eft 
per  Edmundum  Epifcopum  :  ex  tunc  defecit  omnino  fedes  Haguftaldenfis  & 
Lindisfarnenfis.  Henricus  autem  primus,  nono  Regni  fui  anno,  inftituit 
novam  fedem  apud  Caeiiiell. 


2o8  PoLYCHRONlCON  Lib.  L 

De  Numero  fedtum  Epifcopalium, 

CAntuarienfis  Metropolis  habet  fub  fe  xiii  Epifcopos  in  Anglia ,  & 
ivin  Wallia,  viz.  Roffenfem  foli  Cantias  praefidentem ;  item  Lon- 
donienfem,  qui  pr^eeft  EftfaxoniaeVI  Middelfexise ,  &  medietati  Herford- 
fliirise ;  item  Ciceftrenlem ,  foli  Southfaxis ,  &  Ved^  Infulae  prsfiden- 
tem ;  Wintonienlem ,  qui  prjeeft  Hamptefliirise ,  &  Southeriae ;  Sai-esbu- 
rieniem ,  qui  prseeft  Dorfetenfibus ,  Barrokfliiriae,  &  Wiltefhiriae ;  Exce- 
ftrenlem,  qui  pr^eft  Dovonise  &  Cornubia:;  Bathonienfem,  qui  praeeft 
Somerfetenfibus ;  Wigornienfem,  qui  praeeft  Glovernenfibus,  Wigornienfi- 
bus,  &dimidieWarwicenfibus.  Herfordenfem,  qui  prseft  Herfordenfibus, 
&  partim  Salopfliiriae ;  Ceftrenfem  five  Covenrrenfem  &  Lichetfeldienfem, 
qui  prseeft  Ceftris,  Staffordia;,Derbeiae ;  dimidmm  Warwicenfem,  partim  Sa- 
lopia;,  partim  Lancaftrefliirise,  viz.  a  flumine  de  Merfee  ufque  flumen  de 
RippuL-  Lincolnienfem,  qui  provinciis  praeeft,  quae  fimt  inter  Thamifiam 
&  Humbram,  viz.  Lincolniae,  Leiceftriae,  Northamptonis,  Huntingdon, 
Bedeford,  Buckingham,Oxonia2,  &  dimise  Hertfordfliiriae ;  Helienfem,  qui 
pra^eft  Cantebriggefliirise,  praeter  Merlond ;  Norwicenfem,  qui  praeeftMer- 
lond,  Norfolchi^,  &  Soutfolchi^.  Item  Cantuarienfis  habet  in  Wallia  iv 
Suffraganeos,  fcil.  Landavenfem,  Minevenfem,  Bangorienfem ,  &Sand:iA- 
laph.  Eboraci  autem  Metropolis  hodie  tantum  duos  fub  fe  habet  Epifco- 
pos,  fcil.  Dnnelmenfem  &  Cardulienfem.  [7^.]  Cum  igitur  duoinAnglia 
fblummodo  funt  Primates,  Cantuarienfis,  qui  dicitur  Primas  totius  Angliae, 
&  Eborum  qui  Primas  Angliae  dicitur,  quid  unus  alteri  debeat,  &  in  qui- 
bus  fiibjacere  teneatur,  in  fubfequentibus  circa  annum  Domini  clxxii  ple- 
nius  continetur,  ubi,  coram  Rege  Willielmo  primo  &  Anglise  Praefiilibus, 
ex  i5,iandato  Pap:E  inter  praefetos  Primates  caufa  ventilata  ,  decretum  eft 
ut  Eboracenfis  in  his  quse  ad  cultum  catholicum  pertinent  Cantuarienfi 
iiibjaceat :  ita  viz.  ut  ubicunque  in  Anglia  Cantuarienfis  Conciliufli  co- 
gere  voluerit,  Eboracenfis  cum  fuis  fuffraganeis  adeffe  teneatur,  &;  Cano- 
nicis  Decretis  obedire ;  obeunte  autem  Cantuarienfi  Eboracenfis  Dorober- 
niam  veniet,  Eledum  cum  caeteris  Epifcopis  in  Primatem  proprium  con- 
iecrabit.  Qiiod  fi  Eboracenfis  obierit,  fuccelTor  ejus  ad  Cantuarienfem 
accedet,  &  ordinationem  ab  eo  recipiet,  faciendo  Juranientimi  cum  pro- 
feilione  de  Obedientia  Canonica,  Inferius  autem  circa  annum  Domini 
Mcxcv.  fub  temppre  Regis  Richardi,  ponuntur  rationes  pro  parte  &  jure 
utriufque  Frimatis  facientes.  Nec  non  &  a  tempore  Conqueftus  uujue 
ad  temporaukimi  Henrici  Regis,  flibdiebus  Thurftmi,  Thomffi,  &  alio- 
rum  Eborum  Pontificum,  quid  alter  Prinias  alteri  fecerit,  quomodo  quo- 
que  alter  alterius  manum  fubterfugerit,  plenius  edocetur;  pr^fentem  vero 
iocuni,  cum  prologi  magis  quam  pleni  tradratus  vicem  gerat,  pr^efatis  ra- 
tiombus  ampiius  onerare  nimis  foret  taediofum. 

*yl  qiiot^  qimndoy  &  quihis  hac  terra  fit  Inha-^ 

hitata  Gentihus, 

m 

¥"  T  -^c  Infiila  in  primis  Britones  Incolas  habuit,  qui  anno  Hely  facer- 
M~~A.  dotis  XVIII,  tempore  Regis  LatinQrum  Siivii  Pofthumi,  poftTroiam 
everiam  anno  cccciii,  ante  urbem  Romam  conditam  ccccxxxii.  [^Bed.  h.p^ 
De  tradu  Armorico  advedi  Auftrales  Infuls  partes  diu  tenuerunt.  Con- 
tigit  poftmodum,  tempore  Vefpafiani  Ducis  Romani,  Gentem  Pidorum 
de  Scliicia  longis  navibus  Oceanum  ingreilam ,   circumagente  flatu  Ven- 

torum. 


Lib.  I.         R  A  N  U  L  P  H  I    H  1  G  D  E  N  1. 

torum,  oras  Boreales  Hibernije  intrafle,  atque  inventa  ibi  Scotorum  gen» 
te,  fedes  fibi  petiviile,  nec  impetrare  potuiire.     Nam  cum  Hibernia,  ut 
Scoti  afferebant ,  ambas  gentes  capere  non  poflet,  Scoti  remiferunt  Pid:os 
ad  feptentrionales  partes  Britannia.',  opcui  cqntra  Britones  adverlante§,  fi 
infurgerent,  promittentes  :  uxorelque  iUis  de  filiabus  fuis  ea  conditione  tra- 
diderunt,  ut  ubi  res  veniret  in  dubium,  magis  de  Ibeminea  profapia  quam 
de  maiculina  Regem  iibi  eligerent.    [G««//-.]    Tempore  autem  Velpaliani 
C^elaris ,    regnante  apud  Britannos  Mario  filio  Arviragi,  Rodricus  quidam  ' 
Rex  Pid:orum  de  Scythia  veniens  corpit  Albaniam  devallare,  quem  Marius 
interficiensdeditdevidk)  populo,  qui  cum  Rodrico  venerat,  Borealem  par- 
tem  Albani^,  quse  Catanefia  dicitur,  ad  inhabitandum.     Illi  vero  uxori- 
bus  carentes,  cum  de  natione  Britonum  uxores  habere  ncwi  poffent,  tranf^ 
jfi-etantes  Hiberniam  Hibernienfium  filias  fibi  copularunt,  eo  tamenpad:o' 
ut  fanguis  maternus  in  fuccefHonibus  prseferretur.     [Gtr.  de  p.  c.  1 7.]   Ser- 
vius  tamen  fiiper  Virgihum  dicit  Pidtos  effe  Agathyrfbs,  fedefque  quondani 
circa  paludes  Scythicas  habuiffe.     Et  dicuntur  Pid:i  quafi  fligmatizati  feu 
cauteriati,  propter  abundantiam  fleumatis,  quia  ubi  ex  crebris  fligmatibus 
cicatrices  obducuntur,    corpora  quafi  pidta  redduntur.     Suntque  ifti  po-  ' 
puli  idem  quod  Gothi.     Nam  cum  Ivlaximus  Tyrannus  de  Britannia  in 
Galliam  cum  .omni  armato  terrse  milite  ad  oecupandum  Imperium  tranf^ 
vedtus  fuiifet,  Gratianus  &   Valentinianus  fratres    Imperiique  confbrtesj 
Gentem  hanc  Gothicam,  in  rebus  beliicis  fortem  &  ftrenuam  ,   beneficiis 
&  blanditiis  alledam,  a  Scythiae  finibus  in  Boreaies  Britannicse  partes  ad 
infeflandos  Britones  omni  armato  milite  tunc  nudatos  navigio  tranfiniie- 
runti  ficque  de  prsadonibus  accolse  efFedi  ufurpatas  fedes  Aquilonales  te- 
nuerunt.  \Gmfr.']  CaraufiusTyrannusdoloPidorum,  qui  in  auxilium  Baf- 
fiani  venerant,  ipfum  Baffianuminterfecit,  deditque  Pidis  locum  manfio- 
nis  in  Albania :   ubi  permixti  cum  Britonibus  per  fiibfequens  sevum  per- 
manferunt.    [7^.]   At  cum  Pidti  Boreales  prius  Albanise  partes  occupaffent, 
videtur  quod  locus  manfionis,  quam  Caraufius  ifte  dedit  Pidis,   fit  pars 
Auftrina  Albaniae,  a  muro  fcil.  Romani  Operis  tranfverfa  ufque  ad  mare 
Scoticum  protenfa,  in  quo  continetur  Galwodia  &:  Lodoneia ,    [  de  quibus 
Bed.  li.  3.  c.  2.J  fic  loquitur,  Nivianus  vir  Sandus  convertit  Auftrales  Pi- 
dtos&c.     Hunc  tandem  pagum  Saxones  fupervenientes  fecerunt  pertinere 
ad  provinciam  Northimbrorum  Berniciorum ,  donec  Kinadius  Alpini  fi- 
lius  Rex  Scotorum,  deletis  PicStis,  illud  Territorium,  quod  eft  intcr  Twe- 
dam  &  mare  Scoticum,  fecerat  fiao  Regno  pertinere.   \^Bed.  li.  p.  c.  p.] 
Proceffu  vero  temporis  Scoti  Duce  Reuda  de  Hibernia,  quas  proprie  Sco- 
torum  propria  eft,  egreffi,  vel  amicicia  vel  ferro  fibimet  juxta  1-  ictos  fedes 
ftatuerunt,  ad  feptentrionalem  partem  finus  maris,  qui  ab  Occidente  in  terra 
longo  fpatio  irrumpentes  Britones  antiquitus  fecernebant  a  Pidis,  a  quo 
Duce  Reuda  Scoti  vocabantur  Dalrendini.     Nam  lingua  eorum  Dal  par- 
tem  fignificat.    [Gir.  de.p.']  Pidti  quia  uxores,  quas  de  Britonibus  habere 
non  poterant,  de  Scotis  Hibernienfibus  obtinuerant,  eos  ad  cohabitandumj 
allexerunt,   terramque  maritimam  ubi  mare  anguftum  eft,  qux  nunc  Gal- 
wodia  dicitur,  eis  concefferunt.  \_Mariamis]  Apud  Argail  applicuerunt  Scotij 
qui  &  Hibernienfes,  quod  fbnat  Latine  Margo  Scotorum,  eo  quod  Scoti 
ibidem  applicarent  ad  faciendum  damna  Britannis,  vel  quia  locus  i!Ie  proxi- 
mior  eft  Hibernicis  ad  applicandum.  [Bed.h.p.']  &c.    Scoti  tertiam  in  Bri- 
tannia  poft  Britones  &  Pidtos  gentem  addiderunt,  \JHS]   Tandem  Saxones 
contra  Scotos  &"  Pidtos  i  Britonibus  invitati,  expulfis  Britonibus  ufque  in 
Cambriam,  terram  paulatim  occupantes,  &  ufque  ad  niare  Scoticum  fines 
fuos  dilatantes,  quartam  in  Infulagentem  fecerunt,   \Bed.  li.  y.  c.^T]   Quia 
Angli  feu  Saxones  k  Germania  originem  duxerunt,  ha6tenus  a  vicina  gente 
Britonum  corrupte  Garmanni  nuncupantur,  [7(.]  Veruntamen  circa  annum 
gratix  DCCC^^.EgbertusRex  Weftfaxonum  juffit  omnes  indigenas  vocari  An- 

D  d  glos. 


Q.O§ 


210 


JPOLYCHRONICON  Lib.  I. 

glos.   \_Mfr^  Dani  deiiuo  cc  ferme  annis,  a  tempore  fcil.  Egberti  ufque 
ad  tempora  Sandti  Edwardi  terram  conterentes  quintam  in  Infula  gentem 
fecerunt,  fed  &  illi  poftmodum  defecerunt.     Poftremo  Normanni  fnb Duce 
WilUelmo,   fubjugatis  Anglis ,  terram  ufque  hodie  pofudentes  fextam  in 
Infula  gentem  fecerunt.     Sed  &  Elandrenfes,  tempore  Regis  Henrici  pri- 
mi,  in  magna  copia  juxta  Mailros  ad  Orientalem  Angli^  plagam  habita- 
tionem  pro  tempore  accipientes,  feptimam  m  Infula  gentem  fecerunt ;  ju- 
bente  tamen  eodem  Rege,  ad  Occidentalem  Wallise  partem,  apud  Haner- 
ford,  funt  tranflati,  [.?(.]  Sicque  Bntannia  modo,  deficientibus  omnino  Da- 
nis,  &  Pi6tis,  his  quinque  nationibus  habitatur  in  prsefenti,  viz.  Scotis  in 
Albania,  Britonibus  in  Cambria,  Flandrenfibus  in  Weftwallia,  Normannis 
&  Anglis  permixtim  intota  Infula;  cum  igitur  de  fubtrad:ione  Danorum, 
quoad  modum  &  eventum  ,  apud  Hiftoricos  nulla  lit  hcefitatio ,  qualiter 
Pidti  defecerint  modo  fit  agendum.    [Gir.p.  c.  17.']   Occupata  ahquando 
a  Saxonibus  Britannia,  ftabilique  cum  Pid:is  pace  firmata,  Scoti,  qui  Pictis 
adjundi  fijpervenerant,   videntes  Pidios  quamquam  pauciores,  tamen  ar- 
mis  &  animo  pr^ftantiores,  ad  fblitas  tanquam  fibi  innatas   proditiones , 
quibus  c£eteris  prseminent  gentibus,  recurrerunt.     Convocatos  namque  tan- 
quam  ad    convivium  Pidiorum  Magnates,   captata  crapul^  oportunitate, 
extradione   clavorum,  qui  tabulata  tenebant,  in  Bancorum  concavitate  fe- 
debant,  mira  decipula  poplice  tenus  communiter  &  improvife  lapfbs,  fta- 
tim  trucidarunt ;  ficque  ex  duobus  populis  gens  bellicolior  totaliter  eva- 
nuit,  altera  vero  gens  Scotorum  longe  impar,  ex  tali  proditione  emolu- 
mentum  quodammodo  confequuta,  totam  terram  illam,  quam  a  nomine  fuo 
Scotiam  vocaverunt,  ufque  hodie  poffident.     Quibus  eo  tempore  diebus, 
viz.  Regis  Edgari,  Kinadius  Alpini  filius  poffidens,  Pidaviam  invafit,   Pi- 
dros  delevit,  fexies  Saxoniam  debellavit,  h  terram  omnem  a  mari  Scotico 
afque  ad  flumen  Tuedaj  ufurpavit. 


De  Incolarum  Linguu.   [R. 

T  Patet  ad  fenfum  quot  in  hac  Infula  flmt   gentes,   tot  gentium 

fimt  Linguse,   Scoti  tamen  6c  Wallani,  utpote  cum  aliis  Nationi- 

bus  impermixti,  ad  purum  pene  priftinum  retinent  idioma,  nifi  fbrfan 
Scotiex  convidu  Pidorum,  cum  quibus  olim  confederati  cohabitabant, 
quippiam  contraxerint  in  lermone.  Flandrenfes  vero,  qui  occidua  Wallise 
incolunt,  dimiffa  jam  barbaria,  Saxonice  fatis  proloquuntur.  Angliquo- 
que,  quamquam  abinitiotripartitam  fortirentur  linguam,  Auftrinam  fcil. 
&  Mediteraneam  &  Borealem,  veluti  ex  tribus  Germanise  populis  proce- 
dentes,  ex  commixtione  tamen  primo  cum  Danis,  deinde  cum  Norman- 
nis,  corrupta  in  multis  propria  lingua,  peregrinas  jam  captant  boatus  & 
garritus.  Hsc  quidem  nativse  linguse  corruptio  provenit  hodie  multum 
ex  duobus,  quod  viz.  pueri  in  fcholis  contra  morem  cseterarum  natio- 
num  a  Normannorum  adventu,  derehdo  propriovulgari,  conftruere  Gal- 
lice  compelluntur.  Item  quod  fihi  Nobilium  ab  ipfis  cunabulorum  cre- 
pundiis  ad  Galiicum  idioma  informantur.  Quibus  profedo  rurales  ho- 
mmes  affimulari  volentes,  ut  per  hoc  fpedabiliores  videantur,  Franci- 
genari  fatagunt  omni  nifu.  Ubi  nempe  mirandum  videtur,  quomodo  na- 
tiva  propria  Anglorum  lingua  ,  in  unica  Infula  coartata  pronunciacione 
ipfa  fit  tam  diverfa,  cum  tamen  Normannica  lingua,  qua  adventitia  eft, 
univoca  maneat  penes  cundos.  De  prsdida  quoque  lingua  Saxonica 
tripartita,  qu:E  in  paucis  adbuc  agreftibus  vix  remanfit,  Orientales  cum  O- 
ciduis  tanquam  fub  eodem  Coeli  Chmate  hneati,  phis  confbnant  in  fer- 
nione,  quam  Boreales  cum  Auftrinis.    Inde  eft  quod  Mercii  live  Medi- 

terranei 


Llb.  I.        RanulphiHigdenl  211 

terranei  Angli,  tanquam  participantes  natiiram  extremoruni,  collaterales  lin- 
guas,  Arcfticani  fcilicet,  &  Antharfticam  melius  intelligunt,  quam  adinvicem 
le  intelligant  jam  extremi.  \_W.  depon.  li.  S.~\  Tota  lirigua  Northumbro- 
rum  maxime  in  Eboraco  ita  ftridet  incondita,  quod  nos  Auftrales  eam 
vix  intelligerc  poflumus,  quod  puto  propter  viciniam  barbarorum  conti- 
giile,  &  etiam  propter  jugeni  remotionem  Regum  Anglorum  ab  illispar- 
tibus,  qui  magis  Auftrum  diverfati,  fi  quando  Boreales  partes  adeunt, 
non  nifi  magno  auxiliatorum  manu  pergunt.  [7^.]  Frequeritioris  autem 
mor^  in  Aultrinis  partibus  quam  in  Borealibus  cauia  poteft  effe,  gleba 
feracior,  plebs  numerofior,  urbes  infigniores,  portus  accommodatiores. 


T)e  Incolarum  Morihus. 


Ignificatis  fiiperis  utcumque  Walianorum  &  Scotorum  moribus,  jam 
J3  de  Ritibus  permixti  Anglorum  populi  erit  perorandum.  [Gir.mitin.J 
Et  quidem  Gens  illa  Flandrenfis  ad  Occidentem  Wallia;,  quafi  Anglica 
jam  convidtu  eft  effedia,  fortis  eft  &  robufta,  bellico  conflidtu  Cambren- 
fibus  infeftilfima ,  lanificiis  &  mercimomis  ufitatiffima  ,  ad  fubeundeni 
Terr^e  Marifque  pericula  pro  lucro  captando  promptiffima,  viciffim  pro 
loco  &  tempore  nunc  ad  arma,  nunc  ad  aratra  accommoda.  Dequagen- 
te  mirandum  videtur,  quod  in  armis  arietum  dextris  carne  nudatis,  &  noa 
affis  fed  elixis,  futura  profpiciunt,  pr^efentia,  &  pr^eteritaj  fed  loco  abfen- 
tia,  quafi  quodam  Spiritu  vatidico  &  arte  miranda,  pacis  &  guerrse  figna, 
Regni  ftatum,  csedes,  &  adulteria,  rimularum  &  notularum  indiciis  de« 
clarant.  [^.]  Reliqua  vero  gens  Anglorum  Loegriam  inhabitans,  utpote 
Infiilana ,  permixta ,  &  a  primitivis  fcatebris  longius  derivata ,  proprio 
motu,  etiam  five  alieno  hortatu,  fecile  fledititur  ad  oppofita:  adeo  quoque 
quietis  impatiens ,  curse  semula,  ocium  naufeat,  [W.deponli.3.']  ut  cum 
Hoftes  externos  funditus  depreffent,  ipfa  mutuo  fe  conterat,  &  more  va-> 
cui  Stomachi  agat  in  feipfam.  [7(.]  Gens  tamen  Auftralis  quietior,  & 
mitior,  Borealis  vero  mobilior  &  ferocior,  gens  media  participii  viceni 
tenet.  Item  gens  Angligena  prse  cseteris  gulae  dedita,  in  vid:u  &  veftitn 
multum  fumptuofaj  quod  quidem  vitium  diebus  Hardeknuti  Regis  Da- 
nici,  qui  biiia  bis  fercula  etiam  in  coenis  jufferat  apponi,  creditur  contra- 
xiffe.  Gens  hsec  equo  &  pede  expedita,ad  omne  genus  armorum  accommo- 
da,  in  bellicis  congreffibus ,  ubi  fi-aus  abfuerit ,  fblet  lauream  reportare. 
Gens  ifta  curiofa  fatis,  ut  nofcat  &  narret  mirabilia  quae  viderit,  Regio- 
nes  coliuftrat,  in  fblo  proprio  vix  locupletior ,  in  longinquis  magis  fe- 
lix.  Nova  nancifci  melius  novit,  quam  hsereditaria  confervare.  Hmc  eft 
quod  late  per  Orbem  difpergitur,  putans  fibi  patriam  omne  fblum ;  ge- 
us  denique  ad  omnem  idonea  induftriam ;  fed  ante  fadium  importuna  & 
prfficeps,  poft  facStum  fagacior ,  facile  deferit  quod  incoepit.  {Pol.li.6.'\ 
Proinde  eft  quod  Eugenius  Papa  dixit,  gentem  Anglicanam  ad  qu^ecunque 
vellet  fbre  idoneam,  &  cseteris  gentibus  prseferendam,  nifi  levitas  animi 
impediret.  Et  ficut  Hannibal  negabat  poiTe  vinci  Romanos,  nifi  in  pro- 
pria  patria,  ita  &  gens  Anglica,  dum  peregriuatur,  invincibilis  eft,  infe- 
dibus  propriis  facilius  expugnatur.  [^.]  Gens  ifta  quas  fiia  funt  faftidi- 
ens  vituperat  propria ,  commendat  aliena  :  de  ftatus  fui  gradu  vix 
unquam  contenta,  quod  alteri  congruit  libenter  in  fe  transfigurat,  unde  fit 
ut  vernaculus  quod  Armigeri  eft,  Armiger  quod  Militis,  Miles  quod  Du- 
cis,  Dux  quod  Regis  eft  ,  in  fe  repr^fentat ;  imo  nonnulli  genus  circu- 
euntes  in  novo  genere  funt,  omnem  ordinem  acceptantes  nuUius  ordinis 
funt.  Nam  in  geftu  funt  Hiftriones,  in  affatu  Citherones ,  in  convi(5tu 
Nebulones ,  in  quceftu  Caupones ,  in  appai-atu  funt  Tirones.     In  lucris 

D  d  2.  Argis 


212 


PoLYCHRONICON  Lib.II. 

Argi,  in  laboribus  Tantali,  in  curis  Dedali,  in  cubilibus  Sardanapali,  in 
Templis  Simulacra,  in  Curiis  Tonitrua,  in  Privilegiis  &  Prsebendis  Clericos 
fe  fatentur,-  fed  &  in  cundtis  paffim  tanta  veftium  varietas  &  apparatus 
multiformitas  inolevit,  ut  neutri  jam  generis  quilibet  pene  cenfeatur,  de 
qua  re  prophetavit  quidam  landtus  Anachorita ,  temporibus  Regis  Egel- 
redi,  in  hunc  modum,  [^Hett.li.6^  Angii  quia proditioni,  ebrietati,  &  ne- 
gligenti^e  Domus  Dei  dediti  fiint,  primo  per  Danos,  deinde  per  Nor- 
mannos,  3 .  per  Scotos ,  quos  viliffimos  reputant,  erunt  conterendi.  Adeo 
quia  tunc  varium  erit  leculum,  ut  varietas  mentium,  multimoda  v^ftium 
variatione  defignetur. 

Explmi  Liber  Primus. 


L  I  B  E  R.    II. 

Anno    A-  jr      Atinus  tertius  Silvius  Pofthumus,  filius  ^ne^,  &  Afcanii,  ex  La- 

brah.  888.,  I  yinia  Noverca  progenitus,   ccepit  regnare,  &  regnavit  xxxv  an- 

fl       j  nis.     Quo    anno  Brutus  filius  Siivii   filii  Afcanii  iecundum  Hi- 

ftoricos  Britanniam  occupavit. 

J{anuL']  De  patre  iftius  Bruti  Hiftorix  videntur  dijQTonare;  nam  Brito- 

num  Hiftoria  dicit,  iftum  Brutum  fuilT^  filium  Silvii  Alcanii  ,•  fed  Hifto- 

ria  Romana  dicit  Afcanium  genuifle  Julum,    a  quo  familia  Juliorum  e- 

xorta  eft,  nuUam  penitus  de  Silvio  faciens  mentionem.     Nifi  ergo  ifte  Ju-  ^ 

lus  fiiit  Binomius,  &  didtus  Silvius ;  altera  didtarum  hiftoriarum  vaciilat. 

Nam  cum  Brutus  ifte  afferatur  patrem   fuum  venando  quindennis  occi- 

diffe,   &  Silvius  Pofthumus  fecundum  omnes  Hiftoricos  fit  fihus  .ffinese, 

non  filius  Afcanii,  diuque  poft ,  non  occifus ,  vixerit ,  &  regnaverit ;   11- 

quet  profed:o,  quod  ifte  Silvius  Pofthumus  non  fit  pater  Bruti :  nifi  for- 

.    fan  quia  Hiftoria  Romana   dicit,  Afcanium  poft  mortem  Mneas  Silvium 

Pofthumum  fumma  pietate  educaffe,  ob  hoc  patrem  ejus  putandum  fore, 

quod  quidem  indubitanter  admitterem,  fi  Silvius  Pofthumus  a  Bruto  filio 

occiflis  minime  legeretur. 

Gaufr.^  Jlfr.~\  Hic  igiturBrutus,  quia  matrem  in  puerperio,  &  patrem 
poftmodum  venatu  quindennis  occidit,  idcirco  de  Italia  pulfus  Graeciam 
adiit,  ubi  ope  Trojanorum  Pandrafum  Regem  Grsecorum  devicit,  filiam- 
que  Regis  Pandrafi  Innogen  defponfavit,  Trojanos  liberavit;  deinde  ena- 
vigans  refponfo  Dianse  accepto,  Africam  appulit.  Inde  Arifphilenorum, 
Lacu  Sahnarum  ,  flumine  Maluse ,  Columnifque  Herculis  pertranlitis , 
Tyrrenum  sequor  apprehendit,  ac  reperto  ibidem  Corineo  ad  Acquitan- 
niam  pervenit,  ubi  Gaphario  Pidtavorum  Duce  devidto,  fed  Turno  Bru- 
ti  nepote ,  apud  urbem  Turnew  feu  Turon  de  nomine  fuo  didiam  oc- 
cifb,  profperis  velis  Infulam  Britannise  apud  Totoneiium  Litus  in  Cor- 
nubia  tenuit.  In  qua  primus  Monarcha  effedtus  Gigantes  Incolas  de- 
ftruxit,  Infulam  a  nomine  fuo  Britanniam,  fociofque  fuos  Britones  voca- 
vit,  Cornubiam  Corineo  tradidit.  Urbem  Trinovantum  quaii  novam  Tro- 
jam,  quae  nunc  London ,  fiiper  Thamifini  conftruxit ,  tres  filios  Locri' 
num,  Cambrum  6c  Albanadtum  progenuit ,  &  poftquam  24  annis  Infu- 
lam  rexiffet,  deceffit. 
j,ii.  Locrinus  primogenitus  Bruti   coepit  regnare  quafi  fuper  tertiam  par- 

tem  Infiilie  Britannics,  a  Meridiano  fc.  freto  ufque  ad  Humbram  flvi- 
um,  quam  parteni  Infuise  Loegriam  a  nomine  fuo  nuncupavit  ,  iicut  fti- 
pra  libro  primo  de  Britannia  di(Stum  eft.     Sed  Albanadto  fratre  fuo  oc- 

cifb, 


Lib.  III.       RANULPHlHlGliENL  21^ 

cifo,  £c  Cambrio  tertio  fratre  defundto,  Locrinus  poft  vicefimum  annum 
Regni  fiii  occiflis  eft  in  bello,  qiiod  ei  uxor  lua  Gueudolena ,  propter 
pellicem  Eftrildam,  intulerat;  Guendolena  poft  Maritum  regnavit  xvan. 

Latinorum  iv.  iEneas  Silvius  filius  Poflhumi  coepit  regnare,  &  regna-       927, 
vit  XIII  annis. 

I^n.']  Secundum  aliquas  Hiftorias  fiater  Poftliumi  Latinus  Silvius  po- 
nitur  IV  "'.  &  ifte  -Sneas  Silvius  ponitur  quintus,  fed  lioc  in  loco  ifte  ^neas 
ponitur  quartus. 

Maddan  filius  Locrini,  £c  Guendolense  regnavit  apud  Britones  xxxxan-       9  3<S^- 
nis,  genuitque  Mempricium  &  Maulum. 

Gauf.  Alfr.']  Mempricius  quintus  Rex  Britonum  regnavit  xx  annis.  Hic 
nempe  fiatrem  fuum  Maulum,  quafi  pro  concordia  ad  CoUoquia  vocatum 
occidit,  &  ficRegnum  invafit,  tyrannidem  in  plebe  multam  exercuit,  ac 
tandem  relid:a  uxore,  ex  qua  inclytum  juvenem  Ebrancum  genuerat,  Sodo- 
miticse  Pefti  indulfit,  ac  poftremo,  dum  venationi  intenderet,  a  lupis  de- 
voratus  eft. 

Gaufr.  Alfr.']  Ebrancus  filius  Mempricii,  Britannorum  Rex  fextus,  coe- 
pit  regnare  fuper  Britones,  fuper  quibus  regnavit  lx  annis.  Hic  vir  for- 
tis  &  elegans,  ex  xx  conjugibus  genuit  xx  filios,  &  xxx  filias,  quarum  pul- 
cherrima  fuit  Gualaes ;  has  filias  direxit  Ebrancus  ad  Albam  Silvium  Re- 
gem  Latinorum,  ut  Trojano  fanguini  copularentur,  eo  quod  Sabinse  Mu- 
lieres  cubilia  Latinorum  difFugerent;  Filii  quoque  Ebranci,  Duce  Afla- 
raco,  parteni  Germanise  occupabant.  Ebrancus  Tranfhumbram  urbem  Ebo- 
racum  condidit;  in  confinio  Northimbrise  &  Albanise  urbem  Alcluid  fta- 
tuit.  Sed  &  infi-a  Albaniam  Caftrum  Puellarum,  quod  nunc  Edenburgh. 
dicitur,  fundavit.  Poft  hsec  ClafTem  in  partes  GaUiarum  direxit,  &  plu- 
rimum  ditatus  rediit. 

Brutus  cognomento  Viride  Scutum,  primogenitus  Ebranci,  regnavit  fli"' 
per  Britones  xii  annis. 

Leil  filius  Bruti  Viridis  Scuti  regnavit  fuper  Britones  xxv  annis. 

Ruthudibras  ,filius  Leil  regnavit  fuper  Britones  xxxix  annis,  fecitque  tres 
urbes  infignes,  Cantuariam,  Wintoniam,  Septoniam. 

Bladud  filius  Ruthudibras  regnavit  fuper  Britones  xx  annis.  Qui  fe- 
cundum,  [Gauf  ©  ^lfr.']  conftruxit  arte  Nigromantica  urbem  Caerbadun, 
id  eft,  Bathoniam,  in  qua  fecit  calida  Balnea.  [_^n.]  Veruntamen  Wills. 
Maimesburienfis  dicit  Julium  C^farem  illa  Balnea  excogitaffe,  quod  non 
puto  yerum,  prout  fiipra  de  urbibus  dicitur. 

Explicit   Liber  Secundus. 


L  I  B  E  R.    III 

LE I L  filius  Bladud  regnavit  fuper  Britones  lx  annis,  qui  conftruxit 
Leirceftriam  fuper  flumen  Soram,  genuitque  tres  filias  fecundum 
librum  Britannicum. 
Gaufr^  Cordeilla  fiiia  Regis  Leir  regnavit  fiiper  Britones  poft 
patrem  fiium  v  annis,  quam  tandem  filii  fbrorum  fuarum  Morganus  &;  Cu- 
nedagius  iucarceraverunt.  Cunedagius  regnavit  fuper  Britones  poft  Cor- 
deillam  xxxiii  annis.  Occiderat  namque  fratrem  flium  Morganum  con- 
tra  fe  rebellantem,  apud  Glammorganciam  Cambri»,  a  quo  eventu  Piaga 
illa  vocatur  adhuc  terxa  Morgani.  Poft  Cunedagium  Rinallo,  poft  quem 
Gurguftius,  poft  quem  Silvius,  poft  quem  Jago,  poft  quem  Kimmarchus, 

D  d  3  poft 


214^  POLYCHRONICON        Llb.  IIL 

An.  ab  poft  qwem  Gorbodio,  cui  nati  funt  duo  filii,  Ferrex  &  Porrex ;  fed  Porrex 
XJrhe  con- *^^^^^^^^^^  cupidine  accenfus,  fratrem  llium  interfeciti  ex  hoc  mater  eo- 
dita,  rt^iti  indignata,  fbporatum  homicidam  cum  ancilhs  fuis  aggrefTa  firuftavit, 

dilaceravit.     Ex  hinc  civilis  difcordia  fub  v  Regibus  populum  affiixit,  uf- 
que  ad  tempora  Mohnucii  Dunwallonis. 
2  8y.  Gaufr.~\  Circa  hsec  tempora  Dunwallo  Molmucius,  fihus  Ducis  Cornu- 

bise,  coepit  i^egnare  apud  Britannos,  qui  interfedris  Regibus  Loegrise,  Cam- 
briiE,  &  Albania^,  Infiilam  folus  obtinuit,  Diadema  ex  auro  fibi  fecit,  Le- 
ges  qu2e  Moimutin^e  vocantur,  compofuit,  quas  poftmodum  Gildas  in  La- 
tinum,  deinde  Rex  Aiuredus  de  Latino  tranflulit  in  Anglicum.  Hic  tan- 
dem  cum  xxxx  annis  regnafTet  obiit,  &  juxta  Templum  Concordise  in  urbe 
Trinovantum  fepultus  eft.  Hic  eil  iile,  qui  Tempia  Deorum,  aratra  Co- 
lonum,  urbes,  &  vias  ad  iila  ducentes  immunitate  infignivit. 
32(J.  jilfr.  &  Gaufr.']  Beiinus  fiiius  Moimucii  regnavit  apud  Britannos,  Loe- 

griam  cum  Cambria  ac  Cornubiam  fibi  retinens;  reliquam  vero  terram 
Tranlhumbranam  cum  Albania  Brenmo  fi-atri  fiio  tradens.  Igitur  quin- 
quennio  in  Regno  concorditer  tranfado,  rebeilavit  Brennius  contra  Beii- 
num,  fed  contritus  ab  eo  fugit  ad  Seginum  Ducem  Aiiobrogum,  id  eft, 
minoris  Britanniae,  cujus  fiiiam  ih  conjugem,  &  etiam  Regnum  poft  mor- 
tem  Ducis  fufcepit :  poft  annum  fufcepti  Ducatus,  venit  cum  Gailis  &  Al- 
lobrogis  Britanniam  contra  fratrem  fuum  debeilare,  fed  mater  eorum  jam 
annola,  fparfis  crinibus,  &  expofitis  mamiliis,  quibus  utrumque  fratrem 
ia(3;averat,  pacem  procuravit.  Inde  poft  annum  fratres  conjundti  Gaiiiam 
fubjugarunt,  Germanos  protriverunt,  ac  tandem  Romam  obfederunt. 
35-1.  Eutrop.Gaufr.~\  Senones  Gaili,  DuceBrennio,  xi  ab  urbe  miiiiario,  apud 

flumen  Aiiiam,  Romanos  devicerunt ,  quos  ad  urbem  fugaverunt,  urbem 
cceperunt,  ufquead  Capitoiium. 

Gaufr.  Alfrf\  At  Belinus  de  Italia  ad  Britanniam  reverfus,  pacifice  dein- 
ceps  vixit,  urbes  reparavit,  inter  quas  Caeruft  fuper  Uftani  flumen  prope 
Sabrinam  fiindavit,  portam  Beiini,  quce  modo  corrupte  ab  Angiis  vocatur 
Beiingfgate,  fuper  Thamifim  in  urbe  Trinovantum  condidit,  &  Turrim 
defuper  locavit,  in  qua  poiimodum  combulti  corporis  fiii  puivis  repofitus 
eft,  fecit  etiam  Leges  &  quatuor  vias  Regaies,  prout  fupradidtum  eft,  &c. 
,g,  Gaufr.  Alfr'.\  Circahasc  tenipora  Gurguncius  Bartrus  fiiius  Beiini,  Rex 

Britannorum,  rediens  de  Dacia  tributa  foiita  fibi  negante ,  invenit  juxta 
Orcades  Infuias  xxx  naves  Bafcienfibus  repietas,  de  Oris  Hifpanias  iiiuc  ad- 
vedtas,  quos  cum  Duce  iiiorum  Barthoiomeo  mifit  ad  partes  Hiberniie, 
omni  Incoia  tunc  carentis. 
4o(J.  Gaufr^  Circa  hsc  tempora  regnavit  apud  Britannos  Guiteiinus,  filius 

Gurguncii,  cujus  uxore  Marcia  cuncStis  artibus  pene  imbuta,  Legem  edi- 
dit  Marcianam. 

GaufrT^  Ipfa  quoque  Marcia  poft  mortem  mariti  aiiquantifper  regnavit, 
poft  quam  Sifiiiius,  poft  quem  Kymarus,   poft  quem  Danius,   poft  quem 
Morindus  crudelis,  qui  tandem  devoratus  eft  a  Beliua. 
4/4.  Gaufr.Alfr.~\  Circa  hsec  tempora  regnavit  apud   Britanniam  Morindus 

Crudeiis,  fiiius  Danii  ex  Tangufteia  concubina  progenitus,  qui,  poft  mul- 
ta  fsevitise  fuae  gefta,  devoratur  ^  Bellua  Marina,  reiidtis  poft  fe  quinque 
fiiiis,  quorum  primogenitus  Gorbomanus,  sequitatis  amator,  aiiquantifper 
regnans  obiit.  Deinde  Arthgaiio  fecundus  natu  Regnum  crudeiiter  tra- 
<Stavit.  Quotandem  per  populum  expuifb,  Eiidurus  tertius  natu  pius  in 
Regnum  fubftituitur,  qui,  poft  quinquennium  fufcepti  Regni,  venatui  in- 
tendens  apud  nemus  Caiaterium,  [^.]  quod  hodie  Caitrees  dicitur,  juxta 
Eboracum,  [Gaufr.']  juxta  urbem  Alciuid,  fratrem  fuum  Arthgaiionem  rm- 
per  de  Regno  expuifiim,  errabundum  reperit,  quem  iatenter  in  Camera 
lua  occubuit,  iangoreque  fimulato,  proceres  Regni  ad  fe  vocavit,  quos 
fratrem  fuum  in  Regnum  reftituere  coegit.     Tandem  Arthgaiione  poit  x 

annos 


Lib.  III.      RanulphiHigdeni.  itf 

annos  obeunte,  Elidurus  rurllim  reftituitur,  fed  refidui  duo  fratres  Vige- 
mus  &  Peridurus  expugnaverunt  eum,  5<  apud  urbem  Troinovantum  m- 
carceraverunt ;  quibus  viciffim  regnantibus,  &  tandem  obeuntibus,  Elidu- 
rus  de  carcere  levatus,  jam  tcrtio  in  Regno  reftituitur,  &  ex  tunc  vitam 
pacifice  peregit,  poft  quem  xxxii  Reges  apud  Britannos  confequenter  reg- 
naverunt,  inuer  quos  Rex  Bledgaret  omnes  prisdeceiTores  in  Muficis  me- 
lodiis  pr^ecellebat,  ita  ut  Deus  Joculatorum  diceretur.  Poft  ha;c  Hely 
per  xxxx  annos  regnans,  tres  illuitres  filios  poft  fe  reliquit,  Lud^  Caffibe- 
lanum ,  &  Nem inum. 

J^n.']  Sub  hoc  anno,  qui  fecundum  Bedam  lx  eft  ante  Incarnationem,  692, 
venit  JuUus  Caefaradliibjugandum  Britanniam,  in  hunc  modum,  [Bedali. 
p.  cn.  2.&  Oro,  U.  6.']  Juliu.i  Confuljdum  contra  Germanos&  Gallos,  quitan- 
tum  Rheno  flumine  dirimuntur,  bellum  gereret,  venit  ad  Morianos,  prse- 
paratis  cxxx  navibus  onerariis,  &  ad:uariis,  in  Britanniam  eft  tranfved:us, 
ibique  acerba  pugna  fatigatus,  deinde  adverfa  tempeftate  correptus,  pluri- 
mam  navium  &  equitum  partem  amifit.  RegrefTus  ad  GaUiam,  quafdam 
mihtum  legiones  ad  Hiberniam  mifit,  ac  navibus  iterum  paratis,  dum 
ipfe  in  hoftes  Britannos  pergit,  xxxx  naves  tempeftate  franguntur,  &  ipfe 
primum  visSlus,  Labieno  Tribuno  occifb,  vix  fecundo  prsho  Britannos  fu= 
gavit.  Nam  Britanni  Ripam  Tamenfis  fluminis,  ubi  Julius  applicuerat, 
acutis  iudibus  pr^eftruxerant,  quorum  veftigia,  ad  modum  femoris  humani 
grolla,  &  plumbo  circumfuia,  ufque  hodie  vifuntur  infixa.  Quocomper- 
to  Romani  periculum  vitantes,  urbem  Trinovantum  per  induftriam  An- 
dragii,  datis  xxxx  obfidibus,  capiunt:  deinde  urbem  Caffibelani  muni- 
tam  opulentam  in  paludibus  fitam  occupavit.  Exinde  Caefar  a  Britannia 
reverfus  in  Galham,  repentinis  beilorum  tumultibus,   undique  conflid:a- 


tus  eft. 


Gauf.  Alfr.']  Apud  Britannos  mortuo  RegeLud,  qui  urbem  Troinovan- 
tum  a  nomine  fuo  Caerlud  appellaverat  &  portam  occidentalem  in  ea,  qus 
a  nomine  fuo  Ludgate  dicitur,  extruxerat ;  fucceffit  ei  m  Regnum  frater 
fuus  Caffibelanus.  Nam  Lud  rehquerat  duos  fihos,  Andragium  &  Tennan- 
cium  ad  Regendum  immaturos,  Sed  pubefcente  eorum  aetate,  dedit  Caffibe- 
lanus  Andragio  urbem  Trinovantum  cum  Ducatu  Cantise,  &  Tennancio 
Ducatum  Cornubiae;  fub  quo  tempore  JuUus  Caefar  Britanniam  advedtus  eft, 
bifque  repulfus,  fed  dum  propter  necem  nepotis  Regis,  quem  nepos  An- 
dragii  in  ludo  paleftrae  enecaverat,  Rex  ipfe  &  Andragius  plurimum  di- 
fceptarent,  vocatus  Juhus  per  Andragium  Britanniam  flibjugavit,  Regem- 
que  Caffibelanum  tnbutarium  fecit ,  qui  poftrecefTum  Juhi  vii  annis  vixit. 

Jlfr.Gaufr.']  Defmidlo  Caffibelano  apud  Britanniam,  &  in  Eboraco  fe-      700. 
puko,  fucceffitei  nepos  fuus  Tennancius  Dux  Cornubise ,  fihus  Regis  Lud, 
ac  frater  Andragii.     Nam  ipfe  Andragius  cum  Cse&re  Romam  perrexerat. 

Gaufr.]  Kimbehnus  filius  Tennancii  regnavit  apud  Britannos,  &  genuit      744. 
duos  fihos  Guiderium  &  Arviragura. 

Explicit  Liber  Tertius. 


L  I  B  E  R 


2.\6  POLYCHRONICON        Lib.  IV 


L  I  B  E  R.     IV. 

Ab  Incar-  J^n-I  'W^    Imbelinus  Rex  Britonum  obiit ,  relicStis  duobus  filiis,  Gui- 
natione  m^         derio  &  Arvirago,  quorum  Guiderius  regnum  lufcipiens, 

Domini  fi^W     ^^^^^  tributum  Romanis  denegat,  fupervenit  Claudius  Cse- 

,  Q^  ~"  ^"   far,  cum  Duce  Lelio  Hanione. 

'     38.  J{an.'}  Circa  hcec  tempora  regnavit  apudBritannos  GuideriusfiliusKim- 

belini. 

Gauf.  jilfr.'}  Regnante  apud  Britannos  Rege  Guidero,  tributumque  Ro- 
manis  negante,  fupervenit  Claudius  Cselar  [Bed.  li.p.  c.  i,]  Britanniam  qua- 
fi  abfque  prselio  conquifivit,  quae  excitata  in  tumultum,  propter  non  re- 
dibitos  transfugas,  videbatur.  Itaque  tranfvedtus  eft  in  Infulam ,  quam 
neque  ante  Julium  Csefarem,  neque  poft  eum  quifque  adire  aufiis  fuerat,- 
Orcades  etiam  infulas,  ultra  Britanniam  in  Oceano  pofitas,  Romano  ad- 
jecit  Imperio,  ac  fexto  poftquam  profed:us  eft  menfe  Romam  rediit,  fi- 
lioque  fuo  Britannici  nomen  impofuit. 

Dux  Ciaudii  Lelius  Hanio  apud  Porceftriam  Regem  Guiderium  occi- 
dit.  Ipfeque  Hamo  apud  Portum  Hamonis  a  nomine  fuo  fic  vocatum, 
qu^  modo  Hamptonia  dicitur,  occubuit.  Deinde  Claudius,  poft  variam 
belli  fbrtem  Arviragum  firatrem  Guiderii  in  gratiam  recepit,  filiamque 
fuam  GenuilTam  de  Roma  adducStam  Regi  Arvirago  copulavit,  locumque 
nuptiarum  celebrem  facere  volens ,  a  nomine  fuo  Claudioceftriam  nun- 
cupavit,  {l^ml.'\  quod  Britannice  Caerclaud  dicitur,  id  eft,  urbs  Clau- 
dii,  fed  poftmodum  vocata  eft  Glouceftria ,  five  Glovernia,  a  Glora  Du- 
ce  Demecise,  quem  Claudius  Ccefar  fertur  ibidem  genuifTe.  Deinde  Clau- 
dius  legiones  militares  in  Hiberniam  mifit,  fed  eo  Romam  reverfo  cum 
Arviragus  fubelFe  difFugeret,  miffus  eft  a  Roma  Dux  Vefpafianus,  qui  Re- 
gem  &  Regnum,  Infulam  quoque  Vedam,  Britannias  ab  Auftro  proximam, 
Romano  fubegit  Imperio. 
70.  Gaufr.  jilfr.']  Circa  hsec  tempora  Marius  filius  Arviragl  regnavit  apud 

Britannos,  cujus  diebus  Rex  quidam  Pidlorum  Rodricus  de  Scythia  ve- 
niens,  Borealem  partem  Britanni^,  qus  Albania,  five  Scotia  dicitur,  oc- 
cupavit,  qui  tandem  a  Mario  occifus  eft.  In  cujus  fignum  triumphi  ,  Rex 
lapidem  erexit  in  illa  Provincia,  quse  a  nomine  fuo  Weftmaria  dicitur, 
id  eft ,  Weftmerlond.  Eft  autem  in  lapide  iiio  adhuc  fic  infcriptum  , 
Marii  Victoriae.  {J^7iul.']  Hic  fuit  Willielmus  Maimesbirienfis  dece- 
ptus,  putans  hujus  lapidis  tituium  ad  Marium  Confulem  Romanum  per- 
tinere,  nec  mirum,  cum  ipfe  Britannicum  iibrum  non  legifTet,  ubi  de  Ma- 
rio  Rege  continetur,  poft  hsec  Marius  devidto  populo  Rodrici  terram  Ca- 
thanefiaj,  in  ultimis  finibus  Albanias,  ad  habitandum  dedit,  qui  cum  a  Bri- 
•  tonibus  uxores  habere  non  poiTent,  ab  Hibernienfibus  acceperunt,  eo  padio 
quod  fiicceffio  per  maternum  genus  defcenderet. 
99,  Gaufr.2  Coillus  fiiius  Marii,  ab  iniantia  Romie  nutritus,  regnavit  apud 

Britannos,  qui  tributum   Romanis  fblvit  &  vitam  pacificam  duxit.  {I^ati.J 
Ferunt  nonnulii  urbem  Coiceftriam ,  qua;  caput  eft  Eftfaxonum ,  ab  eo 
fundatam. 
162.  {Gir.  de  p.  c.  17.  Bed.  li.  p.  ca.  4."}   Circa  primum  annum  liujus  Marci, 

Lu(*ius  fiiius   Coilli  ccepit  regnare  apud  Bntones.     Qui  mifit  literas  E- 
leutherio  Papse  pro  Chnftianitate  fiifcipienda  ,   &  obtinuit ,   quam  fidem 
,    Britanni  ufque  ad  tempora  Diocletiani  integram  fervaverunt. 
178.  Eleutherius  Papa,  ad  petitionem  Lucii  Regis  Eritonum,  mifit  Foganum 

& 


Lib.  IV.       Ranulphi    Higdeni.  218 

&  Dannanum,  qui  baptizaverunt  Regem,  &  populum  fuum  ac  loco  gen* 
tilium  rlaminum,  &  ArchiHaminum  pofuerunt  Epilcopos,  &  Archiepilco- 
pos;  &  duravit  ha^c  Chriftianitas  in  Biitannia  per  ccxvi  annos,  ufque  ad 
tempora   Diocletiani,  quando  Martyrizatus  ell  beatus  Albanus. 

Severus  Afer  Tripolitanus  6cc.  [Bed.  li.  p.  ca.  /.]  Hic  fortiter,  fed  la-  ipf. 
boriofe,  r^\it  Rem-publicam ;  tandem  Britanniam  adiens,  non  muro  de 
lapidibus,  ut  quidam  Kftimant,  led  vallo  de  cefpitibus  eam  diftinxit,  qui- 
bus  circumcifis  de  terra  velut  murus  altus  exftruitur  fupra  terram,  ita  ut 
in  ante  fit  Foila,  de  qua  levati  funt  cefpites ;  f upra  quam  fiides  de  lignis 
fbrtiflimis  prjefiguntur :  turribus  etiam  crebris  illud  munivit ;  poft  hsec 
apud  Eboracum  obiit,  relinquens  poft  fe  duos  filios,  Baffianum  &  Getam, 
quorum  Geta  hoftis  publicus  judicatus  interiit ;  BafTianus  vero ,  Antonii 
nomine  aifumpto,  potitus  eft  Regno. 

Gauf.']  Lucio  Rege  Britonum  abfque  Liberis  defunilo,  &  in  Claudio- 
ceftna  fepulto;  diffidium  inter  Britones  ortum  eft,  &  Romana  infirmata: 
unde  &  Severus  fenator  cum  duabus  Legionibus  mittitur  ad  Britaniiias, 
qui  poftquam  vallum  inter  Deu'am  &  Albaniam  fumptu  publico  con- 
ftruxiilet,  contra  Fulgentium  Regem  Piciorum  apud  Eboracura  congredi- 
ens  interfedtus,  &  ibidem  fepultus,  relid:is  duobus  filiis  Geta  ex  Romana 
matre ,  Baffiano  ex  Britannica  progenitis.  Qu,apropter  pugna  inter  fira- 
tres    commiiTa  Geta  interfedtus  eft,  &  Baffianus  Regno  potitus. 

G/r.]  Britones  elegeruntBaffianum,  quia  de  matre  Britannica  fuerat;  fed 
Romani  elegerunt  Getam,  quiadematre  Romana  fuerat  ,•  fed  ipfis  congre- 
dientibus,  Geta  occifus  ett,  vult  tamen  Eutropius  in  Hiftona  Romana 
quod  ilte  Geta  occiius  eft  apud  Edeffam  urbem,  dum  expeditionem  faceret 
concra  Parthos.  Gaufridus  tamen  in  Hiftoria  Britonum  dicit  Getam  inter- 
fedtum  a  Caraufio  tyranno  &  invafbre. 

Bed.li.p.ca.6.']  Baffiano.  Regnante,  Caraufius  quidam  ex  infima  gente  ai2.' 
Bhtonum  progenitus,  fed  confiiio  &  manu  promptus,  obtinriit  £l  fenatu 
utobfervaret  maritima  Britanni^e,  qu^  tunc  Franci  &  Saxones  infeftabant, 
quo  tamen  pofitus  plus  in  perniciem,  quam  in  commodum  reipublicse  egitj 
unde  Britonibus  promifit,  quodfieum  Regemfacerent,  etiam  Romanosde 
Inmla  exterminaret.  Interfecit  igitur  Baffianum,  &  Regno  per  Septennium 
potitus  eft;  nam  Pi(5ti,  quos  Dux  Fulgentius  frater  matris  Baffiani  de  Scythia 
&  aliunde  adduxerat,  donis  Caraufii  corrupti,  in  ipfb  prselio  Baffianum  re- 
liquerant,  unde  &  Caraufius  vi6tor  efFed:us  dedit  Pi6tis  locum  manfionis 
inAlbania,  ubi  cum  Britonibus  permixti,  per  fubfequens  sevum  permanfe- 
runt.  Senaius  Romanus  hoc  audiens  mifit  Alleitum  cum  tribus  Legioni- 
bus  in  Bntanniam  ,  ut  Caraufium  interficeret;  quo  occifb  Alletitus  per 
triennium  regnavit,  &  fic  Britanniam  poteftati  Romanae  reftituit. 

Gir.']  At  quia  ifte  AIIed:us  Britones  Caraufio  nuper  adhasrentes  afHixit, 
Afclepiodotus  Dux  Cornubise  in  Regem  erigitur,  qui  Alledtum  poft  ter- 
tium  annum  cum  multis  millibus  Romanorum  apud  London  interfecit. 

Gauf.]  Gallum  vero  fbcium  Alledti,  poit  diutinam  obfidionem  Londonii, 
Venedoti  irruentes  apud  Torrentem  infra  Londonium,  qui  a  nomine  fuo 
Gallibroc  diciur,  occiderunt;  regnavitque  Afclepiodotus  in  Infula  per  x. 
annos,  ufque  ad  tempora  Diocletiani,  tuncque  Coelus  Dux  Colceftrije  A- 
fclepiodotum  interfecit. 

J^n.']  Iftum  Afclepiodotum,  quem  Geraldus  &  Gaufi-idus  vocant  Du- 
cem  Cornubise,  [^Beda  li.  p.  ca.  6.]  Sequens  Eutropium  in  Hiftoria  Ro- 
niana,  dicit  effe  Prsefedum  Prsetorii.  [Eutropius.]  Opilius  Macrinus  Pr^- 
fe<3:ns  Prastorii,  poft  Baffianum  imperavit  quafi  uno  anno,  &tunc  cuni  fi- 
lio  fuo  apud  Archelaidem  tumultu  militari  occiditur. 

Gir.  Gaufr.]   Circa  hos  dies  Conftantius  quidam  miffus  eft  a  Romanis      277. 
ad  iubigendum  Regem  Britonum  Coelum,  &  ad  recipiendum  tributum  de- 
negatum ;  fed  mortuo  poft  adventus  fui  menfem  Ccelo,  Conftantius  Regno 

E  e  potitus, 


219 


PoLYCHRONlCON         Lib.IV- 


potitus,  copulavit  fibi  Helenam  filiam  Coeli  pr^di(5ti,  de  qua  Conftantinum 
magnum  cito  procreavit. 
304.  ■^^'^-  ^i-  p-  ^<^-  ^-J  Eo    quoque  tempore  apud  Britanniam  paflus  eft  San- 

Scus  Albanus,  de  quo  Fortunatus  Presbyter  fic  meminit,  in  libro  quem  de 
laude  Virginum  intitulavit, 

Egregium    Alhanum  fcecunda  Britannia  profert,      °^ 

Ifte  Albanus  cum  efTetPaganus  Clericum  quendam  Chriftianum  hofpi- 
tavit,  cujus  monitis  converfus  feipfum  in  habitu  Clerici,  qui  dicitur  Cara- 
calla,  pro  Clerico  judici  prsfentavit,  mortique  adjudicatuSs  multum  po- 
pulum  juxta  Torrentem  quem  precibus  fuis  ficcavit  ad  Deum  convertit, 
poftea  in  vertice  montis  ubi  occubuit  fbntem  precibus  de  terra  produ- 
xit,  fpiculatoremque  fuum  adfidem  convertit;  paffus  eftergo  juxtaurbem 
Verolanium  Anglice  Verlanicheftre  five  Watlingceftre. 

Beda  It.  1 .]    Hoc  tempore    Arriana  exoritur  Haerefis,  qu^e  non  fblum 
Orbem,  fed&Orbis  Infulas,  quae  lemper  aliud  novum  audire,  &  nihil  cer- 
307.       tum  tenere  gaudent,  infecit. 

Beda  li.  p.  c.  7.]    Quo  in  tempore  Conftantius   xiii°.  Principatus  lui  an- 
no  obiit  in  Britannia  apud  Eboracum,  relinquens  poft  fe  Conftantinum  ex 
313,       Helen^  progenitum  Regem  Britannise  atque  Galliarum. 

Giraldus  de  p.  c.  1 7.]  Igitur  feptimo  aimo  Conftantini,  dum  ipfe  con- 
tra  Maxentium  prseparet,  vidit  per  fbporem  fignum  Crucis  in  Coelo  flam- 
raeo  nitore  rutilans,  Angelofque  affiftentes,  &  dicentes,  Conftantine  Thoi- 
canaca,  quod  eft,  in  hoc  figno  vinces,  unde  evigilans,  fignum  quod  viderat 
fecit  in  vexillis  militum  fuorum  depingi,  Maxentio  itaque  apud  Pontem 
Milvium  extindto,  Conftantinus  Romam  ingreditur,  &  in  manibus  dextris 
imaginum,  quas  fenatus  ad  honorem  triumphi  ejus  erexerant,  fecit  fi- 
gnum  Crucis depingi, &  fubtus defcribi.  Hoc  EstSign u m  I n v i n- 
cibilisDeiVivi. 

Gauf,  Alfr.']  Recedente  Conftantino  de  Britanniis  ad  Imperium  Roma- 
norum,  Odiavius  quidam  Dux  GewifTeorum  Regnum  Britannise  invafit, 
quo  audito  Conftantinus  mifit  Trahern  avunculum  Helense  matris  fuae 
cum  tribus  Legionibus  mihtum  contra  Od:avium,  quibus  varia  fbrte  vi- 
ciflim  dimicantibus,  occifus  eft  Trahern  per  infidias,  ficque  regnavit  Odta- 
38(J.       vius,  ufque  ad  tempora  Gratiani  &  Valentiniani  Imperatorum. 

Gaufr.']  Odtavius  Rex  Britonum  jam  fenefcens  mvitavit  de  Roma  fe- 
natorem  quendam  nepot^m  Helense,  Maximum  nomine,  ut  Regnum  Bri- 
tanniae  cum  unica  filia  fua  fufcipereti  qua  de  caufa  Conanus  Regis  nepos, 
qui  ad  Regnum  afpirabat,  indignatus,  j&pius  cumprasdidto  Maximo  con- 
flixit;  tandem  ambo  pacificati  omnem  armatum  militem  e  Patria  fecum 
abduxerunt,  Armoricamque  provinciam  expugnaverunt;  ibique  Maximus 
Conanum  regnare  fecit,  dum  ipfe  Imperatores  Gratianum  &  Valentinia- 
num  expugnaret,eo  quod  de  tertia  partelmperii  quam  petebat  repulfus  effet. 

Eutr.  £3'  Bed.  li.  p.  ca.  zo.]  Maximus  quidem  vir  probus  &  ftrenuus, 
nifi  contra  facramenti  fidem  emerfiffet,  feditione  mihtum  apud  Britannias 
fed:us  Imperator,  in  Galhas  ftatim  tranfiit,  GaUiam  &  Germaniam  diris 
prsehis  fubjugavit,  Gratianum  Auguftum  fiibita  incurfione  perterritum  a- 
pud  Lugdunum  interfecit,  fratremque  ejus  Valentinianum  ab  Itaha  fuga- 
vit.  Qui  ftatim  ad  Theodofium  in  Oriente  fugiens  pie  reftitutus  eft  ad 
Regnura ;  nam  fblertia  Theodofii  cito  poft  Maximus  apud  Aquileiam  con- 
clufiis  interemptus  eft. 

Gaufr.  Alfr.]  Interea  Conanus  Dux  Armoricse  nuptias  Gallorum  de- 
teftans,  mifit  ad  Dionotum  Regem  Cornubise  pro  uxoribus  Populo  fbo 
copulandis.  Qui  ftatim  deftinavit  fibi  Urfulam  fiham  fuam  pulcherrimam 
cum  XI  milhbus  Virginum  ,  quarum  ahquse  fsevientibus  ventis  fiibmerfje 
funtj  ahquje  in  barbaras  nationes  appulfje »  nonnuUa;  vero  a  nefandis  Du- 

cibus 


Lib. IV.       Ranulphi   Higdeni.  220 

cibus  Gwaiiio,  5c  Melga,  eo  quod  eorum  libidini  confentire  nollent,   tfii- 
cidatce  funt.     Erat  auteni  Guanius  Kex  Hunnorum,  &  Melga  RexPidlo- 
rum,  quos  ambo  Gratianus  &  Valentinianus  ad  maritima  Germaniie  tranf- 
ffiilerant,  ut  fautores  ISIaximi  lyranni  trucidarent.     Deinde  hi  nefandi  Du- 
ces  Guanius  &  Melga,  cum  comperiirent  Britanniam  per  abdud:ionem  Ma- 
ximi  omni  annato  milite  vacuatam,  aflbciatis  libi  collateralibus  Infulis,  AI- 
baniam  pri:no  occupaverunt.     Quod  cum  comperiiTet  Maximus  Tyrannus, 
miiit  itatim  duas  Legiones  millitum  cum  Gratiano  Municipe,  qui  Duces 
priedidlos  ufque  in  Hiberniam  fugavit.     Sed  poftquam  Gratianus  ifte  au- 
divit  Maximum  interfedium,    fecit  fe  Regem  Britanniie,-  at  quia  nimiam 
excercuit  Tyrannidem,  a  populo  fuo  plebeio  occifus  eft.     Ejus  loco  Con- 
ftantinus  quidam  ex  infima  militia,  fed  pi^opter  fblam  fpem  nominis  fine 
merito  vn-tutis,   eligitur.     Qiii  ftatim  ad  Gallias  tranfiens  plurimum  rei- 
publicse  detnmento  fuit.     Qiiamobrem  Conftantius  Comes,  jubente  Ho- 
norio   Augufto  in  Galliam  miffus,  apud  Arelatem  Conftantinum  occidit, 
una  cum  Conftantio  filio  fuo,  quem  Comes  Gerontius  ex  monacho  C«ela- 
rem  fecerat. 

Bed.  li.p.  C.17-']  Divulgata  igitur  morte  Maximi  Tyranni,  Gratiani  Muni-  418. 
cipis,  necnon  &  Conftantini,  reverli  funt  de  Hibernia  hoftes  fupradidri  Gua- 
nius  &  Melga  cum  Scotis  &  N^orguegenlibus ,  qui  Regnum  Britanniaj  a  mari 
ufque  ad  mare  ferro  &  flamma  alEciunt.  Qua  de  caufc  Britones  ad  Roma- 
nosmittunt,  fubjedrionem  continuam  promittunt,  auxilia  depofcunt ;  qui- 
bus  ftatim  ab  Honorio  mittitur  Legio,  quce  Barbaros  ftravit,  &  Britones 
inter  duo  maria,  trans  Infulam,  murum  ad  arcendos  hoftes  conftruere  do- 
cuit.  Reverfa  tandem  Legione,  Infulani  tantse  artis  ignari,  murum  non 
tam  de  lapidibus  quam  de  cefpitibus  conftruentes,  ad  nihil  utile  ftatuuntt 
h.  loco  fcilicet,  qui  Fenneltun  dicitur,  ufque  ad  Occidentem,  ubi  eft  urbs 
Alcluit,  nt  ubi  Aquarum  munitio  deefTet,  ibi  incolas  pr^elidio  valli  fines 
fuos  defenderent.  Sed  hoftes  navigio  advecfti  omnia  vaftant,  calcant  an- 
niverfarias,  ut  prius,  agunt  pra^das.  Mittitwr  iterum  a  Romanis  Legio 
armata  Britonibus,  qus,  hoftibus  ftratis  &  fugatis,  murum  de  lapidibus  fir- 
mum  VIII.  pedes  in  latum  &  xii  in  altum  a  mari  ufque  ad  mare  inter 
urbes,  ubi  quondam  Severus  vallum  fecerat,  locavit ;  monentque  Brito- 
nes  ut  de  ca^tero,  ignavia  dejecSa,  arma  corripiant,  eo  quod  Romani  ali- 
unde  fiitigati,  tam  laboriofse  expeditioni  amplius  intendere  non  poterant. 
Conftruunt  igitur  murum  lapideum  fumptu  publico  &  privato,  adjundta 
fecum  Britannorum  manu,  prsebent  etiam  eis  armorum  exemplaria.  Sed 
&  in  litore  Oceani ,  ubi  Barbarorum  irruptio  timebatur ,  turres  per, 
intervalla  collocant,  valedicentes  eis,  tanquam  ultra  non  reverfuri.  \Gildas} 
Qiiibus  recedentibus  certatim  emergunt  de  cavernis,  tanquam  fole  inca- 
lefcente,  vermiculorum  cunei,  tetrique  Scotorum  &  Pidorum  greges,  mo- 
ribus  quidem  muitum  diffidentes,  habitu  tamen  &  cultu  fanguniifque  fun- 
dendi  aviditate  concordes,  piiis  potius  quam  veftibus  corporis  pudenda 
teoentes,  cognita  Legionum  Romanorum  reverfione ,  confidentius  folito 
fiti  s  Britonum  devaftant. 

Beda.l  Cuftodes  murorum  jugulant,  Incolas  terrse  trucidant.  Unde  & 
a  manfionibus  fuis  ejedti  imminens  famis  periculum  latrocinio  &  nmtua 
rapacitate  temperabant,  augentes  clades  cladibus,  donec  omnis  regio  cibi 
fuftentaculo,  excepto  venandi  fblatio,  piivaretur. 

Gaufr.  Mfr.']  Deliberato  igitur  inter  Britones  conciho,  transfretavit  Gui-  ^^j^ 
telinus  Archiepifcopus  ad  Aldroenum,  qui  tunc  quartus  poft  Conanum  a- 
pud  Armoricam  regnabat  Britanniam.  Et  expofita  Britonum  calamitate, 
reduxit  fecum  Conftantinum  Regisfratrem  cum  multismillibusarmatorum, 
quem  apud  Cirenceftriam  erexit  in  Regem.  Habuit  autem  ifte  Conftan- 
tiuus  tres  filios,  fcilicet,  Conftantem  primogenitum,  quem  in  Ecclefia  fan- 
<ai  Amphibaii  apud  Wintoniam  fecit  tonforari  in  Monathum;  reliquos 
*'  E  e  2  vero 


221 


PoLYCHRONICON  Llb.  V. 

vero  daos,  Aurelium  &  Uther,  GuiteHiio  Epiicopo  tradidit  educandos. 
Conftantino  tandem  poft  decennium  Regni  fui  dolo  cujuidam  Pidti,  quem 
in  obfequio  fuo  liabuit,  interfed:o,  Vortigernus  quidam  Conful  GewiiTeo- 
rum  ad  Regnum  afpirans,  Conftantem  Monachum  de  Wintonia  abftrad:um, 
eo  quod  pigri  &  inertis  eflet  ingenii,  erexit  in  Regem ;  ftatimque  Vorti- 
gernus  C  Pi6los  de  Albania  evocatos  fecit  effe  Regis  ftipatores.  llli  autem 
perVortigernum  muhum  ditati  &  refedi,  cum  intellexilFent  Vortigernum 
ad  Regnum  anhelare,  Regem  Conftantem  occiderunt,  &  caput  ejus  Vorti- 
gerno  attulerunt.  lUevero,  utfe  oftenderetimmunemab  hocfadto,  trifti- 
tiam  fimulans,  omnes  illos  centum  Pidtos  coram  proceribus  provincise  fecit 
decoUari ;  &  fic  fibi  Diadema  Regni  irapofuit.  Quo  audito  Nutricii  du- 
crum  fratrum  AureUi  &  Utheri  fibi  metuentes,  ad  Regem  Armoricas  Britan- 
nise  cum  pueris  difFugerunt. 

Explicit  Liher  ^artus. 


L  I  B  E  R.    V. 


449- 


Arcianus  copulata  fibi  fbrore  Theodofii,  imperavit  annis 
quafi  VII.  Cujus  primis  temporibus  celebratum  eft  ConciU- 
um  Chalcedonenfe,  contra  Euticen  &  Diofcurum,  prout  fu- 
pradidrum  eft.  Ipfb  tandem  Marciano  conjuratione  fuo- 
rum  apud  Conftantinopohm  oecifb,  Hunni  &  WandaU  vaftaverunt  urbes 
Galhse  fupra  Rhenum  fitas.  Qiio  in  tempore ,  Regnante  apud  Britan- 
iios  Vortigerno,  tanta  frugum  copia  abundavit,  quanta  nulla  retro  aetas 
meminit,  cumqua  etiam  kixuria,  &  omnis  fcelerum  lues  crefcere  coepit : 
crudelitas,  &  odium  veri,  non  folum  in  fsecularibus ,  fed  etiam  in  ipib 
grege  Domini,  &  iii  ipfis  paftoribus  viguit ;  adeoque  in  veracem  homi- 
nem,  tanquani  in  Britannise  fiibverfbrem,  oninia  tela  torquerentur,  ebrie- 
tati,  animofitati,  litigio,  invidise  fua  colla  dederunt.  Interea  flibito  tanta 
peftis,  &  mortalitas  corruptas  mentis  homines  invafit,  ut  nec  fepeliendis  mor- 
tuis,  vivi  vix  fufficerent ;  fed  nec  hoc  timore  corredii  fiint  fiiperftites,quamo- 
brem  multo  acrior  ultio  fiibfecuta  eft.  Nam  initum  eft  Concilium  a  Vor- 
tigerno  &  fuis,  m  Paganam  gentem  Saxonum  de  tranfinarinis  partibus  in 
auxilium  vocarent.  quod  Dei  nutu  ad:um  eife  conftat  ut  veniret  contra 
improbos  malum. 

Gaufr.']  Metuebat  namque  Vortigernus  Pidtos ,  quos  nuper  ofFenderat, 
&  ex  alia  parte  timebat  adventum  Aurelii  Ambrofii,  quem  naves  ad 
transfretandum  paraffe  jam  audierat ;  hac  de  caufa  Saxones  beliis  validos 
advocare  decreverat. 

Beda.']  Igitur  Saxonum  gens  armis  valida,  fedibus  vaga,  a  Britonibus 
ihvitata,  tribus  longis  navibus,  quas  Ciulas  vocant,  Britannis  advehitur, 
in  cujus  Orientaii  parte  (fcihcet,  apud  Thanatos  Infulam  juxta  Cantiam} 
locum  manendi  fuicepit,  quafi  pro  patria  pugnatura,  fed  potius  patriam 
expugnatura. 

Wzll.']  Omnis  namque  terra  fere,  quse  trans  Oceanum  Britannicum  fub 
Septentrionali  Axe  jacet,  quia  tot  homines  gignit,  Germania  vocatur.  Qiia- 
propter  ficut  laicivientes  arboris  ramuiculos  fblent  fuccidere,  ut  reliquze 
arbori  vitas  fuccus  poffit  fijfficere,  fic  Incolae  Germanise,  antiquorum  expul- 
fione,  matrem  terram  allevant,  ne  tam  immenf^e  prolis  paftu  exhaufta  fuc- 
cumbat,  fed  ut  fed:i  invidiam  minuant,  fbrte  ducunt  eliminaiidos.  Inde 
eft  quod  homines  terrse  iUius  fecerunt  fibi  de  neceflitate  virtutem,  ut  na- 

tivo 


Lib:  Y.       R  A  N  U  L  P  H  I     H  I  G  D  E  N  I,        *  222 

tivo  folo  ejedi  peregriiias  fibi  fedes  veiidiceiit,  ficiij:  quondam  Wandali 
protriverunt  Afncam,  Longobardi  Itivliaiii,  Normanni  Galliani ;  fic  primo 
veuerunt  de  Germania  duo  fanres  Hengiftus  &  Horfus,  cum  parva  manu, 
abnepotes  fcjlicet  illius  Woden ,  de  quo  omne  pene  Barbararum  Natio- 
num  Regium  genus  lineam  traxk,  quemque  tunc  Gens  Saxonum  Deum 
putantc?,  quartum  ei  diem  in  Ebdomada,  &  uxori  eju5  Friga:  fextum  Diem 
perpetuo  iacrilegio  coiiiecrarunt, 

Be(^a.']  Advenerant  fiquidem  de  tribus  fortioribus  Germani^  populis ; 
Sasones,  Augli,  luti.  De  lutis  venerunt  Caiituarit^,  yedtuani,  &  ea  gens, 
qux  contra  Vedtam  Infulam  ponitur.  De  Saxonibus  venerunt  Orientales 
Saxones,  Meridiani,&  Occidui.  De  Angiis  venerunt  Orientales  Angli,  Me- 
diterraiiei,  idell,  I^Iercii,  &  gens  Northumbrorum,  quorum  Duces  Hors 
&  Hengiil  fuerunt. 

Henr.']  Ha^c  gens  iic  advedta  hoftes  Britonum  ftravit,  qui  jam  uique 
Stanfordiam  venerant,  qus  urbs  xl  miliiaribus  ab  Lincolnia  ad  Auftrum  di- 
ftat.  Cumque  Pidi  &  Scoti  pilis  &  lanceis  uterentur,  Saxones  longis  gladiis 
&  iecuribus  decertabant. 

Gaufr.  ^c.']  Sic  itaque  Vortigernus,  ope  Saxonum  vidtoria  potitus,  dedit 
Hengifto  terram  in  Lindeieia,  ubi  ille  Caftrum  sedincavit,  quod  lingua 
Ai5glorum  Thuangcaftre  nominatur,  quod  fbnat  Caftrum  corrigi^,  eo  quod 
tantum  terr:^  ipatium  ad  conftruendum  Caftrum  ei  concedebatur,  quantum 
una  corrigia  circuire  poifet.  Unde  &  Hengiftus  corium  Tauri  in  unam 
corrigiam  circumduxit,  &  di<5tum  locum  circuivit. 

Beda^  Quod  ubi  nunciatum  eft  domi  ficilicet,  Britannise  fertilitas,  in- 
colarum  debilitasj  illico  mittitur  clailis  prolixior,  adaugens  numerum,  qui 
eo  pado  bellum  fufcipiunt,  ut  illi  pro  patria  pugnant,  &  Britones  ftipen- 
dia  cum  alimentis  miniftrent. 

TVrll^  Saxoncs  igitur  iecundo  cum  xvi  navibus  venientes  filiam  Hengi- 
fti  adducunt,  virginem  quidem  naturs  miraculum,  virisiped:aculum,  quam 
ocius  conipedtam,  jubet  Rex  Vortigernus  ut  vice  pincerna2  fungatur,  ad 
quam  ftatim  inardefcens,  nuptias  petit,  patrem  quaii  nolentem  urget,  to- 
tam  Cantiam  pro  munere  probet,  datque  licentiam  ut  Hengiftus  pro  filio 
fiio  mittat. 

Gaufr.']  Celebratis  his  nuptiis,  Rex  uxorem  legitimam  repudiat,  ex  qua 
tresinciytosinvenesprocreaveratVortimerum,  Categirnum,  &  Paicentium. 
Beda.]  Tunc  Saxones  inito  Ibedere  cum  PicStis,  quos  nuper  repulerant, 
in  Ibcios  Britones  arma  vertunt.  Et  primo  quidem  annonam  exigunt  am- 
pliorem,  qua  nonlarglta,  patriam  vaftant,  Prsefules  cum  populis  trucidant. 
Gaufr.  &c.]  Britones  igitur  multitudme  Saxonum  preili,  fuaierunt  Regi 
ut  Saxones  deiereret,  quod  cuni  noUet,  eum  abjecerunt,  &  filium  ejus  Vor- 
timerum  in  Regem  erexerunt. 

Will.]  Qui  poft  VII  annos  initifoederisdimicavitcontra  Anglos  frequen- 
ter  levibus  pr^Iiis,  fed  quinquies  acriter  cum  totis  copiis. 

Gaufr.&c.]  Quorum  primum  bellum  fuitfuper  flumenDerwent.  Secun- 
dum  fuper  vaduni  Epifbrd,  ubi  Horfus  &  Categirnus  mutuis  vulneribus 
conciderunt.  Tertium  bellum  fuit  ope  San6ti  Germani  patratum,  ubi  ter 
proclamato  Alleluya  Saxones  fugerunt.  Quartum  bellum  fuit  fuper  ripani 
maris,  ubi  Saxones  ad  Iniulam  Thanet  fugerunt. 

l{ad.]  W.  tamen  dicit,  quod  poftquam  Vortimerus  per  xx  annos  con- 
tra  Anglos  valide  conflixiiTet,  fatali  iorte  fublatus  eft. 

Gaufr.]  Mortuo  Vortimero,  Vortigernus  iterum  in  Regnum  conftitui- 
tur,  fub  qua  fpe  pacis  conveniunt  utrinque,  Britones  &  Angii  KaiendiS 
Maii,  juxta  Cosnobium  Ambrii,  de  pace  mutuo  tradaturi.  Ubi  Hengiftiis 
nona  proditione  ufus,  indixit  fuis  commilitonibus,  ut  quando  proclamaret 
Anglice,  Nyraeth  your  Saxas,  ftatim  extradtis  cuitris,  quos  in  caligis  ab- 
fconibs  habebant,  iocios  Britones  interficerent,  quod  &  fadum  eft.     Sed 

E  e  3  P"'^ 


22^ 


OLYCHRONICON  Lib.  V. 


Dux  Claudioceftria;  Eldol,  arrepto  palo,  viriliterfe  defendendo  lxx.  Saxo- 
nes  occidit  &  evafit,  Saxones  tamen  noluerunt  Vortigernum  occidere,  fed 
pro  redemptione  ejus  quafdam  nobiles  urbes  Britannise  receperunt.  llle 
vero  receffit  ad  Occidentales  partes  Cambria; ,  apud  Oppidum  Genoren 
Hiper  flumen  Guanise,  in  monte  Cloarcio,  ubi  Aurelius  Ambrofms  poft- 
modum  fuperveniens,  ipfum  cum  turri  fiia  combuffit. 

l^d.']  Sed  W.  aliter  fentit  dicens,  quod  Hengiftus  vitio  fraudis  generum 
fuum  Vortigernum  cum  ccc''.  fuorum  ad  convivium  invitavit,  cumque 
invitatos  &  inebriatos  ex  induftria  ad  jurgium  provocafTet,  poft  jurgiaven- 
tum  eft  arma,  unde  BritonibuS  occifis,  Rex  ipfe  captus,  datis  tribus  pro- 
vinciis  Orientalibus,  vitam  redemit. 

Dicit  etiam  idem  W.  Quod  Vortigernus  propriam  filiam  fpe  Regalis 
fucceffionis  fbllicitam  corruperit,  &:  filium  genuerit,  unde  &  a  Sandlo  Ger- 
mano,  &ab  omnicoetu  facerdbtum  excommunicatus,  fugit  ad  Uccidentalem 
partem  Cambrise. 

Legitur  etiam  quod  cuni  Sandum  Germanum  infequentem  fvigeret , 
combuftus  eft  per  ignem  in  turri  fua  de  Coelo  defcendentem  ,  unde  Bri- 
tanni  coUedto  excercitu,  Duce  Aurelio  Ambrofio,  aciem  contra  Horfum 
&  Hengiftum  in  Cantiam  direxerunt. 

Vult  tamen  Gaufridus  in  fuo  Britannico,  quod  Aurelius,  poft  reditum 
fuum  de  tranfmarinis,  Vortigernum  in  fua  turri  combufFit,  deinde  Hum- 
bram  tranfiens,  apud  Conyngesburgh  fecit  Hengiftura  decollari,  filioejus 
Ott£e  apud  Eboracum  obfefTo  6c  humiliato  pepercit.  Poft  hasc  Pafcen- 
tium  filium  Vortigerni,  &  ejus  adiutorem  Gillomaurum  Regem  Hiberiiiic 
devicit,  ac  tandem,  dum  apud  Wintoniam  segrotaret ,  veneno  cujufdam 
Saxonici  Eope  nomine,  quem  Pafcentius  pro  medico  fubornaverat,  interiit. 
In  Legenda  Sand:i  Germani  habetur,  quod  dum  Vortigernus  hofpitium 
Sandto  Germano  denegaret,  fubulcus  Regis  videns  San(Stos  Dei  afHidos, 
exhibuit  hofpitium,  vitulum  ad  cibuni  dedit ;  fed  pdft  coenam  Germanus 
vitulum  refufcitavit.  In  craftino  vero  ex  Dci  mandato  Germanus  Vorti- 
gernum  de  Regno  depofuit,  &  fubulcum  pra:did:um,  cundiis  ftupentibus , 
Regem  conftituit,  ac  ex  tunc  Britannorum  Reges  ex  genere  fiibulci  pro- 
dierunt. 

Gildas  tamen  in  Hiftoria  fua  dicit  ifta  contigiffe  non  de  Vortigerno :  fed 
de  Rege  Powifiae  nomine  Benly,  cujus  fucceffores  in  illa  parte  Cambriae 
prodierunt  de  genere  illius  fubulci. 

Ea  igitur  qu2e  in  hoc  loco  de  exitu  Vortigerni  leguntur,  quodammo- 
do  per  anticipationem  dicuntur,  ut  Hiftorise  integritas  confervetur.  C*b- 
terum  qu»  de  ftagno,  de  duobus  Draconibus  albo  6c  rubeo,  de  caduca 
Vortigerni  ftrudlura,  de  fantaftica  Merlini  genitura,  de  Prophetia  ejuf^ 
dem  tam  obfcura,  in  fblo  Britannico  libro  continenturi  pra^fenti  Hifto- 
ri£e  addidiflem,  fi  ea  veritate  fulciri  credidiffem. 
4/2.  Marc.']  Hoc  anno  idem  v°.  Marciani  Hors  &  Plengift  pugnaverunt  con- 

tra  Britones,  in  locoqui  dicitur  Aegliftrop,  ubi  Horfus  &  Categirnus  fi- 
lius  Vortigerni  mutuis  vulneribus  corruerunt,  fed  Hengiftus  vid:oria  po- 
titus  eft. 

Beda.'}  In  diebus  illis  fides  Britonum  multum  labefada  eft ,  tum  pro- 
pter  Saxonum  Barbarorum  vicinitatem.  tum  propter  Pelagianam  Haere- 
lim  nuper  apud  eos  exortam ;  qua  de  caufa  mittunt  Gailiam  pro  auxilio 
contra  perfidos  obtinendo.  Quibus  mittuntur  Germanus,  Altifiodorus,  8c 
Lupus  Trecafinus  Epifcopi,  qui  in  navigando  marinas  procellas  fuis  ora- 
tionibus  fedaverunt,  prsefatam  Hserefim  vitse  fandtitate,  ventate  dodlri- 
nx,  &  miraculorum  oftenfione,  confutarunt,  puellam  decennem  coecam 
curaverunt.  Inde  germanus  ad  Sepulcrum  Albani  accedens,  Reliquias 
Apoftolorum  &  Martyrum  ibldem  recondidit,  rubentem  tamen  pulverem 
de  loco  tulit. 

Inde 


Lib.  Y.  R  A  N  U  L  P  H  I    H  I  G  D  E  N  i. 


224, 


Inde  procedens  locum  hofpitii  fui  ciim  omnibiis  fibi  commendatis  ab  in" 
ccndio  lalvavit,  csteris  rebus  igne  confiunptis.  Inde  progrediens  cum 
Britonibus  contra  Saxones  Pidlis  vindos  ter  clamando  Halleluja  abique 
fanguine  hoftes  vicit,  Inliila  lic  expiata,  Germanus  domum  rediit,  led  re- 
pullulante  Hsereli  prsefata,  denuo  remvitaturi  veniens  autem  cum  Severo 
Lupi  ciifcipulo  errorem  amovit,  patriam  rediit.  Sed  dum  apud  Raven- 
nas  pro  pacificatione  Armorica:  gentis  Valentinianum  exoraverat  obiit,  ju- 
benteque  Augufto  ad  propriam  ledem  remittitur  tumulandum. 

Leo  Imperator  poft  Marcianum  occifum  regnavit  annis  17;  cujus  an-  45- (j. 
110  primo,  Vortimerus  filius  Vortigerni  morbo  perjit,  &  Hengiftus  cum 
fiho  ilio  Ofca,  recolled:is  viribus,  &  redud:is  fuis  difperfis  commilitoni- 
bus,  pugnavit  valide  contra  Britones  apud  Crekanfbrd.  Ex  quibus  4,  Du- 
ces  cum  4  millibus  peremit,  reliquos  de  finibus  Cantise,  ufque  London 
fif|avit,  qui  ufque  poftca  Cantiam  redierunt.  Nam  frater  fuus  Horfus  nu- 
per  cum  Categirno  ceciderat.  Cujus  fepulcrum  adliuc  in  Orientibus  Can- 
ticB  partibus  oftenditur. 

Et  fic  incepit  Regnum  Cantuariorum  fub  Flengifto  8.  anno  adventusSa- 
xonum  in  Bntamiia.    Et  ex  tunc  regnavit  Hengillus  in  Cantia  24  annis. 

Henr.']  Hengiftus  &  Ofca  filius  fiius  apud  Wippedifflete  occiderunt  12       4.6 f, 
Duces  Britonum  cuni  multis  aliis,  uno  fblummodo  Anglo  corruente,   no- 
mine  Wipet,  ex  cujus  nomine  locus  ille  yocabulum  fumpfit,  quodfbnat 
natatorium  Wippet. 

He/ir.']  Elle  &  ejus  tres  filii  Cimen,  Plegting,  CifTa,  anno  a  primo  ad-      47  g, 
ventu  Anglorum  xxx,  cum  tribus  navibus  Britanniam  adved:i  apud  Cyme- 
nefliore,  multos  Britones  peremerunt,  &  ufque  ad  fiivam  de   Audrefleg  . 
fugaverunt.     Et  fic  occupaverunt  Southfexeam. 

ff?//.]  Hoc  anno  obiit  Hengiftus  in  Cantia  xxxii  anno  ab  adventu  fiio  in      482. 
Angliam ,  vir  fuccefTus  fuos  non  minus  fraudibus  quam  viribus   urgens, 
cruentius  quam  civilius  agere  malens ;  cui  fucceilit  Ofca  filius  ejus  xxiv 
annos  regnaturus,  qui  magis  tuendo  quam    ampliando  regno  contentus, 
paternos  limites  nufquam  exceflit. 

J^ad.']  AimoGratiae  ccccxcii  incepit  fegnum  Orientalium  Anglorum  fiib      492^ 
UfFa,  ^  quo  omnes  Orientales  Anglos  Uffingas  vocamus,   quos  nunc  Fi- 
kanos  feu  Fikeys  appellamus. 

Bedd]  Hoc  quoqueanno  fadra  eft  magna  ftrages  Saxonum  in  obfidione      493. 
Badonici    niontis  per  Ducem  Britonum  Aurelium  Ambrofium,  viz.  xliv 
anno  ab  adventu  Anglorum. 

He7ir.]  Hoc  anno  duo  Duces  Saxonum  Cerdicus  &  filius  ejus  Kinricus      49/. 
v  navibus  advedi ,   applicuerunt   apud  Cerdichefbre,  qu=e  nunc  dicitur 
Gernemouth,  Britones  fugere  compulerunt. 

Henr.]  Hoc  anno  Porth  cum  duobus  filiis  fuis  appulit  apud  Portefinu-       for. 
tham  in  Suthfexia,  ubi  ftrenuum  juvenem  Britonum  Natanleod  eum  aliis 
multis  interemit. 

Cujus  tempore  (Lothariij  mortuo  apud  Britanniam  Aurelio  Ambro-       yoj. 
iio,   fucceflit  frater  ejus  Uterpendragon. 

l{ad.]  Qui  fecundum  traditionem  hiftoriae  BritanniccB  ,  fi  fas  fit  cre- 
dere,  ope  Merlini  vatis  adduxit  de  Hibernia  Coream  Gigantum,  quse 
nunc  in  planis  Sarum  Stanhenges  dicitur,  Pafcentium  quoque  filium  Vor- 
tigerni,  &  Gillomaurum  Regem  Hibernia;  interfecit.  Ofcam  filium  Hen- 
gifti,  &  Ofcam  cognatum  ejus  occidit.  Gozolum  Ducem  Cornubise  ne- 
cavit,  Igernam  uxorem  ejufdemDucis  fibi  copulavit,  ex  qua  inclytum  Ar- 
thurum,  &  Annam  fbrorem  ejus  progenuit;  tandem  veneno  intoxieatus 
defecit,  Sc  fepultus  eft  juxta  fi-atrem  fuum  Aurelium  in  Corea  Gigantum. 

Mortuo  Ofca    filio  Hengifti  fuccedit  in  Regno  Cantise  Offa  filius  e-      /14. 
jus,  qui  regnavit  xxii  annis. 

Hetir.]  Hoc  anno  xxxi  ab  adyentu  Anglorum  Regnum  Weflfaxonum      fiy, 

inccepit 


225' 


y34- 

f44- 


PoLYCHRONICON  Lib.V. 

inccepit  liib  Cerdico  Sc  Kinrico  filio  fuo,  juvantibus  eos  potiffime  StufF& 
Wihtgar  nepotibus  eorum,  qui  tribus  navibus  nuper  advedti,  apud  Cer- 
dichefbre  Britones  valide  protriverant,  quibus  nepotibus  data  fuit  Infula 
Vedta. 

Sardicus  primus  Rex  Weftfaxonum,  poft  quam  RegnalTet  xvii  annis  obiit, 
cui  llicceflit  filius  fuus  Kinricus  xxvi  annis. 

Henr.l  Hoc  Anno,  qui  fuit  decimus  Cerdici  Regis,  furrexit  apud  Bri- 
tones  Arthurus  Belliger  quali  Odiodennis.-  Qiii  contra  Saxones  duode- 
cies  vid:or  fuit,  primo  fuper  flumen  Gleny;  iteni  quater  fuper  flumen 
Dugglas,  quod  eft,  in  regione  Ines. 

]{ad.']  Hodie  fluvius  ille  vocatur  Anglice  Dugglis,  &  currit  fub  urbe 
de  Wigan,  per  decem  milliaria  a  fluvio  de  Merfee  diftante,  in  Comitatu 
Lancaftrise. 

Henr.']  Item  fexto  fuper  flumen  BalTa ;  vii°.  juxta  Lincolniam  in  fnva 
Celidonis,  qus:  Britannice  vocatur  Caercoit  Celidon  ,•  nono  apud  urbem 
Caerlegion ;  xii".  in  monte  Badonis. 

Will.'}  Hic  eft  Arthurus  de  quo  nugse  Britonum  delirant,  dignus  plane 

quem  non  fallaces  fabulje,  fed  veraces  hiftorias  prsedicarent.     Quippe  qui 

labantem  patriam  fnftinuerit,  qui  infrad:os  civium  animos  ad  bellum  acu- 

erit,  poftremo  in  obfidione  Badonici  montis  nongentos  hoftium  folus  pro- 

~  fligavit. 

^W.]  In  quibufdam  Chronicis  legitur,  quod  Cerdicus  fiepius  cum  Ar- 
thuro  confligens,  fi  femel  vinceretur,  alia  vice  acrior  furrexit  ad  pugnam, 
tandem  Arthurus  extsediatuspoftxxvi  annum  adventus  Cerdici,  fideiirate 
fibi  jurata  dedit  ei  Hamptefliiram,  &  Somerfetam,  quam  partem  vocavit 
Weflfexam. 

Item  legitur  in  Chronicis  Anglorum  quod  Mordredus  nepos  Arthuri 
regnare  cupiens,  fed  folum  Cerdicum  metuens,  dedit  Cerdico  quofdam 
ahos  Pagos,  ut  fibi  faveret.  Cerdicus  autem  his  confentiens,  fuas  provin^ 
cias  novis  Saxonibus  inftauravit,  &  coronatus  eft  more  gentili  apud  Win- 
toniam ;  Mordredus  vero  Coronatus  eft  fuper  Britones  apud  London. 
Vedta  tamen  Infiila  Withgaro  nepoti  Cerdici  remanfit.  Veruntamen  fe- 
Gundum  hiftoriam  Britonum  Arthurus  poftmodum  cum  Mordredo  con- 
fligens  occidit,  &  occifus  eft  in  Valle  Analoni^,  juxta  Glaftoniam  fepultus. 
Cujus  corpus  poftmodum  etiam  cum  corpore  Guenneverse  uxoris  ixxx, 
iub  anno  Domini  1680,  tempore  Regis  Henrici  fecundi,  repertum 
eft,  &  ad  Ecclefiam  tranflatum,  ficut  refert  [^Giraldus  difiinUione  p.  c.  iS.) 
qui  tunc  vixit,  &  offa  Arthuri  contredlavit. 

Mortuo  Otta  Rege  Cantise,  fucceffit  Ermenricus  filiu,s  fuus,  &  regnavit 
XXV.  annis. 

Caeterum  de  ifto  Arthuro,  quem  inter  omnes  Chronographos  fblus 
Gaufr.  ficextollit,  mirantur  multi  quomodo  veritatem  fapere  poffint,  quse 
de  eo  pr^edicantur,  proeo  quodfi  Arthurus,  ficut  fcribit  Gaufridus,  ter- 
dena  Regna  adquifivit,  fi  Regem  Francorum  fubjugavit,  fi  Lucium  pro- 
curatorem  reipublicse  apud  Italiam  interfecit,  cur  omnes  Hiftorici,  Ro- 
mani,  Franci,  Saxonici,  Britonici,  totinfignia  detanto  viro  omiierunt,  qui 
de  minoribus  viris  tot  minora  retulerunt.  Ad  hasc  dicit  Gaufi-idus  Ar- 
thurum  Regem  Francorum  FroIIonem  vicilFe,  cum  tamen  de  Frollonis 
nomine  nufquam  reperiatur  apud  Francos.  Item  dicit  Arthurum  tempo- 
re  Leonis  Imperatoris  Lucium  Hiberium  reipublicse  procuratorem  ex- 
tinxiffe,  cum  tamen  juxta  omnes  hiftorias  Romanas  conftet  nullum  Luci- 
cium  eo  tempore  rempublicam  procuraffe,  nec  illum  Arthurum  uUate- 
nus  tempore  Leonis  regnaffe,  neque  etiam  tunc  natum  fuilTe,  fed  tem- 
pore  Juftiniani  Imperatoris,  qui  quintus  fuit  a  Leone  praedidto,  ficut 
hlc  poft. 

Denique  Gaufridlis  dicit  le  mirari,  quod  Gildas  gc  Beda  nullam  de  Ar- 

thuro 


A^-  :       '     .j^H^    /-' 


J 


AP  PENDIX 

ANTIQUITATUM 

BRITANNICARUM. 

1  Cl.  Ptolemaei  defcriptio  Britanniarum.  p.  795'. 

2  Antonini  Itinerarium  Britanniarum.  p.  74,2. 
5  Notitise  Dignitatum  in  Britannia.  P-744- 
ij.  Anonymus  Geographus  de  Britannia.  p.  74,5. 

5  [Hydae  Saxonicse.  p.  74,8. 

6  Notae  ad  Antoninum,  Surit^e.  p.  749. 

7  Confuetudines  &  jura  ex  lihro  gDoomef^tjap.   p.  759. 

8  Antiqui  Populi,  Vrbes,&c.  Britanniarum.p.  7  79. 

9  Notae  ad  Ptolemccum.?  n^i    r>  ^  o 
-VT  ^       j  A    ^     •            C  Iho.Kjale.            P.  707. 

I  o  Notae  ad  Antoninum;,  )  r  /    / 

Index  Rerum,  &  Locorum. 


Lib;  V.         R  A  N  U  L  P  H  I    H  1  G  D  E  N  1.  22^ 

tliuro  in  fuis  fcriptis  fecerunt  mentionem.  Imo  magis  mirandum  puto, 
cur  ille  Gaufndus  tantum  extulerit,  queni  omnes  antiqui  veracesj  &  fa- 
mofi  Hiftorici,  pene  iritadtum  reliquerunt.  Quod  li  quifquam  antiquo- 
rum  ipfum  Arthurum  taliter  delcnpliiret, .  profedto  ipli  Gaufrido  omni- 
um  fummarie  tetigiirc  fufteciffet.  Sed  nunc  Gaufridus  derivat  in  im- 
nienfum,  ubi  nullum  fbntis  habet  beneticium,  fed  fbrtaffis  mos  elt  cui- 
que  nationi ,  aliquem  de  fuis  laudibus  attoilere  exceffive  ,  ut  quemad- 
modum  Gr:«ci  fuum  Alexandrum,  Romani  fuum  Odtavianum,  Angli  fu- 
um  Richardum,  Franci  iuum  Karolum,  fic  Britones  fimm  Arthuf  um  prae- 
coniantur.  Quod  fsepe  contingit,  ficut  dicit  Jofephus,  aut  proptcr  Hi-^ 
flori^  decorem,  aut  propter  legentium  deled:ationem,  aut  ad  propril 
fanguinis  exaltationem.  Nam  dicit  (Auguil.  deci.  U.  i8.  c.  p.j  quod  A- 
thenieniium  gefta  majora  fuerunt  fama  quam  re  ipfa,  &  hoc  propter  lcri- 
ptorum  ibidem  florentium  prseclara  ingenia,  qui  ienflim  fuum  ad  ardua^ 
&  linguam   fuam  ad  laudifbna  laxare  fiint  gavili. 

Igitur  fecundum  Gaufridum  in  fuo  Britannico  libro,  Arthurus  moritu- 
rus  conceffit  Diadema  Regni  fui  Conftantmo  cognato  fuo,  qui  fuit  fiiius 
Cadoris  Ducis  Cornubiae,  qui  pluries  cum  filiis  Mordredi  conflixit,  fed 
tandem  eos  extinxit,  ficque  pofl  qtiatuor  Regiminis  fui  annos  obiit. 

Pofl  quem  Aurehus  Conanus  iii  annos  Regnum  tenuit,  poit  quem  Vor- 
tiporius  ivannoS:.-  poft  qucm  Malgo  pulcher,  ftrenuus,  &  dapfilis,  fedfb- 
domitica  pefte  infedtus  aliquot  annos  regnavit,  poft  quem  Careticus  invi- 
fus  Deo  &  Britonibus,  civiiis  diffidii  amator,  aliquantifper  regnavit.  Cu- 
jus  inconftantiam  comperientes  Saxones,  advocaverunt  Regem  Africanumt 
Burmundum  de  Hibernia,  quam  nuper  libi  fubjugaverat,  qui  cundtis  vi- 
ribus  iplum  Careticum  de  urbe  in  urbem  fugaverunt,  6c  tandem  in  Ciren- 
ceftria  obfederunt ;  poft  hsec  ipfum  Careticum  cum  gente  fua  ufque  in  Wal- 
liam  ultra  Sabrinum  mare  detruferunt ;  Loegriam  quoque  ferro  &  fiamma 
vaftaverunt,  atque  ex  tunc  Britones  Monarchiam  amiferunt. 

Quo  revera  anno  ab  adventu   Anglorum  xcviii  Northumbrorum  Re-       ^^(j. 
gnum  incepit  flib  Ida   filio  Eoppe,  xfi  a  Woden,  h.  quo  tota  Northum- 
brorum  Regalium  profapia  duxit  originem.     Et  regnavit  in  Bernicia  xii 
annos,  habuitque  phu-es  filios. 

Kinricus  Rex  Weftfixonum  obiit.     Ceaulinus  filius  ejus  fiacceffit  xxxiii   '   yf^» 
annis.     Ifte  fugavit  Britones  de  urbibus  Glauceftrise,  Cirenceftri^e,  Batho- 
nise,  ufque  in  faltuo^  &  confragofx  Wallise, 

TFzlL'}  In  fine  tamen  omnibus  odibilis  fadtus,  tam  Anglis  qiiam  Brito- 
nibus,  cseib  exercitu  fuo  fugatus  eft  &  exilio  datus,  ubi  &  obiit. 

Cujus  quoque  anno  primo  Elle  filius  Iffi  xii  a  Woden  coepit  regnare 
inprovincia  Deirorum,  &  regnavit  pene  xxxanuis,  ad  cujus  nomen  mag- 
nus  Gregorius  Papa,  cum  Anglos  pueros  Roma;  venales  videret,  ferturai- 
lufifre  dicens,  debet  ibi  Hailelujah  decantari. 

7(rti^.]  Veruntamen  gratia,  fidei  ad  Regem  Elle  non  pervenit,  fed  ad  fi- 
lium  ejus  Ediomum.  Interim  regnavit  Adda  primogenitus  Idse  fupei* 
Bernicios  vii  annos  ,  Clappa  v  annos,  Theodwulfus  uno  anno,  Freothul- 
fus  VII  annis,  viventeadhuc  Eile,  fuper  Deiros,  fed  mortuo  Elle,  filioque 
ejus  Ediono,  Trinio  fugato,  Ethelricus  filius  Id«  regnavit  v  annis  fuper 
ambas  Provincias  Deiram  &  Berniciam. 

fFz//.] ,  Ethelbricus  pronepos  Hengifti  filius  Ermenrici  regnavit  fupef  /^o» 
Kentenfes  fecundum  Bedam  lv  annos,  fecundum  Chronicam  liii  annis. 
Qui  in  pubefcentibus  annis  vicinis  Regibus  ludibrio  fiiit,  utpote  qui  bi- 
nis  prseliis  pulfiis,  vix  fuos  limites  tutaret ;  fed  adolefcentiori  sevo  omnes 
conterminos  Reges  pr^ter  Northumbrianos  fub  jugo  duxit.  Tunc  copa- 
lata  fibi  Berca  Francigena,  exemplis  Letardi  Epifcopi,  qui  cum  ea  vene- 
rat,  ad  exuendum  mores  filveftres  infiexus,  tandem  prsedicante  Auguftino 
paternis  ficris  facrilegis  renunciayit,  ieges  accommodas  patrio  fermone  tu- 

F  f  lit, 


2.26  POLYCHRONICON  Lib.  V. 

lit,  quibus  prsemia  bonis,  reprobis  fupplicia  decerneret,  xxi  anno  poft  fii- 
iceptam  fidem  deceffit. 

S6o.  Henr.'}  Hoc  anno  Juftini  fecundo,  Ethelbrid:us  Rex  Cantiorum  bellum 

intulit.  Regi  Weftfaxonum  Ceaulino  &  Cuthse  fratri  fuo,  fed  ab  eis  fu- 
gatus  eft  ufque  Cantiam,  duobus  Ducibus  ejus  Oflano  &  Knelbano  apud 
Wilbandonum  occifis,  &  hoc  fuit  primum  bellum  inter  Saxones,  Quo 
anno  Cuthwulf  fi-ater  Regis  Ceauhni  pugnavit  ftrenue  contra  Britones  a- 
pud  Bedefbrd,  &  abftulit  ab  eis  iv  urbes,  Inganburgh,  Eglesburgh,  Be- 
fington,  Ey vefliam ;  &  eodem  anno  deceflit. 

5-82.  Mar.']  Hoc  anno  Ceauhnus  &  Cutha  filius  ejus  pugnavit  contra  Bri- 

tbnes  apud  Fethanleigh,  fed  Cutha  occifb  Ceaulinus  potitus  eft  vid:oria. 

y8  8.  Beda]  Elle  Rex  Deirorum   xxx  anno  Regni  fui  obiit,   &    Ethehicus 

Idse  fihus  fuper  ambas  provincias  Deirorum  &  Berniciorum  Regnavit  v 
annis.  .;  i/ijti  ni^rjiui  ir 

j-pz.  Beda']  Hoc  anno  Ceauhnus  Rex  Weftfaxonum  &  Crida  perierunt,  cui 

fucceffit  Colfricus  fihus  Cuthulfi  fratris  fui  v  annis,  regnans  vidtoriofe  > 
poft  quem  Colwulfus  fi-ater  ejus  regnavit  xiv  annis. 

5-92.  Beda]  Ethelfiridus  fihus  Etheirici  fihi  Id^  coepit  regnare  fliper  Nor- 

thumbros,  &  regnavit  ftrenue  xxiv  annis.  Hic  fortiffimus,  &  glorise  cu- 
pidus  omnibus  Anglorum  principibus  gentem  Britonum  vaftavit,  ac  tri- 
butarios  fecit,  cui  nati  funt  vii  fihi,  &  una  fiha  fandla  Ebba  ex  Adta  fi- 
ha  Elle  Regis,  quorum  duo  fiiermit  Ofwaldus  6c  Ofwinus. 

j-p^.  Beda]  Quo  etiam   anno  mifit   Gregorius  magnus   Auguftinum  Mona- 

chum  cum  ahis  prcedicare  Anghs  verbum  Dei.  Quibus  itinerando  pert- 
ritis,  rediit  Auguftinus  ad  Gregorium,  qui  tam.en  confortans  eum,  mific 
cum  eo  hteras  ad  Arelatenfem  Archiepifcopum  ,  ut  Auguftinum  juvaret 
in  quibus  indigeret. 

^d.]  Quarum  tenor  hterarum,  &  aharum  ad  Regem  Cantise  dire(5ta- 
rum ,  una  cum  refponfis  Gregorii  ad  inquifitiones  Auguftini,  ponuntur 
in  Regiftro  Gregoru  &  in  Beda. 

jp^^  Hoc  anno  Auguftinus  apphcuit  ad  Orientalem  partem  Cantise  in  Infula 

Thanatos,  cum  xl.  fbciis&cum  ahquibus  Interpretxbus,  fecundum  con- 
lihum  beati  Gregorii,  de  terra  Franci^  afTumptis,  quos  ad  Regem  Ethel- 
bertum  anno  Regni  fui  xxxvi.  mittens  mandavit,  quod  ob  falutem  Regis 
Regnique  fui  de  Roma  venit.  Rex  itaque  hsec  audiens,  qui  famam  Chri- 
ftianse  Religionis  nuper  audierat ,  utpote  qui  Reginam  Chriftianam  de  o-e- 
nere  Francorum  ea  conditione  a  parentibus  acceperat,  ut  fibi  liceretri- 
tum  fidei  fervare,  per  dies  aliquot  venit  ad  Infulam  prsefatam,  fed  fub  divo 
cum  eifdem  loquuturus,  fervans  in  hoc  fuperftitionem  gentilem.  At  illi 
levantes  in  ejus  adventu  Crucis  Vexillum  cum  imagine  Crucifixi  in  tabula 
depidta  Letanias  canebant,  &  Verbum  Vkx  pr£edicabant,  Quibus  Rex 
ait,  Pulcra  funt  qu^e  promittitis,  fed  quia  nova  funt,  non  ftatim  afTentire 
potero:  verum  quia  de  longe  mei  canfa  veniftis,  non  folum  vobis  molefti 
nonerimus,  fed  neceffaria  vit^  vobis  mmiftrantes,  quofcunque  de  noftris 
veftrse  fidei  fociarepoteritisconcedemus.  Quo  auditoilli  proceffionaliter 
procedentes  urbi,  &  Haileluja  canentes,  dixerunt,  deprecamur  te  Domine 
in  omni  mifericordia,  ut  auferatur  ira  tua  a  civitate  ifta.  Et  intrantes  ur- 
bem  Doroberniam,.vitam  more  primitivse  Ecclefise  in  jejuniis,  vioiliis,  & 
orationibus,  fervantes,  pra^dicantes,  celebrantes,  baptizantes,  in  Orientali 
parte  urbis,  in  antiqua  Ecclefia  beati  Martini,  quoufque  Rex  ipfe  cum  plu- 
rimo  populo  converteretur :  Rex  autem  converfus  dedit  Do<5tori  fiio  io- 
cum  fedis  Epifcopalis  cum  multis  pofFeffionibus  apud  Ecclefiam  Salvato- 
ris,  fed  ad  Orientem  urbis  Monafterium  Petri  &  Pauh  conftruxit,  ubi  ipfe 
Auguftinus,  &  fucceffores  fui,   nec  non  &  Reges  Cantise  fepeliri  fblent. 

Beda]  Interea  ipfe  Auguftinus  ad  Arelatenfem  Archiepifcopum  mi- 
grans,  Archiepifcopus  ab  ipfo  confecratus  eft,  fuper  quibus  beatus  Grego- 

rius 


Lib.  V.  R  A  N  U  L  P  H  I    H  I  G  D  E  N  I.  dof 

rins  certioratusj  milit  &  alios  cooperatores,  Mellitum,  Juftum,  Paulinum^' 
Codices,  5:  Sanclorum  reliquias,  una  cum  reiponfionibus  ad  inquifitioneS 
Auguitini,  cujufinodi  iunt  ilte  j  Mos  eft  Romans  Ecclelia;,  ut  in  omni 
fcipendio  quod  accedit,  quatuor  fiant  portiones,  una  Epiicopo  &  ejus  fa- 
niilia:,  propter  hoipitalitatem  exhibendam  :  fecunda  clero  .•  i\i\  paupe- 
ribus:  IV".  Eccleliis  reparandis:  cseterum  viventibus  in  communi  omnia 
fint  communia,  &  quod  lupereft,  incaufis  piis  &  religiofis  erogandum  eft. 
Ad  n"\  quando  qusritur  cun)  una  fit  fides,  cur  varis  funt  confuetudi- 
ncs  Ecckharum  ?  reipondetur  in  hunc  modum  j  Quod  plus  Omnipotenti: 
Deo  placere  noveris  de  pluribus  Ecclefiis  coUedtis,  hoc  \n  Ecclefiis  An-  " 
glorum  infundas.  Non  enim  pro  locis  res,  fed  pro  bonis  rebus  loca  funt 
anianda. 

-Col\vu'fus  filius  Cuthas  fratris  Ccaulini  regnavit  fuper  Weftfaxones  xiv      S9^- 
annis. 

Bedd]  Hoc  anno  Auguftinus  ad  jufflim  Gregorii  ordinavit  duos  Metror  <Joi. 
politanos,  unum  Londonio,  aiterum  Eboraco.  Interea  Auguftinus,  ope 
Regis  Ethelbridfi,  convocat  Epifcopos  &  Dodores  Britonum,  inlocoqui 
dicitur  Auguftmes  Oc,  quod  fbnat,  Robur  Auguftmi.  Qui  loeus  eft  in 
conhnio  Widiorum  &  Occidentahum  Saxonum ,  ubi  monuit  eos,  ut  fe- 
cum  evangelizarent  Anglis,  Sr  ut  qusedam  alia  erronea  corrigerent  apud 
femetipios,  potiffime  de  ritu  Pafchalis  termini,  quod  &  illi  plane  abnue- 
runt,  donec  per  oftenfionem  figni  notabilis  patefceret ,  quse  pars  eorum 
feqnenda  foret;  tunc  addudtus  eft  in  medio  quidam  ca^cus  natione  An- 
glus,  qui  deficientibus  in  hac  parte  Britonibus  ad  orationem  Auguftini  cu- 
ratus  eft ;  tunc  Britones  fatentur  veram  etiam  viam  Auguftini,  fed  non  polfe 
fe  dicunt  abfque  confenfu  fuorum  prifcis  ritibus  renunciare  y  ftatuitur  er- 
go  Synodus,  ubi  vii  Britonum  Epifcopi  cum  viris  dod:ifIimis  de  illo  ft- 
mofb  Monafterio  Bangorienfi  conveniunt,  accepto  tamen  prius  a  quodam 
Eleremita  confilio,  quod  Auguftino  parerent,  fi  eum  humilem  &  mitem 
velut  Chrifti  Difcipulum  reperirent,  quod  ex  hoc  probare  poffent  fi  illis- 
ad  Synodum  venientibus  Auguftinus  affurgeret,  quod  cum  ille  in  fella  fe- 
dens  Epifcopali  non  faceret,  fpreverunt  eum  iracunde :  tum  ille,  :ftltem 
mihi  in  tribus  fi  in  reliquis  non  vultis  obtemperate,  ut  S.  feftum  Pafchse  de- 
bito  tempore  celebretis,  ut  Baptifmum  more  Ecclefije  Romanse  conferatis, 
ut  genti  Anglorum  mecum  evangelizetis,  &  csetera  in  vobis  corrigenda 
sequanimiter  tolerabo,  qu£E  cum  ipfi  omnino  fpernerent,  prsedixit  eis  Au- 
guftinus  in  fpiritu ,  quod  qui  pacem  cum  fratribus  accipere  nollent,  bel- 
lum  &  ultionem  ab  ezfdem  forent  accepturi,  quod  poftmodum  Domini 
Judicio  per  Regem  Ethelfiidum  Northimbrorum  patratum  eft,  quando 
apud  urbem  Legionum  populus  cum  Monachis  Bangorienfibus  occubuit ; 
Interfecit  enim  crirciter  m.  cc°'.  Monachos  de  Monafterio  prjedidlo,  fblis 
quinquaginta  Cum  Duce  eorum  Brocinail  de  acie  fugientibus,  qui  pro  mi- 
lltibus  fuis  orandum  venerant,  Monafterii  prsedidii  numerus  erat  fepties  ccc 
Monachorum,  omnes  de  labore  manuum  viventes. 

BedA']   Focas  poft  occifionem  Mauricii  regnavit  viii  annis,    cujus  anno       60^, 
primo  Ethelfndus  Rex  Northimbrorum  pugnavit  contra  Edan  Regem  Sco- 
torum  apud  Dexfaftan,  &   vicit  eum  gioriofe;  fed  Thedbald  frater  Re- 
gis  cum  omni  quem  ducebat  excercitu  peremptus  eft. 

Bedd\  Quo  etiam  anno  pater  AuguftinuSj  die  Natalis  Domini,  poftquam  x 
millia  Anglorum  in  rapaci  fluvio  qui  dicitur  Swala,  juxta  Eboracum,  bapti- 
zaverat,  prjenofcens  fe  moriturum,  ordinavit  fibi  fucceiforem  Laurentium 
adhuc  vivens,  ne  fe  defund:o  ftatus  Ecclefise  Angiicanae  adhuc  tam  rudis 
vacillaret,  quod  &  fecit  exemplo  beati  Petri,  Clementem  adiutorem  & 
fuccefforem  fibi  fecerat. 

Oi'dinavit  ctiam  Melitum  Orientahbus  Saxonibus,  qui  Thamifi  fluvio 
dirimuntur   k  Cantia,   quorum  Metropolis  Londonium,  in  qna  Ethelbri- 

F  f  2  dus 


228  P    O    L    Y  ■■■  C    H    R    O    N    I    C    O    N  Lib.  V. 

(Stus  Rex  Cantise  conftruxit  Ecclefiani  beaii  Pauli  ad  fedem  Epilcopalem. 
J^d.']  Alia  Chronica  dicit  quoci  Sebertus  Pvcx  Orientalium  Anglorum 
conftruxit  Eccleiiam  Pauli  in  LondoniOj  Juftum  vero  conftituit  Epiico- 
puni  in  Cantia  apud  urbem  Dorubreni ;  qu^e  modo  Rouceftre  dicitur,  a 
quodam  primario  Ruff",  diftans  a  Dorobernia  xxiv  miliianbus  ad  Occi- 
dentem,  in  qua  Rex  Etlielbrid:us  conftruxit  Ecclefiara  beati  Andrea;. 
<jo7,  Hoc   quoque  anno  Ethelfridus   ferus    Rex  Northumbrorum    vaftavit 

Britonesapud  Legeceftriam,  qua:  nunc  Ceftria,  urbem  infrcgit,  &  Mona- 
chos  de  Bancornaburgh  occidit,  juxta  vaticinium  beati  Auguftini,  ficut 
fuperius  didtum  eft. 
611.  WHl.']  Corwulfus   Rex   Weftfaxonum    obiit,  cui  fucceflerunt  duo  filii 

fratris  iui  Colnci  pariter  corregnantes,  fcilicet,  Kinegilfiis  &  Quicheli- 
nus,  qui  multa  ftrenue  fecerunt  contra  Britones,  potiffime  apud  Bam- 
pton  juxta  Oxoniam,  5c  etiam  contra  Pendam  Regem  Merciorum,  qui 
voluit  eis  abftulifTe  de  Regno  eoruni  urbem  Cirenceftre ;  tandem  Kine- 
gilfb  per  Birinum  baptizato,  fubterfugit  Qiiichelinus  fufcipere  facramen- 
tum,  donec  poftmodum,  valetudine  corpons  ammonitus,  confbrs  ipfe  Ba- 
ptifrni  fieret,  fed  eodem  anno  obiit,  ficque  Kmgilfus  cum  fratre  fuo,  & 
poft  fratrem  regnavit  in  toto  xxxii  annis. 

J{ad.']  Hic  confideranda  eft  varietas  inter  audores.     Nam  Willielmus 
Quichelinum  fuiffe  fratrem   Kinegilfi,   fed   Beda  dicit  eum  fuiffe   filium 
Kinegilfi. 
6iA.  Deufdedit  live  Theodorus  poft  Bonefacium   fedit  annis  iv.     Qiio  in 

tempore   quidam   civis   Londonienfis   ad    inftigationem  Regis  Ethelberti 
conftruxit  Ecclefiam  beato  Petro,   in  occidentali  parte  Londonii,  in  loco 
qui  tunc  dicebatur  Thorneye,  quod  fpinarum  Infula,  nunc  autem  dicitur 
Weftmonafterium. 
6J.6.  Beda]  Hoc    anno  Rex  Cantise,  poftquam  Regnum  temporale  lvi  an. 

tenuerat,  obiit,  &  Ccelum  fubiit,  anno  fcilicet  xxi  poft  fufceptam  fidem  ; 
cui  fucceffit  filius  fuus  Edbaldus,  xxv  annos  regnaturus.     Qui  fuit  Apo- 
-     ftata  noverca  fua  abutens,  &  ideo  crebra  infania  vexatus. 

Quo  intempore  defundio  Saberto  Rege  Onentalium  Saxonura,  tres  ejus 
filii  &  haeredes  converfi  fimt  ad  idolatnam.,  petentes  ab  Epifcopo  Melito 
ut  panem  candidum  eis  daret,  ficut  quondam  Fatn  eorum  dederat,  quod 
cum  renueret  facere,  nifi  ipfi  Baptifma  fufciperent,  expulerunt  eum,  qui  fta- 
tim  acceffit  adEpifcopos  Cantiae  i  igitur  communidecretoMelJitus  &  Ju- 
ftus  ad  Gallias  recedunt,  malentes  ibi  Domino  pacifice  fervire,  quam  inter 
Barbaros  fine  frudiu  refidere.  Sed  cito  poft  Reges  perfidi  a  Rege  Ge- 
wifTeorum  funt  occifi. 

Beda]  At  Laurentius  Archiepifcopus  proponens  poft  alios  duos  Epifco- 
pos  patriam  deferere,  nodte  quadam  poft  fufas  preces  apparuit  ei  beatus 
Petrus,  qui  eum  non  folum  quod  plebem  fuam  deierere  veilet  objurgavit, 
fed  etiam  acriter  fiagellavit.  Mane  fad:o  Epifcopus  oflendit  vulnera  fua 
Regi  Edbaldo,  unde  &  ipfe  rejedta  idolatria  &  iliegitimo  thoro,  ad  fidem 
reverfus  eft ;  Epifcopofque  profugos  ad  fedes  reiictas  revocavit :  fed  Lon- 
donienfes  noluerunt  recipere  Meilitum  Epifcopum  fuum ,  malentes  ido- 
latria:  defervire;  nam  tanta  huic  Regi,  quanta  patri  non  erat  poteftas,  ut 
eos  compefcere  poffet ;  unde  &  Laurentio  decedente  fucceffit  Mellitus  ad 
Archiepifcopatum,  qui,  quamvis  podagricus  corpore  fuerit,  mente  tamen 
alacer  aegros  curabat,  incendia  urbis  fua  oratione  avertebat. 

Beda]  Dum  Edwinus,  perfecutionnem  Ethelfridi  fugiens,  apud  Red- 
waldum  Regem  Orientalium  Anglorum  lateret,  ipfe  Redwaidus,  aut  mi- 
nis  Ethelfridi,  aut  muneribus,  in  necem  Edwini  confenfit,  quod  quidam 
Edwini  amicus  comperiens,  eum  de  proditione  prcemunivit,  promittens 
quod  ad  tutum  locum,  fi  vellet,  eum  adduceret,  quod  dum  iile  renue- 
ret,  tanquam  jiolens  fcedus  cum  Rege  initura  primus  infringere,  fedit 

fblus 


Lib.  V.  R  A  N  U  L  P  H  I     H  I  G  D  E  N  i.  o^p 

foiusfecum  cogitans/  ad  quem  quidam  ignotus  acceiTit  inquirens  cur  tali 
hora  Iblus  &  moellus  in  lapide  lederet,  &  adiecit,  fcio  quis  es  &  quare 
moeres,  &  quas  tibi  ventura  formidasj  fi  ergo  aliis  extindlis  hoftibus  tuis 
te  ad  Regnam  proveheret;  mfuper  &  confilium  fdutis  optimum,  &  me- 
lius  quam  aliquis  de  progenitoribus  tuis  unquam  audivit,  tibi  oftendereti 
nmn  ei  obtemperare,  &  monita  fua  f ulcipere  confentis  >  At  ille,  fidehter 
proraitto;  tum  ahus  manum  fuam  capiti  ejus  imponens  ait,  cum  ergo  hoc 
lignum  tibi  advenerit,  memeuto  hujustempons  (!kloqueI.;E  noftrse,  ut  pro- 
milliouein  impleas,  &  hsc  dicens  difparuit ;  poil  hoc  venit  ad  eum  amicus 
ejus  prisefam?,  nuncians  Regis  vokmtatem  ad  eum  converfam,  qui  tan- 
dem  colledo  excercitu  occurrit  contra  Ethelfridum,  in  finibug  Mercio- 
rum,  adOrientem  amnis  Idle,  &  occidit  eum,  ficque  Edwinum  promo- 
vitadutrumqueRegnum  Northumbrorum,  fciUcet  luper  Deiros  &  Berni- 
cios.  Qpi  xvii  annis  regnavit.  Q«o  fado  duo  fihi  Ethelfi-idi,  fcilicet, 
Ofwaldus  duodennis,  &  Ofwinus  quadrimus  induftria  nutriciorum  fuoram 
duCti  funt  iu  Scotiam. 

Laurentius  Cantuarise  Archiepifcopus  obiit,  cui  fucceffit  MelHtus  Lon-      dii. 
donii    anuis  v ;  fed  &  illi  apud  Londonium  fiiccefiit  Ced  frater   fan^i 
Ceddse. 

Mortuo  Mellito  Cantuaris  Archiepifcopo,  fucctilit  Juftos,  qni  nuper  <?24. 
Roffenfis  faerat  Epiicopus,  5c  tunc  pro  fe  Romanum  conftituit  RofFen- 
lem  Epiicopum.  Nam  ipfe  Juftus  miferat  nuper  Pauhnum,  qui  foeratter- 
tius  Roffenfisprsful,  Northumbrans  genti  ut  efiet  Eboraci  prseful,  &  nt 
etiam  Edelburgam  fbrorem  Regis  Edbaldi  Regi  Edwino  copularet,  & 
gentem  ejus  converteret. 

Henr.SWiUr\  Hoc  anno  Penda  Paganus  filius  Wibbss,  decimus  a  Wo-       616. 
den,  cum  effet  quinquagenarius ,  ccepit  regnare  fuper  Mercios,  &  regna- 
vit  XXX  annis, 

^d.']  Tradunt  tamen  Chronicse  nonnull^e,  quod  Crida  filius  Kine- 
woid  x"^  a  Woden  primus  regnaverit  fuper  Mercios  x  annos,  &  poft  eum 
Wibba  filius  ejus  xx  annis,  &  poft  eum  Ceorlus  confanguineus  Wibbs  x 
annis,  poft  quem  Penda  filius  Wibbse  xxx  annis.  Hic  occidit  duos  Reges 
Northtrmbrorum,  Edwinum  &  Ofwaldum,  nec  ncn  6c  tres  Reges  Eftan- 
glorum,  Sigebertum,  Egricum  6c  Annam,  cui  Regina  fua  Kynefwida  pe- 
perit  quinque  filios,  fciUcet  Wedam,  Wolferum,  Etheldredum,  Merwal- 
dum,  Mercelinuin,  &  duas  filias,  fand.am  Kinebm^gam.  &  iand:am  Kinef- 
widam. 

Bedd]  Hoc  anno  venit  dolofe  ad  uirbera  regiam,  juxtaamneni  Dorwen-  6^7- 
cionem,  primo  die  pafchce  ,  quidam  ficarius  nomine  Eumerus,  a  Rege 
Weftfaxonum,  cum  toxicata  fica  miifus,  ut  Regem  Edwinum  necaret: 
fed  Lilla  minifter  Regis  amiciffimus,  cum  fcutum  aliud  non  haberet,  i- 
6tui  corpus  fuum  oppofuit,  quo  tamen  perfbrato,  Rex  ipfe  eodem  i^ 
vulneratns  ,  at  ficarius  dum  undique  gladiis  impeteretur,  etiam  alium  mi- 
litem  fica  fiia  peremit.  Eadem  quoque  nodre  pafchali  Regina  peperitfi- 
liam  nomine  Eanfledam,  quam  Rex  inpignus  implendje  promiffionis  fu£B, 
fcilicet  quod  Chriftianus  fieret,  fi  coaitra  Regem  Weftlaxonum  vid:oria 
potiretur,  Deo  confecrandam  per  Paulinum  affignavit.  Die  igitur  Pen- 
tecoftae,  puella  baptizata,  Rex  ipfe  tunc  primo  vix  curatus,  colle<5to 
cxercitu  Re^iem  Weftfexonum;  devicit,  fed  quamvis  Rex  Edv/inBS,  abje- 
<5ta  idolatria,'  ipfum  Paulinnm  libenter  audiret,  diu  taraen  fecum  &  cum 
fuis  traftavit,  quid  fanius  in  hac  parte  foret  ad"itandum ;  Quo  etiam  tem- 
pore  Rex  ipfe  exhortatorias  de  fide  a  Papa  Bonifacio  recepit  literasj 
una  cum  camifia  partim  deaurata,  gj  una  Isena  anciriana  miffa  eft,  &  alia 
epiftola  confimilis  forms;  Reginx ,  cum  fpeculo  aj-genteo,  &  pe6tine 
eburneo  partim  deaurato.  Cum  igitur  PauUnus  videret  Regem  ad  con- 
vertendum  difficilem,  fufa  ad  Deum  prece,  didick  in  fpiri^u  Oraculum 

F  f  3  quondam 


2^0 


OLYCHRONICON  Lib.  V 


quondam  Regi  oftenfam,  dum  apud  Redwaldam  exukverati  unde  &  die 
quadam  Paulmus  manum  fuam  regio  capiti  iaiponens,  inquilivit  an  illud 
iignuni  agnofceret  ?  quo  agnito,  adjecit  Paulinus;  ecce  holles  devicifti, 
Regnum  adquiiifti  i  fac  ergo  quod  promififti,  ut  fidem  ei  ferves,  qui  hiEC 
tibi  contulit .-  Rex  autem,  Ubrato  confilio  cum  Optimatibus  iiiis,  bapti- 
zatuseft  apud  Eboracum  cum  aliis  multis,  anno  Regni  fi.u  xi.  TuncCoi- 
fi  primus  pontificum  abjedta  Idolatria,  contra  ritum  Sacrorum  fuorum 
armis  indutus,  equum  emiilarmm  afcendit,  fana  idolorum  deftruxit.  Non 
ei  hcuit  pontifici  Gentili  aut  arma  ferre,  aut  praeterquam  in  equa  equi- 
tare;  Paulinus  autem  ab  eo  tempore  per  fex  continuos  annos,  ufque  ad 
interfe(Stionem  Regis  Oiwini,  baptizabat,  &  prsedicabat  in  utraque  pro- 
vincia,  icilicet  Deirorum  &  Berniciorum,  in  flumine  Glevy,  &  in  flumi- 
ne  Swala,  praedicavit  etiam  in  provincia  de  Lindefey,  &  a^dificavit  Eccle-. 
fiam  de  iapide  in  Lindecoiino,  in  qua  poftmodum,  mortuo  Jufto  Ar- 
chiepifcopo,  confecravit  pro  eo  Honorium  Archiepiicopum  Dorober- 
mx,  cum  tah  audtoritate  ab  Honorio  Papa  raiffa,  ut  cum  Dorobernen- 
fis  aut  Eboracenfis  Archiepifcopus  obierit,  is,  qui  iupereft,  habeat  pote- 
ftatem  coniecrandi  alium  loci  defun<fli. 

Beda]  Igitur  tanta  fuit  pax  fub  Regno  Edwini,  ut  etiam  mulier  a  mari 
ufque  ad  mare  fine  Isedente  tranfire  poifet.  Idem  etiam  Rex  ad  refrige- 
rium  itinerantium  juxta  pubiicos  tranfitus,  ubi  erant  fbntes  lucidi,  ere- 
d:is  ftipitibus,  sereos  cancos  fufpendi  jufiit,  nec  illos  quidem  nifi  ad  uflis 
inftitutos  quifquam  tangere  audebat.  Hic  primus  Regum  Anglorum  Eu- 
boniam  Infulam  conquifivit. 

^}^^  Corpwaldus  films  Redwaldi,  Rex  Orientalium  Anglorum,  hortatu  Re- 

gis  Edwini  fidem  fufcepit  cum  fua  gente,  fed  non  multo  poft  occifus  eft 
k  viro  gentili  Rigberto. 

^,2,  Beda\   Hoc  anno  mifit  Honorius  Papa  Honorio  Archiepifcopo  Doro- 

bernije  pallium,  cum  literis  infbrmatoriis  de  modo  ordinandi  Metropoii- 
tanos  in  Britannia.  Mifit  etiam  literas  genti  Scotorum  de  obfervatione 
Pafchali,  exhortans  ne  fiiam  paucitatem  in  finibus  orbis  conftitutam  fan- 
diiorem  modernis  Catholicis,  aut  antiquis  ^eftimaret. 

<jj ,  Beda]  Hoc  anno  occifus  eft  Rex  Edwinus  in  Campo  de  Halield,  a  Rege 

Merciorum  Penda,  &  Cedwalla  Rege  Britonum,  qui  adeo  debacchati  funt 
in  illa  provincia ,  ut  nec  setati,  fexui ,  aut  religioni  parcerent.  Quippe 
cum  ufque  hodie  mos  fit  Britonum  fidem  religionemque  Anglorum  pro 
nihilo  habere. 

Sub  hac  clade  Paulinus  Archiepifcopus  Eboracenfis,  affumpta  iecura  Re- 
gina  Ethelburga  cum  filia  iiia  Eanfleda,  rediit  Cantiam  navigio,  atque  in 
Ecclefia  RofFenfi,  per  iiimmerfionem  fiji  Epiicopi  Romani  tunc  vacante, 
Epifcopus  fedtus  prxiedit  ibi  xix  annis,  &  moriens  pallium  fuum  ibi  re- 
liquit. 

WJ]  Sicque  Ecclefia  Northimbranse  gentis  caruit  prsefulatu  poft  dii^ 
ceifum  Paulini  xxx  annos ,  ufu  vero  pallii  caruit  cxxv  aonis ,  donec  per 
Egbertum  prasfulem  ,  fratrem  icilicet  Ethelberti  Regis  Northimbrorum , 
eidem  Ecclefiae  paUium  reftitueretur. 

Beda]  Mortuo  Edwino  fufcepit  Regnum  Deirorum  filius  patrui  fui 
Elfrici,  nomine  Ofiricus,  fed  Regnum  Berniciorum  fuicepit  filius  Ethel- 
fridi  Eanfricus,  qui  ftatim  ad  idola  funt  converfi,  ied  ambos  eodem  anno 
fucceflive  occidit  Cedwalla  jufta  Dei  ujtione,  ideoque  placuit  cund;is  tem- 
pora  fupputantibus,  ut  ablata  de  medio  memoria  Regum  perfidorum  an- 
nus  ille  infeuftus  Regno  Ofwaldi  iubiequentis  afcriberetur,  qui  poft  oc- 
cifionem  fi"atris  fui  Eanfridi  cum  parvo  exercitu  occidit  Cedwallam  prse- 
di(5tum,  cum  immenfis  copiis  occurrentem,  in  loco  qui  DemfTeburum,  id 
eft,  rivus  Denifi  vocatur  .•  locus  autem  ubi  Oiwaldus  ante  pugnam  com- 
miiTam  flexis  genibus  crucem  erexerat,  &  Deum  pro  ^lute  gentis  fuse  exo- 

raverat. 


Lib.V.       RanulphiHigdeni.  251 

raverat,  vocatur  Hevenfeld,  id  eft,   Coeleftis  Campus ,   qui  in  magna  ve- 
neracioue  nunc  habetur. 

?r/Z^.}  Et  eft  lociis  ille  ad  borealem  partem  muri  illius  faniofi ,  quem 
quondam  legiones  Roman£e  per  tranrverlum  InTulas  tecerant,  nou  longe 
ab  Ecclefia  Haguftaldenfi. 

Beda]  De  hujus  Crucis  aftulis  mult^  fiunt  virtutes :  nec  ante  tempora 
illa  ,  ulla  Ecclefia  nilum  altare  in  terra  Berniciorum  habuit,  antequam 
Rex  Olwaldus  in  illa  pugna  Crucem  erexerat ,  ubi  cito  poft  conftrudla 
eft  Ecclefia. 

Beda']  Ofivaldus  Rex  petivit  &  obtinuit  a  gente  Scotorum  Aidanuni  ^3f. 
Epifcopum  ad  informandum  gentem  fuam,  cui  dedit  locum  fedis  Epilco- 
palis  in  Infula  Lindisfarnenfi  ,  ubi  miro  fpedtaculo,  Epifcopo  prsedicante 
Scotice,  Rex  ipfe  interpretaretur  AngUce.  Tunc  confluebant  cotidie  ad 
prssdicandum  Anglis  Monachi  Scotici  de  Monafterio  Aidani,  quod  erat 
in  Infula  Hu. 

Bedo^  Erat  quippe  Aidanus  fpeculum  abftinentise,  ufque  ad  nonam  co- 
tidie  jejunans,  non  aliter  vivens,  quam  docens,  cunda  fibi  donata  paupe- 
ribus  fiicile  erogans,  pedibus  non  equo  vedius ,  deambulans  prsedicabat, 
nunquam  divitibus  honoris  aut  tmioris  gratia  relidta  reticebat,  nec  pecu- 
niam  illis,  fed  efcam  duntaxat,  fi  haberet,  tribuebat,  captivos  redimebat, 
quos  irequenter  poftmodum  fuos  Difcipulos  efficiebat.  Fuit  autem  talis 
cccafio  adventus  fui  in  Angliam,  cum  enim  prius  quidam  aufterioris  animi 
vir  ad  petitionem  Regis  Ofwaldi  Anglis  infbrmandis  mitteretur,  ac  parum 
proficiens,  calfo  labore  patriam  rediret,  tra(5tatu  inter  Scotos  habito  de  a- 
lio  mittendo,  fertur  Aidanus  ibidem  refpondiffe  viro  fic  reverfb,  videtur 
mihi  fi-ater,  quod  durior  jufto  fuifti  indodiis  6c  rudibus  hominibus,  quan- 
do  fecundum  Dod:rinam  Apoftoli  lac  mollioris  dodlrinse  in  principio  non 
propofuifti,  ut  paulatim  enutriti  verbo  Dei,  ad  capienda  perfed:iora  af^ 
fuefcerent.  Quo  audito,  Aidanus  tanquam  difcretior  mimis  eft,  cujus 
verbo  6c  exemplo  Ofwaldus  inftrudtus ,  non  folum  fpem  coeleftis  Regni, 
fed  amplitudinem  terreni  Regni  confequutus  eft.  Nam  omnes  Britannice 
nationes,  quse  in  quatuor  Linguas  fcilicet,  Britonum,  Pi(5torum,  Scotorum, 
&  Anglorum,  tunc  dividebantur,  in  ditione  fiia  accepit ;  denique  fertur  de 
eo,  quod  die  Sandto  Pafchse,  aflidente  fecum  in  menfa  Epifcopo  Aidano, 
venit  ad  januam  Regis  magna  pauperum  multitudo,  elemofinam  petens, 
&  cum  Rex  aliud  ad  manum  non  haberet  porrigendum,  ipfum  ferculum 
coram  fe  pofitum,  cum  difco  argenteo  minutatim  confiringendo,  mifitad 
pauperes.  Quo  vifo,  Pontifex  afiSdens,  apprehenfa  Regis  manu  dextra, 
ait  Rogo  Deum  ut  nunquam  inveterefcat  manus  ifta,  quod  revera  ita  con- 
tigit.  Nam  Ofwaldo  poftmodum  interfedlo  Brachium  a  corpore  refeca- 
tum  duravit  incorruptum,  apud  urbem  Regiam  de  Bebbanburgh. 

Beda]  Fertur  de  ifto  Rege,  quod  ob  crebrum  morem  orandi,  five  Deo 
gratias  agendi,  femper,  ubicunque  federet,  fupinas  fuper  genua  manus  ha- 
bere  folitus  erat,  unde  &  adhuc  proverbialiter  dici  folet ,  Deus  miferere 
animabus,  dixit  Ofvvaldus  cadens  in  terra. 

Will.']  Sandlus  Birinus  ConfefFor,  miffus  ad  pr^edicandum  AngUs  ab  Ho-      (j^jj, 
norio  Papa,  dum  mare  Britamiicum  fulcaret ,   recordatus  eft  refcellarum 
fuarum ,  quas  obliviofe  in  portu  dimiferat ,  pedibus   ivit  fiiper  mare  & 
refcellas  reportavit. 

Beda]  Ifte  Birinus  Regem  Weftfaxonum  Kynegilfum  convertit  &  bapti- 

zavit,  apud  urbem  Dorcic,  id  eft,  Dorceftriam,  affiftente  tunc  Rege  Ol^ 

waldo   ipfius    Kynegilfi   Patruo  &  genero   mox  futuro.     Qui  ambo  Re- 

ges  dederunt  Birino  urbem  illam,  ad   ftatuendum    Sedem    Epifcopalem, 

ubi   &    poftea  fepultus  eft  poft  xiv  Epifcopatus   fui  annos,  fed  tandera 

per  Heddam  Wentanum  Epifcopum  ad  urbera  Wentanam  tranflatus  eft  in 

Ecclefiam   Apoftolorum  Petri,  6c  Pauli. 

1^d.J 


2^2 


rOLYGHRONICO*N  l^db 

]^d.']  Reclamant  tamen  Canonici  Dorceftrenfts,  &  dicunt  aliud  cor- 
pus  quam  Birini  tranflatum  fuille,  &  ipfbs  tranflatores  in  hoc  deceptos 
fuiffe.  Unde  &  feretrum  mirandi  opens  fliper  locum  primse  fuse  lepul- 
turse  apud  Dorceftriam  cernitur.  Diftat  autem  urbs  Dorcit  five  Dor- 
Kinga  ab  lurbe  Oxonia^  vi  milliaribus  ad  Auftrum,  inter  duo  flumina 
Thamam  &  Thamifim  fita.  Repertum  eft  enim  in  Chronicis,  quod  Rejs 
Kingilftis  aflignavit  totam  terram  in  circuitu  Wintoni^e  ad  fpacium  vii 
milliarium  ad  conftrud;ionem  fedis  Epifcopahs  in  Winton,  &  ad  fuftenta- 
tionem  miniftrantium,  quod  quia  Rex  ipfe  Isetali  morbo  prsepeditus  im- 
plere  non  potuit,  fihum  fuum  Kenwalcum  iUud  impleturum  forejuravit. 

JVili.']  Hsec  urbs  ab  eo  tempore  ufque  adventum  Normannorum  -a- 
pud  Epifcopos  Merciorum  manfitj  fed  tempore  Wiliiehni  ConqueftoriSj 
qui  ordinavit  ut  Epifcopi  de  locis  humihbus  ad  urbes  infignes  traufirenty 
tranflata  eft  fedes  ad  Lincolniam. 

JVill.  Hoc  anno  Fehx  genere  Burgundus  qui  Sigeberto  Rege  Orienta- 
Jium  Anglorum  in  Gahia  quondam  exulanti  famiharis  extiterat,  cum  eo- 
dem  Angham  venit  &  fedit  Epifcopus  primus  apud  Dunwic  xvi  annis.      i 

Bedd]  Ifte  Sigebertus  poft  Corpwaldum   fi'atrem  fuum   Regno  potitus, 

ficut  in  Galhis  viderat,  fcolas  Literarum  in  Regno  fiao  ordinavit,  ac  Pe- 

dagogos   pueris  inftruendis  more   Cantuariorum    aflSgnavitj  qui  tandem 

commendato  Regno  nepoti  fuo  Egrico,  tonfbratus  eft  in  Monafterio  quod 

ipfe  conftruxiti  fed  poftmodum  Penda  Pagano  Rege  illud  Regnum  infe- 

ftante,  extradtus  eft  Sigebertus  de  Monafterio,   quafi  ad  mihtes  roboran- 

dos,  &  flc  occifus  eft  in  fimphcitate  fua,  folam  virgam  manu  geftans,  to- 

tufque  pene  exercitus  ejus  csefus  eft  &  difperfus.     Cui  fucceffit  in  Reg- 

num  Anna  fihus  Eni,  quem  poftmodum  Penda  occidit :  fed  &  Sigeberto 

Regnante,  venit  de  Hibernia  vir  quidam  fand:us  nomine  Furfeus  ad  Pro- 

vinciam  Orientahum   Anglorum,    in  qua  multos  aut  convertit,  aut  am- 

phus  confirmavit.     Ubi  ahquando  languefcens,  monitus   eft  per  Angeh- 

cam  vifionem  coepto  minifterio  infiftere,  orationibus  incumbere :  unde  & 

ipfe  regia  ope  adjutus,   Monafterium   conftruxit  juxta   mare   in  Caftro, 

quod  Cnubbrisburghiam  dicitur;   ubi  iterum  languore   correptus,  raptus 

eft  e  corpore  ufque  ad  beatam  Angelorum  vifionem,  ubi  audivit  refona- 

re  illud  Pfahni.  Ibunt  Sand:i  de  virtute  invirtutem,  videbitur  Deus Deo- 

rum  in  Syon.     Qui  etiam  redudtus  in  Corpore,  &    die  tertia  iterum  e- 

du^tus,  vidit  non  fbhim   majora  bonorum  gaudia,  fed  &   maxima  mah- 

gnorum  fpirituum  certamina,  quibusimpedire  fandtos  nituntur;  cumergo 

in  altum  levaretur,  vidit  fub  fe  quatuor  ignes  in  aere  ,  quos  Angelus  du- 

€tor  ejus   fic   expofuit.     Hi   Ignes    ftint   mundum  confumptun,  primus 

ignis  eft  mendacii,  quia  homines  non  implent  quod  in  Baptifino  promi- 

ferunt.     Secunduseftcupiditatis,  quando  divitise  Deo  prseponuntur.  Ter- 

tius  eft  difientionis  ,  quando  fine   caufa  proximus    offenditur.     Quartus 

eft  impietatis,  quando   fuperior  inferiorem   opprimere   non  timet.     At 

cum  ignes  ifti   quafi  in  unum    glomerari  viderentur,  expavit  Furfeus  & 

clamavit.     Cui  Angelus  ait,  quod  non  incendifti,  non  ardebit  in  te,  ifte 

ignis  fingulorum  merita  examinabit.     At  dum  Furfeus  pervenilfet  ad  ja- 

nuam  quandam  patentem,  Dsemones  projecerunt  in  eum  unum  hominem 

quem  torrebant,  unde  &  humerus  &  maxilla  Furfei  com.burebatur ;  cog- 

novit  ftatim  Furfeus  hominem  illum,  &  quod  veftimentum   illius  mori- 

entis  aliquando  receperat,  quodquidem  veftimentum  Angelus  dutftor  Fur- 

fei  in  ignem  projecit,-  &  dixit  Dsmonnoh  repeiiere,  quod  prius  appro- 

bafti.     Nam  ficut  bona  peccatorum  recepifti,  ita  &  poenas  eorum  parti- 

cipare  debes.     Cui  contradicens  Angelus  ait;  Non  propter  avaritiam,  fed 

pro  falvanda  ejus  anima  hoc  fiifcepit,    &  tunc  ceflavit  ignis.     Dixitque 

Angelus  Furfeo,  quod  incendifti,  hoc  arfit  in  te.     Quamobrem  Fr-Ieus 

ipfe  ad  Corpus    reftitutus ,  femper  deinceps  fignum   incendii ,  quod  in 

ma 


Lib.  V.       R  A  N  U  L  P  H  I     H  I  G  D  E  N  I.  2  ^  ^ 

anima  pertulit,  vilibiliter  in  humero  &  in  maxilla  portavit.  Hac  quo- 
tielcunque  Furfeus  poftmodum  narraret ,  quamvis  in  tenui  elTet  vefte, 
&  in  media  hieme,  lemper  fudaret  prse  timore.  Tandeni  Furfeus,  reli- 
dro  Monafterio  illo  fratn  fuo  Fullano,  liber  iple  cuin  aho  fi^atre  fuQ  Vul- 
cano,  per  unum  annum  vitam  heremiticam  tranfegit.  Deinde  turbata 
nimium  provnicia  iila  mcurfione  barbarica,  navigavit  Galliam,  ubi  poft 
multas  virtutes  moriens,  lepultus  eft  apud  Peronam. 

Beda]  Edbaldus  Rex  Cantiie  obiit,  rehnquens  Ercombertum  filimti  Hae-       ^^o, 
redem  ex   Emma   Francorum  progenitum ,   qui  xxiv  annos  regnavit  in 
Cantia,  qui  dekibra  deftruxit,  jejunium  Quadragefimale  in  regno  fuo  ier- 
vari  inltituit. 

Ex  uxore  fua  Sexbui-ga,  fiha  jfcilicet  Anns  Regis  Orientahum  Anglo- 
rum,  genuit  filiam  Erkengodam,  quse  apud  Briggenfe  Monafterium  in  Gal- 
lia  fad:a  eft  fand:imonialis,  ubi  &:  matertera  fua  Ethilberga,  Relidta,  fci- 
licet,  Edwini,  Deo  fnmulabatur,  ubi  etiam  poftmodum  utraque  illarum 
prsefedia  eft  Abbatifla. 

Eo  quippe  tempore  moris  erat  Anglorum,  nec  dum  iMtiltis  in  Anglia 
Monafteriis  conftrudtis,  Francorum  Monafteria  converfationis  gratia  qu*e- 
rere,  maxime  apud  Brigge,   Calays,  &  Andilegum. 

Beda]  Hoc  anno,  defund;o  Rege  Weftfaxonum  Kingilfb,  fucceffit  filius      ^41. 
fuus  Kemvalcus  &  regnavit  xxxi  annis.     Nam  alter  frater  fiius  natu  pri- 
or,   nomine   Qurcheluius,  prius   cum    patre  regnaverat,  &  eo  anno  quo 
cum  patre  baptizatus  fuerat  obierat,  relid:o  filio  Cuthredo,  quem  fimili- 
ter  Birinus  baptizaverat. 

T^ara.]  Nota  hic  veritatem  i«ter  Bedam  &  Wiihelmum,  nam  Beda  di- 
cit  Quicheliuum  fuifTefilium  Kingilli,  &  Williehnus  dicit  eum  fiiifre  fra- 
trem  Kingilfi.  . 

Beda]  Hic  itaque  Kenwalcus  in  principio  Regitii  fui  fidem  fufcipefe 
renuit.  Ideoqtie  Regnum  jufte  perdidit.  Nam  repudiata  uxore  fiia,  fb- 
rore  Regis  Pendse,  aliam  fuperduxit.  Idcirco  Penda  eum  quinto  Regni 
fiii  anno  efFugavit. 

WiU.']  Qui  tunc  apud  Annam  Regem  Orientalium  Anglorum  tribus  an- 
liis  exulavit,  qua  de  caufa  Penda  poftmodum  Annam  occidit.  Sed  &  Ken- 
walcus,  fub  illo  exilii  fui  tempore,  apud  Annam  baptizatus  eft  a  Felice 
Epifcopo,  da  Regnuni  fuum  juvante  Anna  recuperavit,  Pontificemque  pro- 
vinci^e  fuse  Agilbertum,  natione  Gallnm,  Venientem  de  Hibernia  conftituit ,- 
qui  XV  annos  provincias  Weftfaxonum  apud  Wentam  prsefedit.  At  dum 
Rex  barbar^  hnguse  efTet  pertasfus,  aut  alias  nefcio  unde  offenfus,  fubin- 
troduxit  alium  fuas  linguae  Pontificem  nomine  Wyne,  cui  in  Gallia  ordi- 
nato  tradidit  Rex  provinciam  fuam  in  duas  parochias  divifam,  priiicipa^ 
lem  fedem  in  Wenta  urbe  ponens :  uwde  olFenfus  Agilbertus  receffit  ad 
Gallias,  fedem  apud  Parifium  poftmodum  adeptus.  Nec  multo  poft  idem 
Wine,  poft  biennium  fufcepti  prsefulatus,  per  Regem  pulfus,  emit  a  Rege 
Merciorum  Wulfero  fedem  London  urbis,  quam  dum  vixit  tenuit  s  ficque 
provincia  Weftfaxonise  quatuor  annis  Epifcopo  caruit :  tandem  Rex  Ken- 
walcus  multipliciter  ab  hoftibus  impetitus  pro  Agilberto  expulfb  mifit, 
fed  ille  redire  nolens,  aut  non  valens ,  mifit  pro  fe  nepotem  fiium  Leu- 
thericum,  qui  confirmatus  a  Theodoro  Archiepifcopo  Vii  annos  ibidem 
pr^efuit. 

Will.]  Ifte  Kenwalcus  Britannos  bis  contrivit,  primo  apud  Whitgofhel- 
burgh :  fecundo  apud  montem  Penciae,  &  in  vindidtam  pateniEe  perfecu» 
tionis  Wulferum  filium  Pend^e  magna  Regni  fui  parte  multavit. 

Beda]  Hoc  anno  Occifus  eft  Rex  Northymbrorum  Ofualdus  per  Paga-      ^^^. 
num  Regem  Pendam,  in  loco  qui  dicitur  Mazefeld,  ubi  fsepe  divina  fue^ 
runt  miracula.     Porro  caput  ejus  &  brachia  ^uifit  Penda  fufpendi  in  fti- 
pitibus. 

G  g  f^?'//.] 


2^4"  PoLYCHRONICON  Llb.  V. 

Wtll.']  Quo  poft  annum  veniens  fuccelTor  fuus  &  frater  Rex  Ofwy,  ca- 
put  fepelivit  in  cimiterio  Lindisferum,  qua^  nune  Dunelmiae  inter  bra- 
chia  Cuthberti  dicunt  contineri,  fed  brachia  Ofvvaldi  condidit  in  urbe  Re- 
gia  de  Bebbanburgh,  corpus  vero  &  olTa.  reliqua  abduxit  lecum  Regina 
Merciorum  Oftnda,  fiha  Oiwi,  uxor  Etheldredi,  ufque  ad  Monaflenum 
de  Bardeney  in  Lindeley  ,  ubi  minime  admitti  potuit,  donec  lucis  co- 
iumna  per  totam  nodtem  fuper  rehquias  illas  radiare  videretur.  Poft  niul- 
tos  autem  annos,  cum  locum  illum  infeflarent  barbari  Dani,  offa  jlla  apud 
Gloverniam  in  Eccleliam  Canonicorum  funt  allata  per  Elfledam  Dorai- 
nam  Merciorum. 

Wi/l.']  Brachium  tamen  Sandi  Of\valdi,  nervis,  carne,  &  cute  integrum, 
apud  Monaflerium  de  Burgo  San^iti  Petri,  ut  fertur,  habetur,  ab  antiqua 
requietionis  fede  furtim  fublatum  -,  daturque  ibidem  oltentui  fcrinium 
preciofum,  fed  fides  did;orum  vacillat,  ubi  nil  vifus  auditor  explorat,  hsc 
quippe  non  ideo  dixerim,  quod  de  integritate  San6ti  illius  fim  dubius,  fed 
utrum  eo  loci  contineatur  nolo  effe  allertor  prseproperus. 

Beda]  Olwaldo  fic  oceifb  fuccefht  in  Regnum  Northymbrorum  Ofwi 
J&ater  fuus,  qui  ftrenue  regnavit  xxviii  annos,  fed  laboriofe,  nam  in  pri- 
mis  VII  annis  habuit  conlbrtem  Regni  fuper  Deiros  Ofwinum,  de  ftirpe 
Edwini,  filium  Edrici,  virum  utique  prseftantem,  religiofum ,  afFabilem , 
humilem,  quem  tamen  fecit  Rex  Ofwi  occidi  in  Domo  Comitis  Kumbal- 
di,  ad  quem  confugerat,  poft  quem  habuit  Ofwi  confortem  Regni  fuper 
Deiros  Odilwaldum  filium  fratris  fui  Of^valdi. 
(J47.  Bedd]   Hoc  anno  obiit  Paulmus,  tunc  RofFenfis^,  quondam  Eborum  Ar- 

chiepifcopus,  cui  fucceffit  Ithamar.  Obiit  etiam  Pelix  primus  Iiftanglo- 
rum  Epifcopus,  pro  quo  Honorius  Cant.  ordinavit  Thomam  Diaconum 
ejus  ad  fedem  pr^efatam;  Quo  tandem  defun<5to  poft  v  Epifcopatus  fiii 
annum,  Bonefacium  quendam  inftituit,  quixviiannis  fedem  illam  tenuit. 
<ffo.  Bedd]  Circa  hoc  tempus  Eftfaxones  fidem  quam  olim  abjecerant  medi- 

ante  Ofwy  Rege  Northumbrorum  receperunt ;  Nam  Rex  eorum  Sigeber- 
tus  baptizatus  eft  a  Finano  Epifcopo  Northumbrorum  juxta  murum  il- 
lum  prolixum,  qui  quondam  Britannos  diftinxit  a  Scotis,  unde  &  fecum 
afTumpfit  Ced  Presbyterum  de  provincia  Merciorum,  fratrem  Ceddse,  ad 
pr^edicandum  genti  fiise  Orientali.  Qui  pad:o  negotio  illo  rediit  ad  Fi- 
nanum  praedidum,  a  quo  ordinatus  Epifcopus  rediit  iterum  ad  prsedi- 
candum  Orientalibus  Anglis,  potiflime  inlocoquilthauceftre  dicitur,  quod 
eft  juxta  ripam  PentcC  anuiis  &  etiam  in  villa  de  Tilleburgh,  quod  eft 
juxta  Thamifim. 

Contigit  autem  femel  in  partibus  illis,  ut  Ced  Epifcopus  prxfatus  ex- 
communicaret  comitem  quendam  cuni  comitantibus,  pro  eo  quod  illicito 
incumberet  matrimonio.  Contempfit  Rex  Sigebertus  juffum  Epifcopi, 
&  a  Comite  illo  rogatus,  cibum  cum  illo  in  domo  ejus  fumfit,  recedenti 
de  prandio  Regi  Ced  Epifcopus  obviavit,  ac  cum  virga  quam  manu  tenuit, 
Regem  tetigit,  fic  inquiens,  quia  noluifti  ad  prseceptum  meum  a  domo 
illius  perditi  abftinere,  tu  in  illa  domo  morieris.  Quod  &  ita  contigit. 
Nam  Comes  prsedidtus  cum  fratre  fuo  germano  Regem  in  domo  illa  oc- 
ciderunt,  ac  poftmodum  interrogati  cur  fic  feciffent,  hoc  fblum  refpon- 
derunt,  quia  Rex  erat  nimis  remiffus  erga  inimicos  fuos,  injurias  fuas  fa- 
cile  remittendo. 

Bedd]  Hoc  etiam  anno  Rex  Ofwi  juffit  Ofwinum  Regem  Deirorum  oc- 
cidi  in  domo  Comitis  Hunbaldi,  ad  quem  Ofwinus  dimiffo  excercitu  fi- 
denter  confiigerat ,  tanquam  oportuniora  expedans  tempora  ad  pugnan- 
dum,  De  ifto  Ofwino  fertur,  quod  equum  fuum  optimum  aiiquando  do- 
naverat  Epifcopo  Aidano,  qui  magis  pedibus  pergere  quam  equo  vehi  con- 
fiieverat,  qui  tamen  equumiillum  citopoftmodum,  cuni  aliud  ad  manum 
non  haberet,  cuidam  pauperi  Elemofinam  petenti  donavit,  hoc  cum  Regi 

relatum 


Lib.  V.  R  A  N  U  L  P  II  I    H  J  G  D  E  N  I.  2  ]  5 

relatum  fuilTet  pluritnum  indigmitus  ait  Epiicopo  Aidano  fecum  ad  men- 
iam  commelTanti ;  quid  ivcilb,  Domme  Pra;(ul,  niynquid  non  vjliorcs  e- 
quos  habuimus,  qui  ad  Elemoiinam  iufficerent  ?  cui  Epiibopus  -,  quid  lo- 
queris  ,  Domine  Rex ,  num  carior  nobis  iiluis  equie  quani  tilius  Maris, 
continuo  Rex  procidens  ad  pcdes  Epilcopi  veniam  rogavit,  promittens  ii- 
deliter  quod  nunquam  dejiiccps  obloqueretur  in  hac  parte.  I)um  ej-go  pa- 
cati  limul  ad  meniam  confiderent  Rcx  &  ipie  Pontjfex,  Prxiiil  fubito  in 
lacrymas  eitiblutus,  cujusrei  cauia  a  circumilantibus  inquiiita,  ait  Praeful; 
non  multo  tempore  vidurus  eit  apud  nos  Rex  lile,  hucuique  ncn  vidi 
Regem  humilem ,  nec  digna  eft  gens  iila  nequam  talem  Regem  diu  ha- 
bere,  undecontigit  cito  poft  Regem  illum,  iicut  didlumeft,  occidi ,  nec 
ilipervixit  Aidanus  Pr^eful  nili  xii  fblummodo  diebus,  cujus  animam  vi- 
dit  Cuthbertus  in  Coelum  ab  Angelis  ferri. 

I{ar\  Ifto  etiam  anno  obiit  Sand:us  Birinus,  primus  Dorceftrenfis  E- 
pifcopus,  poft  xiv'""\  adventus  &  Pra:fulatusfui  annum,  cujus  corpusjuxta 
Hiiloriam  Bed^  tranftulit  Hedda  Wentanus  Prsful  ufque  Wintoniam.  De 
hoc  vide  f iipra  libro  primo  de  Pontificibus  Weftfixonum. 

Bedd]  EIoc  anno  Rex  Deirorum  Odilwaldus  filius  Ofwaldi  dedit  Ced 
Epilcopo  Orientali,  ad  partes  Boreales  fa^pius  venienti,  locura  in  arduis 
montibus,  qui  vocatur  Leftingai,  ad  conftruendum  inibi  Monafterium  ^  fed 
C;.d  prsfatus  antequam  ISIonafterium  fimdaret  jejunavit  cotidie  per  to- 
tam  Quadrageiimam,  excepta  Dominica,  ufque  ad  vefperam,  6ctmicqui- 
dem  modicum  panis ,  unum  ovum  gallinaceum  ,  cum  parvo  ladte  aqua 
inixto,  fumebat,  juxtamorem  Difcipulorum  Aidani,  a  quibus  edodius  fue- 
rat  i  hunc  nempe  locum  frater  fuus  Chimbil  poft  eum  rexit,  &  tempore 
mortalitatis  ibidem  iepultus,  poft  quos  Cedda  iocum  fovit. 

Vitalianus  Papa  poft  Eugenium  fedit  annos  xiv.     Hic  miiit  Eceleiiis  An-      «yy^. 
glorum  Archipr^fulem  Theodorum  Monachum  Tharfenfem. 

Bedd]  EIoc  anno  Middelangli,  ( id  eft )  Mercii,  fub  Principe  fiio  Weda 
filio  Pend^e,  myfterio  iidei  fvuit  imbuti.  Nam  ipie  Weda,  volente  Patre 
flio,  acceperat  in  conjugem  Elfledam  iiliam  Regis  Ofwi,  ea  conditione  ut 
Chriftianus  fieret,  &  eo  libentius  hoc  fecit,  quod  Alfridus  filius  Ofwi  fb- 
rorem  fuam  Ivineburgam  defponiaverat ;  unde  &  Weda  quatuor  facerdo- 
tes  de  terra  Northymbrorum,  Ced,  Adda,  Bedti,  Duma  fecum  duxerat  ad 
prajdicandum  genti  fuse,  nec  prohibuit  Penda  Rex  quin  converterent  ad 
iidem  CJinftianam  quicunque  vellent.  Hoc  etiam  anno  obiit  Honorius 
Archiepifcopus  Cantuariae,  cui  poft  annum  fucceflit  Deufdedit  ix  annos, 
quem  confirmavit  Ithamar  Prxiul  RofFeniis. 

Wilt.']  Hoc  anno  Benedidius,  cognomento  Biicop  Abbas,  &  nutricius  Be- 
da;  Presbyteri,  minifterque  Regis  Oiwi,  domum  ,  cognatos  ,  patriam  a- 
raore  Chrifti  linquens,  anno  aetatis  xxv^  Romam  adiit ,  &:  dodtior  inde 
rediit.  Itidem  vero  ufque  quinquies  Romam  vifitans,  libros,  &  reliquias 
Sandtorum  ad  Monafteria  fua,  qua;  erant  in  ripa  Wiri  fluminis,  revexit, 
artem  vitriariam  primus  ad  partes  fuas  attulit,  duo  Monafteria,  fcilicet  Pe- 
tii  &  Pauli,  fuper  ripam  Wiri  fluminis  in  gyrum  hinc  inde  conftruxit, 
quibus  utrifque  jure  Abbatis  pr^efuit ,  egregiumqne  alumnum  Bedam  fe- 
ptennera  fufcipiens,  qudad  vixit  docuit. 

WiU^  Ejus  induftriam  &  patientiam  miratur  Beda.  Induftriain  quidem, 
quod  tantam  copiam  librorum  is  &  artificUm  Angliam  advexerat ,  toto 
£vo  fuo  pene  peregrinans,  in  quo  amor  patri^e,  &  voluptas  elegantia:  afpe- 
ros  failebant  labores.  Patientiam  etiam  in  eo  miratur,  quod  in  pofTeilione 
CGenobii  Sandti  Auguftini  Cantuari;^,  ubi  per  Regem  Cantia;  Abbasfiie- 
cat  pr^sfedrus,  venienti  Adriano  libenter  ceilerit,  etiam  in  fua  abientia  fu- 
bintro4udtum  Wii*enlibus  alium  Abbatem  sequaniniiter  tulerit,  domumque 
reverfus  parilemei  honorem  communicaverit,  qirin  etiam  ipie  landem  para- 
lyli  percuiTus  etiam  tertium  Abbatem  adjunxerit. 

G  g  2  Hoc 


2g^ 


PoLYCHRONlCON  Lib.  V 


Hoc  anno  Penda  Rex  Merciorum   occidit  Bello  Annam  Regem  Ori- 
entalium  Anglorum,  pro  eo  quod  RegemKenwalcumfoverat  contraeum. 
Hoc  quoque  anno  Botulphus  Abbas  conflruxit  Monafterium   ad  Ori- 
entem  Lincolnise,  in  loco  qui  dicitur  Itanno. 
^jj-y.  Beda]  Hoc  anno  deceflit  Penda  Rex  Merciorum  cum  xxx  ducibus  extin- 

£feus,  qui  venerat  ad  partes  Northymbrorum  ut  Regem  Of^vi  deleret,  ficut 
fratrem  fuum  Ofwaldum  aliquando  deleverat,  neque  cohibuit  eum  refpe- 
<Stus  affinitatis  inter  filios  &  filias  contradia,  veruntamen  Rex  Ofwi  obtu- 
lerat  Pend»  donaria  plurima,  ut  a  finibus  fuis  recederet,  quo  nolente,  ait 
Ofwij  fi  Paganus  noftra  donaria  nefcit  recipere,  ofFeramus  ei  qui  novit; 
Vovit  igitur  Rex  Ofwi,  quod  fi  vidtor  in  bello  exifteret,  fiiiam  fuam  El- 
fledam  Deo  facraret ,  infuper  &  xii  pofTefliones  ad  conflruenda  Mona- 
fleria  Deo  daret.  Commiiro  igitur  prsiio  in  regione  Leedis  non  longe 
ab  Eboraco,  juxta  flumen  Winwed  tunc  plurimum  inundatum,  ibi.penit 
Penda  cum  xxxDucibus  fixis;  quamvis  tricies  majorem  haberet  exercitum. 
Kam  qui  gladium  evaferant  in  flumine  mergebantur.  Tunc  Alfriduscum 
patre  fuerat,  fed  Egfridus  obfes  apud  uxorem  Pend^e  tenebatur, 

Odilwald  filius  Ofwaldi  tune  cum  Penda  fuerat,  fed  feorfiim  ftetit  ut 

eventum  videret.     Hac  vi(5toria  peracSta,  Rex  Ofwi  tradidit  filiam  fuani 

vix  tunc  triennem  difcipulatui  Hildae  AbbatifTiSE,  apud  Monafterium  fii- 

um  de  Hertefeye,   quod  fonat  Infula  Cervi,  qu£e  tamen  poftmodum  re- 

xit  Monafterium  apud  StreniHialt ,    quod  fonat  finus  farri,    quod  modo 

Wliiteby  dicitur,  xxx  milliaribus  ab  Eborum  diftans,   ubi  &  ipfa  Elfleda 

poftmodum  prcefuit.     Dedit  etiam  tunc  Ofwi  pofTefHones  promifFas  fex 

in  provincia  Deirorum,  &  fex  in  provincia  Berniciorum,  ad  conftruenda 

Monafteria.     Dedit  etiam  Weds  generi  fuo  Regnum  Auftralium  Mercio- 

rum,   quod  eft  ut  ajunt  quinque  millium   familiarum,    difcretum  fluvio 

Trenta  ab  Aquilonalibus  Merciis.    fed  Weda   poft  triennium    Regni  fui 

cito  periit  proditione  uxoris  fu^.    Quo  mortuo  Mercii   rebellantes  con- 

tra  Regem  Ofwi,  erexerunt  fibi  in  Regem  Wulferum  filium  Pend£e,quem 

occulte  fervaverant,  qui  primus  omnium  Regum  Merciorum  Chriftianus 

fadtus,  Ermenildam   filiam  Erconberti  Regis  Canti»  in  conjugem    acce- 

pit,  ex  qua  Kenredum  &  Wereburgam  progenuit.     Regem  Weftfaxonuni 

Kenwalcum  apud  Asfliednum  gloriofe  devicit;    Vedtam  Infulam  fubjuga- 

vit,  quam  poftmodum  Regi  Eftanglorum  ut  Chriftianus  fieret  dedit,  cu- 

jus  &  ipfe  in  Baptifino  Patrinus  extitit ;  tandem  poft  xvii  Regni  fui  an- 

num  apud  Litchetfeldiam  fepultus  eft. 

660.      -    Hocanno  Egfridus  filius  Regis  Ofwi  defponfavit  fand:am  Etheldredam, 

quse  tamen  prius  Todberto  Comiti  defponfata  fuerat,   Qu£e  licet  bis  de- 

4>on{ata,  &  ad  implexum  jugiter  fuilfet  follicitata,  virgo  tamen  manfit,  & 

ab  Egfrido  feparata  ad  Elig  Monafteiiurn  fe  tranftulit,  &  AbbatifTa  effe- 

6ta  miraculis  corufcavit. 

66J^,  Bedd]  Ercombertus  Rex  Cantiae  obiit,  cui  fucceflit  Egbertus  filius  flms 

IX  annos.  Eo  etiam  anno  obiit  Archiepifcopiis  Deufdedit ,  unde  pari  con- 

filio  Rex  Canti^  &  Rex  Northynibrorum  miferunt  Wighardum  Papse  Vi- 

taliano,  ut  ordinaretur  Archiepifcopus  Cantuari:».     Quo  mox  mortalita- 

tis  pefte    per  Angham  tunc  graffante  cum  onimbus  pene  fuis  comitibus 

extindto ;  ordinavit  Papa  Theodorum  Monachum  Anglorum  Ecclefiis  pr^e- 

iidendum. 

Beda\  Eo  quoque  anno  fadta  eft  clades  mortalitatis  per  Britanniam,  in- 
cipiens  a  partibus  Auftrinis,  fub  qua  pefte  contigit  quod  de  Egberto 
Monacho  tunc  correpto  narratur;  Vir  quippe  ifte,  cum  fe  fentiret  mo- 
ribundum,  tempore  matutmo  clam  de  Ledtulo  egreflus  eft,  cordeque  com- 
pundro  Dominum  jugiter  exoravit,  ne  morti  tunc  daretur,  priufquam 
pr^eteritas  negligentias  plenius  diluifTet,  vovit  ad  hoc,  quod  fi  peftem  il- 
lam  eyadere  tunc  poffet,  quod  peregrinando  obiret,  quod  prseter  cotidi- 

anam 


I 


Lib.  Y.         R  A  N  U  L  P  H  i     H  I  G  D  E  N  t. 

anam  &:  canonicam  Pfalmodiam,  Pfalterium  cotidie  perfolveret,  fi  tamefi 
corporis  valetudo  non  obftaret,  &  quod  in  omni  Ebdomada  diem  unum 
cum  nod:e  fua  jejunus  tranliret.  His  completis  clam  in  ledtulo  ie  recol- 
legitj  veruntamen  ad  aliqualem  ftrepitum,  quem  recubando  concitave- 
rat,  expergefadtus  lodalis  ejus  lic  eum  alloquitur ;  Egberte  quid  fecifti  ? 
Iperabam  quod  fcilicet  ad  requiem  pergeremus  ,  tamen  quod  poftulafti 
conceirum  eft  tibi.  Unde  &  mortuo  illo  fodali,  Egbertus  pr^eiatus  ufque 
in  nonagefimum  ^etatis  annum  vitam  protelavit,  ad  priora  tamen  vota  hoc 
addidit,  quod  tribus  anni  temporibus,  in  Adventu,  in  Quadragefima,  & 
ante  Pentecoftam,  xl  diebus  continuis  in  pane  &  lacSte  tenui,  fiiblata  fiiper- 
ficie  crafliori,  jejunavit. 

Be^n]  Circa  hffic  tempora  defimdis  jamdudum  Aidano  &  Finano  Nor- 
thymb.  Epifcopis,  fucceflit  Colmannus  Scotus  per  triennium  pontificatu- 
rus ;  in  cujus  diebus  venit  Agilbertus  prseful  Weftfaxonum  ad  partes  Nor- 
thymbrorum,  ubi  &  ordinavit  Wilfridum  tunc  Ripenfem  Abbatem,  in 
Presbyterum,  Rege  Ofwi  id  rogante.  Quo  in  tempore  fa£ta  eftquseftid 
magna,  &  frequens  de  obfervatione  termini  pafchalis,  quod  non  rite  tunc 
a  Scotis  &  Britonibus  obfervabatur,  fed  ob  reverentiam  fand:orum  Pa- 
trum,  Columb^,  Aidani,  Finani,  &  aliorum  venerabilium  Patrum  tolera- 
batur,  unde  <?<  fad:a  eft  Synodus  in  Monafterio  Hildse  AbbatifTae  apud 
Streniflialt  fub  anno  Domini  dcliv,  ubi  ex  una  parte  convenerunt  Colman- 
nus  Epifcopus,  &  Hiida  Abbatiffa,  allegantes  pro  fe  quod  eorum  praede- 
ceifores  venerabiles,  patres  fandti  fuerunt ,  qui  a  xvii  luna  ufque  vicefi- 
niam  Pafcha  celebrarunt,  &  potiflime  Johannes  beatus  Evangelifta,  qui  a- 
pud  Afiam  fic  obfervabat.  At  contra  ex  parte  altera  Agilbertus  Epifco- 
pus  Weftfaxonum,  Jacobus  Presbyter  Paulini,  quondam  Eborum  Archie- 
pifcopi,  Wilfridus  Ripenfis  Abbas,  &  Alfridus  Ofivi  Regis  filius,  una  cum 
uxore  Regis,  difputante  pro  eis  Wilfrido,  qui  allegabant  pro  fe  morem 
univerfaUs  Ecclefia;,  puta  Grscise,  Italise,  Romas,  Africse,  Gallise,  prsefe- 
rendum  fbre  conftitutioni  unius  orbis  anguli ,  qui  nimirum  decreta  Sy- 
nodalia  non  noverat,  praefertim  cum  Johannes  Evangelifta  in  primitiva 
&  novella  tunc  Ecclefia  Legis  adhuc  fcita  in  multis  obfervaret,  Judaizan- 
te  tunt  Ecclefia  in  multis,  nec  ipfb  Johanne  valente  tunc  omnia  ad  ple- 
num  abradere,  ficut  legftur  de  Paulo  apoftolo  quod  Timotheum  circum- 
cidit,  quod  hoftias  in  temploimmolavit,  quod  cum  Aquila  &  Pnfcillaca- 
put  fiium  totondit  Corinthi  ad  nihil  utile,  nifi  ad  fcandalum  Judseorum 
devitandum,  quin  etiam  beatus  Johannes,  juxta  Legis  ritum,  xiv  diemen- 
fis  primi  ad  vefperam  incipiebat  Pafcha,  nil  curans  an  hoc  Sabbato  an 
alia  feria  proveniret.  At  vero  Petrus  Apoftolus,  cui  datus  eft  Ecclefiae 
primatus,  cum  poteftate  ligandi  5c  fblvendi,  fecundum  legis  traditjonem, 
quartamdecimam  lunam  primi  menfis  nafcentem  in  vefpere  plenam,  fic- 
ut  &  Johannes  expedtavit,  &  proxima  Dominica,  qu:E  illud  pleniiunium 
&  sequinodium  ufque  ad  lunam  viceiimam  primam  fequebatur,  pafcha 
celebravit.  Si  vero  Dominica  dies  in  ipia  xiv  luna  caderet,  illam  non 
obfervabat,  quia  illa  Dominica  tunc  foret  de  prxcedente  anno,  &  non  de 
novo  incipiente.  tlis  auditis  Rex  Oiwi  fubintulit,  ex  quo  vos  afferitis 
tot  &  tanta  Petro  fuiffe  a  Chrifto  collata,  tali  hoftiario  contradicere  non 
audeo,  ne  fbrfan  cum  venero  claudat  mihi  fores  Coeli.  His  didtis  aflen- 
iit  multitudo,  fed  &  Ced  Orientalis  Epifcopus  tunc  pr^efens  deinceps 
manfit  corredus.  Colmannus  tunc  Epifcopus  Northymbroriim  indignan- 
ter  receflit  ad  partem  Scotorum. 

l^n.']  Igitur  ad  terminum  fefti  pafchalis  infallibiliter  reperiendum 
iuxta  fententiam  Bedseli.  y.  de  geftis  Anglorum,  oportet  tria  obfervai^e 
&  expe6tare,  fcilicet  a;quinod:ium  vernale,  plenilunium  perfedum,  &  di- 
em  Dominicum.  Nam  ficut  in  principio  mundi  fbl  procedens  a  riiedio 
Orientis  sequinodium  vernale  fuo  pr^fixit  exortu,  deinde  fble  occiden- 

G  g  3  ^^> 


!2? 


2^8 


PoLYCHRONICON  Ll 


7". 


te,  luna  plena  fequuta  eft,  a  medio  Orientis.  Ica  omnibus  annis  fequen- 
tibus,  idem  primus  menlis  lunae  oportet  fervari,  ut  non  ante  sequino- 
(Stium,  fedvel  in  ipfb  £equinod:ii  die,  ficut  in  principio  mund:  fadiuir!  eft, 
vel  jequinodlip  tranfcenfo  plenilunium  habere  debeat.  Qnx  igitur  luna 
ante  £equmo6tium  plena  fuerit,  puta  xiv,  xv,  xvi,  vel  deinceps  exiflens, 
hasc  ad  ultimum  prascedentis  anni  menfem  pertinet.  Idcirco  ad  Pafcha 
celebrandum  habilis  non  eft.  Qu^  vero  luua  in  ipfb  £equinod:io  vel  polt 
plena  eft,  in  illa  tanquam  in  tertia  hebdomada  primi  menfis  lunaris  a 
vefpera  quarta;decim£e  diei,  ufque  ad  vefperam  vicefinicE  primiE  diei  pro- 
currente,  ubi  Dominica  dies  primum  occurrerit,  Pafcha  celebrandum  eft. 
Error  tamen  quem  in  noftro  Kalendario  ufiiali  ad  hsec  tolerat  Ecclefia, 
tantummodo  inolevit ,  quod  folftitia  &  ffiqumodlia  &  ingrellus  fblis  in 
figna  jam  circa  annum  Gratise  M.  ccc.  xx.  per  xn  dies  in  Kalendario  re- 
troceffermit.  Et  ex  hoc  proveniet,  quod  nifi  Kalendarium  noftrum  u- 
fuale  per  fubtradtionem  dierum  Bifextilium  ad  tempus  aut  alio  modo 
corrigatur,  fi  tenipus  gratis  ufque  ad  xvi  miliia  annorum  procurrerit 
Pafcha  Kalendarii  noftri  eveniet  circa  breviflimum  diem  anni.  Et  fi  fex- 
ta  feculi  setas  ad  duplum  prsdidri  numeri  fe  protenderit ,  dies  natalis 
faniSti  Johannis  Baptiftx  erit  anni  breviilima,  &  dies  natalis  Domiailon- 
giflima,  cujus  erroris  ratio  in  Almagefto  Ptolomsei  declaratur. 

JFill.']  Cohnanno  igiturNorthymbrorum  Epifcopo  de  erroneoPafchate  per 
Wilfridum  convictto,  &  ad  Scotos  ut  pra;djd:um  eft  reverfb  indignantcr, 
idem  Wilfridus,  procurante  Alfrido  Regis  filio,  ad  Archiepilcopatum  E- 
borum  eledtus  eft,  deinde  ad  GaUias  confecrandus  tranfmiffus  eft.  Nam 
Archiepilcopus  Cantuarise,  qui  eum  confecrare  debuerat,  Deufdedit  jam 
obierat.  Sub  lihs  diebus  Rex  Weftfaxonum  Kenwalcus  fuam  provinciam 
in  duas  fedes  divifit,  unde  offenfus  Agilbertus  indignanter  ad  Gallias,  un- 
de  erat  oriundus  reverfus  eft  &c.  prout  fupra  di6tum  eft  eodem  li.  c.  ij-. 
»  Wilfrido  igitur,  ut  prsedidtum  eft,   ad  Eboracenfem  Ecclefiam  eled:o, 

&  ultra  mare  apud  Agilbertum  pro  confirmatione  fua  moras  ned:ente,  Of- 
wius  Rex  prcBventus  coniilio  quartadecimanorum,  id  eft,  illorum  qui  ob- 
fervabant  Pafcha,  in  xiv  iuna,  Ceddam  Abbatem  de  Leftingai  contra  re- 
gulas  canonicas  fedi  Eboracenli  intruiit. 

Beda]  Unde  &  ipfum  Ceddam,  ut  Prseful  confirmaretur,  Cantiam  mi- 
lit ;  verum  quia  Archiepifcopus  Deufdedit  jam  obierat,  Cedda  divertit  ad 
Epifcopum  Weftfaxonura  Winam,  ut  ab  eo  ordinaretur,  affumptis  fecum 
in  fbcietatem  ordinationis  duobus  de  gente  Britonum  Epifcopis. 

Rediens  igitur  Wilfridus  de  Galliis,  cum  videret  Ceddam  loco  fui  in- 
trodu(3;um,  moratus  eft  per  triemiium  in  Cantia,  ufque  ad  adventum  Tlieo- 
dori,  ubi  Ordmes  celebravit  j  Ecclefias  confecravit ;  Puttam  in  arte  canendi 
peritum  in  fedem  Roffeniem  inftituit.  Hoc  quoque  anno  Benedi6tus  Bi- 
lcop  iecundo  Romam  adiit.  Inde  redeundo  apud  Lirinenfe  Monafteriuni 
attonfus  biennio  miUtavit.  Inde  tertio  Romam  veniens,  cum  Theodoro 
Epiicopo  &  Adriano  Abbate,  jubente  Papa  Vitaliano,  Angiiam  rediit. 
666,  Ciifa  regulus  pater  Inse  Regis  conftruxit   Monafterium    apud  Aben- 

don. 
66^,  Bedd]  Hoc  anno  Theodorus  Archiepi/copus  Cantiara  venit  vi°.  ICalend^. 

Junii,  fecundo  coniecrationis  futC  anno,  ubi  per  xxi™.  annos  menies  oua- 
tuor  pontificavit.  Hunc  virum  Monachum  Tharib  Cihcis  natum,  lecu- 
lari  &  divina  literatura  Grsece  &  Latine  inftrudlum,  annos  astatis  lxvi 
habentem,  mifit  Papa  Vitahanus  Anglis  Epiicopum,  affocians  ei  coopei-a- 
torem  Adrianum  Abbatem  ,  ne  forfan  quicquam  fidei  contrarium  more 
Grsecorum  in  Ecclefiam  Anglorum  introduceret.  Qui  mox  ut  venit  to- 
tam  Infulam  peragravit,  ordinem  red:e  vivendi  inflituit,  modum  nte  Pa- 
fcha  celebrandi  tradidit,  artem  modulandi  &  calculandi  in  Aftronojmia  fiib 
utraque  lingua  Grseca  6c  Latina,  juvante  Adriano,  fuis  Difcipnhs  infudit, 

EpiiCopos 


i 


Lib.  V.        R  A  N  U  L  P  H  I    H  I  G  D  E  N  i. 


3^ 


Epifcopos  per  loca  ordinavit,  non  rite  ordinatos  aut  amovit,  aut  curium 
rite  coniecravit. 

I{n.']  Inter.  quos  Ceddam  Epifcopum  ad  Eboracum  fedem  non  rite  con-i- 
fecratum,  led  defedtum  fuum  humiliter  recognoicentem  ab  Eboraco  amo- 
vk,  Wiliiidum  reilitiiens,  ipiluuque  Ceddam  denuo  confirmatum  Epifco- 
pum  Merciorum  petente  Rege  Wuliero  ordmavit  pra^cipiens  ut  equo  de 
csetero  veheretur. 

Bedifj  Erat  tunc  temporis  magna  cura  dod:oribus  Deo  iervire,  non  ic- 
culo,  cordi,  non  ventri.  Qiiapropter  religionis  habitus  in  magna  erat  ve- 
neratione,  ita  ut  Clericus  vel  Monachus  libenter  fuiciperetur ,  &  ab  illis 
itinerantibus  benedidtio  poiceretur,  nec  eis  alia  adeundi  vicos  cauia  fuit, 
quam  pra::dicandi,  baptizandi,  &  animas  curandigratia,  nec  ah^quas  poireffio- 
nes  ad  conftruenda  Monaiieria  niii  a  poteitatibus  oblatas  quaii  coad:i 
fuiciperent. 

Beda]  Hoc  etiam  anno  Oiwi  Rex  Northymb,  obiit,  cui  fucceilit  Egfri- 
dus  filius  iuus,  qui  regnavit  annos  xv. 

Hic  duxerat  in  uxorem  Etheldredam  reiidtam  Tondberti  principis  iVu- 
ftralium  Girwiorum,  quam  cum  per  xii  annos  conibrtem  habens,  nec  prece 
nec  precio  ad  concubitum  fledlere  polfet,  h.  Rege  licentiata  fadia  eft  San- 
(Stimonialis  apud  Coludi  iub  Aebba  Regis  Egiridi  amita,  fed  poftmodum 
apud  Hely  iadta  eft  Abbatiffa ,  ubi  femel  per  diem  manducans,  nunquam 
lineis  uia,  poib  fynaxim  uique  ad  diem  vigilans,  poit  vn"'.  annum  fuae  prseii- 
denti^e  moriens,  xvi  annis  jacuitincorrupta. 

Beda]  Hoc  anno  iacSta  eit  Synodus  Epiicoporum  fub  Theodoro  apud 
Tetford,  in  qua  itatutum  eit,  primo,  de  redta  Pafchas  obiervatione :  ie- 
cundo,  ut  nuUus  Epiicopus  alienam  parochiam  invadat.  Tertio,  ut  E- 
pifcopi  Monafteria  non  inquietent.  Quarto,  ut  Clerici  &  Monachi  paffim 
»on  migrent  abfque  licentia  Superiorum.  Qiiinto  ut  faltem  femel  in 
anno  Synodus  congregetur  in  provineia. 

Hoc  anno  ftrao;es  avium  adinvicem  confligentium  fadta  eftmao;na. 

Mar.l   Hoc  etiam  anno  Agilbertus  Weftiaxonum  Epiicopus  mdignan-      ^^j^ 
ter  receiCt  ad  partes  Gallice,  pro  eo  quod  Kenwalcus  Rex  fuam  dioecefin 
in  duas  divideret.     Cui  fubrogatus  eft  Leutherius  nepos  ejus  vii  anno- 
rum,  Rege  id  volente,  &  Theodoro  Archiepifcopo  id  confirmante. 

Egbertus  Rex  Cantise  obiit ,    cui  fucceftit   Lotharius  fiater  fuus  ari-       ^72. 
nos  XI.  , 

Kenwalcus  Rex  Weftfaxonum  obiit  xxx''.  Regni  fui  aiino,  cujusuxor 
Sexburga  pofc  eum  regnavit  uno  anno,  fed  fecundum  Bedam  fubreguli  in- 
ter  fe  Regnum  per  x  annos  diviferunt. 

Bedd]  Hoc  anno  Sandtus  Cedda  Epifcopus  obiit  apud  Lichfeid  tertio 
Epiicopatus  fui  anno,  cujus  loco  fubitituit  Theodorus  Wmfridum  Diaco- 
num  Cedda ,  quem  non  multo  poit  ob  meritum  cujuidam  inobedienti^E. 
depofuit,  &  Sexwulfum  Abbatem  de  Medehamitude  fubitituit. 

I^.']  Medehamitude  dicitur  hodie  Burgum  Sandii  Petri,  quod  qiuon- 
dam  erat  in  regione  Girwiorum.  Wmfridus  vero  ficdepoiitus  iv°.  conie- 
crationis  fu^e  anno  acceflit  ad  Monalterium  de  Barwe,  ubi  fandie  quievit. 

Bedd]  Sandtus  Erkenwoldus,  poft  mortem  Winse  iii"'.  Londonii  Epiico-  674. 
pus,  conitruxit  duo  Monaiteria,  unum  fibi  in  Southreia  apud  Infulam  Ceo- 
roti ,  quod  nunc  Certeieia  dicitur ,  xv  milliaribus  a  Londonio  ad  Occi- 
dentem  diitans,  &  alterum  forori  fu^  Ethelburgse  ad  Orientem  Londonii 
in  provincia  Eitiaxonum,  quod  dicitur  Berkinges,  ubi  ipfa  in  magna  fin- 
ditate  prasfuliit  Abbatiffa,  ad  quam  Sandtus  Adelinus  fcripiit  librum  de 
virginitate. 

fViU.]  Creditur  quod  hujus  Sanda;  virginis  orationibus  locus  ille  nun- 
quam  deitrudus  fit,  fed  aliud  Monaitcrium  de  Certeieia  per  Dahos  deitru- 
^um  eft,  quod  poftmodum  reparavit  Rex  Edgarus, 


2^0 


PoLYCHR-ONICON  Llb,  V. 

Hoc  anno  Eskwinus  ccepit  regnare  fuper  Weftiaxones,  &  regnavit  iii 
annos ,  &  pugnavit  contra  Regem  Merciorum  Wulferum  apud  Widan- 
hae£  ■ 

Quo  etiam  anno  Wulferus  Rex  Merciorum  obiit.  Cui  fucceffit  Ethel- 
dredus  frater  fuus,  regnans  xxx  annos.  Nam  Kinredus  fihus  Wulfcri  pr^ 
immatura  astate  regnare  non  poterat.  Uxor  autem  Wulferi  Ermenilda, 
moituo  marito  cum  fiha  fuaWereburga,  apud  Helyeft  attonla,  fubSancSta 
Etheldreda  Abbatifla.  Hanc  autem  Werebur^am  Sandimonialem  pra;fe- 
cit  patruus  fuus  Rex  Etheldredus  quibuldam  virginum  Monafteriis,  fcil. 
apudTrikingham,  Wedimam,  Hamburgham  ;  led  apud  primam  obiit,  apud 
tertiam  ut  ipfa  vivens  julTerat  lepulta  ftiit,  ubi  per  ccC.  ferme  annos,  uf- 
que  fcihcet  adventum  Dacorum  mcorrupta  jacuit.  Denuo  hyemantibus 
Danis  apud  Rependon  ,  fugatoque  Rege  Merciorum  Burdredo ,  Ham- 
burgenles  cives  fibi  tnnentes,  cum  feretro  corpus  beatas  virginis  continente, 
tunc  primum  in  pulverem  relblutse,  ad  Legeceftriam ,  qus  nunc  Ceftna 
dicitur,  tanquam  ad  locum  tutiffimum  contra  ftragem  barbaricam  confu- 
gerunt;  in  qua  urbe  a  tempore  Adelftani  Regis  ufque  adventum  Norman- 
norum  Canonici  Seculares,  coUatis  viciffim  poITeffionibus,  ac  deinde  Mo- 
nachi  Regulares  ad  virginis  laudes  militarunt. 

Igitur  Regi  Wulfero  tres  fuerunt  germani  ut  pr£edi(5tum  eft  ,  Weda, 
Etheldredus  &  Merwaldus,  qui  OccidentaUbus  Merciis  pra^fuit;  cui  Re- 
gina  fua  Ermenberga,  filia  Regis  CantirK  Ermenredi,  peperit  tres  filias  San- 
d:as,  Milburgam,  Mildridam,  Milgujdami  &  unum  filium  Merefin  nomine, 
magnse  landitatis  puerum. 

WtU.']  Habuit  etiam  Wulferus  duas  fbrores  fandras  Rinedridam,  &  Ki- 
nelwidam  Deo  dicatas,  quse  ambse  fepultse  funt  apud  Medehamftude,  quod 
modo  Burgum  dicitur ,  ubi  poftmodum  Sandtus  Ethelwaldus  conftruxit 
Monafterium ;  Kinefivida  quidem  ita  Regem  Offam  converterat,  ut,  poft- 
quam  ejus  nuptias  fpreverat,  Romam  cum  Kenredo  &  Egwino  WicStiorum 
Epilcopo  profedius,   Monachum  induerit. 

Beda~\  Quo  anao  Etheldredus  Rex  Merciorum  vaftavit  Cantiam  ,  6c 
Fatta  Roffenlis  Epifcopus  receffit  ad  Sexwuifum,  ^  quo  accepit  Herefbr- 
denieai  Eccieiiam ,  ubi  plus  indulfit  Ecclsfiafticis  moduiationibus,  quam 
proprio  Epifcopatui  reparando.  Quo  etiam  anno  Benedid:us  Bifcop  af- 
fiimpto  fecum  Coiff ido  Monacho,  iv".  Romam  pergens  Johannem  Archi- 
cantorem  fecum  adduxit. 

Bedd\  Hoc  anno  conlerto  gravi  prslio  inter  Regem  Northymb.  Eg- 
fridim'j  &  Regeni  Merciorum  Etheldredum  juxra  fiuvium  Trent«,  occi- 
&s  eft  fi."ater  Regis  Egfridi  Ellwinus  nomine,  utrique  Regno  amabilis,  pro 
cujws  morte  nonnuila  pecunia  data  ad  inftantiam  Theodori  Archiepifcopi 
ia^a  efl:  concordia  ■,  in  qua  pugna  quidam  miies  Egfridi  graviter  vuinera- 
tus,  dum  alTurgere  veilet,  captus  eft  ab  liominibus  Etheldredi,  qui  quo- 
ties  apud  lioftes,  aut  apud  Frilonem  cui  vendebatur,  vincuiaretur,  fbiuta 
funt  vincuia  ejus  ea  hora  qua  frater  fuus  facerdos  pro  eo  tanquani  pro 
defunCto  celebraret,  quoulque  iple  redemtxone  loiuta  ad  fi-atrem  fuum 
rediret. 

Hoc  anno  apparuit  ftelia  Cometa  per  tres  nienles  tempore  Autumnali. 
Quo  in  tempore  Rex  Eglridus  ad  inttigationem  uxoris  fiise  expuiit  Wil- 
fndum  de  Epifcopatu  Northymbrorum. 

Will.']  Cooperante  ad  hoc  Theodoro  Archiepilcopo,  qui  voiuntati  Re- 
gis  favens,  puilo  Wiifrido  inftituit  Bofan  apud  Eboracum ,  Eatam  apud 
Lindisfarum  Ecciefiam,  Tunbertum  ad  Haguftaidenfem,  Trunwinum  ad 
terram  Pidtorum  apud  Candidam  cafam. 

Mar.l  Eadhedum  vero  de  Lindefey  nuper  reverfum,  eo  quod  Ethel- 
dredus  Rex  Merciorum  provinciam  iliam  contra  Regem  Egfridum  recu- 
perayerat,  ad  Ripenlem  Ecclefiam  pofuit. 

Wili:} 


Lib.V.       Ranulphi  Higdeni. 


^4,1 


Wiil.']  Ubi  videri  &  doleri  poteft  hiimana  miferia,  quod  quantalibet 
landtitace  quis  poileat,  non  tamen  ad  plenum  mores  exuat  pervicacesj 
fiquidem  Tlieodorus  Wiltiidum  injufte,  quantum  noftra  habet  conjedtu- 
ra,  ejecit. 

Beiia]  Wilfridus  igitur  lic  expulfus,  Romam  pro  caufa  fiia  tendit*  fed 
itinerando  vencis  intcrpellentibus  Fnliam  pulius  eft,  ubi  multam  plebem 
primus  omnium  convertit,  quod  &  Willebrordus  poftmodum  implevit. 
Tandem  Romam  veniens,  coram  Agathone  Papa  auditus  &  approbatus 
eft,  6c  in  Synodo  cxxv  EpifcopOrum  ibidem  congregata  contra  errorem 
illorum,  qui  unam  in  Chrifto  naturam  &  voluntatem  dogmatizabant,  di- 
fJ3Utavit. 

IF/ll.']  Caufamque  fuam  ita  modefte  promovit,  ut  nec  Theodorum  ab 
Apoitoiica  fede  diredium  accufationibus  urgeret,  nec  tamen  innocentiam 
propriam  fludiuare  permitteret.  Dixerat  enim  Domino  Paps,  quid  eft, 
Douiine,  quod  Theodorus  in  mea  fede»  me  fuperftite,  tres  fua  audloritate, 
nie  non  aiTentiente,  Epifcopos  ordinaverit  ?  quem,  quia  ab  hac  fededire- 
6tus,  acculare  fuperfedeo,  fed  quamvis  ibidem  Wilfridus  approbatus  fue- 
rit,  rem  tamen  non  obtinuit,  obfiftente  Regis  protervia,  &  Theodori  eon- 
niventia. 

Bedd]  Propterea  Wilfridus  ad  Auftrales  Saxones  divertit,  ubi  apud  Se- 
iifeye,  quod  interpretatur,  Infula  Vituli  Marini,  Monafterium  conftruxitj 
per  V  annos  ufque  ad  mortem  Egfridi  prsedicavit,  populum  convertit: 
tum ,  quia  per  tres  annos  ante  ejus  adventum  ibidem  non  pluerat,  prima  die 
Baptifmi  fui  imber  cecidit,  terra  viruit,  homines  patrise  coUediis  retibug 
Anguillaribus  pifcari  docuit. 

Ofcwinus  Rex  Weitlaxonum  obiit,  cui  fucceflit  Kentwinus,  qui  regna- 
vit  IX  annos.  Qu,o  anno  defundto  Leutherio  Epifcopo  ilhus  provincieBj 
Theodorus  ordinavit  Heddam,  qui  fedit  apud  Wentam  xxx  annos. 

Beda  puer  nafcitur. 

Bedd]  Sanita  Etheldx'eda  Hehenfis  Abbatiffia  obiit,  cui  fucceffit  in  re-^       (j^g. 
gimine  fbror  fua  Sexburga,  Regis  Cantuarite  Ercomberti  quondam  Re- 
lidta. 

Beda]  Hoc  anno  obiit  Hilda  AbbatifFa  de  Whitby,  fexennah  languore  (J79. 
deco(5ta,  xvKalend.  Decembres,  anno  setatis  lx,  neptis  Edwini  Regis, 
mulier  quidem  fancSta,  prudens,  iiterata,  de  cujus  Monafterio  quinque  E- 
piicopi  exierunt,  fcilicet  Bofa,  Eata,  Offor,  Johannes,  Wilfridus;  incujus 
Monafterio  fuit  frater  quidam  nomine  Cedmon,  divinitus  edodtus  in  lin- 
gua  patria  facere  carmina  compundliva,  cui  nullus  alius  in  hujufmodi 
potuit  squiparari.  Nec  ipfemet  in  alia  materia  quam  asdificatoria  quic- 
quam  agere  fcivit ;  quod  illi  iic  donatum  eft,  dum  fcilicet  verecundatus 
exiffet  de  convivio,  eo  quod  ad  citharam  rogatus  canere  nefciret,  triftis 
valde  exiens  obdormidt,  cui  aftitit  quidam  in  fbmnis,  monens  ut  can- 
taret,  &  ille,  nefcio,  &  ideo  fugi,  tamen  ahus,  Canta  de  csetero  confiden- 
ter  de  rerum  principio,  a  quo  tempore  frater  ille  evigilans  fecit  mira 
poemata  quafi.  per  omnes  facr^e  Scripturse  Hiftorias. 

Henr.]  Theodorus  Archiepifcopus  coegit  confilium  Epifcoporum  &  a~ 
liorum  Do6torum  apud  Hatfeld,  ut  fciret  cujus  finguli  forent  fidei,  ficut 
ei  Papa  Agatho  mandaverat  per  Johannem  Archicantorem  fuum,  quicum 
BeneditSto  Bifcop  nuper  de  Roma  venerat,  &  huic  Synodo  interfiieraf. 
Quo  tempore  provincia  Merciorum,  quam  fblus  Sexwulfus  tunc  regebat* 
divifa  eft  in  quinque  parochias,  una  apud  Legeceftriam,  alia  apud  Wi- 
gorniam,  tertia  apud  Lichfeld,  quarta  in  Lindefeia  apud  Sideneiam,  quin- 
ta  apud  Dorceftriam.  Sed  Putta  manlit  apud  Herefbrd,  quondam  infti- 
tutus  per  Sexwulfum,  ,         , 

Ofricus  fubregulus  Mferciorum  ,  conftruxit  Monafterium  de   Glovernia.      68 lo 
Cui  prcefecit  fororem  fuam  Kineburgam.     Kentwinus  Rex  fugayit  Brito- 

H  h  nes 


PoLYGHRONICON  Lib.  V. 

lies  Occidentales  in  ore  Gladii  ufque  ad  niare ;  5c  Benedidtus  Bifcop  con- 
Itruxit  Monafterium  fandii  Pauli  apud  Girnum  in  ripa  Wiri  fluminis,  qui 
nuper,  in  alia  ripa  ejufdem  fluminis,  aliud  Monafterinm  fandti  Petri,  fuf- 
fragante  Rege  Egfndo,  conftruxerat,  cui  prsefecit  Colfi-idum. 
gg^,  Hoc  anno  Beda  puer  feptennis  traditus  eft  Benedidto  Bifcop  infbrman- 

dus.     At  ille  quinto  Romam  adiens  commifit  Bedam  Colfrido. 

Beda]  Hoc  anno  congregata  eft  Synodus  fub  Rege  Egfrido ,  afliftente 
Theodoro,  juxta  flumen  Alne,  in  loco  qui  dicitur  Twiford,  ubi  Timdberto 
de  Epifcopatu  Haguftaldenfi  depofito,  Cuthbertus  f iibrogatus  eft.  Verum, 
quia  ipfe  phis  dilexit  Ecclefiam  Lindisfarnum,  ad  ipfam  quoque  tranfiit, 
Eata  ad  Haguftaldenfem  fubftituto. 

Beda']  Ifte  Cuthbertus  primo  apud  Maiirofenfe  Monafterium  Mona- 
chus  effedius,  &  tandem  praepofitus  conftitutus ;  poftremo  in  Infiala  Farne 
anachoritice  vixit,  ubi  frequenter,  fub  tres  mortalitatis  idolatras,  frequen- 
tantes  philadteria  &  incantationes  ad  fidei  red;itudinem  convcrtebat. 

Beda]  Hoc  etiam  anno  Egfiridus  Rex  mifere  vaftavit  genteni  Scotise , 
genti  Anglorum  femper  amiciffimam,  at  ipfi  divino  invocato  auxilio,  ie- 
quenti  anno  calhde  fugam  fimulantes,  ipfum  Egfridum  aniicorum  preci- 
bus  &  difTuafionibus  nullatenus  acquiefcentem ,  cum  magna  exercitus  fui 
parte  inter  anguftias  montium  attractum  extinxerunt.  Ex  quo  tempore 
ipes  &  virtus  Anglorum  coepit  defluere.  Nam  &  Pidi  &  Scoti,  acnon- 
nulla  pars  Britonum  terras  fuas  cum  libertate  receperunt. 

^g^^  Bedo]  Cedwalla  ftrenuus  juvenis  de  regio  genere  Gewiffeorum ,    poft 

Kentwinum  mortuum,  regnavit  fiiper  Weftfaxones,  qui  fuit  filius  Kenbrichti, 
filii  Ceadds,  filii  Cuthse,  fratris  Ceaulini,  filii  Kenrici,  filii  Cerdici  ,•  qui 
ftatim  Athelwoldum  Regem  Southfaxonum  interfecit,  provinciam  ejus  ca- 
ptivavit,  Cantiam  vaftavit,  infiilam  Vedam  cepit,  cujus  quartam  partem, 
quse  eft  ccc""™.  farailiarum,  Sandio  Wilfrido  pro  Dei  amore  dedit. 

Hoc  Anno  apud  Northymb.  poft  Egfridum  extincitum,  fiicceflit  Alfri- 
dus  frater  fuus  Nothus,  quiregnavit  xviii  annis. 

gg,^.  Beda]  Lotharius  Rex  Cantuarias  moritur  ex  vulnere  quod  receperat  in 

pugna  Auftralium  Saxonum  contra  Cedwallam ;  poft  quem  Edricus  filius 
Egberti  ejus  interfedior  regnavit  uno  anno  &  dimidio  ,•  poft  quem  Regnum 
illud  fub  incertis  Regibus  aliquamdiu  vacillavit.    Donec  Whitred  legiti- 
mus  filius  Egberti  cdnfortatus,  in  Regnum  fuccederet. 
Pluvia  fanguinea  defcendit  in  Britannia. 

ggy.  Mull  frater  Regis  Cedwallas  cum  xn  militibus  in  Cantia  interemptus 

eft,  &  combuftus,  unde  commotus  Cedwalla ,  iterum  vaftavit  Cantiam , 
Sc  Sandus  Wilfridus,  juvante  Rege  Alfndo,  fedem  Haguftaldenfem  re- 
cepit.  Nam  Sandus  Johannes  Beverlacenfis  defundto  nuper  Bofa  ad  E- 
boracum  tranfierat. 

^88.  Sandus  Cuthbertus  obiit  apud  Infulam  Farne,  quam  femper  dilexerat, 

cujus  tamen  corpus  ad  Infulam  Lindisfarnum  delatum  eft,  ejufque  Epifco- 
patum  rexit  Wilfridus  anno  uno. 

ggy.  Hoc  anno  Cedwalla  Rex  Occidentalium  Saxonum,  cum  genti  {nx  tri- 

bus  annis  ftrenue  prcefuiffet,  relido  Imperio  Romam  vemt  peregrinus, 
ubi  a  Sergio  Papa  baptizatus ,  &  Petrus  vocatus ,  in  albis  adhuc  pofitus 
languore  correptus,  non  plene  xxx  annorum  exiftens,  obiit  xii  Kalendarum 
Maii,  fepultufque  in  Ecclefia  Petri,  famofo  Epitaphio  meruit  infigniri, 
unde  verfus, 

Culmen,  opes,  fobokm,  poUentia  "Regna,  triumphos,. 

Exuvias,  Proceres,  mania,  Cajlra,  lares. 
^ieque  patrum  virtus,   &  ques  congefferat  ip£e 

Cedwal  Armipotens  liquit  amore  Dei, 

-  Girald.] 


« 


Lib.  V.         R  A  N  U  L  P  H  I    H  I  G  D  E  N  i.  ^24,^ 

Girald.']  Hic  notanduin  eft  quod  iltum  Cedwalladrum  ultimum  Regem 
Britonuni  Hiftoria  Romanorum,  £c  Longobardorum,  &  BediE,  vocat  Ced- 
waliam,  fed  corrupte,  cum  iint  Brkannica;  LingUcC  ignari,  unde  &  ulti- 
nium  verfum  in  Epitaphio  prsditito  alicubi  reperitur  lic  corredtum. 

J^x  Cedivaladrus  liqidt  amore  Dei. 

Quod  autem  dicitur  baptizatus  a  Sergio  intelligendum  eft  confirmatus 
per  Sacri  Chrifinatis  inund:ionem.  Et  tunc  fuit  proprium  nomen  ejus 
mutatum,  ficut  contingit  in  confirmationibus  parvulorum.  Et  cum  effet 
Rex  Bntonum ,  tamen  didtus  eft  Rex  Occidentalium  Saxonum ,  quia  & 
iliis  fimiliter  principabatur,  cum  fint  contigni  Walenfibus  i  fed  etiam  opi- 
nionem  Walenfium,  qua  dicunt  fe  denuo  Reges  rehabere,  cum  oiTa  Ced- 
walladri  a  Roma  fuerint  reportata,  fabulofam  reputo,  ficut  &.  Hiftoriam 
Gaufridi  in  fine. 

Cedwalla^  fucceiEt  Ine  de  ftirpe  Regia,  filius  Keni"edi,  filii  Ceolwold, 
filii  Cuthje,  filii  Cuthwin,  filii  Ceaulini  &c.  &  regnavit  xxxvii  annis,  At 
tuuc  £c  ipfe  Romam  petiit,  pontificante  Gregorio,  quod_6c  multi  tuncfe- 
cerunt.  Quo  etiam  anno  Benedidtus  Bifcop  obiit  pridie  Idus  Januarii; 
cui  fucceflit  in  regimine  utriufque  Monafterii  fui  in  ripa  Wiri  fluminis 
Colfridus. 

Obiit  autem  &  Theodorus  Archiepifcopus  anno  aetatis  lxxxviii".  E- 
pifcopatus  vero  xxii  j  cui  fucceflit  Brithwoldus  Abbas,  ufque  ad  hoc  tem- 
pus  fuerant  Romani  Archiepifcopi,  fed  ex  tunc  Angli. 

Sanctus  Wilfridus  denuo  accufatas  ab  Alfrido  Rege  coram  multis  Epifeo- 
pis  ab  Epifcopatu  pulfus  eft.  Inde  Romam  appellans,  ita  coram  Johanne 
Papa  cauTam  fuam  defendit,  ut  Literas  Apoftolicas  de  fua  reftitutione  re-  c 

gilSus  Anglorum  afFerret.     Juvit  autem  multum  caufim  fuam  led:io  Synodi         ■ -iV; 
tunc  recitata,  cui  ipfe  Wilfridus  tempore  Agathonis  Papce  interfuerat,  fed 
ledtis  fuis  literis  Alfrido  Regi  diredtis,  eum  adhuc  recipere  noluit.     Inde 
ad  Regem  Merciorum  Ethelredum  divertens  recepit  ab  ipfb    Epifcopa- 
tum  Legeceftrenfium  apud  Mercios,  quoad  ufque  AIfi'idus  obdormiret. 

Beda']  Circa  hos  dies  Egbertus,  facerdos  &  Monachus,  qui  dudum  tem- 
pore  mortalitatis  precibus  &  votis  mortem  evaferat ,  cum  jam  circumna- 
vigata  Britannia  Germanicam  gentem  convertere  difpofuiifet,  fiiperna  illi 
Oracula  &  opera  reftiterunt.  Nam  navis,  quam  ad  illud  iter  prsepara- 
verat ,  fubita  tempeftate  quaffata  eft,  At  tunc  quidam  de  fratribus  fuis 
per  vifum  monitus  dixit  Egberto  quod,  vellet,  noliet,  oporteret  eum  ad 
Monafteria  Sandti  Columbse  redire,  eo  quod  aratra  illorum  non  red:e  in- 
cederent.  Unde  &  ipfe  mifit  Willebrordum  cum  xii  Comitibus  ad  par- 
tes  Germanise,  qui  ope  Ducis  Francorum  Pipini  fenioris,  qui  citeriorem 
Erifiam  nuper  fubjugaverat,  multos  ad  fidem  convertit,  &  tandem  aud:o- 
ritate  Sergii  Papse  roboratus,  Trajedtenfi  Ecclefise  Epifcopus  eft  deftina- 
tus,  quam  xl  ferme  arniis  nobiliter  rexit,  &  poft  ibidem  fepultus  efL 

Defundo  OiForo  Widtiorum  Epifcopo  fucceflit  Sand:us  Egwinus,  qui       (J92. 
citopoft,  annuente  Rege  Ethelredo,  Monafterium  de  Evefliam  conftruxit. 

Eo  quoque  anno  Cantuarienfes  pace  fadta  cum  Ine  Rege  Weftfaxonum       6^$. 
tria  millia  librarum  pro  morte  Mul  fi-atris  Cedwall  dederunt. 

Beda]  Unde  rogatu  Ducis  Pipini  Sandtus  Willebrordus  genere  Anglus      6^s. 
a  Sergio  Papa  genti  Frifbnum  eft  Archiprsful  deftinatus. 

Northimbrenfes  occiderunt  Oftridam  uxorem  Ethelredi  Regis  Mercio-      6^6> 
rum,  qu£e  fuit  filia  Ofwi. 

tFill.']  Hoc  anno  Guthlacus  Confeffor,  anno  setatis  xxiv".  pompis  abre- 
nuncians  fsecularibus  &  armis,  Monafterium  Repondonii  adiit,  ibique  fub 
AbbatiiTa  Alfrida  tonfuram  &  habttum  recepit  clericalem,  deindeiii".  poft 
hoc  anno  ad  Infulam  de  Croulond  tranfiit,  ubi  anachoriticeecepit  vivere, 

H  h  2,  miracuUs 


244- 


PoLYCHRONICON  Lib.  V- 


niiraculis  corulcavit,  poteftatem  magnam  fuper  immundos  fpiritus  accepit, 
adeo  quod,  ficut  vulgus  tradit,  eos  ^Edificia  conftruere  cogeret,  &  quendam 
talem  Ipiritum  in  olla  bulliente  includeret ,  ad  cujus  corpus  sedificatur 
Monafterium,  inter  tot  bellorum  turbines ,  inter  tot  temporum  volubili- 
tates,  nufquam  deletum.  Ibi  quiefcit  Neotus  Confeffor,  beati  quondam 
Erkenwoldi  Dilcipulus,  &  quamvis  locus  ipfe  de  Croulond  non  poffit  nifi 
navigio  adiri,  nunquam  tamen  pene  loco  defunt  hofpites. 
(jp7.  Beda]  Hoc  quoque  anno  contigit  in  Britannia  id  memorabile  ad  exci- 

tationem  viventium  de  ftatu  animae,  quod  quidem  Brichtwoldus  nomine 
aliquamdiu  mortuus  ad  vitam  furgens  multis  narravit,  unde  &  ftatim  fub- 
ftantiam  fiiam  in  tres  partes  divifit ,  quarum  primam  fubftantiam  uxori, 
iecundam  liberis  fuis,  tertiam  fibi  refervavit,  quam  &  pauperibus  mox  di- 
ftnbuens  in  Monafterio  Mailrofenfe  finivit. 

Hoc  etiam  anno  Beda  Monachus  gradum  Diaconatus  k  beato  Johanne 
Eborum  Epifcopo  fufcepit,  &  cito  poft  vitam  Sandti  Cuthberti  Oratione 
Rethorica,  &  dulcedine  metrica  extulit. 

Bedd]  Circa  hsec  tempora  venit  Britanniam  Arnulphus  quidam  Galha- 
rum  Epifcopus,  qui  locorum  facrorum  gratia  Jerufblimam  venerat,  6c  ki- 
ftrata  tota  terra  promiffionis,  Damafcum,  Conftantinopolim,  Alexandriam; 
multafque  maris  Infiilas  adierat,  patriamque  navigio  revertens,  vi  tempe- 
ftatis  ad  Occidentalia  Britannia;  htora  appulfus  elt,  ubi  Chrifti  famulum 
Adamnanum  Abbatem  Hienfis  Infulse  docuit  de  mirabilibus  facrorum  lo-" 
corum,  &  ipfe  mox  audita  in  Ubrum  redegit,  quem  Regi  Alfrido  legendum 
tranfrnifit. 

1^^  Ex  eo  libro  videtur  Beda  fumfifle ,  quod  poftea  de  locis  facris 
tradidit  tam  patenter. 

703.  CH^o  tempore  Etheldredus  Rex  Merciorum  relido  Regno  temporali 
apud  Bardeney  eft  attonfus,  cui  fucceffit  filius  fratris  fui  Wulferi  v  ann. 

704.  Qijo  tempore  obiit  Hedda  Wentanus  Prseful,  poft  quem  Parochia  illa 
divifa  eft  in  duas.  Nam  Brichtelinus  Archiprseflil  pofuit  Danielem  apud 
Wentam ,  &  Sandtum  Adelinum  Abbatem  de  Maltebi ,  id  eft ,  Malmef^ 
bury,    pofiiit  apud  Shirburn. 

Will.  ]  Eo  quoque  anno  obiit  Sexwulflis  Merciorum  Epifcopus ,  poft 
quem  Hedda  tenuit  Lichfeld,  Wilfridus  Legeceftriam  .-  fedpoft  biennium, 
mortuo  Alfi'ido  Northymbrorum  Rege,  rediit  Wilfiidus  ad  fedem  fuam 
Haguftaldenfem  ,  per  quatuor  annos  pontificaturus.  Et  tunc  Hedda  te- 
nuit  ambas  Dioecefes,  viz.  Lichfeld  &  Legeceftre. 

7oy.  EIoc  anno  obiit  Rex  Alfridus  apud  DrifFeld,   cui  fiicceffit  Ofredus  fi- 

lius  fuus,  puer  odto  annorum,  qui  regnavit  xi  annis. 

706.  Conftantinus  primus  Papa,   Reges  Britannorum   Kenredum  6c  OfFam 

Monachos  totondit. 

Venerabihs  Beda  xxx".  setatis  anno  gradum  Presbyteratus  a  Sandto  Jo- 
hanne  Eborum  fufcepit,  a  quo  tempore  coepit  fcribere  libros,  commenta- 
rios,  &  expofitorios,  ufque  ad  xxix'".  poft  hunc  annum.  Inter  quos  Hi- 
ftoria  Anglorum  quafi  ultima  fuit. 

708.  Beda]  Kenredus  Rex  Merciorum,  relid;o  Regno  fiio  Cokedo,  filio  pa- 

trui  fui  Ethelredi,  Romam  ivit  una  cum  OfFa  filio  Regis  Eftfaxonum,  & 
Egwino  Epifcopo  Wid:iorum,  ubi  Monachus  attonfus  obiit.  Egwino  vero 
de  Roma  epiftolam  privilegii  ad  munimen  Monafterii  fui  de  Evefliam  domi 
fecum  ferente. 

Colredus  filius  Etheldredi  fiicceffit  Kenredo,  &  regnavit  ix  annis.  Hic 
tranftulit  primo  de  fub  terraapudHamburgum  corpus  Sandise  Wereburgse 
virginis,  quod  ix  annis  jacuerat  incoruptum,  &c  diu  duravit,  ufque  ad- 
ventum  Danorum. 

jQ^^  Beda]  San(5tus  Aldelmus  Shirburnenfis  Pr^fiil  obiit,  quem  fepelivitEg- 

winus.    Hic,  Regis  Ine  nepos  ex  fratre  Kenten,   fuit  yocatus  Aldelinus , 

quia 


Lib.  V.  R  A  N  U  L  P  H  I    H  I  G  D  E  N  I.  ^^f 

9uia  fenex  Almus  vel  vetus  Galea,  literis  Graecis  &Latinis  optime  inftru- 
d:us,  Muiic£c  artis  intlrumenta,  quae  vel  fidibus,  vel  aliis  geueribus  excer- 
centur,  habitu  &  ufii  tenuit.  Monachus  cjuidem  pi-imum,  deinde  Sacer- 
dos  &  Abbas  in  Meldunenli  Coenobio,  id  eil ,  Mahnesburienfi  efFed;us 
hoc  libi  indixit  Martyrium,  ut  quando  carnis  lentiret  incentiva,  virginem 
pulchram  in  fuo  ftratu  tam  diu  fecum  retineret,  quouique  Pialterium  ck 
ordine  diceret.  In  leptimana  Sabbati,  accurrentibus  ad  urbem  mercatori- 
bus,  inltanter  fundebat  verbuni  Dei.  Ejus  tandem  fama  incitatus  Sergius 
Papa  Sandtus,  Apoilolicus,  eum  ad  fe  aicivit  literis  &  epifloiis.  Qui  Ro- 
mam,  quam  diu  videre  concupierat,  tandem  cum  veftibus  facerdotaiibus , 
quas  fecum  iemper  detulit,  aliquando  adiens  in  Laternenii  Eccleiia  corani 
Papa  celebravitj  ubi,  dum  die  quadam  poil  MifFani  miniitris  fuis  retro  fe 
caiiilam  fuam  porrigere  crederet,  afFuit  ftatim  bajulus  fblaris  radius,  ubi 
alius  defiiit  carnahs  femulus,  &  diu  portavit  infulam,  quse  adhuc  deco- 
i-at  Meldunenfem  Eccleiiam.  Quo  in  tempore,  infemato  viro  Apoftolico 
de  procreatione  cujufdam  fpuria;  prolis,  adiurat  Aldelmus  ix  dierum  pue- 
rum,  ad  baptizandum  fibi  oblatum,  ut  fi  Sergius  Papa  eum  genuerit,  ibi 
lecognofcat,  refpondit  infans  Papam  immunem  ibre.  Tandem  cum  mul- 
tis  privilegiis  domum  rediens,  fcripfit  egregios  libellos,  viz.  de  virgini- 
tate,  de  termino  Pafchali,  de  Veteris  ac  Novi  Teftamenti  floribus,  de 
charitate,  de  infeniibilium  rerum  natura,  de  regulis  pedum  metricorum, 
de  methaplafmo,   de  metrico  dialogo. 

Manfit  autem  Abbas  in  Meldunenii  Coenobio  xl  annis,  poftmodum  per 
quatuor  annos  ffcetit  Epifcopus ,  quo  in  tempore  alium  Abbatem  nequa- 
quam  fibi  erexerant  fratres  fui,  fed  ipfum  mortuum  fepelivit  fuperveniens 
Pr^ful  Egwinus ,  divino  ut  creditur  admonitus  oraculo  ,  cujus  locum  & 
thecam  multuni  coluit  poflmodum  &  ornavit  beatus  Prseful  Dunftanus , 
conferens  organa  &;  tintinnabula,  reliquias ,  &  oi'namenta,  qua;  ne  de  loco 
perperam  tollerentur,  adiecit  Anathema,  fic  infcribens ;  Organa  do  Sand:o 
Dunitanus  Pra^ful  Aldelmo,  perdat  Iiic  seternum,  qui  vult  haec  tollere  Re- 
gnum.  Item  in  Hydria  aquatica  iic,  Hydriolam  hanc  fundi,  Dunitan  man- 
daverat  Archiprseful ,  ut  in  Templo  Sand:o  ferviret  Aldelmo.  Item  in 
campanula  refedtorii  fic  inicripiit :  Elyiiam  coeli  nunquam  conicendat  ad 
aulam,  qui  furat  hanc  nolam  Aldeimi  fede  beati. 

Circa  hunc  annum  obiit  Sanitus  Wilfridus,  in  cujus  tumulo  tales  ver- 
fus  funt  infcripti. 

Wtlfridus  SanBm  meritis  &  nomine  dignm 
MaBattis  multls  per  fmcula  longa  periclis. 
§luindecies  ternas  pojiquam  egit  Epijcoptis  annos 
"Tranfit  ^  gaudens  ccelejlia  E^gna  petivit, 

Bedd}  Hic  puer  acris  ingenii  xiv.  setatis  anno  Monafterium  Lindisfer- 
nenfe  petiit,  ubi  pofl  nonnulla  Regularis  &  Eccleiiaiticse  Dodtrinae  rudi- 
menta  comprehenia,  cum  deprehenderet  qusedam  non  rede  k  Scotis  ob- 
fervari,  Rom.am  tetendit ,  ut  perfe<5tius  doceretur.  Ibi  nempe  didicit  ^ 
Bonefacio  Archidiacono  quatuor  Evangelia ,  compotum  Paich^ ,  &  alia 
ufui  Eccleiise  neceifaria.  In  redeundo  maniit  cum  Aliino  Lugdunenii  E- 
pifcopo  per  tres  annos ,  donec  per  Batildem  Reginam  necaretur.  Inde 
Britanniam  rediens ,  terram  ad  conftruendum  Monafterium  in  Ripun  i 
Rege  Oiwi  recepit,  ubi  &  Sacerdos  ab  Agilberto  ordinatus  eft,  poft  hoc 
finita  controveriia  de  Pafchali  termino,  Eboraceniis  Epifcopus  eledtus  eit  &c. 
ut  fupra.  Ei  tamen  defundo  fucceffit  Acca  Presbyter  fuus  apud  Hagu- 
ftaldenfem  Eccleiiam. 

Beda']  Hocannoobiit  Adrianus  Sandi  Petri  Abbas  &  cooperator  Theo-       7I0, 
dori  Archiepifcopi,  cujus  difcipulus  &  fuccefTor  fuit  Albinus,  de  quo  infra 
fcribitur.  H  h  5  Eo 


24^6  PoLYCHRONICON  Lib.  V. 

Eo  quoque  tempore  Naitanus  Rcx  Pidtoruin,  milit  legationem  ad  Col- 
fridum  Abbatem  Monafterii  Girwienfis,  ut  inftrueretur  de  vera  Pafchse 
obfervatione,  &  de  modo  Ecclefiaftica;  tonfurse ,  qui  refcripfit  inter  cse- 
tera,  quod  in  oblervatione  Pafchse  tres  regulse  funt  obfervandae,   e  quir 
bus  du£e  in  Lege  Moyfi,  tertia  de  Evangelio  per  inftitutionem  Apoftoh- 
cam  continentur,  viz.  ut  primo  menfe  anni,  &  tertia  ejufdem  menfis  heb- 
domada,  ideft,  a  xv'.  die  ufque  adxxi"".  fieri  debeat  Pafcha,  &  etiam  quod    | 
in  ipfa  tertia  hebdomada  dies  Dominica  debeat  expediari,  ita  computan-    • 
do,  quod  non  xiv  dies,   fed  vefpera  ejus,  id  eft,  xiV.  luna,  quae  eft  ini- 
tium  tertise  hebdomadse,  &  nox  xv==.  lunse  debeat  expedtari  fecundum  i'^. 
Num.         Numerorum,  Profe(3:i  igitur  de  RamefTe  xv'.  die  primi  menfis,  altera  die  fe- 
33,  3,         cerunt  phafe  Domino.  Et  itaprotendi  debet  ufque  ad  vefperam  xxi  diei, 
Quod  fi  pofTet  fieri  ut  femper  in  xv  die  primi  menfis  dies  Dominica  oc- 
curreret,   uno  femper  eodemque  tempore  cum  antiquo  populo  Dei,  licet 
diverfb  facrorum  genere,   Pafcha  pofTemus  celebrare.     Per  a;quino<3:ium 
autem  vernale  inveniri  poteft,  quis  menfis  anni  primus  vel  ultimus  fuerit  -, 
Iblet  autem  sequinodrium  vernale  fecundum  Orientales,  &  fecundura  M- 
gyptios  XII  Kalendarum  Aprilis  provenire,  quod  &  nos  horologica  infpe- 
Etione  probavimus.     Qusecunque  igitur  kina  five  xiv  five  xv  ante  £equi- 
nodiium  plena  eft,  ad  prascedentis  anni  noviffimum  pertinet  menfem.    I- 
deoque  Pafchate  celebrando  habilis  non  eft.     Quae  vero  in  ipfb  oequino- 
dtio,    vel  poft  sequinodtium,  fuum  habet  plenihinium,  quemadmodum  in 
principio  mundi  fad:um  eft,  in  ea  luna,  ubi  Dominica  dies  primo  occur- 
rerit,  Pafcha  celebrandum  eft. 
714.  Qpo  anno   Sandtus  Guthlacus  Anachorita   apud  Crouland  obiit.     Et 

Ine  Rex  Weftfaxonum,  &  Colredus  Rex  Merciorum,  pugnaverunt  apud 
Wodenesburgh,  ita  acriter,  &  utrique  infeliciter,  ut  nefciretur  cui  clades 
deteftabilior  provenerit. 
71  j",  Hoc  anno  Rex  Etheldredus,  poftquam  xxx  annis  fuper  Mercios  regnaffet, 

5c  XIII  armos  apud  Bardeney  Monachus  fuiffet,  obiit.  Et  Colredus  filius 
ejus  Rex  Merciorum  obiit,  &  apud  Lichfeld  fepelitur ;  poft  quem  Ethei- 
baldus  confbbrinus  fiius,  id  eft,  pronepos  Pendse,  ex  parte  fratris  Alivii 
fucceflit,  ac  ficut  Guthlacus  confeffor  pra^dixerat,  xl  annis  regnavit.  Hic 
nempe  xviii°.  anno  Regni  fui  villam  de  Somertona  obfedit  &  fubjugavit, 
Northimbriam  deprsedavit,  Walenfes  devicit :  fed  anno  Regni  fui  xxxvii". 
devijStus  eft  a  Cuthredo  Rege  Weftfaxonum ,  &  ultimo  anno  Regni  fui 
occifus  eft  a  gente  propria  apud  Secandon.  Ifte  aliquando  per  Cartam 
fuam  fecit  Ecclefias  &  Monafteria  Regni  flii  libera  a  publicis  vedtigalibus 
&  operibus,  prseter  conftrudtiones  arcium  &  pontium,  quse  nulli  relaxari 
poterunt. 

Vir  quoque  Domini  Egbertus  de  gente  Anglorum  Sacerdos  &  Mona- 
chus,  quidudum  cladem  niortalitatis,  ficut  prstadtum  eft,  precibus  fuis 
evaferat,  plures  Scotise  gentis  provincias,  &  prasfertim  Hienfes  Monachos 
ad  veram  Pafchse  obfervantiam,  &  ad  Ecclefiafticam  tonfiiram  pia  devotione 
convertit.  Quo  etiam  anno,  tefteBeda,  multi  Anglorum  Romam  pergere 
petierunt.  Inter  quos  Venerabilis  Colfiidus  Abbas  Girwienfis  apud  Lin- 
gonas  Burgundiae  obiit,  anno  setatis  lxxiv".  qui  inter  alia  donaria  Eccle- 
fis  beati  Petri,  cuipr^fuit,  mifit  pandedten  de  tranflatione  Sand:i  leronimi 
ex  Hebrxo  in  Latinam  linguam  verfum. 
■^16.  Will.~\  Hoc  anno  obiit  Sandius  Egwinus  tertius  Widtiorum  Epifcopus, 

qui  aliquando  peccatorum  juvenilium  confcius,  pedes  fuos  vinculavit,  cla- 
ves  compedum  influmine,  quod  dicitur  Avena,  projecit,  palamque  dixit 
tuncdemum  depeccatisfe  fore  fecurum,  quando  compedes  fui,  autdivina 
virtute  aut  illis  clavibus  forent  referati;  fic  quoque  vinculatus  Romam  pro- 
fedtus  eft,  campanx  Urbis,  ut  fertur ,  in  ejus  adventu  per  fe  fbnuerunt , 
cum  muminentis  £c  priyilegiis  Ecclefi^e  fu;^  revertitur,   ac  dum  in  mari 

Britannieo 


Lib.  V.       R  A  N  U  L  P  H  I     H  I  G  D  E  N  I. 

Brkannico  navigaret,  pifcis  pergrandis  in  puppim  Pr^Efulis  faliit,  iri  cU- 
jus  jecore  clavis  reperta  eft,  qu^e  compedes  illius  referavit. 

Ingils  ii'ater  Ine  Regis  Weitlaxonum  obiit,  quorum  fbrorcs  fuerunt  Sandla 
Quenburga,  &  Sandia  Cutburga,  qu^e  Monafterium  Virginum  apud  Wyn- 
burnam  conflruxit ;  hanc  fane  Aifndus  Rex  Northymbrorum  in  conjuo-em 
habuit,  fed  ante  finem  vits  ambo  pro  Dei  amore  carnali  copulje  renun- 
ciaverunt.  •■ 

Beda]  Conredus  Rex  Northymbrorum  moritur,  Ofricus  fucceilit. 

SancStus  Johannes  Epifcopus  Eborum  xxxiii".  Epifcopatus  fui  anno  obiit      74 i. 
apud  Silvam  Deirorum,  id  eft,  Beverlacum,  fepultusin  PorticuMonaflerii„ 
Qui  in  primis  annis,  fir  potiflime  in  xl\  converfatus  efl  in  oratorio  San- 
dii  Michaelis,  apud  Haguitaldenfem  Ecclefiam,  non  longe  k  flumine  Tyne, 
in  monte   feptentrionali  ejufdem  loci ,  qui  Anglice  vocatur  Hernefliow , 
Latine  Mons  Aquilse ;  deinde  apud  Bevetiacum  obiit.     Qui  locus  diftat  ab 
Eboraco  ad  Orientem  xxiv  milliaribus,  quafi  locus  vel  lacus  Caftorum,  fic 
didus  a  Cafloribus,  qui  olim  de  Hull  ibi  vicina  confluere  folebant,    ubi 
beatus  Johannes  conftruxit  unam  Ecclefiam  in  honore  beati  Nicholai,  & 
alium  in  honore  Sandti  Johannis  Baptiftse  in  colle  ad  Refedtorium  fi"a- 
trum  >  cujus  loci  immunitas  ad   magnam  prserogativam  excrevit ,  ita  ut 
non  admittat  duellum  aliquorum,  fed  qui  accu^tus  fuerit  fbla  fe  manu 
purget,  ScEccIefia  ufque  ad  certum  procindium,  contra  cujufcunque  im- 
petitionem ,  loci  privilegium,  immunitatem  prseflat  confagientibus. 

Beda]  Huic  Johanni  fucceffit  Wilfiidus  facerdos  fiius  praefidens  pene 
sxx  annis. 

J^.']  lile  vocatur  Wilfridus  junior,  &  tranfcendit  tempora  Bedse.  Nam 
tres  fuerunt  Wilfridi  famofi,  fcilicet  Wilfridus  primus  &  major,  qui  ter 
Romam  adiit,  de  quo  fupradidtum  eft,  alius  Wilfridus  junior,  qui  Johanni 
in  Eboracenfi  fede  fucceffit ,  tertius  Widtiorum  Epifcopus ,  qui  Egwino 
(iicceffit. 

WiH.']  Rex  Ine,  ficut  Aldelmus  ei  aliquando  confuluerat,  conftruxit  Mo-  7^4, 
nafterium  apud  Glaftoniam,  quod  fplendide  duravit,  ufque  ad  tempora 
Dacorum:  fed  poftmodum  opeDunftani  fub  Regibus  Edmundo  &  Edgaro 
egregie  reparatum  eft,  &ornatum,  ufque  adventum  Normannorum  :  caete- 
rum  ex  tunc  nefcio  quo  infbrtunio  femper  peffimis  eft  intradium  laboribus. 
Quin  etiam  Abbates  loci  rerum  gloria  elati  tyrannos  fe  exhibent,  fbris 
tumidi  fed  invalidi,  intus  crudeles  &  incommodi,  quod  potiffime  liquebat 
tempore  Abbatis  Thurftini. 

^.]  Illuc  tranflata  funt  offa  Sandtorum  Hildae  AbbatifFse,  Colfridi  Ab- 
batis  Girwienfis,  aliqua  offa  Aidani  Epifcopi,  quae  advexit  Rex  Edmun- 
dus,  dum  effet  in  expeditione  contra  Scotos.  Quiefcit  etiam  ibideiii 
Sand:us  Patricius  fecundus  Hiberniae  Abbas,  &  Confeffor,  qui  tefte  Mar- 
tyrologio,  quod  die  Sandi  Bartholomsei  legitur,  dum  Hibcrnicos  conver- 
tere  non  potuit,  Hiberniam  deferens  Glaftoniam  adiit,  ubi  &  obiit  die 
Sand:i  Bartholomsei  Apoftoli. 

Beda]  Wightredus  Rex  Cantise  obiit,  &  Thobias  RofFenffs  EpifcbpuSj,       j^S. 
qui  ita  Graecam  &  Latinam  Linguam  noverat  ut  propriam. 

JVtU.]  Rex  Ine,  commendato  Regnofuo  Ethelardo  cognato  fuo,  Ro-  73^, 
mam  profedus  eft.  Qui  primus  omnium  Regum  Denarium  ex  finguhs 
domibus  Regni  fui  beato  Petrb  fertur  conceffiffe,  quod  diu  ab  Anglis  Ro- 
mefcot,  Latine  vero  Denarius  Sandi  Petri  vocatur.  Gui  peregrinationi 
Uxor  Regis  Ethelburga  occafionem  prsebuit  in  hunc  modum.  Dum  enim 
ipfa  crebro  fuafifTet  viro  fuo  ut  faltem  in  extremis  vitae  annis  valefaceret 
rebus  mundanis,  nec  proficeret,  aftu  tandem  vincere  tentavit.  Cum  eninr 
aliquando  apud  urbem  Regiam  ambo  Regales  luxus  explicuiffent ,  pofl 
triduanum  eorum  receffum,  villicus  urbis  ex  Reginse  fiaafu  &  confcientia, 
palatium  quanta  potuit  deformitate»  fimo  pecudum ,   &  aggere  ruderum 

foedavit;» 


s^ 


2^8 


PoLYCHRONICON  Llb.  V. 


fbedavit ,   &  in  led:o  ubi  Rex  cubaverat  porcam  noviter  enixam  coUoca- 
vit.     Regina  tunc  uxoriis  deliramentis  viram  exoravit,  ut  illuc  unde  abie- 
rant  pedem  referant.     Quo  impetrato  Rex  vidit  locum  iardanapalicis  de- 
liciis  parem,   fceda  decoloratione  tunc  deformem.     Tunc  ilia  occafione 
aucupata  ait,  ubi  qucefb,  mi  Domine,  funt  modo  illa  aulsea  fidonicis  fiiccis 
ebria  .>  ubi  nunc  paralitorum  difcurrens  petulantia  ?  ubi  modo  illa  exqui- 
fita  gulje  lenocinia  >   nonne  omnia  tianfierunt  ?  fic  Domine  defiuent  car- 
nes  noflrie,   quse  modo  nutriuntur  in  croceis.     His  inflexus  maritus  poft 
triumphales  bellorum   manubias,  tradito  nepoti  Regno,   Romam  adiit, 
ubi  non  pubiicis  vultibus  expofitus   crimen  depofbit,  fcd  plebeio   cultu    j 
amidtus  inter  mendicos  confenuit.     Regina  vero  Etelburga  ad  Berkingam    | 
Monailerium  feceffit ,   ubi  fbror  ejus  Abbatiffa  fuerat.     Sed  &  ipfa  pofl-    1 
modum  Virginibus  illis  praslata  beato  fine  quievit. 

Ofricus  Rex  Northymbrorum  poft  xi"".  annum  Regni  fui  obiit.  Cui 
fuccefTit  Colwulfus,  ix  annis  regnavit ,  ad  quem  Beda  fcripfit  Hiftoriam 
Anglorum. 

Btiia]  Quo  anno  duse  ftellae,  Cometse  horribiles,  circa  folem  apparue- 
runt,  per  duas  piene  hebdomadas,  quarum  una  mane  praecedebat,  altera 
vefpere  fblem  fequebatur ,  protendentes  quafi  ardentes  faculas  verfus  A- 
quilonem,  dirse  cladis  prsefagae ,  nam  tunc  gravis  Saracenorum  lues  Gal- 
liam  premebat. 

Beda]  Hoc  anno  Brightwoldus  Archiepifcopus  Dorobernias  obiitj  cui 
fucceffit  Tadwinus,  confecrantibus  eum  Epifcopis  Londonienfi,  Wentano, 
&  Roffenfi. 

Hoc  etiam  anno  provincise  Auflrales  ufque  ad  confinium  Humbrs  flu- 
minis  Regi  Merciorum  Ethelbaldo  fubjedt^  erant ;  Pidti  &  Scoti  cum  An- 
glis  pacem  habebant.    Britones  partira  fui  juris,  partim  fervitio  Anglo- 
rum  mancipati  funt. 
7^2.  Tadwinus  Dorobernise  Archiepifcopus  obiit ,  cui  fucceffit  Nothelinus 

Londonienfis  Prseful.  Eoque  anno  Alwinus,  qui  &  Wor  dicebatur,  Lichfei- 
dienfis  Epifcopus  obiit.  Quo  defimdto  Witta  ordinatus  eft  apud  Lich- 
feld,  Totta  apud  Legeceftriam ,  Eata  adhuc  apud  Dorceftriam  perdu- 
rante. 

7^.]  Quo  anno  obiit  Venerabilis  Beda  Presbyter,  qui  vii".  setatis  an- 
no  traditus  eft  Benedidio  Bifcop  Abbati  Girwienfis  Monafterii  educandusj 
&  inftruendus,  ac  deinde  Colfi-ido  poft  mortem  ejus  Abbati  &fuccefrorii 
xix".  aitatis  anno  ordinatus  eft  a  Johanne  Eboracenfi  Epifcopo  in  Diaco- 
num,  6c  xxx°.  in  Sacerdotem,  quo  quidem  anno  incoepit  fcribere,  ficque 
cundtum  vitae  tempus  in  eodem  Monafterio  peragens,  meditandis  fcriptu- 
ris  &  exponendis  operam  dedit,  atque  inter  obfervantiam  difciplinae  re- 
gularis,  &  cotidianam  in  Ecclefia  cantandi  curam,  aut  difcere,  aut  docere, 
aut  fcribere  dulce  duxit,  lxxviii  libros  edidit,  quos  in  fine  hiftorise  fiiae 
Anghcanae  enumerat.  Hlc  fiiccumbit  ingenium,  deficit  eloquium,  fijffici- 
enter  admirari  hominem  a  fcholaftico  exercitio  femotum,  fub  tantillo  vitae 
Ipatio,  tam  fbbrio  fermone,  tanta  elaboraffe  volumina;  ex  quibus  conji- 
cio  quod  nunquam  Romse  fiiit,  quamvis  aliqui  contendant  eum  Romam 
iviffe  ut  libros  fuos  Ecclefiafticae  convenire  dodirinse  praefens  affereret, 
vel  fi  refultarent,  Apoftolico  nutu  corriperet :  fed  quod  caecus  ad  praedican- 
dum  obambularet,  quod  ad  prjedicandum  lapidibus  tanquam  hominibus  per 
iamulum  fraudulenter  fit  addudlus,  quod  vocem  lapidum  refpondentium 
Amen  audiret,  quod  Romam  ter  ierit,  &  tria  R.  &  tria  F.  fcripta  inve- 
nerit  &  expofiierit ,  in  nullis  authenticis  literis  invenitur  exaratum.  Fuit 
autem  fecundum  quofdam  talis  fuperfcriptio,  R.  R.  R.  F.  F.  F.  &  talis  ex- 
pofitio,  Regna  Ruent  Romas,  Ferro  Flammaque  Fameque. 

WtU.']  Conftat  tamen  Bedam  per  Epiftolam  Sergii  Paps  Colfi-ido  Ab- 
bati  tranfrnifTam  invitatum  fuifTe  ut  veniret,  ad  enodandum  aliquas  nuper 

emerfas 


45) 


Lib.  Y.         R  A  N  U  L  P  H  I     H  I  G  D  E  N  I. 

enierlas  qusftiones,  ubi  adveitendum  eft  quanti  penfiis  fit  ille  k  curia,  quo 
Romana  rublimitas  ad  elucidandas  qua^ltiones  indigeret,  quanti  6c  penden- 
dus  fit  a  uobis  ex  modo  vivendi  &  docendi.     Non  enim  poterat  fervire 
vitiis,  qui   mentem  fuam  fic  confumeret  in  fcripturarum  expofitionibus.    ' 
Ejus  tamen  puritas  multum  patuit  in  ejus  exti-ema  diilblutionc,  fiquidem 
VII  continuis  hebdomadis  inftigatione  ftomachi  cibos  naufeans ,   angufto- 
que  fufpirio  halitum  trahens,  non  tamen  literalium  ftudiorum  operam  re- 
jecit,  fcd  cotidie  inter  debitum  plafmodi^e  penflim,  Difcipulos  in  lecStio- 
nibus  &  quieftionibus  edocuit,  Evangelium  Johannis  lingua  Angiica  intel*- 
pretatus  eft,  fic  inquiens,   Difcite  filioli  dummodo  vobifcum  flim,  nefcio 
enim  quamdiu  fubfiftam.     Viciffim  illud  Ambrofianum  fiibintulit,  nonita 
inter  vos  vixi,  ut  pudeat  me  vivere,  nec  mori  timeo  quia  bonum  Domi- 
iium  habemus.     Nodtibus  vero,  cum  deefTent  qui  docerentur,  lucubrabat 
iple  fibi  pernox  in  gratiarum  adtione ,  feria  iii\  ante  Afcenfionem  Do- 
mini,  appropiante  niorte,  pedes  intumuit,  inundrus  &  coitimuilicatus,  of^ 
culo  fratribus  libato,  futuram  fiii  memoriam  a  fingulis  implorans,  nonnullis 
familiarioribus  fuis  xeniola  ,  quse  in  fecretis  habebat,   largitus  eft.     Die 
autem  Alcenfionis  flibftradto  cilicio  decumbens,   Spiritus  San6ti  invitabat 
gratiam,  dicens,   O  Rex  gloriffi,  Domine  virtutum  &c.   ficut  in  Ecclefia 
canitur :  qua  finita ,  ultimum  efHavit  Spiritum  cum  inefFabili  odoris  fua- 
vitate,  humatus  tunc  ibidem  j  fed  modo  efFert  fama  ipfiim  Duneliniae  cum 
Cuthberto  collocatum,   fepultaque  eft  cum  eo  omnis  pene  ufque  ad  con- 
queftum  Angii^e   geftorum  notitia ,   omnis  pene   literarum  peritia ,   cum 
poft  ejus  tempora  pigro  pigrior  f uccederet : .  magnum  dent  ignaviae  tefti- 
monium  pudendi  verfiis  Epitaphii  fui,  tanti  viri  maufblseo  indigni,  vi2. 

fresbyter  hk  Beda  requiefcit  mrne  fepultas 
Dona  Chrifie  mimam  in  calis  gmdere  per  avam. 
Daque  eum  fophite  debriari  fonte,  cui  jam 
Sujpiravit:  ovans  intento  femper  amore. 

Circa  hsec  tempora  Ricoldus  Dux  Frifbnum  &c. 

WiU,'\  Circa  hos  dies  obiitbeata  virgo  Fridefwida,  in  Pago  Oxonise  o-  73/. 
riunda,  filia  Ducis  Didaiii,  quam,  dum  quidam  Regulus  nomine  Algarus, 
carne  lubricus,  ufque  ad  urbem  Oxonias  infequeretur,  virgine  ingrefla  ur- 
bem  Portae  fe  clauferunt,  6c  Rex  infequens  csecitatem  incurrit ,-  vifum  ta- 
men,  virgine  pro  eo  orante,  recepit.  Ex  hinc  deinceps  formidant  Reges 
Anglise  urbem  illam  ingredi,  ne  infbrtunium  illis  eveniat. 

Colvt^ulfus  Rex  Northymbrorum,  poft  viii"'.  Regni  fiii  annum  relidlo       738. 
Regno  Egberto  Patrueli  fuo,  effedius  eft  Monaehus  in  Coenobio  Bed^e,  & 
Egbertus  regnavit  xix  annis. 

J(a.]  Attonfus  eft  in  Lindisfarnenfi  Ecclefia,  &  tandem  juxta  Cuthber- 
tum  fepultus  eft. 

Notheiino  Archiepifcopo   Dorobernias  defund:o  fucceffit  Cuthbertus 
HerfbrdisB. 

Ethelardus  Rex  Weftfaxonum  obiit  xiv°.  anno  Regni  fui,  cui  fucceffit  740. 
propinquus  fiius  Cuthredus ,  qui  Regem  Merciorum  Ethelbaldum  bello 
f^epius  lacefEvit,  &  regnavit  xvi  annis,  cui  fucceffit  Sigebertus  ejus  cogna- 
tus  II  annos,-  qui  ex  prsedecefToris  fiii  eventibus  elatus,  fubditos  fuos  male 
tradtavit,  Leges  ad  libituni  deflexit,  Cumbranum  Confulem  nobilem,  quia 
hsec  ei  intimaverat,  nequiter  occidit.  Tandem  cun)  incorrigibilis  eflet  ^ 
Regno  eft  pulfiis,  qui  inde  in  filvam  quandaiii  fecedens  abfcondit  fe,  fed 
Porcarius  quidam  Confiilis  interfed:i  ipfum  reperiens  occidit. 

Wilfridus  Widiorum  Epifcopus  obiit,  fucceffit  Milredus.  74i» 

Wilfridus  junior  Epifcopus  Eborum  obiit,  cui  fucceffit  Egbertus  frater      744» 
Regis  Edberti  xxxvi  annos. 

I  i  WiU.-} 


Q.^^ 


PoLYCHRONlCON  Lib.  V. 


?Fi£]   Qui  fua  induftria,  6?  fratris  fui  Regis  pecunia,  ledem  illam  in  ge»- 

minum  ftatum  reparavit.     Vir  namque  animofioris  ingenii  ftrenue  animo 

revoluit,   quod  licut  fuperbum  eft  indebita  appetere,   ita  ignavum  eft  de- 

bita  negligere,    Unde  &  Pallium  Archiepiicopale,   quod  Pauiinus  primus 

vi  hoftilitatis  pulfus  apud  Roftam  reliquerat ,  &  per  nTultos  fucceffores 

negledtum  fuerat,  ipfe  multa  fedis  Apoftolics  interpellatione  recuperavir, 

ac  nobiiiflimam  librorum  Bibliothecam  Eboraco  inftituit,  de  quo  Alcuinus 

nobilis  Anglorum  Dodior,  apud  Regem  Karolum  pro  pace  Anglorum  mil^ 

fus,  in  fua  epiftola  Anglorum  Ecclefise  miffa,  facit  laudabilem  mentionem. 

Item  Regi  Karolo  fcribit  in  hunc  modum ;   Date  mihi  cruditionis  libel- 

ios,  quales  in  patria  mea  Anglia  per  induftriam  Magiftri  mei  Egberti  ha- 

bui,  &  remittam  vobis  aliquos  ex  pueris  noftris,  ut  excipiant  inde  necef- 

faria,  &  revehant  in  Franciam  flores  Britaunia;,  &  non  fit  tantum  in  Ebo- 

raco  ortus  conclufus,  fed  etiam  in  Turonica  emifiiones  paradifi. 

Hoc  anno  obiit  Sandtus  Daniel  Wentanus  Prseful,  cui  fucceffit  Hun- 
fridus. 
75-4.  Kenulphus  de  profapia  Gerdici  quinto  gradu,  Nepos  Pendse,  ex  Patre 

Kenwalco,  vir  magnus  &  virtutibus  famam  Tupergrediens ,  auxilio  Weft- 
faxonum  Regem  eoruni  Sigebertum  ob  immanitatem  fcelerum  fuorum 
Regno  expulit,  &  pro  illo  regnavit  xxx  annis.  Verwntamen  Hamptunen- 
fem  provinciam  ei  conceffit,  ufque  dum  Cumbranum  Duceni  occidiffet, 
tunc  enim  omnino  dejedus  in  nemore  latitaas  a  fubulco  Ducis  confof^ 
fus  eft. 
JH'  Ethelbaidus  Rex  Mereiorum    apud   Sigifvvold  occiditur  ^  Beornredd 

Tyranno,  &  apud  Rependomum  tumulatur.  Sed  cito  poft  Offa  nepos  E- 
thelbaldiocciditBeornredum,  &  regnavit  pro  eo  fuper  Mercios  xxxix  annis, 
Hic  vicit  pr^Iio,  Northimbros,  Weftfaxones,  &  Kentenfes,  adeo  ut  Me- 
tropolitanam  fedem  Cantuarise  ad  provinciam  Merciorum  apud  Lichfeld 
transferret.  Tranftulit  quoque  offa  Sandi  Albani  ad  majus  Monafterium, 
quod  ipfe  conftruxerat,  deditque  Domino  Papse  Vicario  Petri  annuum 
rcdditum  de  fingulis  domibus  Regni  fui.  Fecit  etiam  Fuffam  infignem, 
perpetuo  petentem  qua  diftingueret  Walliam  a  Regno  Merciorum,  quse 
ufque  hodie  vocatur  Offedich. 

Will.']  Ifte  Offa  amicitiam  Regum  aucupans,  copulavit  filiam  fuam  E- 
thelburgam  Brihtrico  Regi  Weftfaxonum,  Alcuinum  five  Albinum  Dod:o- 
rem  Anglorum  pro  pace  procuranda  ad  Karolum  Regem  Francorum  mi- 
ferat,  quia  tam  grandis  difcordia  tunc  erat  inter  Regna,  ut  negotiantium 
commeatus  hinc  inde  prohiberentur. 
7J7.  Egberto  Rege  Northymbrorum  tonfbrato,  Ofwulfus  filius  fuus  fucce- 

dens,   in  fine  fui  primi  anni  occifus  eft  a  Northymbrenfibus ,    poftquam 
MoU,  qui  &  Ethelwold,  regnavit  vii  annis. 
7<J4.  MoU  Rex  Northymbrorum  Regnum  divifit,  fucceffit  Alredus  ix  annos, 

&  habuit  ifte  Alredus  duos  filios,  fcilicet  Ofiedum,  qui  iii".  poft  eum  loco 
regnavit,  &  Sandrum  Alcmundum,  qui  poftmodum  in  opem  Mercenfium 
contra  Weft^xones  occifus  eft. 
774.  Northimbrenfes  Regem  fuum  Aluredum  expulerunt,  &  filium  MoUi 

Ethelbertum  feu  Etheldredum  Regem  ftatuerunt,  qui  regnavit  fuper  eos 
V  annos. 

777.  Offa  Rex  Merciorum  Lambertum  Archiepifcopum  Doroberniae,  prima- 
tus  fui  dignitate  fpoliavit ,  quam  apud  Lichfeld,  quoad  viveret,  annuente 
Papa  Adriano  pofiiit. 

778.  Mar.']  Hoc  anno  Kenulphus  Rex  Weftfaxonum,  6c  Offa  Rex  Mercio- 
rum  pugnaverunt  acriter  propter  urbem  de  Refington,  fed  Offa  prjeva- 
luit,  &  poffedit. 

77^.  Hoc  anno  Northimbrenfes  expulerunt  Regem  fuum  Ethelbertuni ,   & 

AlfM'oIdum  ftatuerunt,  qui  regnayit  ix  annis. 

wm 


Lib.  Y.  R  A  N  U  L  P  H  i     H  I  G  D  E  N  i.  2fl 

Will.']  Rex  V/eftfaxonum  Kenulfus  CUtonem  Kinehardum,  Regis  Sige- 
beiti  pr;Edeceflbns  iui  germanum,  de  Regno  fuo  expellere  moliens,  do- 
mum  cujuidam  muliens  amafi^e  fua;  apud  Mertonam  de  nod:e  adiit,  ubi 
Clico  cum  Lxxx  Ibciis  Regem  circunivallavit.  Rex  tamen  expergefad:us 
viriliter  fe  defendit ,  in  fine  tamen  occubuit.  At  milites  Regis  ad  tla- 
niorem  nuilieris  impetum  facientes,  &  blanda  Clitonis  promifla  ijoernen- 
tes,  cum  pauci  eflent,  omnes  fimiiiter  occubuerunt,  Mane  vero  Regis 
morte  vulgata,  Ofricus  Dux  Regis  cum  fuis  locum  adiens,  Clitonem  cum 
fbciis  ommbus  interemit,  corpus  Regis  apud  Wintoniam  fepelivit. 

Poil  Kenulpliuni  fucceiHt  in  Regnum  Weflfaxonum  Brightricus  de  ge- 
nere  Cerdici  xv  annis.  Qiii  flatim  ope  Regis  OiFse,  cujus  filiam  defpon- 
faverat,  expulit  Egbertum  filium  Alcmundi  fiibregulij  filiiOfFie,  degenere 
Kingilfi  &:  Ine  defcendentem.  Qui  flatim  fic  expulfus  Gallias  adiit,  fco- 
lam  militarem  excercuit.  Brihtrico  mortuo  rediit  &  regnavit ,  ac  quod 
de  re  miiitari  apud  Gaiiias  didicerat  edocuit. 

Defund:o  Luli  Archiepifcopo  Dorobernije  fucceilit  Richuifus  xxviii       yScT. 
annis,  qui  magnam  Bafilicam  Sandli  Albani  a  fundamentis  inchoans,  mira- 
bili  opere  de  co(5to  iatere  confiimmavit. 

Will.']  Hoc  anno  Rex  OfFa  copuiavit  fiiiam  fuam  Etheiburgam  Brigh-  787. 
trico  Regi  Weflfaxonum,  de  qua  reiatum  eft  quod  omnes  fiimiiiares  ma- 
riti  fui  aut  poteflate  aut  venend  extinguere  fatagebat.  Cum  ergo  femel 
uni  de  Regis  femiliaribus  venenum  porrigeret,  ipfum  Regem  cum  ado- 
lefcente  extinxit,  unde  &  ipfa  cum  immenfis  Thefauris  Regem  Francorum 
Karolum  adiit,-  cui  cum  Rex,  femei  aftans  in  fbiario  cum  filio  fiio,  optio- 
nem  daret,  quem  e  duobus  patrem  aut  fiiium  in  Virum  habere  veilet, 
ipfa  Regis  filium  prseeiegit.  Ad  quam  Rex  ait,  fi  me  elegiffes  filium  meum 
obtinuiiTes,  verum  quia  me  recufafti,  nec  me  nec  filium  meum  habebis, 
quin  etiam  fseculari  pompa  depofita,  Monafterium  te  adire  oportebit,  u- 
bi,  dum  a  quodam  Laico  ftuprata  fuiffet,  eje<5ta  eft,  &  pauper  obiit. 

Ab  eo  tempore  inoievit  apud  Angios  uxorem  Regis  neque  Reginam  vo- 
cari,  neque  in  Regia  fede  juxta  Regem  coliocari. 

Hen^  Hoc  anno  apparuit  in  veftibus  Anglorum  lignum  Crucis  mira- 
biie ,  &  fanguis  de  CoeJo  in  terram  profluxit.  Quod  utrum  advenerit  iri 
fignum  motionis  Jerufoiymitanse,  poft  trecentos  annos ,  tempore  fciiicet 
Wiliielmi  Rufi  futuro,  an  potius  ad  corred:ionem  gentis  Angiigence ,  ut 
plagam  Dacorum  venturam  fbrmidarent,  nos  nihil  temere  diffinimus,  fed 
Deo  fiia  fecreta  connnittimus. 

Hoc  anno  Dani  primum  Angliam  venerunt,  quibus  prjepofitus  Regis      ^gp. 
Weftfaxonum  cum  paucis  improvide  occurrens  interfedtus  eft. 

San6tus  Alfwoidus  Rex  Northymbrorum  a  gente  fua  occiditur ,  cui 
nepos  fiius  Ofredus  fiiius  Aluredi,  &  frater  Aicmundi  fuccedens,  cito  poft 
expeilitur,  &  tandem  occiditur.  loit  quem  Etheldredus  nuper  expulfiis 
iterum  fuccedens,  cito  poft  occiditur.  Quamobrem  Colwulfus  Lindisfar- 
num  Prasful  fedem  6c  Regnum  deieruit;  polt  iioc  Osbaidus  paucis  die- 
bus  regnavit,  &  poft  eum  Arduifiis  uno  anno  fucceilit.  Deinde  perannos 
Lxxvi  aliqui  regnaverunt ,  quorum  uitimi  fuerunt  Osbricht  &  Elie,  qui 
anno  Gratise  dccclxvii.  in  Eboraca  civitate  cum  flore  gentis  fuae  perempti 
funt  a  Danis.  Qiii  Dani  ex  tunc  per  lii  annos  regnaverunt  in  Northim- 
bria,  uique  ad  tempora  Ethelftani. 

Sandus  Etheibertus  Rex  Eftangiorum  juffu  Regis  OfFse,  Sc  perfuafione      793. 
uxoris  fuje  Kinelwithse,  &  Regno  &  vita  privatur. 

OfFa  Rex  Merciorum  obiit,  cui  filius  fuus  Egfertus  uno  anno  fucceffit.      794, 
Cui  vir  pius  Kenuiphus  fiiius  Cuthberti  fucceflTit,  qui  ex  Regina  flia  AI- 
fritha  genuit  Quendridam,  Burgemidam,  &  Sandtum  Keneimum. 

Will.']   Ifte  Kenulphus  v°.  gradu  nepos  Pendse,  vir  niagnus,  &  virtutibus 
femam  fupergrediens ,  domi  reiigiofus,  in  beilo  vidorioidis,  Cantiam  va- 

I  i  2  ftavit, 


2S2 


\ 


PoLYCHRONICON  Lib.  V. 

ftavit,  Regeni  eoruni  Egbertum,  qui  &  Pren,  ligatum  fecum  in  Merciam 
adduxit,  templum  beat^  Mari^e  in  Winchecumbia  conftruxit,  honorem 
Patriarchalem  Athelardo  Cantuaris  Archiepifcopo  reftituit,  ac  poftquam 
XXIV  annos  ftrenue  praefuiftet,  obiit,  apud  Winchecumbiam  tumulatus,  Ke- 
nehnum  filium  relinquens  hieredem. 

Hoc  etiam  anno,  fcil.  x°.  Brichtrici,  vifi  funt  flammei  Dracones  in  An- 
o^lia  volitare  per  aera,  quod  fignum  duae  peftes  fequebantur,  fcilicet  fa- 
mes  pervalida,  &  infeftatio  Danica,  quje  primo  Northimbriam  invafit, 
deinde  Lindefeiam,  fed  ea  vice  Dani  devidti  funt,  &  ad  naves  fugere  com- 
pulfi. 
797.  Corpus  Sandae  Withburgae  virginis,  fih^  Regis  Annie,  fororifque  Sex- 

burgae,  poft  annos  lv.  apud  Villam  de  Dirham,  ubi  tumulabatur,  reper- 
tum  eft  incorruptum. 

Will.']  Rex  Weftlaxonum  Brichtricus  obiit ,  veneno  uxoris  extind:us  s 
poft  quem  Egbertus,  filius  Alcmundi  fubreguli ,  fihi  Offas ,  de  ftirpe  Ine, 
fucceflit,  &  regnavit  xxxvii  annis. 

Hic  quondam  per  Brichtricum  fugatus  GaUiam  adiit,  redienfque  quod 
de  re  militari  didicerat  fuis  fubditis,  tam  plebanis,  quam  Uberis  infudit,  for- 
tes  &  agiles  ordinavit  miUtes,  ac  tempore  pacis  arma  portari  fecit,  cujus 
ftudia  Rex  Merciorum  Bernulphus  aUquando  deridens ,  irritat  exercita- 
tum  feriatus  ad  prasUum,  6c  rigide  imperat,  ut  fibi  homagium  faciat,  pu- 
gnatur  igitur  in  «ftate  apud  EUndon,  in  Hamptunenfi  provincia,  difpari 
miUtum  numero  &  cultu.  Nam  contra  centum  miUtes  Egberti  paUdos 
&  macilentos  veniunt  miUe  rubicundi  &  pingues,  prius  fudore  quam  fan- 
guine  flifFocandi ;  fed  iUo  prjeUo  confummato  ,  univit  Egbertus  Regno 
fuo  Regnum  Merciorum,  Cantuarienfium  ,  Northimbrorum.  Cepitque 
Legeceftriam  fuper  Britones  ufque  tunc  a  Britonibus  poffeflam.  Deinde 
convocatis  proceribus  apud  Wintoniam  coronatus  eft  Rex  totius  Britan- 
nise ,  ubi  edi6tum  fecit  ut  ab  iUo  die  omnes  Saxones  &  luti  vocarentur 
AngU,  &  Britannia  AngUa  vocaretur. 

His  diebus  Ethehnundus  fubregulus  Merciorum  fines  fuos  ufque  ad  va- 
dum  Chimerefford  egrefTus,  pugnavitcontra  Ducem  Wiltonienfium  Weof- 
ftanum,  inquobeUo,  Ducibus  hinc  inde  corruentibus,  Wiltonienfes  vi<5to- 
ria  potiuntur :  fed  &  Sandius  Alcmundus  Martyr  fiUus  Aluredi  Regis  Nor- 
thymbrorum,  qui  in  parte  Ethelmundi  venerat,  occubuit;  cujus  corpjis 
apud  Album  Monafterium  primo,  deinde  apud  Berbeiam  urbem,  inEcclefia 
AquilonaU  fuo  nomine  conftru(5ta  reconditur,  ubi  fignis  variis  clarefcens, 
a  Northimbrenfibus  peregre  venientibus  fedule  vifitatur. 
801.  WtU.'}  Hoc  annoAlbinus  Anglus,  qui  &  Alcuinus,  fcientia  clarus,  mare 

tranfiit,  Franciam  adiit,  quam  fua  dodtrina  illuftravit,  orationes  miffales, 
&  officia  per  ferias  ordinavit,  ftudium  quod  a  Grascis  olim  Romse  tran- 
flatum  fuerat,  Parifium  advexit.  Hic  vir  omnium  Angiorum,  quos  lege- 
rim,  poft  Aldelmum  &  Bedam  dodliffimus,  apud  Karolnm  Regem  po- 
tiffime,  five  terr^  amcenitate,  fcilicet  in  Regis  humanitate  captus  refedit, 
quem  docuit  Diale(Sticam,  Rethoricam,  Aftronomiam,  cui  Rexcommifit 
Monafterium  Sandii  Martini  Turonenfis,  Abbatis  jure  regendum,  quiaMo- 
nachi  ibidem  ad  lafciviam  nimis  defluxerant:  qua  de  caufa,  uno  Monacho 
id  afpiciente,  duo  Angeli  Dormitorium  illorum  ingreffi  cmnes  Monachos 
loci,  excepto  illo  qui  hoc  videi-at,  extinxerunt.  Demum  Alcuinus  apud 
Sandtmn  Paulum  de  Cormarico  quiefcit,  ubi  cotidie  qUatuor  Monacho- 
rum  vidtus  pro  anima  illius  inferuntur  elemofinse. 
8 10.  Maxima  mortalitas  boum  totam  pene  vaftavit  Europam  maxime  Bri- 

tanniam. 
819.  Kenuiphus  Rex  Merciorum  obiit,   cui  fucceffit  filius  fuus  puerviian-, 

norum  Kenelmus.     Qui  poft  paucos  menfes,  inftigante  germana  fua  Quen- 
dreda,  ab  Heskeberto  in  filva  condenfa  occifus  eft.     Quem  lucis  columna 

de 


Lib.  V.       RanulphiHigdenl  252 

de  corpore  ad  Ccelnm  ereda  prodidit,  fed  per  cartam  aureis  literis  An- 
glice  confcriptam,  coliimbaque  ferente,  iliper  Altare  Petri  coram  Papa  de- 
miiram,  atque  a  quodam  Anglico  tunc  prsefente  periedam,  mors  Kenel- 
mi,  &  mortis  locus  Roma:  iimotuit. 

7{a.']  Fuit  autem  Scriptura  talis.  2t  Cleuc  iir  Couftatlje  liienelm  J^ilte 
htxn  litl)  uiiDer  t|)oine  iietjit»  bi  tuebit»,    Quod  fonat  latine. 

Jn  Cleuc  fub  Jpina  jacep'in  convalle  bovina. 
Vertice  privatus,  IQnelmus  fraude  necatm, 

Corpore  igitur  Kenelnii  ad  tumulandum  delato,  necis  audlrix  ad  vo- 
cem  canentium  e  feneftra  caput  extuiit,  &  ut  Istitiam  camantium  infir- 
niaret  Pfalmi  iliud.  Deus  laudem,  nefeio  quo  praeftigio  nequitise  retro- 
grade  dixit ,  ied  oculos  amifit  cum  languine  profluente.  Extant  adliuc 
cruoris  figna  Dei  ultionem  fpirantia  in  Ffalterio  iilo  quem  tunc  manu 
tenebat. 

Poft  Kenelmum  fucceflit  in  Regnum  Merciorum  Colwulfus  patruus  fuus,  £20. 
quem  poft  biennium  Beornulphus  Tyrannus  expulit,  &  pro  eo  regnavit 
n  annis.  Qui  aliquando  a  Rege  Weftfaxonum  Egberto  apud  Elindon 
devi(5tus,  contrafeftangios,  qui  Egbertum  juverant,  expeditionem  movit, 
a  quibus  &  occiditur,  cujus  mortem  fuccefTor  fiius  &  propinquus  Ludeca- 
nus  vindicare  volens  in  Eftanglos,  etiam  ab  eifdem  efl  occifus  cum  v  Dve^ 
cibus  fiiis,  cui  fucceflit  Wiglanus  propinq.uus  fuus,  xiii  annos  regnaturus. 

Cujus  tempore  nafcitur  Puer  Swithinus,   in  Pago  Wintonisej   qui  poft      %z6. 
defundionem  Helmftani  miraculis  ibi  claruit. 

Hoc  anno  Dani  deprsedati  fimt  Infuiam  de  Schepeigh  juxta  Cantiam,       831. 
unde  &  Rex  Egbertus  pugnavit  cum  eis  apud  Carrum,    fed  fugatus  eft 
ab  eis. 

Hoc  anno  obiit  Helmftanus  Wentanus  Prseful,  fucceffit  Swithinus.  83/. 

Dani  cum  multa  Clafle  apud  Occidentales  Britones  in  loco  qui  dicitur 
Curvalia  applicuerunt,  &  foedus  cum  Britonibus  inierunt,  qui  fcilicet  con- 
giobati  fines  Regis  Egberti  invaferunt.  Sed  apud  Hengiftdonia  fiiperati 
funt. 

Egbertus  Rex  Weftfaxonum  obiit,  cui  fiicceffit  filius  fiius  Athulfus  five  8  3  6. 
Etheiwulfiis  xxii  annis ;  hic  aliquando  beato  Helmftano  Wentano  Prsefuli 
tradebatur  educandus,  a  quo  &  fubdianus  eft  ordinatus,  tandem  Papa  Leone 
concedente  ad  Regnum  eft  afTumptus.  Qui,  poftquamex  uxore  fua  Of- 
burga  filia  pincernse  fiii  genuerat  quatuor  inclytos  filios  poft  patrem  fiic- 
ceffive  regnaturos,  affumpto  fecum  Aluredo  filiorum  noviffimo  Romam 
perrexit,  per  annum  ibidem  demoratus,  ubi  fcholam  Saxonum  egregie  re- 
paravit,  quas,  ut  fertur,  ab  OfFa  Rege  primitus  fuerat  inftituta,  fed  anno 
proximo  praecedente  conflagraverat.  Ibi  quoque  cum  publice  pceniten- 
tes  ac  exules  ferro  vindtos  videret,  impetravit  ^  Domino  Papa  ut  Angli 
deinceps  extra  patriam  fiiam  nunquam  vindii  poeniterent.  Ob  hoc  ferunt 
ipfum  Denarium  Petro  de  finguiis  domibus  Regni  fui  annuatim  concef^ 
fifle,  fed  &  omni  anno  ex  tunc  ccc  Mareas  Romx  mifit,  viz.  c.  ad  lu- 
minare  Petri,  c  ad  luminare  Pauli,  &  centum  Domino  Papse.  Infuper  & 
Ecclefias  Regni  fui  ab  omni  tributo  regali  liberavit,  decimam  rerum  flia- 
rum  Deo  obtuiit.  In  redeundo  de  Roma,  Juditham  filiam  Karoii  Calvi 
defponfavit  xii  anno  Regni  fui ,  6c  Angliam  fecum  duxit.  Quam  quia 
contra  morem  Weftfaxonici  Regni  in  throno  juxta  fe  collocavit ,  infur- 
rexit  in  eum  primogenitus  fuus  cum  multis  Proceribus,  ita  ut  tradita  pri» 
mogenito  magna  Regni  parte  vix  tumultus  fedaretur.  Nam  obfervatum 
fuerat  apud  eos  ne  Regina  fic  honoraretur,  in  odium  Ethelburg^  filias 
Regis  OfFse,  quse  virum  fuum  Brichtricum  intoxicaverat. 

%.]  Hic  quoque  Aluredum  filium  fuum  prsedilecaum  incurabili  morbo 

I  i  3  languentem. 


nSJf 


PoLYCHRONICON 


languentem ,  ad  Sandtum  Modwennam  apud  Hiberniam  tunc  morantem 
curandum  tranfmilit,  unde  poftmodum,  vaftata  Ecclefia  Modwennse,  Rex 
ipfe  tradidit  Modwennae  Angliam  venienti  terram  pro  duobus  Monafte- 
riis  Virginum  conftruendis,  unum  in  Ardera  apud  Foililwurtham ,  quod 
ufque  hodie  floret.  In  quo  Ofitha  &  Athea  Virgines  una  cum  Sandta 
Editha  forore  Athulfi  Regis  manferunt.  Ipfa  auteni  Modwenna  maniSt 
aliquantifper  in  altero  Mouafterio  apud  Strenefliale,  &  inde  Romam  ter 
vifitavit.  Qux  tandem  apud  Infulam  Andr-efeiam  juxta  Burtoniam  poft 
feptennem  inclufionem  obdormivit  in  Domino. 
g,g.  Hoc  anno  Dani  multos  occiderunt  in  Lindefey,  Eftanglia,  5c  Cantia. 

Hoc  anno  WiglafF  Rex  Merciorum  obiit ,   anno  Regni  xiii".  &  apud 
Rependon  fepehtur,  qui  genuerat  Wigmundum,  &  iile  Sand:um  Wiftanum 
Martyrem.    Succeflit  tamen  apud  Mercios,  Bertulphus  xii  annis,  cujus  fi- 
lius  Bertfertus  Sandtum  Wiftanum  crudeliter  peremit. 
gyo.  Hoc  anno  Bertulphus  in  Pentecofta  occidit  nepharie  Sandlum  Wifta- 

num,  cujus  corpus  fepultum  eft  apud  Rependon  in  Avi  fui  tumulo  Wi- 
glani,   fed  de  loco   occifionis  £ux  columna  lucis  per  xxx  dies  confpicua 
ftabat. 
8^-2.  Hic  Leo  v"'.  etiam  adoptavit  in  filium  Aluredum   fi^ium  Ethelwulfi 

Regis  Weftfaxonum,  &  annuente  patre,  in  Regem  futurilm  inunxit. 

Hoc  anno  Bertulphus  Rex  Merciorum  obiit,  cui  fucceffit  Burdredus, 
qui  ftatim  defponfavit  Ethelwitham  filiam  Regis  Athulfi,  cujus  auxiiio  fub- 
didit  mediterraneos  Britones,  qui  inter  Merciam  Sc  mare  Occidentale  in- 
habitant.  Hic  etiam  Burdredus  xxii".  anno  Regni  fui  per  Danos  expulfus 
Romam  adiit,  ubi  non  diu  vivens  apud  Scholam  Saxonum  in  Ecclefia 
beatse  Maria;  fepultus  eft. 

Eoque  anno,  poft  quam  Dani  Londonium  &  Cantiam  prsedaverant,  & 
Regem  Bertulphum  profugaverant,  contriti  funt  in  Southreia  apud  Oclea 
per  Regem  Ethelwulphum. 
gy5^  Hoc  anno  SancStus  Edmundus  ccepit  regnare  fuper  Eftanglos,  fed  xiv"» 

anno  occiditur. 
g.^^  Will.']  Rex  Weftfaxonum   Ethelwulfus  obiit  Idus  Januarii,  &  Winto- 

niae  fepelitur,  cui  fucceflit  primogenitus  Ethelbaldus,  qui  tantum  uno  anno 
regnavit,  nec  mirum ,  quia  mortuo  patre  uxorem  ejus  Juditham  nover- 
cam  fuam  contra  ritum  catholicum   fibi  in  uxorem   copulavit ,  &  apud 
Shirburn  fepelitur. 
8y8.  Mortuo  Rege  Weftfaxonum   Ethelwulfb  praedidto  primogenitus  flius 

Ethelbaldus,  qui  vivente  patre  occiduas  partes  tenuerat,  in  Regnum  Weft- 
laxonum  fucceflit,  ut  fiipra. 
8^0.  Ethelbertus  poft  Ethelbaldum  fratrem  fuum  fucceffit  in  Regnum  Weft- 

faxonum  v  annis.  In  cujus  diebus  niagnus  Dacorum  excercitus  depopu- 
lans  Wintoniam,  antequam  ad  naves  fuas  redire  poffet,  a  Ducibus  Regis 
trucidantur. 

Sandtus  Swithanus  Wentanus  Epifcopus  obiit,  cui  fucceffit  Dunbertus 
de  quo  mira  leguntur. 
8<fi'.  Etheldredus  tertius  natu  poft  duos  fratres  fiiccedit  in  Regnum  Weft- 

faxonum  viii  annis,  cujus  anno  primo  magna  Dacorum  Claffis  apud  Eft- 
angliam  appulit  &  Hiemavit ;  inde  apud  Eboracum  fe  tueri  compelluntur. 
Nam  cum  Northimbrenfes  diabolico  prius  inftindu  Regem  fuum  Osbrich- 
tum  a  fe  expulerant,  &  Tyrannum  quendam  nomine  Ellam  fuperinduxe- 
rant,  metu  tandem  hoftium  aliquantulum  fedati,  cum  utrifque  regibus  fuis 
Dacos  aggrediuntur ,  quos  ad  urbem  Eboracum  tunc  non  bene  muratam 
fugere  compellunt,  quos  dum  inconfult^  debellant,  paffim  conteruntur  cse- 
fis  regibus.  Ita  ut  qui  evadere  poterant  paceni  cum  Danis  feceruzit,  & 
fic  Reges  Northymbrorum  defecerunt, 

Alltanus  Shireburnenfis  Epifcopus  poft  t  astatis  annum  obiit. 

Hoc 


Lib. V.       Ranulphi  Higdeni:  isf 

Hoc  aniio  Dani  relidta  Northymbria  venerunt  in  Regnuin  I\Ierciorum, 
apud  Snotingham  per  totum  annum  commorantesj  quibus  Burdredus  Rex 
[Merciorum  occurrit.  Cumque  Dani  arte  muniti  bellum  dare  nollent,  Sc 
Anglis  murum  frangere  non  fuppetebat,  pace  fad:a,  Reges  domum  redie- 
runt,  &  Dani  Hboracum  repetierunt,  ubi  per  annum  manferunt. 

Hoc  etiam  anno  Dani  deltruxerunt  urbem  Alcluit,  &  h  partibus  Nor-       8^9. 
thymbria^tranfierunt  ad  Eftangliam,  per  annum  hiemantes  apud  Tedford. 
Quo  quidem  anno  Hinguar  &  Hubba  Dani  San(5tum  Edmundum  Regem 
occiderunt  apud  Egglifdon. 

JFil/.'}  Caputque  Regis  Edmundi  inter  fi'ute(5ta  occultatum  civibus  quse- 
rentibus  patrialingua  fe  patefecit  dicens,  her.  her.  her.  ubi  repertus  efl. 

Obiit  etiam  Colnothus  Dorobernienfis  Archiepifcopus,  fuccefHt  Ethel- 
dredus. 

Will.']  Poft  Regis  occifionem,  Edwolfus  fi-ater  ejus  exhorrens  mundi  de- 
licias,  eo  quod  fe  &  fratrem  fuum  dunor  fbrtuna  excepidet,  apud  Cerne- 
lienfe  Coenobium  in  Dorfetania,  juxta  fontem  placidum,  quem  quondam 
San(5tus  Auguftinus  ad  baptizandum  populum  converfum  precibus  pro- 
duserat,  vitam  heremiticam  folo  pane  &  aqua  protrivit.  Fit  enim  ple- 
rumque  ut  adverfitatibus  fseculi  admonitus  animus  generofus  ad  Deum  fe 
convertat  attentius,  qui  nec  falli  nec  fallere  novit.  Ibi  poftmodum  con- 
ftru(3:um  eft  Monafterium  fatis  locuples,  fi  illi  quorum  intereft  non  ne- 
bulonibus  fed  Dei  fervis  ea  impertirent,  fed  omnia  noftro  fub  tempore 
ita  in  Anglia  immutavit  ambitio,  ut  res,  quas  antiqui  liberaliter  contulerunt 
Monafteriis,  magis  difpergantur  poffefforum  ingluvie,  quam  indigentium 
aut  hofpitum  famulentur  vitae.  Sed  certe  datores  non  fraudabuntur  mer- 
cede,  quorum  intentiones  librantur  divina  lance. 

Wtll.']  Quo  anno  Dacorum  excercitus,  relidia  Eftanglia,  Ducibus  Hin-  87I' 
gar  &  Hubba  venerunt  verfas  Weftfaxoniam,  apud  Radingum ,  ubi  iii", 
adventus  fui  die  duo  Duces  Danorum  ad  faciendam  praedam  exeuntes  apud 
Engilfeld  trftcidati  funt,  iv".  poft  hoc  die  duo  fratres  Reges  Weftfaxonum 
occurrentes  magnam  de  Danis  ftragem  lecerunt.  Dani  tandem  de  arce 
erumpentes  Ducem  Barrocenfium  Ethelwulfum  occiderunt,  &  Anglos  re- 
trocedere  coegerunt.  Qua  verecundia  commoti  Angli  iv".  poft  hoc  die 
bellum  apud  Afrchedonium,  qui  mons  Afini  vel  fraxini  interpretatur,  inftau- 
rant ;  ubi  Aluredus  neceflitate  coadtus  fratrem  fiium  Regem  Miffam  tunc 
audjentem  ad  bellum  prsevenit,  cujus  quidem  Regis  oratio  niultum  ea  die 
apud  Dominum  valuit.  Nam  licet  Dani  editiorem  montis  locum  pra;- 
occupaffent ,  Chriftiani  tamen  ab  inferiori  afcendentes  Regem  Danorum 
Ofiric  cum  v  Ducibus  &  multis  hoftium  millibus  trucidarunt,  reliquos 
per  diem  ufque  Radingum  infequendo.  Veruntamen  xiv".  poft  hoc  die 
apud  Bafingum  Dani  bellantes,  &  iterum  poft  duos  menfes,  apud  Mertoii 
vi(3:oria  funt  potiti:  interea  Reges  Merciorum,  Northymbrorum,  Eft- 
anglorum,  dominationem  Weftfaxonicorum  ferre  detre(5tantes,  maluerunC 
hoftes  fuftinere,  8c  obfidatos  confbvere,  quam  patriotis  infuadentibus  pro' 
patria  openi  praebere,  ex  quo  provenit  ut  hoftes  crefcerent  £c  prsevaie- 
rent,  indigne  fiiccumberent  &  deflerent.  Deinde  Rex  Weftfaxonum  E- 
theldredus,  anno  fequenti,  poftmultos  agones,  ix  Kal.  Maii  obiit:  fepul- 
tus  eft  apud  Winburnium. 

ExpUcit  Liber  ^mtus. 


L  I  B  E  R. 


2S6  P    O    L    Y    C    H    R    O    N    I    C    O.  N         Llk  VL 


A^ 


L  I  B  E  R.    VI. 

87J.  Will.'}      A      Luredus  quartus  natu,  qui  regnantibus  fratribus  femper 

fuerat  fecondarius,  ad  integram  Monarchiam  Weftfaxo- 
num  fucceflit,  quam  xxix  annos  ftrenue  fed  laboriofe 
rexit;  de  cujus  initio,  progreffu,  &  fine  hic  notandum 
eft,  quod  Aluredus  forma  venuftus  plus  cseteris  fratribus  ab  utroque  pa- 
rente  diledius  eftj  qui  ufque  ad  xii""\  ajtatis  annum  in  paterna  curia  il- 
literatus  manfit,  Saxonica  poftmodum  poemata  docilis  puer  memoriter 
tenuit.  In  Venatoria  arte  prsecipuus,  in  Architedonica  fummus,  Pfahnos 
&  Orationes  in  unum  libellum  compegit,  quem  Manualem  appellans ,  id 
eft,  Hand  boc,  fecum  jugiter  tuht.  Grammaticam  minus  perfedle  atti- 
git,  eo  quod.  tunc  temporis  in  toto  Regno  fuo  nulkis  Grammaticse  DocStor 
extiterit.  Quamobrem  ad  confihum  Neoti  Abbatis ,  quem  crebro  vifita- 
verat,  Scholas  pubhcas  variarum  Artium  apud  Oxoniam  primus  inftituit, 
quam  urbem  in  mukis  articuhs  privilegiari  procuravit,  neminem  ilHte- 
ratum  ad  quamcunque  dignitatem  Ecclefiafticam  afcendere  permittens.  Op- 
timas  leges  in  kngiiam  Angkcam  convertitj  tandem  Pfakerium  transferre 
aggreffus,  vix  parte  prima  expkcata  vivendi  finem  fecit.  Cum  igitur  adul-  | 
tus  effedlus  mentem  in  Dei  mandatis  ftabikre  veUet,  fed  propter  carnis  * 
petuiantiani  tunc  fibi  fatis  moleftam  hoc  perficere  non  poffet,  Sand:orum 
templa  mane,  vefpere,  gaUicantu,  pro  fedanda  hac  iUecebra,  crebro  vifi- 
tabat,-  exorans  Deum  ut  ipfe  carnem  fiiani  tak  morbo  flagekaret,  quo 
mundanis  artibus  non  inutiks  Deo  kberius  vacare  poffet;  unde  &  Dei 
nutu  fici  langorem  per  mukos  annos  fuftinuit,  flib  qua  tandeili  defperans 
Cornubiam  adiit,  Ecclefiam  Sandti  Guerour,  ubi  Sandius  Neotus  requiefcit, 
vifitavit,   aut  pro  morbo  fedando,  aut  faltem  immutando, 

^,']  Tradunt  tamen  nonnuUi,  quod  per  Sandlam  Modwennam  Virgi- 
nem  Hibernicam  ab  hac  pefte  fit  curatus.  Voto  tandem  adepto  infeftior 
eum  morbus  etiam  fub  nuptiis  a  xx°.  ufque  ad  xlv  annum  acrius  fatiga- 
verat.  Igitur  nati  funt  ei  ex  Regina  fua  Ethelfwitha  duo  fiki,  Edwardus 
fenior,  &  Egelwardus;  tres  etiam  fikse,  fcikcet,  Elfleda  Merciorum  Do- 
mina,  Ethelgora  fandtimoniaiis,  &  Elfrida,  quos  omnes  kberakbus  fecit 
artibus  erudiri. 

Aluredus  igitur  Elemofinse  dator,  Miffarum  auditor,  rerum  ignotarum 
inveftigator,  Sandtum  Grimbaldum  Monachum  kteratura&  cantu  peritum, 
de  partibus  GaUise,  ac  Johannem  Monachum  de  ukimis  WaUije  finibus, 
fcikcet,  de  Monafterio  Sandii  David  Meneviae  ad  fe  vocavit,  ut  kteris  in- 
ftrueretur.  Optimates  fuos  ad  difcendam  kteraturam  adeo  provocavit, 
ut  ipfi  fikos  fuos,  vel  fi  fikos  non  haberent,  fakem  fervos  fiios,  fi  ingenio 
poUerent ,  conceffa  kbertate  kteris  commendarent.  Fafta  Miniftrorum 
fuorum,  &  potifiii^ie  Judicum,  dikgentei  inveftigatus  eft  adeo,  ut  quos  ex 
avaritia  aut  imperitia  errare  cognofceret,  ex  olficio  amoveret.  Fecit  & 
Werefrithum  Wigornise  Epifcopum  transferre  kbros  Dialogorum  Grego- 
rii  in  Saxonicam  knguam. 

WiU.']  Omnes  proventus  fiios  in  duas  partes  divifit ,  quarum  primani 
partem  adhuc  in  tres  partes  fubdivifit,  &  primam  iUarum  fuis  Miniftris 
Regakbus,  qui  in  tres  erant  divifi  cohortes,  diftribuit;  duse  namque  partes 
Regakum  Miniftrorum  per  duos  menfes  ad  difponendam  rem  lamikarem 
Domi  refidebant ,  iii".  menfe  quaekbet  cohors  coram  Rege  miniftrabat. 
Secundam  particulam  primse  partis  Operariis  diverfis,   quos  undecunque 

coUegerat 


Lib.VL     Ranulphi   Higideni.  ^j"/ 

collegerat,  afSgnavit ,  iii"".  particulam  advenis  confluentibiis  impendebat. 
Secundam  vero  partem  principalem  proventuum  fuorum  adhuc  in  qua- 
ruor  partes  diviiit ,  quarum  prima  pauperibus ,  iecunda  Monafteriis  lun- 
dandis,  tertiam  Scliolanbus  Oxonia;  congregatis  &  congregandis,  quartai 
Ecclefiis  reparandis  aflignabatur.  Et  ut  vitam  fuam  rite  ^quilibraret,  xxiv""'. 
horas,  quibus  dies  naturalis  integratur,  in  tres  partes  divifit,  ^quibusodro 
horas  legendo,  fcribendo,  orando ;  od:o  circa  corporis  curam ;  odlo  circa 
Regni  negotia  traniegit ;  ad  qu^  diilinguenda  poiiut  in  Capella  fua  can- 
delani  xxiv°'.  partium,  quarum  diipertita  confumptione  per  sedituos  fuoS 
de  iingulis  pr£edid;is  moneretur. 

Et  poit  menfem  accepti  Regni  pugqavit  cum  Danis  apud  Wilton , 
cum  magno  utriufque  excercitus  difcrimine.  Angli  namque  fub  ocflo  prs- 
Uis  uno  anno  confedi  multum  fuerant  debilitati  j  idcirco  hoc  anno  Angii 
cum  Danis  pacem  fecerunt,  eo  padto,  ut  Dani  ab  eis  recederent,  quod  & 
tecerunt.  Nam  eo  anno  apud  Londonium,  &  anno  fequenti  apud  Lin- 
deiey  hyemaverunt,  cum  quibus  etiam  Mercii  tunc  pacem  iecerunt;  ied 
iir.  anno  Dani  pacem  infringentes,  de  Lindefey  ufqile  Rependonium  tran- 
lierunt. 

Hoc  anno  Dani  Lindefeiam  deferentes  vener unt  apud  Rependoniiim,  ubi  87/a 
expulib  Burdredo  Rege  Merciorum ,  Regntim  illud  tradiderunt  cuidam 
Cohvulfb  Burdredi  Mmiftro,  eo  pad:o,  ut  quando  vellent  illud  reaccipe- 
rent :  verum  triennio  elapfo  partem  Regni  illius  inter  fe  diviferunt,  par- 
tem  Colwulfo  reliquerunt,  qui  &  ultimus  Regum  Merciorum  fuit.  Poft 
cujus  mortem  Rex  Aluredus  primo  Londonium,  &  poftmodum  partem 
Colwulfi  fiio  annexuit  Regno. 

Eo  quoque  anno  Danis  apud  Rependonium  adventantibus  Hamburgen- 
fes  indigenje,  qui  v  circiter  milliaribus  a  Rependonio  diflant,  pavore  fo- 
luti  corpus  Sandt^e  Wyrburgse  virginis  diu  ibidcm  reconditum,  &  femper 
uique  tunc  incorruptum,  ad  Ceflriam  tanquam  ad  locum  tutum  tranftu- 
lerunt. 

Hoc  etiam  anno  Rex  Aluredus  pacem  fecit  cum  Danis,  qui  una  node 
omnes  equites  Regis  occiderant,  unde  h  Rex  commotus  fugavit  eos  ufque 
Exceftriam,  ubi  iterum  datis  obfidibus  morabantur  per  annum. 

.  Hoc  anno  Dani  de  Warham  navigantes  verfus  Exceftriaiii,  cxx  naves  ^77- 
marina  tempeftate  perdiderunt ;  pars  tamen  illoruni  villam  Regiam  de  Ci- 
penham  cum  adiacenti  territorio  occupavit,  multis  Anghs  ibidem  aut  fu- 
bacStis  aut  fugatis :  fiib  qua  tempeftate  Rex  Aluredus  cum  paucis  per  fil- 
veftria  Somerietenfis  Pagi  vitam  incertam  &  inquietam  ducebat;  quippe 
qui  nihil  unde  viveret  habebat,  niii  quod  praedando  aut  venando,  aut  pi- 
fcando,  adquireret.  Tandem  dum  Socii  fiii  pifcationi  inftarent,  &  ipfe 
moleftiam  fiise  vagationis  meditatione  ^fcripturarum  fblaretur ,  aftitit  ei 
quidam  peregrinus  in  Dei  nomine  Eleniofynam  petens,  cui  Rex  utrafque 
ad  ccelum  manus  levans,  ait,  Gratias  ago  Deo  qui  pauperem  fuum  hodie 
in  paupere  vifitavit,  qui  dignatur  hodie  quod  dedit  exigere,  6c  quod  exe- 
git,  cum  uftira  reftituere.  Vocat  cito  Rex  Miniftrum  fuum,  qui  riihil 
prseter  modicum  vini  &  unum  panem  habebat ;  juffitque  mediam  partem 
pauperi  dare;  gratias  egit  pauper,  &  nullo  tranfitus  fui  veftigio  in  palu- 
dibus  reperto,  fubito  evanuit.  Et  ecce  quae  largita  fuerant  inventa  fiint 
integra,  &  qui  pifcatum  ierant,  multitudinem  pifcium  reportarunt  copio- 
fam.  Igitur  Regi  foporato  apparuit  quidam  pontificaiibus  indutus,  qui 
de  diiigendo  Deo,  de  obfervanda  Juftitia,  de  mifericordia  in  pauperes, 
de  reverentia  in  Sacerdotes  exhibenda  eum  monuit,  &  adjecit,  O  mi  Alu- 
rede,  Chriftus  confcientiam  tuam  refpiciens  ierumnis  tuis  finem  imponit, 
cras  namque  aderunt  tibi  fortes  auxiliarii ,  quorum  ope  hoftes  devinces. 
At  Rex,  quis  es  tu  >  Et  ille,  Ego  fum  San6tus  Cuthbertus  peregrinus  ille 
hefternus,  cui  panem  porrexifti,  tui,  tuorumque  curam  agens;   memento 

K  k  hujus 


<258  P  o  L  ry^in  E  o^N  ijic  o  K     hih.-Nl. 

liujus  rei  cuni  bene  tibi  fuerit.     Sed  quomodo  meminerit  fui  peregrini, 
libertas  &  polTeffio  Dunelnienils  Ecclefise  liodie  declarant. 

PFill.']  Inde  Aluredus  ergaftulum  exiens  magnie  ailutise  periculum  fecit, 
nam  lub  fpecie  Joculatoris  tentoria  Regis  Panorum  fubiens,  exploratis 
omnibus  quse  voluit  Ethelingum  rediit, ,  otium  hoftium  Comitibus  fuis  ex- 
ponit,  unde  &  hoftes  iuos  repente  adorfus  mcredibili  ftrage  cecidit.  Nam 
in  die  lequenti,  Wilconienfes,  Somerfetenfes,  Hamptunenfes  ad  eum  ve- 
nerunt;  quorura  ope  arcem  apud  Ethelingum,  quod  interpretatur  nobili- 
um  Infula,  conftruxit,  de  qua  hoftes  fepius  debellavit,  prsecipue  juxta 
Sehvode,  quod  interpretatur  magna  Sylva,  ita  ut  acceptis  obfidibus  eledtif^ 
limis  Guttrim  Regem  Dacorum  cuni  xxx  elecftiffimis  viris  Rex  Aluredus 
de  fonte  levaret,  nomen  Adelftani  ei  .imponendo.  Qua  de  caufa  Regi 
Guttrun,  quem  nos  Gurmundum  vocamus,  datse  funt  provincise  Eftanglo- 
rum  &  Northymbrorum  ad  inhabitandum.  Verum  quia  non  facile  mu- 
tat  ^thiops  peilem  fuam,  Guttrun  per  xi  annos  terras  illas  tyrannico  fe- 
cile  taftu  protrivit,  &  in  xii".  anno  obiit.  Reliqui  Dani,  qui  noluerunt 
effici  Chriftiani ,  ad  partes  Gallicanas  fe  tranftulerunt.  Eft  autem  locus 
prsedidtus  de  Ethelingifeye,  non  maris  Infula,  fed  ita  paludibus  &  ftagnis 
inacceffa,  ut  non  nifi  navigio  adiri  queat,  terra  utique  vix  duobus  juge- 
ribus  lata  feras  tamen  venaticas  continet. 

879.  Hoc  etiam  anno ,  mortuo  Dunberto  Wintonienfi  Epifcopo,  prsefecit 
Rex  Aluredus  Dunewulfum,  quem  tempore  latibuli  fui  fubulcum  &  laicum 
in  filvis  invenerat,  fed  comperto  ejus  ingenio,  poft  multam  astatem  literis 
informandum  tradiderat. 

Dacorum  exercitus ,  ficut  Aluredo  promiferat,  urbes  de  Cipenham  & 
Cirenceftre,  qua;  funt  ad  meridiem  Widtiorum,  deferentes,  tranftulerunt 
fe  ad  Orientaies  Anglos,  ubi  magnus  exercitus  Dacorum  de  tranfmarinis 
partibus  per  Karolum  fugatus  advenit,  8c  apud  Fullanham  reliquo  Da- 
corum  exercitui  fe  junxit. 

880.  Quo  etiam  anno  Aluredus  reparavit  urbem  Septonise,  quod  eft  Scha- 
ftesburg ,  ficut  teftatur  magnus  lapis ,  qui  in  Capitulo  Sandtimonialium 
ibidem  ufque  hodie  eft  infculptus. 

884,  Martinus  Papa  poft  Johannem  fedit  uno  anno,  qui  fcholam  Saxonum, 

prece  Regis  Aluredi,  abomniTributorelaxavit.  Infuper  6c  magnam  San- 
d:s  Crucis  partem  Aluredo  mifit. 

SSj".  Qi?o  anno  Dani  de  Gallia  redeuntes,  obfederunt  urbemRoffenfem,  ac 

Arcem  contra  urbis  portas  conftruxerunt ,  fed  cives  urbem  defenderunt, 
quoufque  Rex  Aluredus  fuperveniens,  captis  Danorum  Equis  eos  fugere 
compelleret,  unde  &  Dani  Franciam  repetierunt.  Sed  &  Rex  ClafTem  fuam 
bellatoribus  plenam  a  Cantia  ad  Eftangliam  dirigens,  xvi  naves  Danorum 
cepit,  fed  in  redeundo  Regia  Claffis  devincitur. 

80^.  Dani  per  aquam  Sequanse  remigantes  urbem  Parifienfem  anno  integro 

obfederunt.  Qiio  anno  Rex  Aluredus  Londonium  reparavit,  quam  Ethel- 
dredo  Merciorum  Comiti  cuftodiendam  tradidit.  Et  tunc  Angli  difperfi 
Regi  Aluredo  fe  dederunt. 

887.  Quo  in  tempore  Rex  mifit  Elemofinas  fuas  ad  Romam,  &:  ad  Indiara  ; 

ac  duo  Monafteria  conftruxit ,  unum  virorum  apud  Ethelingifey ,  aliud 
mulierum  apud  Schaftisbury,  in  quo  filiam  fuam  Ethelgof  pr*efecit  Abba- 
tiffam. 

8<)2.  Hen.']   Hoc  anno  venerunt  contra  Regem  Aluredum    iv°'.   exercitus 

Danorum,  unus  in  Northymbria,  alter  in  Eftanglia,  iii"'.  apud  Exceftriam, 
IV'"'.  apud  Legeceftriam,  fed  apud  Legeceftriam  ita  obfeffi  fimt  Dani,  quod 
equos  fuos  pr^e  fime  comederunt. 

893.  Tres  Scotici  viri  Dusblan,  Mahbon,  Malmunyn  peregrinam  pro  Chrifto 

vitam  ducere  cupientes,  flimpto  fecum  unius  hebdomads  viatico,  carabum 
qui  ex  duobus  coriis  &  dimidio  conficitur  intrantes,  jnirum  in  niodum  fine 

velo, 


259 


Lib. VI.     Ran^ulpmi   Higdeni. 

velo,  iine  anneiitis,  poft  vii  dies  in  Gornubia  applicuerimt,  &  pofka  Re- 
gem  Aluredum  adierunt. 

Plcgmundus  Doroberniss  Archiepifcopus ,  literis  nobiliter  inftitutus , 
accepto  a  Formolb  Papa  nuper  Pallio,  vii  Anglorum  Ecclefiis  vii  Epif^ 
copos  una  die  ordinavit.  Hoc  anno  Rex  Aluredus  fugavit  Danos,  primo 
de  Cantia,  de  Oxonia,  de  Chicheftria. 

Hc?ir\  Dani,  qui  apud  Legeceftriam  erant,  poft  triduanam  obfidioMem 
fame  coa(3:i,  urbem  reli^c^uerunt,  Noa-thwalliam  prjedaverunt  &c,  &  per 
Northimbriam  circumgirantes,  ad  Eftangiiam,  ubi  uxores  eorum  &  naves 
erant,  regreffi  iunt ;  flumen  de  Luya  intrantes  caftrum  de  prope  £edifi- 
cabant ;  ied  Londonienles  ope  Regis  caftrum  deftruunt,  flumen  prsedidium 
in  tria  Brachia  dividunt,  ita  quod  naVes  Danorum  educi  non  poterant,  ac 
Dani,  relidis  navibus  iihs,  apud  Brugg  fuper  Sabrinam  juxta  Walliam  hye- 
maverunt,  ubi  &  caftrum  infigtie  firmaverunt.  Sic  quoque  per  illudtri- 
ennium  vexata  eft  Anglia  triplici  clade ,  fcilicet ,  infeftatione  Dacorum, 
mjortalitate  hominum,  iue  animalium. 

IVill.']  Hoc  anno  Rex  Aluredus  obiit.  Qui  primo  in  Epifcopali  Eccle-  900, 
£a  Wintoni^  iepultus  erat,  led  pro  deliramento  Canonicorum,  dicentium 
Regios  manes  refumpto  cadavere  nod;ibus  per  domos  oberrare,  fiiius 
ejus  Edwardus  Genitoris  oifa  tulit,  &  in  novo  Monafterio  pofuit.  Has 
nxnias  Sc  confimiles  Angli  pene  ingenita  tenent  credulitate,  a  gentilibus 
hoc  mutuantes,  ut  credant  nequam  hominis  cadaver  poft  mortem  ,  Dje- 
nione  agente,  diicurrere,-  unde  Virgilius. 

Morte  ohita  quales  fama  eji  voUtare  figuras.    ■ 

Ra?^   In  laudem  Regis  hujus  Henricus  li.  S- 
ponit    verfus   fic. 

Nohilitas  innata  tihi  probitatis  honorem, 
Armipotens  Alurede  dedit  probitafque  laborem. 
Terpetuumque  labor  nomen  cui  mixta  dolori, 
Gaudta  femper  erant  Jpes  femper  mixto  timori. 
Si  modo  viElus  erat  ad  crajiina  bella  parabat, 
Si  modo  viSior  erat  ad  crajiina  belia  pavebat. 
Jam  poji  tranfa^os^^gni  Vitceque  iabores, 
CJiriJius  ei  fit  vera  quies  fceptrumque  perenne. 

Edwardus  cognomento  Senior  regnavit  poft  patrem  xxiv  annis,  iitera-  9°^- 
rum  cultu  patre  inferior,  fed  gloria  faeculari  iiiperior.  Nans  urbes  novas 
condidit,  mutilatas  reparavit,  fines  Regni  latius  quam  pater  dilatavit ;  porro 
Scotorum,  Cumbrorum,  Wallanorum  Reges  in  deditionem  recepit.  Ei- 
fexam  Northimbriam  ,  Merciam ,  de  manibus  Dacorum  extorfit,  totam 
Merciam  poft  obitum  fbroris  fus  Elfledse  obtinuit.  Hic  ex  uxore  fua 
prima  Egwina  genuit  primogenitum  fuum  Ethelftanum.  Ex  Regina  Ed- 
gina  genuit  Edredum,  Edwinum,  &  iex  filias,  quarum  unam  copulavit  O- 
thoni  Imperatori,  aliam  Karolo  Regi  Occidentalium  Francorum,  tertiam 
Sithrico  Duci  Northimbrorum. 

Wili.']  Ex  tertia  uxore  Ethelwitha  genuit  Edredum  &  Edmundum,  qui 
ambo  poft  firatrem  Ethelftanum  regnaverunt.  Genuit  etiam  duas  filias, 
fcilicet  Sandam  Edburgam  virginem  Deo  iacratam,  Wintonise  quieicen- 
tem,  &  Edgivam  fbrmoiam  Lodowico  Aquitannico  Regi  copulatam.  Hic 
quoque  Rex  filios  fiios  literis  iecit  inftrui,  filias  vero  fuas  primo  literis, 
deinde  colo  6c  acu  fecit  exercitari. 

Will^  De  ifta  virgine  Edburga  traditur,  quod  cum  trima  eifet,  volens 

is.  k  2  pater 


260  POLYCHRONICON         Lib.  VI. 

pater  ejus  experiri  utrum  ad  Deum  an  ad  feeulum  effet  declinatura,  po- 
iiiit  ex  una  parte  triclinii  fiii  diverfarum  poffeffionum  ornamenta,  ex  alia 
parte  Calices  &  Evangelia,  inde  armilla»,  &  monilia.  lUuc  puliola  virgo 
nutrice  aliata  jubetur  qu£  vellet  eligeret,  at  ipia  manibus  repens  Evange- 
lia  apprehendit,  quam  pater  deofculans,  vade,  inquit,  quo  tevocat  Divi- 
nitas,  fequere  faulto  pede,  qui  te  ducit;  licque  pollmodum  fad:a  efl:  Mo- 
nacha,  quam  non  reflipinavit  Regalis  profapia,  qoin  etiam  foccos  fbro- 
rum  iuarum  de  node  latenter  furripuit,  &  lotqs  iundofque  clam  repor- 
tavit. 

^Q,  Eoque   anno  Sandus  Grimbaldus,   Confeffor  quondam,  Do(Stor  Regis 

Aluredi,  obiit  Wintoni^e. 

904.  Hoc  anno  Plegmundus  Archiepifcopus  in  urbe  Dorobernias  ordinavit 

VII  Epifcopos  Ecclefiis  Anglorum,  viz.  v.  ad  terram  Gewifeorum  &  Wefl:- 
faxonicorum,  hoc  eft  apud  Wintoniam  unum,  ad  Cornubiam  unum ,  ad 
Schireburniam  unum,  apud  Wellenfem  Eccleliam  unum,  apud  Cridinton 
unum,  item  apud  Auftrales  Saxones  unum,  &  apud  Mercios  in  Dorkinga 
unum.  Nam  PapaFormofus  maledidtionem  fiiam  dederat  RegiEdwardo 
&  Anglis ,  propter  nimiam  carentiam  Epifeopornm  in  terra  Anglorum , 
qax  per'vii  annos  Epiicopis  caruerat. 

Clito  Ethelwoldus  patrueiis  Regis  Edwardi  contra  Regem  infurrexit, 
Winburnam  juxta  Bathoniam  occupavit,  affirmans  quod  ibi  aut  triumpha- 
ret  aut  occumberet.  Veruntamen  rapta  fecum  de  nodte  Sandtimoniali  de 
Monafterio  Winburnenii  ad  Dacos  Northimbranos  receffit,  quprum  auxi- 
lium  petivit :  ied  Rex  valide  perfequutus  eft  eum,  adeo  ut  relidta  Anglia 
Franciam  adiret,  Sandtimonialem  tamen  fecum  reduxit,  Monafterioque  fuo 
reftituit. 

Eodem  tamen  anno  rediit  Ethelwoldus  Cum  magno  navium  apparatu, 
&  jundtis  fecum  Danis  Eftangliam  habitantibus,  invafit  Merciam  ufque  ad 
Crekanfbrd,  quod  eft  Crikelade,  cuni£ta  confumens :  deinde  Thamifia  per- 
traniita  ufque  ad  Bradeneftok  terram  fpoliavit ,  &  fic  Eftangliam  rediit» 
Quem  Rex  a  tergo  mfequens,  terram  hoftium  a  flumine  Oufe  ufque  ad 
limites  terrse  Sandti  Edmundi  deprasdavit,  prtecipiendo  fuis  ut  nullus  poft 
ie  remaneret.  Cantuaritas  tamen  juffu  Regis  negledro  ibidem  remanentes 
a  Danis  pene  trucidantur,  multis  hinc  inde  ruencibus,  fed  &  Clito  Ethel- 
woldus  inter  hoftes  occubuit,  unde  &  Dani  fentientes  Regem  Edwardum 
fbre  invincibilem,  pacem  cum  eo  fecerunt. 

«Qg  Hoc  anno  Civitas  Caerlegion,   five  Legeceftria,  qu;E  modo  Ceftria  di- 

citur,  ope  Etheldredi  Ducis  Merciorum,  &  ElfledcB  uxoris  fux,  poft  con- 
fradtiones  per  Danos  fadtas  reftaurata  eft,  6<  novis  muris  circumdata,  & 
pene  ad  duplum ,  quod  prius,  ampliata;  ita  ut  caftrum,  quod  ab  olini 
ibidem  extra  muros  juxta  aquam  politum  fuerat,  nunc  intra  muros  li- 
tuatur. 

900,  ■^'''•3  ^s^  Edwardus  conftruxit  caftrum  apud  Hereford.    Tunc  funda- 

tum  eft  Monafterium  Cluniacenfe  &c. 

Quo  in  tempore  Dux  Merciorum  Etheldredus,  &  uxor  fua  Elfleda,  tran- 
ftulerunt  offa  Sandi  Ofwaldi  Regis  de  Bardeneya  ufque  Gloverniam,  ubi 
Monafterium  conftruxei-unt. 

9J1.  In  provincia  Staffordenfi  apud  Totenhale  Angli  vicerunt  Dacos,  &  poft- 

modum  apud  Wodenisfeld  Rex  Edwardus  occidit  de  Dacis  duos  Reges, 
duosComites,  cum  multis  millibus  Dacorum  Northimbranorum. 

912.  Dux  &  fubregulus  Merciorum  Etheldredus  obiit,   cujus  uxor  Elfleda, 

foror  Regis  Edwardi  Regnum  Merciorum,  exceptis  Londonia  &  Oxonia, 
quas  Rex  libi  retinuit,  longo  tempore  ftrenue  rexit ,  urbes  multas  con- 
didit  &  reparavit,  quse  funt  Brimnusburia,  Brugg  fuper  Sabrinam,  Thani- 
worth  juxta  Lichfeld,  Stafford,  Warwicum,  Chirisburium,  Waburium,  E- 
desburium,  in  forefta  juxta  Ceftriam,  quas  nunc  omnino  deleta  eft.    Item 

con- 


Lib.  VI.       R  A  N  U  L  P  H  I    H  I  G  D  E  N  1.  261 

confti-uxit  urbcni  cum  caiho  in  Borealibus  finibus  Mei-ciorum  fuper  flu- 
men  IMerree,  qnx  tunc  Romicoian,  led  modo  Runcorna  vocatur. 

Tpyil.']  Ifta  Eltleda  virago  potentillima,  favor  civium,  terror  hoftium, 
multum  juvit  tratrem  ilmm  Regem  in  coniiliis  dandis,  m  urbibus  conftru- 
endis,  qu^e  poftquam  experta  tuerat  difficultatem  primi  &  unici  partus , 
complexum  vui  perpetuo  cxhorruit,  proteftans  non  convenire  Regis  filiiE 
voluptati  intendere,  quam  tale  incommodum  fubfequi  oporteret. 

Dani  pirata;,  quianteferme  xix  annos  Gallias,  Britannia  relidta,  adive-  913, 
raut,  Angliam  redierunt,  &  circumnavigata  Cornubia  Sabrinum  mare  in- 
trantes  prsedas  egerunt ,  Epifcopum  quendam  Britannicum  apud  iErche- 
iieield  ceperunt,  quem  Rex  Edwardus  xl  libris  redemit ,  hoftes  ufque  ad 
Hiberniam  profugavit,  munitionem  ad  oftium  amnis  Avense  conftruxitj 
deinde  alias  munitiones  apud  Buckmgam  ex  utraque  parte  flumiriis  Ufe 
pofuit,  Ducem  Danorum  Turkecillum  cum  Dacis  inhabitantibus  Bede- 
fordiam  &  Northamptonam  fubegit.  . 

Elfleda  Redtrix  Merciorum  egit  prsedas  in  terra  Britonum  apudBregh-       ^16. 
nbc,  cepitque  uxorem  Regis  Wallanorum,  &  renovavit  Legeceftriam. 

Rex  Edwardus   condidit  urbes  de  Tomeftriam  &  Wiggemere,    &  de-       917. 
ftraxit  munitionem,'  quam  Dani  fecerunt  apud  Themesfbrd,  Elfleda  ce- 
pit  urbem  Derbeias  fiiper  Danos ,   ejus  tamen  iv"'.  miniftri   occideban- 
tur. 

IViH,']  Hoc  anno  xix".  Kalend.  Julii  Elfleda  obiit,  quinquennio  ante  obi-  918. 
tum  fratris  fui  Edwardi,  fepultai  eft  Glovernise  in  Ecclefia  Sandti  Petri, 
quam  ipfa  cum  viro  fuo  conftruxerat  fuper  oiTa  Sand:i  Ofwaldi  Regis, 
qu£  a  Bardeney  ibidem  attulerant.  Sed  &  illa  Ecclefia  per  Danos  deftru- 
dta,  Aldredus,  Eboraci  fcilicet  &  Wigornise  Epifcopus,  aliud  quod  in  urbe 
nunc  eft  prsecipuum  Monafterium  reparavit ;  filiam  autem  unicam  Elfle- 
dx  noraine  Elfwinam  Rex  Edwardus,  poteftate  Merciorum  ei  adempta, 
duxit  fecum  in  Weftfaxoniam. 

T^d!,]  In  hujus  Elfledse  laudem  ( Henr.  U.  f.)  hanc  decantavit  camoe- 
nam. 

0  Elfleda  potem,  0  terror  Virgo  Virorum, 

VtSrix  naturte  nomine  digna  Viri,    ' 
Te  qmque  fplendidior  fecit  natura  Puellam. 

Te  probitas  fecit  nomen  habere  Viri. 
Te  mutare  docet  fed  folum  nomina  Sexus, 

Tu  l^egina  potens  l^xqjie  trophea  parans, 
Jam  nec  C^farei  tantum  meruere  triumphiy  ^ 

Ctefare  jplendidior  Virgo  Virago  Vale. 

Hem\\  Rex  Edwardus,  audita  morte  fbroris  fu^e,  fubjugavit  fibi  Tho- 
mewurth  &  Snotingam  ,  ubi  conftruxit  novam  urbem  ex  parte  Auftrati 
contra  antiquam  urbem  ,  ponens  pontem  fuper  Trentam  inter  utramque 
urbem.  Poft  hoc  eodem  anno  tres  Reges  Scotorurii,  Dacorum,  Wallano^ 
rum  in  deditionem  recepit. 

Rex  Edwardus  conftruxit  apud  Theiewalle,  quae  eft  in  Borealibus  fini-       920. 
bus  Merciorum  juxta  aquam  de  Merfee ,   ubi  pofuit  militum  cuftodiam ; 
inde  traniiens  aquam  Merfee  inftauravit  urbem  Mainceftre,   quse  eft  in 
Auftralibus  finibus  Northimbrorum. 

Rex  Edwardus  obiit  apudFarndon  juxta  Oxoniam,  &:  fepultnseft  Win-       924. 
tonise  in  novo  Monafterio. 

Ethelftanus  pnmogenitus  Regis  Edwardi,  aputl  Kingeftbn  juxta  Lon-       9x4, 
don  in  Southreia  in  Regem  levatus,  regnavit  xvi  annis.     Cujus  anno  primo 
natus  almus  puer  Dunttanus  in  Pago  Glaftonienii,  cujus  vita  tota  ab  ortu 
ad  exitum  virtutibus  2<  miraculis  corufcavit. 

K  k  3  -^^/'■•1 


2^2  PoLYCHRONICON        Li!).  VL 

Q2f.  -^^'■•1  Rex  Etheiftanus  copnlavit  fororem  Sichtrico  Danico  Regi  Nor- 

thimbrorum  i  quo  cito  polt  mortuo,  Rex  filium  ejus  expulit,  &  Rcgnum 
iUud  fuo  redintegravit;  deinde  Hoelum  Regem  Britonum,  &  Conitant-i- 
num  Regem  Scotorum  prselio  lubadtos  in  deditionem  recepit. 

Hunc  Conftantinum  dum  Rex  Ethelftanus  Regem  Scotije  iaceret,  dixit 
gloriofius  effe  Regem  facere,  quam  Rex  fore. 

?F/7/,]  Copulavit  etiam  Rex  Ethelfta«ius  &  aliam  fbrorem  fuamOthoni 
Imperatori,  a  quo,  prseter  gemmas  &equo3,  recepit  quoddam  vas  ex  Oni- 
chino  tranfparens  6c  politum,  ita  fubtjli  cselatoris  arte  compofitum  ,  ut 
vere  fludiuare  fegetes,  gemmare  vites,  hominum  imagmes  moveri  videan- 
tur>  recepit  etiam  enfem  Conftantini  magni,  in  quo  literis  aureis  nomen 
pofiefTbris  legebatur,  in  cujus  capulo  fuper  craflas  auri  laminas  figebatur 
clavus  ferreus ,  unus  de  quatuor,  quo  Chriftus  in  cruce  figebatur.  Item 
&  lanceam  Karoli  magni,  qua  vibrata,  femper  vidior  abibat,  quam  tra- 
dunt  aperuiffe  latus  Chrifti,  Item  &  vexillum  Mauricii  Martyris ,  quo 
Karokis  ufus  eft  contra  Saracenos,  Item  partem  Sandtse  crucis,  &  partem 
coronse  fpineae ,  quarum  ahquas  partes  Rex  Adelftanus  Monafterio  Mal- 
mesburiae  delegavit.  ^ 

929.  Frithftanus  Wintonije  Epifcopus  obiit,  cui  fucceffit  Briftanus,  de  quo 

legitur,  quod  quafi  cotidie  pro  defunitis  celebravit;  unde  dum  qiiadam 
nod:e  coemiteria  circuiret,  Pfahnos  pro  defundtis  decantando,  in  quorum 
fine  dum  fubjungeret,  requiefcant  in  pace,  audivit  fubito  voces  quafi  infi- 
niti  exercitus  de  fepulcris  refpondentis,  Amen,  Et  Odo  de  Wiltonise  fa- 
(Stus  eft  Doroberniae  Archiepifcopus. 
934.  Et  Birftanus  Wintonienfis  Prsefiil  obiit ,  cui  fucceffit  Elphegus  Mona- 

ehus,  cognomento  calvus,  vir  propheticus,  &  Dunftani  propinquus. 

Will^  Qui,  dum  pro  more  pcenitentes  die  cinerum  alimmibus  Ecclefi^e 
excluderet,  cxteros  adhortabatur  ut  jejunio  &  caftitati  vacantes  etiam  uxo- 
rias  delicias  illis  diebus  abjicerent.  Inter  quos  unus  ait,  Non  poffum,  Do- 
mine,  temperare  a  convivio  fciUcet  6c  conjugio,  quinimo  uxorem,  quam  ad 
tempus  fubmovi,  in  proximo  refiimam.  Cui  pontifex,  contriftas  me  mi- 
fer ,  nefciens  quid  futura  pariat  dies,  unde  &  poftremo  die  inventus  eft 
examinis  in  cubih  fuo, 

Hic  quoque  Elphegus,  dum  aliquando  ordinaret  in  Presbyteros  tres  Mo- 
nachos,  fcilicet,  Dunftanuni,  Ethelwoldum,  &  Ethelftanum,  completis  fb- 
lemniis,  ait  ad  illos,  hodie  coram  Deo  tribus  viris  manus  im.poftii,  quorum 
duo  pontificalem  gratiam  nancifcentur,  tertius  vero  miferabiliter  finietur. 
Cui  Ethelftanus  tanquam  pro  cognatione  familiarior  ait,  Num  ego  ero 
pontifex,  Non  erit,  inquit,  tibi  pars  in  ordine  illo,  nifi  diu  geres  veftem 
iftam. 

Quia  Rex  Scotorum  Conftantinus  contra  padlum  venerat,  Rex  Ethel- 
ftaflus  verfiis  Scotiam  properabat,  &  in  eundo  Beatum  Johannem  Beverla- 
cenfem  vifitabat,  fuper  cujus  altare  cultellum  fuum  pro  Vadio  pofuit,  pro- 
mittens  quod  fi  vidlor  rediret ,  cultellum  digno  praelio  redimeret ,  quod 
&  implevit,  Poft  Vi<Storiam  vero  in  redeundo  Deum  rogavit,  ut  prece 
Sand:i  Johannis  Beverlacenfis  aliquod  evidens  fignum  oftenderet,  quo  pr^- 
fentes  &  futuri  cognofcere  poffent ,  quod  Scoti  de  jure  deberent  Anglis 
fubjacere,  unde  Rex  cum  gladio  fuo  percuffit  fcopulum  quendam  lapi- 
deum  juxta  caftrum  de  Dunbar,  qui  ufque  hodie  ad  menfuram  unius  ul- 
nse  ex  idtu  cavatur;  deinde  in  redeundo  digna  dotatione  culteUum  re- 
demit. 
937.  Anlaf  paganus  filius  Sihtrici  Rex  Hiberniae,  multarumque  Inflilarum, 

a  fbcero  fuo  Rege  Scotorum  Conftantino  incitatus,  oftium  Humbrse  flu- 
miriis  valida  cum  claffe  intravit,  cui  Rex  Ethelftanus  cum  fratre  fuo  Ed- 
mundo  apud  Brunfort  occurrit. 

TVill.']   Cum  igitur  acies  conveniffent,  Anlaf  exquifito  aftu  cithara  ma- 

nibug 


Lib. VI.      Ranulphi  Higdenl  ±^i 

nibus  fumpta,  fub  fpecie  citharift^e  tentorium  Ethelftani  ingreditur,  ubi 
dum  inter  epulas  omnia  explorafict  ,  6c  Itipem  quafi  pro  nielodia  acce- 
pilfet,  ftipem  naufeans  latenter  fub  ie  in  terra  defodit.  Notatum  eft  hoc 
a  quodam  qui  aliquando  cum  eodem  Anlaf  militafret,  qui  &  hoc  poft  re- 
cefium  Anlati  Ethelilano  nunciavit.  Rex  incufat  relatorein  cur  hoc  non 
prius  indicafTet.  llle  refpondit,  fidem,  o  Rex ,  quam  modo  tibi  debeo, 
quondam  Analafb  dedi ,  unde  fi  illam  modo  erga  illum  violafTem,  idem 
de  me  putai'es  erga  perfbnam  timn  fbre  fadturum,  fed  audi  nunc  confi- 
lium  meum,  tentorium  tuuni  abhinc  remove,  ut  cum  ipfe  petulanter  ad- 
venerit,  ipfum  propofito  fruftratLim  modefle  frangas ;  quo  fad:o,  Anlaf  no- 
dte  advolans,  Epifcopum  quendam  in  via  Caftrametantem  cum  fua  familia 
cecidit,  ulteriufque  progrediens  in  Regis  tentoria  impegit,  fed  tanto  fre- 
mitu  Regi  experredto  gladius  e  vagina  excidit,  fed  inclamato  Deo  6c  San- 
d:o  Aldelmo,  ad  preces  Odonis  Archiepifcopi ,  qui  tunc  cum  Rege  erat, 
gladium  vagin^e  rekpfum  invenit,  qui  ufque  hodie  in  thefauro  Regio  fer- 
vatur.  Eft  autem  gladius  ille  ex  una  parte  fed:ilis,  nec  ufquam  auri  vel 
argenti  receptivus.  Quo  Dei  dono  Rex  tunc  fretus,  hoftes  per  totam  au- 
roram  &  diem  fequentem  fugavit,  ubi  ceciderunt  Rex  Conftantinus  cum 
V  Regulis,    XII  E«ibus ,  &  to^^a  pene  congeries  Barbarorum. 

Poit  hoc  apud  Herefbrd  Aquilonales  Britones  perdomuit,  ita  ut  ei  an- 
nuatim  xx  libras  auri,  ccc  libras  argenti  penderent,  boves  vero  xxv  mil- 
lia  annumerarent.  Inde  Cornugaliiam  fubegit,  Exceftriam  reparavit,  in 
cujus  laudeni  quidam  fic  cecinit. 

J^^ia  progenies  produxit  nohile  Jtemma. 
Cum  tenebrii  nofiris  illuxit  Iplendida  Gemma. 
.  'Magnui  Etheljianm  patrice  decm,  Orhita  reUi 
Jllujiris  prohitas  a  vero  nefcia  fleUi.  \ 

Mortuo  apud  Gloverniam  Ethelftano  fine  liberis,  atque  apud  urbem  Mai-      5,^1 . 
dulfi  fepulto,   fucceflit  Edmundus  frater  fuus  xx"".  jam  agens  annum,  re- 
gnavit  ferme  vii  annis,  genuitque  ex  Regina  fiia  Elgina  filios  Egwinum 
&  Edgarum  pacificum. 

WiU^  Hujus  Edmundi  tempore  Northimbri  rebellarunt,  Anelafum  de 
Hibernia  revocarunt ,  quem  tamen  Rex  Edmundus  cum  Raynaldo  filio 
Gurmundi  devicit  &  exlegavit,  Northimbriam  in  proprio  dominio  rece- 
pit,  terram  de  Cumberlond  rebellantem  contrivit,  quam  Malcolmo  Regi 
Scotis:  tradidit,  ita  ut  fibi  auxilio  ubique  fbret. 

^7\  In  hac  expeditione,  ut  dicitur,  Rex  Edmundus  accepit  fecum  oflk 
Colfridi  Abbatis  &  Hilds  AbbatifTje,  &  detulit  ufque  Glaftoniam. 
.   Tradidit  Alfridus  &  Marianus,  quod  Rex  ifte  vii".  Regni  fui  anno,  dum 
Dapiferum  fiium  de  raanibus  semulorum  flxorum  eripere  vellet,   interfe- 
(Stus  fit  ab  iilis  apud  Pulkirchiam. 

Sed  W.  li.  II  dicit,  quod  Rege  convivante  in  fefto  Sandti  Auguftini 
apud  Pulkirchiam,  dum  quidam  latrunculus  Leof  nomine,  quem  Rex 
prius  propter  fcelera  fua  eliminaverat,  inter  convivas  aflideret,  quem  Rejc 
e  menfa  profiliens  capillis  arreptum  in  terram  dejecit,  fed  nebulonis  artavo 
evifceratus  eft.  Occifbr  vero  inter  manus  tumultuantium  nonnullos  fau- 
cians  aut  occidens  a  fatellitibus  membratim  difledtus  eft. 

WiU.'\  Edmundus  Rex  Anglias  v  nobilifEmas  civitates,  fcilicet,  Lincol-  947. 
niam,  Snotingham,  Derbeiam  ,  StafFordiam,  Legeceftriam  ,  quas  eateims 
Dani  Pagani  incoluerunt,  de  manibus  eorum  extorfit,  &  luce  fidei  illuftra- 
vit.  "Narn  Anlaf  de  facro  fonte  levavit ,  magis  viribus  cedentem  quam 
praedicationi  credentem.  Hic  quoque  Rex  confilio  Dunftani  ftatuenda 
ftatuit,  corrigenda  correxit^  Monafterium  Glaftingenfe  rebus  &  perfbnis 
nobilitavit. 


26j^ 


OLYCHRONICON        Lib. 


J^J]  Tandem,  ficut  pr^didum  eft,  apud  Pulcrechirchiauv;obiit.     Sed 
apud  Glafton  lepelitur. 
947.  Edredus  in  villa  de  Kingefton  ab  Odone  confecratus,  poft  Edmundum 

fratrem  luum  lucceffit  x  annis,  eo  quod  filii  Edmundi  Edwinus  &  Edga- 
rus  adhuc  minoris  erant  setatis,  nec  regnare  poterant.     Hic  Edredus  pri- 
mo  Regni  fui  anno,  Northimbros  rebellantes  valide  contrivit,  unde  &  Sccti 
iibi  timentes  le  ei  liibdiderunt. 
95-3.  Maf.'}  Sed  tandem  pro  infidelitate  Nol-thimbrenfium  terram  eorum  de- 

vaftat,  Monafterium  Ripenfe  fuccendit,  recedente  vero  Rege  domum, 
exercitus  de  Eboraco  erumpens,  extremam  partem  Regii  exercitus  mul- 
tum  liefit ;  quamobrem  Rex  iratus  totam  plagam  Northimbranam  delere 
cogitavit,  fed  Northimbrenfes,  Duce,  quem  fibi  prsfecerant,  abjedio,  Re- 
gem  Edredum  muneribus  placaverunt. 
95-5.  Dum  Rex  Edredus  graviter  segrotaret,  Dunftanum  Confelforem  fuum 

accerfivit,  cui  feftine  accedenti  vox  obitus  clare  infbnuit,  niodo  Rex  E- 
dredus  quiefcit  in  pace.     Ad  quam  vocem  Dunftani ,  cui  infedit  abfque 
•  fefToris  l^fione,  ad  terram  corruens  expiravit,  Dunftanus  autem  fepehvit 
Regem  apud  Wintoniam  in  novo  Monafterio.  ^ 

95-7.  Edwinus  primogenitus  Edmundi  confecratus  eft  i^p.egem  Anglis  ab 

Odone  Archiepifcopo  apud  Regiam  ViHam  de  Kingefton  juxta  Londo- 
nium,  qui  primo  confecrationis  die  in  nefarium  cubitum  ruit ,  quamo- 
brem  a  beato  Dunftano  redargutus  ipfiim  Dunftanum  exihavit. 

tVill.']  Monachos  quamplures  fuis  facultatibus  nudatos  in  exihum  egit,' 
Monafterium  Malmisburienfe,  expulfis  fuis ,  contulit  Clericis.  Tandeni 
Northimbrenfes  &  Mercenfes  ipfiim  Edwinum  pro  mala  vita  fua  expule-  |I 
runt,  &  fratrem  fuum  Edgarum,  xvi  annorum  exiftentem ,  in  Regem  le- 
vaverunt.  In  cujus  Edgari  exortu  audivit  Dunftanus  Angelos  canentes 
fic,  Pax  terrae  Anglorum,  exorti  nunc  pueri  Dunftanique  tempore.  Sic- 
que  tunc  adtum  eft  ut  flumen  Thamenfe  res  duorum  Regum  diftermina- 
ret,  regnavitque  Edwinus  iv"'.  ferme  annis,  &  tandem  mortuus  fepultus 
eft  Wintoni^e,  ejus  tamen  anima  poft  obitum  precibus  Dunftani  ab  inferno  ' 
liberata,  in  fbrtem  poenitentium  animarum  eft  tranflata.  yi 

Will.']  Et  ficut  eadem  terra  bonas  &  malas  herbas  nutrit,  &  urticse  quan» 
doque  proxima  eft  rofa,  fic  ex  eodem  pio  Edmundo  Edwinus  peffinius 
&  Edgarus  optimus  procefferunt. 
_g4_  Edgarus  Juvenis  xvi  annorum  in  Regem  levatus  eft,  &  xvi  annos  poft 

fratrem  fuum  pene  regnavit.  In  quorum  xii°.  anno  apud  urbem  Acha- 
manni,  id  eft,  Bathon,  Idus  Maii,  die  Pentecoft^e,  a  beatis  Dunftano  & 
Ofwaldo  prsefulibus  in  Regem  confecratus  eft.  Qui  ftatim  Dunftanum  de 
exilio  revocavit,  quem  de  Abbate  Glaftonise  Wigornias  prsefulem  fecit, 
divifa  Regna  redintegravit,  improbos  oppreffit,  rebelles  repreffit,  mode- 
ftos  dilexit,  Ecclefias  reparavit,  ac  multis  in  locis  abjedtis  Clericis  infb- 
ienter  viventibus,  Monachos  inftituit,  &  phifquam  xl  Monafteria  conftru- 
xit,  inter  quse,  Glafton,  Abendon,  Burgum,  Thorney,  Ramefey,  Wilton, 
Winton  locupletavit ;  fed  apud  Winton  in  novo  Monafterib,  quod  ad  eventu 
nunc  Hida  dicitur,  Monachos  loco  Clericorum  primus  inftituit.  Nam 
Clerici  laborem  chori  fugientes,  &  bona  Ecclefise  pro  libito  ahbi  confu- 
mentes,  vicarios  parum  ad  vidtum  habentes  loco  fui  conftituerant.  At 
cum  ipfi  ad  monita  Regis  Edgari,  Epifcopi  Ethelwoldi,  ac  Archiprsefulis 
Dunftani,  minime  corrigerentur,  Rex  ipfe  prsebendas  Clericorum  prsedi- 
dtorum  pr^fatis  vicariis  contuiit.  Sed  6c  illi  in  perfbnatum  promoti  vi- 
carios  fibi  facientes  fad:i  flint  pejores  prioribus,  unde  Rex  turbatus,  an- 
nuente  Papa  Johanne  xiii".  expulfis  Clericis  Monachos  ibidem  intro- 
duxit. 

IVill.']   In  diebus  ejus  nullus  privatus  latro  aut  publicus  prsedo  quin  poe- 
nas  fblveret.     Denique  ipfe  Rex  omnes  feras  fanguims  avidasexterminare 

cogitabat. 


Lib. VI.      Ranulphi    Higi^ent.  26s 

cogitabat,  unde  &  Ludwallo  Wallanorum  Regi  indixit,  ut  certis  annis  ccc""". 
luporum  tributum  penfitaret,  quod  cum  iii  annis  reddidilTet,  in  iv".  anno 
nullum  lupum  invenire  potuit. 

JTil/.']  Et  quamvis  ifte  Edgarus  ftatur^e  fuerit  &  corpulentise  perexilis, 
quemcunque  tamen  audacem  &  fbrteni  in  congrediendo  lacefceret,  De- 
nique  in  quodam  convivio,  ubi  le  plerumque  fatuorum  dicacitas  liberius 
oftentat,  fertur  Kinadium  Regem  Scotorum  ludibunde  dixilTe,  mirum  vi- 
deri ,  quod  tam  pufillo  homuncioni  tot  provincia;  fbrent  fubjedtae ,  id 
quoque  a  quodam  mimo  auditum  Edgaro  relatum  eft.  At  ille,  re  fuis  ce- 
lata,  de  convivio,  ubi  aderat  Kinadius,  aliquando  furgens,  Kinadium  quafi 
magni  myfterii  confulendi  gratia  accerfitum  longe  in  filvam  deduxit,  unum 
e  duobus  quos  fecum  attulerat  gladium  tradens,  &  inquiens,  liceat  nunc 
tibi  vires  tuas  experiri,  cum  fbli  fimus,  appareat  modo  quis  noftrum  al- 
teri  fubeife  debeat,  turpe  namque  eft  Regem  in  convivio  dicacem  forej 
nec  in  prselio  pugnacem,  confufus  ille  ad  pedes  Edgari  fe  projecit,  fim- 
plicis  joci  veniam  deprecatus.  , 

In  omni  seftate  pofl  feftum  Vafchas-  naves  coadunari  fecit,  quas  in  qua- 
tuor  partes  diftributas  ad  quatuor  Anglise  partes  pofiiit,  uiide  cum  Occi- 
dentali  claffe  navigavit  ad  partem  Borealem,  cum  Boreali  ciafTe  ad  par- 
tem  Auftralem,  cum  Auftrali  ciafTe  ad  partem  Occidentalem,  pius  in  hoc 
explorator  ne  piratse  quid  turbarent,  hieme  vero  per  provinciam  equitando 
judicia  mmiftrorum  exquirebat,  violati  juris  feverus  ultor,  fed  in  utroque 
reipublicae  utilis  confiiltor,  veruntamen  ipfb  Dacorum  petitionibus  incon- 
iulte  fevente,  vix  fuit  in  Anglia  viculus  quo  non  cohabitarent  Daci  cum 
Anglis.  Negotium  hoc  bono  animo  toleratum  fiimmse  calamitati  pepe- 
rit  eventum.  Nam  Dani  ^  natura  potatores  fortiffimi  hoc  unum  prasdi- 
cabile  perpetuum  reliquerunt  Anglis,  ut  jam  Anglorum  probitas  toti  prse- 
Judicet  mujndo  in  calicil^us  epotandis.  Quamobrem  ipfe  Rex  Edgarus 
clayos  in  crateris  infigi  fecit,  ut  per  emenfos  fcyphorum  terminos  bibe- 
rent  ad  Menfiiram. 

WzH.']  Hic  igitur  Edgarus  ex  Egelfleda  cognonlento  candida,  geiluit 
primogenitum  fuum  Edwardum,  poftea  Regem  &  Martyrem.  Deinde  ex 
Alfiitha  filia  Ordgari  Ducis  Dovonise  genuit  Edmundum,  qui  ante  pa- 
trem  flium  obiit,  &  Egelredum ,  qui  poft  Sandtum  Edwardum  regnavit  .* 
tandem  de  Sandta  Wilfiritha  genuit  Sandtam  Editham  virginem.  Hanc 
autem  Wilfritham  non  vere  fandlimonialem,  ficut  opinio  vulgaris  delirat, 
fed  timore  Regis  Edgari  eam  illicite  concupifcentis  fe  velantem  conftat, 
Regioque  cubili  fic  fiibadlam.  Unde  Rex,  quod  feminam  illam  attigiffetj 
quae  vel  umbratice  fandtimonialis  putabatur,  a  beato  Dunftano  redargu- 
tus,  feptennem  exegit  pcenitentiam.  Illa  quoque  partu  explicito  volu- 
ptati  renuncians  religiofe  vixit,fand:aque  celebratur  apud  Wiltonienfe  Mona- 
fterium  &  afferitur.  De  filia  quoque  ejus  Editha  traditur^  quod  &  illa 
apud  Wilton  fandtimoniahs  effe<5ta  cultioribus  aliquando  veftibus ,  quam 
fiia  profeffio  depofceret,  aliquoties  ornata,  &  ob  hoc  a  San<fto  Ethei- 
woido  increpata,  refpondiffe  fertur,  nec  inepte,  nec  facete,  Infallibile,  in- 
quit,  Dei  Judicium  fbla  operitur  confcientia,  puto  ergo  quod  tam  Sandta 
&  incorrupta  mens  poterit  latere  fub  iftis  veftibus  deauratis,  ficut  fub  tuis 
difciffis  pellibus.  . 

Hanc  aiiquoties  Dunftanus ,  dum  Ecclefiam  quandam  confecraret ,  vi- 
derat  pollicem  dextram  frequenter  protendere,  &  fignum  crucis  fronti 
fuae  imprimere,  ex  quo  dele<Status  Dunftanus  ait,  nunquam  putrefcat  hic 
digitus,  continuoque  inter  Miffarum  fbiemnia  Dunftanus  in  lacrymas  pf o- 
rupit,  fic  inquiens,  cito  hasc  fiorida  rofa  poft  fex  hebdomadas  marcefcet, 
quod  &  ita  contigit ;  nam  corpore  poftmodum  de  terra  ievato  repertum 
eft  totum  in  pulverem  refblutum ,  prseter  digitum  praefatum ,  &  alvum 
cum  fecreto  inferiori.    Hujus  rei  caufam  -Sando  Dunftano  fuper  hoc  me- 

L  i  ditanti 


266  PoLYCHRONlCOIS}         Lib.  VL 

ditanti  ipfa  per  vifum  expofuit,  dicens,  ne  mireris  quod  incorrupta  fim  in 
inferioribus  corporis  mei  partibus,  cum  crapulx  &  iibidinis  lemper  fue- 
rim  immunis.  Item  de  ifta  Sand:a  legitur,  quod  dum  Rex  Canutus,  qui 
parum  dilexerat  Sand:os  Angli^,  feniel  in  quodam  feflo  Pentecoftse  apud 
Wiltoniam  convivans,  folennes  cachinnos  in  Sandam  Editham  efFuderitj 
dicens  fe  nunquam  crediturum ,  quod  filia  Edgari  libidinofi  &  tyranni 
Sandla  fbret,  contradixit  Ednothus  Archiepifcopus  tunc  ibi  praefens,  qui 
ftatim  fepulcrum  fepultse  virginis  aperuit,  ubi  illa  cingulotenus  fe  erigens 
in  contumacem  Regem  impetum  fecere  vifa  eft.  Quo  metu  Rex  turba- 
tus  liumi  quafi  exanimis  cecidit,  fed  tandem  refpirans  i^etus  erubuit,  quod 
poenitentije  refervatus  eft. 

WiU.']  Circa  hsec  tempora  Odo  Archiepifcopus  Cantuarias  obiit.  Hic 
quidem  natione  Danus,  fed  tandem  feritate  depofita  aliquando  Edwardo 
feniori  mihtaverat.  Nec  multo  poft  Clericaliter  attonfus  Wiltonise  Pras- 
ful  efFedlus  eft.  Regem  Adelftanum  amicum  fibi  efFecerat,  potiflirae  per 
elapfum  gladii  amiffi  in  Regiam  vaginam,  ita  ut  Cantuarienfem  fedem 
fbrtiretur,  quam  ut  Sandlius  flibiret,  cum  omnes  Anteceffores  fui  Mona- 
chi  fuifTent,  ipfe  mari  tranfito  apud  Floriacum  juxta  Aurelianum  mona- 
chilia  induit,  rediit,  Regi  adh^fit  ,•  tandem  cum  Edredo  Rege  Northim- 
briam  profedrus,  facros  cmeres  Wilfridi  Epilcopi  advexit  Cantuariam,  de 
qua  re  inter  Cantuaritas  &  Eboracenfes  jugis  adhuc  concertatio  habetur, 
utrum  ofTa  majoris  Wilfridi  apud  Ripenfem  Ecclefiam  tumulati,  aut  mi- 
noris  Wilfridi,  qui  Presbyter  &  fucceffor  Johannis  in  Eborum  fede  fuerat, 
flint  offa  antedid:a. 

Hic  etiam  Odo  Edwinum  Regem  prjecipitis  luxus  infamem  a  Chriftia- 
nitate  fufpendit ,  ob  quod  Edwmus  in  omnes  Angiise  Monachos  vicem 
reddidit,  dum  nemo  Regi  praster  Odonem  6c  Dunftanum  in  tota  Anglia 
refiftere  auderet,  quia  ut  ait  feneca. 

Gallm  in  proprio  Jlerquilinio  multum  valet. 

Ita  Odo  templum  fuum  aliquando  difcoopertum,  toto  quo  tedlura  pa= 
rabatur  tempore,  ita  precibus  operuit,  ut  nec  pluvite  ftillicidium  loci  ma- 
defaceret  ambitum.  Cum  tamen  plurima  vis  imbrium,  &  turbinum,  illis 
diebus  totum  concuteret  mundum.  Alio  quoque  tempore ,  dum  Odo 
Dunftanum  Wigornis  confecraret  Prsefulem ,  ita  confecrationis  egit  or- 
dinem,  ac  fi  Cantuariae  confecrafTet  Archipr^fulem  i  &  cum  a  fuis  fuper 
hoc  culparetur,  fcio,  inquit,  filii,  quid  in  me  agat  Spiritus  Sandtus  -,  nec 
vero  prsfagio  matura  defiiit  fides,  quamvis  Elfinus  Wentanus  Pr^eful  in- 
terpolate  fedem  illam  palpafTet. 

Nam,  defundto  Odone,  Eifinus  prsedidius,  paratis  Advocatis  quorum 
manus  palpaverat ,  furrepto  Regis  Edidto  Cantiam  intrufus  eft :  primo- 
que  exceptionis  die  non  abftinuit  quin  conceptas  furias  mente  confbtas 
evomeret,  tumbam  beati  Odonis  pedibus  pulfans,  animamque  ejustaii  voce 
lacefcens,  peffime  fenex  animam  efFudifti,  fero  fatis  te  meliori  locum  fe- 
cifti,  itaque  quod  diu  concupivi,  te  invito  jam  teneo,  unde  tibi  maias  gra- 
tes  ago;  fed  illo  die  exa<5to,  cum  hujus  rabiei  efHator  dubiii  fe  dedillet, 
vidit  beati  Odonis  Effigiem  improperare  convicium,  minari  exitium.  Ilie 
autem,  qui  volatico  phantafinate  fe  putabat  derideri,  nihilominus  ad  re» 
cipiendum  pallium  Romam  pergens,  per  Alpes  tranfivit,  ubi  hiemali  fri- 
gore  congelatus,  exenteratorum  equorum  fpirantibus  extis  pedes,  quibus 
tumbam  Odonis  pulfaverat,  involutus  obiit.  Cui  fucceffit  in  Cantuarienfi 
fede  Brihtelinus  Wintoni^e  Prsefiil.  At,  quia  ad  tantum  pondus  minus 
fuificiens  erat,  jufTu  Regisad  Wintoniam  rediit;  &  Sandus  Dunftanus  ad 
Cantuariam  tranfiit,  Romamque  profedtus  pallium  a  Johanne  Papa  rece- 
pit,  inde  rediens  a  Rege  obtinuit,  utSandus  Olwaldus  fratruelis  Odonis 
fedem  teneret  Wigornienfem. 

wiu:\ 


Lib. VI.     Ranulphi  Higdeni.  qjS^-j 

WiW^  Dunftanus  igitut  primo  GlaftonisB  Abbas,  deinde  WigornifiB  & 
Londonis  Prselul,   tandeiu  Cantuarieulem  fedem  indefeffis  comens,  vircu- 
tibus^  cor  Rcgis  Hdgari  ad  conibna  iaJLutis  urgere,  mores  Regis  ad  fujb- 
ditoruai  exe  iipluni  &  fpLCulum  effigiare,  &  cum  exceffiiTet,  corripereftu- 
duic.     L^nde  &  illum  feptenni  pro  illicito   fandimonialis  concubitu  poe- 
nicentia  mulcavit,  ex  quo  exemplari  vulgus  coercuit,   milites  compoiuit, 
fures  refrsenavit.  Oido  Monafticus  reviruit,   pro  eo  quod  haberet  redlo- 
res  religioios  fcientia  clai-os,  quos  nec  defidia  tardos,  nec  audacia  prsci- 
pites  effecerat,     Itaque  inter  hanc  Regis  &  Archiepiicopi  raorum  concor- 
dantiam  Clericis  optio  dabatur,   ut  aut  animum  rautarent,  aut  locis  fuis 
valefacerent,  raelioribus  habitacula  relinqueutes.     Ut  fic  noa  degenerarent 
a  decore  sedium  mores  inhabitantium ;  agri  tunc  proventu  uberi  refpon- 
debant  cukoribus,  omnis  copia  plenis  efFuUit  cornibus,  elementa  Iseta,  nu- 
bik  vix  ulla,  procul  peftis  &  hoftis. 

Will7\  Defundio  Askecillo  Eboracenfis  Archiepiicopo  Saii<Stus  Oiwaldas  971. 
Praeiul  Wigornieniem  fufcepit  Archiepiicopatum ,  fcilicet  cum  Wigorni- 
enfi  illum  regens,  Qui  juxta  Cathedralem  Ecclefiam  Sandti  Petri  Wigor- 
nise  Gonftruxit  aham  beati«  Marise,  ubi  cum  Monachis  fuis  famiUarius  coa- 
veriabatur,  pfebem  per  hoc  m  fui  favorem  multura  aliiciens,  unde  &  Cte- 
rici  de  proxima  Ecclefia  hsec  videntes,  mafuerunt  monachari ,  quam  fiq 
ludibrio  reluiqui.  Sed  &  Ofwaldus,  poftquam  intronizatus  eft  in  fede  E- 
boracenfi»  advocavit  itn  patriam  literatos  horaines,  ne  iUo  bono  patriam 
fraudaret,  fme  quo  csetera  bona  mihi  videntur  pene  inania;  de  quibus  li- 
teratis  viris  fuit  Abbo  Floriacenfis  Monachus,  qui  prjeter  raultara  fcientije 
fe-ugem,  quam  Angliae  advexilj,  vitara  Sandti  Edraundi  Regis  &  Martyris, 
rogante  Dunftano,  defcripfit.  Is  Abbo  poftraodum  domi  reverfiis,  &  Ab= 
ba.-.  conftitutus,  cum  apud  quandam  Ccenobii  fui  cellulam,  quse  in  Yaf- 
conia  ad  Regulaa^  dicitur,  Religionis  vigorera  vellet  exercere ,  Vafco- 
laica  crndeiitate  id  non  ferente,  ehfo  gutture  deceflit.  At  Ofwafdus  t 
an-iis  iupervivens,  cum  ad  lotionem  pedum  pauperura  incumberet,  dicen-" 
do  gloria  Patn  6<c.  deceffit. 

Will7\  Rex  igitur  Edgarus,  xii".  Regni  fui  anno,  a  beatis  Dunftano  & 
Ofwaldo  apud  Badonem  inundtus  in  Regem,  &  confecratus,  circumnavi- 
gaca  feptentrionaU  Britannia,  ad  urbem  Legionum,  qu®  nunc  Ceftria,  ap- 
puUt  j  cui  oito  fubreguU  occurrerunt,  cum  quibus  die  quadam  afcendit 
fcapham ,  clavum  gubernacuU  per  fiumen  Dee  ibidem  decurrentis  manu 
regens,  caeteris'  Regulis  ad  remos  locatis,  ficque  ad  Ecclefiam  beati  Jo- 
hannis  navigando  pervenit.  Qui,  dum  pari  pompa  remigando  ad  pala- 
tium  fuum  pervenifFet,  fertur  fms  dixiffe,  tunc  demura  quemquam  fuc- 
ceiTorum  fuorum  pofre  gloriari,  quando  tali  pompa  tot  Regibus  fibi  fiib- 
fequentibus  potiretur. 

AngUci  Orbis  bafileus  flos  &  decus  Edgarus,  non  minus  memorabiUs      ^ih 
AngUs  quam  Cyrus  Perfis,  Rorauhis  Romanis,  Alexander  Grsecis,  Karo- 
lus  Francis,  anno  vitae  fu^e  xxxvii".  Regni  fiii  cum  fratrefuo  &  poftxxi". 
Idus  JuUi  obiit,  apud  Glaftoniam  fepeUtur. 

WiUr^  Ubi  poftmodum,  fub  anno  Grati^  m".  lii\  cum  Abbas  Ailwar- 
dus  tumulum  ejus  irreverenter  effodifTet,  inventum  eft  corpus  ejus  incor- 
rupium,  &  ita  corpulentum,  ut  in  novo  loeello  ingredi  non  poffetj  fan- 
guiique  recens  de  corpore  ejus  vifus  eft  ubertim  diftillare,  ficque  corpus 
iUud  in  fcrinium,  quod  ipfemet  iUi  Ecclefise  contulerat,  fuper  akare  lo- 
catum  eft  cum  capite  Sandi  ApolUnaris,  6c  aliis  reUquiis  Sandti  Vin- 
centii,  qu£e  Rex  ille  magno  pretio  empta  Domui  dederat.  Abbas  autem 
iUe  temerator  amens  effed:us  de  Ecclefia  exiit,  &  fra(5tis  cervicibus  expi- 
ravit. 

7^«."]  Tradunt  HiftoriEe  Britannicse  in  vita  San<3:i  Eltuti ,  quod  dum 
Rex  Edgarus  Regionem  Glamorganenfium  propter  eorum  contumaciam 

L  1  2  deva- 


2^8  PoLYCHRONICON        Llb.VL 

devaftaret,  abkta  fuit  vola  Sandi  Eltuti,  &  in  coUo  cujufclam  equi  fuf- 
penfa.  Qua  de  caufa  Regi  Edgaro,  hora  meridiana  in  ftrato  quiefcenti, 
apparuit  quidam  pe(Stus  ejus  lancea  percutiens,  unde  pofl  fbmnum  juflit 
Rex  ut  rapta  reftituerentur,  veruntamen  poft  ix  dies  ipfe  Rex  obiit,  in 
cujus  laudem  fic  cecinitquidam. 

Henr.]   ^uBor  opum,  Vindex  fcekmm.,  largitor  honorum, 

Septriger  Edgarus  B^gna  [uperna  petit. 
Hic  alter  Salomon,  legum  pater,  orbita  pacis, 

^od  claruit  heUis  claruit  inde  magis. 
Templa  Deo,  Templis  M.onachos,  Monachis  dedit  agros, 

Nequitice  lapfum ,  jufiitiaque  locum. 

Will.']  Sunt  tamen  qui  ingenti  gloriae  Edgari  tentant  neminem  ap- 
ponere  dicentes,  ipfum  primis  temporibus  fuis  crudelem  fuiffe  in  cives , 
libidinofum  in  virgines;  ut,  verbi  gratia,  Ethelwoldus  quidam  Conies  fuit 
ei  a  fecretis,  cui  aliquando  injunxerat,  ut  Elfridam  filiam  Orgari  Comitis 
Donovize,  forma  fpedtabilem,  Regiis  nuptiis  conciliaret,  fi  tamen  fbrma 
famas  confbnaret,  &  veritas  famse  conquadraret.  Ille  viam  celebrans,  fuis 
potius  ufibus  puellam  applicuit,-  rediens  tandem,  quse  conducibilia  fuis  fb- 
rent  partibus  allegans,  dixit,  pufiolam  illam  vulgaris  &  cotidianse  effe  for- 
m2e,  nec  RegiiE  Majeftati  convenire.  Nunciant  interini  delatores,  quanta 
Regem  Ethelwoldus  aftutia  decepifTet.  Ille  clavo  clavum  expellens,  fi-au- 
de  fcilicet  fraudem  eludens,  frontem  ferenani  Comiti  oftendit,  diemque 
quo  di(5tam  mulierem  vifitaret,  quafi  joco  edixit.  Qui  tam  terribili  ludo 
quafi  examinatus  prascurrit  ad  conjugem,  rogans  ut  flise  faluti  confuleret, 
ac  quantum  pofTet  vefte  &  cultu  in  confpedtu  Regis  fe  turparet,  fed  quid 
non  audet  fcemina  }  lUa  vice  verfa  fpeculo  fe  comit,  nihil  penitus  omittit, 
quod  Ephebi  lumbos  acuere  poffit ;  in  vifam  fbeminam  Rex  ardefcens , 
diffimulato  odio,  Comitem  in  filva  de  Werewell,  quse  Harewode  dicitur, 
venandi  caufa  accitum  jaculo  trajecit ;  ubi  cum  nothus  Comitis  filius  ac- 
ceffiffet,  interrogatus  a  Rege  qualiter  talis  venatio  fibi  complaceret, 
refpondiffe  fertur,  Bene  Domine  Rex,  quod  enim  tibi  placet  mihi  difpli- 
cere  nondebet;  quo  dido  ita  tumentis  Regis  animum  manfiiefcit,  ut  nihil 
fibi  carius  poftmodum  Rex  haberet  quam  filium  Comitis  interfe<5ti,  pro 
hujus  fiidli  expiatione  Eifrida  ilia  poftmodum  Monafterium  fan(5timonia- 
lium  apud  Wereweii  conftruxit. 

^.'}  Immo  potius  propter  homicidium  privigni  fui  Edwardi,  quem  ea 
intentione  occidi  procuravit,  ut  filius  fuus  Egeiredus  regnaret. 

Will.']  Huicexemplo  crudelitatis  adjungunt  aiiud  libidinis,  quod  fcilicet 
Deo  dicatam  virginem  de  Monafterio  abftraxerit,  &  inquinaverit ;  item 
quod  apud  Andoveram,  non  longe  ab  Wintonia,  aliquando  pernocStans , 
fiiiam  cujufdam  Ducis  fpeciofiffimam  juflerit  fibi  fubduci ;  mater  vero  pu- 
elis  ftuprum  dedignans,  anciilam  fuam,  virginem  fane  fatis  elegantem  5c 
lepidam,  Regis  appofiiit  cubili :  irradiante  tandem  aurora,  nmiier  conata 
furgere,  interrogatur  cur  feftinaret,  ad  opus,  inquit,  folitum  &  cotidianum 
perfbivendum.  Igitur  pro  mercede  no<Sturni  connubii  petit  ingenuita- 
tem,  ut  fic  voiuptatis  Regise  confcia,  de  csetero  non  perferat  imperia  cru- 
deiium  Dominorum.  Mox  in  rifum  Rex  folutus,  ancillam  iliam  fecit 
Dominam  Dominorum,  fed  quocunque  ifta  fe  habeant,  conftat  ipfum  fa- 
lubri  poenitentia  talia  expiaffe,  ficut  patet. 
j7^.  Edwardus  Juvenis,   ope  Dunftani  cseterorumque  Prsefulum,  in  Regem 

erigitur,  contra  voiuntatem  quorundam  optimatum,  &  potiffime  novercse 
fuse  Elfrithse,  quse  fiiium  flium  Egeiredum  feptennem  provehere  conaba- 
tur,  ut  fic  ipfa  potius  fub  nomine  ejus  imperitaret.  Regnavit  quafi  qua- 
tuor  annis :  ex  tunc  feiicitas  Regni  imminuata  eft ;  nam  vifa  eft  in  firma- 

mento 


Lib.  VI.       RaNULPHI     HlGDENf.  26  () 

mento  ftella  Cometa,  qii«  femper  vel  peftem  provincialium,  vel  inutatio- 
nem  Regni  portendere  iblet,  Nec  mora ,  lequuta  eft  fterilitas  arvi,  fa~ 
nies  honnnum,  niors  animalmm  .•  fed  &  Alferus  Princeps  Merciorum  Re- 
ginse  Elfriths  per  omnia  favens,  ejedtis  Monachis,  quos  Edgarus  inftitne- 
rat,  Clericos  cum  concubinis  reinduxit;  fed  Dunftanus  &  Comes  Eftan- 
glornm  viriliter  reftiterunt.  Clerici  namquc  nuper  expulfi  rediviva  jur- 
gia  fiifcitarnnt,  dicentes  miferabile  fore  dedecus,  ut  novus  advena  veteres 
incolas  e  fedibus  pellat,  hoc  non  Deo  gratum,  qui  veteri  habitatori  hoc 
concellit,  nec  probo  homini  hoc  acceptum,  qui  fibi  idem  timere  pofTet, 
quod  alteri  fieri  vidifTet.  Ea  de  re  celebri  Synodo  apud  Wintoniam  pri- 
mo  coad:a,  imago  Crucifixi  de  pariete  loquuta  eft  veram  Dunftani  viami 
fore.  Sed  adhuc  non  fedatis  animis  tortuofbrum,  apud  Calvas  Vicum  Re- 
gium  confilium  indii5tum  eft,  ubi  cum,  abfente  Rege  propter  tenellam  ad- 
huc  £etatem,  confidentibus  in  coenaculo  Anghse  fenatoribus,  Sandlus  Dun- 
ftanus  validis  conviciorum  jaculis  impeteretur,  fblarium  totum  cum  axi- 
bus  &  trabibus  diililiit  &:  cecidit,  quibufdam  exinde  peremptis,  quibufdam 
perpetuo  Isefis ,  oninibus  autem  faltem  contritis ,  excepto  Dunftano,  qui 
probe  evafit,  quod  quidem  miraculum  peperit  fubfequentibus  illius  que- 
rel^E  filentium. 

Duni  igitur  juvenis  Edwardus  venatu  lafTus  in  redeundo  fitifet ,  inter 
pocula,  qug;  Noverca  fibi  pohexit,  fica  percufTus  eft.  Unde  &  fbnipede 
fiio  quibus  poterat  viribus  ad  effugiendum  agitato,  uno  pede  lapfiis,  al- 
teroque  per  devia  tradus,  undantecruore,  apud  Cornifgate  figna  mortis 
dedit.  Tnnc  ipfi  apud  Warham  per  triennium  ignobiliter  fepulto  arri- 
ferunt  divina  miracula.  Nani  cceleftiluce  de  fummis  emifTa,  clauduS  re- 
cepit  greflum,  mutus,  c^ecus,  &  furdus  organum,  omnis  denique  invali- 
tudo  fofpitatis  fufcepit  ftatum.  Quo  rumore  excita  interfedlrix  ipfius 
properat  jumento  ve6ta,  quod  quidem  nec  flagris  nec  clamoribus  accedere 
potuit,  mutatum  fspius  jumentum  id  idem  oftendit,  quamobrem  quod 
ipfa  non  potuit,  per  alium  effecit.  Nam  Elferus  minifter  ejus,  qui  nuper 
in  Mercia  extrufis  Monachis  Clericos  induxerat,  corpus  Edwardi  apud 
Septoniam,  quse  eft  Shafterburia,  fblenniter  tumulavit. 

7(fl.]  Succedente  tempore  pars  corporis  ejus  apud  Leof  Monafterium 
juxta  Herfbrd,  pars  apud  Abendon  tranflatum  eft.  Locus  vero  apud  Sep- 
toniam,  ubi  pulmo  ejus  adhuc  integra  viriditate  palpitat,  Edwardiftowe 
nuncupatur. 

IVtlL']  Pro  hac  autem  interfediione  prsedida  Elfiitba  conftruxit  duo 
Monafteria  feminarum,  unum  apud  Ambrisburium,  &  aliud  apud  Were- 
well,-  ubi  ipfe  depofita  terrena  pompa  diu&dire  poenituit,  jugi  cilicio  & 
jejunio  corpus  frangens,  quod  quondam  fuerat  fpeciofum,  cruces  quas  po- 
tuit  jugiter  fronti  &  pedtori  imprimens,  ibique  requiefcit,  nec  tamen  om-  . 
nino  vindidtam  evafit  Elfricus  prasdidtus,  quin,  pofl  annum  a  tumulatione 
prasdifti  Martyris,  a  pediculis  vermibus  penitus  fit  confumptus. 

Will.']  Egelredus  filius  Edgari,  ex  fecundo  matrimonio  ex  Elfiritha  ge-  979- 
nitus,  poft  feniorem  fratrem  Edwardum  in  Regem  levatus  apud  Kinge- 
fton  Clito  elegans  xxxviii  annis  Regnum  potius  obfedit  quam  rexit.  Nam 
vitse  fiise  curfus  fsevus  &  infauftus  in  principio,  mifer  in  medio,  turpis  in 
poftremo.  Nam  dum  beatus  Dunftanus  eum  baptizaret,  ventris  proflu- 
vio  facrum  fontem  foedavit,  quare  turbatus  Dunftanus  ait,  per  Deum  & 
matrem  ejus  ignavus  erit  ifte,  &  adjecit  in  die  coronationis  fiix  hoc  Ora- 
culum ;  quoniam  afpirafti  ad  Regnum  per  mortcm  fi-atris  tui,  in  cujus  fan- 
guine  confpiraverunt  Angli,  cum  ignominiofa  matre  tua,  non  deficiet  ab 
eis  fanguis  &  gladius,  donec  populus  ignota:  linguse  fuperveniens,  eos  in 
■  ultimam  redigat  fervitutem,  nec  expiabitur  hoc  delidlum  nifi  longa  vin- 
didta,  Cum  autem  ifte  Egelredus  puCr  decennis  audiret  Edwardum  fra- 
trem  fuum  fic  necatum,  ejulatu  fuo  matrem  furentem  in  tantum  commo- 

L  1  3  v^^' 


279 


o  L  y  C  H  R  Q  N  I  c  o  N        Lib.  VI. 


vit,  ut  cum  ipla  aliud  flageUum  ad  manum  non  haberet ,  arreptis  cereis 
candelis  ipfum  pene  ad  mortem  flagellavit,  quamobrem  in  omni  vita  fiia 
lumen  ccrx  exhorruit.  Hic  quoque  ex  Ethelgina  fiha  Egberti  Comitisge- 
nuit  Edmundum,  cognomento  Ferreum  latus,  Edwinum,  Ethelftanum,  & 
fiUam  Edginam.  Ex  Eunna  vero  Normannica  poflimodum  Alfeedum  & 
Edwardum. 
980.  Nubes  media  node  per  totam  Angliam,  nunc  languinea ,  nunc  ignea, 

vifa  eft  i  deinde  per  radios  &  colores  diverfos  mutata,   circa  auroram  di- 
fparuit. 
081.  Hoc  anno  urbs  Southamptonias  &  Infiila  Thanet  juxta  Cantiam,  Mo- 

nafterium  Sandti  Petroci,  in  Cornubia,  &  provincia  Legeceftris,  per  pi- 
ratas  devaftantur. 
083.  Civitas  London  igne  proprio  concremata  efl:. 

984.  Sandtus  Ethelwoldus  Wintonise   Prseful   obiit.     Qui  Wintonife  natus 

fub  Dunftano,  Glaftonise  educatus,  &  cucullatus,  tempore  Edredi  Regis 
fadius  eft  Abbas  Abendonise,  tempore  Edgari  fadus  eft  Wintonise  Prae- 
ful,  ubi  conftruxit  MonafteriumMoniahum,&  corpus  Sandti  Swithini  tran- 
ftulit  de  terra,  cui  fucceflit  San<Stus  Elphegus  Abbas  Bathonienfis,  qui  poft- 
modum  Cantuari^e  Archipraefiil  elFedlus  occifus  eft  a  Danis,  de  quo  in  fub- 
fequentibus  dicetur. 
98(J.  IFilL']  Rex  Egelredus  propter  quafdam  difrenfiones  interipfum  &  Rof- 

fenfem  Praefulem,  urbem  RofFenfem  obfedit,  mandat  ei  Dunftanus,  ut  fu- 
rori  defiftat,  nec  Sandtum  Andream  loci  patronum  irritet.  Nuditate  \er- 
borum  contempta,  adornat  pr^ecepta  pecunia,  mittit  c.  hbras  ut  obfidio- 
nem  fblvat,  quibus  acceptis  miratus  Dunftanus  hominis  cupiditatem,  per 
nuncios  ifta  mandat.  Quia  prsetuUfti  aurum  Deo  ,  argentum  Apoftolo, 
cupiditatem  tuam  mihi,  venient  cito  fuper  te  mala,  fed  non  me  vivente. 
Biennio  igitur  poft  hoc  mortuo  Dunftano  venerunt  Dani. 
987«  Hoc  anno  duse  retro  fsecuhs  incognitas  peftes  Anglorum  genti  accide- 

runt,  fcilicet  febris  hominum,  lues  animalium,  quas  Anglice  mitta,  Latine 
fluxus  interaneorum  vocatur. 
98S.  Beatus  Dunftanus  obiit,-  cujus  vita,  virtutibus  &  prodigiis  plenam  de- 

fcripfit  Osbernus  Cantuarienfis  Monachus  i  inter  qu2e  refert,  quod  dum, 
ad  rogatum  cujufdam  Matronse  reiigiofse,  Dunftanus  ftcerdotalem  ftolam 
imaginibus  Apoftolorum  &  Martyrum  infigniret,  audita  eft  cithara  parieti 
appenfa  modulos  illius  antiphonae,  Gaudentin  coelis  animse  Sandrorum  &C. 
abfque  humano  pulfu  dulciter  infonare.  Item  narrat  quod  Dunftanus  va- 
ria  artis  mechanicae  induftria  infignitus,  dum  in  cella  fua  juxta  Glafto- 
niam,  calicem  quendam  opere  aurifico  effigiaret,  afFuit  Sathan  corporali 
fpecie  varia  fibi  voluptatum  fantafhiata  immittens,  quod  Dunftanus  in  fpi- 
"•  ritu  comperiens,  fbrcipibus  fiiis  ignitis  nafum  Dsemonis  compi-ehendit,  & 

tenuit,  donec  Dasmone  ululante  fedtum  hoc  convicaneis  innotefceret.  Item 
Dunftanus  aliquando  fbporatus ,  audivit  fpiritus  Angelicos  fuaviter  plal- 
lere,  Kyrie  eleyfbn,  Chrifte  eleyfbn.  Cujus  modulos  harmoni^e  adhuc  con- 
tinet  tropus  ille  apud  Angelos  famofiis,  Kyrie  Rex  fplendens. 

Igitur,  Dunftano  mortuo,  fiipervenerunt  Dani,  quafi  in  quobilet  Anglise 
portu,  ita  ut  nefciretur,  ubi  illis  poflet  occurri.  Qua  propter  quos  ferro 
repellere  non  poffent  argento  repulerunt,  primo  fblvendo  per  annum  con- 
fihoSiricii  Archiepifcopi,  qui  Dunftano  fucceflerat,  x  milha  Iibrarum,de- 
inde  xvi  m.  xx  m.  xxiv  m.  poft  xxx  m.  hbrarum  tandem  xl  m.  librarum, 
donec,  pecunia  deficientCj  iterum  ad  rapinas  intenderent. 

Ad  hsec  Elfi-icus  quidam  navibus  regiis  prsefe<aus,  node  pugnam  prse- 
cedente,  ut  vilis  transfuga  ad  hoftes  feceffit,  prsemuniens  eos,  de  quibus 
deberent  prsecavere,  qua  de  caufa  fihus  ejus  Algarus  exofculatus  eft,  Item 
tamen  rediit  Elfi-icus,  fed  iterum  defecitj  unde  &  Dani  totam  Northim- 
briam  depraedantes,  Londonque  obfidentes,  Regem  coegerunt  ad  tributa. 

Interea 


Lib.VI.    Ranulphi   HiGDENi.  271 

Interea  Elphegus  Wintoniie  Epiicopus  Aulafiim  Regem  Danorum  datis 
obfidibus  Regi  Egelredo  adduxit,  quem  Rex  Egelredus  de  fbnte  fufcepit, 
Epifcopufque  confirmavit ;  unde  ille  deinceps  nil  nocens  ad  fua  rediit,  fed 
nec  fic  quievit  malum,  quin  etiam  ut  Hydrie  capita  hoflcs  f uccrefcentes  pa- 
triam  vaftaverunt.  Et  cum  in  re  bellica  plurimum  vaieat  ducis  praefen- 
tia,  fpedtata  audacia,  ufus ,  &  bellandi  diiciplma;  his  inter  Angios  tunc 
deficientibus,  fi  quando  exercitus  colligebatur,  fi  naves  fabricarentur,  ni- 
hil  profpere  proceflit;  quia  gens  noftra  non  cohibita  ad  rapinas  inceflit, 
non  animata  facile  fugit,  naves  noflras  tempeflas  diffolvit,  reliquas  ferva- 
tas  Wihiothus  quidam,  quem  Rex  exlegaverat,  ftibdole  occupavit,  mer- 
fit,  aut  incendit,  &  fi  quando  Duces  ad  confiiium  venerunt,  minime  con- 
lenferunt,  quia  pius  de  fimuitatibus  domefticis  quam  de  neceflitatibus  pu- 
blicis  confiiltabant.  Ad  hsec  cum  quid  utiie  decerneretur  ad  hofles  cito 
deferebatur.  Nam  pra^ter  Elfricum  flipradid:um  Edricus  quidam,  quem 
Rex  Merciis  prsefecerat,  verfutus  nebulo,  diffimuiare  peritus,  fingere  pa- 
ratus,  confilia  Regis  ut  fidus  perquirebat,  ut  proditor  feminabat.  Inte- 
rim  inedia  graffante,  hofles  hbere  per  l.  miiliaria  praedida  abducentes  ad 
mves  portabant,  tunc  aud:um  eft  tributum  Danis  perfoivendum.  Fuit  au- 
tem  conditio  Regis  tahs  ut  Angios  facile  exhseredaret,  fi<5to  crimine  opi- 
bus  emungeret,  in  uxorem  Emmam  adeo  proteryus  ut  ipfa  raro  cubiii 
admiffa  cum  pellicibus  volutaretur. 

Sandus  Ofwaidus  Archiepifcopus  Eborum  fimul  &  Wigornise  Epifco-      992. 
pus  obiit,     Sepultus  eft  Wigornise. 

Hoc  anno  fedes  Epifcopaiis,  quae  quondam  Lindisfarum  dicebatur,  a-       99/, 
pud  Duneimum  conftituta  eft,  &  corpus  Sandti  Cuthberti  ibidem  tranfla- 
tum,  quod  dudum  Arduiphus  circumtuiit. 

Rex  Egeiredus  vaftavit   Cumberiond,  &  Infulam  Moniam.     Inventio     1001» 
corporis  Sandii  Ivonis  Epifcopi. 

WiU.']  Ifte  Ivo  natione  Perficus,  reiid;is  fseculi  deiiciis,  multifque  ter- 
ranim  fpatiis  decurfus,  in  ruftico  habitu,  tribus  tantum  comitibus,  apud 
Infiilam  de  Ramefey  vitam  peregit ;  cujus  fepuicrum  &  nomen,  cum  diu 
nefciretur  ab  incoiis,  apparuit  ipfe  Ivo  cuidam  viro  fimpiici,  nomen,  lo- 
cum,  &  gradum  fuum  pandens,  monuitque  ut  ad  Abbatem  Ramefaye  iret, 
ut  fimui  cum  eo  corpus  fiium  de  terra  levaret :  quod  dum  fieret,  fons  omni 
vaietudini  falubris  de  maufbieo  erupit,  ita  ut  ufque  hodie  in  tota  vix  An- 
giia  fit  ulius  Sandtus  beato  Ivone  exoratu  faciiior  aut  efficacior. 

Hoc  anno  RexEgeiredus  duxit  Emmam,  Normannorum  gemmam,  fi-  1002,^ 
iiam  Richardi  primi  Ducis  Normanniae,  quo  proventu  eiatus  miffis  iiteris 
fiiis  ad  urbes  Angiiae  juffit  omnes  Dauos  una  nodte  occidi,  quod  &  indium 
cft,  in  nod:e  Sandti  Briccii.  Quo  etiam  anpo  fundatum  eft  Monafterium 
Bnrtonise  fuper  Trentam,  per  quendam  Optimatem  Wuiricum  Spot,  Rcge 
annuente. 

Rex  Dacorum  Suanus,  audita  morteDanorum  in  urbibus  Angliseclam  loo^o 
fadta,  cum  magna  clafTe  Cornubiam  appulit,  ubi  per  traditionem  Hugo- 
nis  Comitis  Normannici,  quem  Emma  Regina  nuper  Dovoni^B  praefece- 
rat,  Suanus  cepit  Exceftriam,  &  muros  deftruxit,  cui  Weftfaxones  viriiiter 
occurrerunt ,  fed  quoties  exercitus  appropinquaverunt ,  Dux  Anglorum 
1  Edricus  proditor,  vomitu  fimuiato,  aegrotare  fe  dixit,  quamobrem  fbiutis 
Angiis ,  Rex  Suanus  deprsedavit  Wiitoniam ,  Shireburniam  &  ad  naves 
rediit. 

Anno  fequenti  Norwicum  adved:us  patriam  vaftavit,  Tedfbrd  incen-  1004^ 
dit.  Quo  cognito,  Dux  Uslcetel  mandavit  provinciaiibus  ut  naves  hoftium 
comburerent :  fed  iiiis  aut  diffimuiantibus,  aut  id  agere  non  audentibus, 
ipfe  Dux  cum  quibus  potuit  acerrimum  beiium  Danis  intulit.  Verum  quia 
fames  vaiida  eo  anno  Angiiam  inyaferat,  Rex  Suanus  Daciam  rediit,  anno 
lequenti  reverfurus. 

Hoc 


27^ 


PoLYCHRONICON 


1007.  Hoc  anno  El^hegus  Werttanus  Vrxfnl,  mortuo  Wulrico  Dorobernise 
Metropolitano,  lad:us  eft  Archiepifcopus.  Menfe  poft  hoc  Julio  Danica 
claffis  Sandvvicum  appulit ,  Cantiam  &  Suthfexam  depraedavit,  Anglorum 
exercitum  multiplici  delufione ,  nunc  rapiendo ,  nunc  redeundo,  vexavit. 
Quos  femper  tres  fequebantur  comites,  prasdatio,  occifio,  combuftio.  Nam 
Rex  Egelredus,  qui  tunc  temporis  apud  Shrobbesburiam  morabatur,  Danos 

1008.  feftine  repellere  non  potuit,  donec  Barocftiiram  devaftaffet.  Idcirco  Rex 
Egelredus,  de  confiUo  procerum,  fblvit  Danis  tributum  xxx  li.  pro  pace 
habenda.  Quo  quidem  anno  conftituit  Edricum  proditorem  Ducem  Mer- 
ciorum,  virum  quidem  genere  humifem,  fed  lingua  locupletem,  callen- 
tem  ingenio,  luavem  eloquio,  fed  animo  verfipelfem. 

1009.  Danicus  Comes  Trakillus  applicuit  Cantiam,  cui  Cantuaritae  tria  millia 
librarum  pro  pace  dederunt.  At  Dani  Infiilam  Ve<5tam  adeuntes,  prsedas 
agebant,  contra  quos  quoties  Rex  procederet,  Edricus  Comes  bellum 
diftliafit,  unde  Dani  hoc  anno  multum  ditati,  mediam  fere  Angliam  a  Nor- 
thamptonia  ufque  ad  Inflilam  Ved:am  vaftaverunt. 

1010.  Circa  Feftum  Sandi  Matthaci  Dani  Cantuariam  obfederunt,  quse  urbsj 
XX".  obfidionis  die,  traditione  Almari  Diaconi ,  quem  Sandius  Alphegus 
nuper  a  morte  liberaverat,  traditur  &  incenditur.  Abbas  San<a;i  Augu- 
ftini  abire  permittitur,  grex  Chrifti  decimatur,  novem  fcilicet  occifis,  & 
decimo  refervato,  quorum  alii  ferro,  alii  praecipitio,  alii  per  verenda  {u- 
fpenfi,  aut  crinibus  detradti,  obierunt,  Inter  quos  pontifex  Elphegus  ca- 
pitur,  VII  menfibus  vinculatur,  variis  apud  eos  poenis  iliuditur,  quamo- 
brem  ira  Dei  in  populum  homicidam  adep  defsevit ,  ut  dolor  vifceram 
nunc  denos,  nunc  vicsnos,  ad  magnum  numerum  abfameret,  quapropter 
movebantur  Dani  a  fidelibus,  ut  Praefiili  fatisfacerent,  fed  difFerunt.  Nam 
labbato  fecundo  pafehse  optioncm  Prseflili  proponunt,  ut  aut  triamillia 
librarum  fblvat,  aut  vita  careat,  ipfe  vero  totum  renuens  prohibuit  ob- 
nixe  fiiis  fidelibus,  ne  quis  quicquam  pro  fua  redemptione  daretj  unde  & 
Dani  ex  hoc  gravius  exafperati,  vino  seftuantes,  fabbato  fequenti  Prsefuiem 
educunt,  iapidibus  &  oflibus  bovinis  xiii°.  Kal.  Maii  Sandlum  virum  in- 
terficiunt,  fcpuitura  ei  negatur,  donec  poftera  die  lignum  aridum  fenguine 
ejus  intindtum  viridefeeret,  cujus  corpus  die  fequenti  London  delatum,  ■ 
in  Ecclefia  Sandii  Pauli  honorifice  eft  fepultum ;  poftmodum  tamen  con- 
cedente  Canuto  Rege  Danico  ad  propriam  Ecclefiara  eft  relatum,  corpore  ; 


integro. 


IFili.']  Ifte  Eiphegus  poft  Monachicum  habituni  apud  Dirhurft  fufee- 
ptum,  anachoritice  apud  Bathon  vixit^  Monachos  poftmodum  ibidem  con- 
gregavit,  qui,  ut  fieri  fblet  in  magno  collegio,  corruptelam  contraxerunt, 
nam  quidam  ex  eis,  nefeiente  patre,  convivia  de  nodte  fecere,  ufque  ad 
diurnam  iucem  fere  potationibus  indulfere.  Sed  liujus  fa(Stionis  fignifer, 
Deo  ulcifeente,  in  medio  potaritium  aede  expiravit.  Quod  pater  ex  fb- 
nitu  comperiens,  ad  feneftram  acceflit,  duos  Dsemones  corpus  iilud  con- 
tundere  vidit.  At  dum  ille  mifer  fufFragium  qusereret,  refponderunt  Dse- 
mones,  nectuobedifti  Deoj  nec  nos  tibi  obediemus.  Tandem  fuafione 
Beati  Andrese,  Dunftano  apparente,  facftus  eft  Eiphegus  Prseful  Wintonise, 
qui  carnibus  edendis  nunquam  nifi  asger  induifit,  de  node  feilens  cufto- 
des,  demerfiis  ad  liia  ftabat  in  amne,  laudes  Deo  ufque  ad  diiucuium  fol-' 
vens.  Demum  poft  xxii  annos  in  Prsefulatu  Wintonienfi  exadtos,  fedem 
Cantuarise  invitus  afcendit.  Romam  tamen  pro  palho  tendens,  in  quo- 
dam  viculo  rebus  fuis  fpoiiatur;  ubi  dum  vindicante  viculus  ille  arderet, 
convicanei  fcelus  fuum  cognofcentes,  veniam  rogant,  rap\z  re^ituunt,  pre- 
cibus  Eiphegi  ignem  extintStum  cernunt. 
J014.  Henrf]  Suanus  Rex  Dacorum  circumnavigata  Eftanglia  cum  claffe  fua, 
Humbrse  flumen  intravit,  &  per  Trentam  flumen  ufque  ad  Geynesburgh 
proceffit,  cui  Incoias,  qui  ad  Boream  Watlingftrete  habitant,  obfidibus  datis 

fidelitatem 


Lib. VI.     Ranulphi  Higdeni. 

fidelitatem  juraverunt.  llle  autem  claffem  fuam  cum  illis  obfidibus  fiiio 
fao  Canuto  commendavit,  dum  ipfe  Auilrales  Mercios  vaftaret,  mares  oc- 
cidens,  &  fbeniinas  ihx  fuorumque  libidini  relervans.  Inde  Oxoniam  &  Win- 
toniam  cepit,  fed  verfus  Londonium  tendens,  dum  pontem  uon  qusererets 
multos  de  luis  in  flumine  Thamifis  amifit.  De  London  taraen  per  Regis 
Egelredi  praefentiam  pulfus ,  Weftfaxoniam  fiibjugavit.  Quod  videntes 
Londonienfes  miferunt  illi  obfides:  inde  confternatus  Rex,  uxorem  fuam 
Emmam  cum  duobus  filiis  fuis  una  cum  Londonienfi  Epifcopo,  ad  Ri- 
chardum  fecundum  Comitem  Normannum  Emmae  fratrem  tranfinifit.  I- 
pfe  interim  apud  Infulam  Vediam  naviter  oberrans  fic  Natale  Domini  ce- 
lebravit  j  tandem  rebus  omnino  defperatis  Normanniam  navigavit.  Suanus 
Rexex  hoc  magis  eiatus,  ad  cumulum  propise  damnationis  ex  urbe  fnn&:i 
Edmundi  Martyris  grande  tributum  exegit,  quod  nifi  fblveretur,  m-bi  in- 
cendium,  civibus  exitium,  comminatus  eft.  Infuper  &  fandio  Edmundo 
probrofe  detraxit,  fed  imminente  vefpera  in  medio  commiiitonum  fliorutti 
apud  villam  de  Geynesburgli  pugione  fandti  Edmundi  confblTus  eflr,  ficque 
vociferans  nocStiscrepufculo  3°.  Non.Febr.  obiit. 

Will.']  Canutus  fiims  ejus  lioc  videns,  mitius  deinceps  cum  fancSto  Ed- 
mundo  egit.  Nam  foffatum  terrse  fuse  circumduxit,  immunitatem  ab  om- 
ni  prffiftatione  conceffit,  Bafihcam  fuper  corpus  Martyris  conftruxit,  Mo- 
nachos  inftituit,  prsdia  multa  donavit.  Ex  hinc  inoievit,  ut  Reges  Angiiae 
coronas  fuas  fandto  Edmundo  mittant,  quibus,  fi  uti  voiuerunt,  magno 
pretio  redimunt.  Exadores  ve(!tigaiium,  qui  aiias  per  Angiiam  debac- 
chantur,  fupplices  citra  foffatum  Edmundi  iites  fiftunt. 

Mortuo  igitur  Suano,  Dani  Canutum  filium  ejus  in  Regem  erigunt,  An- 
gli  vero  ad  Regem  Egelredum  apud  Normanniam  mittunt,  promittentes, 
quod  fi  benigniorem  fe  ad  iilos  ioiito  exhiberet,  exclufb  Canuto  ilium  prse- 
optarent.  lile  oblatis  confentiens  fiiium  ftium  Edwardum  pro  pace  fir- 
manda  prsemifit ,  poftmodum  Rex  circa  Quadragefimam  feftine  adveniens, 
Canutuai  de  Lindefeia  profugavit;  tunc  Canutus  fuga  fibi  confuiens,  apud 
Sandwicum  in  Cantia  omnes  obfides  quondam  patri  fiio  traditos,  truncari 
fecit  manus  &  nares,  ScnavigavitDaciam,annofequentireverfurus. 

Hoc  anno  Canutus  circumnavigata  Eftanglia,  partes  Auftrales  deprse-       iokJ 
davit,  cui  viriiiter  occurens  Clito  Edmundus  Irnefide,  doio  Edrici  comper- 
to,  fe  retraxit,  Edricus  cum  fuis  Canuto  fefe  dedidit.     Id  item  Weftfaxo- 
nes  fecerunt. 

Rex  Egelredus  IX  Kai.  Maii  Londonii  defundlus  eft,  inEcciefia  Pauii  fe-  1017 
pultus,  poft  cujus  mortem  Epifcopi,  Abbates,  &  Proceres  terr^e  ejus  proge- 
niem  abnegantes,  recognoverunt  apud  Southamptoniam  Canutum  fore  Re- 
gemeorum.  Ipfe  verojuravit,  quod  foret  iiiis  fideiis  Dominus  fecundum 
Deum  &  fecuium.Londonienfes  vero,cum  nonnuila  parte  procerum,  Edmun- 
dum  ferreum  iatus  in  Regem  levaverunt,  qui  ftatim  Weftfaxones  partim 
tmiore  partim  f ponte  fubegit.  Canutus  interim  Londonium  obfedit,  fed 
inderepulfusinDorfetaniaprovincia  juxta  Giiliugham  contra  Edmundum 
dimicavit,  fed  vincitur.  Poft  hoc  media  seftate  tranfada  Edmundus  cum 
majori  exercitu  Widtiorum  contra  Canutum  tam  acriter  pugnavit,  ut  pr^e 
iaffitudine  uterque  exercitus  ab  invicem  difcederet. 

Mar.  &  Jlff.li  Sed  pofteradie  EdmundusDanos  protrivifTet,  nifiperfidus 
Dux  Edricus  caput  cujufdam  miiitis  Edmundo  fimillimi  excercitui  often- 
difTet,  dicens,  fugite  Angii,  ecce  caput  Domini  veftri  Edmundi ;  fed  Ed- 
mundus  hoc  cognito aoius inftat  ufque  ad  nocStem  dimicans.  Canutus  de 
node  Londonium  tendit,  Edmundus  a  tergo  infequens,  urbem  Iibei'avit, 
fed&  3°.  Thamifi  pertranfito,  apud  Brentford  Dani  devincuntur.  Tunc 
Dux  Edricus  fidelitatem  Edmundo  juravit,  &  ipfe  Edmundns  jam  4°.  de- 
prsdantes  Danos  apud  Otteford  in  Cantia  devicit,  6c  ufque  ad  Infuiam  de 
Shepeye  profugavit.  Revertente  ergo  ad  Weft^xoniam  Edmundo  Canutus 

M  m  Merciam 


274-  PoLYCHRONICON        Lib.  VI. 

Merciam  depraedavit.  Ob  hoc  Edmundus  apud  Afshedunum  occurrit,  ubi 
hinc  inde  viriliter  dimicato,  Dux  Edricus,  cum  videret  Da|ios  inclinari, 
fugam  dolofe  capeiHit,  unde  &  multi  Nobiles  ex  parte  Edmundi  una  cum 
Epifcopo  Lincolnienfi  &  Abbate  de  Ramefeye,  qui  ad  orandum  pro  mi- 
lite  venerant,  corruerunt.  Igitur  fecundum  confilium  Edrici  pax  inter 
Reges,  obfidibus  mutuo  hinc  inde  datis,  in  Ripa  Sabrinae  apud  Dorhurft  re- 
Ibrmata  ettin  huncmodum;  furrexerat  unus  commilitonum  in  medioex- 
ercitus,  fic  dicens,  Cotidie  morimur,  fed  nuUus  vincit.Invincibilis  eft  Edmun- 
dus  propter  infuperabilem  fbrtitudinem,  invincibihs  eft  Canutus  propter 
fbrtunse  favorem,  fed  hujus  difcriminis  quis  erit  frudius ,  nifi  uc  cafis 
utrinque  militibus ,  Duces  tandem  neceflitate  compulfi  componant,  vel 
certe  fine  milite  fbli  pugnent.  Quare  ergo  unum  iftorum  non  modo  fa- 
ciunt  ?  quod  fi  componant,  quare  non  fufficiet  modo  Regnum  duobus 
folito  locupletius ,  quod  oiini  quinque  Regibus  fatis  fuit ;  quod  fi  tanta 
fit  in  eis  Dominandi  iibido,  ut  uterque  dedignetur  cum  reliquo  partem 
habere,  aut  alteri  fubeffe,  tunc  pugnent  fbli,  qui  fbii  cupiunt  dominari, 
ne  fi  omnes  pugnent,  omnibus  interfed:is  non  fint  milites  quibus  Duces 
imperent,  ne  etiam  non  fint,  qui  adverfus  extraneos  Regnum  defendant. 

Convenientibus  igitur  apud  infulam  de  Olney  juxta  Gloverniara  hinc 
inde  Ducibus  cum  fuis  exercitibus,  acclamatum  a  cundiis,  aut  componant, 
aut  foli  pugnent.  Occurrentes  igitur  ambo  Reges  in  medio  Infulse,  po- 
pulo  hinc  inde  fpedante,  primo  in  equis,  poftmodum  pedibus  pugnam 
committunt  fingularem.  At  ubi  Canutus  Edmundum  comperit  invinci- 
biiem,  de  Regni  participio  componit.  Inde  projedtis  armis  in  ofcula 
mutua  ruunt,  mirantibus  &  exuitantibus  inde  cundiis. 

His  itaque  geftis  Edricus  proditor  cupiens  fe  gratuniCanutofacere,apud 
Oxoniam,  ubi  Edmundusadrequifita  naturaeaccefTerat,  Edricus  fub  domo 
purgatoria  iatenter  fe  occultat,  Regem  Edmundum  ad  neceffaria  feden- 
tem  inter  celanda  ferro  transfodit.  Inde  ad  Canutum  pergens  ait,  Salve 
Rex  Soius,  cui  Rex  hac  re  cognita  ait,  quia  me  tali  obfequio  placandum 
putafti,  6c  mundi  meliorem  extinxifti,  fuftollam  caput  tuum  fuper  omnes 
proceres  AngUse;  fcinditur  iliico  caput  Edrici,  &  fuper  eminentiorem 
portam  Londonii  ponitur. 

J^.l  Veruntamen  nonnulli  Hiftorici  tradunt,  &  potifTime  Marianus,quod 
Edmundus  non  fic  obierit,  fed  poit  fraternitatem  inter  Reges  ut  praedi- 
d:um  eft  fbrmatam,  poftque  Regnum  inter  eos  divifum,  Edmundus  circa 
feftum  beati  Andrese  Londonii  obierit,  &  cum  Avo  fuo  Edgaro  Glafto- 
mx  fepultus  fit,  quod  quidem  verifimile  videtur  ex  hoc,  quod  commu- 
nes  Chronicse  tradant  Canutum  Regem  poft  mortem  Edmundi,  Merci- 
amtradidiffe  Edrico  perfido,  ac  etiam  Confiiio  Edrici  fratrem  Edmundi 
exlegaffe,  ac  multa  alia  feciffe ;  quod  profe(5to  ftare  non  poteft,  fi  Edri- 
cum  prius  excapitaffet. 
10 1 8.  Canutus  Danicus  poft  mortem  Edmundi  Monarcha  effeftus  xix.  pene 
annis  regnavit.  Regnum  Anglise  in  quatuor  divifit,  affignans  Weftfaxo- 
niam  fibi  ipfi,  Eftangliam  Turkillo  Comiti,  Merciam  Edrico  perfido,  Nor- 
thumbriam  Hiricio.  Inde  apud  Londonium  confilio  coadto,  quserit  a  pi"o- 
ceribus,  an  in  illo  fcedere  fbciali  inter  ipfum  &  Edmundum  firmato  ,  aiiqua 
mentio  fuiffet  fad:a  de  fucceffione  fratrum  aut  filiorum  Edmundi,  poft  nior- 
tem  ejufdem.  Sed  ilii  refponderunt  falfiflime,  &  adulatorie,  quod  non , 
seftimantes  per  hoc,  fe  magnos  apud  Regem  futuros.  Infuper  &  jam  ju- 
rarnnt,  quod  ipfum  Canutum  in  Regem  fufciperent,  &  propinquos  Ed- 
mundi  omnino  depelierent.  Unde  &  quidam  illorum  jufto  Dei  judicio  funt 
interfed:i,  quidam  exterminati.  Nam  confilio  Edrici  Rex  exlegavit  Ed- 
winum  fratrem  Edmundi,  qui  Rex  rufticorum  appellabatur.  Poftmodum 
tamen  doiofe  reconciliatus  fadione  fuorum  interemptus  eft.  Sed  &  Canu- 
tus  Rex  fiiios  Edmundi,  Edmundum  fciiicet  &  Edwardum,  tura  pr«  pudore, 

tum 


Lib.  Yl.      RanulphiHigdeni.  275 

tnm  confilio  Edrici  ferire  metuens,  ad  Regem  Suavorum  feriendos  tranf^ 
niirit.  Qui  Deum  timens,  mifit  eos  ultenus  ad  Salomonem  Regem  Hun- 
gariorum  vit^e  refervandos.  At  Edmundus  filiam  Regis  illius  duxit,  fed 
cito  pofl  fine  iiberis  decefEt,  Edwardus  vero  duxit  Aghatham  filiam  Hen- 
rici  Imperatoris,  ex  qua  progenuit  Margaretam,  qua;  fuit  poftmodum  Sco- 
torum  Regina,  etiam    Chriftianam   fandimonialem  atque  Edgarum    A- 


deling 


Hen>\]  Iflud  Vocabulum  Adeling  componitur  Saxonice  ex  Adel,  quod 
efl  nobilis,  &  Ling,  quod  eft  imago,  quafi  nobihs  imago  -,  unde  &  Weftfa- 
xones  habent  in  proverbio  fummi  defpedlus,  Hinderhng,  quod  fbnat,  ab 
honeftate  dejedtum ,  vel  retrocedens  imago.  Iftum  Edgarum  Adeling, 
fandus  Rex  Edwardus  poftmodum  propofuerat  H^eredem  Angliae  feciflej 
fed  fiiios  Godwini  ac  gentis  propri^  nequitiam  formidans,  Willielmum 
Nothum  adoptavit. 

TFiIl']  Rex  Canutus  menfe  Julio,  ut  Regnum  Angiise  firmius  fibi  a- 
ftringeret,  duxit  Emmam  Reginam  in  uxorem,  ex  qua  genuit  Hardeknu- 
tum:  poft  hsec  in  Natale  Domini  apud  Londonium  perfidum  Edricum  be- 
neficia  collata  fibi  improperantem  in  palatio  fuo  juflit  occidi,  corpufque 
ejusextraMurosprojiciinThamifiam,  profpiciens  fibi  in  hoc,  ne  ejus  in^^ 
fidiis  circumveniretur ;  quofdam  aiios  proceres  profugavit  s  fed  Comitem 
Leofricum  femper  carum  habuit.  Poft  hoc  apud  Oxoniam  Parlianientum 
coegit,  ubi  Angli  fcilicet  &  Dani  de  Legibus  Regis  Edgari  obfervandis  con- 
cordes  funt  effedli. 

Henr.']  Hocanno  Canutus  adivit  Daciam,  ducens  fecum  Anglos  contra     1019^ 
Wandaios  fibi  infeftos ;  unde  &  nodte  bellum  prsecedente,  angli  Duce  God- 
wino,  infcio  Rege,  improvifbs  hoftes  fugaverunt,  6c  difperferunt,  qua  de 
caufa  Rex  in  fummo  honore  deinceps  habuit  Auglos,  eoque  anno  rediit. 

Hoc  anno  defundto  Aiduno  Lindisfar um  Epifcopo,  fedeque  per  triehnium  1022. 
pene  vacante,  fedta  eft  Synodus  circa  prsefiilis  eledtionem,  ubi  Presbyter 
tdmundus  fuperveniens  joco  dixit,  cur  me  Epifcopum  non  eligitis .''  Cujus 
jocum  c^teri  non  jocofe  fumentes,  triduano  fiiper  hoc  indidto  jejunio, 
velie  beati  Cuthberti  confulunt.  Unde  &  celebrante  Presbytero  MifTam, 
vox  de  Sepulcro  fandli  Cuthbertiin  medio  Canone  audita  eft,  tribus  vi- 
cibus  infbnare,  Edmundum  debere  in  Epifcopum  fumi, 

WiUr\  Circa  hffic  tempora  Brightwoldus  Monachus  Glaftonienfis,  qui 
poftmodum  fuit  primus  Wiitonise  Epifcopus,  dum  contemplando  cogitaret 
deRegia  ftirpe  Anglorum  pene  tunc  deleta,  fbpor  irrepfit;  &  ecce  vidit 
Petrum  Apoftolum  manufua  tenere  Edwardum  filium  Egeiredi  in  Norman- 
nia  tunc  exulantem,  in  Regem  confecrare,  ac  fan<ftitatem  ejus  cum  numero 
XXIII  annorum,  quibus  regnaturus  erat,  plene  oftendere.  Cumque  Mona- 
chus  ilie  de  pofteritate  Edwardi  &  fucceflione  regiminis  inquireret,  refpon- 
dit  Petrus,  Regnum  Anglorum  Regnum  Dei  eft,  poft  iftum  providebit 
Deus. 

Hetir.']  Circa  hos  dies  quidam  vir  Dei  praedixit  Anglis  infperatura  a  Fran- 
cia  Dominum  venturum  qui  eos  redimeret,  &c.  ut  fupra  in  fine  primi  Libri. 

Will.  Hoc  anno  Egelnotlius  Aixhiepifcopus  Cantuarias  Regem  Canu-  iq2±. 
tum  au(5toritate  fand:itudinis  in  bonis  mulcens,  in  exceflibus  terrens,  corpus 
Elphegi  de  Londonio  ad  propriam  reduxit  Ecclefiam,  deinde  de  Roma 
rediens  apud  Papiam  urbem  Brachium  fand:i  Auguftini  Do<5toris  c  talen- 
tis  argenti,  6c  uno  taiento  auri  comparavit,  quod  amore  Leofrici  Coinitis 
Coventriam  mifit.  *  1031.' 

Quo  etiam  anno  Canutus  de  Dacia  Romam  ivit,  larga  Donaria  beato 
Petro  dedit,  fcolam  Saxonum  ibidem,  ab  omni  tributo  hberavit.  In  rede" 
undo  verfus  Angliam  largas  Eiemofynas  difperfit ;  paffagium  Peregrinorura 
niagno  pretio  muitis  in  locis  redemit;  claufuras  itinerum  aperiri  procura- 
vit;  pretium,  quod  primates  Regni  fui  pro  pallio  habendo  confueverant  dar© 

M  ra  2  Papx, 


2,j6  PoLYCHRONlCON         Lib.  VI. 

Papae,  relaxari  procuravit,  de  quibiis  omnibus  epiftolam  fuis  proceribus 
Angliae  mifit,  monens  eos  ut  ante  adventum  fuum  omnia  prava  corrige- 
rent. 

Hoc  etiam  anno  Rex  Canutus  parum  ante  obitum  conftituit  fuper  Nor- 
^°  reganos  Regem  Suanum  quendam,  qui  ipfius  Ganuti  &  Elgiv^e  Hamptu- 

nenfis  filius  putabatur.  Afleverabant  fiquidem  nonnuUi  ipjfam  Elgivam, 
cum  prolem  de  Rege  concipere  non  pofTet,  prsefiitum  Suanum  de  quadam 
Presbyterifla  recenter  natum  fibi  decubanti  fuppofuiflfe,  Regemque  Ca- 
nutum  ad  id  credendum  inflexifle ;  fuper  Danos  quoque  Regem  conftitu- 
it,  luum  &  Emmsefilium,  Hardeknutum. 
io3<J.  Canutus  Rex  obiit  apud  Septoniam.  Sed  inveteri  Monafterio  Winto- 
nise  fepelitur. 

Henr.  Cujus  tria  feruntur  fuiffe  infignia,  primum  quodfiliam  iuamlm- 
peralori  Conrado  maritavit.  Secundum,  quod  Romam  folemniter  vifita- 
vit,  &  rediit  portans  fecum  magnam  partem  Dominicse  Crucis.  Tertium, 
quod  in  litore  maris  seftuantis  femel  pofuit  ledile  fiium,  imperans  mari, 
quod  terram  fuam  non  afcenderet,  aut  veftes  Domini  fui  hume^taret.  Ma- 
re  vero  de  more  naturas  ftise  afcendit,  &  Regis  crura  madefecit:  Rex  au- 
tem  refiliens  ait,  Sciantmortales  vanam  effe  potentiam  Regum,  nec  Regis 
nomine  quempiam  dignum,  prseter  illum,  cujus  legibus  omnia  fiibfternun- 
tur.  Et  ab  illa  hora  coronam  in  capite  non  geftavit,  fed  fiiper  caput  Cru- 
cifixi  Wintoniae  pofiiit. 
1037.  Mortuo  Canuto  facSta  eft  apud  Oxoniam  magna  alteratio  de  Regni 
fiicceffione.  Nam  Leofricus  Conful  Ceftrise,  &  casteri  principes  ex  Bo- 
reali  parte  Thamifis,  una  cum  Londonienfibus  Haraldum  Harefot,  ut  puta- 
batur,  Canuti  &  Elgivse  Hamptunenfis  filium  erexerunt,  quamvis  God- 
winus  pro  Hardeknuto  zelaret. 

Mar.'\  Ferebant  nonnulli  iftum  Haraldum  fuifTe  cujufdam  futoris  fili- 
um,  fed  dolofe  per  Elgivam  fuppofitum. 

Haraldus  ergo  in  Regem  eredius,  opes  Rcgias  Emmse  adimens,  de  An- 
glia  expulit,  quam  tamen  Comes  Fiandrise  reverenter  fovit. 
j  Q  5  g  Ethelnotus  Dorobernienfis  Archiprseful  obiit,  poft  quem  vii  die  obiit  E- 

thelricus  Wintonise  Epifcopus,  qui  jugiter  Deum  rogaverat,  ne  ipfe  Egel- 
notum  diu  fuperviveret,  unde  &  Edfius  Capellanus  Haraldi  ad  fedem  Do- 
robernienfem,  &  Stigandus  alter  Regis  Capellanus  ad  fedem  Wintoniecfem 
f ucceffit,  qui  &  poftmodum  poft  Edfium  fedem  Cantienfem  ufurpavit. 
X039.  Ifte  Haraldus  poft  quartum  Regni  fui  annum  deceffit  Londonii,  Weft- 
monafterii  fepelitur.  Quo  mortuo  miferunt  proceres  terrs  pro  Harde- 
knuto,  tunc  cum  Matre  morante. 
104.0  Hardeknutus  Angliam  veniens  iii  annis  regnavit,  nil  tamen  gloria  dig- 

mim  egit.  Nam  mox  Alfiicum  Eboracenfcm  Archiepifcopum  cum  God- 
wino  Londonium  mifit,  ccrpus  Haraldi  Regis  nuper  fepulti,  in  ultionem 
maternarum  fuarum  injuriarum,  exhumari  fecit,  &  capite  abfciffo  in  Thami- 
fim  projici,  fed  pifcatores  corpus  ejus  invenientes  competenti  tradiderunt 
lepulturje. 

Item  Hardeknutus  viii  marcas  argenti  unicuique  remigi  fuas  claffis  de  im- 
portabili  Angli^e  tributo  fecit  fbiyi ,  totum  regimen  Regni  fui  confiiio  Ma- 
tris&Godwini  commifit. 

Hic  Rexdum  importabiletributum  Anglis  imponeret,  duohujus  negotii 
Regii  Miniftri  apud  Wigorniam  fiint  occifi,  qua  de  caufa  urbs  illa  depopu- 
lata  eft  Sc  fuccenfa. 

Will,']  Hic  etiam  Rex  Gunildam  fbrorem  fiiam  fpeciofiffimam,  ex  Canu- 
to  &  Emma  progenitam,  ^  muitis  proceribus  tempore  Patris  fufpiratam,  nec 
obtentam,  Imperatori  Henrico  copuiavit,  quse  poft  longum  tempus  adul- 
terii  accufata,  aiumnum  fuum,  quem  ex  Anglia  fecum  adduxerat,  contra 
deiatorem  Gigantese  moiis  hominem  adpugnandum  oppofuit,  quiDei  vir- 

tute 


I 


Lib. VI.     Ranulphi  Higdeni.  277 

tute  fimulatorem  fuccifo  poplite  ftravit.  Gunilda  inde  tripudians,  viro 
perpetuum  repudium  dedit,  nec  ullo  rogatu  viri  complexibus  aflentiens, 
velum  ficrum  fufcepit. 

Henr.']  Hoc  intemporeElfredus&Edwardus,  filii  quondam  Regis  Egel- 
redi  2s  Emma^,  poft  longam  in  Normannia  moram,  fumptis  fecum  Nor- 
mannicis  militibus  qnamplurimis,  ad  matris  fiise  colloquium  Wintoniam  ve- 
nere,  Godwinus  pr^cogitans  filiam  fuam  Edwardo  tanquam  fimpliciori 
&  juniori  maritare,  iElfredumque  primogenitum  tales  nuptias  parvipende- 
re,  intimavit  proceribus  Anglorum  non  efTe  tutum,  fi  quifquam  obtentu 
cognationis  tantam  copiam  extern®  &  fiibdolse  gentis  adduceret,  &  ideo 
qui  advenerant,  poenas  folvere  oportere.  Igitur  apud  Gildeford  fexcentos 
viros  interfecit,  Nam  de  Normannis  addudtis  novem  femper  decapitatis, 
decimus  remanfit.  At  cum  nimium  adhuc  fiipereffe  videretur,  decimam 
partem  adhuc  decimari  fecit,  de  quibus  primordia  vifcerum  fecit  ad  palos 
eredtos  figi,  5<  tunc  corpora  circumduci,  donec  noviffima  inteftinorum  ex- 
traherentur.  Alfredus  vero  apud  Hely  miffus,  poft-  excsecationem  fuam 
paucis  fupervixit  diebus.  Hoc  audito  Emma  celeriter  filium  fuum  Ed- 
wardum  tranfiuifit  Normanniam,  Godwinus  vero  de  his  a  proceribus  &  S 
Rege  Hardekiiuto  poftmodum  inculpatus,  juravit  quod  nufquam  tafia  fe- 
cit,  nifi  vi  Regis  Haraldi  coadlus. 

Hoc  quoque  anno  Rex  Hardeknutus  dum  in  convivio  nuptiarum  apud      1042. 
Lambheth  juxta  Londonium  I^tus  &  fofpes  ftando  biberet,  repente  corru- 
it,  &  fic  obmutefcens  vi.  Idus  Junii  expiravit,  fepultus  apud  Wintouiatn 
cum  patrefuo. 

Henr.']  Qui  tanta  liberalitatis  fertur  extitille,  ut  quater  indie  ferculaRe- 
galia  parari  faceret,  malens  ab  invitatis  appofita  prandia  dimitti,  quam  ap- 
ponenda  repofci. 

Will.']  Mittitur  ilico  apud  Normanniam  pro  Edwardo  in  Regem  Coro- 
nando,  datis  obfidibus,  ita  quidem  ut  paucos  Normannos  fecum  adducato 
Juvabant  tuuc  partem  Edv/ardi  Leofricus  Comes  Ceftrise,  Godwinus  Dux 
Weftfaxonum,  &  Liningus  Wigornije  Epifcopusj  verumtamen  Marianus  tra- 
dit  quod  Rex  Hardeknutus  miferat  prius  pro  Edwardo  fratre  fuio  &  eum 
in  curia  fua  ftare  fecerat. 

WtU.&Mar.']   Edwardus  igitur  Angliam  veniens  coronatur  in  Regem       1043. 

apud  Weftmonafterium  ab  Edfio  Archiepifcopo  Cantuarienfi,  &  regnavit 

pene  xxiv  annis.     Hicitaque  Rex  Goditham  filiam  Godwini  defponfabatj 

quam  tali  arte  trad:abat,  ut  nec  a  thoro  ammoveret,  nee  tamen  virili  mo- 

re  cognofceret,  quod  famili:E  illius  odio,  an  caftitatis  zelo  fecerit,  com- 

pertum  non  habeo.     Iftud  tamen  celeberrime  fertur,  quod  femper  vixerit 

Rex  fine  mulieris  contagio.     Matrem  autem  propriam  nec  plene  colebat 

Rex,  nec  publice  confundebat.     Tamen  de  confilio  Godwini  quasque  pre- 

ciofa,  ab  illa  abftulit,  vel  quia  nimis  dura  fibi  fuerat,  vel  quia  aliquid  ei  con- 

ferre  minus  curabat.     De  Neuftria  quoque  quofdam,  qui  fibi  ibidem  fami- 

liares  fuerant,  remunerandos  advocabat.     Inter  quos  quendam  Robertum 

Gemmeticum  Monachum  primo  Londonienfem  Epifcopum,  deinde  Can^- 

tuarienfem  fecerat.     Cujus  confiliis  Rex  ipfe  fimplex  in  tantum  adquievit, 

ut  nadta  opportunitate  ipflim  Godwinum  fbcerum  fuum  cum  fihis  exlega- 

ret,  matrem  propriam  ob  fufpedlam  cum  Wintonienfi  fiimiliaritatem  bo- 

nis  omnibus  privatam  in  Monafterium  de  Werewell  detruderet,  £c  Alwi- 

num  Epifcopum  incarceraret.     Sed  Emma  laxius  cuftodita  fcripfit  Epifco- 

pis  Anglise,  in  quibus  confidebat,  fe  plus  de  prsfulis  dedecore  quam  de 

fua  verecundia  torqueri,  paratam  fe  probari  Dei  judicio,  ferrique  canden- 

tis  examine,   Epifcopum  fbre  injufte  difFamatum.     Convenientes  tandem 

Epifcopi  Regem  ad  rogata  inflexiffent,  nifi  Robertus  Cantuarienfis  obfti- 

tifTet.     Quomodo  inquit,  fratres  Epifcopi,feram  illam,  non  feminam  aude- 

tis  defendere,  quae  filium  fiium  Regem  diffamavit,  qucS  amafium  fijum  lu- 

M  m  3  bricum 


278 


PoLYCHRONlCON        Lib.VI. 


I044* 


bricum  Chriftum  Doniini  nominavit.  Sedefto,  quod  femina  vult  purgare 
pontificem.  Sed  quis  purgabiteam,  qua;  dicitur  confenliffe  in  neoem  filii 
jfiii  Aluredi,  &  procuraffe  venenum  Edwardo.  Sed  efto,  quod  audiorita- 
tem  habeat  fupra  fexus  conditionem,  fi  tamen  pro  fe  ipfa  quatuor  paf^ 
fus,  &  pro  Epifcopo  v  paffus  continuos  fiiper  novem  ignitos  vomeres  nu- 
dis  pedibus  &  plenis  veftigiis  ilisfa  tranfierit,  ab  impetitione  ifta  evadat 
abfbluta.  Prasfigitur  ilico  dies  examinis,  quo  Rex  &  cseteri  proceres,  ex- 
cepto  foloRoberto,  convenerunt:  fed  nod:e  prsecedente  die  examinis,mu- 
lier  ad  fepulcrum  Sandi  Swithuni  WintonisE  perorans  confbrtata  eft, 
unde  &  die  fequenti,  velatis  oculis,  ignitos  vomeres  nil  isefa  pertranfiit, 
Tunc  Rex  ingemifcens,  &  veniam  petens,  difciplinanj  ab  utroque  prxfn- 
le,  &  etiam  a  matre  fiia  recepit,  ablataque  ilhs  reftituit.  Tunc  Regina 
Emma  dedit  Sancfto  Swithino  ix.  Maneria,  &  Epifcopis  alia  ix.  Maneria, 
propter  illos  ix.  vomeres,  quos  Emma  pertranfiit.  Robertus  vero  Can- 
tuarienfis  fiigit  in  Normanniam.  1 

Elfwordus  Londonienfis  praeful,  &  quondam  Abbas  de  Evifham,  dum 
tanto  Regimini  prse  nimia  corporis  valetudine  minus  fiifficeret,  Evifhamiae 
prsefidere  voluit.  Sed  Fratribus  loci  id  recufantibus,  ablatis  rebus  &  libris, 
quos  vel  ipfe  vel  Prsedeceffores  fui  Evifhamise  contulerant,  Monafterio 
Ramefeite  fe  contulit,  ibique  cito  poft  moriens  fepehtur,  cui  fucceHit  Ro- 
bertus. 
104/.  RexEdwarduscongregavitclaffempervalidam  apud  Sandwicum  portum, 
contra  Regem  Norreganorum  Haraldum  Harefot,  Angliam  impugnare  di- 
fponentemj  fed  bellum  per  Suanum  Regem  Dacorum  illi  iliatum  totum 
impedivit.  Alio  tempore  tradunt  ipfum  Regem  Edwardum  inter  Mif^ 
iarum  fblennia  contra  morem  rififfe,  mirantibus  qui  aderant  &  caufam  in- 
quirentibus  ait  Rex,  Convenit  inter  Danos  &  Norreganos  Angliam  inva- 
dere,  fed  cundlis  ad  navigandum  paratis,  obtulit  quifpiam  ipfis  navigatu- 
ris  calicem  Medonis  ad  potandum,  imprecans  illis  probrofum  nomen,  fi 
non  biberent.  At  dum  calix  calici  fucceffit,  ebrietas  verfa  eft  in  loqua- 
citatem,  loquacitas  in  litem,  lisin  pugnam,  ficque  difperfi  ab  invicem 
diffilierunt.  Et  fpero  quod  in  diebus  meis  Aiienigense  non  vexabunt  ter- 
ram  meam. 
104^.  Rex  Norreganorum  Haraldus  pr^edidtus  frater  Sandli  Olavi  ex  parte 
'  matris,  f ugato  Rege  Danoruni  Suano,  Daciam  fibi  fubjugavit.  Rex  au- 
tem  Suanus  fic  expulfiis  petivit  auxilium  a  Rege  Anglorum,  affentiit  God- 
winus  Comes,  fed  cseteri  proceres  diffuaferunt,  unde  Rege  Haraldo  obe- 
unte  Suanus  Daciam  recuperavit. 

Mar.li  Hoc  anno  Liningo  Wigornienfi  prxfule  defundlo,  Aldredus,  qui 

poft  Wintonienfis,  deinde  Abbas  apud  Taniftok  extiterat,  in  fedem  Wi- 

gornienfem  fuccefiSt. 

1047.         Nix  magna  recidit  in  occiduis  partibus  Anglis,  ita  ut  ligna  Silvarum 

fr^ngeret,  &  duravit  a  Kal.  Jan.  ufque  diem  Patricii.     Inde  fiibfequata  eft 

mortalitas  hominum,  lues  animalium,  &  fulgur  fegetes  uftuiavit. 

1049.         ^^^  etiam    anno  Hibernienfes    Piratse  Sabrinam  ingreffi  cum  auxiiio 

Griffini  Walenfis  Regis,  multas  circa  Vagam  flumen  prasdas  agebant.    In- 

terea  Suanus  primogenitus  Godwini,  qui  nuper  Eginam  Leof-Monafterii 

Abbatiffam  corruperat,  &  duxiffe  propofuerat,   &  ob  hoc  Angliam  reli- 

querat,  Angliam  rediit,  fi  forfan  cum  Regc  pacificari  poffet  -,  fed  in  fuo 

adventu  Beornum  Comitem,  &  Confobrinum  fuum,  qui  eum  pacificaffe 

intenderat,  occidit.     Inde  Flandriam  profugit,  donec  per  Aidredum  Ebo- 

racenfem  Wigornienfem  Epifcopum  reconciiiaretur. 

I o;o.        Mar.']  Edwardus  Rex abfolvit  Anglos a  gravi  tributo,quod  Pater  fuus  Egel- 

redus  Danicis  Soldariis  folvi  fecerar,  &  jam  per  xl  annos  duraverat. 
lofi.        Hoc  anno  moituo  Edfio  Doroberniae  Archiepifcopo,  Rex  Edwardusde- 
dit  Archiepifcopatum  familiari  fuo  Roberto,  quem  dudum  fecerat  Lon- 
donienfem  Epifcopum,  •  Poft 


Lib.  VI.       RANULPHililGDENL 


27^ 


Poft  hoc  menfe  Septembri,  Bononienfis  ComeS  Euftachius,  qui  fbrb» 
rem  Regis  Edwardi  Godarn  duxerat,  Dovorice  applicuit.  Cujus  militesi 
dum  imprudenter  hofpitia  qu^rerent,  unum  b  ciyibus  peremerunt.  Ci* 
ves  autem  unum  de  ejus  militibus  occiderunt; 

TVtll.']  Fadto  tandem  grandi  conflidtu,  cives  xx  viros  de  Comitatu  Co- 
mitis  occiderunt,  aliis  innumeris  vulneratis.  Ipfe  Comes  cum  ahero  ib- 
cio  vix  evadens,  Regem  apud  Gioverniam  adiit,  quem  contra  Anglosgra- 
viter  incitavit.  Inde  Godwinus  Comes  Canti*e  ad  Curiam  citatus,  mifTus 
eft,  ut  cum  excercitu  fuo  Comitis  vindicet  injuriam.  Ille  autem  videns 
Alienigenas  apud  Regem  prsvalere,  ac  fiios  cives  volens  tutari,  relpon- 
dit,  juftum  fore  cuftddes  Caftelli  Dovorienfis  conveniri,  qui  fi  fe  pofTent 
explacitare,  illsefi  abirent ;  fin  alias  in  rebus  fuis  &  Corporibus  Regi  & 
Comiti  fatisfacerent.  Quia  ergo  Regi  videbatur  fuum  jtiffum  parvipenfum, 
convocanturRegni  proceres  apud  Gloverniam,  potiffime  Leofricus  Comes 
iSlerciorum,  &  Siwardus  Northimbrenfis,  ut  obfifterent'Godwino,  qui  de 
Comitatibus  fiiis  Cantise,  Southreise,  Weftfaxoni»,  &  Suano  primogenito 
ejus,  qui  de  Comitatibus  fuis  Barrocenfi,  Oxonienfi,  &  Glovernienfi,  dt 
Haraldo  qui  de  Comitatibus  fuis  Eftfaxix ,  EftangUje ,  Huntindonisd, 
Copiofum  exercitum  collegerant  apud  Beverftaniam :  inculpatus  Godwi- 
nus,  quod  tantnm  exercitum  aduhafTet,  refpondit  ad  compefcendum  Wa- 
knfes  fic  feciire;  fed  Wallenfes  ofFerifam  in  iilum  retorferunt.  Igitut* 
quantulacunque  concordia  procurata  Confihum  fuper  hac  re  Londonii  eft 
affignatum.  Ita  quidem  quod  Godwinus  cum  Haraldo  &  xii  tantum  ho- 
minibus  ad  Curiam  inermes  venirent,  &  quod  fervitia  militaria  illis  per 
ArigUam  debita  Regi  traderent.  E  contra  illi  allegarunt  non  pofTe  fine  va.- 
dibus&obfidibus  adconventiculum  fadtiofbrum  hominum  pergere,  nec  fi-  ^: 

re  periculo  &  opprobrio  cum  tam  paucis  &  inermibus  procedere,  Inte- 
fea  militibus  Godwini  ob  metum  Regii  ^xercitus  paulatimfe  fubtrahen-' 
tibus,  proclamatuni  eft  publice  per  Regios  prscones,  ut  ante  Godwinus 
in  forma  pr$fcripta  fe  Curise  pfffifentaret,  aut  Andise  cederet  infl-a  v, 
dies.  Unde  Godwinus  cum  tribus  filiis  fuis,  Suano,  Tofti,  Gurth  per  in- 
fulam  Thorneiam  navigavit  Flandriam  ad  Comitem  Baldewinum,  eujus 
filiam  Judith  Suanus  defponfaverat ;  Haraldus  vero  6c  Leofwinus  per  Bri- 
ftolliam  ufque  Hiberniam  funt  advecStii  cujus  Comitatum  Algarus  filius 
Leofi'ici  recipiens  rexit  nobilitef,  reverfb  poftmodum  Haraldo,  reftituic 
hilariter  ,•  dc  poftmodum  Haraldo  tranflato  ad  Comitatus  paternos,  repe- 
tiit  viriliter.  Quamobrem  Rex  Edwardus  in  pleno  Parliamento  Godwi- 
Mum  cum  fiUis  exlegavit,  Reginam  vero  fuam  Egitham  fijiam  Godwini 
cum  una  pedifTequa  apud  Monafterium  de  Werewell  fine  honore  detru- 
fit.  Exiliati  igituf  Pater  5c  filii  plend  biennio  in  confinibus  Anglorum 
prasdas  agebant ;  adeo  ut  taridem  grandi  claffe  congregata  ftatuerent  cum' 
Rege  naviter  dimicare,  fed  proceribus  intervenientibus  pax  eft  tandem 
pdft  biennium  reforntata,  &  Regina  revocata,  ita  quidem  quod  Wilnotus  fi- 
lius  Godwini,  &  Hacun  filius  Suani  dati  fiint  obfides  pacis,  quos  ftatim 
mifit  Rex  Edwafdus  Duci  Normannorum  Willielmo  cuftodiendos. 

Durante  tamen  exlegatione  praedi6ta,  Willielmus  Cdmes  Normannicus 
cum  magria  multitudine  Angliam  venit,  qui  liberaiiter  muneratus  Nor- 
manniam  veriit. 

IVill.']  Hoc  anno  concordati  funtcum  Rege  Edwardo  Godwinus  &  om-  10^5. 
nes  filii  fui,  excepto  Suano  primogenito,  qui  poenitentia  ducSus  pro  Beor- 
ni  morte  confbbrini  fui  de  Flandria  nudipes  lerofblymam  adierat,  inde 
Liciam  tendens  ex  frigore  contra6to  obierat.  Ex  hiiic  Normanni  Regis 
confiliarii ,  qui  iniqua  Regi  perfuaferant,  exlegantur ;  potiffime  Rober- 
tus  Carituarienfis,  qui  contra  Godwinum  &  Ariglos  prius  in  hac  parte 
Clafficum  fiium  clarius  fonuerat ;  timens  fibi*  &  praEJudicium  pra^veniens 
Romam  ivit,  ac  cum  Apoftolicis  literis  rediens  apud  Monafterium  fuum 

Gemmeticum 


28o  PoLYCHRONICON        Lik  VI. 

Gemmeticum  obiit.  Cui  fiicceffit  Stigandus,  qui  quondam  dimiflb  Shi- 
reburnenfi  prsefulatu  Wintonienfem  fedeni  invaferati  vir  quidem  ex  re- 
bus  Ecclefiafticis  publicos  nundinas  exercens,  vir  utique,  ficut  pene  cx- 
teri  tunc  temporis  in  Anglia  Epilcopi ,  illiteratus  exiftens,  fed  pecuniis 
&  blanditiis  multum  potens.  Quamobrem  palliuni  a  Roma  nunquam 
promeruit,  quanquam  venalitas  ibi  multum  operetur. 

Will.'}  Palam  tunc  in  triviis  cantabatur,  non  efTe  idoneum  Epifco- 
patui ,  qui  nefciret  abuti ,  pompis  feculi ,  exercitiis  nemorum ,  irrita- 
mentis  gularum,veftium  apparatu,  Satellitum  ftrepitu,  equitum  Comitatu, 
fed  de  lucris  animarum,  parum  cogitare.  Cumque  eis  objiceretur,  Epi- 
lcopum  debere  penfari  ex  Religione  &  Literis,  non  ex  ambitione  &  minu- 
tiis;  refpondebant  illud  metricum.  Nunc  aliud  tempus,  alii  pro  tempore 
mores.     Atrocitatem   videlicet  rei  lenientes  iacilitate   refponfi. 

Circa  hos  dies  obiit  Sandtus  Alfwoldus  ultimus  Shireburnienlis  prseful  j 
qui  ex  Monacho  Wintonienfis  prasful  fadtus,  inter  profufa  convivia,  quse 
tunc  in  Angha  \  Danorum  adventu  celebrabantur,  pane  &  aqua  uteba- 
turjvirper  omnia  beatae  Marise  &  beato  Cuthberto  devotus.  Cujus 
fedem  poft  obitum  ejus  nuHus  potuit  impune  dormitando  premere , 
quin  tetris  imaginibus  territus  refiiiret.  Igitur  dum  aliquando  fimultas 
qusedam  anxia  inter  ipfiim  &  Godwinum  Comitem  efTet  fuborta,  nec  die 
ad  pacificandum  ftatuto  fedari  poffent ,  iratus  Epifcopus  dixit  recedendo, 
per  Dominam  meam  Mariam  male  fibi  erit.  Nec  ab  iila  hora  quievit 
Godwinus  a  vifcerum  tortura,  donec  benedidtionem  ab  Epifcopo  perce- 
pifTet.  Tandem  vir  ifte  Epifcopus  ad  Dunelinum  profedlus  eft,  ubi,  quod 
magnse  videbatur  audacise,  revulfb  facrofago  ad  Sandtum  Cuthbertum 
velut  ad  amicum  loquebatur,  ubi  munus  amoris  depofuit  &  abiit. 
jQj,.^  Mar.']  Hoc  anno  ftrenuus  Dux  Northimbrenfis  Siwardus,  jufTu  Regis 
Edwardi,  equeftri  exercitu  &  claffe  Scotiam  contrivit,  Regem  fugavit, 
Malcolinum  Regis  Cumbrorum  filium  Regem  in  ea  confiituens.  In  eo  ta- 
men  bello  filius  Siwardi  occifus  eft,  quem  cum  Pater  cognovifTet  ex  vul- 
nere  \n  anteriori  parte  corporis  recepto  occubuifTe,  quamvis  de  nece  do- 
leret,  tamen  de  animofitate  filii  gaudebat. 

Eo  anno  Wulfius  Lichfeldienfis  Epifcopus  obiit,  cui  fucceffit  Leofwi- 
nus  Coventrise  Abbas. 

Hoc  etiam  anno  in  craftino  Pafchse  apud  Windefhoram,  dum  Comes 
Godwinus  in  menfa  Regi  Edwardi  aflideret,  contigit  unum  de  pueris  Re- 
giis  cum  Scypho  Regio  intraffe,  &  uno  pede  ofFenfo  in  aha  pede  fe  fu- 
ftentafTe,  nec  liquorem  fudifTe,  quod  videns  Godwinus,  dixit,  ridendo, 
Nunc  adjuvit  unus  frater  alterum  fi:atrem,  Rex  ad  ha;c  refpondit,  fic  me 
frater  meus  Aluredus  juvifTet,  fi  Godwinus  permififfet :  perpendens  ex  his 
Comes  fe  fuperflua  dixiffe,  &  Regem  de  proditione  fratns  fui  fignificaffe, 
dixit  Regi,  Domine  ut  video  faepe  tibi  delatum  eft,  me  in  necem  fratns 
tui,  Sc  in  proditionem  tuam  infiidafTe,  fic  incolumis  tranfglutiar  buccellam, 
quam  manu  teneo,  ficut  in  hujufinodi  culpabilis  non  fum,  &  mox  fufFo- 
catus  eft.  Haraldus  autem  ad  juffum  Regis  eum  de  fub  Menfa  extra-^ 
xit,  &  apud  Wintoniam  fepelivit.  Tradit  tamen  Marianus  quod  Godwi- 
nus  apud  Wintoniam  Regi  in  menfa  afTidens ,  feria  fecunda  in  craftino 
pafchse,  fubita  infirmitate  correptus  fit,  &  feria  qumta  poftmodum  obiif- 
?e.  Tunc  quoque  Comitatus  Godwini  datus  eft  Haraldo,  &  Comitatus 
Haraldi  Algaro. 
10  sr  ^°^  ^""°  -^^^  Edwardus  mifit  Aldredum  Wigornienfem  Epifcopum 
ad  Imperatorem  Henricum  fccundum,  rogans  eum  ut  miffis  apud  Hun- 
gariam  Epiftolis,  fratruelem  fuum  Edwardum,  filium  Edmundi  ferrei  la- 
teris,  Angliam  inde  tranfmitteret ;  decreverat  enim  Rex  eum  conftituifFe 
haeredem  fuum  in  Anglia,  f^d  tertio  poft  hoc  anno  Angliam  veniens,  obiit 
Londonii  diuante  Regem. 

■  Ifte 


'■l 


Lib.  VI.     RanulphiHigdenl  281 

Ifte  Edwardus  fuit  Pater  Margaret^e  Regin:E  Scotorum,  &  Edgari  A-* 
deling.  Sed  Margareta  peperit  Malcolmo  Regem  David,  &  Matildam 
Reginam  Anglis. 

Hoc  anno  Rex  EdAvardus  exlegavit  Algarum  filium  Leofrici  fine  cul^ 
pa ;  qui  niox  jundrus  &  aflbciatus  Griffino  Regi  Walliae,  Herefordenfem 
provinciam  devaftaverunt ,  Hcrefordiam  capiunt ,  Monafterium  incen- 
dunt ,  feptem  Canomcos  occidunt;  fed  Haraldus  Comes  fugientes  in- 
lequitur ,  Herefordiam  inftaurans,  vallo  cinxit ,  fed  exiliatos  cum  Rege 
pacificat. 

Hoc  etiani  anno  Siwardus,  nobilis  Dux  NorthimbriaSi  profluvio  obiit 
apud  Eborum,  in  Monafterio  Galmanho,  quod  ipfe  conftruxit,  fepultus; 
priufquam  tamcn  obiret,  fecit  fe  armari,  &  fedens  eredtus  ait,  fic  decet 
militem  defiingi,  non  ut  Bos  accubans  enervari.  At  quia  fihus  ejus  Wal- 
tef  parvulus  erat  in  cunis  jacens,  datus  eft  Comitatus  ejus  Tofti  fratri 
Haraldi,  qui  ibidem   pr^efuit    pene  x  annis, 

Hoc  etiam  anno  Hermannus  Flandrenfis,  Regis  Edwardi  quondani  Ga- 
pellanus,  fed  tunc  Wiltoniae  five  Ramisburice  Epifcopus,  rerum  anguftia 
extediatus  petiit  a  Rege,  &  pene  obtinuit,  ut  fedem  fuam  apud  Mona- 
fterium  Mahiiisburia;  poiTet  ftatuere.  Sed  Regni  proceribus  id  nolenti- 
bus,  ofFenfus  Hermannus  Epifcopatum  dimifit,  mare  tranfiit,  apud  San- 
&nm  Bertinum  habitum  Monachalem  fufcepit.  Sicque  tribus  annis  vixit, 
Aldredo  Wigornienfi  fiium  interim  Epifcopatum  miniftrante,  Sed,  ut  fae- 
pe  fit  in  talibus,  repentino  impetu  Religionis  frigefcente,  Hermannus 
poft  triennium  Angliam  rediit ,  pigebat  enim  hominem  affuetum  obfe- 
quiis,  nutritum  deliciis,  carere  delinimentis,  quse  abineunte  aetate  fuerat 
expertus.  Infiiper  &  aures  ejus  afHaverat  fecundus  rumor  Godwinum, 
qui  fibi  obftiterat,  objifTe,  necnon&  Schireburnia^Epifcopum  interifTe,  cu- 
jus  Epifcopatum  fuo  uniendum  antiquis  Reginse  promiffis  diu  cdgitave- 
rat.  Hos  itaque  Epifcopatus  fic  unitos  cum  tribus  pagis  fuis  diu  tenuit, 
ufque  ad  novum  annum  Willielmi  Conqueftoris,  quando  de  Schireburnia 
migravit  ad  Salesburiam. 

Hoc  anno  ludentibus  adinvicem  coram  Rege  cbnvivante  Haraldo  &  xoytfi 
Toftio,  Haraldus,  amarius  quam  ludus  expetebat ,  fratrem  ftium  per  Ca- 
pillos  extraxit,  &  humi  proftratum,  nifi  eitius  eredtus  fuifTet,  manibus 
fiifFocafret.  Quo  vifo  Rex  fibi  affidentibus  prsenunciavit  magnam  fimul- 
tatem  inter  fratres  illos  afFuturam,  &  unum  eorum  alterum  fbre  extin- 
dturum. 

WtU.']  Habuerat  nempe  Godwinus  Comes  primam  uxorem  Regis  Ca- 
nuti  fororem,  de  qua  genuit  filium,  quem  equus  infolenter  agitatus  in 
Thamifi  fummerfit,  mater  vero  id:u  fulminis  perjit.  Nec  mirum,  eo 
^od  ipfa  pulcras  puellas  pro  fuis  opibus  augendis  proftibulo  exponeret, 
poft  cujus  obitum  Godwinus  aliam  duxit  uxorem,  de  qua  fufcepit  vi.  fili- 
os,  fcihcet,  Suanum,  Haraldum,  Toftium,  Wilnothum,  Gurth,  &  Leo- 
firicum. 

I{a.'}  De  quorum  exitu  in  prsecedentibus  6c  flibfequentibus  eft  ex- 
preffum. 

PFi/L']  Circa  haec  tempora  mulier  qusedam  de  Berkeleia,  malis  artibus 
afTueta,  dum  quadam  die  convivaret,  cornicula  quam  delicate  educave- 
rat,  vocalius  folito  cornicabat,  quo  audito  cultellus  de  manu  matronse 
cecidit,  vultus  expalluit,  produdtoque  gemitu  cum  fiifpirio,  inquit,  ad 
ultimum  fulcum  meum  jam  devenit  aratrum.  Quo  did:o  nuncius  in- 
trans  intimavit  matronae  filii  fui  obitum,  &totius  familise  fuxpev  ruinani 
interitum ;  femina  ftatim  decubuit,  &  fuperftites,  quos  habuit,  liberos 
Monachum&  Monacham  advocavit,  quos  adventantesficalloquitur.  Ergo 
mals  artis  &  yitJe  nequam  fe<ftatrix,  vane  credidi  yeftris  orationibus  tu- 

N  n  t^rij 


282  PoLYCHkONlCON        Lib.VI. 

tari  j  Modo  tamen  rogo  ut  mea  allevietis  tormenta,  quia  de  anima  prola- 
ta  eft  lententia.  Corpus  meum  forfan  fervabitis,  fi  fuerit  infutum  in  co- 
rio  cervino,-  quod  in  lacrofago  lapideo  fupinate,  operculum  plumbo  & 
ferro  glutinatum  tribus  catenis  ferreis  conftringite,  Pfalmicines  xl  nodti- 
hus  adhibete,  totidem  miflas  per  dies  fblvite.  Quod  fi  tribus  nodibus 
fic  jacuero,  quarto  die  infbdite  corpus  humo.  Sed  fruftra.  Nam  duabus 
primis  no(9:ibus,  Pfalmis  fonantibus,  Dsemones  oftiis  fradtis  duas  extre- 
nias  catenas  diruperunt  levi  negotio ;  tertiano<3:e,  trementeloco,  circaGal- 
licinium,  unus  vultu  terribilior,  ftatura  eminentior,  diruptis  valvis,  impe- 
ravit  cadaveri  ut  furgeret,  qua  refpondente,  quod  nequiret  pra;  vinculis, 
folveris,  inquit,  fed  malo  tuo,  &  ftatim  ruptis  cundtis  obicibus  apprehen- 
fam  iilam  extraxit  ab  Ecclefia,  equo  nigro  ante  fbres  hinnienti  impofiiit, 
ficque  abfceflit,  cum  clamoribus  altifbnis  per  quatuor  miiliaria  auditis. 
Ifta,  quamvis  mira,  incredibilia  tamen  non  judicabit^  qui  4'""'.  libruni 
Dialogi  Gregorii  legerit,  ubi  nequam  hominem  in  Ecclefia  fepultum 
Dsemones  ejecerunt,  &  etiam  de  Karolo  Martello.     Idem  fupra. 

1077.  Dunelmenfis  Epifcopus  Agelricus  Epifcopatu  fponte  relido,  ad  Mona- 

fterium  de   Burgo,   ubi    educatus  fuerat ,  feceflit ;  ubi  duodecim  annis 
quiete  vixit ;  cui  fuccefTit  Egelwinus  frater  fuus. 

PIoc  etiam  anno  laudabihs  Comes  Leofricus,  filius  Leofwini  Ducis  Mer- 
ciorum,  in  Villa  fua  de  Bromleigh  1 1°.  Kalend.  Decemb.  obiit,  &  apud 
Coventriam  in  Monafterio,  quod  ipfe  conftruxit,  fepultus  eft.  Qui  ali- 
quando  confilio  Dei,  &  beatce  Marise  cultricis  Godgivffi  uxoris  fuje,  di- 
tavit  &  reparavit  Monafteria,  Leonenfe  juxta  Herfbrdiam,  Wenlocenfe, 
Wigornenfe,  Evilhamenfe,  &  duas  Ecclefias  in  Legeceftria,  id  eft,  Sandi 
Johannis,  &  Sandse  Wereburgise,  cujus,  dum  vixit,  circumfpedtio  terrae 
Anglorum  multum  profuit ;  Ad  jugem  quoque  inftantiam  uxoris  fuae,  ur- 
bem  fiiam  Coventriam  ab  omni  Tolneto,  prseter  quam  de  equis,  liberam 
fecit,  ad  quod  impetrandum  uxor  ejus  Godgiva  quodam  mane  per  medi- 
um  urbis  nuda,  fed  comis  tedita  equitavit ;  poft  Leofrici  mortem  filius 
ejus  Algarus  Comitatum  Merciorum  fiifcepit,  fed  eodem  anno  de  prodi- 
tione  contra  Regem  convidtus ,  exiegatus  eft,  fed  a  Rege  Walenfium 
GrifKno,  ut  nuper,  fufceptus  eft,  &  reconciliatus. 

loyj.  Aldredus  Wigornias  Epifcopus  de  Regis  iicentia  Sandum  Wulftanum 
ordinavit  Priorem  Wigorniae,  &  praefulatum  Wintoniae  tradidit  Herman- 
no  reverfb,  &  cito  poft  hoc  mari  tranfito,  per  Hungariam  profedius  eft 
Hierofoiymam,  quod  nuUus  Epifcoporura  Anglorum  ufque  tunc  legitur 
ad:itafre. 

le^o.  WtU.']  Mortuo  Kinfio  Eborum  Archiepifcopo  fuccefSt  Aidredus  Wi- 
gornise  Epifcopus.  Qui  cum  Toftio  Comite  Northumbrise  pro  Pailio 
habendo  Romam  ivit.  Qui  repertus  in  fua  refponfione  culpabilis,  omni 
honore  privatus  eft;  fed  domum  tendens,  ab  omnibus  rebus  fuis  fpolia- 
tus  eft,-  quapropter  ipfo  Romam  regrefTo,  Toftius  Comes  fuis  allegati- 
onibus  ita  Papam  inflexit,  ut  Archiepifcopatum  Aldredo  conferret ;  afTe- 
rebat  nempe  Toftius  parum  metuendam  longinquis  nationibus  Papae  ex- 
communicationem,  quam  propinqui  fic  deriderent  Latrunculi.  Aut  ergo 
fiia  illi  fbre  reftituenda,  aut  per  Papae  fraudulentiam  conftarent  amitfa, 
futurumque  fore,  ut  Rex  Anghae  hoc  audiens  Sand:i  Petri  tributum  fiib- 
traheret ;  impium  efTe  afferens,  fi  Aldredus  inglorius  fimiliter  &  fpohatus 
repatriaret.  Igitur  Aldredus  PalUo  infignitus  Angliam  rediens  Wulftanum 
Priorem  fecit  Wigornias  praefulem.  Non  enim  aStigando  Cantuarienfi 
quifquam  Pontificale  munus  libenter  fufciperet,  fed  nec  ipfe  Dux  Willi- 
elmus  veniens  benedi(Stionem  ab  illo  recepit. 

io6t'        Haraldus  Dux  Weftfaxonum  juffu  Regis  Edwardi,  poft  NataleDomini 

cum 


Lib.  Vl        R  A  N  U  L  P  H  1     H  I  G  D  E  N  J.  i8| 

cum  modico  eqnitatu  Walliani  adiit,  palatium  Griffini  Rcgis  apud  Ruilie- 
lan,  S^  navcs  ejus  combuffit,  fed  Gnffiniis  fugiendo  evalit.  Poftmodiim 
circa  Rogationes  cum  claffica  manu  de  Briftollia  profe<3:us  terram  Walla- 
norum  pene  circumnavigavit,  cui  frater  fuus  Toftius  Comes  Northumbrise 
cum  equeftri  exercitu  occurrens,  ita  deprxdati  funtfines  Wallanorum,  ut 
datis  obfidibu^,  tributoque  ibluto,  Wallenfes  Regem  fuum  Griffinum  ex- 
legarent,  &  abjicerent;  ac  tandem  circa  Nonas  Augufti  ipfum  Griffi- 
num  occiderent,  &  caput  ejus  Haraldo  miierunt :  poft  hoc  Rex  Ed- 
wardus  terram  Walli^  duobus  fratribus  Griffini  conceffit,  fidelitate  fi- 
bi  jurata. 

Henr.']  Hoc  anno  Haraldus  tendens  Normanniam  utfratrera  fuumWil-  10^4; 
notum,  &  filium  fratris  fui  Hacun  apud  Ducem  Willielmum  obfidatos 
inviferet,  tempeftate  adtus  eft  in  Ponticam  Provinciam,  quem  captiUTi  Con- 
ful  Ponticus  tranfmifit  Willielmo  Duci  Norinannias,  ubi  Haraldus,  ut  fer- 
tur,  antequam  evadere  potuit,  juravit  Willielmo,  quod  filiam  fuam  duce- 
ret,  quod  mortuo  Rege  Edwardo  Angliam  ad  opus  ejus  fervaret,  &  fic 
recepto  lecum  nepote  fuo  Angliam  rediit. 

7^«.]  Sed  frater  fuus  Wilnotus  in  cuftodia  Willielmi  etiam  poftmodum, 
cum   regnaret ,  femper  manfit. 

Henr.~\  I-Ioc  etiam  anno  Toftius  in  curia  Regis  Edwardi  apud  Winde- 
flioram  amaricatus,  indignanter  receffit  ufque  Herefordiam  :  ubi  Haraldus 
convivium  regale  Regi  paraverat ,  Miniftros  fratris  detruncans,  mem- 
bra  illorum  in  poculis  conditis  poluit,  mandans  Regi,  quod  fi  ad.  fir- 
mam  fuam  venire  vellet,  cibos  fiifficienter  faifatos  irivenirct ;  quo  au- 
dito  Northimbrenfes  Toftium  Ducem  fuum  abjecerunt ,  Miniftros  ejus 
occiderunt,  Erarium  ejus  fregerunt ,  &  ufque  in  Flandriazn  fugere  com- 
pulerunt. 

Will^  Sed  Rex -hsBC  audiens  niifit  Haraldum,  ut  fratris  vindicaret  n- 
juriam.  Illius  autem  allegantibus  fe  libere  fore  natos,  libere  educatoSj 
ferociam  ducum  pati  non  pofle,  quin  etiam  a  Majoribus  fuis-  didiciife  li- 
bertatem  zelare,  vei  mortem  fubire,  denique  flib  leni  Duce  leniter  obtem- 
perare.  Haraldus  judicans  confultius  fore,  Patrise  in  hujufmodi  favere, 
quam  privatum  commodum  fratris  fui  attendere,  revocato  exercitu,  Re- 
gem  adiit,  procuravitque  Malcherum  illis  Comitem  dari.  His  omnibus 
Toftius  infenfus  cum  uxore  &  Liberis  Flandriam  adiit  ufque  ad  mortem 
Regis. 

Rex  Edwardus  fedens  in  menfa  apud  Weftmonafterium  die  Pafchss,  io6f: 
aliis  avide  comedentibusj  ipfe  animo  fufpenfus  inter  Dapes  rifiti  inter- 
rogatus  poft  menfam  in  triclinio  cur  riferit,  refpondit  quod  vii  Dormi- 
entes  in  monte  Selio  juxta  Ephefum  in  Afia  Minore,  qui  jam  per  dcc.  an- 
nos  in  latere  dextro  quieverant,  hora  rifus  mei  in  latus  finiftrum  fe  ver- 
terunt,  &  futurum  elt,  ut  fic  in  finiftro  latere  jaceant  per  lxxiv  anrios. 
Quo  in  tempore  veniet  illud  durum  mortalibus,  quod  Dominus  in  Evari- 
gelio  comminatus  eft,  Surget  gens  contra  gentem,  &c.  quia  Saraceni  iii- 
lurgent  in  Chriftianos  &  e  contra :  &  iftis  adJQcit  Rex  habitudines  cor- 
porum  in  vii  Dormientibus,  quod  nulla  alia  pandit  litera :  miferunt  ilicd 
Miniftri  Regis  nuncios  apud  Nicetam  Conifantinopolitanum  Imperatorem, 
and  explorandam  hujus  di(51;i  veritatem ,  quos  ille  pie  admittens  ulterius' 
tranfrnifit  ad  Epifcopum  Ephefium,  ut  nunciis  Anglorum  esimie  vii  dor- 
mientes  oftenderentur,  quae  &  ita  inventa  funt  ,  ficut  Rex  prasvidit.  Et 
cito  poft  infurrexejrunt  Saraceni  &  Turchi,  Syriam,  Minoreni  Afiam,  & 
Jerufalem  occupantes,  &  mortuus  eft  cito  pofi  Imperator  Heriricus  ter- 
tius,  &  Rex  Francorum  Henricus  potionatus  obiit,  &  ftella  Cometes  8°. 
Kalend.  Maii  quafi  per  totum  Mundum  vii  continuis  diebus  apparuit, 
quam  ficfalutavit  Monaclius  quidam  Malmisharienfis ,   Oliverus  nomine, 

N  n  2  Venifti 


284, 


OLYGHRONICON 


\/ 


Venifti  jam  veniili,  multis  matribuslugende,  diueftquod  te  vidi,  /ed  mo- 
do  terribiliorem  te  intueor  patris  excidium  vibrantem.  Ifte  Oliverus 
tunc  erat  literis  imbutus,  xvo  maturus  ,  fed  immanem  audaciam  prmia 
juventute  conatus.  Nam  pennas  manibus  &  pedibus  nefcio  qua  nexuerat 
arte,  ut  Daedalino  more  volaret,  fiibulam  pro  vero  ampiexatus,  colled:a- 
que  e  fummo  turris  aura,  fpacio  ftadii  &  plus  volavit:  ied  vcnti  &  turbi- 
nis  mole  violentiaque,  ac  forte  temerarii  fadl:i  conlcientia  tremulus  deci- 
dit,  cruribus  fuis  perpetuo  debilitatus.  Hoc  etiam  anno  dedicato  die  In- 
nocentium  Weftmonafterii  Rex  Edwardus  segrotare  coepit,  fub  qua  uo- 
viffima  aigritudine  vidit  vifionem,  quam  libi  aftantibus  expreffit.  vene- 
runt  ad  me  duo  viri  Religiofi,  quos  aliquando  in  Normannia  novi,  dicen- 
tes  fe  a  Deo  mifTos  ut  hoc  mihi  nuntiarent,-  quoniam  primores  Angliae, 
Duces,  Epifcopi,  Abbates,  non  funt  Miniftri  Dei,  fed  Diaboli,  tradidit 
Deu3  hoc  Regnum  poft  obitum  tuum  uno  anno  &  die  uno  in  manu  ini- 
mici,  &  pugnabunt  Dsemones  per  terram  iftam,  cumque  rogarem,  quod 
ad  denunciationcm  meam  poiTent  pcenitere  &  liberari,  exempio  Nini- 
vitarum,  Non,  inquiunt,  nam  neutrum  erit,  quia  nec  ifti  posnitebunt,  nec 
Deus  miferebitur.  Et  dixi,  quando  ergo  poterit  iperari  remiffio  ?  quan- 
do,  inquiunt,  arbore  viridi  prsecifa,  pars  decifa  trium  jugerum  fpacio  ^ 
ftipite  divifa,  line  adminiculo  fiio  trunco  connexa,  floribus  pubefcere 
&  fru<Stus  producere  coepit.  Aftitit  tunc  Stigandus  Archiepifcopus,  di- 
cens  vetulum  fenili  more  nugas  delirare,  poftmodum  tamen  fenfit  Angha 
hujus  vaticinii  veritatem,  quando  per  externos  totaliter  eft  fuppreffa,  5t 
corrofa.  Inde  Rex  Edwardus  in  Vigiiia  Epiphanise,  poftquam  regnaverat 
XXIII  annos  &  vii  menfes,  apud  Weftmonafterium  defundus  eft  &  fe- 
pultus. 

J^.']  Cujus  vitam  Aluredus  Rivallenfis  luculenter  defcripfit,  quam  Lau- 
tentio  Abbati  Weftmonafterienfi  direxit,  &  ille  uiterius  vitam  illam  fic 
defcriptam  Henrico  2".  deftinavit. 

Will.']  Mox  Haraldus  Regnum  occupavit,  quod  per  ix  menfes  circitei? 
tenuit.  Quidam  enim  Edgarum  Adeling  filium  Edv/ardi,  filii  Edmundi 
ferrei  lateris,  Regem  conftituere  moliebantur ;  verum  quia  puer  erat  tan- 
to  oneri  minus  idoneus,  Haraldus  Comes,  cui  erat  mens  aftutior, 
crumena  fcecundior ,  &  miles  copiofior,  finiftro  omine  Regnum  occu- 
pavit. 

2^«.]  Tradit  tamen  Marianus,  quod  Rex  Edwardus  ante  obitum  fuum 
defignaverit  Haraidum  Regem  futurum,  quem  proceres  mox  in  Regem 
erexerunt. 

Mar."]  Hic  Haraldus  ab  Aldredo  Eborum  confecratus,  ftatim  Legesi- 
niquas  deftruere,  iequas  condere,  Ecclefias  defendere,  Religiofps  colere, 
tranfgreffores  punire,  patriam  tueri  coepit.  Sed  &  ejus  Principatu  au- 
dito,  Toftius  frater  ejus  cum  lx  navibus  de  Flandria  rediens  Ve<5tam  In- 
fuiam  ftipendiis  &  tributis  multavit,  circa  ripas  Cantis  prsedas  egit.  Sed 
dum  fratris  fui  Haraldi  apparatum  timeret,  Lindefeiam  per  mare  adiit, 
■ubi  villas  incendit,  gentem  trucidavit ,  donec  per  Duces  Merciorum  & 
Northimbrorum  Edwinum  &  Morkarum  extrufus,  Malcolinum  Regem  Sco- 
torum  adiret,  cum  quo  per  totam  seftatem  morabatur.  Interea  Rex  Nor- 
reganorum  Haraldus  cum  ccc"'.  navibus  in  oftio  Tjnx  fluminis  applicu- 
it,  ad  quem  Toftius  ficut  prius  condixerat,  fua  cum  «laffe  advenit.  Quod 
ubi  Haraldo  Regi  innotuit,  expeditionem  illuc  movit,  fed  priufquam  ille 
adveniffet  duo  germani  Comites  prsdidi  Edwinus  &  Morkarus,  quam- 
vis  valide  decertaffent,  in  fine  tamen  funt  contriti,  datis  utrinque  obfidibus 
c  quinquaginta. 

Quinto  poft  hoc  die  Rex  Haraldus  apud  Steinesibrthburgg  fuperve- 
niens,  Regem  Norreganorum  &  fratrem  fuum  Toitiam ,  quamvis  acerri- 

zne 


Lib.  VI.       RaNULPHI     HlGDENt  28f 

me  effet  repugnatum,  interfecit  in  ore  giadii;  Olavum  tamen  filium  Regis 
Norreganorum,  &  Paulum  Ducem  Orcadiuu  acceptis  obfidibus  &  jnra- 
mentis  ad  propria  redire  permilit.  Ibi  tamen  unus  Norreganus  perpetua 
fama  dignus  iolus  ftans  in  ponte  de  Steinesfbrthburgg,  plulquam  xl  vi- 
ris  Anglis  iua  fecuri  interfedis,  ufque  ad  horam  diei  nonam  totum  exer- 
citum  Anglorum  retardavit,  donec  unus  Angius  naviculam  ingrelTus  ipfuni 
Noricum  per  fbramina  pontis  lancca  perfodilfet.  Ex  hoc  eventu  Ha- 
raldus  multum  elatus  pr^dam  ibidem  confeqUutam  cum  Commilitonibus 
dividere  dedignabatur ,  qua  de  caufa  multi  de  proceribus  &  plebeis  of- 
fenfi  ipfuni  ad  bellum  Haftingenfe  contra  Wilhehiium  properantem 
deferuere. 

Igitur  Haraldus  in  Regno  feftigiatus  nil  de  padtis  inter  fe  &  Wiiliel-  io6^ 
mum  confedis  cogitabat,  liberum  tamen  fe  putans  ^  Sacramento,  eoquod 
filia  WUUehui,  quam  defponfaverat  infra  nubiles  annos,  jam  obierat,  & 
etiam  quia  Dux  Williehuus  conterminis  belhs  imphcatus  fuerat.  Willi- 
elmus  tamen  de  rupto  federe  eum  commonens,  minas  precibus  intermi- 
fcebati  Haraldus  e  contra  dixit  prsefumptuofum  padum  non  effe  fervan- 
dum,  potiflime  de  aheno  Regno  promilfum,  abfque  generali  fenatus  De- 
creto,  pium  ftultum  juramentum  frangendum  fore,  maxime  tempore  ne- 
ceffitatis  coad:um,  Interea  Wilhelmus  necefTaria  interim  parat,  afTenfiim 
procerum  fuorum  captat,  favorem  Alexandri  Paps  una  cum  yexillo  fibi 
diredo  impetrat. 

T^a.]  Caufs  autem  motiva:  quare  Dux  Willielmus  Angliam  impetiit 
contra  Haraldum  hae  fuerunt.  i*.  Mors  Aluredi  cognati  fui  filii  Emm^e 
per  Godwinum  procurata.  a^  profcriptio  Roberti  Cantuarienfis  Archie- 
pifcopi,  3\  de  promiflione  fucceflionis  in  Regno  per  Edwardum  Regem 
li  fine  liberis  decederet  fibi  fada  j  &  tandem  juramentum  Haraldi  ad  id 
idem  implendum. 

Hens.']  Confultantibus  itaque  Normannise  proceribus  adinvicem  fuper 
hujus  Expeditionis  negotio,  Willielmus  filius  Osberti  Ducis  Dapifer,  Re- 
gis  iter  diffuafit,  tum  propter  paucitatem  aggredientium,  tum  proptcr  fe- 
rocitatem  hofluum.  Exhilarati  ex  hoc  caeteri  proceres  pofuerunt  verba 
llia  inoreiliius  Wiliielmi.  Ille  vero  cum  coram  Duce  veniffet  dixit,  le 
cum  cseteris  paratum  fore  ad  expeditionem  j  nec  poterant  cseteri  ie  fub- 
trahere. 

WiU.']  Cumque  in  portu  Sand:i  Vaierici  Dux  Wiiiieimus  cum  fuis,  ad- 

Ycrfante  vento ,  diutine   tardaretur ;   &  ob  hoc  Vuigus  fubmurmuraret, 

afferens  infanum  fore  alienum  folum  velle  ufurpare,  prsefertim  Deo  con- 

tra  certante,  qui  ventum  accommodum  arceret,  Dux  Williemus  fecit  Sa- 

crum  corpus  Valerici  foras  efferri,  &  pro  vento  habendo  fub  divo  poni  ,• 

&  ftatim  profper  fiatus  carbafa   implevit.     Igitur  Dux    Willielmus  poft 

feftum  Michaelis  Angliam  tendens,  apud  Haftingum,  in  loco   qui  Peve- 

nefeye  dicitur,  applicuit ;   In  exeundo   autem   de  navi  uno  pede  labitur 

&  fabulo  infigitur,  acciamat  fibi  ftatim  miles  proximus,  Domine   Comes, 

jam  tenes  Angiiam,  in  proximo  Rex  futurus.  Tunc  omnem  militem  a  pr^eda 

cocrcuit ,    parcendum   afferens   rebus  qus  fuse  fbrent,  ficque  maHfit  xv 

diebus.     Hoc  audito  nuncio  Haraldus  de  Norrico  bello  rediens,  multum 

fcftinavit,  pauco  ftipatus  miiite,  quia  multos  fortes  in  priori  bello  anii- 

ferat,  nec  tamen  auxilia  convocaverat,   fi  convocaffet,  illi,  pro  manubiis 

in  Norrico  bello  minime  diftributis,  infenfi  fe  fubtraxiffenti  praemifit  ta- 

men  Haraldus  cxploratores ,  qui  numerUm  &  vires  hoftium  fpecularen- 

tur,  quos  tamen  Dux  Wiilielmus  deprehenfos  circum  tentoria  fua  duxitj 

laute  pavit,  mittenti  remifir,  qui  renunciaverunt  Haraldo  pene  cundtos  in 

exercitu  Ducis  exiftentes  Presbyteros  fore,  eo  quod  totam  feciem  cum  u- 

troque  iabio  rafam  haberent :  Angli  vero  tunc  temporis  fiiperius  labium 

N  n  i  fru^ 


286"  P,  O  L  Y  C  H   R  O  N   1  c  o  ivr       Lib.  YI. 

fruticantibuspilisintonfum  habebant.     E  contra  Haraldus  dixit,  illos  non 
effe  Presbyteros,  fed  validos  milites ;  cur  ergo,  inquit  Gurth   frater  tia- 
raldi  minimuSj  tu  improvidus  vis  cum  tam  multis  &  validis   congredi  ? 
:  Nos  Sacramentum  illi  non  fecimus;  melius  eft    ergo  ut   tu,    qui  jura- 
mento  erga  eum  iigaris,  ad  tempus  te  fubtrahas,  &  nos  Sacramento  iolu- 
ti  pro  patria  pugnemus  j  quod  fi  vicerimus,  bene  quidem,  ii  vid:i,  falva 
tibi  erit  caufa  tua,  &  nos  vindicare  poteris.     Ad  hjec  mifit  Dux  WiUi- 
ehuus  tria  proponens,  ut  vel  Regno  cederet,  vel  fub  eo  regnaturus  Re- 
gnum  teneret,  vel  Ipedante  utroque  exercitu  rem  inter  fe  giadio  ventiia- 
rent,  prjefertim  cum  Rex  Edv/ardus  nuper  defundtus  de  confiho  Stigandi 
Archiepifcopi,  Godwini,  &  SiwardiComitum,  Angham  fibi,  fi  finehsere- 
de  difeederet,    conceHifTet;   m  cujus  rei  fignum  fihus  Godwini  &  nepos 
fibi  fuerant  tranfmiffi :  Sed  Haraldus  fpreta  Legatione  Monachi  iUius  re- 
fpondit,  negotium  fore  gladiis  aititandum:  hoc  fblum  imprecans,  ut  De-     i 
us  inter  eos  judicaret.     Convenientibus  ergo  ad  locum  certaminis  hinc 
inde    exercitibus  ,  die  Sandti   Kahxti,   pridie  Idus  Odtobr.   Sabbato ,  in 
loco,  ubi  poftmodum  conftrudla  eft  Abbatia  dc  BeUo,  Angii,  ut  accepi- 
mus,  totam  nod:em  beilum  prsecedentem   cantibus  &  potibus    duxerunt 
infomnem.     Mane  pedites  inprimis  cum  bipennibus  confertam  fcutorum 
teftudinem  fecerunt,  quod  profedio  valuiffet,  nifi  Normanni  fugam  fimu^ 
laffent.     Rex  ipfe  Flaraldus  pedes  juxta  vexiUum  fuum  cum  fratribus  fuis 
duobus  ftabat,  quod  poftmodum  Domino  Papa  tranfmiflum  fiierat.    E con- 
traNormanni  totanodte  Confeflioni  Peccatorum,  mane  Comnmnioni  Divi- 
nse  vacabant,  pedites  cum  arcubus  in  prima   fronte,  mihtes  retro  divifis 
alis  confiftebant.     Comes  Willielraus  beUum  exhortans,  fub  ipfb  tumultu 
Loricam  inverfam  indutus  caftim   rifu  correxit,    vertetur,   inquit,  robur 
Comitatus  in  Regnum, 

Henr.']  Sed  antequam  acies  coirent,  quidam  ex  parte  Normaimorum 
nomine  Tailefer  enfem  jaditando  ludens  coram  exercitibus  unum  vexiUi- 
ferum  Anglorum  fibi  occurentem  occidit,  fecundo  id  idem  de  quodam 
aho  fecit,  fed  tertium  quoque  interficiens  &  ipfe  interfedius  eft.  Et  fta- 
tim  acies  invicem  offenderunt,  cum  cantilena  Rolandi  ex  parte  Norman- 
norum  inchoata :  protenfumque  eft  bellum  ab  hora  diei  tertia  ufque  ad 
vefperam,  neutra  parte  cedente,  fed  fagittarii  Ducis  multum  prasvaiuerunt. 
Tunc  Dux  innuit  fuis,  ut  fugam  fimularent;  quo  commento  Anglorum 
cuneus  fbiutus  eft,  quafi  ad  invadendum  hoftes  paiantes.  Sed  Normanni 
redintegratis  ordinibus  reverfi  difpcrfos  Anglos  ventiiarunt^  tandem  Ha- 
raldus  idtu  Sagittse  ,  violato  cerebro,  five  oculo  procubuit,  jacentis  femur 
unus  militum  giadio  infbdit,  obquod  amiiitiaper  Wiiiielmum  puifiis  eft, 
eo  quod  rem  ignavam  feciffet.  Willielmus  ea  die  tres  equos  eledtiflimos 
fiib  fe  confofTos  amifit,  perftitit  tamen  ita  ut  nii  fangumis  de  corpore 
fuo  exiret. 

Peradta  vi<5toria  Willielmus  fuos  occifbs  fepelit,  lioftibus,  fi  qui  vei- 
lent,  id  idem  concedit.  Corpus  Haraidi  matri  ejus  id  depofcenti  fine  pre- 
tio  mifit,  qnod  ipfa  apud  Waltham  Monafterium  Canonicorum,  quod 
ipfe  fundaverat,  fepelivit. 

1^.']  Vuit  tamen  Giraidus  Cambrenfis  in  fuo  itinerario,  quod  Haral- 
dus  muitis  confbffus  vulneribus,  oculoque  Siniftro  fagitta  perdito,  ad  par- 
tes  Ceftrise  vid:us  evafit,  ubi  Sandta  converlatione  vitam,  ut  creditur,  A- 
nachoriticam  in  cella  Sandii  Jacobi,  juxta  Ecciefiam  Sandti  Johannis,  fe- 
liciter  confummavit,  quod  ex  ejus  liltima  confeffione  palam  fuit. 

Huic  etiam  opinioni  atteftatur  fama  pubiica  in  vrbe  illa.  Et  etiam 
Aiuredus  Rivallenfis  in  vita  Regis  Edwardi,  capitulo  xxvi  in  fine,  ubidi- 
cit  quod  Haraldus  aut  mifere  occubuit,  aut  poenitentise  refervatus  evafit. 

^lfr.']  igitur  Haraldi  mortenunciata,_ComitesMerciorum,  &Northim- 

brorum 


Lib. VI.     Ranulphi   HigDeni. 

t>rorum  Edwiniis  &  Mbrkai  us,  qui  propter  loci  ardtitudineiri,  feu  potius 
propter  manubias  in  bello  Norrico  minas  diftributas ,  Haraldo  fe  fubtra- 
xerant,  Londonium  venerunt,  fororem  fuam  Algitham  Haraldi  tixorem  ad 
urbem  Legionum,  id  eft,  Ceftriam  tranfmiferunt,  ac  una  cum  Aldredo  Ebo- 
racenfi  Archiepifcopo  &  Londonienfibus  Edgarum  ^deling  in  Regem  eri- 
gere,  &  pro  eo  pugnare  promiferunt.  Sed  Williehni  tiniore  invalefcente, 
k  promiffis  refiiierunt,  unde  &  hi  omnes  cum  cseteris  nobihbus  ad  Williel- 
mum  venientes,  datis  obfidibus  cum  fidehtate  jurata,  manus  ei  dederunt. 


287 


Explicit  Ranulphi     Higdeni    Libir  VL 

POLYCHRONI    CI. 


/^'  /!iy<*2'4-*<^*^!^-^.^lk<--   vi<e.-^*i2ci5V«. 


'Mr^?^ 


S-^e-c^r^t      >; 


^r;?^ 


O 


1 . 


WILLIELMUS  MALMESBURIENSIS 

DE    ANTIQJUITATE 

GLASTONIENSIS 

Ji  C  C  L  E  o  1  lEjm 

Ex  Cod,  zMmufmpfo   Trin,  Col  Cantabrigije, 


Bl 


2QI 


Trologus  W.  Malniesbur.  de  <i^ntiqiiitdte 
Glaftonienfis  Ecclefice. 

^OMINO  in  Chrxfti  vifceribus  multuni  ampledlendo  & 

honorando  Henrico   Linconienfi  Epifcopo,     Willelmus 

veftrae  dignitatis  filius,  quicquid  optari    poteft    beatius. 

Si  quicquam  eft  quod  in  hac  vita  hominem  teneat,  &  ih- 

ter  adverfa  &  turbines  mundi  sequo  animo  manere  per- 

fuadeat;  id  efTe  in  primis  reor  meditationem  fand:arum 

^^^^^%  Scripturarum.     Et    quidem   fcripta  gentihum    hadienus 

utilitatem  fui  pr^etendunt,  ut  verboi^um  fplendore  legentis  &  palpent  in- 

genium,  &  hment  eloquium.     At  vero  hbrorum    Coehtus   infpiratorum 

longe  frud:us  prsponderat;  quia  &  hic  jocunde  dulcedinis  paftum  ani- 

mo  infundant,     &  ahas    seternse   beatitudinis   emohur.entum   adquirunt. 

Multa  porro,  &  ut  mea  fert  opinio,  innumera  fiint  in  fcripturis  fandtis, 

quibus  Divina  dignatio  mentes  mortahum    ad   bons  vitse  cultum  infbr- 

mat,  tum  prscepta  tum  exempla.     Illis  quahter  vivendum  fit,  inftruimur, 

iftis  innuitur  quam  lint,  Deo  juvante,   fe6tu  faciha  qu^  jubentur.     Na- 

tura  fane  hunc  quibufdam  ingeneravitanimum,  ut  quamvis  utraque  fciant 

necefTaria,  magis  tamen  exemplorum  quam  adhortationum  eos  proledtet 

auditus,     Et  ahenigenarum  quidem  geftis  pr^e  fandtitatis  afTurgunt   reve- 

rentia,  fed  alacriori  capiuntur  dulcedine,  li  ahcujus  fan(3:i,  qui  compatri- 

ota  fuerit,  vita  perducatur  in  medium,    in  qua  ficut    e  fpeculo  confpi- 

cuum,  ut  ita  dicam,  fit  vivum  rehgionis   fimulacrum,     Accedit  enim  jo- 

cundse  relationi  propinquitas,  ne  ahquis  defperet  a  fe  per  Dei  gratiam 

fieri  pofTe,  quod  audit  ab  aho  de  proximo  fe(5tum   fiiifre.     Unde  ficut 

jeftimo  non  contemnendse  ftilum  dedi  operae,  qui  Beati    Dunftani,  pri- 

us  Glaftonienfis  Abbatis,  demum  Archiepifcopi  Cantuarienfis,  vitam  la- 

bore  meo  seternse  mandavi  memoriae,  duofque  hbros  de  hoc,  volentibus 

Glaftonise  fratribus  fihis  veftris,  Dominis  &  fbciis  meis,   dudum  integra 

rerum  veritate  abfbhd.  Verumtamen  ne  quid  feduhtatis  meae  defit  officioj 

ejufdem  Ecclefiae  veftrae  rudimentum   &  proceffum  in  hujus  hbri  aufpi- 

cio  repetens  ab  origine  pandam.    Nec  hic  multum  a  propofito  alienum 

putari  debet,  cum  honor  Ecclefiae  iil  Dunftanum,  &  laus  Dunftani  ad  Ee- 

clefiam  redundet.     Nam   &  iha  Dunitanum  materno  gremio   in    virum 

confovit,  &  ipfe  matri  plurimum  fplendoris  adjecit.     Quapropter  in  fpem 

nonnihil  animus  meus  accrefcit  hoc  fcriptum  fbrtafTe  fand:um  procurafTe, 

ut  alumni  occafione  digeratur   dignitas    nutriculae.     Illos    ergo  hbellos, 

led  &  vitam  beati  Patricii,  niiracula  venerabihs  Benigni,  paffionem  mar- 

tyris  Indradli,  qui  fimih  cura   procuderam,   jam   pridem    in  eorum  per- 

mifi  verfari  manibus,  ut  fi  quid  citra  rationem  didium  eflet,  corrigeretur  * 

pro  tempore.     Ilh  vero  propenfiori  confilio  diu  fcripta  trutinantes,  om- 

ni  me  hberaverunt  culparum  nsevo,  nihil  contuitu  religionis  aut  dantes 

olFenfas,  aut  deferentes  gratise.  Hoc  igitur  qualecunque  opufculum  veftrse 

devoveo  examinandum  prudenti£e,domine  venerabilis, &  merito  amabilis  pa- 

ter.     Fa(5ti  mei  ratio  in  promptu,  ut  nofcat  excellentia    veftra,    qui  & 

quanti  viri  fundaverunt  Sc  provexerunt  ecclefiam,  quae  veftrse  potiflimum 

fub  Deo  &  fancStis  ejus  modo  tutels    innititur.     Sciatis    etiam  vos  prif 

corum  heroum  imitatum ,  &,  pene  dico,  fupergreffum    facSta,   priufquam 

audiifetis  vocabula.     Nam  ut  cum  obtre(Stat6re,  fi  quis  forte  fuerit,  au- 

dacius  conferam  pedem,  in  quo  prifci  poffefrores  vobis  poffunt  pr^ferri  ? 

O  o  2  In 


1^2,  GULIELMUS     M  ALME  SBUR  lE  N  SIS 

•  In  ampliandis  patiimoniis  ?  At  vos  6c  dudum  eliminata  reducitis,  &  habi- 

ta  induftria  follerti  cumulatis.     In    exftruendis  aedificiis  ?  Atqui  quantum 

in  ea  re  omnibus  prasdeceiToribus  emineatis,    melius  monftrabit  mirantis 

digitus,  quam  laudantis  titulus.     In  pace  mcolarum  tuenda  ?  Sed  vos,  no- 

minis  veftri  umbone,  omnes  prsedones  dejicitis  j  vultus  fplendore  nebulas 

moeftitias  propulfatis,  fermonis  prudentia   calumnias  litigatorum  enodatis. 

In  Religione  Monachorum?  Quce  cum  femper,  ita  Deo  propitio   veftris 

temporibus  floret,    ut   infoelix   livor  aliquid  liniftrum   de  ipfa  erubefcat 

confingere.   Accedit  publicus  amor  ipforum  pedrori  veftro,  qui  nullo  eos 

exterretis  roncho,  fed    venientes  jocunde  admittitis,  afFabihter  tradatis, 

abeuntibus    paterne    valefecitis.     Nec    enim  profedto  de    nobis  dicitur, 

quod  de  quibufdam  potentibus  a  poeta  ufurpatum    non  immeri^-o  canta- 

tur,   Late  fibi  fubmovet  omne  vulgus.     Et  iji  vacuis  regnat  bafilifcus  harenu. 

Eft  igitur  infra  meritum  veftrum  omnis  eioquentia.     Laudes  veftrse  ita 

excellunt,  ut  nihil  fupra.   Quas  cum  ita  fmt,  accipite,  quafb,  devotionis 

mese  munus,  fedulitatis  pignus,  &  agite  ne  fru<5tu   laboris  excidam.  Ade- 

ftote  igitur,  li  omnino  placet,  &attendite,  dum  per  fuccefEonum  feriem 

antiquitatem    Ecclefise    tentabo    fufpicionibus  eruere,    quantum  ex  ftrue 

Monimentorum  veftorum  potui  corradere. 

Inctpit  quomodo  Duodecm  dijcipuli  Sancforum  Philip- 
pi  &  'Jacohi  Apoftolarum  primo  Ecclefiam  Gla- 
ftonienfem  fundaverunt. 

iOft   Dominicse  Refiu-redtionis  Gloriam,  Afcenfionifque  Triumphum  j 

ac  Spiritum  Paracliti  de  fiipernis  miflionem,quiDifcipuloruni  corda  tem- 

poralis  poenae  adhuc  formidine  trepidantia  replevit,  fcicntiam  omnium  iin- 
guarum  tribuendo .-  Erant  omnes  credentes  fimul  cum  mulieribus^  ^  Maria  Ma- 
ter  Jefuy  ut  Lucas  narrat  Evangeiifta,  ^  verbum  Dei  diffeminabatur,  cre- 
fcebatque  numerus  Credentium  cotidie  ,  eratque  omnibus  cor  unum  S?  anima  una. 
Invidiae  ergo  fafcibus  accenfi  facerdotes  Judseorum  cum  Pharifseis  &  fcri- 
bis  concitaverunt  perfecutionem  in  Ecclefia,  interficiendo  protomartyrem 
Stephanum,  &  fere  a  finibus  fuis  omnes  procul  pellentes.  Hac  igitur  per- 
fecutionis  procella  fseviente,  difperfi  credentes  petierunt  diverfa  regna  ter- 
rarum  a  Domino  fibi  delegata,  verbum  falutis  gentibus  propinando.  San- 
dlus  autem  Philippus,  ut  teftatur  Ereculfus,  libro  fecundo,  capitulo  iiii". 
regionem  Francorum  adiens  gratia  prsedicandi,  plures  ad  fidem  convertit 
ac  baptizavit:  volens  igitur  verbum  Chrifti  dilatari,  duodecim  ex  fuis  di- 
fcipulis  elegit,  ad  pr^dicandum  Incarnationem  Jefu  Chrifti,  &  fiiper  fingu- 
los  manum  dexteram  devotiflime  extendit,  &  ad  evangelizandum  verbum 
vitje  mifit  in  Britanniam  :  quibus,  ut  ferunt,  cariflimum  anncum  fuum  Jo- 
feph  ab  Arimathia ,  qui  &  Dominum  fepelivit,  pr^efecit.  Venientes  igitur 
in  Britanniam  anno  ab  incarnatione  Domini  lxiii".  ab  afTumptione  Beatse 
Mari^e  xv".  fidem  Chrifti  fiduciaiiter  prsedicabant.  Rex  autem  Barbarus 
cum  fua  gente  tara  nova  audiens  &  inconfueta,  omnino  prsdicationi  eorum 
confentire  renuebat,  nec  paternas  traditiones  commutare  volebat:  quia  ta- 
men  de  longe  venerant,  vitseque  eorum  exigebat  modeftia,  quandam  infu- 
lam  ad  petitionem  eorum,  fylvis,  rubis,  atque  paludibus  circumdatam,  ab 
incolis  Ynifwitrin  nuncupatam,  in  lateribus  fus  regionis,  ad  habitandum 
conceflitjpoftea  &  aiii  duo  reges,  licet  pagani  fucceffive,  comperta  eorum 
vitse  fand:imonia,  unicuique  eorum  unam  portionem  terrffi  concelTermit. 
Ac  adpetitionem  ipfbrum  fecundum  moreni  confirmaverunt.  Unde  &  xii 
hidae  per  eosadhuc,  ut  creditur,  nomen  fbrtiuntur.  Prajdidi  itaque  Sandti 
in  eodem  deferto  converfantes,  poft  pufiilum  temporis  vifione  Archangel/ 

Gabrielis 


De  Antiq^  Glaston".  EccLnsiJE, 

Gabrielis  admoniti  funt,  Eccleiiam  in  honorem   Sandse  Dei  genitricis  & 
Virginis  Mariae  in  loco  coelitus  eis  demonftrato  conftruere,  qui  Divinis 
prsceptis  non  fegniter   obedientes,  fecundum   quod  eis  fuerat  oftenlum, 
quamdam  capellam,  inferius  per  circuitum   virgis  torquatis    muros  perfi- 
cientes.coniummaverunt,  anno  poft  paffionem  Domini  xxxi°.  poft  alfum- 
ptionem  gioriofx  virginis  xv.  ex  deformi  quideln  fcemate,  fed  Dei  mul- 
tipliciter  adornatam  virtute.     Et   cum  haec  in  hac  regione  prima  fuerit, 
ampliori   eam   dignitate  Dei  filius  iufignivit,  ipf^ii  videlicet  in  honoreni 
fuas  Matris  dedicando.     Duodecim  igitur  Sandti  Tspius  memorati,  in  eo- 
dem  loco  Deo  &  beats  virgini  devota  exhibentes  obfequia,    vigiliis,  je- 
juniis,  &  orationibus  vacantes,  ejufdem  virginis  auxilio  ac  vifione,  ut  cre- 
di  pium  efl,  in  omnibus   neceffitatibus   refocillabantur.     Hoc  autem  ita 
fe  habere  tum  ex  carta  Beati  Patricii,  tum  ex  fcriptis  feniorum  cognofci- 
mus.     Quorum  unus  Britonum  Hiftoriographus,  proutapud  Sandum  Ed- 
mundum,  itemque  apud  Sandtum  Auguftinum  Anglorum  Apoftolum  vi- 
dimus,  ita  exorfus  eft.     In  confinio  occidentalis  Britanniiz  qucedam  regalis  in- 
fula,  mtiquo  vocahulo  Glafionia  nuncupata  ,  latis   locorum  dimenfia  finibus ,  pifi- 
cofis   aquis ,    fiagneilque  circumdata  fluminibus ,    ^  plurimis  humanx  indigentics 
aptam  ufihus,  atque  fiacris,  quod  maximum  efl,  dedicatam  munerihus.     In  ea  fiqui- 
dem  Aiiglorum  primi  Catholicee  legis  Neophyt^e  antiquam,  Deo  diBante,  repererunt 
Ecclefiam,  nuUa  hominum  certe,  ut  fierunt,  conflruUam,  imo  humance  fialuti  a  Beo 
paratam,  quam  pofimodum  ipfie  ccelorum  fiabricator  multis  Miraculorum  geflis,  mul- 
tifque  virtutum  tfiyfieriis,  fibi  fanUteque  Dei  genitrici  Maria  fie  CQnJecraJfe  de- 
monfiravit.     Sed  de  his  poftea,  nunc  ad  inceptum  redeamus.     Sand:i  igi- 
tiu:  memorati  in  ^odem  heremo  fic  degentes,  efHuentibus   multis  anno- 
rum.  curriculis,  carhis  ergaftulo  fiint  edudi.     Idemque  locus   coepit  efFe 
ferarum  latibulum,  qui  prius  fuerat  habitatio   Sandorum,  donec  placuit 
beatas  virgmi  fuum  oratorium  redire  ad  memoriam  fidelium,  quod  quo- 
modo  evenerit  jam  profequamur. 

§^modo  Sancii  Phaganus  ^  Devinianus  Bri- 
tannos  ad  fidem  Con-vertermt  ^  in  Infulam 
Avallonia  venerunt. 


^91 


"^  Radunt  bonse  credulitatis  annales^  quod  Lucius  Rex  Britannorum 

ad  Eleutherium   xiii  loco  poft  beatum  Petrum  Papam  miferit,  o- 

rans  ut  Britannise  tenebras  luce  Chriftianse  prsdicationis  illuftraret;  Ma- 
<^us  animi  Rex,  magnae  prorfiis  laudis  fadum  adorfus,  ut  fidem,  quam 
tunc  temporis  pene  omnes  reges  6c  populi  perfequerentur  exhibitam* 
ipfe  ultro  appeteret  vix  auditam.  De  qua  re  ut  aliquid  extrinfecus  di- 
cam,  in  ejufdem  meriti  laudem  concurret  Ethelbertus,  multisannis  poft 
Lucium  Rex  Canti^e,  qui  pr^edicatores  ad  fe  de  Roma  miffos  non  turbido 
abegit  refponfb,  fed  benigno  excepit  hofpitlo.  Acceffit  benignitati  fblers 
verborum  feftivitas,  quia  etfi  nollet  verbis  eorum  proprium  afTenfum 
apponere,  tamen  quia  de  longe  venerant,  ut  qu^  optima  credebant  ei 
comm^icarent,  abfurdum  videri  poffit,  fi  eis  quicquam  inferret  molefti^e. 
Sunt  ergo  hi  viri  ampliffima  recordatione  digni,  quorum  alter  Chrifti- 
anitatem  prudenter  invitavit,  alter  libenter  excepit.  Venerunt  ergo  E- 
leutherio  mittente  prsedicatores  Britanniam  duo  viri  Sandtiffimi,  Phaga- 
nus  videhcit  atque  Deruvianus,  prout  carta  Sandti  Patricii  geftaque  Bii- 
tannorum  teftantur.  Hi  igitur  verbum  vitse  Evangelizantes,  Regem  cum 
fiio  populo  facro  fonte  abluerunt  anno  Domini  clxvi".  hinc  pr^dican- 
do  &  baptizando  Britannise  partes  peragrantes  in  infulam  Avalloni^,  mo- 
re  Moyfi  legiflatoris  interiora  deferti  penetrantes,  funt  ingreffi.     Ubi  an- 

O  o  3  tiquani 


^9^ 


WlLLIELMilS    MaLMESBURIENSIS 

tiquam  Deo  did:ante  repererunt  Ecclefiam,  manibus  difcipulorum  Chrifli, 

ut  fermit,  conftr^idtam,  &  humans  laluti  a  Deo  paratam,  quam  poilmo- 

dum  ipfe  ccelorui.n    iabricator  muitis  miracuiorum   geftis,  multifque  vir- 

tutum  myfteriis  fibi  {an&z-que  Dei  genitrici  Marias  fe  confecraiTe  demon- 

ftrabit.     Fluxerant  auteitt,  ab  adventu   difcipulorum   Sandi  Philippi   in 

Britanniam  ufque  ad  adventum  Sandlorum  memoratorum  c.  iii.  anni.Igi- 

tur  pra^didi  Sand:i  Phaganus  Sc  Deruvianus,  oratorio  lilo  fic  reperto,  in- 

efFabili  funt  referti  gaudio.    Ibidem  in  Dei  laudibus  moram  protrahentes 

dmturnam,  per  novem  fidelicet  annos,  locum    etiam   dihgenter  perfcru- 

tantes,  figuram  noftrse  redemptionis    aliaque  figna  maniiefta  repererunt : 

quibus  bene  cognoverunt   quod  Chriftiani    prius  locum    inhabitaverant, 

poftea  coelefti   perpendentes  oraculo,  quod  Dominus    ipfum  locum  prse 

csteris  Britannise  Ipecialiter  elegerit,  ad  nomen  gloriofe  genkricis  luse 

ibidem  invocandum.     Omnem  etiam  narrationem  in  antiquis  fcriptis  in- 

venerunt ,     qualiter    fandtis    Apoftolis    per    univerfum    orbem    dilper- 

fis,  San6tus  Philippus  Apoftohis  cum   muititudine  difcipulorum  in  Fran- 

ciam  veniens  duodecim  ex  ipfis  Britanniam  mifit  ad  prsedicandum.     Qjai 

prsedidam  Capellam  angelica  dodi  reveiatione  conftruxerunt,  quam  poft- 

modum  fiiius  aitiffimi  in  honorem  fu^  matris  dedicavit ;  ipfifque  xii,  tres 

Reges,  licet  pagani,  xii  portiones  terra^  dederunt  ad  eorum  fuftentationem. 

Infuper  gefta   eorum    fcripta    invenerunt,   ideoque     locum   ipfum   prse 

cseteris  dilexerunt,  qui   etiam  in  memoriam   primorum    xii,  ex  fuis  xii 

eiegerunt,  &  in  prjefata  Infula,  Rege  Lucio  confentiente,  habitare  fecerunt. 

Qui  poftea  in  diverfis  locis  ficut  anachoritae  manferunt  ibidem,    in   eif^ 

dem  videiicet  locis,  in  quibus  primi  xii  primitus    habitaverunt.     In  ve- 

tuftam  tamen  Ecclefiam,ad  Divina  obfequia  devotius  complenda,   crebro 

convenerunt    quotidie,  &  ficut  tres  Reges  pagani    did:am   infulam    cum 

adjacentiis  fuis,  xii  primis  Chrifti  difcipulis  dudum  conceiferant,  ita  prse- 

didi  Phaganus  &  Deruvianus  iftis  xii  fociis,  £c  aliis  in  pofterum    fecutu- 

ris,  ab  eodem  Rege  Lucio  iiberam  eamdem  confirmari  impetrabant :  fic 

autem  multi  aiiis  fuccedentes,  femper  tamen  in  numero  duodenario,  per 

iiiulta  annorum  curricuia,  ufque  ad  adventum  fan<5ti  Patricii  Hibernienfi- 

um  Apoftoli,  in  memorata  Infula  permanferunt.     Huic  etiam  Eccleficefic 

repertae  aiiud  addiderunt  fan(Sti  neopliytae  opere  lapideo  oratorium,  quod 

Chrifto    fandtifque  Apoftolis  Petro  &  Pauio  dedicaverunt,     Horumergo 

reftaurata  fuit  opera  vetufta  Sandix  Mariae  "in  Glaftonia  Ecclefia,  ficutfi- 

deiis  per  fuccidua  fecula  non  tacuit  antiquitas.     Sunt  &  iii^e  non  exiguse 

fidei  littera;  apud  Sandtum  Edmundum  repertas,  quod  hanc  Sanctiffimam 

Ecclefiam  Giaftoniie  non  fecerunt  aliorum  hominum  manus,   fed  ipfi  di- 

fcipuli  Chrifti  eam  sedificaverunt,  mittente  fciiicet  San<5to  Philippo  Apo- 

ftolo,  ut  prsemiffum  eft :  nec  abliorret  a  vero,  ut  prasmiifum  eft,  quia  fi 

Philippus  Apoftolus  Gallis  prsedicavit,  ficut  Freculfus  libro  2°  cap.  4°  di- 

cit,  poteft  credi  quod  etiam  trans  oceanum  fermonis  femina  jecit. 

Sl^modo  monachus  quidam  de  Sancto  Dionyfio 
De  Glajlonia  Referebat.  * 

D  Comprobandam  antiquitatem  Ecclefise,  de  qua  prsefati  fiirnus,  pau- 
,  luium  digrediamur.  Mouachus  quidam  GlaftonicE  Godefi-idus  no- 
mine,  d^  cujus  Epiftola  &  hoc  &  quod  fubjungemus  capitulum  affumpfi- 
mus,  tempore  hoc  Blefenfis  Abbatis  Glaftoniae,  cum  in  pago  Parifiacenfi 
apud  fand:um  Dionyfium  moraretur,  fenior  quidam  ex  Monachis  inter- 
rogavit  eum  quo  genus  imde  domo  ?  Refpondit,  Normannus,  Britannise 
Monafterii,  quod  Giaftingeta  dicitur,  monachus.    Pape  inquit,  an  adhuc 

ftat 


De  Antiq.Glaston.  Ecclesi^.  29^^ 

ftat  illa  perpetuie  virginis  &  mifericordiae  matria  vetufta  ecclefia  ?  ftat  in- 
quit.  Tum  ille  lepido  attacftu  caput  Godefridi  Glaftonienfis  demulcens, 
diu  filentio  fufpenfum  tenuit,  ac  fic  demum  ora  refolvit;  hsc  gloriofifli- 
fuimartyris  ecclefia,  &  iila  de  qua  te  afleris,  eandem  privilega  dignita- 
tem  habent,  ifta  in  Gallia,  iila  in  Britannia  uno  eodeni  tempore  exortse,  k 
fummo  &  magno  pontifice  confecratse,  uno  tamen  gradu  illa  fuperemi- 
net,  Roma  etenim  fecunda  vocatur :  cumque  ab  ore  viri  penderet,  ille 
<:ui  provincia  fufcipiendorum  fratrum  erat  commifla,  invitos  ab  invicem 
non  revifuros  feparavit,  fed  hic  hadlenus. 

^omodo  multitudo  popularis  primitus 
Qlaftoniam  Inhabitaverit. 

DEfcnptis  fundatione,  dedka.tione,  ac  poftea  inventione  hujus  oratd- 
rii,  reftat  apponere  qualiter  hasc  infula  a  multitudine  fuit  inhabi- 
tata.  Legitur  in  antiquis  Britonum  geftis,  quod  a  Boreali  Britannise  par- 
te  venerunt  in  occidentem  duodecim  fratres,  &  tenuerunt  plurimas  Re- 
giones,  Venedociam,  Uemetiam,  Buthir,  Kedweli,  quas  proavus  eorum 
Cuneda  tenuerat :  nomina  eorum  fratrum  inferius  annotantur,  Ludnertb, 
Morgen,  Catgur,  Cathmor,  Merguid,  Morvined,  Morehel,  Morcant,  Bo- 
ten,  Morgen,  Mortineil,  Glafteing.  Hic  eft  ille  Glafteing,  qui  per  me- 
diterraneds  anglos,  fectis  villam  qusedicitur  Efcebtiorne,  fcrofamfuam  uf- 
que  ad  Wellis,  &  a  Wellis  per  inviam  &  aquofam  viam,  quse  Sugewege, 
id  eft,  Scrofa  via,  dicitur,  fequens  porcellos  fuos,  juxta  ecclefiam  dequa 
nobis  lermo  eft,  ladtentem  fub  malo  invenit,  unde  ufque  ad  nos  emana- 
vit,  quod  m.ala  maliillius  Ealdcyrcenes  epple,  id  eft,  veteris  Ecclefise  po- 
ma  vocantur :  fus  quoque  ealdecyre  fiige  idcirco  nominabatur,  quse  cum 
cxterx  fues  quatuor  pedes  habeant,  mirum  didlu,  ifta  habuit  odto.  Hic 
jgitur  Glafteing,  poftquam  inflilam  illam  ingreiTus,  eam  multimodis  bonis 
vidit  affluentem,  cum  omni  famiha  fua  in  ea  venit  habitare,  curfumque 
vitse  fu3e  ibidem  peregit.  Ex  ejus  progenie  &  familia  ei  fiiccedente  locus 
ille  primitus  dicitur  populatus,  hsec  de  antiquis  Britonum  libris  funt. 

De  diverjis  nominibus  ejufdem  Infulce. 

HRc  itaque  infula  primo  Ynifwytrin  k  Britonibus  didra,  demum  ab 
Anglis  terram  fibi  fubjUgantibus,  interpretato  priore  vocabulo,  di- 
d:a  eft  fua  lingua  Glaftynbiry,  vel  de  Glafteing,  de  quo  praemifimus  eti- 
am,  infula  Avallonia  celebriter  nominatur,  cujus  vocabuli  hsec  fuit  origo. 
Supradidum  eft  quod  Glafteing  fcrofam  fuam  fub  arbore  pomiferajux- 
ta  vetuftam  ecclefiam  invenit,  ubi  quia  primum  adveniens  poma  in  par- 
tibus  illis  rariffima  reperit,  infulam  Avallonise  fua  lingua,  id  eft,  infulam 
pomorum  nominavit  i  Avalla  enim  Britonice  poma  interpretatur  latine,  vei 
cognominatur  de  quodam  Avalloc,  qui  ibidem  cum  fuis  fiiiabus,  propter 
loci  fecretum,  fertur  inhabitaffe.  • 

§l^anta  dewtione  dtverfi  SanBi  illuc  advenerint. . 

ECclefia  de  qua  fane  loquimur,  quse  pro   antiquitate  fui  ceiebriter  ab 
Anglis  vetufta  dicitur,  primo  vergea,  nefcio  quid  Diyinx   fanftitatis 
jam  inde  a  principio  redoiuit  fpiravitque  in  omnem  patriam,  quamvisex 
deformi  grandis  reverentia  cultu,  hinc  confluentium  iiluc  populorum  to- 
I    tis  caliibus  undae,  hinc  opulentorum  depofita  pompa  conyentus,  hinc  re- 
%|i    lieioforum  &  litteratorum  frequens  perendinatio. 


goo 


WlLLlELMUS    MALMESBURIENSIS, 


De  SanBo  Gilda. 

NAm  ficut  \  majoribus  accepimus,  Gildas  neque  infulfus  neque  infa- 
cetus  hiftoricus,  cui  Britanni  debent,  fi  quid  notiti^e  inter  cjeteras 
gentes  habent,  multum  annorum  ibi  exegit  loci  ianditudine  captus.  Ibi- 
que  anno  Domini  dxii.  de  medio  fadus,  in  vetufta  Ecclefia  ante  altare 
eft  fepultus. 

De  Sanclo  Tatricio. 

^Uo  fcre  tempore,  antea  tamen,  Anglis  Britannorum  infeftantibus 
'  pacem,  6c  Pelagianis  eorum  expugnantibus  fidem,  San(3:us  Germanus 
AntHiododorenfis,  ut  alibi  legitur,  contra  utrofque  fuppetias  tulit.  lUos 
vero  alleluiatico  cantu  ftidit,  &  iftos  evangelicis  &  apoftolicis  tonitrubus 
fulminavit.  Inde  in  patriam  meditatus  reditum  Patricium  ad  familiare 
contubernium  afcivit,  eumdemque  poft  aliquot  annos  hybernienfibus  ju- 
bente  Celeftino  Papa  prsedicatorem  mifit.  Ille  munus  injundrum  gnavi- 
ter  executus  extremis  diebus  Britanniam  remeans,  priorem  celfitudmem 
ialutationefque  foro  refpuens,  fupcr  altarefuum  Cornubiani  appulit,  quod 
ufque  hodie  apud  incolas  magn»  venerationi,  tum  propter  fanditudinem 
&  utilitatem,  tum  propter  infirmorum  falutem.  Inde  Glaftoniam  veniens 
XII.  fratres  anachoritice  viventes  ibidem  reperiens  congregavit,  Abbatif- 
que  fiifcipiens  officium,  eofdem  agere  docuit  vitam  Coenobialem,  ficut  fe- 
quens  fcriptum,  quod  idem  tempore  fuo  confcripfit,  manifeftius  declarat. 

Carta  Sancli  Fatricii  Epifcopi, 

1  N  nomine  Domini  nojiri  Jefu   Chrijli  ego  Vatriciui  humilis  fervunculus  Dei, 

I  anno  incarnationis  ejufdem  ccccxxx.   in   Htberniam  h>  SanMiJJmo  Papa  Ce- 

leflino  legatus,  Dez  gratia  Hybernicos  od  viam  veritatis  convertiy  ^  cum  eos  in 

fide  Catholica  folidaffem,  tandem  in  Britanniam  fum   reverfus,  ac  ut  credo,  duce 

Deo,  qui  vita  ^  via,  incidi  in  infulam.  Tnifwytrin,  in  qua  inveni  locum  fanSium 

ac  vetuftum,  a  Deo  eleBum  ^  fanUificatum  in  honore  intemeratee   virginis  Dei 

genitricis  Mariee.     Jbique  quofdam  fratres  rudimentis  catholicce  fidei  imbutos,  ^ 

pia  converfationis,  qui  fuccef^erunt  difcipulis  fanUorum   Vhagani  &    Deruviani, 

quorum  nomina  pro   vita    meritis,   veraciter   credo  fcripta  in    ccelis,  &  quia  in 

memoria  ceterna  erunt  jufii,  cum  eofdem  fratres  tenere   dilexiffem.,  eorum  nomina 

fcripto  meo  redigere  volui.     ^ce  funt  Brumbam,  Hyregaam,  Brenveal,  Wencreth 

Bantcommeweng,    Adelwared,  Loyor,   WeRias,    Breden,   Svpelvpes,    Hinloernius, 

&  alius  Hin.  Hi  cum  effent  nobilibus  orti  natalibus  nobilitatem  fuam  fidei  o^c- 

ribus  oriiare  cupientes,  heremiticam  vitam  ducere  elegerunt,  ^  queniam  invenieoi 

humiles  &t  quietos,  elegi  potius  cum  illis  abje^us  ejfe,magis  quam  in  regaiibus  cu- 

riis  habitare.    Sed  quia  omnium  noflrum  erat  cor  unum  G?  anima  una,  elegimus 

fimul  omnes  habitare,  comedere,  &  bibere,  pariter  &  in  eadem  domo  dormire,  ficque 

me  licet  invitum  fibi  pertulerunt,  non  enim  dignus  eram  folvere  corrigias  calceo'  , 

mentorum  eorum.     Et  cum  vitam  monaflicam  ita  duceremus,  juxta  normam  pro- 

babilium  patrum,  oflenderunt  mihi  prcefati  fratres  fcripta  San^orum  Phagani  ^ 

Deruviani,  in  quibus   continebatur  quod  xil  Difctpuli  SanUorum  Philippi  ^  Ja- 

cobi  ipfam  vetuflam  Ecclefiam  confiruxerant  in  honore  preelibatie  advocatricis  no- 

flrs  per  doUritiamentum  Beati  Archangeli  Cabrielis.     Infuper  &  quod  Dominus 

eandem  Ecclefiam  Ctelitus  in  honore  fuce  matris  dedicaverat,  &  quod  tres  J^eg^s 

pagani  ipfis  xii,  ad  eorum  fuflenementum,  xii  portiones  terrte  dederint,  nec  non 

&  in  fcriptis  recentioribus  inveni,  quod  SanUi  Phaganus  &  Deruvianus  perqutft- 

ermt 


De  AntiQ:.  Glaston.  EcclesiJe.         i_97 

erant  ab  Ekutherio  Papa,  qui  eos  miferat,  dccem  annos  iiidulgeiitice.  Etegofra-' 
ter  Patricius  a  pice  memorice  Celejiino  Papa  duodecim  annos  tempore  meo  accpii- 
fvi.  Poft  multum  vero  temporis,  ajpimpto  mecum  Wellia  confrntre  ?neo,  per  cbn- 
denftatem  Syhce  cum  magna  difficultate  conjcendimus  acumen  monti^,  qui  eminet 
in  eadem  infuln.  §)uo  cum  pervenijfemus,  aperuit  oratorium  unum  vetujium  (3 
ferc  dirutum,  hahile  tamen  devotimi  Chrijliance,  ^,prout  mihi  videbatur,  h  Deo 
eleUum.  ^hwd  cum  ingrejji  ejfemus,  tanta  odoris  fuavitate  replebamur,  uti  inpa- 
radifi  amcemtate  poftos  nos  crederemus.  Egredientes  igitur  (S  reingredientes,  lo- 
cumque  diliaentius  perfcrutantes  invenimus  volumen  unum,  in  quo  Jcripti  a^us  e- 
rant  jipojiolorum,  pariter  cum  afiis  G?  g^ftis  SanSlorttm  Phagani  ^  Deruviani, 
ex  magna  parte  confumptum,  in  cujus  tamen  fine  voluminis  invenimus  fcriptu- 
ram,  quee  dicehat  quod  pnediBi  SanBi  Phagaiius  ^  Deruviamus ,  per  revelatio- 
7iem  Domini  nojlri  Jefu  Chrijii,  idem  oratorium  eedificarunt  in  honore  SanHi  Mi- 
chaelis  Archangeli,  quatinus  tbi  ab  ^minibus  haberet  honorem,  qui  homines  in 
perpetuos  hono7-es,jubente  Deo,  efl  IntroduRurus .  At  cum  deleUaret  nos  illa  fcri- 
ptura,  mtebamur  eam  ad  finem  legere,  Dicebat  enim  eadem  fcriptura,  quod  ve- 
nerandi  Phaganus  &  Deruvianus  moram  ibi  fecerunt  per  novem  annos,  ^  quod 
ipfi  etiam  perquifierant  triginta  annorum  indulgentiam  omnibus  Chrifiicolis,  lo- 
cum  ipjum  oh  lionorem  beati  Michaelis  pia  voluntate  vifitantibm.  Invento  ergo  tan- 
to  Divinie  bonitatis  thefauro,  Ego  S?  frater  Wellim  tribm  menfibus  jejunavimus, 
orationibmvacantes^  vigilivi ,  Dcemonibufque  &  helluis  multiformiter  apparentibm 
imperantes,  ^uadam  autem  noBe  cum  me  fopori  dediffem,  apparuit  mihi  Dominus 
Jefus  in  vifu,  dicens,  Patrici  ferve  meus,  fcias  me  elegijfe  locum  iftum  ad  hona- 
rem  nominis  mei,  &  ut  hic  honoranter  invocent  adjutorium  Archangeli  mei  Mi- 
chaelis;  (£  hoc  tibi  fignum  &  fratribm  tuis,  quatinus  £?  ipfi  credant ;  Brachium 
tuum  finiftrum  arefcet,  donec  quce  vidifti  annunciaveris  fratribm  tuis,  qui  in  cella 
funt  inferiori ,  &  denuo  huc  redieris.  Et  faUum  eji  ita.  Ab  illo  die  ftatui- 
mus  duos  fratres  in  perpetuum  ibi ,  nifi  paftores  futuri  ob  juftam  caujam  aliter 
decreverint.  Arnulfo  autem  ^  Ogmar  Tbernicis  fratribus,  qui  mecum  venerant 
deTbernia,  pro  eo  quod  ad  exhortationem  meam  apud  diUum  humiliter  oratorium 
manere  cceperunt,  prisfentem  paginam  commifi ,  aliam  fimilem  in  archa  SanUa 
Mariee  retinens  in  monimentumpofteris.  Et  Ego  Patricius,  per  confilium  fratrum 
meorum,  ommbus  quifilvamex  omni  parte  prcefati  montis  in  Jecuri  ^  afcia  pia  in- 
tentione  dejecerint,  ut  faciiior  paretur  aditus  Chrijiianis,  Ecclefiam  Beatce  perpe- 
tucsque  virginis  pice  vifitaturis,  &  oratorium  prcediHum,  centum  dies  venice  concedo. 
Hsc  autem  ita  veraciter  fe  habere,  teftimonio  fcripturje  vetuftifli- 
mse  fimilis,  cum  relationibus  feniorum  comprobavimus.  Hic  itaque 
Sandtus  fupra  memoratus,  qui  6c  ybernienfium  Apoftolus,  &  in  infula  A- 
vallonise  Abbas  primus,  poftquam  praedidios  fratres  regularibus  diicipli- 
nis  convenienter  informaverat,  &  eundem  locum  terris,  poffeflionibus,  de 
dono  Regum  ac  aliorum  principum  competenter  ditaverat,  poft  aliqnos 
annos  decurfbs  naturse  ceffit,  &  fepulturam  Angelo  demonftrante,  flam- 
maque  ingenti  de  eodem  loco,  cundtis  videntibus  qui  aderant,  erumpente, 
in  vetufta  Ecclefia  a  dextra  altaris  promeruit. 

De  excejfu  Sancti  TatriciL 

E'  Xceffit  ergo  Patricius  anno  setatis  fu^e  c.  xi°.  Incarnationis  vero  Do- 
i  mini  cccc  lxxii,  qui  fiiit  annus,  ex  quo  in  Yberniam  miflfus  eft,  xlvii. 
Siquidem  anno  Domini  ccc  lxi°.  in  lucem  venit,  &  anno  Domini  cccc  xxv, 
k  Coeleftino  Papa  in  Yberniam  miflTus  fuit ,  hic  fiiit  annus  setatis  fu^ 
Lxiiii.  E  anno  Domini  ccccxxxiii,  Ybernicos  ad  fidem  Chrifti  Convertit, 
Demum  Britanniam  reverfiis,  in  optima  converfatione  xxxix  annos  in 
infula  Avallonise  permanfitj  requievit  autem  in  vetufta  Elclefia,  a  dextro 
latere  altaris,  per  multorum  annorum  curricula,  yidelicet  dcc  &  decem  an- 

P  p  nos 


2^8  GULIELMUS     MaLMESBURIENSIS 

noSjufque  ad  combuftionem  ejufdem  Eccleli^.  Corpus  vero  fuum  in  py- 
ramide  faxea  fuit  collocatum  juxta  altare,  verfus  auftrum,  quam  pro  ve- 
neratione  ejufdem  Sanditi,  auro  &  argento  poftea  nobiliter  veftivit  dcme- 
fticorum  diligentia. 

Vijio  de  Sancio  ^atrkio. 

CUni  autem  longe  poft  obitum  Beati  Patricii  firequens  quseftio  effet, 
utrum  ibi  monachus  &  Abbas  fuerit,  omneni  icrupulum  abfolvit 
vifio  cujufdam  fratris,  qui  poft  obitum  beati  viri,  nutante  memoria  utrum 
ibi  monachus  &  Abbas  fuerit,  cum  de  hoc  firequens  verteretur  qujeftio  , 
tali  confirmatus  eft  oraculo.  Refblutui  vero  in  fbporem ,  vifus  eft  audire 
quendam  legentem  poft  multa  ejus  Miracula  hsec  verba,  hic  igitur  Metropo- 
litani  pallii  decoratus  eji  SanUitate.  Pojimodum  vero  hk  Monachus  ^  ^bbm 
faBus  eji.  Adjecit  etiam,  ut  non  integre  credenti,  litteris  aureis  quod 
.dixerat   fcriptum  oftenderet. 

De  Sancfo  Indracio  &  de  Sancla  Brigtda, 

Hlnc  Ybernienfibus  mos  inolitus,  ad  exofculandas  patroni  reliquias 
locum  firequentare.  Unde  &  Sandtum  Indradum  &  beatam  Bri» 
gidam,  iliius  terrce  non  obfcuros  incolas.  illuc  olim  commeaffe  celeber- 
rimus  fermo  eft.  Brigidam  quidem,  quse  anno  Domini  cccc  lxxxviii". 
illuc  venerat,  poft  aliquantulam  moram,  quam  in  infiila,  qu^  dicitur 
Beokery,  fecerat,  domum  reverfam,  relid:is  ibidera  quibufdam  infigniis 
fiiis,  Tidehcetpera,  monili,  nola,  &  textrilibus  armis,  quas  ibidem  ad 
ejus  memoriam  refervantur;  Indradlum  vero  cum  fbciis  ibidem  marty- 
rizatum,  &  fepultum,  ficut  alias  ftilus  nofter  non  tacuit.  Poftea  per 
Ynam  Regem  de  loco   martyrii  in   Glaftonienfem  tranllatum  Ecclefiam, 

T)e  Sancio  Benigm. 

ANno  Domini  cccc.  lx°.  Sandlus  Benignus  venit  Glaftoniam.  Hic 
Difcipulus  Sandti  Patricii,  Sc  SuccefTor  in  Epifcopatu  ejus  tertius  in 
Ybernia  fuit,  quemadmodum  eorum  gefta  teftantur.  Hic  igitur,  Angelo 
monente ,  patriam  pontificiique  dignitatem  ex  voto  deferens,  voluntaria 
peregrinatione  fufcepta ,  Glaftoniam  Deo  duce  pervenit,  ubi  &  San(3:um 
Patricium  invenit.  Quantse  autem  apud  Deum  gratis  fuere,  multis  patet 
virtutum  indiciis.  Hoc  etiam  teftantur  ejus  inlignia  apud  Fernigemere, 
data  ejus  precibus  aqua  largiffima,  &  ex  ejus  baculo  arido  ingens  arbor 
virens  &  frondifera.  Hic  itaque  poft  immenfbs  agones  in  dida  infula 
beato  fine  quievit,  ac  poft  muitorum  curricula  annorum,  ideft,  anno  Do- 
mini  nongentefimo  primo,  Glaftoniam  honorifice  tranflatus  eft. 

De  San^o  Columhllla. 

ANno  Domini  d.  iiii.  San<5tus   Columkilla  venit   Glaftoniam.     Qui- 
dam  affirmant  hunc  Sandtum  vitse  fus  curfum  ibidem  confummaf- 
fe,  fed  utrum  fic,  aut  inde  repatriaverit,  non  diffinio. 

De 

■  1 

^   ■  / 

/ 


De  Antiq^  Glaston.  Ecclesi^.  299 

De  Sayiclo  T>avid  Archkptfcopo. 

Am  vero  qnanti  eum  locuni  penderit  magnus  ille  David  MeneVeri- 
fiuni  Archiepifcopus,  celebrius  eft  quam  ut  noftro  indigeat  illuftrari  re- 
latu.  Is  antiquitatem  6c  fandtitudinem  Ecclefiie  Divino  comprobavit  ora- 
culo.  Dedicationi  enim  ejus  intendens  cum  Epifcopis  feptem,  quorum  pri- 
mas  erat,  ad  locum  venitj  paratis  autem  omnibus  quae  ofBcii  uflis  expo- 
fceret,  nodle  prxcefTura,  ut  putabat,  feftivitatem  fbmno  indulfit:  omnes  er- 
go  fenfus  in  quietem  folutus  vidit  Dominum  Jefum  afliftere,  caufam  ad- 
ventus  blande  fcifcitantem,  quam  cum  ille  incun(3:atus  aperuifTet,  revocavit 
eum  i  fententia  Dominus  hoc  didto.  Dedicatam  a  fe  dudum  Ecclefiam 
in  honore  fu2e  matris,  iteratione  humana  Sacramentum  temerari  non  o- 
portere,  fimulqj  cum  did:o  volam  digito  terebrare  vifus  h^ec  fubjicit,  hoe 
haberetftgnum,  repeti  non  debere  quodipfe  anticipafTet  facere.  Sed  quia  in- 
tentionis  illius  non  tam  fuerit  audaciaquam  devotio,  poenam  non  prolongan- 
dam.  Deniquemane  futuro,  cum  in  mifTa  per  ipfum  8c  cum  ipfb  &in  ipfb 
didturus  efTetjplenum  ei  falutis  vigorem  refundendumj  his  terroribus  antiftes 
fbmno  excuiTus,  ficut  tunc  fanie  ulcerofa  impalluit,  lic  poftea  Philofb- 
phia;  veritati  applaufit:  fed  ne  nihil  videretur  egifTe,  aliam  Ecclefiam  cita-' 
to  fecit  &  dedicavit  opere. 

De  Reltquiis  SanBi  David. 

EXceffit  autem  hic  Sand:us  Deo  dignus  anno  Domini  dxlvi.  Quidam 
fane  aflSrmant,  rehquias  de  hoc  Sandto  &  incomparabili  viro  cum 
beato  Patricio,  in  vetufta  Ecclefia  fuifTe  coUocatas,  &  Walenfes  oratio- 
num  fi'equentatione ,  &  multiphci  fermone,  id  proculdubio  aftruunt  & 
corroborant,  illud  in  medium  proferentes,  Bernardum  Epifcopum  RofincB 
vallis,  ibidem  femel  &  fecundo  reliquias  Pergei  Sandti  qucefifTe,  &  multis 
reclamantibus  non  invenifTe.  Sed  qualiter  de  Rofina  valle  ufque  ad  Gla- 
ftoniam  didtse  reliquise  tranflatje  fuerunt  fiibjungemus,  Quasdam  matrona 
nomine  ^lfwitha,  tempore  Edgari  regis,  prsedidtas  reliquias  acquifivit 
per  quemdam  cognatum  fuum,  qui  tunc  temporis  fuit  Epifcopus  apud 
Rofinam  vallem,  quando  tota  terra  illa  ita  vaftata  erat ,  ut  vix  aliquis 
homo  illic  inveniretur,  nifi  paucas  foeminse,  &  etiam  in  raris  locis,  Sc  eas 
Glaftonice  contulit. 

De  Reliquiis  a  GuaJlia  GJaftoniam  tranjlatis, 

TEftes  funt  Walenfes  religiofi  terrse  illius,  qui  ea  tempeftate  plurima 
corpora  Sandtorum,  6c  reliquias,  Romam  ituri  fecum  Glaftoniam 
detulerunt,  &  itinerando  proficifcentes  dimiferunt  ibidem.  Fa(5ta  eft  h«c 
tranflatio  anno  poft  mortem  ejufdem  cccc  xx,  incarnationis  Dominicse  non« 
gentefimo  lxvi". 

De  Sanctitate  ^  dignitate  GJaflonienfis  EccJefiie. 

ESt  ergo  Glaftonienfis  Ecclefia  omnium,  quas  quidem  noverim,  anti- 
quiffima  in  Anglia.  Inde  quia  cognomen  fortita,  in  ea,  prster 
Beatum  Patricium,  &  alios,  de  quibus  fuperius  dixi,  multorum  Sandlo- 
rum  corporales  fervantur  exuvicC,  nec  a  beatorum  cineribus  vacat  uUus 
fani  ambitus,  adeo  pavimentum  lapide  conftratum  ,  adeo  altaris  latera, 
ipfumque  akare  fupra  &  infra  ,  reliquiis  confertiffimis  aggeruntur.     Me- 

P  p  2  '         rito 


9 00  GuLiELMUs   Malmesburiensis 

rito  ergo  dicitur  coelefte  in  terris  Sanduarium,  tot  Sandtorum  recondito- 
rium.  Quam  felices,  Deus  bone,  habitatores,  quos  ipfa  loci  reverentia  ad 
morum  compofitionem  invitat,  nuUum  de  his  crediderim  deperire  coelo, 
quos  corporibus  egreflbs  tantorum  patronorum  excipit  laus  vei  excula- 
tio.  Ubi  autem  notare  licet  in  pavimento,  vel  per  triangulum,  vel  per  qua- 
dratum,  lapides  altrinfecus  ex  induftria  pofitos,  ex  plunibo  ligillatos,  fub 
quibus  quidam  arcani  lacri  contineri  fi  credo,  injuriam  religioni  non  facio. 
Antiquitas  &  San(5torum  congeries  excivit  reverentiam  loco,  ut  vix  ibi  quis 
nodtu  praelumat  excubias  agere,  vix  interdiu  excrefcens  flegma  projicere,  il- 
lufbris  foeditatis  confcius,  toto  cohorreat  corpore ;  nullus  inter  contiguum 
cimiterium,velavem  venatoriamadvexit,  vei  quadrupedes  induxit,  qui  fui 
•  yel  rei  pofleflk  indemnis  abierit ;  ferro  vei  aqua  examinandi,  fi  oratiouem  ibi 

depofuerint,  omnes,  quos  prsefens  memoria  compledtitur,  uno  excepto,  de 
Jalute  fua  tripudiarunt  j  fi  quis  e  vicino  aliquod  ^edificium  locandum  putaf^ 
fet,  quod  obumbratione  fua  iucem  invideret  Ecciefiae,  patuit  ruinse ;  fatifque 
conftat  hominem  iiiius  provincise  nullum  Sandtius  vel  crebrius  juramentum 
habere,  quam  per  veterem  Ecclefiam,  nihil  magis  vitautes  metu  celeris  vin- 
didtae  quam  perjurare.  Labantem  veritatem  did:orum,qu2e  propofuimus, 
plurimorum   yeraciflimorum   hominum   pro    fucceffu  annorum  fulciunc 


teftimonia. 


De  San^o  Paulino  Epijcopo. 


SEd  ut  ad  propofitum  redeam,  San(5ti  Patricii  nativitas,  quse  anno  Domi- 
nicse  incarnationis  ccclxi°.  fuit,  adventum  Beati  Auguftini  in  Britan- 
niam  ducentis  triginta  fex  annis  prseceflit.  Cujus  prsdicationis  Commi- 
litonem  Paulinum,  ex  Archiepifcopo  Eboracenfi  Rofenfem  Epifcopum, 
afferit  patrum  traditio,  Ecclefisecontextum  dudum,  utdiximus,  virgese, 
ligneo  tabulatu  induiffe,  &  plumbo  ^  fimimo  ufque  deorfum  cooperu- 
ifle.  Egit  nimirum  prsedicabilis  viri  fblertia,  ut  nihii  decederet  Sandii- 
tati,  &  piurimum  accederet  ornatui.  Et  certe  fblet  ecclefiarum  cultus 
auguftior  quamlibet  brutas  mentes  ad  orandum  illicere,  quamlibet  cervi- 
cofitatem  ad  fiipplicandum  infledlere. 

De  tranflatione  IndraBi  ac  fociorum  ejus, 

\  Liquantis  autem  annis  elapfis,  per  Ynam  regem   Weftfaxonum  Di- 

/\  yinae  vifionis  compotem,  martyris  Indrad:i  6c fbciorum ejus  corpora 

ae  loco  martyrii  tranflata,   &  in  eadem  Ecclefia  tumulata  fiint.     Ipfius 

quidem  in  lapidea  pyramide  ad  finiftrum  altaris,  cseterorum    in    payi- 

mento,  prout  yel  cafus  tulit,  yel  induftria  locavit. 

De  Reliquiis  a  Terra  Northanimhronmt  ufque 
Glajioniam  trandatis. 

ITem  multo  poft  tempore,  infeftantibus  Danis  Northanimbriam,  Tica 
earum  precum  Abbas,  fub  obtentu  pacis  a  borea  in  occidentem  com- 
migrans,  Glaftoniam  conceffit,  eamdemque  Ecclefiam  abbatis  jure  anno 
Dominicse  incarnationis  feptingentefimo  liv°.  rexit.  Multis  vero  annis 
aquilonaris  regio  piratarum  patuit  prsedje,  cum  interim  ali^e  partes  An- 
glias  nihil  fufpicarent  hoftile.  Attulit  fane  fecum  locupletes  incolatus  fiii 
obfides,  reliquias  fcilicet  Aidani  Lindisfarnenfis  Epifcopi,  corpora  fandro- 
rum  Ceolfridi,  Benedidli,  Eftrepini,  Hetberti,  Selgfridi  Wiorenfium  ab- 
batum,  Bedae  Presbyteri,  Hebb«,  Begse,  Boriili  j  item  corpus  Hildse,  ab- 

batilfe 


De  AnticlGlasto^t.  EcclesivE.  501 

batiflk  monafterii,  quod  quondam  Strenefhealh,  nunc  Wyteby  nuncupa- 
tur,  Haec  igitm-  fupra  altare  locatie  reliquise  non  parum  reverentise  lo- 
co  adjecere.  Idem  porro  Tica,  cum  valefecifTet  vitse,  in  dextero  angu- 
lo  majoris  Ecclefise,  juxta  introitum  vetuftae,  notabilem  accepit  lepultu- 
ram.     Ea  eft  &  mole  ftrudturse  &  arte  celaturse  non  ignobilis. 

De  dtverfis  ReJiqiuis  Glajioniie  repofitis. 

\  T  Qiioniam  Glaftonia  Infula  multorum  infignitur  Sand:orum  cineribus, 

praeter  fupra  enumeratos,  libet  paucorum  ex  multis  annotare  noniina, 

quQrum  corporales  exuvias  pro  majori  parte  ibideni  requiefcerc  non  dubi- 
tamus,  Nam  particulares  reliquias  Sandtorum  illuc  aRegibus  &  magnati- 
bus  collatas  enumerare,  in  immenfiim  effet  volumen  extendere,  &  in  textis 
Evangeliorum  annotantur.  Prsetermiffis  igitur  fupramemoratis,  videlicet 
xiiDifcipulisSandtiPhilippi,  Phagano  &  Deruviano,  &  eorum  multis  Difci- 
pulis  Patiicio,  Indrado,  Benigno,  cum  fuis  fbciis,  Gilda  fapiente,  Sandto^ 
David  Menevenfe,  &  aliis,  quos  venerabilis  Tica  refertur  illuc  portafle ;  fci- 
endum  quod  illic  veraciterdicuntur  requiefcere  Sandlus  Paulinus  Northa- 
nimbrorum  Archiepifcopus,  duo  Innocentes  a  pio  RegeEdgaro  deBeth- 
leem  iiluc  tranflati,  Sandius  Dunftanus  pater  magnificus,  cujus  tranflationem 
a  Cantuaria  ad  Glaftoniam  fubjungemus.  Item  San<3:us  Idanus  Epifcopus^ 
&  Sandtus  Ultanus  Epifcopus,  fi"ater  beani  Furfei,  cujus  gefta  miranda  legun- 
tur.  Illic  &  Sandtus  Iltuit  inter  Walenfes  famofiflimus,  &  Sand:us  Befilius 
in  £Btate  tenera  martyrizatus ;  item  reliquise  Sandli  Urbani  papae  &  martyris, 
ofTa  Sand:i  Anaftafii  martyris,  offa  Sandti  Csefarii  martyris^ofTa  San<Sti  Benigiii 
martyris,  offa  San<5ti  Melani  Epifcopi,  &  martyris.  Ibi  etiam  requiefcit  Sandla 
Ealfleda  regina,  Sf  Sandta  Celryitha  virgo,  tota  integra  in  carne  &  ofTe,  ficut 
teftantur  qui  eam  viderunt,  cum  cilicio  &  facro  velamine  non  putrefadtis. 
lUicetiam  funt  ofraSan^Sse  Batildis  reginse,  &  ofTa  SancStae  Mamillce  virginis» 
infuper  corpora  Sandtarum  Urfiilje,  Darise,  Crifante,  Udilije,  Marise,  Mar- 
thas,  Lucise,  Lucei,WaIeburbae,  Geretrudse,  &  Ceciliae;  &  praeter  San<9:os 
enumeratos  ibidem  funt  San<ftorum  reliquige  innumerabiles,  de  dono  regum, 
principum,  pontificum,  &  aliorum  nobilium,  quorum  quaedam  nominain 
antiquis  Ecclefiae  libris  annotantur :  multae  etiam  reliquiae  de  terra  Nor- 
thanimbrorum ,  tempore  guerrse  eis  k  Danis  illatse.  De  Guallia  infuper  tem- 
pore  fu£e  perfecutionis  adGlaftoniam,  quafi  ad  San<Storum  reconditorium, 
funt  delata:.  Et  quamvis  apud  nos  non  fit  eorum  plena  cognitio,  cognitione 
tamen  Divina  &  contemplatione  plenius  perfruuntur. 

De  Tranjlatione  SanBi  Dmjiani  a  Cantua- 
ria  ad  Ghjtoniam. 

fAm  quia  de  aliis  Sandtis  mentionem  fecimus,  modum  trattHatibnis  San<3;i 
Dunftani  fubjungemus.  Anno  ab  incarnatione  Domini  mxii,  regnante 
illuftri  rege  Eadmundo,  patrialingua  Yrenefid^  nuncupato,  advenientes  Da- 
ni  in  orientales  Angliae  plagas,  totius  Cantiae  fities  in  fuam  redigebant  pote- 
ftatem,  a  quibus  nmlti  propria  dignitate  privati,  multi  ^  patria  eliminati, 
multi  crudeliffima  fimt  morte  trucidati;  ficque  ufque  ad  civitatem  Londoni- 
enfem,nec  gradui,ncc  aetati,vel  fexui  parcentes,  homicidiis,  rapinis,  incendiis, 
Divina  aeque  ut  humana  exterminabant.  Hinc,  ut  de  aliis  taceam,  vene- 
randus  Archiepifcopus  Elfegus  proprise  dignitatis  eft  fede  propulfus,  prsdia 
devaftantur,  poffefl^ones  diripiuntur,  cietera  fine  fletu  quis  referat  >  proh 
dolor  !  ingrefllfuntfceleratiflimi  metropolitanam  Anglorum  Ecclefiam,in 
religiofos  famnlos  Chrifti  irruentes,  &,  quod  di<Stu  horrendum  eft,  a  domo 
Dei  fingulos  eliminaiites,  omniaque  incendio  confumente.   Contigit  iifdent 

p  p  I  temporibus 


^02  GULIELMUS    M  A  L  M  E  S  Bll  Rl  E  N  S  1  S 

temporibus  prsEfatum  Regem  Edmundum  Glaftoniam  adventare,  commo- 
fatufque  illic  aliquandiu,  Brichredo  Abbati,  &  fratribus  ejufdem  loci, 
tanta:  captivitatis  ex  ordine  retulit  hiftoriam,  memorans  eifdem  Cantua- 
rienfem  Ecclefiam  incenfam,  &  habitatoribus  ac  rehgione  penitus  vidua- 
tam.  Quibus  auditis  Abbas,  totaque  congregatio  ita  funt  contriflati, 
ac  fi  fingulorum  animas  gladius  pertranfiret.  Inter  csetera  etiam  eximii 
patris  fui  Dunftani  virtutes  pr^ecelfas  recitabant,  qui,  dum  viveret,  arn- 
plis  pofTeflionibus,  donis,  libertatibufque  magnificis,  6c,quodpliuJs  eft,  regu- 
laribus  inflitutis  Glaftoniam  mirifice  infignivit.  De  his  filere  praeter  re- 
ligionem  exiftimantes,  precibus  uberrimis  opem  confiliumque  regis  limi- 
liter  implorant,  quatenus  reliquias  gloriofi  vni  ad  loca  transferrent  Re- 
ligioft,  ubi  quondam  religionis  ladte  nutritus  ad  tantas  virtutes  excreve- 
rat,  ut  non  fblum  gregem  Glaftonise,  fed  &  totius  Anglise  provincias  fiia 
pofTet  illuftrare  dodtrina.  Quibus  auditis  Rex  eorum  defideriis  pio  oc- 
currens  affed:u,  quod  petierant  celeri  decrevit  efFedtui  mancipari.  Nec 
mora,  memoratus  Abbas  voti  jam  compos,  quatuor  ex  fuis  commilito- 
nibus  hujus  legationi  injungit  officium  hoc  modo,  ut  videlicet  adjundtis 
fibi  fbciorum  auxiliis  Cantuariam  properantes,  ad  Glattoniam  olTa  San- 
<StifEmi  transferrent  Dunftani.  Juffionem  patris  fufcipiunt  filii  devotif^ 
fime,  paratifque  tanto  itineri  neceffariis,  ac  benedid^ione  fufcepta,  injun- 
<5ta  fibi  voluntate  profequuntur  alata,  de  mifericordia  Dei,  fimulque  ope 
didti  Sand:i  plurimum  confifi.  lidem  autem  monachi  Beato  Dunftanoin 
carne  degenti  dudum  adhseferant,  capellae  fiise  complentes  officium  ,  qui 
etiam  corpus  ejus,  anima  in  quietas  fedes  tranflata,  fepulturae  tradide- 
runt;  poftea  etiam  cum  fiiccefrore  fuo  Sand:o,  videlicet  .^lfego  Archie- 
pifcopo,  ufque  ad  ejufdem  commanentes  martyrium.  Complacuit  nam- 
que  prsefetis  pontificibus,  de  coetu  monachili  Glaftonienfi  Collaterales  in- 
dividuos  habere,  tum  propter  prserogativam  caritatis,  qua  nutriculam  am- 
pledebantur,  praecipue  tum  ut  eorum  familiari  contubernio  exemplariter 
inflammati,  a  priori  vita,  quam  cum  eis  agere  fblebant  coenobio,  nec  de- 
viarent.  Fratrum  autem  ipfbrum  nomina  haec  fuerunt,  Sebirchtus,  Ethel- 
buthtus,  Burfius,  Adelwordus  cognomento  Quadrans.  Igiturmemoratifi^a- 
tres  Cantuariam  venientes,  locum,  ficut  a  Rege  audierant, .  omni  habitato- 
renudatum  inveniunt.  Et  continuo  Sepulchrum  Sandtiffimi  viri  adeunt 
a  fe  optime  recognitum,  utpote  qui  eundem  in  maufoleo  locaverant.  Quo 
aperto,  offa  Sandii  Dunftani  fuper  aurum  &  topazium  pretio^  reperiunt, 
carne  tam  diuturni  temporis  fpatio  refbluta,  repertaque,  reverentia  qua 
decebat,  nec  fine  lacrymis,  recolligunt.  Annulum  etiam  digito  Sandti, 
cum  fepulturae  traderetur,  impofitum,  quem  &  ipfe  setate  teneriori  fecif^ 
fe  dicitur,  recognofcunt.  Patratis  ergo  omnibus,  pro  quibus  venerant, 
profperatori  itineris  fui  gratias  rependentes  immenfas,  Glaftoniam  rever- 
tuntur,  cum  gaudio  pretiofiffimas  reliquias  fecum  deportantes,  quibus  re- 
verfis,  cum  quanta  omnium  laetitia,  praecipue  inonachorum,  fuerint  re- 
cepti,  aptius  perpendit  legentis  caritas,  quam  fcribentis  evolvat  facultas. 
Fada  eft  autem  hsec  tranflatio  anno  Domini  m.xu.  Secundo  videlicet  an- 
no  poft  interfedionem  Sandti  Elfegi  Archiepifcopi,  xxiiii".  anno  poft 
.    dormitionem   San6ti  Dunftani. 

Slmliur  Reliqma  Smcli  Dmjiani  fuh   terra 

Recondehantur. 

Is  ita  patratis,  immenfis  Dei  beneficiis  fratres  refbcillati,  crebris  in- 

fiftebant   collocutionibus,  tradtantes,  qualiter  memoratum  thefau- 

rum  tutiori  cuftodias  mandarent;  non  immerito  fbrmidantes,  ne  hoftili  ra- 

bie  fedata,  Cantuarienfique  Ecclefia  in  priftinum  ftatum  reformata,  Ar- 

chiepifcopi 


De    AnTIQ^  GlA^TON.    ECCLESI^.  50;j 

chiepifcopi  authoritate  potentiaque  prsminens,  eafdem  fibi  ablatas  revo- 
caret  reliquias.  Etficquanto  beatiores  fuerant  ipfarum  acquifitione,  tan- 
to  miferiores  fierent  polleriori  pnvatione.  Communicato  demum  confi- 
iio  decreverunt,  ut  duo  ex  fratribus  fenioribus  in  commiffis  fibi  arca- 
nis  fideliores,  loco  fecretiori  ofTa  fanitiffima  abfconderent,  nuUique,  quo- 
ad  viverent,  tanti  fecreti  cognitionem  participarent,  fed  tamen  in  extre- 
mis  laborantes,  locum  alicui  Iratrum  maturiori  &  fapientiori  defignarent, 
qui  fimiliter  in  mortis  articulo  alicui,  ficut  &  fibi  fiebat,  rem  patefaceret. 
Ita  ut  currente  tempore,  propter  varios  eventus,  locus  idem  permaneree 
omnibus  incognitus,  uno  duntaxat  confcio  veritatis,  quoufque  pJacerec 
Altiffimo  ut  lux  nonlateret  fub  modio,  fed  fuper  candelabrum  pofita  hi- 
ceret  omnibus  in  domo  Dei  exiftentibus.  Confilium  igitur  fic  initum  duo 
fratres  ad  hoc  eledii  ducunt  ad  effedium,  Locellum  namque  hgneum  ad 
hoc  fatis  decenter  compofitum  interius  depingunt,  ac  in  dextro  late- 
re  locelli  fed  cum  titulo,  in  finiflro  vero  &  cum  titulo  infcribunt,  qui- 
bus  htteris  nonien  Sandti  Dunflani  innuere  volebant.  Inferentes  igitur  prse- 
fatas  rehquias  in  locellum,  fub  lapidc  ad  hoc  excifb  recondunt  in  majori  5c 
vetufla  Ecclefia,  fecus  aquam  benedid:am,  in  dextra  parte  introitus,  Mo- 
nachorum  omnlbus  aliis  locum  penitus  ignorantibus.  Ibidem  igitur  cen- 
tum  &  feptuaginta  duobus  annislatebatabfconditus^unius-tantumcognitio- 
ni  fucceffim  modo  prasfcripto   commiffiis. 

S^liter  eadem  Reliquice  Iterum  Inrceniehantur . 

1~\  RocdQente  vero  tempore ,  cum  adhuc  idem  Sandlus  in  loco  lateret 
fiibterraneo',  erat  ibidem  monachus  quidam  Johannes  Canan  nomi- 
ne,  xvo  maturus,  animo  fagaciffimus,  antiqua  monaflerii  notiffima  ha- 
habens  flatuta,  cujus  etiam  notitias  non  falfa  fratrum  opinio  hujus  arcani 
fcientiam  teflabatur  fucceffiva  relatione  fuiffe  commiffam,  hujus  cuftodise 
deputatus  erat  frater  quidam  Johannes  de  Watelege,  did:us  tam  setate 
quam  converfione  tener,  quem  ob  bon^E  indolis  florem  fenior  nimio 
mentis  aniple<9:ebatur  afFed:u.  Is  a  fbciis  fiiis  incitatus  magiftrum  fiium, 
licet  diutius  renitentem,  precibus  uberrimis,  blanditiis  quoque  interfer- 
tis,  fbllicitabat  ut  locum  tanti  thefauri  confcium  fibi  demonftraret.  De- 
mum  crebris  precum  blandimentis  emoUitus,  quadam  die  puero  more  fb- 
hto  fcifcitante,  fenior  in  hsec  verba  linguam  refblvit.  Fili  mi  dileBiJJime, 
non  ingredieris  Ecclefiam  aqua  benedtUa  te  ajperfurus,  quin  lapidem  vejiibus  tu- 
is  contingas,  Jub  quo  reconduntur  quce  requiris  :  Jed  de  his  amplim  nihil  me  puljes, 
Jed  audita  mente  tacita.  Jagacique  pertraBa.  Puero  igitur  hsc  didta  obhvi- 
onis  velo  nequaquam  obducente,  fenior  pofl  dies  fuos  expletos  in  iata 
conceffit.  Poft  cujus  obitum,  quse  dicebantur  ab  eo  in  tenebris  prxdica- 
bantur  fupra  teda,  &  in  communem  devenerunt  cognitionem  ,  omnibus 
tamen  de  fermonis  ambiguitate  titubantibus,  torporeque  nimio  frigefcen- 
tibus,  nullus  experientiie  manum  appofuit,  qua  tantse  dubietatis  nodum 
abfblveret.  Poit  modici  temporis  curriculum  Glaftonise  coenobium  inva- 
fit  incendium,  quod  non  folum  Ecclefiam  cxteraque  aedificia,  fed  ejufdem 
ornamenta,  thefeuros,  &  quod  pluris  eft,  rehquias  pro  magna  parte  con- 
fiimpfit.  Cseterum  dolores  incendio  tah  caufatps  non  eft  noftrum  hic 
defcribere  j  quia  nec  circa  hoc  noftra  verfatur  intentio:  Monachi  tamen 
fuo  moerori  fblatium  quserentes,  pauca  quse  flanima  rehquit,  maxime  de 
rehquiis  recolhgebant.  Tandem  de  Sando  Dunftano  fblhciti,  ea  quas  de 
eo  Johannes  Canan  &  poftea  Johannes  de  Watelege,  ut  prsnotavimus, 
protulerant,  ad  memoriam  reduda  proferunt  m  commune.  Paucis  ita- 
que  diebus  emenfis,  duo  fratres  in  hoc  casteris  animofiores,  Ricardus  vi- 
dehcet  de  Canton,  &  Radulphus  Foc  ad  locum  per  Johannem   dudum 

prse- 


504.       -        GULIELMUS     M  ALMESBURIE  NS  IS 

prsefignatum  pari  gradiuntur  afFecftu  :  quem  diligentius  indagantes,  lapi- 
dem,  prout  dudum  audierant,  repeiiunt  5  quem  revolventes,  locellum  ii- 
gneum,  ferrea  compagine  undique  confolidatum,  fubtus  afpiciunt :  con- 
vocatis  igiturPriore  totaliq;  conventu  thecani  aperientes,  Sacratiffimabea^ 
ti  Dunftani  offa  reperiunt,  fimulque  annulum  fuum,  fuper  quoddam  os 
digiti  fui,  &  ad  omnem  ambiguitatis  nodum  abfblvendum,  pidturam  vi- 
dent  intrinfecus ;  &  S.  cum  titulo  in  dextra  parte  locelli  -,  D.  cum  titulo 
in  finiftra,  nomen  Sandti  Dunftani  ibidem  locati  exprimentia.  Veritate 
igitur  relationis  Johannis  Canan  manifefte  comprobata,  monachi  de  inven- 
tione  reliquiarum  defideratiflimarum,  poft  priorem  refocillati  miferiam, 
eafdem  loeti  fufcipiunt,  ac  in  fcrinio  auro  &  argento  decenter  veftito  re- 
ponunt,  ea  reverentia  &  devotione,  quibus  decebat,  affociantes  eifdem 
humerum  cum  braehio  Sandti  Ofwaldi  regis  5c  Martyrzs.  Gaudeat  ergo 
Giaftonis  Ecclefia  tanti  munita  patroni  prsefentia,  per  cujus  interceffio- 
nes  &  merita,  Deus  ibidem  fua  non  cefTat  operari  ma:gnalia,  mortuis  vi- 
tam,  infirmis  omnimodis  fanitatem  ,  creberrime  reftituendo,  frequenter 
etiam  brutis  in  plurimis  periculis  fubveniendo, 

De  venerahili  Cruce  quce  quondam  locuta  eft. 

IN  Ecclefia  Glaftonise  eft  qusedam  crux  ,  merito  venerabilis,  auro  & 
argento  cooperta,  quse  quondam  locuta  eft.  Imo  verius  Ipiritus  San- 
d:us  in  ea  cum  quodam  monacho  illius  loci,  Aylfi  nomine,  hoc  modo ; 
cum  idem  monachus,  per  eandem  crucem  ficut  &  per  altaria  tranfiens, 
nequaquam  debita  reverentia  fe  inclinaret,fecundum  regularem  dllciplinam, 
fetandem  quadam  vice  per  eam  tranfitum  faciens  mclinavit;  Crux  igitur,  in 
vocem  quafi  debitis  organis  formatam  erumpens,  fic  ait,  Nuto  late  Jylfit 
Nutolate  Jylji,  qui  Divina  voce  percufTus  ftatim  corruens  expiravit. 

De  alta  Cruce  de  qua  cecidit  Diadema. 

ESt  etiam  ibidem  alia  crux  antiquiffima,  quas  olim  in  refedtorio  ftare 
confiievit;  de  hac  ferunt,  quod  cum  die  quadam  Edgarus  Rex  & 
Dunftanus  Archie^fcopus  ad  menfam  federent,  in  refedtorio  cogitationi- 
bus  Dininae  voluntati  contrariis  in  cor  Regis  afcendentibus ;  mirum  didtu  ! 
imago  Dominica  ligno  crucis  affixa,  toto  fe  corpore  excuffit,  ita  ut  motus 
impetu  Diadema  ejus  inter  Regem  &  Archiepifcopum  caderet.  Quid  hoc 
portenderet  confellio  Regis  manifeftavit.  Inquifitus  enim  Rex  a  Sandto 
Dunftano ,  quid  tunc  cogitaret,  aut  quid  fe  ad:urum  fore  difponeret,  fa- 
tebatur  quae  eadem  hora  cogitavit,  ut  monachis  ad  alium  locum  tranflatis, 
illic  moniales  aggregaret.  Increpatus  igitur  reverenter  ab  Archiepifco- 
po,  dicente  hoc  Divinas  voluntati  contrarium,  Rex  tale  propofitum  revo- 
cavit  in  irritum. 


De  Cruce  Vulnerata, 

Fj  St  ibidem  tertia  crux  c^teris  minor,  popuio  tamen  celebrior,  ab  anti» 
j  quo  auro  argentoque  veftita,  de  qua  olim  ex  percuffione  fagittas  fan- 
guis  plurimus  virtute  Divina  profluxit,  quod  qualiter  evenerit,  aiias  fcri- 
ptum  non  tacebit. 


I 


De  Antiq^  Glaston.  Ecclesi^e, 
De  qnadam  Tmagine  Beat^e  Marice. 

I  St  etiain  ibi  Imago  beatje  Maiiasi  Cum  ignis  ingens  olun  circumdans 
^  pallas,  6c  omnia  altaris  ornamenta  confumeret,  ipfam  rion  tetigit, 
nec  etiam  peplum  capiti  ejus  appenflmi.  In  facie  tanien  ipfius,  provapo- 
re  ignis,  velic^  quafi  in  homine  vivente  furgentes,  Divinam  teftabantur 
virtutem,  &  per  multum  temporis  intuentibus  apparebant, 

De  Altari  Sancii  Davidy  quod  dicitur  vuJgo  Saphirus. 

LEgitur  m  vita  Sand;i  David  Menevenfis  Archiepifcopi,  quodcumidem 
Sand:us  in  Rofina  valle  nionafterio,  quod  ipfe  conflruxerat,  multis 
fratribus  in  Abbatis  olficio  miniftraret,  nodre  quadam   Angelus  ei  afFuit 
.dicens,  crafiina  die  prtecingens  &  calceans  te,  Jerufalem  ufque  proficifcere.  Sed& 
duostibi  familiares,  &  probitate  notos,  videlicet  Eliud^&  Paternum,  itineris  Imjus 
comites  habebis,  qui  ad  condiUum,  quod  tibi  modo  ofiendo,  crafiino  convenient.  Sun- 
ftus  autem  nihii  moratus ,  difpofitis  cellula  utilitatibus,  accepta  fratrum 
benedidtione,  primo  mane  iter   aggrediens  pervenit  ad  condidtum,  pro- 
niifTos  fratres  reperit-.     Igitur  pariter  intrarant  viam  non  faftu  circumdati 
latellitum,  fed  unitate  locupletes  animorum,  qualis  eorum  Dominus,  qua- 
lis  &  minifter.     Venientibus  autem  eifdem  in  externas  provincias,  Sandlus 
David  ita  iinguarum  gratia  ditatus  efl,  ne  inter  barbaros  interprete  ege- 
rent.»  ^ppropinquantibus  demum  ad  locum  optatum,  nod:e  prjecedenti 
eorum  adventum,  PatriarchjE  lerofblymitano   Angeius  apparuit,   dicens  -, 
tres  ab  occidentis  finibus  viri  Catholici   adveniunt,    quos  cum  gaudio  & 
Hoipitalitatis  gratia  fiafcipiens,  milii  in  Epifcopos  congregabis,  Patriarcha 
vero  DivinsE  vifionis   compos,  advenientibus  Sandlis ,  imperata  Istus  ex- 
fequebatur.     Quibus   confecratis ,  ait  Patriarcha,  Jud^eorum  poteftas  in- 
valefcit  in  Chriftianos,  nofque  commoventes  fidem  repellunt,  petite  ita- 
que,  &  ad  prsedicationem  fingulis   diebus   procedite,   ut  eorum  violentia 
confutata  quiefcat,  nofcens  fidem  Chriftianam   occidentis  finibus  divulga- 
tam,    ac   ultimis   terrae    extremitatibus    decantatam.     Obediunt   imperio 
prsedicationi  infiftentes,  acceptaque  fua  prsedicatione  infideles  convertunt, 
infirmos  roborant,  perfedtifque  omnibus  repatriare  difponunt.     Tunc  Pa- 
triarcha  venerabilem  patrem  Dewy  quatuor  muneribus   ditavit,  altari  fci- 
licet  confecrato,  in  quo  Dominicum  corpus  facrabat,  quod  &  innumeris 
poUet  vitutibus,  infigni  etiam  nola,  baculo,  &  tunica  ex  auro  texta,  qus 
omnia  gloriofis  prsedicatur  corufca    miraculis.     Sed  quia,  inquit  Patnar- 
cha,  hffic  itinerantibus  nobis  effent  onerofa,  cum  ad  veftra  verieritis,  ea  vo- 
bis  tranfmittam.     Vaiedidto  igitur  Patriarcha,  ad  fua  demum  perveniunt, 
San6ti  viri  promifTum  exped:ante«.     Accipiunt  tandem  munera  per  Ange- 
gelos  fibi  deftinata.  Dewy  in  Monafterio,  quod  dicitur  Langemelech,  Pa- 
ternus  &  Eliud  in  fuis  monafteriis.     Inde  ea  vulgus  vocat  e  ccelo  venien- 
tia.    Sandrus   autem  David,  cum  tam  pretiofi  thefauri  poft  fe  cuftodire 
geftiret,  habere  digniffimum  eundem  lapidem   Ecclefi^  Glaftonise    adhuc 
vivens  delegavit,  quia  ob  ioci  venerandam  antiquitatem,  &  Sandti  Patri- 
cii  praecipue,    aliorumque  Sandtorum    reliquias  ibidem  reconditas,  miro 
ample(Stebatur  afFedtu,  ut  gefta  fua  legentibus  multis  claret  argumentis : 
oftenditur  autem  adhuc  memoratum  altare  in  Glaftonienfi  Ecclefia,  in  me- 
I  moriam  didii  San6ti,  non  humana  refervatum  iuduftria,  fed  Divina  provi- 
dentia,  qus  inter  innumeros  rerum  turbines,  inter  regum   regnorumque 
mutationes,  inter  graviffimas  guerrarum  procellas,  omnibus  aliis  pene  fub- 
latis,  ejufdem  fiibreptione  avidas  hoftium  manus  jugiter  contraxit ;  cafTu- 
la  autem  in  qua  eundem  lapidem  fufcepit  Beatus  David,  adhuc  in  Epifco- 

Q^q  pali 


?oy 


5o6"  GuLiELMus   Malmesburiensis 

pali  ftde  ejulHem  condigno  refervatur  honore.  Cum  vero  fkpe  didlus  la- 
pis  olim  metu  guerrse  multo  tempore  latuiffet  abfconditus,  omnibus  loci 
nefciis,  pise  recordationis  Henricus  Wintonienfis  Epifcopus,  &  Abbas  Gla- 
flonise,  eundem  in  quodam  hoflio  Ecclefis  beatae  Maria:  reperit,  ac  au- 
ro  &  argento,  &  lapidibus  pretiofis,  ficut  adhuc  apparet,  niagnifice  de- 
coravit. 

De  Nohilihus  GlaftonicJd  SepuJtis, 

jUantum  autem  Glaflonije  Ecclefia  fuerit  etiam  primatibus  patrise 
^  venerabilis,  &  ad  fepulturam  defiderabifis,  ut  ibi  potiflimum,  fub 
protediione  Dei  genitricis,  operirentur  diem  refiirredlionis,  multa  fimt 
indicio  quibus  pro  cautela  faftidii  abflineo,  prsetermitto  de  Arturo  incly- 
to  rege  Britonum,  in  cimeterio  Monachorum  inter  duas  Pyramides  cum 
fua  conjuge  tumulato,  de  multis  etiam  Britonum  principibus.  Prsetermit- 
to  etiam  de  Renwino  in  una  pyramide  locato.  Infaper  tumulos  regum, 
EdHiundi  fenioris  in  turri  ad  dexieram.  Edmundi  minoris  ante  magnum 
altare.  Edgari  prius  in  capitulo  ante  introitum  Ecclefiae,  modo  in  fcri- 
nio,  quod  etiam  de  martyre  fiiperbit  Vincentio,  de  quibus  fife  locus  de- 
derit,  non  me  ifta  fruftra  fiifcepifTe  caufabitur  pofleritas.  Taceo  &  JBpif^ 
coporum  fepulchra  Brithuvii,  &  Brithuvioldi,  quse  porticum  aquilona- 
rem  ad  Sandtum  Johannem  Baptiflam  uberem  infigniunt,  Livingi  etiam 
&  Seifridi  Epifcoporum,  Aliari,  Adthelftani,  Athelwini,  Dehioti  ducum ; 
quorum  videlicet  ducum,  quiUbet  centum  libratas  terrce  cum  multis  ali- 
is  bonis  contuiit  Glaftonije,  ^  * 

De  Duahus  ^jramidihus, 

Llud  quod  clam  pene  omnibus  eft  libenterpra2dicarem,fi  veritatem  excul- 
perepoffem,  quid  illse  pyramides  fibi  vehnt,  quse  aliquantis  pedibus  ab 
Ecclefia  vetufta  pofitae  cimeterium  monachorum  pra^texunt :  procerior  fane 
&  propinquior  Ecclefiee  habet  quinque  tabulatus,6c  altitudinem  xxvi  pedum  j 
hsec  prse  nimia  vetuftate,  etfi  ruinam  minetur,  habet  tamen  antiquitatis  non- 
nulla  Spe(Stacula,  quas  plane  pofTunt  legi,  licet  non  plene  poffint  inteHigi. 
In  fuperiori  vero  tabuktu  eft  imago  pontificali  fcemate  :fe(5ta.  In  fe- 
cundo  imago  regiam  prsetendens  pompam,  &  litter2e,Her,  Sexi,  &  Blifyer.  In 
tertio  nihilominus  nomina,  Wemereft,  Bantomp,  Pinepegn.  In  quarto  Hats 
Pulfred,  &  Eanfled.  In  quinto  qui  &  inferior  eft,  imago,  &  hsec  fcriptura, 
Logpor,  Peflicas,  &  Bregden,  Spelpes,Hyin  Gendes,  Bern.  Altera  vero  pyra- 
mis  habet  xviii  pedes,  &  quatuor  tabulatus,  in  quibus  h^c  leguntur,  Hedde 
Epifcopus,  &  Bregored,  &  Beorward.  Quid  hsec  fignificent  non  temere  dif^ 
finio,  fed  ex  fufpicione  colligo,  eorum  interius  in  cavatis  lapidibus  contineri 
oflfa,  quorum  exterius  leguntur  nomina.  Certe  Logpor  is  pro  certo  afferitur 
efTe,  de  cujus  nomine  Logperesbeorh  dicebatur,  qui  nunc  mons  acutus  dici- 
tur.  Bregden  a  quo  Brentacnolle,  qui  nunc  Brentamerfe  dicitur.  Beorwald  ni- 
hilominus  Abbas  poft  Hemgifelum,  de  quibus  &  de caeteris,qijii  occurrere  po- 
terunt,  exhinc  liberioricampoexultabitoratio.  Jam  vero  Abbatum  feri- 
em,  & quid  cuique  eft  4  quo  rege  ad  ufiis monafterii,delegatum  fit,  fermo  ex- 
plicare  contendet. 


m 


De 


De  Antiq^  Glaston.  Ecclesi^.  ^67 

De  Regthus,^bhatihm,  ^  aUis  Fmdatorihus  Gla- 
Jionienjis  Rcclefia  feriatim  Exprejfis. 

1  N  primis  memorandum  quod  duodecim  difcipulis  Sand:orum  Pliilippi 
\  &  Jacobi,  anno  Dominicae  incarnationis  lxiii  in  Britanniam  venientibus, 
tres  Reges,  licet  pagani,  xiiportiones  terrse  contulerint/  undeadhuc  no- 
men  xii  hidarum  peiTeverat.  Deinde  Sandti  Phaganus  &  Deruvianus  iri 
Britauniam  venientes,  &  eam  fidei  gratia  illuftrantes,  a  Rege  Lucio  per 
eoldem  in  Chrifto  renato,  infiilam  Avallonise  cum  fuis  adjacentiis  confir- 
mari  obtinuerunt,  xii  fratribus  ibidem  inftitutis,  ac  aliis  poft  eos  inftitu- 
endis.  Succeffit  poft  multum  tempus  beatus  Patricius,  qui  adhuc  fratres 
XII  quafi  heremiticam  vitam  agentes  reperiens,  eoldem  vita  cosnobiali  infor- 
mavit,  &  multis  pofTeffionibus,  licet  nobis  incognitis,  ut  credi  fas  eft,  di- 
tavit.  Succeffit  Sand:us  Benignus ;  quis  autem  hic  fiierit,  &  quomodo  pa- 
tria  lingua  didius,  non  infecete  exprimunt  verfus,  qui  in  epitaphio  Sepul= 
chri  ejus  apud  Ferremere  fcriptifiint. 

Hoc  patris  in  lapide  Beonnee  funt  ojfa  locata. 
^i  pater  extiterat  Monachorum  hk  tempore  prifcd, 
Hunc  fore  Patricii  dudmn  fortajfe  minifirum, 
Fantiir  Hybernigence,  ?3  Beonnam  de  nomine  dicunt. 

SuccefTerunt  ibidem  plures  de  natione  Britonum  Abbates,  quorum  tani 
nomina,  quam  gefta,  &  memoriam,  oblivionis  nubilo  obducens  delevit 
antiquitas,  ipfam  tamen  Ecclefiam  apud  magnates  Britonum  in  maxima 
fuifTe  veneratione,  oftendunt  eofum  exuviac  ibidem  requiefcentes.  Tri- 
um  tantum  horum  Abbatum  nomina  rerum  pr^eteritarum  recofdatrix 
manifeftat  picStura,  quse  funt  Worgret,  Lademund,  Bregored,  fed  de  bis 
poftea. 

De  lUuftri  <LArturo. 

Egitur  in  geftis  illuftriffimi  regis  Arturi,  quod  cum  in  quadam  feftivi- 

^  tate  natalis  Domini  apud  Karlium,  ftrenuiffimum  adolefcentem,  filium 

fcilicet  Regis  Nuth  didtum  Ider,  infigniis  militaribus  decoraffet,  &  eun- 
dem  experiendi  caufa  in  montem  Ranarum,  nunc  di<5tum  Brentenol,  ubi 
tres  gigantes  malefadtis  famofiffimos  effe  didicerat,  contra  eofdem  dimi- 
caturum  duxiffet;  idem  Tiro  Arturum  &  fuos  comites  ignorantes  prse- 
cedens,  didos  gigantes  fbrtiter  aggreffus,  mira  csede  trucidavit,  Quibus 
peremptis  Arturus  adveniens,  did:um  Ider  nimio  iabore  deficientem,  & 
fiii  omnino  impotem  in  extafi  collapfum  inveniens,  eundem  quafidefun- 
«5tum  cum  fuis  lamentabatur.  Rediens  er^o  ad  fua  cum  inefFabili  trifti- 
tia,  corpus  quod  exanime  exiftimabat,  ibidem  reliquit,  donec  vehiculum 
ad  iliud  reportandum  illuc  deftinaffet.  Sefe  etiam  necis  ejus  caufam 
reputans,  quia  tardius  ad  auxilium  ejus  venerat,  cum  demum  Glaftoniam 
adveniret,  ibidem  quatuor  viginti  monachos  pro  anima  ejufdem  inftituit, 
pofTeffiones  &  territoria  ad  eorum  fuftentationem,  aurum  &;  argentum, 
calices  6c  alxa  ornamenta  Ecclefiaftica  largiens  abundanter. 


Q..q  ^  ^' 


5o8  GuLiELMus    Malmesburiensis 

De  Terra  Tnef^witrin  data  GJaftoniie,  Tempore 
Anglorum  ad  fidem  Converforum. 

Nno  Dominic£e   Incarnationis  fexcentefimo    primo,  Rex  Domnoni^e 

terram,  quse  appellatur  Ynefwitrin,  ad  Ecclefiam  vetuftam  conceffit', 

quse  ibi  fita  eft,  ob  petitionem  Worgret  Abbatis,  in  quinque  caflatis. 
Ego  Mawron  Epilcopus  hanc  cartam  lcripfi.  Ego  Worgret  ejulclem  lo- 
ci  Abbas  fiibfcripfi.  Quis  ifte  Rex  fuerit  lcedulse  vetuftas  negat  icire.  Ve- 
runtamen  quod  Britannus  fuerit  hinc  prefumi  poteft,  quia  Glaftonia  lin- 
gua  fua  Ynefwitrin  appellavit  i  Sic  enim  eam  Britannice  vocari  apud  eos 
conftat.  Worgret  autem  Abbati.cujusnomen  Britannicam  barbariem  redo- 
let,  fucceffit  Lademund,  &  ei  Bregoretd.  Prselationis  eorum  temporafunt 
in  obfcuro,  fed  nomina  illorum  &  dignitates  in  majori  Ecclefia,  prodcnte 
fecus  altare  pi(ftura,  funt  inpropatulo.     Bregoredo  fucceffit  Berthwald. 

De  Kenvjalchio  Rege  ^  Berthwaldo  Ahhate. 

ANno  Dominicse  incarnationis  fexcentefimo  feptuagefimo,  Kenwald, 
qui  &  Kenwalchius,  qui  a  Cerdicio  feptimus  apud  Weftfaxones,  & 
per  beatum  Birinum  in  Chriftum  credidit,  anno  regni  fui  xxix",  Berch-' 
waldo  Abbati,  interveniente  Theodoro  Archiepifcopo,  dedit  Ferramere 
II  hidas.  Ego  Theodoretus  fubfcripfi.  Dedit  &  idem  Rex  Beokerie, 
Godenie,  Martynefie,  &  Andreyefie.  Ifte  Beorwald,  tranfa<5tis  decem 
annis  in  regimine  Glaftonise,  Cantuarienfis  Archiepifcopus  fuit.  Quare 
autem  Glaftoni^e  regimini,  renitente  Rege  &  iUius  Dioecefis  Epifcopo,  re- 
nunciaverit,  in  fequentibus  palam  erit. 

De  Kenwino  Rege^quiGIaftoniam  lihertate  donavit. 

Erthwaldo  Succeffit  Hemgefel,  qui  xxv  annis  Glaftoniae  prasfuit,  huic, 

anno  ab  incarnatione  Domini  dclxxviii,  Kenwinus  Rex  Glaftingai 

liberam  ab  omni  fervitio  conceffit  vi  Hidas,  quem  pro  fua  fideli  conver- 
fatione,  &  Epifcopi  Hedde,  &  Monachorum  petitione,  abbatem  ibi  con- 
ftituit :  ea  tamen  conditione,  quatinus  fratres  ejufdem  loci  habeant  jus 
eligendi  &  conftituendi  redtorem,  juxtaregulam  Sandi  Benedidti.  MV- 
NECATONE  i  Etjuxta  Sylvamj  inquit,  qucs  vocatur  Cantucdun,  xxiii  Hidas,  in 
Caric  xx  Hidas,  ?3  in  Crucan  iii  Hidas,  ad  jupplementum  vita  regularis  in 
'Monaflerio  Glajlingabiri,  fub  Divim  timoris  injiin^u,  humiliter  largitus  fum,  G? 
cKtera.  Hujus  regis  exuvi^  m  cinieterio  monachorum,  in  pyramide 
quondam  nobiliter  exculpta  requiefcunt. 

De  Baldredo  Rege  qui  dedit  Pennard^  Muntagu. 

Nno  Dominic^  incarnationis  dclxxxi".  Baldred  Rex,  i.  Penward 
__  _  Penger  vi  Hidas,  Logpores-Beorh  xvi  Flidas,  &  capturam  pifcinm 
in  Pedride  Hemgillo  Abbati,  adfiapplementura  honorabilis  Ecclefise  beatae 
Mariae,  &  Beati  Patricii,  quse  fita  eft  in  Glaftingaburi,  cum  confenfu  & 
licentia  pontificis  noftri  Hedde,  Kemvino  etiam  confentiente,  dedit.  Et 
poft  aliquanta,  Ego  Hedde  Epijcopus  hanc  Cartulam  confcripji.  Ego  Aldeli- 
nui  Ahhas  confenji,  ^  fuhfcripji  eodem  anno  Hedde  Epifcopus. 

*  Dt 


De  Antiq:.Glaston.  Ecclesi^. 

De  Leghe. 

iAndtocacy  vi  Iiidas,  Kenwino  etiam  &  Baldredo  confentientibus,  de- 
_.  dit  Glaltoniam :  quam  donationem   Cedvalla  confirmavit,  &  propria 
manu,  licet  paganus,  fignum  crucis  expreffit. 

De  glonofo  Rege  Ina,  qui  GJaJioniamtamin  donis 
ojuam  privilegiis  multipliciter  honoravit. 

NlUnc  quia  ferie  annorum  ducente  ad  Inam  Regem  Weftfaxonum  ve- 
_  I  nimus,  libet  terras  particulatim  exprimere,  quas  idem  eximius  vir 
Vetuftse  Ecclefiae  in  Glaftoniam  pia  contulit  liberalitate. 

De  Brente  data  per  Inam, 

ANno  ab  incarnatione  Domini  ucxx,  Ina  dedit  Hemgiflo  Abbati  Bren- 
te  x  Hidas ;  quam  terram  Berthwald  Abbas  fponte  propria  defer- 
uit,  &  fine  noftra  violentia,  &  fine  expulfione,  locum  proprii  Coenobii 
dimifit,  &  contra  interdid:um  &  voluntatem  pontificis  noftri  deceffit, 
Idem  Rex  eidem  Abbati  in  hsec  verba  priviiegium  conceffit. 

Parvum  privilegium  Regis  Ine, 

IN  Nomine  Dommi  nojlri  Jefu  Chrijii,  ego  Ine  J^x  decreto  &  confilio  pne- 
fulis  nojiri  Aldelmi,  Jimulque  cunHorum  Dei  facerdotum  fuggeflione,  ^  Mo' 
nachoruln  petitione,  qui  in  Parochia  Wefi-Saxonum  converfantur,  hanc  liberalita'- 
tem  Monachis,  qui  in  Ecclejia  beatee  Dei  genitricis  Maria,  ^  beati  Patriciij 
omnipotenti  Deo  Jub  ahba  Hemgijlo  famulantur,  in  priflina  urbe  quce  dicitur 
Glajiingai,  impendo,  ^  hanc  privilegii  dignitatem  fuper  altare  pono,  ut  Jine  im- 
pedimento  rerum  fecularium,  ^  abfque  tributo  fifcalium  negotiorum,  liberis  menti- 
bus  foli  Deo  Jerviant,  tS  monajiicam  difciplinam,  Chrijio  Juffragium  largiente,  re- 
gulariter  exerceant,  &  pro  Jiatu  &  profperitate  regni  nojiri,  &  indulgentia  com- 
mifforum  criminum  ante  conjpe^um  Divints  majejiatis  preees  fundere  dignentur. 

Et  infra,  Pro  ampliori  firmitatis  tejiamento,  Principes  S?  fenatores,  judices  ^ 
patricios  Jubfcribere  fecimus :  aUum  publice  hoc  confirmatum  in  lignea  baplica,  an- 
m  ab  incarnatione  Domini  dcciv".  Ego  Aldelmus  fubfcripfi &iSf^ 

Hic  Hemgiflus  fc.  Linis  fato  perfun6tus,  in  vetufta  Ecoefia  paufam  cor- 
poris  fufcepit. 

Bouelt. 
Suceffit  Berualdus  anno  ab  incarnatione  Domini  dccv".  Ina  Berualdo 
Abbati  dedit  xx  Hidas  juxta  Tamer,  &  xx  Hidas  in  loco  qui  dicitur  Bouelt. 

Sowy. 
Soey  XII.  Hidas.  Corregs  vi  Hidas. 

Efcford. 
Efcford  dimidium  hidse  cum  captura  pifcium. 

Dulting. 
Dulting  XX  hidas,  Ego  Adelmus  haiic  fcedulam  fcripfi. 

Pitton. 
Dedit  &  Ina  Rex  Pilton  xx  Hidas  eidem  abbati. 

Clivoere. 
Dedit  Wilfridus  Epifcopus  infulam  de  Wethmor  ixiL  Hidas,  ^  Rege  Ken- 
wino  fibi  datas,  &  Villam  de  Cliwere  i  Hidam. 

dq   3  Illi 


?09 


^IO  GULIELMUS    MaLMESBURIENSIS 

Bkdehit. 

lUi  fucceffit  Albert,  anno  incarnationis  Domini  dccxii,  cui  Forthere  E- 
pifcopus  Succeflbr  SancSti  Aldelmi  dedit  Bledahit  i  Hidarn, 

Succeffit  Echfridus,  cui,  anno  incarnationis  Domini  dccxix,  dedit  Ina 
unam  Hidam  cum  Captura  pifcium  Axe.  Eidem  Bugu  abba  dedit  Ora, 
tres  Hidas.  Fundavit  infuper  Ina  majorem  Ecclefiam  de  Apoftolis  Petro 
&  Paulo;  &  quia  plures  jbidem  bafilicse  fueiaint,  libetde  fitu  diverfarum 
ecclefiarum  Glaftonise,  &  fundatoribus  earum,  veritatem  interferere. 

Primam  igitur  &  vetufliffimam  fecerunt  xii  Difcipuli  Apoftolorum  Phi- 
lippi  &  Jacobi,  ut  prasfcriptum  eft;  hsec  fita  fuit  in  occidentali  parteali- 
arum.  Secundam  fecit  Sandtus  David  Menevenfis  Epifc^jpus,  in  orienta- 
li  parte  antiquioris  Ecclefias,  in  honorem  beatse  Mariae,  quando  vetuftam 
Ecclefiam  dedicare  difpofuit,  ac  a  Domino  prohibitus  eft,  eo  quod  ipfe 
eandem  dedicaverat.  Tertiam  fecerunt  xii  viri,  a  boreali  parte  Britannias 
venientes,  fcilicet  Morgen,  Catgur,  Badmor  &  cseteri  fuperius  memorati ; 
&  hccc  fimiliter  erat  fita  in  orientali  parte  vetuftae  Ecclefia;.  Quartam  & 
majorem  conftruxit  Ina  Rex,  in  honore  Doniini  falvatoris,  &  Apoftolo- 
rum  Petri  &  Pauli,  in  orientali  parte  aliarum,  pro  aniiiiafratrisfui  Mules, 
quem  Cantuariae  infra  Cantuariam  incenderanti  in  cujus  fupremo  ordine 
hos  verfus  fecit  defcribi. 

Siderei  montes,  fpeciofa  cacumina  Syon. 
A  Libano  gemince  flore  comante  cedri, 
^  Ccelorum  portce,  lati  duo  lumina  mundi, 

Ore  tonat  Paulus,  fulgurat  arce  'Petrus. 
Inter  Apoflolicas  radianti  luce  Coronas, 
Celfior  tlle  gradu,  doUior  hic  monitis 
Ter  corda  hunc  hominum  rejerantur,  S3  aflra  per  illum, 
^luos  docet  ifle  fiilo,  fufcipit  ille  polo. 
Vandit  iter  cwli  hic  dogmate,  clavihus  alter. 
Efl  via  cui  Paulus,  janua  fida  Petrus. 
Hic  petra  firma  manens,  ille  architeBus  habetur. 
Surgit  in  his  templum,  quo  placet  ara  Deo. 
Anglia  plaude  libens,  mittit  tibi  J{omafalutem  .- 
Fulgor  Apoflolicus  Glaftoniam  irradiat. 
A  facie  hofiili  duo  propugnacula  furgunt, 
^os  fidei  turres  urbs  caput  orbis  habet. 
Hac  pius  egregio  l{ex  Ina  refertus  amore, 
Bona  fuo  populo  non  moritura  dedit. 
To^ftin  affeElu  Divce  pietatis  inhcerens, 
Ecclejice  juges  amplificavit  opes. 
^ielchifedec  nofler  merito  ^ex  atque  facerdos, 
Complevit  verce   'E^ligionis  opus. 
Publica  jura  regens,  &  celfa  palatia  fervans, 
'Vnica  pontificum  gloria,  ncrrma  fuit. 
Hinc  abiens  illic  meritorum  vivet  honore, 
Hic  quoque  geflorum  laude  perennis  erit. 

De  CapeJla  Argentea  quam  ibidemfecit  Rex 
Ina  cum  fms  vajiy. 

FEcit  etiam  Idem  Rex  conftuere  quandam  capellam  ex  auro  &  argen- 
to,  cum  ornamentis  &  vafis  fimiliter  aureis  &  argenteis,  ac  infra  ma- 
jorem  coUocavit.  Ad  capellam  itaque  conftruendam  duo  millia  &  fex- 
centa  &  quadraginta  libras  argenti  donavit,  &  altare  ex  ducentis  &  fexa- 

ginta 


De   AnTIQ^  GlASTON.    ECCLESI^.  gil 

ginta  quatuor  libris  auri  erat ;  calix  cum  patena  de  x  libris  auri  s  incen- 
Tarium  de  viii  libris&  xx  mancis  auri;  candelabra  ex  xii  libris,  &  dimi- 
dio  argenti ;  coopertoria  librorum  Evangelii  de  xx  libris,  &  lx  mancis  au- 
ri ;  vafa  aquaria  &  alia  vafa  altaris  ex  xvii  libris  auri ;  pelves  de  viii  li- 
bris  auri ;  vas  ad  aquam  benedidiam  ex  xx  libris  argenti ;  imago  Domi- 
ni  &  beatas  Mari^e  Sc  duodecim  Apoftolorum  ex  centum  &  lxxv  libris 
argenti,  &  xxxviii  libris  auri,-  palla  altaris,  &  ornamenta  facerdotalia  un- 
dique  auro  &  lapidibus  pretiofis  fubtiliter  contexta.  Hunc  ergo  thefau- 
rum  ob  amorem  Sandt^  Dei  genitricis  &  Virginis  Marias  monafterio  Gla- 
ftoni^  didtus  Rex  contulit  devotiffime.  Inluper  fcripto  Regio  terras, 
poilelliones,  &  libertates  ejufdem  Ecclefise  confirmavit  in  lisc  verba. 

Magnum  privilegium  Regis  Jme. 

Djuva  nos  Deus  Salutaru  nojler.  ^luxcunque  fecundum  decreta  canonum^ 
otqit£  Ecclejiajlica  injittuta,  falubri  conjilio  dtffiniunturt  quamquam  fermo 
tantum  abfque  textu  fufficeret,  tamen  quam  plerumque  nojiris  temporibus  tempe- 
jiates  G?  turbines  fecularium  rerum  etiam  portas  Ecclejiie  pulfant  s  idcirco  opera 
pretium  cenjumus  ob  cautelam  futurorum,  ea  quce  diffinita  funt  paginis  JcriptU" 
rarum  mneUere,  ne  in  pojierum  oblivioni  tradita  ignorentur.  ^apropter  ego 
Ina  regali  fretus  dignitate  a  Domino,  cum  conjilio  Sexburgee  I^eginee,  &  licentia 
Beorchwaldi  Dorobernenjis  Eccleji^  pontificis,  G?  omnium  Juffraganeorum  fuorumi 
nec  non  etiam  hortatu  Baltdredi  &  Athelardi  fubregulorum  Ecclefine  vetufice, 
quee  efi  in  loco  qui  dicitur  Glajiein,  quam  magnus  Jacerdos  &  pontifex  fummus 
angelorum  obfequio  Jibi^  ac  perpetues  virgini  Marite,  Beato  David,  multis  ^  inau- 
ditis  miraculis  olim  fe  fanSlificaJfe  innotuit,  ex  his  quce  paterna  hcereditate  pof- 
fideo,  G?  in  Dominium  peculiare  teneo,  locis  continuis  SS  congruentibus  concedo,  ad 
fupplementum  vitce  regularis,  &  ad  ufum  monachorum,  Brente  decem  Hidas,  Sowi 
duodecim  Hidas,  Vilton  viginti  Hidas,  Dulting  decem  Hidas,  Bledeni  unam  Hi- 
dam,  cum  his  omnibus,  quce  antecefores  mei  eidem  Ecclefice  contulerunt.  Bene- 
walchius,  qui  SanUo  Theodoro  Archiepifcopo  interveniente,  Ferlingruere,  Beokerie, 
Godenie,  Martinefie. 

lyenwinus  l^x  qui  Glajiingeia  matrem  SanSiorum  vocare  folitus  fuerat,  & 
eam  ab  omni  feculari  &  Ecelefiajiico  obfequio  immunem  Jiatuit ,  G?  hanc 
privilegii  dignitatem  conceffit,  ut  habeant  fratres  ejufdem  loci  poteflatem  eli- 
gendi  ^  confiituenAi  fibi  reBorem  juxta  regulam  SanRi  BenediSli. 

Hedde  Epifcopus,  qui,  CedwaUa  annuente,  &  propria  manu  licet  paganus  con- . 
firmante,  Lantokay,  Baltdrec,  qui  Pennard,  vi  Ilidas.  Adthelard  qui  Preld, 
Lx  Hidas,  Ina  annuente  &  confirmante,  dederunt.  §^orum  ego  devotioni  (£  henignce 
petitioni  ajfentio,  ^  contra  malignantium  hominum,  i§  oblatrcmtium  canum  infi- 
dias,  regalium  munimine  litterarum  invigilo,  quatinus  Eccfefia  Domini  nojlri 
Jefu  Chrifii,  G?  perpetuce  virginis  M.arice,  ficut  in  regno  Britannice  eji  prima,  & 
Jons  ^  origo  totius  religionis,  ita  ^  in  tpfa  Jupereminentem  priviiegii  obtineat 
dignitatem,  nec  ulli  omnino  hominum  ancillare  obfequium  faciat  in  terris,  quce  fu- 
per  choros  angelorum  dominatur  in  cwlis.  Igitur,  fummo  pontifice  Gregorio  an- 
nuente,  &  ut  matrem  Domini  fui  in  finum  &  proteBionem  SanBce  I{omanx  Ec- 
clefice  me  licet  indignum  cum  ipfa  fufcipiente  ;  confentientibus  etiam  omnibus  Bri- 
tannice  regibus,  Archiepifcopis,  Epifcopis,  Ducibus,  atque  Abbatibus,  fiatuo  ego 
atque  confirmo  quatinus  omnes  terrce  &  loca  &  pojfejfiones  Beatce  Marice  Gla- 
fleice  fint  quieta,  C^  ah  omnibus  J{egiis  exaBionibus  &  operibus,  quee  indici  folenty 
videlicet  expeditione  &  pontis  arcifve  coiiJiruHione,  ^  ab  omnium  Archiepifcopo- 
rum  S  Epifcoporum  promulgationibus ,  C?  perturbationibus ,  ficut  in  antiquis  ejuf- 
dem  Ecclefiie  Cartis  ratum  effe  invenitur,  S  a,  predecefforibus  meis  K^neTvakhio, 
K^moino,  Cedwalla,  Baldredo  cotifirmatum  effe  digmfcitur,  inconcufa  G?  illibata 
permaneant.     Et   queecunqae   emerferint   caufce  in  homicidiis,  facrilegiis,   vene- 

ficiis. 


512         .  GuLiELMUs  MalmesburiensIs 

ficiis,  furtis,  rapinis,  in  difpojitione  Ecclefiarum,  &  defcriptione,  in  ordinatione 
Clericormn,  in  Conventiculis  Synodalibus,  ^  in  omnibus  judiciariis  examinationi- 
bus,  abfque  ullius  hominis  prtsjudicio,  abbatis  &  conventus  difpofitione  difiniantur. 
Sed  £^  omnibus  regni  mei  ^egibus,  Archiepifcopis,  Epifeopis,  Ducibus,  &  Principibus, 
fuper  honorem  fuum  &  amorem  meum  prcecipio,  &  omnibus  tam  meis  quam  eo- 
rum  minifiris  fuper  falutem  corporis  fui  prcecipio,  ne  ullus  eorum  in  infulam  Do- 
mini  nofiri  Jefu  Chrifii,  &  perpetuce  virginis  Martee  Glafieia,  nec  ejufdem  Ec- 
clefm  pofefjtones  caufa  placitandi,  perfecutandi,  rapiendi,  preecipiendi,  interdicen- 
di,  vel  aliquid  faciendi,  quod  ibidem  Deo  famulantibus  poffit  efe  in  fcandalum, 
audeat  intrare :  iHud  autem  omnipotentis  Dei,  &  perpetux  virginis  Marice,  ^ 
Beatorum  Apofiolorum  Petri  &  Patdi,  i3  omnium  interceffione  SanUorum,  inter- 
diUione  interdico,  ne  in  ipfam  Glafionice  Ecclefiam,  nee  in  Ecclefiis  fibi  fubditis^ 
videlicet  Soivy,  Brente,  Merlinge,  Sapewic,  Stret,  Sbudecaleth,  Pilton,  nec  in  ea- 
rum  Capeliis,  fed  nec  in  infulis,  aliqua  interveniente  occafone,  Epifcopus  Cdthe- 
dram  fbi  Epifcopalem  fiatuere,  nec  miffas  foiemms  ceiebrare,  nec  altaria  confe- 
crare,  nec  Ecciejias  dedicare,  nec  ordines  facere,  nec  aliquid  omnino  difponere 
prcefumat,  niji  ab  Abhate  vel  a  fratribus  invitatus  fuerit.  ^uod  fi  ad  hcec  in- 
vitatus^fuerit,  niinl  de  rebus  Ecclefice,  fed  nec  de  ipfis  oblationihus ,  ipfe  fibi  ali- 
quid  ufurpet.  Duobus  in  locis,  ex  ipfms  Ecciefice  pofieffionibus,  duas  ei  delega- 
mus  manfiones,  uriam  in  Poetr,  aiteram  in  viiia,  qucz  Piitona  dicitur,  ut  habeat 
ubi  adveniens  hofpitetur,  vei  inde  veniens  fe  fe  recipiat,  neque  vero  eum  ibi  nifi 
importunitate  temporis,  aut  moiefiia  corporis  detentus  fuerit,  aut  ah  Abbate  vel 
a  fratribus  rogatus  fuerit,  nec  ampiius  quam  cum  tribus  aut  quatuor  ciericis 
pernoUare  licet.  Hoc  etiam  provideat  idem  Epifcopus,  ut  fingulis  annis  eum  cle- 
rzcis  fuis,  qui  Fontanetum  funt,  ipfam  matrem  fuam,  Giaftonienfem  videlicet  Ec- 
ciefiam,  feria  fecunda  pofi  afcenfionem  Domini  cum  letania  recogmfcat.  ^od  fi 
fuperbia  inflatus  eam  difiuierit,  &  quce  fuperius  diUa  &?  confirmata  funt  prceva- 
ricaverit,  manfiones  fiibi  fuperius  deiegatas  amittat ;  Abhas  vel  monachi  a  quocun- 
que  voiuerint,  qui  pafcha  Canonicum  ceiebret  Ecclefiafiica  in  Giaflonienfi  Ecclefia, 
aut  in  Ecciefiis  fibi  fubjeB:is,  aut  in  earum  Capeliis  prcecipiat ;  quifquis  autem  hu- 
jus  mece  munificentice  d  iiberaiitatis  tefiamentum,  quovis  deinceps  tempore,  aii- 
qua  occafione  cujuflibet  dignitatis,  vel  profefflonis,  vel  gradus  pervertere,  vel  in 
•  irritum  deducere  tentaverit,  fciat  fe  cum  Juda  proditore  ceterna  confufione,  eda- 
cibus  inefjahiiium  tormentorum  periturum  flammis.  Scripta  efi  autem  hujus  do- 
nationis  ^  priviiegii  pagina,  anno  dominica  incarnationis  dccxxv,  Indi^ione  iv, 
fub  prcefentia  Ince  M^gis,  G?  Beortvoaid  Dorohernenfis  pontificis,  veneraridorum- 
que  antifiitum  Dameiis  atque  Fordredis,  G?  aiiorum  quorum  nomina  inferius  an- 
notantur. 

Ego  Ina  I{ex  proprice  manus  fubfcriptione  Jjanc  donationem-  &  iibertatem  fub 
figiilo  fan^ce  crucis  ratam  fieri  decerno.  \  Ego  jEdeiburga.  regina  confenf  +  Ego 
Baidredus  ^ex  confirmavi.  Ego  Adeiard  frater  reginte  confenfi  +  Ego  Bortii- 
waidus  Dorobernenfis  Ecciefm  Archiepifcopus,  Ince  ^egis  donationem  ^  iiberta- 
tem  fub  figtUo  Sa7iBce  Crucis  corrohoravi,  ^  magnaies  quampiures  aiii. 

De  Fine  Regis  Ime. 

|Ehinc  praedidus  Rex  Ina  litteras  regali  lignaculo  fignatas  fummo 
_  pontifici  direxit,  in  quibus  oninia  praedidta  continebantur,  iimul  eum 
quodam  cypho  aureo,  ac  aliis  donis  regalibus,  fupplicans  ut  Glaftonien- 
iem  Ecclefiam  cum  pertinentiis  &  libertatibus  fuis  in  protedtionem  San- 
<5t£e  Roman»  Ecclefise  fufciperet,  fic  ipfam  audtoritate  Apoftolica  in  per- 
petuum  confirmaret.  Eodem  autem  anno,  quo  idem  Rex  Romam  per- 
fbnaliter  adiit,  privilegium  Apoftolico  fignaculo  corroboratum  in  redeun- 
do  Glaftoniam  apportavit.  Et  poftea  iterum  cum  -ffithelburga  regina  fua, 
inftin(5tu  videlicet  ejufdem,  Romam  abiit.    Ibi  ne  converiionis  fuse  pom- 

pam 


De  Antiq^  Glaston.  Ecclesi^.         gi5 

pam  iaceret,  iit  folius  Dei  placeret  oculis,  amidu  plebeio  tedus  clam  con- 
lenuit,  demum  viam  univerfe  carnis  ingrelTus,  non  fine  magnis,  ut  acce- 
pimus,  miraculis. 

T)e  cengille  Ahhate. 

1\2  Thfi-ido  Abbati  fucceffit  Cengille,  anno  dominic£e  incarnationis 
_/Xl-  Dccxxix.  Edelard  fucceffor  Inse  conceffit  famili^e,  qus  in  mona- 
fterio  Glaftingebienfi  omnipotenti  Deo,  fub  religiolb  Abbate  Cengillo  fa- 
mulantur,  in  flabilem  pofTeffionem  lx  Hidas  in  Polonholt,  &  in  Torric 
X.  lijufque  uxor  Fredogipa,  Brunantun  vHidas. 

Trivilegium  Cuthredi  Regis. 

Nno  Dominica3  incarnationis  dccxliv,  Cuthred  Rex  Weftfaxonum 

\  dedit  hujufcemodi  privilegium  Glaftonis.     Jn   nomine  Domini  nofiri 

Jefii  Chrifii,  ego  Cuthredus   J{ex    Saxonum   univerfa   regum  priorum  fuppetitia 

J^ntwines,  Baldredes,  Cedwallani,  Jnes,  Ethelardes,  Athelbaldes  J{egis  Merciorum, 

in  villis,  &  in  vicis,  &  in  agris,  ac  in  prtedtis,  majfifque  majoribus,   ut  efl  pri- 

ftina  urbs  Glajionice  corroborata,  ficque  proprice  manus  fubfcriptione  crucifque  Jig- 

no  confirmatum  hoc  donativum  fiabili  jure  gratum  G?  ratum  regum  prcediSlorum 

decerno  durare,    quandiu  vertrgo  poli  terras  atque   aquora   circa  cethera  fiderum 

jujfo  moderamine  volvet.     Si  quis  autem  hujus  mece  donationis  teflamentum  vi- 

fus  fuerit  confringere,  vel  grejfum  pedis  nohis  Hengiflingum  traditum,  uberem- 

que  glebam  extra  terminos  prtefixos,  vel  definitos  limites,  feu  conflitutos  fines  adi- 

mere,  ipfe  acrius  muMatus  fit  infernalis  ergafluli  in  pcena  demerfus,  violenticeque 

fua  prtsfumptionem  luat  in  cevum,  Amen.     Ego  Cuthredus  J^x  fVeflfaxonum pro- 

prite  manus  fubfcriptione  Saficice  crucis  defignans  effigiem,  ut  nemo   qui  fe  rege^ 

neratum  in  Chriflo  noverit,  prcefurnat  mutare  hanc  donationem  f .     Ego  JQrewal- 

dus  Epifcopus  fubfcripfi  ^  confirmavi  t.     Signum  manus  Cumbran  prcefati  J^egis 

&  aliorum  multorum  nobilium.     Exemplar  Imjus  largitionis  ^  privilegii  promul- 

gatum  eji  anno  incarnationis  Domini  dccxliv,  in  preediSio  coenobio,  fub  prcefen- 

tia  ^gis  Cuthredi,  quod  proprice  manus   munificentia,  votiva  vero  devotione,  al- 

tario  facro  commendavit,  in  lignea  bafilica  &  J;onorabiii,  qua  fratres   beatce  me- 

moricR  Hemgilli  farcophagum  fortiuntur.  Ego  Daniel  fuhfcripfi. 

De  Ure  Sf  Baltenesheorge. 

K  Nno  fequente,  id  eft  Incarnationis  dominicie  dccxlv,  idem  Cuthred 
[f\  dedit  Cumberto  abbati  Ure  iii  Hidas,  Lullc  Baltenesbeorghe 
Scrobbamuth  x  Hidas.  Sequente  ^^ero,  id  eft  incarnationis  Domini 
dccxlvi  anno,  Ego  iEthelbald,  pro  redemptione  animse  mes,  Tum-i 
berto  IX  annos  praslidenti,  &  fa.mili^  quae  in  monafterio  Glaftingabiry  fi- 
deli  Deo  famulanturobfequio,  largitus  fum  pretio  cccc  Solidorum  iv.  Hi- 
das  duobus  in  locis,  Jetelig  &  Bradanlegh. 

T)e  Tican  Ahhate. 

A  Nno  DCCLiv.  Sigebertus  pretio  l  Solidorum  auri  conceffit  Ticam  Ab- 
£\  bati,  &  monachis  in  urbe  Glaftingenfium  degentibus,  xxii  Hidas  in 
Poloit.  Idem  etiam  Tican  vi  Hidas,  qu^  in  occidentali  parte  illius  re- 
manferant,  pretio  regio,  fcilicet  l  Solidos  auri,  ab  eodem  rege  compara- 
vit,  ut  seterna  effet  hxreditas  Monafterii  Glaftonise.  De  hoc  qui  &  vi 
annis  Glaftoni^  prasfuit  fuperius  piceoccupavi   dicere,  quas  fcilicet  reli- 

R  r  quias 


514.  GULIELMUS     MaLMESBURIENSIS 

quias  Ecclefise  attulerit :  ubi  fepulturam  cum  fociis  acceperit,  teftatur  hoG 
Epitaphium,  quod  legere  non  neglexi 

Tumbo  hcec  mirifico  fulget  fabricata  decore, 
Defuper  exculptum  condit  fub  culmine  Ttcam. 

De  quo  Sepulchro  per  fliccidua  fecula  iliud  narratur  miraculum,  quod 
cum  illud  quidam  aggrelTus  eflet  diruere,  ftatim  csecitate  mnldtatus  cog- 
novit  culpam,  nefcio  fi,  promeruit  veniam. 

De  Guhan  Ahhate  fuh  Cinewlfo  Rege. 

ANno  DCCLx,  Cinewlfus  Rex  dedit  Guban  Abbati,  qui  &  Glafloni^e 
II.  annis  prasfuit,  Sudeton  v  Hidas.  tluneresbnrg  in  orientali  ripa 
Petridej  Ethelard  mmifter  ejus  iii  Hidas  in  Cedern.  Sulca  Chrifli  an- 
cilla  dedit  Culum  xi,  Hidas,  Cumbse  iii  Hidas. 

Anno  Dccxii  Cinewlt  dedit  Walduno  Abbati  Cundtum  v  Hidas  j  hic  prse- 
fuit  Glaftonise  xxxii  annis. 

Anno  Dccxxiv.  Oifa  Rex  Merciorum  dedit  Beadewlfb  abbati  ad  fiip- 
plementum  venerabiUs  Ecclefiae  in  Efpirht  x  Hidas ;  hic  prxfuit  vi  an- 
nis,  Ethelmund  aiTenfii  Regis  Offas  dedit  HunefwuIIe  iHidam. 

De  lihertate  data  Kinelmo  in  Ecclefia  GJaftoniie. 

M 
Nno  Dccxxvi,  Leo  tertius  ejus  nominis  papafadtus  eft.    Quotem-    1 

pore  Carolus  magnus  regnabat  in  Francia,  Brihtricus  erat  Weftfax- 

onum,  Kenwulfus  poft  Egfridum,  qui  patri   OfF^  vix  quatuor  menfibus 

fuccefTerat,    Rex   Merciorum   in  Anglia.    Sed  de  Papa  ifto  6c  regibus,  fi 

quis  dignabitur  legere,  in  geflis  regum  Anglorum  libro  primo  poterit  in- 

venire,  nunc  eorum  nomina  tetigifie  fufficiat,  quoniam  ad  rem,  quam  ex- 

plicare  conamur,  multum  attinet.     Leo  vero   Papa   confirmavit  Kinelmo 

libertatem  donationis  monafterii   Glaftonienfjs,  in  o6tingentis  Hidis,  ipfi 

Sc  fucceffonbus  ejus  in  perpetuum.    Ita  tamen  ut  monafterium  in  fua  re- 

ligione  &  ftabilitate  in  omnia  fecula  perfeveraret.    Data  eft  autem  liber- 

tas  Kinelmo,  annitente&  confirmante  Kenwlfbregemerciorum,  &fbrtafle, 

ficut  ex  confequentibus  conjici    potefl,  mutato,   ut  fit,    regnorum  ftatu, 

quamvis  Glaftonia  fit  in  Weflfaxonia,  Merciorum  reges  vel  eam  pro  amo- 

re  defenfitabant,  vel  ei  pro  jure  imperitabant.     Privilegia  fane  Papje  6c 

Regis,  quia  nufquam  nifi  Anglice  fcripta  reperi,  in  eo  labore  transfundam 

in  latinum,  quantum  intelligo  ex  fenfii  fenfum. 

'Privikgium  Leonis  Pap^. 

LEo  Apofiolicce  fedis  Papa,  fervus  fervorum  Dei,  E^nelmo  T^egi,  ^  ejus  mi- 
nijlris,  ^  cognatis,  &  fucceforibus  ejus,  optat  &  mtttit  pacem  £?  falutem 
perpetuam.  Bonce  voluntatis  &  laudabiUs  optationis  cogitatio,  tum  Apojiolicis 
fcriptis  eji  confirmanda  ^  corroboranda,  ut  quod  bene  fuerit  faBum,  &  per  rati- 
onabilia  exempla  confirmatum,  nulla  deinceps  pojfit  corruptionevelturharivelfran- 
gi,  imo  potius  inviolabili  re^itudine,  &  Divma  auUoritate,  debeat  inconcujfum 
permanere.  Et  ideo  egregie  Apojlolica  fententia  prmcipitur,  ut  incundianter  con- 
firmari  debeat,  quod  re^e  inchoatum  fuijfe  cotijiat :  ^iapropter  quia  notum  eji 
quod  tua  iUuJiris  fides  petiit  a  nohis,  ut  tibi  fcripto  confirmaremus  monajierium 
ammni  nojiri  Jeju  Chrijii,  in  Glajionia  Wejijaxonum  regni,  in  quo  monajierio 
Jervorum  Dei  congregatio  eji,  cujus  terrce  ad  oUingentas   Hidm  numerantur  in 

multis 

I 


De  Anticl  Glaston.  ECCLESI^.  -^lf 

muhis  provincHs  SS  locis  pojitte,  Jicut  Egfridus  ]^x  omnem  illani  terram  defcrip- 

Jity  cum  judicio  ^  licentia  Brihtrici  ^egis,  &  cum  licentia  &  tejlimonio  Mercio- 

rum  Epijcoporum,  ^  przncipum,  &  Jicut  pojtea  Kenwlfo  J{egi  Merciorum  onmes 

illce  terrce  fcnpto  confirmatxfunt.     Ideo  ConceJJionem  illam  ^egum,  &  Epifcoporum, 

d  priucipum,  cum  corroboratione  J^gis  ISlerciorum  ]\enn>ljj,  cum   Jpojiolico  ro- 

bore  e?  authoritate  confirmamus  tibi,  Kenelme,  &  fuccejfonbus  tuis ;   monajlerium 

fcilicet  lihere  in  perpetuum  habendi,  cum  omnibus  villis  G?  agris  in  multis  regio- 

nibus  divifis,  cum  omnibus  rebus  ad  hoc  pertinentibus,  fylvis,  ^  pratis,   &  paf- 

cuis,  &  pifcium.  capturis,  hac  conditione,  ut  fraquentarent  ibi  luminaria  coram  Deo, 

&  fpirituaks  cantus,  B  pjalmi,  ^  mijfte  cantentur,  ^  concordia  Jine  Jimulatione  : 

hinc  eninu  fcriptum  efl  in  Evangelio,  Domus  mea  domus  orationis  vocabitur.     ^o- 

circa  fervi  Dei  qui  in  hac  vita  laborant,  debent  diatim  cum  timore  divino  totum 

fpirituale  GJficium  implere,  ut  pojfmt  Domino  nojiro  Jeju  Chrijio  placere.     Vrxte- 

rea  conflituimux.  cum  ^pojiolico  prtecepto,  &  fub  timore  divini  judicii,  &  fub  ex- 

communicMionis  interminatione,  ne  uUus  l^x,  aut  Archiepifcopus ,  aut  Epijcopus, 

oiut  princeps,  aut  alicujus  poteflatis  homo    exaltatus,  five  in  majori   ordine,  five 

in  minori,  ifla  nojira    Apojiolica   decreta  violenter  infringat,   aut  minuat :  fed 

magis  decernimus,  ut  prcefatum  monaflerium  firmum  ^  Jlabile  in  omnia  tempora 

perfeveret.     §^are  fi  quijlibet,  quod  non  optamus,  ifla  prcecepta  nojtra  debilitave- 

rit,  Jciat  feipjum  per  authoritatem  Domini  Petri  Apojiolorum  principis  excommu- 

mcationis  vinculo  irretitum,  CJ  a  regno  Dei  extorrem :    quicunque  vero  tenuerit, 

&  jervarit  ifla  nojira  Apoftolica  decreta,  fciat  fe  promeruijie  benediBionem  Apo- 

Jiolicam,  G?  ceternam  vitam,  a  mifericorde  Creatore  nojiro.     Dataper  manus  Eu- 

ftachii  primicerii  notariorum,  menfe  Martioy  indiSlione  fertia,  oBava  die  Martii, 

confirmata  per  manus  Pafchalis  fenioris,  £?  confiliarii  Apoftolicce  fedis,  regnante 

Domino  noftro  Jefu  Chrijio  cum    Deo  patre  per   infinita  fecula,  tertio  anno  per 

mifericordiam  Dei  papatus  Domini  nojlri    Leonis,  in    SanBa  S?  Apoflo/ica  fede 

SanSli  Petri,  ^  etiam  per  licentiam  Domini  K^roli  Francorum  regis,  £?  Longo- 

bardorum,  ^  Patricii  l^manorumj  anno  J{egni  ejus  xxv.        ' 

Trivilegium  Ceww/f  Regis. 

Egnante  in  perpetuum  Domino  noflro  Jefu  Chrifto  omnium  regmrum  Domi- 
.  no,  ego  CenvolfJ^ex  Merciorum,  poftquam  eleUus  fum  in  ^egem  per  De- 
um  omnipotentem,  qui  eft  omnium  bonorum  largitor  ^  retributor,  hanc  fubfcrip- 
tam  libertatem  a  Domino  Leone  Apoftolico  papa  adquifivi,  KJnelmo  &  fuccejfo- 
ribus  fuis  ;  &  ficut  eandem  libertatem  Egfridus  I^ex  antecejfor  meus  ei  firmiter 
condonavit,  ita  quique  ego  ei  Jcripto  confirmo,  cum  confilio  £^  licentia  terrenorum 
principum,  quorum  inferius  nomina  fcripta  funt,  i3  ei  fine  uUo  mendacio  aut  do- 
lo  largior  firmiter  habendam.  Hac  confirmatio  Cenrvlfi,  B  Epifcoporum  ejus,  ^ 
principum,  fuit  conftituta  ^  fcripta  in  venerabili  loco,  qui  dicitur  Glaftingehiry ^ 
anno  dccvh  incarnationis  Domini,fecundo annoregni  mei,  quodmihi  Deus concejfit, 

Suhfcriptiones. 

EGo  Kenedrip  Abbatijfa,  cum  carijfimis  cognatis  meis  Ethelburd  &  Cel- 
fled,  hanc  libertatem  hk  a[criptafn  Kinelmo  concedendo  fubfcribo,  hac  ra- 
tione,  ut  f  etia?n  pofl  tempus  contigerit,  quod  venerabilis  loci  Glaftonienfis/o/^ 
fejfionem  ^  potejiatem  alterius  progeniei  homo  fufcipiat,  tamen  Kinelmus  fS^^yaj 
fucceffores  Jtabiliter  fine  uUa  perturbatione  ^  fiducialiter  permaneant  in  fua  li- 
bertate  G?  perpetua  pace.  Ad  confirmandam  vero  hanc  libertatis  poteflatem,  ego 
Cenwlf  Rex  fignum  SanUce  crucis  imprejji.  Subfcripferunt  Ethelardus  Cantu- 
ariac,  &  Higbertus  Eboraci  Archiepifcopi,  ^  ix  Epifcopi  S?  xiii  Abbates, 
inter  quos  Beadulf  Abbas  ejufdem  loci,   &  fex  principes. 

Quis  Kinehnus  ifte  fuerit,  cui  Rex  Cenwlf  tantam  libertatem  indulfit, 

R  r  2  ambigoi 


2  1^  GULIELMUS     M  ALMESEUS.IE  NS  IS 

ambigo ;  nam  quamvis  filius  ejus  Kenelmus  didus  fit,   qui  vix  feptenni^ 
poft  patris  obitum  interemptus  eft  dolo   Ibroris,     non  putandus  eft  effe 
ifte,  prsefertim  cum  fecundo  anno  Regni    Kenwlfi  lia^c  libertas  data  fue- 
•    rit,  &  ipfe  xxiv  annis  regnaverit :  fed.  nos  his  dimiffis  coepta  prolequamur. 

De  Cuman  Ahhate  8^  Egherto  Rege. 

Nno  Dccc   Succeffit    Cuman   Abbas,  qui   &   Glaftonise  prasfuit  n 

^  annis. 

AnnoincarnationisDCCCii,  Egbertus  Rex  Weftfaxonum,  ad  Ecclefiam 
Glaftonias,  &  ad  ufiim  monachorum,  dedit  v  manentium  poffeffionem, 
fecus  flumen  quod  dicitnr  Toric,  ob  petitionem  Mucan  Abbatis.  Edgifi- 
lius  dedit  Budecleg  xx  Hidas,  affenfu  Regis  Egbirti. 

Anno  incarnationis  dcccxxiv  Guthlac  Abbas  dedit  Canulfo  unius  caf- 
fati  portionem  in  Brumham,  pretio  quingentorum  folidorum,  ducento- 
rum  Abbati,  trecentorum  monachis. 

De  Elmmdz^hhate  ^  ^^/^thelwlfo  Rege,quidect' 
mampartem  Terrarumfuanm  dedit  Ecclefiis 

ANno  DCCCLi".  Ehnund  Abbas,  iEthelwlfb  Rege  annuente,  Dulting 
in  jus  monafteriale  tranftulit,  cui  etiam  Rex  prasfetus,  Alhftano 
Epifcopo  confentiente,  xx  Hidas  addidit,  ad  fupplementum  vitas  regula- 
ris.  Idem  Rex  decimam  terrarum  fuarum  Ecclefiis  fiii  Regni  legitur  pie 
contuliffe.  Quo  tempore  monafterio  Glaftoniae  dedit  Offaculum  xxiv  Hi- 
das,  Bocland  v  Hidas,  Pennard  ix  Hidas,  Occenefeld,  Scearamton  vi  Hi- 
das,  Sowy  decem  Hidas,  Pyrinton,  Logderesbeorgum,  Occemund,  &  Be- 
dul,  Branuc,  Duneald.  Ethelftanus  Comes  dedit  Clutton  xHidas,  affen- 
fii  ejufdem  iEthelwlfi  Regis.  Cartulam  hanc  prsefatas  hsereditatis  fuse,  prae- 
fatus  Comes  cum  corpore  fiio  commendavit  ad  monafterium  Glaftoniae, 
obfecrans  in  nomine  Jefu  Chrifti,  ut  fi-atres  illius  monafterii  nunquam 
ipfam  linquant.  iEnulfus  comes  dedit  Dichefpite,  &  Lottefhan  xxx  Hi- 
das,  affenfii  Regis  iEthelwlfi,  &  Honblaperton,  &  Beangean  hangran.  E- 
thelredus  Rex  filius  ^thelwlfi  dedit  Winter-burn  xxv  tfidas  Wlferse  Co- 
miti,  quas  ipfe  poftea  Glaftoniae  contulit. 

Anno  DCCCLxvii  Athelbald  filius  ^thelwlfi  Regis  dedit  Herefertho  Ab- 
bati,  XIV  annis  prsfidenti,  Branucmunfter  x  Hidas,  ad  capturam  Ificiorum^ 
ad  Ecclefiam  vetuftam  beatje  Dei  Genitricis  Marise,  &  ad  ufum  Mona'- 
chorum  in  Glaftingenfi  monafterio;  quo  tempore  Rex  Alfi-edusfraterA- 
thelbaldi  filius  Athelwlfi  dedit  Glaftonise  lignimi  Domini,  quod  ei  Papa 
Martinus  dedit. 

T)e  Ethelftano  Rege. 

ANno  dccccxvi  Ethelftan  Rex  dedit  Merkefburg   Athelmo   duci  x 
Hidas,  quas  ipfe  poftea  contulit  Glaftonix. 
Wlhelni  Archiepifcopus  dedit  Devereb  xx  Hidas,  affenfu  ejufdem  Regis. 
Offricus  dedit  Werdeverel  hoc  eft  Munecaton  x  Hidas. 


M 


De  TVinterhurn,  Wrington. 

Lfleda  Regina  Edvardi  Regis  dedit  Wintburnse  x  Hidas. 

Ethelftanus  dux  dedit  Wnngton  xx  Hidas,  a  Rege  Ethelftano 

fibi 


D  E    A  N  r  1  (T    G  L  T^  S  T  O  NT.    E  C  C  L  E  S  I^.  g  1 7 

iibi  ccllatas.  Qiiam  poffeflionem  idem  dux,  converfus  &  fidtus  momchus, 
ad  monafterium  Glaftonia;  fecum  obtulit.  Idem  infuperdedit  Wefton,  qude 
nunc  Foxcote  dicitur,  v  fcilicet  Hidas.  Dedit  etiam  Lim  vi  Hidas.  Uf- 
fa  vidua  dedit  Stoka  v  Hidas.  Prsefuit  autem  Glaftoni^e  tunc  temporis 
ElfricuS  Abbas  xiv  annis.  PrJEdidta  igitur  omnia  per  miniftros  Reois  E- 
thelftani  Giaftonia:  colhita,ejuiclem  regisaicribuntur  munificentice,  &pium 
ejus  in  Glaftoniam  aftedtum  famulorum  loquitur  liberalitas,  quorum  de- 
votio  frequenter  inclinatur,  quo  dominorum  animum  vidernit  inardefcere. 
Qu^  idem  Res  vetuftie  Ecclefi^e  in  Gkftonia  devote  confirmans,  lcilicet 
Lxxxvi  Elidas,  multafque  adjiciens  pr^cellentes  innumerafque  reliquias, 
prout  in  textu  Sandi  Dunftani  annotatum  eft,  Glaftonise  conferebat, 

De  Stfward. 

ANno  DCCccLxxxxi  SuccelTit  Styward.     Hujus  mores  ^  nominenondi- 
f cedilTe  pidturje  teftantur,  femper  eum  in  omni  imagine  fua  cum  fla- 
gello  vel  fcopa  reprsefentantes. 

Anno  Dominics  Incarnationis  dccccxxii,  Edvardus  reddidit  Aldhuno 
Abbati  Cuniton 

Be  Sancio  Dunjiano  Ahhate. 

{Uto  palam  efTe,  quantum  a  veritate  ille  longe  fuit,  qui  beatum  Dunfta- 
^  num  primum  Abbatem  GlaftonisfuifTe  dehravit;  fed  quia  ex  antiqui- 
tatis  gurgite  rerum  notitiam  eliquavimus,  6c  quafi  ex  ignorantiee  tenebris  in 
lucidiora  tempora  evafimus,  nunc  liberiore  otio  in  his  fpatiabimur,  quse  tem- 
pore  beati  viri,  qui  Glaftoniam  xx  1 1  annis  regebat,  monafterio  coUata  nofcun- 
tur.  Primam  itaque,  diebus  ejus,  liberahtatis  palmam  prsei-ipuit  Edmundus 
fraterEthelftani,  qui  etiam,ut  ante  didium  eft,  Divin»  mentis  confilio  eum 
ibidem  Abbatem  conftituerat.  Is  anno  dominicse  incarnationis  dccccxl. 
dedit  DunftanoCriftemulcfordxxHidas,  Hingeftan  viiiHidas,  Wudetun 
vElidas,  Wateleaiv  Hidas,  reddidit  Wrington  xx  Hidas;  dedit  etiam  Pu- 
kelefcirkean  XXX  Hidas,  Efcford  cum  captura  pifcium  dimidium  Hidae.  Ejus 
uxor  Epelfled  ejus  jufTu  Domham  cum Mertone &  Pendrigton  c  hidas  de- 
dit,  Stane  viii  Hidas.  Hcec.,  inquit,  pro  abjhrtione  piaculorum  meorum,  & 
jElfredi  avi  mei,  &  Edwardi  patris  mei,  confero  ad  Ecclejiam  vetujiam  beatte 
Dei  genitricis  in  monte  Gleflingenji. 

De  ^cford,  Bocland,  PIis,  ^  Hamedone. 

Lfledavidua  EdvardiRegina  dedit  Acford,  Bocland,  &Plisxxvii 
_  Hidas,  Hamedeine  xv  Hidas,  afTenfu  Regis  Edmundi.  Wilfridus 
minifter  didi  Regis,  afTenfu  ejufdem,  dedit  Hingtonxxx  Hidas,  &  Girhnge- 
ton  X  Hidas,  &  ad  Furnanwrthe  v  Flidas.  Idern  Wilfridus  dedit  poft  obi- 
tum  conjugis  fuas  Gretelington  xxx  Hidas,  &  Netelington  xx  Hidas.  Qiiod 
tamen  fucceifor  ejus  iElwjnus,datis  cartulis,afrumpto  habitu  regularicom- 
plevit.  Itera  prxfatus  Rex  Edmundus  dederat  eidem  Wilfi"ico  Tintanhulle 
v  Hidas,  quas  idem  Wilfricus  poftea  cum  corpore  fuo  Glaftonise  commen- 
davit :  ^lfy  dedit  Badecumbe  xx  Hidas,  afTenfu  Regis  Edmundl.  Idem 
Rex  dederat  Ethelftano  comiti  Melnes  xx  Hidas,  quas  idem  Comes  Gla- 
ftoni^  contulit.  Sigewlfus  dedit  Abbedesburgh  v  Flidas,  affenfu  Regis  Ed- 
mundi :  Welfeh  dedit  Langefbrd  ii  Hidas.  Hse  omnes  terrse,  videlicet 
cccLxviii  &dimidium  HidiE,  abEdmundo  Rege  &  fuis  miniftris  coUata;, 
ejufdem  Regis  5c  fuorum  in  Glaftonise  monaftenum,  &  protecaorem  ejus 

R  r  3  Dunftanum 


3i8  GuLiELMus    Malm-esburiensis 

Dunftanum  gloriofiffimum,  miram  teftantur  devotionem.  Idem  etiam  Rex, 
quo didium  locum  donis  infigniret  majoribus,  multas  reliquias,  quas  per  ter*- 
ram  Norhanimbrorum,  aut  etiam  in  partibus  tranfmannis,  perquifierat,  Gla- 
ftonise  pia  contulit  liberalitate,  quas  in  vetenbus  iibns  annotatas  reperies. 
cui  etiam  corpus  proprium  poft  deceHum  fuum,  loci  alled:us  {an6titudme, 
devovit.  Ubi  &  requiefcit  ufque  in  hodiernum  dieni,  dedit  &hujuspri- 
vilegium. 

^Twilegium  Edmmdi  Regis. 

IN  Nomine  Domininoftrijefu  Chrifli,  Ego  Edmundus  T{ex  Anglorum,  ccetera- 
rumque  in  circuitu  gentiumperffientium  guhernator  &  recior,  cum  confilio  ^  con- 
fenfu  optimatum  meorum,pro  aterna  retributioms  fpe,  G?  relaxatione peccaminum  me- 
orum,  concedo  Ecclefice  San^te  Dei  genitricis  Mari<c  Glaftonice,  &  venerabili  viro 
Dunftano,  quem  ibidem  Abhatem  conftitui,  libertatem  ^ poteftatem,  jura  &  confuetu- 
dines,  ^  omnes  forisfaBuras  omnium  terrarumfuarum,  Burgcbrice  Hundred,  Socna, 
Athas,  Ordelas,  Jnfangenetheofas,  Hamfoc7ie„Trithbrice,  Forefteall,  (^  Toll  &  Fe- 
am,  in  omni  regno  meo.  Etfint  terriefice  liberce,  ^  Jolutce  ab  omni  calumnia,  ficut 
mece  mihi  habentur .  Sed  prcecipue  ipfa  villa  Glaftonice,  in  qua  celeherrimavetufta 
Ecclefiafita  eft,pra;  cceterisfit  liherior  cum  terminis  fuis.  Ahhati  ejufdem  loci  tan- 
tummodo  poteftas  fit  tam  in  notis  caufis  quam  in  ignotis,  in  modicis  ^  in  magnis,  ^  in 
his  etiam  qucequejuper  ^  fuhtus  terram,  in  aridis  &  in  rivis,  infylvis  &  planis,  &  ean- 
dem  authoritatempuniendi  aut  dimittendi  delinquentium  in  ea  commifta  habeat  quam 
mea  curia,  quemadmodum  mei  antecejfores  concejierunt,  0  Jlatuendo  firmaverunt. 
Videlicet  Edwardus  pater  meus,  ^  Elfredus  pater  ejus,  &  Centuvpines,  Ines,  Cuthre- 
dus,  ^  alii  quamplures,  qui  locum  illum  honorantes  gloriofum  habuerunt,  ^  Apoftolica 
auBoritate  rohoraverunt,  qmbufcum  omni  alacritate  confentio.  Et  ne  quifquam  mor- 
talium,feu  Epifcopus,  aut  dux,  vel  quifiibet  mimfter  eorum,  audeat  eam  temere  in- 
trare,  caufaplacitandi,  vel  rapiendi,  vel  quippiamfaciendi,  quod  contrarium  poffit  effe 
inihi  Deo  fervientibus,  Dei  interdifiione  prohibeo.  ^uijquis  igitur  henevola  mente 
meam  donationem  ampliare,  ^  privilegii  dignitatem  fervare  fategerit ,  in  hoc prcefenti 
fceculovitailliusprojperafit,^  longiturnce  vitce gaudia  teneat.  Si  quis  autem  pro- 
pria  temeritate  violenter  invadere  tentaverit,  Jciat  fe  procutduhio  ante  trihunal  di- 
ftriUi  judicis  tituhantem  tremebundumque  rationem  redditiirum,  nifiprius  dignafa- 
tisfaUione  emendaremaluerit.  AUaeft  autemhujus  privilegiipagina,  anno  Domi- 
nicce  incarnationis  nongentefimo  quadragefimo  quarto,  indiMione  jecunda. 

Scriptaqueeft  htteris  aureis  inlibro  Evangehi,  quam  eidem  Ecclefiae  obtu- 
lit,  opere  iatis  eleganti  compofito.  Hadtenus  de  Ednnindo,  qui,  ficut"  pluf- 
quamfemelinhocopulculo  dixi,  jacet  Glaftoni^e,  adfiniftram,  in  turri  ma- 
joris  Ecclefi». 

De  Edredo  Rege  ^^nghrum. 

ANno nongentefimo  liv.  deditEdredus  RexfiaterEdraundi  pretio  quin- 
quaginta  folidorum  auri  Baddeburi  xxvi  Elidas,  &  juxtaopidum  Twi- 
nani,id.  eft  Criftefcirce,  i  Hidam,  &  capturam  pifcium  :  dedit  etiam  Ternuc 
&  Stapelwilt,  Scpartem  Dennuni,  &  Elenberwe.  Reddidit  infuper  Puke- 
lefcirke,  &  Dulting  pridem  ahenatas,  aut  ahqua  tirannide,  leu  incuria 
prselatorum.  Idem  etiam  dedit  Wilfrico  miniftro  fuo  Hortonum  x  Hidas, 
quas  ipfe,  confenfu  Domini  fui,  poft  obitum  fuum  Glaftoni^  delegavit.  Sed 
Elwinus  fucceflTor  in  hsereditate,  ibidem  rcgulari  fufcepto  habitu,  alterius 
votumduxitadefFedum.  iElfreddedit  Camelarton  v  Hidas,  afrenfuregis 
Edredi. 

De 


De  Antiq^  Glaston.  Ecclesi^.  Jl^ 

De  Edwio  Rege. 

ANno  dCccclvi  Edwifilius  Edmundi,ac5to  inexiliuni  patre  Dunftano, 
Pfeudo-Abbati  Elfio,  quem  Glaftonis  intruferat,  dedit  Pagenebeorh. 
I  Hidam,  ab  omni  fervitioliberam.  Idem  dedit  Blakefbrd  iii  Hidas.  El- 
legus  minifter  ejufdem  afTenfii  fuo  dedit  Cranmere  xii  Hidas,  Ezericus,  al- 
fenfu  ejufdem  Regis,  dedit  \yidecumbe  vi  Hidas.  ^lwinus  niiles  dedit 
unam  partem  de  Sturton.  Brihtricus  GifFelton  v  Hidas,  alfenfu  ejufdem  re- 
gis,  Cartulam  hanc  pr^efatas  hsereditatis  Buhtricus  cum  corpore  fuo  ad  mo- 
nafterium  Glaftonis  commendavit,  obfecrans  in  nomine  Domini  Noftri  Je- 
fuChrifti,  utfratresilliusmonafterii  nunquamillam  hnquant,  Buthcere  de- 
dit  W"idangere,afrenfuEdwiregis  Domini  fui* 

De  Rdgaro  Rege. 

I^^jOft  enumerationem  Anteriorum  Abbatum,  &iargitiones  Regum,  tan^ 
[■    dem  ad  feliciffima  Edgari  tempora  venimus.     Qus  ideo  feliciffima  dix- 
erim,  quia  &  Angelorumnunciante  tripudio,  &  beati  patris  Dunftani  inAr- 
chiepifcopum  fublimatione,  proindeque  omnis  boni  copia  floruere,     Quje 
paulo  latius  profequamur.  De  ipfb  Beatus  Dunftanus,  in  Ecclefia  Beat^e  Ma- 
rise  Glaftonise  coeleftibus  ftudiis  invigilans,  in  hora  nativitatis  ejufdem,  vo- 
cem  coelitus  intonantem  audivit,  pax  Anglorum  Ecclefisc,  exorti  nunc  pue- 
ri  &  Dunftani  noftri  tempore,  cujus  oraculi  veritatem,  ut  alibi  digeftum  eft, 
rerum  exitus  comprobavit.     Idem,  regni  fufcepto  regimine,  Dunftanum  per 
Edwium  exilio  damnatum  cum  gloria  revocavit,  &  magna  optimatum  ambi- 
tione  primo  in  Epifcopum  Wigorniae,  fecundo  in  Epifcopum  Londonije, 
tertio  in  primatem  Cantuarise  promovit  i  Regni  quidem  curas  Rex  optime 
adminiftrans,  Ecclefias  pacem  non  negiigebat,     Nullus  vero  unquam  regum 
Anglorum  poterit  certare  laudibus  Edgari,  quorum  ipfe  omnium,  &  pace 
quietior,  &  divitiis  exuberantior,  &  pietate  in  Deum  pronior  fuit.     Non 
autem  quiete  temporum  abutebatur,  utquidam,  qui  pacis  indultse  rapientes 
in  fuos  ufus  occafione,  vel  fiipinantur  illecebris,  vel  montes  auri  congerenteSji 
incumbunt  divitiis :  Quin  potius  frequentibus  dodtoris  fui  &  patroni  ftimu- 
latus  monitis,  quafiaemulodevotionisofficio,  Dei  refpondebat  gratiae  tuni 
per  fe  tum  per  fuos,  monafteriorum  utilitatibus  profpiciens,  quorum  Glafto- 
nienfe  maximo  prae  caeteris  dignatus  amore,  optimatum  patrise  confiho  tali 
honoravit  privilegio,  ut  nunquam  ibi  Abbas  nifi  ejufdem  loci  monachusef- 
let,  fi  ullo  modo  aptus  vel  etiam  congregationis  infimus  inveniri  poffet.     Sin 
vero  extrema  indigenarum  penuria  alterius  Monachum  loci  poftularet,  is 
promoveretur,  in  quo  Glaftonienfis  congregationis  unanimitas  conveniret. 
Porro  Abbas  &  ipfe  a  quolibet  Epifcopo  benedidiibnem  fufciperet;  &  mona- 
chos  clericofve  fuos  benedici  juberet ;  &  fuorum  fervientium  commiifa  fine 
prsejudicio  Epifcopi,  vel  miniftrorum  Regis,  incuhdtanter  coerceret :  Nec 
uUus  omnino  infulam  nativitatis  iuse  confciam,  five  Epifcopus,  five  dux,  aut 
princeps,  aut  cujufcunque  ordinis  alius  intraret,  caufa  placitandi,  vel  quip- 
piam  faciendi  [&  infra]  ficut  &  prasdeceffores  fui  fanxerunt,  fcilicet  Kenwi- 
nes,  Ines,  Achelardus,  Cuthredus,  iElfredus,  Edwardus,EtheIftanus,  6«:  Ed- 
mundus.     Hoc  donum,   ne  inftabile  vel  inglorium  effet,  lituo  eburneo, 
quem  linibusauri  prsetexebat,  fuper  altare  dato  confirmavit.     Lituum  fane, 
fe  prsefente,  per  medium  fedtum  fida  cuftodia  affervari  jufilit,  ut  &  teftimonio 
in  pofterum  proficeret,  &  cupiditatem  raptorum  incifionis  damno  frienaret. 
Deditetiam  aliud  privilegium  in  h^c  verba. 


Trmlegium 


:? 


20  GULIELMUS    M  A  L  M  E  S  B  U  R  I  E  N  S  1  S 

TrivtJegmm  Edgari  Regis. 

"  I  N  Nomine  Domini  noilri  Jefu  Chnfti,  quamvis  decreta  pontificum  & 
£"verbalacerdotum,  velut  fundamenta  montium,  inconvulfis  ligamini- 
"busfixafint,  tamenplerumque  tempeftatibus  &  turbinibus  fecularium  re- 
"  rum,  Religio  Sandt»  Ecclefis  macuiis  reproborum  diffipatur,  ac  rumpi- 
"  tur.     Idcirco  profuturum  fuccedentibus  peileris  efTe  decrevimus,  ut  ea, 
*'qu2efalubriconfilio5{  communi  affenfu  diltiniuntur,  noftris  litteris  robo- 
"rata  firmentur.     Quapropter  dignum  videtur  ut  Ecciefia  beatiffims  Dei 
"genitricis  lemperque  virginis  Maria;  Glaftoni£e,ficut  exantiquo  principa- 
"iem  in  regnomeoobtinet  dignitatem,  ita  fpeciali  quadam  &:  finguiari  pri- 
"  vilegii  jibertate  per  nos  honoretur.     Hoc  itaque,  Dunftano  Dorobernenfi, 
"  atque  Ofualdo  Eboracenfi  Archiepifcopis  adhortantibus,  confentiente  eti- 
"am  &  annuente  Brithelm  Fontanenfi  Epifcopo,  cseterifque  Epifcopis  & 
"Abbatibus  6c  Primatibus,  egoEdgar  Divina  difpofitione  Rex  Angiorum, 
"  cseterorumque  gentium  in  circuitu  perfiftentium  gubernator  &  rectlor,  in 
"  nomine  Aimse  Trinitatis,  pro  anima  patris  mei,  qui  ibi  requielcit,  &  ante- 
"  cefTorum  meorum,  prsefenti  priviiegio  decerno,  ftatuo,  &  confirmo,  ut 
"  pra;didlum  monafterium,  omnifque  polTeffio  ejus,  ab  omni  tributo  fifcali- 
"  um  negotiorum,  nunc&inperpetuum,libera&quieta  permaneant,  &  ha- 
"  beant  Socam  &  Sacam  on  Stronde,  &  on  Streame,  &  on  Unde,  &  on  Felde, 
"on  Grithbrice,  on  Burgbrice,  Hundred  Setena,  Adas,  &  Ordeias,  Calie, 
"  Hordas;  Bu6m,Corderam,&  Beneorderam,Infangenepeof,OutfangenetIieof 
"Fiemene,  Ferdere,  Hamlbcne,   Friderbrice,  Forfteal,  Toli  &  Team,  ita 
"  iibere  &  quiete,  ficut  ego  liabeo  in  toto  regno  meo,  eandem  quoque  li- 
"  bertatem  &  poteftatem  quam  ego  in  curia  mea   habeo,    tam   in  dimit- 
"  tendo   quam   in  puniendo,  &  in  quibuflibet  omnino  negotiis,  Abbas  & 
*'  monachi  prsfati  monafterii  in  fua  curia  liabeant.     Si  autem  Abbas  vei  qui- 
"libet  monachusiociiliius  latronem,  qui  ad  fufpendium  vei  adquodlibet 
"  mortis  periculum  ducitur,  in  itinere  obvium  habuerit,  poteftatem  habe- 
"  ant  eripiendi  eum  ab  imminenti  periculo  in  toto  regno  meo.     Confirmo 
"etiam  6c  corroboro,  ut  quod  hadtenus  ab  omnibus  noftris  antecefforibus 
"  diiigenter  obfervatum  eft,  Fontanenfis  Epifcopus,  vel  ejus  miniftri,  fiiper 
"  lioc  monafterium,  vel  fuper  Parochiaies  ejufdem  Ecclefias,  videlicet  Stret, 
"  Miricling,  Budeciega,  Sapenix,  Sowy,  aut  fuper  earum  capellas,  nec  etiam 
"  fiiper  eas  quse  in  infiilis  continentur,  fcilicet  Bekeria,  qu^parva  Yberna 
"  dicitur,  Godeneia,  Martenfeia,  Ferramere,  Papeneberga,  &   Adredefera, 
"  nuilam  poteftatem  omnino  habeant  nifi  tantam,  cum  ab  Abbate,  caufa  de- 
"  dicandi  vel  ordinandi,  advocati  fuerint,  nec  eorum  Presbyteros  ad  Sino- 
''dum  fuam,  vel  capitulum,  vel  ad  quodlibet  placitum  convocent,  nec  ab 
"  officio  Divino  fiafpendeiant,  &  omnino  nuilum  jus  in  eos  exercere  prsefii- 
*'  mant.     Monachos  fiios  &  prsedidarum  Ecclefiarum  Clericos  fecundum  £n- 
"  tiquam  Ecclefi»  Giaftonienfis  confuetudinem,  &  Apoftolicam  authorita- 
"  tem,  Archipr£efi.ilis  Dunftani  &  omnium  Epifcoporum  regni  mei  airenfu, 
"  Abbas  a  quocunque  conprovinciali  Epifcopo  voiuerit  ordinari  faciat,  dedi- 
"  cationes  vero  Ecclefiarum,  fi  ab  Abbate  rogatus  fuerit,  Fontanenfi  Epifco- 
"  po  permittimus.     In  Pafcha  quoque  chrifina  fandrificationis  &  oleum  a 
"  Fontanenfi  Epifcopo  ex  more  accipiat,  &  per  prsjfatas  Ecclefias  flias  di- 
"ftribuat.     Hoc  fuper  omnia  Dei  interdid;ione  &  noftraauthoritate,faiva 
"tamenSandtxRomanseEccIefiie&Dorobernenfis  dignitate,  prohibeo,  ne 
"  perfbna  cujufcunque  poteftatis,  five  Rex,  five  Epifcopus,  five  dux,  aut  prin- 
"  ceps,  vel  quilibet  miniftrorum  eorum  Giaftonis  terminos  vel  fupradid;a- 
"  dtarum  parochiarum,perfcrutandi,  rapiendi,  placitandi  gratia  vei  quic- 
"  quam  aiiud  faciendi,  quod  contrarium  poffit  effs  ibidem  Deo  fervientibus, 

"  intrare 


L  Antiq^  Glaston.  EccLEsi^,  ^2i 

"  intrare  prsefumant :  Abbati  tantummodo  &  conventui  poteftas  fit,  tam  in 
''  notis  caufis  quam  in  ignotis,  in  modicis  &;  in  magnis,  &  m  omnibiis  omnino 
•'negotiis,  ficut  fupra  memoravimus.  Qiiiicjuis  autcm  Iiujus  privilegii  mei 
"  dignitatem  qualicunque  occafione,  cujufcunque  dignitatis,  cujufcunque  or- 
*'  dinis,  cujufcunqueprofeffionis  pervertere,  vel  in  irritum  deducere,  fachle- 
*' ga  priElumptionea  modo  tentaverit,  fciat  fe  proculdubio  ante  diftridiuni 
"judicem  titubantem  tremebunduraque  rationem  rcdditurum,  nifi  prius 
''  digna  fatisfad:ione  emendare  ftuduent.  Ada  eft-  haec  privilegii  pagina  & 
"  confirmata  apud  Londonium,  communi  confilio  omnium  primatum  meo'- 
"  rum,anno  ab  incarnatione  Domini  noftri  Jefu  Chrifli  dcccci,xxi,  indidti- 
*'  one  XIV.  Hujus  doni  conftipulatores  fuerunt,  quorum  nomina  inferius 
"  caraxari  videntur.  Ego  Edgar  Rex  totius  Britannis  prasfatam  liberta- 
"  tem  cum  figillo  San^tse  crucis  confirmavi  ^.  Ego  Ailfgiva  ejufdem  Regis 
"  mater  cum  gaudio  confenfi  >J<  ego  Edward  Clito  patris  mei  donum  cum  tii- 
"  umpho  Sandts:  crucis  impreffi  >5<.  Ego  Kinadius  Rex  Albanis  acquievi 
"  i^.  Ego  Maccufius  archipirita  confbrtavi  i^.  Itein  ego  Dunftanus  Dorober- 
"nenfis  Archiepifcopus,  Ofwal  Eboracenfis  Primas,  Athelwol  Wintoni;^  E- 
"pifcopus,  Burithtelin  Fontanenfis  Epifcopus,  hujus  &  multialii,  quorum 
"nominaalibiannotantur,  confentientes  5c  confirmantes  fignum  crucis  im- 
"  prefferunt. 

Ad  fupplementum  vero  fecuritatis,  ne  tanta  liberalitas  nutaret,  Johanne 
tunc  temporis  odavo  ejus  nominis  Papa  perfuafbj  donum  fuum  Apoftohco 
Hiffulfit  ediifto,  cujus  hasc  eft  feries. 

Trivilegium  Johannis  ^ap^e. 

Overit  cunBvrum  notitiafidelium,  quod  ego  Johannes,  pii  conditoris  clementid    * 

•^  SanEite  'R^mance fedis exijUns indignus  J'apa,gloriqfi  Anglorjim^gis  Edgari, 

nec  non  &  SanSlce  Dorohernenfis  Ecclefice  Archiprcefulis  Dunftani,  fummtffo  rogatus 

fumpulfatu,  pro  monafierio  SanUce  Marice  Glajiingembiry,  quodipfi  aUi  dmorefu- 

premi  }{egis  in  melius  refiaurarunt,  &  monachorum  ibi  majorem  numerum  aggregaii- 

tes,normamque  arUiorem  infiituentes,  prcecepto  regali  firmaverunt,  ut&  ifjeidem 

facere  non  differam.     ^luorum  afentiens  benigna petitioni,  in  finum  I{omance  Eccle- 

fice  ^  beatorum  Apofiohrum  protellionem  eundem  locumfufcipio,  <3 privilegiis  ajlruo 

C5?  corroboro,  quofine  tenus  in  eo,  quo  nuncpollet,  permaneat  monachili  ordine,  ipfique 

monachi  de  fuis  fibi  adhiheantpaflorem,  ^  Jefuojque,  quos  idoneos  judicaverint,  quo- 

tunquein  Dorobernenfi dicexefi pl&cuerit,  ad  ordinandufn  dirigant.     Decernimus  eti- 

amut  nuUi  omnino  hominum  eamdeminfuldm,  placitandi  cauja,  vel  aliquidaliudibi 

perfcrutandi,  aut  corrigendf,  intrare  liceat :  fi  quis  autem  huic  rei  molitus  fuerit  con- 

traire,  aut  pojfejfiones  ejufdem  Ecclsfice  auferre,  retinere,  minuere,  vel  temerariis 

vexationibusfatigare,  ex  auUoritdte  Patris  (3  Filii  &  Spiritus  San^i,  SanBceque  Dei 

genitricis  Marice,  SanSlique  Petri  Apojioli,  omnium.que  JanH:orum,  perpetuce  fit  addi- 

HusmalediMioni,  nifirefipuerit,  omnibus  autem  eidem  loco  jufta  fervantibus  fit  pax 

Domini  nojirijeju  Chrijii  s  nofira  autem  afiipulatio  inconvulfa  permaneat.     Aiium 

tempore  Egeirvardi,  ejufdem  monajieni  Ahhatis,  hoc  Apoflolicum  decretum,  anno  iri- 

carnationis  Domini  nongentefimo  i.-^Y° ,  idem  Papa  in  generali  concilio  Roms 

promulgans  ratum  fuit,  regiquefua  ibidem  audtoritate  communiendum  di- 

rexit.     Applaufit  pontificali  fad:o  Regalis  afTenfiis,  &  frequenti  in  Londonia 

curia  anno  Regni  fiii  xii,  omnium  optimatum  confenfu,  rem  Jetern:E  ftabili- 

tati  magna  devotatione  tranfgrefforum  mancipavit.     Itaque  quoad  vixit 

voti  feipfum  compotem  fecit,  &  veftigia  paterna  avit  que  infecutus,  decori 

eorum  6c  glorise  fuce  non  defuit,  &  alios  ad  idem  animavit,  ficut  progrediens 

fermo  propalabit. 

S  f  De 


2  22  GULIELMUS     MaLMESBURIENSIS 

De  Rehus  ColJatis  Glaftoniae  per  Edgarum, 
Dundene,  Hamme,  &  J^ethuL 

ANno  incarnationis  Domini  dcccclxiii.  Ego  Edgarus,  ibla  mifericordi 
clementia  Dei  roboratus  Rex,  ob  remunerationem  majoris  prsemii,  ad 
Ecclefiam  beat^e  &  intemerat^e  virginis  Marise,  in  loco  celebri  nuncupato 
Glaftingabiry,  ad  ufum  Monachorum  regulariter  Deo  iervientium  fub  Ab- 
bate  Egelwardo,  dedi  Sture  xxx  Hidas,  Merkesbiry  reddidi  x  Hidas,  Midel- 
ton  dedi  ii  Hidas,  Blakefbrd  vi  Hidas. 

Anno  DCcccLXV  Ego Edgarus  Sigegaro  Abbati,  jure  perpetuo,  adEcclefi- 
am  vetuftamhonorabilem,  pro  remedio  animse  me«,  &  proanima  patrismei, 
confero  Hamme  xvii  Hidas,  Dundenae  v  Hidas,  Petehulle  iii  Hidas. 

De  Wefthuri,  Sf  OtheJee. 

EJus  etiam  tempore  dedit  Altara  dux  Weftburi  xl  hidas,  &  Othelee  v 
hidas.     Cartulam  hanc  pr^fatse  hsereditatis  ego  Aliara  dux,  pro  reme- 

■  dio  animse  mese,  &  Edgari  regis,  comniendavi  ad  Monafterium  Glaftoniae, 
obfecrans  in  nomine  Jefli  Chrifti,  ut  fratres  iUius  monafterii  nunquam  illam 
linquant.  Alwine  dedit  Gritelington  xxv  hidas.  Netelcumbe  xx  hidas,  & 
fic  complevit  votum  Wilfriciprimi  donatoris.  Mfare  Ealderman  Batam- 
cumbe  dedit  xx  hidas,  Ealdred  dedit  Clifan  xi  hidas :  hanc  ruralem  pof^ 
felEonem,  6c  prsedidtam  Clifan,  Ealdred  commendavit  ad  Ecclefiam  beatse 
Dei  genitncis  Marise,  &  Sando  Patricio  fub  teftimonio  Regis  Edgari  opti- 

.•  matumque  fuorum.  iElthelm  dedit  Dureberge  ii  hidas,  ^lfeah  Crane- 
mersexhidas  iEdelfleda  Hanandon  xv  hidas.  ^lfwit  Regina  Winefcumbe 
XV  hidas,  Feimefton  x.  Strettun  vi.  TintanhufFe  v.  iEweredefie  dimidium 
hidae,  &  ornamenta,  ftolam  cum  manipulo,  cafulam  incomparabilem.  He- 
dred  dedit  Mildenhele  xv  hidas.  Eflebur  xl  hidas  Brinfige  dedit,  Healtone 
vhidas.  Omnes  has  terras  Edgarus  venerabili  Ecclefias  in  Glaftingebury  re- 
gia  confirmavit  authoritate,  fcilicet  ccxv  hidas. 

Fecit  praeterea  crucem  fupra  majus  altare,  contextam  undique  auro  &  ar- 
gento,  &  majora  figna,  veftem  etiam  regalem ,  in  qua  f uerat  coronatus,  pretio- 
fiflimamcontulit,  utaltariscederetornamento.  Scrinium  magnum  argento 
&aurocoopertum,cumimaginibusexEbore  decenter  interfertis,  continens 
reliquias  San<Sti  Vincentii,  &  caput  Sandi  Apolinaris  dedit,  in  quo  &  ipfe 
nunc  requiefcit :  multas  infuperreliquias,  quasper  univer/as  terras  a  fe  pe- 
ragratasadquifivit,  cumreliquiisduorum  innocentium  de  Bethleem  tranfla- 
tis  Glaftonienfi  monafterio,cum  quali  decebat  reverentia,  commendavit. 

Hadtenus  de  temporibus  Edgari,  cujus  merita  nulla  unquam  tacebunt  tem- 
pora,quippequi  virtutibus  famam  vicerit,  &  vix  xxxii  annis,  quibus  vixit, 
fadta  fasculorum  incluferit.  Sepultus  eft,  ut  priediximus,  in  capitulo  ad  ofti- 
um  Ecciefiae,  fed  quahter  inde  tranflatus  fit,  in  confequentibus  liquebit. 

De  EgeJredo  Rege. 

!  Jus  filiusEgelredus  dedit  Figegaro  Abbati,  qui  annis  xxviii  prajfuit,  Au- 

jftanclif  VI  hidas.     Siteberge  i.  Pukelefcirce  reddidit  xxx.  In  Piltone 

unam  manfam  emptam  xl  manfis  auri,  anno  dccclxxxiv.  Idem  dedit  Ha- 
nandune.  Ann.  m"  incarnationis  dedit  Egelred  Rex  Berredo  Abbati,  qui&  xvi 
annis  prsefuit,  Fifcwere.  Alwine,  Eftun  xx  Hidas. 

De 


De  Antiq^  Glaston.  ECCLESI^,  52| 

De  Brithwto  ^^bbate, 

ANno  Mxvii.  Brithwius  Abbas  conftitutus  fecit  tabulam  ante  altare,auro 
6c  argento  &  ebore  poiimitam,  &  crucem  ,•  hic,  poft  decem  annos  fuf- 
cepti  regiminis,  in  Epifcopum  Wellenfem  eft  eledtus. 

De  Cmtone. 

F'  Odem  fere  tempore  Cnuto  Rex  Danorum  Angliam  hoftiliter  pervagaba- 
\  tur,  quem  licet  Edmundus  filius  Egelredi  aliquantis  bellis  contudiflet 
poftremo  tamen  iSio  foedere,  fraterna  inter  eos  pax  convenit ;  videlicet  ut 
Cnutoni  Mercia,  Edmundo  Weftlaxonia  remaneret.  At  vero  non  multo  ' 
poit  Edmundus,  lethali  tadus  incommodo,  ad  extrema  devenit,  &  Glaftoni- 
enfi  Monafterio  Neweton-Kaftel  xvi  t  hidas  cum  corpore  fiio  in extremis  de- 
legans,  ibidemantemajusaltarefepulturamaccepit.  Quo  cumCnuto,  vise 
occafione,  in  fefto  Sandii  Andreas  veniffet,  pia  querela  fraternos  manes  ho- 
norans  fiiper  fepulchrum  ejus  pallium  mifit,  verficoloribus  pennis  pavonum, 
ut  videtur,  intextum;  contuUt  &  privilegium  in  hsecyerbac 

JPnviJegium  Cmtonis, 

REgnante  inperpetuum  Domino,  qui  fua  ineffabili  potentia  omnia  difpanit  at- 
que  gubernat,  vicefque  temporum  hominumque  mirahiliter  difcernens^  termi- 
numque  incertum,prout  vult,  aquanimiter  imponens,etiam  defecretisnaturce  myjieriis 
mifericorditer  docet,ut  de  fugitivis  i3  fne  dubio  tranfitoriis  manfura  regna  Deifuf- 
fragio  adipifcendafunt,  quapropter  ego  Cnut  J{ex  Anglorum,  ceeterarumque  gentium 
in  circuitu  perfiflentium  gubernator  ^  reUor,  cum  conjilio  ?3  decreto  ^thelvoti,Ji- 
mulque  cunUorumDei  facerdotum,^  confenfu  optimatummeorum,  ob  amoremCoeU' 
Jlis  regni,  &peccaminum  meorum  remiffione,  ^  animafratris  mei  rem  Edmundi,  con- 
cedo  Ecclefm  SanUce  Dei genitricis  femperque  virginti  Maria  Glajhnite,  jura  ^  con^ 
fuetudines  in  omni  regno  meo,  ^  omnesforisfaUiuns  omnium  terrarum  fuarum,  ^  Jint 
terrce  ejus  Jihi  liberie  ^folutce  ab  omni  calumnia  ^  inquietatione,  pcuti  mece  mihi  ha^ 
bentur.    Verum  illudprtscipue,  ex  omnipotentis  Patris  G?  Filii  &  Spiritus  SanBi  auSo- 
ritate,  & perpetua  virginis  interdiSlione prohiheo,  &  univerjis  I{egni  mei preepojitis  ^ 
primatibusjupra  fuamfalutem  prcecipio,  ut  nullus  omnino  illam  infulam  intrare  au- 
deat,  cujufcunque  ordinis  ft,  aut  dignitatis.     Sed  omnia,  tam  in  Ecclejiajiicis,  quam 
in  fecularibus  caujis,  tantummodo  Abhatis  judicium  ^  conventus  expeUent,  fcuti  prte- 
decejfores  mei fanxerutit,  &  privilegiis  confirmaveruut,  K^nuines,  Ines,  Cuthredus, 
Elfredus,  Edvardus,  Edmundus,  &  incomparabilis  Edgarus.     Siquis  autem,  quovis 
deinceps  tempore,fub  aliqua  occafioneinterrumpere,  aut  irritumfacere  hujus privile- 
giitefiimomu7nnifusfuerit,fitaconfortiopiorum  ultimi  examinis  ventilabro  difper- 
titus.     Si  quis  vero  henevola  intentione  htec  facere,  probare,  &  defenfare  Jluduerito 
Beatijfimte  Deigenitricis  Marite,  ^  omnium  SanBorum  interceffione,  amplificet  De- 
usportionem  ejus  in  terra  viventium.     Scripta  efl  hujus privilegii  donatio,  ^  promul- 
gata  in  lignea  bafilica,  fub  prtefentia  J^gis  Cnutonis,  anno  ab  incarnatioiie  Da- 
mini  m.  xxxii. 

De  Egelwardo  Ahhate. 

ANno  M.  XXVII  Egelward  fucceffit,  xxvi  annis  Glaftoniam  occupans,  cui 
Hardecnut  dedit  fcrinium,  in  quo  nunc  beati  Benigni  corpus  requi- 
efcit. 

S  f  2  T>^ 


^24, 


GULIELMUS    MALMESBURIENSIS 

De  EgeJnoto  ^bhate,  ^  de  tranflatione 
Edgari  Regis. 

ANilo  M.  Liii.  Egelnoth.  amborum  regimeii  fuit  perniciofnm  Ecclelisej 
dum  alter  exterius  terras  profcripfit,  alter  interius  ornameni;a  diitraxit. 
ExilloresGlaftoniaeretro  relabi,  &  in  pejusfluere.     Denique  creditum  eft 
nonnuUam  loco  imminuiffe  vindicStam,  propter  Egelwardi  audaciam  in  Re- 
o-em   Edgarum  commiflam.     Nam^  cum,  bono  fbrtalTe  mentis  propoiito, 
poft  XL  annos  obitus  iui,  efFodiffet  turaulum,  invenit  corpus  nullius  labis  con- 
fcium,  fed  folida  integritate  compa6tum  ;  quodcum  eum  ad  reverentiam  de- 
buifTet  infledere,  ad  audaciam  levavit.     Nam  quia  locellus,  cjuem  paraverat, 
difHcilem  pro  magnitudine  corporis  minabatur  mgreflum :  regales  exuvias 
ferro  temeravit,  aufus  facinus  auditu,  nedum  adru,  gtave.     Unde  continuo 
languis  undatim  emicans,  aftantium  corda  pavore  concuflit,  vultus  pallore 
infecit.     ItaRegisofTainfcriniofuperaltare  locatafunt,  cum,capite  Sandti 
Apolinaris,  6c  reliquiis  beati  Vincentii  Martyris,  qu^e  ille  magno  empta 
decoriDomus  Dei  adjecerat.     Temeratorem  porro  ifiicri  corporis  animus 
reliquit,  nec  multo  poil  Ecclefiam  egrelTum  fra6i"a  cervice  mors  invenit.     In 
fepulcliro  autem  Regis  poiitus  eft  Egelwardus,  qui  beato  Dunftano  in  regi- 
mine  Glailonise  primusfuccefiit.     Nec  in  liis  hsefit  Regiae  Sanditatis  often- 
fio,  fed  in  uiteriora  proceflit  j  fanatis  ibi  furiofb  &  c£eco :  furiofus  Teutoni- 
cus  genus  multis  indiciis  datis  quod  mente  non  conftaret,  civium  in  fe  arma- 
verat  manus,  ut  eum  vincire  f erro  non  dubitarent,  circumferebat  miferandus 
fiia  ipfe  fupplicia,  posnarum  propriarum  idem  judex  &  audtor.     Nefcias  nii- 
ferior  an  miferabilior,  vel  quod  ammo  captivus,  vel  quod  corpore  gravatus 
erat.     Ita  multa  pluribus  annis  provincias  emerfus,  fruftra  confumpfit  tem»     ' 
pora,  niii  quod  continuatio  itineris  erat  acceilus  laboris.     Tandem  vero  Di- 
vinae  miierationis  intuitu  viiitatus,  oraculum  per  nodtem  accepit,  ut  Glafto- 
niam  pergeret,  futurum  ut  meritis  Regis  Edgari  utroque  levaretur  incom- 
modo.     Venit  ergo,  &  convenientem  refponib  efFedrum  fbrtitus   eft,   nam 
dum  oraret  in  eadem  quidem  domo,  ied  longiufcule  a  fepulchro,  omnis  ferri    , 
nexus  diililuit,&  quafi  quodam  turbine  adtus  fupra  maufbleum  cecidit :  csecus   | 
prsterea  provinci^  notiflimus,  dum  importunas  pro  ialute  ad  tumbam  ex- 
cubias  pr^etendit,  lucem  reperit. 

De  Archiepifcopis,  &  Epifcopis,  de  Conventu 
Glaflonice  Eleclis. 

j  T  quia  jam  ad  tempora  Normanorum  venimus:  6c  Abbatum  poft  illud 

i  tempus  nota  funt  &  iadla  &  nomina,  his  pauli/per  omifTis  ponam  illo- 

rum  vocabula,  qui  Epifcopi  &  Archiepiicopi  fuerant  ahas  ele<5ti  de  illa  Ec- 
cleiia.  Splendidum  nimirum  exemplum  Glaftonise  &  aud:oritatis  &  grati^, 
quse  non  iolum  iibi,  fed  etiam  aliis  Eccleliis  fufFecerint  tot  illuftres  perfbn^. 
Nec  vero  polliceor,  quod  de  omnibus  pofTim  Epifcopatuum  loca  expedire, 
nifi  quantum  in  chronicis  inveni,  quod  ille  vel  ille  Epifcopus  obierit  mona- 
chus  hujus  loci,  Adeo  longiorum  temporum  fluxere  curricula,  quam  ut  illa 
ullius  hominis  poffit  inveftigare  memoria. 

Nunc  de  Archiepifcopis  Berthwaldus,  ex  Abbate  quondam  Glaftonis 
Archiepifcopus  Cantuari^e.  Adthelmus  prius  Wellenfis  Epifcopus,  dein- 
de  Archiepifcopus  Cantuarise  fuit. 

Dunftanus,  cujus  induftria  refloruit  ecclefia,  hic  fecit  organa  &  ligna  duo 
prsecipua,  pallium  unum,  Campanam   in   refedorio,  ubi   funt  hi  verfus. 

Hanc  fbi  Campanam  Dunfian  perfundere  jujjit,  &c. 
In  urceolo  altaris 

Jdriolam 


De     AnTIQ^Gl^ISTON.    EcCLESIyE,  |2f 

Idriolam  hanc  funiU  Dunjian  mandaverat  Archi- 
Prx^ul^  cunBiPotcns  quem  [alvet  in  <fvum. 
Hic  ex  monacho  &  Abbate  Gkftoniai  fad:us  eft  Epifcopus  Wigornenfis, 
pbftea  Londonienfis,  poftremo  Archiepifcopus  Cantuarieniis. 

Egelgarus  de  Wonacho  Glaftoma^  fa<Stus  eft  primus  Abbas  novi  Mona- 
fterii,  Wmtonix  fcihcet  de  Hida.  Deinde  Epilcopus  Ciceftri^e,  poftre- 
nuun  Archiepifcopus  Cantuari^. 

.  Sigericus  ex  Monacho  Glaftoni^e  fuit  Epifcopus  Wellenfis,  poftea  Ar- 
cliiepilcopus  Cantuaria^,  tertio  loco  poft  Dunftanuni,  Hic  dedit  vii  pal- 
lia  Glaftonise  cum  albis  leonibus,  de  quibus  vetus  ecclefia  in  anniverfario 
ejus  tota  ornatur. 

Alphegus  ex  Monacho  &  priore  Giaftonise,  Bathoni^  Abbas,  poftea 
Epifcopus  Wintonienfisj  poftea  Archiepifcopus  Cantuarienfis. 

Elnotus  ex  Monacho  Glaftonis  fadrus  eft  Archiepifcopus  Cantuaria;, 
de  quo  fermo  pr^ceffit.  Qiii,  cum  a  Dunftano  baptizaretur,  ered:am 
manum  ten!:.erit  more  Epifcopi  benedicentis  populum,  unde  Dunftanus 
eurn,  ficut  ipfius  Divinitatis  confcius,  Archiepifcopum  fore  pra;dixit.  Fuit 
autem  tempore  Cnutonis  Archiepifcopus,  cujus  etiam  folatio  &  juffutran- 
ftulit  Martyrem  Elphegum  Canciam,  de  loco  quietis  apud  Londoniam  : 
Hic  dedit  Rabanum  de  laude  crucis,  &  librum  orationum  auro  pidum. 

De  Epifcopis. 

Nno  Incarnationis  Domini  dcclxxxii  obiit  Oanli^idus  EpifcopusMo- 

^  nachus  Glafton. 

Anno  DCCLxxxii  obii^Ethelv/mus  Epifcopus,  Monachus  Glaftonise. 

Anno  Dccc  obiit  Wibertus  Epifcopus,  Monachus  Glaftonise. 

Anno  Dcccxxxvi  obiit  Wigthegn  Epifcopus,  Monachus  Glaftoni^. 

Anno  DCCcxLii  obiit  Alhftan  Epifcopus,  Monachus  Glaftoni^, 

Anno  DCCCLxxvi  obiit  Tumbert  Epifc.  Mona,  Glafton. 

Anno  DCCCCLVI  obiit  DanielEpifc.  Mon.  Glaft. 

Anno  DCCCCLXxxviii  obiit  Elfricus  Epifcop.  Abbas  Glafton. 

Qiii  Sequuntur  fuerunt  Epifcopi  tempore  Edgari  Regis  in  diverfis  locig. 
Quarto  Pap«  Julii  obiit  Sigegarus  Wellenfis  Epifcopus  Abbas  Glaftoni^e. 

Hic  jacere  fertur  fub  Sancfto  Benigno.  Idus  Maii  obiit  Britelmus  Epifco- 
pus  WiUenfis,  Monachus  Glaftonis.  Idus  Februarii  obiit  Alfuoldus  Cridi-- 
enfis  Epifcopus  Monachus  Glaftonia;.  Nonas  Aprilis  obiit  Sigefridus  Nor- 
wegenfis  Epiicopus  Monachus  Glaftonise.  Hic  mifit  quatuor  cappas,  ii  cuni 
Ieonibus,&  ii  croceas.  Kalend  Auguftiobiit  AthelvvoIdusEpifcopus  Winton. 
Monachus  &  prior  Glaftoni^,  &  Abbas  Abbendon.  Idus  Januarii  obiit  Wil- 
mus  Epifcopus  Monachus  Glaftonia:.  Idus  Februani  obiit  Mfftanus 
Epifc.  Mon.  Glaft.  Odavoldus  Maii  obiit  iEgelricus  Epifcopus  Monachus 
Glaft.  Quarto  Kalend,  Juliiobiit  Kenewaldus  Epifcopus  MonachusGlaftd 
Tertio  nonas  Aprilis  obiit  Aimer  Epifcopus  Monachus  Giaftoni^eo 
xiv  I<.ai.  Apriiis  obiit  Livingus  Epifcopus  Monachus  Glaftonise. 

Anno  incarnationis  mxxxijv  obiit  Brihwius  Epifcopus  Wellenfis  Abbas  Gla- 
ftonise.  De  hoc  fuperius  aliqua  iibavimus.  Hicjacetin  aquilonari  portictf 
ad  Sandum  Johannem  Baptiitam. 

De  Brithtvoldo  Epifcopo. 

ANno  MXLv  obiit  Brithwoldus  Epifcopus  Saiesbirrienfis  Monaclius  Glaft, 
Hicmifitalbam  de  ferico  pretiofiflimam,  cappas  etiam  de  palliis  de- 
ceni  auro  &  gemmis  decenter  ornatas,  mifit  etiam  fuperhumerale,  ftoiam, 
manipulum,  cafulam,  caiices  duos,  unum  de  xx  marcis  argenti  6c  iv  auri, 
alium  minori  pondere  fed  pretio  majori,  textusEvangeiiorum  duos.     Thu- 

S  f  3  ribulum 


^26"  GULIELMUS      MaLMESBURIENSIS 

ribulum  mirse  magnitudinis  deauro  &  argento,  altare  pretii  xx  Marcarum, 
crucemadproceffionem,&  alias  xxv,  quascum  ^gelnotus  Abbas  cum  aliis 
ornamentis  auro  &:  argento  nudalTet,  in  duabus  xxii  Marcas  auri  accepit. 
Poteft  ergo  conjici  quanta  vis  pecunise  fuerit  in  omnibus :  dedit  etiam  col- 
ledtaneum  auro  illuminatum,  pallium  auro  textum,  &  aliaix.  Duocandela- 
bra.  Totam  terram  de  Wiltefire  redemit.  Scrinia  tria  Sandorum  Gutli- 
laci,  Georgii,  &  Olwaldi.     In  quo  funt  hi  verfus. 

Exiguus  prteful  BntJnvoldus  onomate  di^us, 
jirchonti  Dominoj  nec  non  matrique  Mariee, 
Confert  exiqtium  devoto  peHore  munus, 
Ecclejite  veteri  tranfmittens  Glafionienji, 
Dulcia  perpetuce  capiat  quo  gaudia  vitte. 

Cappam  cumalbis  avibus.  Situs  eft  cum  Brihtwio  in  parte  aquilonari  vir 
omni  vita  prsedicandus,  qui  tanta  contuUt  Ecclefiae  quanta  nec  adhuc  prsedo- 
nes  potuerunt  vellicare,  quamvis  fint  ahqui  qui  crimen  inferre  mohantur  ejus 
glorise,  dicentes  quod  res  Epifcopatus  dederit  Glaftonias,  fed  fruftra  in  euni 
molares  infigunt,  qui  nec  curat  laudes,  nec  tiniet  vituperationes,  prsefertim 
cuni  fadla  Sandtorum  ambigua  in  mehorem  partem  converti  conveniat.  Pro- 
fe^fto  vero  fi  dehnquere  fe  noffet,  nunquam  illa  Sandtus  vir  feciffet.  Deni- 
que  fama  eft  non  obfcura  omnes  illas  terras  ab  antiquo  fuiffe  Glaftonise.  Sed 
temporeDanorum,cumimportabilespenfionesregnum  gravarent,  fifco  re- 
gio  velahas  pignori  addidtas,  fed  ab  Epifcopo  redemptas  &  redditas.  Et 
ficut  dicunt,  cum  de  redemptione  obplus  deefTet,  vir  magnificus  annulum  fii- 
um  creditoribus  projiciens,  devotionem  quam  in  Glaftoniam  habebat,  ope- 
ris  teftabaturexhibitione. 

De  pojfejjionihus  Glaftonm  datis  ah  Anglis 
ad  fidem  Converfis. 

}Am  quia  pofrefFionum  largitores  manus  contraxerunt,  hbet  fummatim 
inferere  quid  a  quo  Glaftonise  fit  collatum,  aut  regia  confirmatum  au- 
droritate. 

Inprimis  Rex  Arturus  tempore  Britonum  dedit  Brentemaris,  Poweldon, 
cum  mukis  ahis  terris  in  confinio  fitis  pro  anima  Ider,  ut  fupra  tadtuni 
efl-,  quas  terras  per  Anglos  tunc  paganos  fupervenientes  ablatas  iterum  poft 
eorum  converfionem  ad  fidem  reftituerunt  cum  pluribus  ahis,  unde  Rex 
Domnonise  dedit  terram  appeUatam  Ynefwitherin  v  hidas. 

Kenewalchius,  feu  Cedwald  dedit  Ferremer£e  ii  hidas,  Beokeri,  Go- 
denise,  Martenefise,  Andrewefye. 

Kenwinus  Rex  dedit  Munekaton  xxiii  hidas,  &  in  Caru  xx  hidas,  &  in 
Crucan  iii  hidas. 

Baldredus  Rex  dedit  Pennard  vi  hidas,  Loggaresbeorg  xvi  hidas  &  Weft- 
were  cum  captura  pifcium  in  Peret. 

Hedda  Epifcopus  dedit  Lantokai  [i  Lege]  vi  hidas,  CedwaUa  confinnante, 
hcet  Rege  pagano. 

Ina  Rex  dedit  Brentemareis  xx  hidas,  Sowi  xii  hidas,  Pihons  xx  hidas 
Duking  XX  hidas,  &  juxta  Famer,  fcihcet  Linig,  xx  hidas,  &  Rouelt  xx  hidas, 
&ahbi  cum  pifcariaunam  hidam. 

Wilfridus  Epifcopus  Wethrnor  lxx  hidas,  Chwawere  i  hidam,  Forthere 
Epifcopus  Bledanhid  i  hidam.  Buggu  abbatiffa  Ora  1 1 1  hidas,  Rege  Ina 
confentiente  &  confirmante. 

Athelardus  Rex  dedit  Poholt  Lxhidas.  &  in  Torric  x  hidas,  Kedefwita 
ejufdem  Regina  Brumauton  v  hidas. 

Cuthredus 


De    Antiq^  Glaston.   EcclesiA  |27 

Cuthredus  Rex  dedit  Ure  iii  hidas,  Domina  Lulla  Baltenesbeorge  & 
Scrobanimurth  ve]  Sabewrtha  x  hidas. 

^thelbaidus  Rex  dedit  v  Jekfig  [Gaflie]  &  Bradelegh  iv  hidas. 

Sigebertus  Rex  dedit  inPolhot  xxi  i  hidas. 

Binewlfus  Rex  dedit  6<  confirmavit  Wodeton,  v  hidas,  Cumpton  v  hidas, 
Huneresburg. 

Adthelard  ejus  minifter  1 1 1  hidas  in  Ceddren  [Eleanbearo]  &  Cumbe 
III  Hidas. 

SulcaChriftiancilladeditCulum  XI  hidas. 

OfFaRexdedit  Inefwurth  x  hidas,  Ethehnund  dedit,  Offa  confirmante, 
Hinefpulie  juxta  v  hidas. 

Egbirtus  Rex  dedit  v  hidas  Juxta  flumen  Toric.  Edgifilus,  eo  confirmante, 
Budeclege  xx  hidas. 

iEdthelwlfus  Rex  xxv  hidas  dedit,  &  reddidit  Dulting.  Dedit  etiam  Of^ 
faculum  XXIV  hidas.  Bocland  v  hidas.  Pennard  ix  hidas,  Occenefeld;, 
Suaramton,  vi  hidas,  Sowy  x  hidas.  Perifton,  Legderesbeorgune ,  Oce- 
mmid,  &  Bedul,  Branuc  Duneafd.  Confirmavit  etiam  de  dond  Ethelftani 
Clutton  X  hidas ;  de  dono  ^nulfi  Dichefwite,  &  Lottefliam  xxx  hidas.  Horn- 
blawerton,  &  Beanganhangran. 

Edthelbald  RexdeditBramnucmiifterxhidas.  .ffilfi'edus  frater  ejus  cru- 
cem  deligno  Domini. 

Athelftanus  Rex  conceffit  6c  confirmavit  de  dono  .ffithelmi  ducis  Merkes-    - 
burixhidas,  de  dono  Wulfelm  Deverel  xxhidas,  de  dono  Offrici  Werdeve-» 
rel  [i  Mimecaton]  x  hidas.    De  dono  iElfledse  Reginas  Edwardi  Winter- 
burne x  hidas.De dono  iEthelftani  ducis  Wrington  xx  hidas,Wefton  five Fox- 
ate  v  hidas,  &  Lim  vi .  De  dono  Uffse  viduse  Stoka  v  hidas. 

Ednmndus  Rex  dedit  Criftemuleford  xx  hiclas.  Kingefton  viii  hidas, 
Wodeton  V  hidas.  WatheIegaxhidas,Pukelefchuricexxx  hidas.  Efcford 
dimidium  hidse  cuni  captura  pifcium.  Domerham,  Mertun,  &  Pendritli 
c  hidas,  Stane  vi  1 1  hidas.  Confirmavit,  etiam  de  dono  Mlhedse.  Reginas  Ed- 
vardi,  Acford,  Bocland,  &  Plis  xxvi  i  hidas,  Hammedone  xv  hidas  ;  de  dono 
Wilfridi  Kington  xix  hidas,  Girdlingeton  x  hidas,  &  ad  Turnanwrthe  v  hi- 
das,  &  TintamhuIIe  v  hidas,  de  dono  ^lfy  Batecumbe  xx  hidas,  de  dono 
Etheiftani  Comitis  Melnes  xx  hidas,  de  dono  Sigewlfi  Abbedesburi  v  Iiidas» 
de  dono  Wlfec  Langefore  ii  hidas,  reddidit  etiam  Wrington  xx  hidas. 
Eddredus  Rex  dedit  Baddeburi  xxv  hidas  &  in  Crifteschurche  ii  hidas, 
&  Ternuc,  &  Stapelwilt,  partem  etiam  de  Nuni  S.  1 1  hidas,  &  de  Elen- 
berwe  i  hidam,  &:  reddidit  Bulting.  iElfred  dedit  Camelarton  v  hidas,  Ed- 
dredo  confirmante,  &  iElfgitaSancStimonialisPengeardmunfterxhidas. 

EdwiusRex  dedit  Padenebeorge  ii  hidas,  Biakefordvi  hidas,  confirma- 
vit  de  dono  .^lphegi  Cranemere  xi  i  hidas,  de  dono  Ezerici  Widecumbe  vi 
hidas,  de  dono  iElvini  unam  partem  de  Sturton  S.  vi  1 1  hidas,  de  dono  Bri- 
thrici  Giffelton  v  hidas,  de  dono  Brithere  Widingate. 

Edgarus  Rex  dedit  Sture  xxx  hidas,  Midelton  ii  hidas,  Lucum  n  hidas,  " 

Blakeford  v  hidas,  Hamme  vii  hidas,  Dundene  v  hidas,  WetehuIIe  iii  hidas, 
&  reddidit  Merkesbury.  Confirmavit  de  dono  ^lfere  ducis  WftburixLhi- 
das,  &  Otherlee  v  hidas.  De  dono  JElwine  Gritilingtone  xxv  hidas,  Netel- 
ton  XX  hidas,  Horton  x  hidas ;  de  dono  ^lfere  .ffilderman  Badecumbe  xx 
hidas,  de  dono  Caldred  Clifan  xi  hidas ;  de  dono  iElfhelm  Dirambeorg  ii 
hidas,  de  dono  .ffilfeah  Cranemere  x  hidas ;  de  dono  .ffidelfled  Hanandon 
XV  hidas;  de  dono  5i,Ifwith  regin£e  Winefoumbe  xv  hidas,  Idemeftonl, 
Stretton  vt,  iEdredefie  dimidium  hidas,  de  dono  Edred  Middelhele  xv.  Effe- 
bury  XL  hidas;  de  dono  Brinfige  Healton  v  hidas. 

Egelredus  Rex  dedit  Auftanclif  vi  hidas,  Streberge  i  hidam,  &  Fifcwere,  & 
unammanfamin  Wilton,  &Hanandon,  reddidit  Pukelefchun.  Confirmavit 
de  dono  Wlfivini  Efdun  xx  hidas.  Edmundus  Irenfide  dedit  Ninneton  Ka- 
ftel  XV 111  hidas,  Item 


528 


GuiiiELMUs    Malmesburiensis 


Item  de  Aliis  datis  Glajioniie. 

MEmorandum  de  Aldamton  6c  aliis.  Cinemereffordi,  Lemucerine,  Pil- 
lefdune  Portbrig,  Litlanton,  Eatumberg,  Siwiamhame,  Brentfbrd- 
lande,  Pendefchve,  Hulbanleghe.  Item  de  Elonfanige,  Ocemund,  Ceolam- 
wrthe,  Korftone,  Camel,  Ruthanbeorg  Peafucmere.  Item  de  Lidenige, 
Lamageate,  Hengeftefhriege  Dilwifce,  Orcirleage,  Pidelan,  Birhwlfintone, 
Betocer,  Huppavene,  Eafietenatone.  Hccc  Maneria  ^  diverfis  regibus  coUata 
fiiis  familiaribus  Glaftonise  Ecclefiam  devenerunt,  ficut  per  cartulas  veteres 
apparet,  &  licet  incredibilem  numerum  ac  quantitatem  terrarum  uni  loco 
fpedtantium  hic  pofuerimus,  omnes  tamen  has  6c  multo  plures,  quas  pro  am- 
biguitate  numerare  nolumus,  Glaftonise  Monafterio  datas  fuiffe  non  dubita- 
mus.  Nec  eft  admirandum, fi  qu^edam  maneria aut  realiter  aut  nomine  tenus 
a,  diverfis  legantur  collata,  tum  quia  nominasequivocafunt,  tum  quia  multa 
a  prioribus  data  demum  Ablata  reftituebantur,  tum  quia  quidam  parteni  ma- 
nerii,  alter  partem  ejufdem  contulit  &  totum  utrique  fortafiis  afcribebatur. 

Nomina  (^bbatum  Glajtoniie  Kcdejice. 


An,  Ordin.  Abb.  Hi  de  Brit. 

An.regim. 

CCCCLX 

S.  Patricius 
S.  Benignus 

• 

Worgret 

Lademund 

Bregored. 

HideAng. 

DCLXX 

Beorthual- 

dus 

X  amiis. 

DCLXXX 

Hemgifel 

XXV. 

DCCV 

Beorualdus  VII. 

DCCXII 

Aldbeorth 

vn. 

DCCIX 

Atfrith 

X. 

DCCIX 

Kemgifel 

XVL 

DCCXLIII 

Guban 

II. 

DCCXLIV 

Ticcan 

VL 

DCCXLVI 

Cuman 

II. 

DCCLIV 

Walthun 

XXXII. 

DCCLXII 

Tumberthe  IX. 

DCCLXV 

Beadulf 

VL 

DCCCII 

Muca 

XXII. 

DCCCXXI^^ 

'  Gutlac 

XXVII. 

DCCCXL 

Ealmund 

XVI. 

An.  Ordin,  Abb.  Hide  Ang. 

An.regim. 

DCCCXLIX 

Hereferth 

XIV. 

DCCCXX 

Stiwerd 

XI. 

DCCCCV 

Ealdhun 

XXXIV. 

DCCCCxxvii 

iElfric 

XIV. 

DCCCCXL 

Dunftan 

XXIL 

DCCCCLXII  iElwardus 

X. 

DCCCClxxii 

Sicgarus 

XXVIII. 

MXVI 

Beorhtred 

XVI. 

MXXXIV 

Brichtwi 

X. 

MLIII 

.^delward 

XXVL 

MLXXXII 

^gelnoth 

XXIX. 

MC 

HideNorm 

Turftinus 

XIX. 

MCXVI 

Therlwinus  XIX. 

MCXXV 

Sifridus 

VI. 

MCLXXI 

Henricus 

IL 

MCLXXX 

Robertus 

MCLXXXX 

Henricus 

MCCXIX 

Willelmus 
Robertus 

IV. 

MCCXXXIV  Michael. 

Bundce  Duodecim  hidarum. 

\T  quoniam  xii  hids  Glaftonis  majori  libeitate  pr:s  cseteris  terris 
I  fuis  fiint  privilegiatfie,  expedit  earum  metas  non  ignorare.  Sciendum 
igitur,  quod  inprimis  incipit  Brutafcha  apud  Stretebrugge,  in  capite  Au- 
ftrali  ejufdem  pontis,  &  tendit  verfiisorientem,  in  Auftrali  parte  Marilci, 
ufque  ad  caput  Auftrale  pontis  de  Baltenesberge,  in  parte  boreali, 
a  domo  Wlgari  cum  Barba,  qui  fuit  operator  ejufdem  pontis,  tempore 
Sandti  Dunftani  Abbatis.  Et  fic  fupra  Caucetum  ultra  Pinueflake  per  me- 
dium  marifcJ,  ufque  ad  domum  Normanni,  apud  moiendinum  de  Balte^ 

nesbergi 


De    Anttq^  Glaston.  £cclesiA  ^2p 

nesbergj  6c  fic  inde  furllim  in  via  ufqiieinlemitam,  quse  venitde  illa  Ecj 

clelia,  &poftea  furfijm  in  Jeholt,  ufque  ad  Lupwitein  orientali  parte  domus 

Plofgari,  ac  Attaholt.    Et  inde  in  lemitam,  quse  ducit  per  mediam  extre-i  , 

mitatem  illius  Holte  redta  ufque  ad  pontem  de  Kineward,  in  foflatum  Sandli 

Dunftani  Abbatis.    Et  fic  in  rivulum,  qui  venit  de  Coleburi,  &  ita  afcen- 

dendo  contra  curfum  aquas,  ufque  ad  domum  Ofwardi  de  la  Burne.     Et 

inde  furfum  contra  la  Burne,  ufque  ad  curiam  Ailmeri  Senefcalli  Ala  Bro- 

delee.    Et  fic  furfuni  de  illa  Burna  in  viam  illam,  quae  jacet  ante  curiam 

fuam,  &  ita  in  auftrali  parte  illius  Ecclefice  verfiis  orientem,  ufque  Stoke 

in  latam  viam  j  &  fic  de  via  eadem  contra  montem  de   Withelee,  in  il- 

lam  femitam  quje  jacet  in  auftrali  parte  de  Chulebury.    Demum  inquan- 

dam  femitam  ufquead  la  Windeiete.     Et  fic  in  divifas  deBikenhan  &de 

Ferlege ;  &  fic  defcendendo  per  medium    parcum  de  Pilton,  ultra  viani 

qu£e  extenditur  fupra  pontem  de  petra,  in  femitam  illam  quas  ducit  ad 

Wottun  y  &  fic  in  quadam  femita  ufque  ad  Fulebroc,   &  inde  in  auftrali 

parte  illius  Ecclefis  ultra  rivulum    ufque  LofFellegethe,  &  fic   defcen- 

dendo  in  moram  ufque  ad  Hochye,  &  inde  per  mediam  moram  ultra  la 

Sowere,  ufque  in  divifas  foffati  in  parte  boreali  de  Bachinwere,  &  fic  in- 

de  in  ripam,  &  ita  in  longum   antiqui  cafus  aquse  ufque    ad  pontem  de 

Bledeme,  &  fic  defcendendo  per  medium  illius  pontis  ufique  ad  Litlenie, 

quae  eft  divifa  de  Martenefie;  Et  fic  circa  eamdem  infulam  ufque  ad  Sa- 

delby;  &  inde  in  ripam,  &  ita  in  longum  curfus  aquse,  ufque  ad  foffa- 

tum  quod  eft   inter  moram   de  Stoke  &  Withtrichelham ;    &  fic  in  la 

Wynerdlake  >  &  fic  per  divifas  infulae  de  Andredefie,  &  de  Draicote,   a- 

icendendo    contra    montem  ufque  ad  la  Horeftone.    Demum  in  Wiare- 

path  ,•  &  fic  defcendendo  ufque  ad  fuperiorem  BadeCumbe,  6c  fic  per  di- 

vifas  de  Ceddre  ufque  ad  la  Grene  Balle,  &  ita  ad  Litlelakewepe.     In- 

de  ad  la  Ymerwivel,-  inde  diredte  per  medium  Alneti  ufquead  la  Hore 

Wythege,  &  ita  ufque  ad  Mune  Keneleghe.    Itaque  totum   coopertum 

j,  pertinet  ad  Ceddre,  totum  extra  coopertum  pertinet  ad  Glaftoniam.   In- 

^e  ufque  ad  quandam  trenchiam,  quse   vocatur  Bitwynenorde ;   &  fie  ad 

l'la  Scearpeorde:   itaque  totum   coopertum  ibidem  verfus   orientem  perti- 

Is  net  ad  Glaftoniam,   &   extra  coopertum  verfus  occidentem   pertinet  ad 

Ceddre.     Inde  ad  Nottepulle.     Itaque  totum   coopertum  remanet   Gla- 

ftonise,  totum  planum  extra  coopertum  remanet  Ceddre.     Inde  ufque  in 

Ylake,  &  ita  in  longum  de  Ylake   defcendendo  ufque   ad  Ywere,  &   de 

['  "Ywere  in  Longum  de  Abbedefdith  afcendendo  ufque  ad  Langeby.     Inde 

1  in  curfum  magns  aqux,  &  ita  in  longum  ipfius  aquae  afcendendo  contra 

orientem  in  divifas  de  Wethmore  &  de  Northilade,  ufque  ad  Tunfing- 

were.  Inde  ufque  Kimpingmere.  Inde   ufque  ad  Middelmede.     Inde  ultra 

montem  ufque  ad  Cumelfam.    Inde  ufque  in  la  Lithlake.    Deinde  per  me- 

diam  moram  ufque  ad  divifas  de  Mere  &  de  Poldune.     Et  fic  per  illas  di- 

I  vifas  yerfus  orientem,  in  auftrali  parte  illius  morae,  ufque  fubtus  Scerpham, 

^?  &  fic  inde  fubtus  Hundewode,  inde  verfus  orientem  ufque  ad  la  Brittafche, 

quam  pofuimus  primam  bundam  xii  hidarum. 

Loca  prtnctpalia  infra  xii  hidarum. 

LOca  quas  infra  hos  limites  habentur,  6c  eodem  gaudent  privilegio,  fub- 
jungemus.  In  primis  ipft  infula  Glaftonise  cum  campis,  fylvis,  pratis, 
^c  monte  ad  eam  fpedtantibus.  Deinde  infula  de  Heorty  cum  fpeciofb 
fimul  &  fpatiofo  aulneto,  cunl  pratis  &  pafcuis  uberrimis ;  poft  hoc  mag- 
na  pars  de  parco  de  Pilton.  Deinde  Bikenham  cum  Stikelingh ;  poft  h^c 
Witelegh  &  Coleburi  cum  toto  Weftpennard,  campis,  pratis,  &  pafcuis 
ad  illa   fpedantibus.     Demum  la  Burne  &  Kineard  cum  Campis  fiiis  & 

T  £  pratis. 


m 


??o 


GULIELMUS     MaLME  SBURIENSIS 

pratis ;  poftea  qusedam  pars  de  Baltenesberghe,  cum  campis,  pratis,  pat 
cuis  largis,  &  cum  omni  anneto  &  univerfis  moris  verfus  oceidentem, 
in  parte  boreali  de  Budeclee,  ufqub  ad  la  Britafca,  quse  eft  in  capite 
auftralis  pontis  de  Strete.  Demuni  Edgarlegfi  cum  campis  &  pratis  ad 
fe  fpeftantibus :  poftea  infula  de  Beokeri  cum  fuis  pertinentiis.  De  pras- 
nominata  autem  Brutafchia  totus  marifcus  verfus  occidentem,  quse  eftin 
parte  Boreali  de  Hundefwode,  &  de  Scerpham,  ufque  ad.  divifas  de  Pol- 
don  &  Demere  ufque  in  la  Liklake.  Demum  infula  de  Mere  &  de 
Weftye  cum  campis,  pratis,  bofcis,  &  moris.  Denique  infiila  de  Gode- 
nie  cum  fiiis  terris  &  moris  largiffimis;  poftea  infula  de  Martinefie  cum 
adjacentiis.  Demum  infula  de  Badenebeprge  &  Northilade  cum  terris, 
pratis,  pafcuis,  5c  moris,  &  bofcis  amphs  ad  eas  fpedtantibus :  poft  haec 
infiila  de  Andrewefie,  caeteras  fitu  &  loci  amoenitate  antecellens,  cum  ter- 
ris,  bofcis,  pratis,  &  moris  largiffimis,  Hasc  fic  cognominatur  k  SantSto 
Andrea,  cujus  ibidem  habetur  capella,  ficut  &  Godeniae  propter  capellam 
SandtcE  Trinitatis,  &  Martenefie  a  Sandto  Martino,  eujus  ibidem  eft  capel- 
la ;  poft  flipradid:a  eft  Badecumbe,  justa  montem  Munidop,  cum  omni- 
bus  terris  &  pafcuis  fuper  eundem  montem  ad  fe  pertinentibus.  H^com- 
nia  loca  infira  bundas  duodecim  hidarum  contenta,  &  ad  Glaftoniam  per- 
tinentia,  omni  immunitate  gaudent  regise  dignitatis  a  temporibus  antiquis  ; 
confirmatumque  eft  Ecclefias  Glaftonise  tam  ^  regibus  Britonum  quam  An-! 
glorum  &  Normannorum. 

De  Tnrjiim  primo  Ahhate  de  Normamis. 

EXpeditis  quibufdam,  gratia  quorum  paululum  digrefTum  eft,  ad  or- 
j  dinem  hiftoriae  redeundum.  Primus  igitur  Abbas  de  Normannis  fu-. 
it  Turftinus,  anno  incarnationis  dominicae  mlxxxii,  quem  Willehnus  exi 
duce  Normannise  facfius  Rex  AngUae,  ibidem  ex  monacho  Chadonienfi 
Abbatem  conftituit.  Idem  Willelmus  regno  fiise  fubjugato  ditioni,  quam- 
plures  ex  fuis  commilitonibus  ex  Glaftonise  feudavit  pofTeffionibus,  poteft 
igitur  conjici  ex  his  &  prsecedentibus,  qualiter  &  per  quos  Glaftonienfe 
monafterium,  quondam  opulentiffimum,  fiiis  fit  terris  pene  nudatum,  vi- 
delicet  per  iEgelwardi  &  iEgelnoti  dilapidationem,  per  Danorum  fimul 
&  Normannorum  hoftilem  incurfionem,feuviolentam  oppreffionem.  Idem 
tamen  Willielmus  Rex,  ut  injuriam  Glaftoniae  prius  illatam  redimeret,  quaf^ 
dam  terras,  quas  ablatas  conquerebantur,  eifdem  audtoritate  Regia  confir- 
mavit  in  h^c  verba.  * 


Carta  Regis  Willielmi  primi. 

Otum  fit  tam  praefentibus  quam  futuris,  quod  ego  Willelmus  Dei 
gratia  Rex  Anglias,  vifis  &  cognitis  Cartis  Ecclefiae  Glaftoniae,  Con- 
cedo  eidem  Ecclefiae  in  perpetuura,  ad  vidtum  monachorum  inibi  Deo  ler- 
vientium,  pro  falute  animae  meae;  quafdam  terras,  quas  calumniabantur 
pertinere  ad  praefatam  Ecclefiam  jure  haereditario,  confirmo-  Subnotan- 
tur  autem  terrarum  nomina,  videlicet,  Midelton,  Fulebroc,  Berges,  Bur- 
nington,  Lim,  Blakefbrd,  Witon,  Tefte  Epifcopo  W.  Dunelmenfi,  &  Archi- 
praefule  Lanfranco,  &  Thoma  Archiepifcopo,  &  WaHelino  Epifcopo,  5« 
Bob.  comite  de  Mauric,  &  multis  aiii§. 


De 


De   AnTIQ^  GLAsfoN.    ECCLESI^, 

De  ^hhatihis  Muchelntce  ^  Athelingide. 

Is  igitur  ad  inftantiani  Abbatis  Turftihi  fic  patratis,  etiam  illud 
^  _  piofequamur,  qua  efficacia  vicinos  Abbates  Muchainienfem  &  Ethe= 
lingenfem  fui  juris  afferuit.  Nam  cum  eos,  fal/a  delatione  Gifbnis  Wellen- 
fis  Epifcopi,  Lanfrancus  Archiepifcopus  in  generali  concilio  AngUse  mor- 
daciter  impeteret,  Muchanienlis,  qui  exercitatior  effet  in  feculi  rebus,  re- 
fpondit  fe  in  capitulo  GlaftonisB,  juffu  ejufdem  loci  Abbatis  &  fui  refpon- 
furum.  Caeterum  extraordinarias  accufationes  non  timere.  Ethelingen- 
fis  autem  joculariter  eludens  qu^eftionem,  minanti  Archiepifcopo  bacuknn 
ei  auferendum,  non  curoquia  meliorem  habeo,  nectameniftum  tibitrado. 
Tunc  jufTus  Abbas  Turftinus,  ut  fi  fibi  competere  fciret,  caufam  ageret, 
fiirrexit  loco  fententise  dicendse,  egitque  multa  &  conftanti  facimdia,  me- 
moriter  retexens  privilegia  Regum  a  Kentuino  &  Ina  Regibus  ufque  ad 
Edvardum,  quibus  allegavit  in  eos  Abbates  nullam  jurifclidiionem  aliquem 
nifi  Glaftonienfem  Abbatem  habere,  adeo  ut  in  praedidlas  Ecclefias  nul- 
lus  debeat  Abbas  intrare,  nifi  fuerit  eledrus  a  conventu  Glaftonise.  Tum 
cum  Archiepifcopus  in  regem  converfus  dixifTet,  fe  heati  Dunfiani  nutnculam 
7iolle  minuere,  illeque  retuliffet,  necfe  velle  matrem  Domini  contrifiare,  fed  pro 
cautionefuturorumEpifcopum  Wellenfem  debere  in  Glafionix  Capitulo  rem  diffinire^ 
refumpfit  Abbatis  fermonem,  privilegiaecclefise  fu£e  authentica  efTe,  nul- 
lam  cujuflibet  dignitatis  perfbnam  caufa  judicii  Glaftoniam  debere  venire, 
fua  ibi  efTe  omnia,  &  in  Ecclefiafticis  &  in  fecularibus  rebus  judicia,  fecile 
fbre  ut  invidtus  princeps  &  San<3:us  Archiepifcopus  in  re  nova  conftituenda 
perpetua  pulfarentur  invidia.  Cseterum  quod  anteceffores  fui  habuiffent 
integrum,  fe,  qui  in  defenfanda  dignitate  eccleli^  eodem  vigilaret  fpiritu, 
nequaquam  'omifTurum.  Quocirca  Epifcopus  Wellenfis,  fi  quid  allegan- 
dum  putaret,  fuo  non  regis  vel  Archiepifcopi  juffu,  Glaftoniali  venireL 
Quid  plura,  obtinuit  caufam  Abbas.  Et  quidem  Epifcopus  in  capitulum 
venit,  fed  purgantibus  fe  Abbatibus  vi<3:oria  excidit,  &  inglorius  difceflit. 

De  Tranjlatione  Sancii  Benigni. 

D  gloriam    fane   temporum     Turftini   pertinet    beatiflimi   Benigni 
^  tranflatio,  quam  virtutibus  non  incelebrem  alias  ftilus  njofter  expe- 
divit,  duo  pallia,  duo  turribula,  duo  candelabra  fecit. 

De  difcordiis  inter  Turjiinum  ^  fuum  conventum. 
^  de  Cruce  p^ulnerata. 

¥  Pfius  autem  tempore  infbrtunium  quoddam  accidit,  quod  omnino  fi- 
I  lentio  praeterire  ratio  diffuadet,  non  ut  acerbae  rei  commemoratio  vi- 
deatur  exprobratio,  fed  ut  miraculum  indefecutum  deducatur  in  medi- 
um  ad  sedificationem  audientium.  Difcordise  enim  Zizannia  inter  eum- 
dem  Abbatem  fuumque  conventum  difperfa  fuifTe  refertur,  Abbatifque 
negligenti^,  imo  imprudentise,  impingitur  caufa  difKdii;  qui  dum  con- 
ventui  multa  de  antiquis  &  approbatis  confuetudinibus  fubtraheret,  qu2e« 
dam  etiam  pro  more  fuse  patrix  tranfmutaret,  licet  fuper  his  privatim 
frequenter  requifitus  publiceque  fuiffet  redargutus ;  errata  tamen  corri- 
gere  diffimulabat,  prsefumtamque  nullatenus  exuit  pertinaciam.  Intercs^ 
tera  etiam  Gregorianum  Cantum  afpernatus  monachos  compellere  coepit, 
ut  illo  relidto  cujufdam  Willielmi  Fifcanenfis  Cantum  difcerent  &  canta- 
rent.     Hoc  a^gre  accipientes,  quippe  qui  jam  tara  in  hoc,  quam   in  alio 

T  t  2  ecclefi- 


?? 


^^2  GULIELMU  S    M  ALMESBURIE  NSIS 

ecclefiaftico  officio  fecundo,  Romanse  morem  ecclefise  infenuerant,  infuper 
mores  ejufdem  tanquam  alienigense,  nec  de  gremio  ecclefise  canonice  m- 
ftituti,  moleftius  forfitan  tolerabant.  Cum  igitur  die  quadam  mentetur- 
bida  capitulum  ingrederetur,  acmonachos  luper  his  &  aliis  negotiis  tur- 
bulentius  alloqueretur,  nec  eos  fuse  voluntati  pofTet  inclinare,  confeftim 
ira  cscatus,  milites  ac  fatelUtes  fuos  phaleratos  fecit  accerfiri.  Quo  vifb 
monachi,  pavore  vehementiflimo  correpti,  in  fugam,  prout  melius  pote- 
rant  verfi  funt,  ecclefiamque  pro  afylo  fubierunt,  ejufdem  hoftia  feris  ob- 
ftruentes :  fed  miniftri  Belial  irrumpentes  templum,  abfurdum  perficiunt 
fceleris  exemplum,  monachos  etiam  ufque  ad  altare  fugientes,  auxihumque 
Divinum  lacrymis  profufis  poftulantes,  perfequuti  funt ;  in  eofdem  arcu  & 
fagittis  jaculantes.  Quidam  etiam  fblaria  inter  cohminas  ere&a  fcandebant, 
quo  hberius  innocentium  fanguine  animum  fatiarent  malevolum  ;  nec  loci 
vel  fandtorum  potuit  obfiftere  reverentia.  'Donec  unum  ex  monachis 
facrum  amplexantem  altare  lancea  transfixum,  alium  ad  altaris  crepidi- 
nem  fagittis  confofTum  necailent,  ac  xiv  de  aUis  graviter  vulneraffent.  Qua- 
propter  monachi  tantae  neceflitatis  importunitate  compulfi,  demum  fefe, 
prout  poterant,  defenfitabant,  adverfarios  a  choro  propellentes :  unus  au- 
tem  ex  Abbatis  famiiia  in  fcelere  cseteris  pertinacior,  cernens  quenndam  mo- 
nachum  crucem  argento  coopertam  manibus  tenere,  ut  ei  defenfionis  cli- 
peum  prseftaret,  animo  dedignanti  in  eumdem  fagittam  direxit  -,  fed  provi- 
dente  Deo,  fagitta  imaginem  Dominicam  in  cruce  defixam  fubtus  genua 
vulnerans,  ^.nguinis  rivulum  ex  eadem  produxit,  qui  de  altari  ufque  ad  gra- 
dus  de  gradibus  ufque  ad  terram  defcendens,  ultionis  divinae  terrorem  in- 
fauftis  viris  incutiebat.  Hoc  vifb  fceleris  hujus  perpetrator  fui  confufio- 
nem  non  fufFerens,  continuo  amens  eft  efFedtus,  &  Ecclefise  limina  egreffus 
corruit,  &  frada  cervice  animam  efflavit.  Cjeteri  autem  hoc  intuentes,  ne  fi- 
milia  fubirent  fupplicia,  egredi  monafterium  feftinabant,  fed  asquitatis  Divi- 
nse  virgaeos  pcensenonfinebatefTeexpertes,  quos  in  mahgnitatis  perpetra- 
tione  noverat  exftitifTe  confortes.  Quidam  vero  intra,  quidam  extra  men- 
tis  corporifque  impotes  efFedli,  pcenas  non  immeritas  exfolvebant.  Regi 
demum  Willelmo  primo  querela  fiiper  hoc  delata,  dum  maxima  fuiffepatuit 
Abbatis  culpa,  ab  eodem  Rege  in  Normanniam  ad  monafterium  unde  ve- 
nerat,  redire  compulfiis  eft  inglorius,  de  monachis  vero  quamplures  per  Epif- 
copatus  &  Abbatias  jufTu  regis  cuftodiendi  difperguntur.  Rege  tamen 
mortuo,  idem  Turftinus  auxilio  parentum  fiiorum  Abbatiam  Glaftonise  a 
filio  fuo  WiUiehno  didto  Rufb  quingentis  Ubris  argenti  dicitur  redemiffe,  & 
monafterium  aUquot  annis  occupans,  &  per  ejufdem  pofFeflSones  pervaga- 
tus,  longeabipfb,  ut  dignuserat,  mifere  vitamfinivit.  Castera  autem  Tur- 
ftini  fada  potius  miremur,  non  iftud  carpamus,  in  quo  niagis  cafu  impegit, 
quam  induftria  peccavit,  iemulemur  in  eo  fervorem  reUgionis,  nonnullam 
pietatem  in  Deo,  multam  providentiam  in  feculo.  Crux  autem  fuperius 
memorata,  ab  antiquis  temporibus  argento  veftita,  pro  tanto  miraculo  con- 
ventui  venerabiUs,  populoque  celebris  habetur,  vulnerifque  veftigia  intuenti- 
bus  adhuc  oftendit  manifefta.  Adla  funt  hsec  anno  Domini  mlxxxi°.  hujus 
etiam  rei  tell:is  eft  Orofius  Anglorum  hiftoriographus. 

De  Herlwino  Ahhate. 

SUcceflSt  Herlwinus  anno  incarnationis  mci°.  aque  ut  Turftinus  Cado- 
_ ,  menfis  Monachus,  clementia  &  Uberalitate  juxta  infignis,  quem  Henricus 
primus,  confentiente  conventu,  ibidem  Abbatem  conftituit,  ubi  &  xix  annis 
prsefuit.  Is  in  novitate  adventus  pro  parcitate  vidns  ignominise  in  Regno 
AngUie  eft  notatus.  Et  revera  ftridius  feagebat,  quam  amplitudinis  fortu- 
nas  fuse  intererat,  non  animi  anguftia,  fed  pro  gentiU  m^re  patrix  de  qua  ve- 

nerat 


De    Anti(^Glj\ston.  Ecclesije.  .g^^ 

nerat.  Verumtamen,  ut  dixi,  pudore  infami^e  refperfus  valvas  curias,  quibus 
iidvenientium  luxebatur  aditus,  a  fundo  eruit,  ut  patente  nodtibus  perinde 
ut  diebus  accciro,  nuUus  difficultatem  caufaretur  ingreffus.  Et  ut  oftenderct 
quantum  iniamiam  parfimonise  oderat,  cundtos  officiales  convocans,  hanc  ab 
omnibus  gratiam  precario  muneA"e  depopofcit,  ut  fe  in  refumenda  dapfilita- 
tisfama  juvarent.  Janitori,fi  queraquam  excluderet,  cum  fortunarum  dif^ 
pendio  pra;cifionem  etiam  auris  comminatus.  Eo  fiidium  eft  ut  pro  dapfili- 
tate  diceretur  profufus,  qui  ante  clamabatur  aftridrus,  fit  enim  fere  in  rebus 
mortaiium,  ut  avarus  nominetur,  quieft  providus,  &  qui eft  munificus,  nun- 
cupetur  prodigus.  Ecclefiam  a  prjedeceirore  inchoatam,  quia  magnitudini 
poileflionum  iuarum  non  refpondebat,  fblo  tenus  eruit,  &  novam  inchoauit, 
in  qua  ccccLxxx  libras  difpendit,  Imaginem  &  Crucem  lxx  marcis  compa- 
ravit  pro  terris  a  tempore  Normannorum  ereptis ;  cum  mille  marcas  obtulif^ 
ietregi,repulfam  palTus.adTerentianumdidtum  verib  animo,  faciamus  in- ■ 
quit,  quod  poffumus,  fi  non  pofFumus  quod  volumus.  Itaque  datis  centum 
marcis  argenti&duabusauri,  maneriorum  fuorum  mutilationem  refarcivit. 
Sex  enim  Hidas  in  Pukelefcirce  retrahens,  ad  xl  extendit  libras,  quod  vix  xvi 
ante  valuerat ;  iexaginta  marcis  redemit  terram,  quam  Gaufridus  de  magna 
viila  tenebat  in  VUtone ;  Terram  de  Cranemere  recuperavit,  annuente  rege 
Henrico,  ut  eam  pro  tribus  hidis  defenfitaret.  Milne  &  Lim  de  manibus 
Hardingi  Eadnothi  filii,  potentis  tunc  admodum  &  Caufidici,  extorfit.  Ab 
Uhico  fratre  Dunehnenfis  Epifcopi,  quia  parum  fviccedebat  fapientia  fecu- 
lans,  ecclefiaftica  communione  privato,  Blakeford  recepit.  In  Cumpton  hi- 
dam,  in  Soei  aliam  ad  Ecclefiam  quafi  poftliminio  redire  fecit,  Apud  Wa- 
ias  terram  decem  librarum  adquifivit,  Crucem  opere  mirabili  6c  incompa- 
rabili  fecit,  pallia  ix,  cappas  ix.  tapetum  i.  Dorfalia  v.  albas  iii.  altare, 
quod,  cum  Johanni  Cremenfi  oftenfiim,  primo  enormitate  pretii  ejus  hebe« 
taffet  animum,  mox  ii  Ronise  haberetur  centum  marcis  auri  eftimatum  ef- 
iet.  Monachorum  ofKcinas  ampliavit,  Clericos  religionis  votum  parturien- 
tes  gratis  recepit,  nullo  icilicet  pretio  converiionem  eorum,  ut  quidam  ia- 
ciunt,  nundinatus.  Pridie  quam  excederet,  miffam  cantans,  cordis  contri- 
tione  &  iacrymarum  fluvio  ieipiiim  Deo  vi(3:imam  fecit,  mox  in  capitulo 
cundtorum  exceffuum  in  monachos  indulgentiam  petiit,  &  impetravit :  ac- 
ceillffe  ie  ad  metam  vits,  illis  mirantibus,  vaticinatus,  fub  ipib  crepufculo 
de  confilio  medicorum  pilulas  fumpfit.  Sed  eis  ante  mediam  nodtem  in 
tormentum  tranfeuntibus,  a  monachis  accurentibus  facro  unguine  delibutus, 
iii  meta  nodis  diem  claufit,  iepultus  eft  juxta  Turftinum  ad  Sandtum 
Andream. 

Confuetudmes. 

COnfuetudines  obiervatse  temporibus  Turftini  &  Herlwini  Abbatum  in 
privatis  diebus,  videlicet  Dominica,die  Martis,  die  Jovis,  ac  SabbatOjtria 
generalia  ad  refed:ionem  habuerunt  fratres,  &  duas  pitancias,  cseteris  vero 
tribus  diebus,  fcilicet  feria  ii,  feria  iii,  &  vi,  duo  generalia  &  tres  pitancias. 
In  diebus  autem  folemnibus,  quando  fratres  fuerunt  in  cappis,  medonem  ha- 
bueruntinjuftis, &fimilasfuper  menfam,  &  vinum  ad  caritatem,  Sctriage- 
neralia,  &  quatuor  vel  quinque  pitancias.  In  diebus  vero,  in  quibus  in  albis 
fuerunt,  medonem  fimiliter  in  juftis,  &fimilas  fupermenfas,  &  iii  generalia, 
&  tres  vel  quatuor  pitancias.  In  pr^ecipuis  autem  feftivitatibus,  id  eft,  na- 
tah  Domini,  Pafcha,  Pentecofte,  Affumptione,  &  nativitate  Sand:2e  Mari^, 
&  dedicatione  Ecclefise,  major  fuit  quantitas  in  omnibus  fecundum  dignita- 
tem  feftivitatum.  In  anniverfariis  vero  Regum,  Epifcoporum,  Abbatum, 
&  Ducum,  qui  Glaftoniae  Ecclefiam  conftruxerunt,  debent  firatres  per  fingu- 
la  altaria  pro  eorum  animabus  miffas  celebrare,  &  maxime  in  communi  con- 

T  t  3  ventu 


54  GULIELMUS      MaLMESBU  RlENSIS 

Ventu  IiGnorifiGe  coram  pofitis  ornamentis,  quse  huic  ecclefise  dederunt.  In« 
terimpauperesxiiiproeisreficiantur,  6cpoltea  inrefediorio  debent  ferviri, 
ficut  in  feftivitatibus.  De  veftitu  eorum  ifta  eft  confiaetudo,  unufquifque 
Fratrum  duas  cucullas,  Scduos  firocos,  &  duo  ftamina,  &  duo  femoralia  habe- 
te  debet  &  quatuor  caligas,  &  pelliciam  novam  per  fingulos  annos.  Et  in 
coena  Domini  unufquifque  diurnales  fbtulares,  &  in  hyeme  nodturnales,  & 
duo  coopertoria  ad  ledtum,  pedules  verodecera,  fcilicet  ad  feftivitatem  beati 
Michaelis  ii  ,•  ad  folemnitatem  omnium  fandtorum  quatuor,  ad  feftivitatem 
Sandti  Martini  1 1.  cseteras  duas,  quando  eis  expedierit,  habeant.  Et  hsec  eft 
aflifa,  quandoprocervifia  vinumdebenthabere,  unufquifque  fcilieet  habere 
debet  duas  caritates  in  die,  de  niinutis  qusere  in  texto. 

De  Sigfrido  (^bhate. 

SUcceffit  Sigfridus  Monachus  Sagienfis  frater  Radulfi  Archiepifcopi  Can- 
tuarise,  anno  incarnationis  Domini  mcxx.  Similiter  ab  Henrico  primo 
conftitutus,  qui  &  Glaftoniam  annis  vi  Regebat.  Is  dedit  pallium  i.  Cafii- 
lam  albam,  &  privilegium  in  hsec  verba. 

Privilegium  Calixti  Papie, 

^AHxtus  Epifcopus  fervus  fervorum  Det,  dikBiJ/imo  filio  Sigfrido  Felochino 
_\falutem,  &  jfpofiolicam  benediBionem.  'B^ligiofis  defideriis  dignum  efl  fa- 
cilem  prtebere  confenfum,  ut  fidelis  devotio  celerem  fortiatur  effeSlum,  ^amo- 
brem  nos,  fili  in  Chriflo  carijfime,  poflulationis  tuce  delideriis  benignius  annuentes^ 
heatce  Dei  genitricis,  &  gloriofts  (emper  virginis  Marite  monaflerium,  cui  annu- 
ente  Deo  prcefides,  in  Eccle^ce  J{omance  tutelam,  proteUionemque  fufcipimus ;  i3 
contra  hominum  perverforum  molejiias  ejus  privilegio  confoverimus.  Per  prtsfentis 
enim  decreti  paginam  auUoritatemque  flatuimus,  ut  qucecunque  ab  Apoflolicis  Ar" 
chiepifcopis,  T{egibus,  &  Principibus,  ahifque  fidelibus,  nojlro  monaflerio  largiti- 
one  legitima  collata  funt,  quieta  ei  ^  integra  conferventur .  §iucecunque  preete- 
rea  futuris  temporibus  jujie  canoniceque  adquirere,  Domino  largiente^  poteritis^ 
firma  tibi  fuccejforibufque  tuis  (3  illibata  permaneant.  Decernimus  ergo,  ut  nul- 
li  omnino  hominum  liceat  idem  monaflerium  penitus  perturbare,  aut  ejus  pofifef- 
fiones  auferre,  vel  ablatas  retinere,  vel  minuere,  vel  temerariis  vexationibus  fa- 
tigare.  Sed  omnia  integra  conferventur  eorum,  pro  quorum  gubernatione  &  con- 
fervatione  collata  funt,  madis  omnibus,  ufibus  profutura :  Si  qua  autem  Ecclefia- 
Jiica  fcecularifve  perfona,  in  futurum  hanc  noflrce  conflitutionis  paginam  fciens 
contra  eam  temere  venire  tentaverit,  fecundo  tertiove  commonita,  fi  non  Jatisfa- 
Slione  congrua  emendaverit,  potefiatis  hanorifque  dignitate  careat,  reamque  fe  Di- 
vino  judicio  exiflere  de  perpetrata  iniquitate  cognofcat,  G?  a  facratijfimo  corpore 
Dei  G?  Domini  nojiri  redemptoris  Jeju  Chrifli  aliena  fiat,  ^  in  extremo  exami- 
ne  diflriSlce  ultioni  fubjaceat.  CunSlis  autem  eidem  loco  jufla  fervantibus,  fit 
pax  Domini  noflri  Jefu  Chrifli.  ^atenus  &  hi  fruUum  bonce  aSionis  percipi- 
ant,  G?  apud  diflriSlum  Judicem  prcemia  ceternee  retributionis  inveniant.  Data 
Lateranis  per  manum  Annerici  SanUce  I^mance  Ecclefice  Cardinalis,  zS  Cancel- 
larii.  Idibus  Maii,  indiSione  prima,  incarnationis  Domim  Mcxxiii,  pontifica- 
tus  Domini  Calixti  fecundi  Papa  v°. 

De  Henrico  Blefenfi  ^bhate  Glaftonics. 

Slgfridus  Ciceftrenfis  Epifcopus  fadtus,  habuit  inGlaftoniafuccefrorem, 
annoMCxxvi  Henricum  fratrem  Theobaldi,   Blefenfis    Comitis  nepo- 
tem,  Henrici  Regis  ex  forore  Adela,  qui  etiani  Epifcopus   Wintonitnfis 

non 


De   AnTIQ^  GrLASTON.   EcCLEsi^.  ^^f 

non  multo  poft  fidus  eft,  vir  pr^etei*  natalium  ^lendorem  peritia  lit-» 
terarum  infignis,  afiabilitate  verborum  comis,  animi  benignitate  liberalis, 
cujus  principia  &  procefTus,  quanto  vobis  emolumento  fuerint,  &  per 
hoc  quanto  favore  in  os  hominum  venerit,  noftisj  de  quo  plura  nec  me 
dicere,  nec  vos  tsederet  audire,  nifi  concilium  eflet  parcere  admirabiii 
ejus  verecundicB,  habet  enim  hoc  proprium,  ut  quamquam  laudanda  la- 
ciat,  laudari  tamen  erubefcat. 

Finito  libroy  &c. 


Wilhelmi 


/ 


n? 


pati^ 


Wilhelmi  Malmesbiirieiiris  Liber  V. 

de  Pontificibus. 

c   . 

Trologus  Lihri  5^'  fFill.  Malmesh.  de  Tontificihus. 

HSf^^L^^  O  T I U  S  Anglm,  quaqua  verfum  porrigitur  Epilcop: 

^^^  i^^f  'bus,  circuitus,licutpoftlongaiTiperegrinationem  domum 

^  'rerertor,  ut    de  Beatiffimo  Patre   Aldelmo  pollicitum 

'exequar  meum.     Ad  quod  prp  viribus  implendum  non 

'  me  fbllicitat  dicendi  materia  uberior,  fcd   affedtus  in 

f^^y,  K^Xi^  *  Sandtum    quem  ipfe  meruit  propenfior.     Num  enim 

>7V7r^^^^^  *  par  efTet  ut  ei  negarem   vocis   meJe    pr^conium,   qui 

*  mihi  contulitpoft  Deum  quantulum  habeo  ingenium  ?  lUi  non  impende- 
'  rem  linguam,  cui  fi  necefte  elTet,  impenderem  vitam  ?  Atqui  nimium  a- 
'varus  eft,  qui  verborum  fiiorum  tenax  eft.  Quia  igitur  immaniter  de- 
'  viaretur  a  Juftitia,  fi  obumbraretur  fiientio,  fufcepi  vel  pauca  de  ipfi- 
'  us  vita  dicere,  quamvis  pro  iiifcitia  rerum,  nequaquam  valeo  voluntati 

*  fatisfacere.     Adeo,  prster    illud  quod  de   illo    Beda  in  geftis  Anglorum 

*  tangit,.  femper  infra  meritum  jacuit,  femper  defidia  civium  agente,  inho- 

*  norus  latuit.  Magnus  ilie  quidem  fcientise  gioria,  miraculorum  eminen- 
'  tia,  fed  nulla  qu^e  fuperfit  illuftratus  fcriptura.  Gaudeat  aliquis  fe  de 
-*  Aldelmi  miraculis  piura  legiffe,  quse  vivens  duntaxat  fecerit,  ad  me  pro- 

*  fcd:o  nihil  manavit :  niiiii,   quanquam  curiofiflimo,  acceflit   ftudio,   nifi 

*  qiiod  Artifex  manus  argenteo  &  perantiquo  impreffit  lcrinio,  Compegit 

*  ii^c  in  libellum  Abbas  Jbendonienjis  Favitius,  aatoritate  fua   nitens,  nec 

*  quicquam  prseterea  quod  di6ta  fua  firmaret  teftimoniorum  extrinfecus 
^  adducens.  Mihi  piacuit  diverfum  dicendi  genus,  ut  per  illa  gefta  quae 
'  a  fcriptis  Favitii  vacabant  introrfus  pergerem,  &  quseque  didta  idoneis 
'  teftibus,  velut  quibufdam    poftibus  ambirem.     Quis  enim  aiiter  crede- 

*  ret  geftis  tam  longe  a  noftra  memoria  remotis,  ut,  quod  fic  didrum  fit, 
*propter  ftyii  penuriam   fepuitis.     Superfunt  praeterea  plura  raeum,  Mo- 

*  nachi  fciiicet  Malmesburienjis,  expedtantia  officium,    qu^e  vir  iile  aut  ne- 

*  fcivit,  aut  dicere  fuperfedit.  Fuit  enim  ficut  non  ufquequaque  defpicabi- 
'  lis  eloquentise,  ita  in  his  duntaxat  propter  ignorantiam  linguai,   incuri- 

*  ofse  fcientise,  ut  pote  fub  Tufco  natus  aere.  iEqui  igitur  &  bbni  con- 
*fule,  Lector  mi,  ne  perfon^  mese  ol^fcuritas  pra;  Abbatis  dignitate  prse- 
'judicium  patiatur.  Quamvis,  fi  iionores  attenderis,  &  nos  aliquod  no- 
'  men  decufque  geffimus.  Quadripartito  itaque  ordine  Iisc  procedet  nar- 
'  ratio.  Primo,  ut  Sanftiffimi  viri  oftendam  genus  &  fcientiam :  fecundo, 
« qua;  Coenobia  fecerit,  quibus  priviiegiis  &  patrimoniis  hoc  noftrum  in- 

*  fignierit,  fubjiciam  ;  ubi  auditoris  patientiam  jam  hinc  ex  procemio  con- 
'  venio,  ne  aiienis  fcriptis  gravatus  effugiat.  Hic  enim  libellus  non  often- 
•tationem  eioquentiae,  fed  congeriem  fcientias  poilicetur:  ut  non  tamvi- 

*  ta  dicatur  Sand:i,  quam  vitas  ipfius  teftimonium,  cognitionis  inftrumen- 
'tum.     Tertio,  pauciffima  miracuia,    quse  juvenis   fecit,-  non  quod  plu- 

*  ra  non  fecerit,  fed  quod  ifta  tantum  dubietatis  fcrupulum  effugere  po- 
*tuerint,  non  omittam.  Quarto  feriem  temporum  poft  Beati  viri  obi- 
'tum,  quanta  potuero  veritate  deducam,  quanta  libertatis  naufragia  Ec- 
'  ciefia  noftra  pertulerit ;  quam  femper  profpere,  cum  videretur  oppref. 
'  fa  maxime,  per  patrocinium    Sandti  caput  contra   fortunam  extulerit. 

U  u  'At 


5^8  WlLHELMl     MaLME  SBUR  lENSIS 

'  At  me  quidem  his  enarrandis  imparem  non  nefcio :  Sed  Spiritus  Sandli 
*dud:u,  qui  jam  carbafa  non  fegniter  implefle  videtur,  ultro  hujus  im- 
'menfitatem  pelagi  fecurus  vehvolabo. 

IGitur  Aldelmus  Saxonum  onnnAm  profapia,familiaquehaud  dubie  nobi- 
iiflima,  morum  generofitate,  vicit  ingenuitatem  linese.  Favitius  zWviixt 
ad  nomen,  ut  diceretur  Aldelmus,  quafi  Senex  Almus ;  fed  ego,  fi  ludis  incer- 
tis  occupationes  legentis  furari  liceret,  dicerem  longe  aliter  interpretatione 
detorta,  quod  Aldelmus,  interpretetur  Galearjtus.  Sic  enim  deberet  fcribi  no- 
men  fuum,h,  htera  interpofita,  ipfe  Sandus  m^vologo  anigmatumixiornm. 
perfpicue  innuit.  Convenit  interpretationi  vita  viri,  quod  Galea  falutis  ca- 
putproteUus,  emeritamque  &  cedere  hofti  nefciam  Chrijii  militiam  edod:us, 
opimam  de  Diabolo  lauream  erexit.  Ferunt  quidam,  incertum  unde  id  af- 
fumpferint,  fuiffe  nepotem  Ince  Regis  Weji-Saxonum,  ex  fratre  K^nteri.  No- 
bis  pro  vero  arrogare  non  libuit,  quodvidetur  magis  opinioni  quadrare 
volatic^e,  quani  veritati  hiftorise.  Siquidem  ex  Chrorticis  conflat,  quod  Ina 
nullum  fratreni  prseter  Inigildum  habuerit,  qui  paucis  ante  ipfum  annis  de- 
ceflit.  Poffem  6c  illud  objicere,  quod  ^/(^/'f /«««j'  non  minor  quam  feptuagena- 
rius  decedens,  Inam  plus  1 8  annis  fuperflitem  rehquerit,  idemque  Rex,  poft 
tot  annos,  viridi  adhucsevo  I{omam  iverit.  Convenit  ne  ut  patruus  juvenis 
feptuagenarium  nepotem  haberet,  qui  de  fratre  minoris  setatis  natus  fuifTet. 
Veruntamen,  quod  difcrepat  ponatur  in  medio,  &  dicatur  quod  caret  am- 
biguo.  Qui  enim  legit  manualem  lihrum  Regis  Elfredi,  reperiet  Kenterum 
Beati  Aldhelmi  patrem,  non  fuiffe  Regis  /?;<p  germanum,  fed  ardiiffimane-'' 
ceffitudine  confanguineum.  Quod  autem  Saxonici  generis  fuerit  ipfe,  in 
Epiflola,  quam  Cellano  cuidam  mifit,  his  edocet  verbis. 

'  Miror  quod  me  tantillum  homunculum  de  femofb  &  florigero  Fran- 
'  corum  Rure,  veftrae  Fraternitatis  induftria  interpellat,  Saxonicce  prolis 
'  profapia  genitum,  &  flib  ArUoo  axe  teneris  infentiae  cunabulis.  Parens 
ergo,  qui  pro  confcientia  nobihtatis  nihil  abjed:um  faperet,  non  degene- 
ris  Magiftri  fcholse  tradidit  filium  primis  imbuendum  elementis,  fed  A- 
driano  Abbati  Sandti  Augujlini,  quem  in  arcam  fcientise  ftetiffe,  qui  An- 
glorum  gejia  peiiegit,  intelligit.  Cumque  jam  maiufculus  a  Cantia  in  Weji- 
Saxones  remeaffet,  Religionis  habitum  in  Meldunenji  accepit  Ccenobio. 
Id  quidam,  qui  alio  nomine  vocatur  Meildulf,  natione  Scotus,  eruditione 
Philofbphus,  profeffione  Monachus  fecerat.  Ibi  Greecis  &  Latinis  eru- 
ditus  literis,  brevi  mirandus  ipfis  enituit  magiftris.  Qui  cum  natali  fblovo- 
luntarie  carens  illuc  deveniffet,  nemoris  amoenitate,  quod  tunc  temporisim- 
menfum  eo  loci  fuccreverat  captus,  Eremeticam  exercuit.  Deficientibuf^ 
que  necefTanis,  fcholares  in  difcipulatum  accepit,  ut  eorum  iiberalitate  te- 
nuitatem  vi(Stus  corrigeret.  llli,  procedente  tempore,  Magiftri  fcquaces 
ex  Scholaribus  Monachi  effedti,  in  conventum  non  exiguum  coaluere. 
Horum  exeraplo  &  confortio  ^/^e//w«j-infbrmatus  ad  ftudium,  liberales  ar- 
tes  plenitudini  fcientise  adjecit.  Quas  ut  medullitus  combiberet,  iteruni 
Cantice  ftuduit  ad  pedes  Adriani,  qui  effet  fons  literarum,  rivus  artium,  do- 
nec  valetudine  cogente  repedaret  domura, 

Didiorum    tenorem  confequantur  teftimonia,   ne  fides   auditorum  fit 
tenera.     Quod  infantem   Adrianus  erudierit ,  ipfe  in  Epijiola  ad  eundem 

*  fic  dicit,  '  Reverendiffimo  Patri,  mexque  rudis  infantise  venerando  Prse- 
'  ceptori  Adriano  Aldelmus  vernaculus  familia;  Chrijii  &  veftrs  pietatis 
'  fupplex  Alumnus,  Salutem  &c,  Quod  a  puero  in  Meldunenji  Ccenobio 
fuent  &  altus  &  docStus,  Lutherius  Epifcopus  infinuat  in  privileglo  quo 
eidem  Aldelmo  Abbatiam  dedit.  *  Ego  Lutherius  gratia  Dei  Epifcopus  ro- 
'  gatus  fum  ab  Abbatibus  ut  terram  illam,  cui  inditum  eft  vocabulura 
'  Maldulfsburg  Aldelmo  Presbytero  ad  degendam  regulariter  vitam  confer- 

*  re  largirique  dignarer.     In  quo,  videlicet,  loco  a  priraseyo  infantiae  flore, 

'atque 


LlB.    V.    De    PONTIFICIBITS 

'atque  ab  ipfb  tyrocinio  rudimentorum  liberalibus  literaruni  fttidiis  eru- 
'ditus,  &  in  gremio  Sandt^matrisEcclefise  nutritus  vitam  duxit.  Quod 
*Meldum  Ccenobium    illud  conftruxit,   Sergius  Papa  in   privilegib  quod 

*  eidem  Aldelmo  dedit,    [oi1:endit.]  Pofcente  ^   nobis   Religione  tua,   ut 

*  dujfioris  noftri  Apoftolorum  principis  vice*  Britannicorum  Apoftolorum 

*  Vetri  &  ?auli,  quod  Melduni  religiofe  memorias  {Meildulf]  condidit,  quod 
*&  nune  Meldunefburge  vocatur,  fi  tum  in  Provincia  Septonia,  quod  tuam  Re- 

*  ligionem  provide  difpenfare  cognovimus,  Apoftolicis  privilegis   robore- 

*  mus,  pi2E  petitioni  favorem  tribuimus. 

Quod  iterum  Cantice  ftuduerit,  fed  pro  valetudine  difcefTerit,  idem  in  Epi- 
ftola  ad  eundem  Adrianum,  Fateor,  mi  charijjtme,  quem  gratia  purx  diWtiionjs 
ampleUor,poftquamafociaUcontubernioveJlro,  ante  triennium  circiter,  difcedens,h 
Cnatia. fequeftrabar,quod  noftraparvitas  haSlenus  ad  confortium  veftrum  ardenti  defi- 
derioflagrabat.  ^uod  ^jamdudum  cogitarem,  quemadmodum  in  votis  efi  adimplens 
perficere,  ftrerumratioactemporumvicijfitudopateretur,  ^mfime  diverfa  impedi" 
mentorum  obJlacularetardarent,prcefertimque  corporece  fragilitatis  valetudine  me- 
dullitus  tabentia  membracoquente  nonfinerer,  qua  quondam,  dumpoft  prima  elemen- 
ta  iterum  apud  vos  effem,  domum  redire  coaHus  fum.  Vlanum,  ut  arbitror,fa- 
Uum  efi  his  tejHmoniis,quod  liberalium  artium  compos  fuerit,  quitanti  contubernalis 
co7ifortio  frtdtus  fit.  Nec  ipfe  fane  fufragio  laudumfuarum  defuit,  ubi  dixit,  Se 
primum  omnium  fuis  gentis  hominum  fuijfe,  qui  adfcientiam  Metrorum  prcefumpfit 
ingenium,  impuUt  animum,  Ifta  enim  funt  ejus  verba  in  calce  libri  quem  fecit 
de  Schematibus.  Hxc,  inquit,  de  Metrorum  generibus  ^  Schematibus,pro  utiUtate 
ingenii  mei  habes  mukum  laborioje,  nefcio  fi  fruUuofe  colle^a,  quamyis  mihi  coTiftiiis 
fim  Uludme  VirgiUanum  pofie  jaUare^ 

Vrimus  ego  in  patriam  mecum  modo  vita  fuperfit, 
Aldelmus  rediens  deducam  vertice  mufas, 

Literis  itaque  ad  plenum  inftrudtus,  nativse  quoque  linguse  nonneglige- 

bat  carmina,  adeo  ut,  tefte  libro  Elfredi,   de  quo  fiiperius  dixi,  nulla  in- 

quam  setate  par  ei  fuerit  quifquam  Poefin  Anglicam  poffe  facere,  tantum  com- 

ponere,  eadem  appofite  vel  canerevel  dicere.     DeniquecommemoratiJ/- 

fredus  carmen  triviale,  quod  adhuc  vulgo  candritatur  Aldelmum  fecifTe,  ad- 

jiciens  caufam  qua  probet   rationabiliter,  tantum  virum  his  qu^  videan- 

tur  firivola,   inftituiffe  populum  eo  tempore  femibarbarnm,    parum  divi- 

nis   fermonibus  intentum,   ftatim  cantatis  Miffis,  curfitare  fblitum ;  ideo 

Sandtum  virum  fuper  pontem  qui  rura  &  urbem  continuat,  abeuntibusfe 

oppofuifTe  obicem,  quafi  artem  cantandi  profeffum.     Eo  plus  quam  femel 

fa(3:o,  plebis  favorem,  &  concurfiim  emeritum.     Hoccommento  fenfim  in- 

ter  ludicra,  verbis  fcripturam  infertis,  cives   ad  fanitatem  reduxiffe,  qui 

fi  fevere  &  cum  excommunicatione  agendum  putaffet,  profedto  profecif- 

fet  nihil.     Prseconio    itaque  nobilis  dodtrins  favorabihs,  quantum  habe- 

retur  judicio  funt  Epiftolse  Amicorum  ad  eum  miffse.     Taceo  de  Compa- 

triotis  qui  certatim  ad  eum  fcripta  fua  emittebant,  ejus  judicii  cenfiiram 

fubitura.     Praeterea  Scotos  tunc  maxime  do(5tos,  qui  idem  fecifTe  nofcun- 

tur,  quorum   aliquos  non  obfcurae  literaturae  nominare  pofFem,  maxime 

Artivilum  Regis  Scotict  filium.     Hic,  quicquid  hterarise  artis  elaborabat, 

quod  non  adeo  exile  erat,  Aldelmi  committebat  arbitrio,  utperfedii  inge- 

nii  lima    eraderetur  fcabredo    Scotica.     Ex  ipfo  Francorum  firiu  ad  eum 

caufa  dodtrinse  veniebatur,  ut  hsec  Epiftola  palam  feeiet. 

Domino  leUricibus  dicato  ftudiis,  melUfluifque  ornato  lucubratiunculis,  Aldel- 
mo  Archimandritte,  Saxonum  mirifice  reperienti  in  oris,  quod  nonnuUi  eum  labori- 
bus  &  fudoribus  in  aUeno  aere  vix  lucrantur,  CeUanus  in  Hibernenfi  infula  na- 
tus,  in  extremo  Francorum  Umitis  latens  angulo  exul,  famofce  colonice  Chrifti  ex- 
tremum  ^  vile  mancipium,  in  tota  i^  tuta  Trinitdtem,  Salutem.     Et  poft  pauca, 

U  u  *  §iuaji 


33«;, 


l 


54-0  WlLHELMi   M  ALMESBURIENSIS 

0uafi  pennigerO  volatii  ad  nojlree  paupertatis  actejjit  aures  vejiree  Latinitatis 
panegyricus  rumor,  quem  agilium  LeSlorum  non  horrejcunt  auditus,  Jive  Jannarit 
amurcali  impojiura  natus  propter  Alhurneum  diUricis  ^marm  decorem,  Et  Ji 
te  prcefentem  mn  meruimus  audire;  tuos  tamen  bona  lance  conJiruUos  legimusfa- 
Jios  diverjorum  deliciis  Jlorum  depiSios,  Jed  Ji  peregrini  trijie  rejicis  corculum,pau- 
cos  tranjmitte  Jermunculos  illius  pulcherrima  labice  tus,  de  cujus  fonte  puriffimo 
dulces  multorum  pojfunt  reficere  mentes,  ad  locum  ubi  Dominus  Turjeus  in  San- 
^o  ^  integro  paujat  corpore.  Huic  Epiftolse  quam  liberaliter  refponderit, 
atteftatur  iUa,  cujus  particula  hic  nuper  appofita  dedit  documentum,  Al- 
delmum  ex  Saxomco  genere  ortum. 

Cseterum  non  eft  narratu  fecile  quam  efficax  fuerit  exhortando  amicos, 
&  difcipulos,  illos  ut  illsefam  fidem  amicisexhiberent,  iftosut  teneros  an- 
nos  ad  unguem  Divinse  prseceptionis  ducerent,  fingularum  tamen  moni- 
tionum  hic  ponentur  indicula.  Cum  Wilfridus  Epifcopus,  de  quo  non 
pauca  in  tertio  libro  dixi,  exul  ageretur,  multi  fuorum  Abbatis  fortunse  le- 
quentes  rotam,  ad  inimicorum  favorem  devolvi  meditabantur,  quorum  jufti- 
tiae  Aldelmus  difEdens,  &  amico  venerabili  metuens,  his  verbis  labentes  ni- 
tebatur  erigere.  Pofl:  prsefiitionem  enim  congruam,  Nuper,  inquit,  furi- 
bunda  tempejiatis  perturbatio,  ficut  experimento  didicijiis,  fundamenta  Ecclefite, 
ficut  quodam  immenfo  terrie  motu  concujfit  s  cujus  Jirepitus  per  diverja  terrarum 
Jpatia  velut  t07iitruali  fragore  longe  lateque  percrepuit.  Et  idcirco,  vos  vifcera- 
les  contribulos  Jlexis  genuum  poplitibus  Jubnixa  expofco  prece,  nequaquam  hujus 
perturbationis  jirophaJcandaUi{ari,  ne  quijquam  vejirum  mentis  Jegnitiei  fide  tor- 
pefcat,  etiamfi  rerum  necejfitas  exigat,  cum  Prcefule  proprio  pontificatus  apice  pri- 
vato,  tellure  paterna  propelli,  &  quemlibet  oporteat  latorum  regnorum  tranfmari- 
na  aggredi  rura.  ^uis  enim,  qucejo,  tam  durus  atroxve  labor  exifiens,  ab  illo 
vos  antifiite  Jeparans  arceat,  qui  vos  ab  ipjo  tyrocinio  rudimentorum,  G?  a  primce- 
va  tenercz  cetatis  infantia  ufque  adultcB  pubertatis  florem  nutriendo,  docendo,  ca- 
Jiigando,  provexit  pietate,  (3  quafi  nutrix  gerula  dileUos  extenfis  ulnarum  finibtis 
refociUans  ;  fic  Charitatis  gremio  fotos  clementer  amplexus  efi.  Perpendite,  qucefoy 
creaturarum  ordinem,  eijque  divinitus  infitam  naturam,  quatenus  ex  minimarum 
rerum  coKatione  injkxibilem  converjationis  formam  Chrifto  juvante^capiatis,  quo- 
modo  examina  apum,  calejcente  calitus  caumate,  ex  alveariis  neUare  Jragrantibus 
certatim  emergant,  i3  earum  autore  linquente  brumalia  manfionum  receptacula, 
denjarum  cavernarum  cohortes  rapido  volatu  ad  cethera  glomerante,  exceptis  dun- 
taxat  antiquarum  fedium  fervatricibus,  ad  propagationem  fobolis  futurce  reliBis, 
inquam,  mirabilius  diUu  J{ex  earum  Jpijfis  Jodalium  agminibus  vallatus,  cum  hy- 
berna  caftra  gregatim  egreditur,  ^  cara  ftipitum  robora  rimatur,  fi  pulveru- 
lento  Jabuloms  afpergine  prcepeditus,Jeu  repentinis  imbribus  cataraUa  Olympi  gut- 
tatim  rorantibus  retardatus  fuerit,  &  ad  gratam  cratem,  fedemque  prtjiinamre- 
vertatur,  omnis  protinus  exercitus  conjueta  vejiibula  perrumpens,  prijca  cellarum 
claujira  gratulabundus  ingreditur,  Et  poft  aha.  Si  ergo  taliter  creatura  carens, 
{ratione~\  quamvitanatura  indita  abjque  legibusjcriptis gubernat,reciprocistempo- 
rum  JucceJJiomhus  ,duUons prceceptoparet,  refpondete,  rogo,  utrum  horrendce  abomina- 
tioms  infamia  fint  exprobrandi,  qui  concejfa  feptijormis  fpiritus  gratiaprcediti, 
devotce  JubjeBionis  formam  ritu  phrenetico  frangunt.  Cur  autem  diverfarum  re- 
rum  ratiocinationes  conglobans  ad  infiiganda  veftri  peUoris  prcecordia,  ftridente  ca~ 
lamo  percurram,  Audite,  Ecce  feculares  divince  fcientice  extorres,  fi  devotum  Do- 
minum,  quem  in  profperitate  ddexerunt,  cefiante  felicitatis  opulentia,  S?  ingruente 
calamitatis  adverfitate,  deferuerint,  fecura  dulcis  patrice  otia  exulantis  diu  pref 
furce  prcetukrint.  Nonne  execrabilis  cachinni  ridiculo,  (3  gannaturce  ftrepitu  ab 
omnibus  ducuntur  ?  §}utd  ergo  de  vobis  dicetur,  fi  Pontificem  qui  vos  nutrivit  G? 
extulit,  in  exilio  folum  dimiferitis  ?  ^c.  Exemplo  firmiffims  in  amicum  in- 
tegritatis  pofito,  fequetur  prseclara  Difcipuh  admonitio.     DileUiffimo  miht 

■    filio  e?  fimul  difcipulo  Adilvs^aldo,  Aldehnus  extremus  fervorum   Dei,  falutem. 

'     §iuemadmodum  te  viva  voce  aliquoties  de  aliquihus  admnere  curavi,  ita  &  nunc 

abfentem 


LlB.    V.       De     PoNTlFICIBUS 

abfentsm  paterna,  fecundum  Deum,  autoritate  fretils,  literis  exhortari  non  piget, 
Hoc  enim  ideo  agmiuj,  quod  cbaritas  Chrifti,  Jicut  ait  ^pojiolus,  urget  nos. 
Itaque  fili  mi  charifftme,  licet  adolefcens  <etate  exijiis,  vanijfimis  tamen  obleUa- 
mentis  hujus  mundi  nequaquam  te  nimium  fuhjicias,  fve  in  quotidiarlis  potationi' 
bus  £?  conviviis  ufu  frequentiore  ac  prolixiore  inhonejie  Juperjluis,  five  in  equi' 
tandi  vagatione  culpabiU,feum  qmbuflibet,  corporeee  deleUationis  voluptatibus  exer- 
cendis.  Memento  femper  quid  fcnptum  eji,  Adolefcentia  &  Voluptas  vanajunt, 
amori  quoque  vehementioripecunite,  &  omni  fecularis  gloria  Deo  femper  odibilija- 
Rantite  nequaquam  ultra  modum  infervias,  illius  Jenteritite  reminfcens .  Quid 
prodeji  iiomim  fi  totum  mimdum  lucretur,  animce  verofuce  dijpendio.  Filius  enim 
Ijominis  venturus  eji  ingloriajua,  &  SanUorum  Angelorum  &c.  Sedmulto  magis, 
mi  amantijjime,  vel  leBionibus  divinis,  vel  orationibus  Jacris  Jemper  invigila.  Si 
quid  vero  prieterea  Jecularium  literarum  nojce  laboras  s  ea  tantummodo  cauja  id 
facias,  ut  quoniam  in  lege  divina,  vel  omnis,  vel  pene  omnis  verborum  textus 
artis  omnino  ratione  Grammaticee  confjlit,  tanto  ejujdem  eloquii  divini  projundij- 
Jimos  atque  facratijfmos  Je?i(us  Jaciiius  legendo  intelligas,  quanto  illius  rationis 
qua  contegitur  dJiverfJftmas  regulas  plenius  didiceris.  Ante  hanc  autem  Epifto- 
lam  jugiter  inter  cceteros  quos  legis  libros  habere  non  omittas,  ut,  vi^.  ejus  letlione, 
crebemma  de  /ns  qua  in  eafcripta  funt  implendis  mea  vicepojfis  admoneri,  Vale. 

At  utinam  hiec  ledio  Monachoruni,  qui  fe  Aldelmi  difcipulos  profitenturj 

conferat  compendio,proficiat  commodo.  Ut  tandem  defpe<5tis  illecebris  San- 

d:itatis  &  do(5trin£  ejus  innitantur  veftigiis.  Nam  proculdubio  nunquam  ejus 

evellerentur  initituta,  nifi  tranfgrederemur  ejus  mandata.     Sed  quia  in  eum 

deliquimus,  merito  ple(Stimur.     Ipfe  interea,  quafi  nefciat,  tacet,  diffimulatj 

quafi  non  videat,  dum  nos  volutamur  in  periculis,  dum  privilegia  f  ua  deri- 

dentur  a  feditiolis,  dum  calcantur  a  tyrannis.    Sed  revertamur  vel  fero  ad  cor, 

ut  famulos  fuos  multis  jam  periculis  jadtatos  oculo  pietatis  refpiciat,  finu  cle- 

mentiae  recolligat.     Veruntamen,  ut  narrationem  repetam,  fummum  culmen 

laudibus  ejus  literaturse  impofuit  Beda,  qui  &  pro  vicinia  temporis,rem  ut  erat 

nofcere,  &  pro  veritatis  ftudio  mentiri  noUet.     Qin  poft  numerationem  ali- 

quorum  librorum  ejus  fiibintulit,  Scripfit,  inquit,  G?  alia  nonnulla,  utpote  vir  un- 

decufique  doRifJmus.   Nam  ^  Jermone  nitidus,  &  Scripturarum  tam  Ecclejiajiicarum 

quam  Jecularium  erat  eruditione  mirandus.     Poteftne  quicquam  hac  laude  fiab- 

limius  dici?  Poftremo,  ipfum  eundem  teftem  citabo,  quod  licet  omnibus  ar- 

tibus  ftadium  nunquam  abnuerit,  quibus  tamen  potiffimum  apud  Cantiarri 

iterata  manfione ftudens animum  impenderit.     Sicenim  inEpiftola  zAHed- 

^«ffzantecefTorem  fuum,  laborem  exequitur  proprium,  commendat  exerci- 

tium.     Fateor,  BeatiJJlme  Pr^Jiil,  me  dudum  decrevijje,ji  temporum  volutans  vicif- 

Jitudo  pateretur,  vicinam  optati  Natalis  Domini  folennitatem,  ibidem  in  conjortio 

fratrum  tripudians  celebrare,  &  poftmodum  vitce  comite  vejtree  Charitatis prajentia 

frui.     Sed  quia  diverjis  impedimentorum  objiaculis  tardati,  quemadmodum  lator 

pnejentium  vtva  voce  promulgabit,  illud  perjicere  nequivimus.     Idcirco  dificultati 

veniam,precor,impendite.     Neque  enimparva  temporum  intervalla  in  hoc  leUionis 

fluiioprotelanda  Junt,  ei  duntaxat,  qui  Jagacitate  legendi  Juccenjus  legum  Roma- 

norumyMrfl  meduUitus  rimabitur ,^  cunBa  Jurijconfultorum.  fecreta  imis  prcecordiis 

fcrutabitur.     Et  quodbis  multoperplexitis  eji  centena  Jcilicet  'M.etrorum  generape- 

dejtri  regula  dijcernere,  &  mujica  cantilence  modulamina  reUo  Syllabarum  tramite 

lujirare.     Cujus  reijiudiojis  leUoribus  tanto  inextricabilior  objcuritas  prcetenditur^ 

quanto  rarior  doHorum  numerojitas  reperitur ;  Jed  de  his  prolixo  ambitu  verborum 

difputare,  epijiolans  angujlia  minime  Jinit,  quo  modo,  videlicet,  ipjius  Metricce  artis 

ciandeJHna  inflrumenta,  Hteris,  JyUabis,pedwus,poeticisfiguris,  verfihus,  tonis,  tem- 

poribus  conglom.erantur.     Voeticaquoque  Jeptenx  divifionis  dijciplina,  hoc  efl  Ace- 

phalos,  procilos  cum  ceeteris  qualiter  varietur  j  qui  verjus  Monojchemi,  qui  Pentaf- 

cbemi,  qui  Decajchemi,certapedummenjura  terminentur ;  ^ quaratione  CataleUici^ 

vel  BrachycataleFtici,  Jeu  HypercataleUici  Verjus  Jagaci  argumentatione  eolligan- 

tur.     Hcec,  ut  reor,  ^  his  Jimilia  brevi  temporis  interchpedine  apprehendi  nequa- 

U  u  3  quam 


g  +  I 


5gp  WlLHELMI      MALMESBURIENSIS 

qudm  pyjfunt.  De  ratione  vero  calculationis  quid  commemorandum,  cum  tantie 
fupputationis  imminens  defperatio  colla  mentis  opprefferit,  ut  omnem  prtsteritum 
leilionis  laborem  parvi penderem,  cujus  me  pridemfecreta  cubicula  noffe  credideramy 
&  ut  fententia  Beati  Hieronymi,  dum  Je  occafio  ehtulit,  utar-,  qui  mihi  prius  vi- 
debatur  fciolusy  rurfus  ccepi  effe  difcipulus,  Sic  quod  tandemfuperna  gratia  fretus, 
difficillimarerum  argumenta  (3  calculi  fupputdtiones ,  quaspartes  numeri  appellant,  le- 
Uionis  infiantia  reperi.  Vorro  de  Z^diaco,  ^  iz  Signorum  qute  vertigine  cmli  vol- 
vuntur  ratione  ideo  tacendum  arbitror,ne  ars  opaca^  profunda,  quie  longa  expla- 
nandarum  rerum  ratione  indiget,Jiviliinterpretationis  ferie  propalata  fuerit,  in- 
fametur  ^  vilefcat  i  prcsfertim  cum  Aflrologix  artis  peritia,  &  perpkxa  Horo- 
fcopi  computatio  elucubrata  doRoris  indagatione  egeat. 

Talium  artium  voluptate  repletus  ipfe  quoque  ex  facratiffimo  pedtoris 
penu  bonse  frugis  libellos  edidit,  ne  nunquam  thefauros  tamdiu  congregatos 
recluderet,  ne  nihil  unquam  ex  auditis  reponeret.  Et  primum  quidem 
ingenii  periculum  dedit  in  libro  quem  ad  Britones  ut  ad  verum  Pafcha 
reverterentur  fecit,  cujus  dodirinam  nefcio  quod  infortunium  ufibus  no- 
ftris  invidit,  gaudio  fubtraxit.  Eft  &  liber  ejus  de  Virginum  laude  rhetorico 
compadtuslepore,  inquo  virginitatisgloriam  prius  prsedicat,  &poftea,  non 
difficilem  effe,  per  SantStorum  coelibatum  exemplificat.  Ejufdem  materise 
verfibus  heroicis  fecit  alterum,  cui  adjunxit  tertiam  seque  verfificum,  de 
pugna  8  principalium  Vitiorum.  Exftat  &  codex  ejus  non  ignobilis  de  £e- 
nigmatibus,  Poetse  Symphotii  xmulus,  loo  titulis  &  verfibus  mille  diftincffcus, 
utriufque  operis  prasfationem  verfibus  recurrentibus  ingeniofe  intexuit ;  ut 
in  illa  de  Virginum  laude,  fingulse  iftius  verfiis  literse 


Metrica  tyrones  nunc  promant  Carmina  cafios. 


Singulos  verfus  praefationis  a  capite  ad  finem  inchoarent,  esdemque  per 
numerum  verfuum  retroadias  eundem  verfum  effingerent.  Porro  in  illo 
de  senigmatibus  aliter  conjundtus  eft,  ut  hic  verfus 

Aldhelmus  cecinit  millenis  verjibus  Odas. 

Primas  &  ultimas  fingulorum  inprooemio  verfuum  titeras  &  inchoaretfic 
terminaret,  ambafque  extremitates  eafdem  faceret,  oftenditque  in  his  vir  ve- 
teris  literaturas  ludum  fimul  &  artificium,  dum  res  incuriofas  comitaretur 
facundum  &  vigens  eloquium.  Prsetereaad  quendam  Alfridum  Regem  Nor- 
thumbrorum,  probe,  ut  Beda  narrat,  literis  dodtum  edidit  librum,  hasc  conti- 
nentem  capitula,  Defeptenarii  numeri  dignitate,  colled:a  ex  veteris  &  novi  Te- 
ftamenti  floribus  &  difciplinis  Philofbphorum,Z)c  admonitione  fraternce  chari- 
tatis,  de,  infenfibilium  rerum  natura,  qu2e  fecundum  metaphoram  fermocinari 
figurantur.  De  pedum  regulis,  De  Metaplafmo,  De  Synahpha,  De  fcanfwne  & 
Eclipfi  verfuum,  De  Metro  alterna  Interogatio  &  ^efponfio.  Compofuit  &  E- 
pifiolas  multas,  quarum  plures  non  exftant ;  partem  quarundam  quas  habe- 
mus,  antecefforum  noftrorum  detruncavit  incuria.  Sermones  ejus  minus 
infundunt  hilaritatis  quam  vellent  ii,  qui  rerum  incuriofi  verba  trutinant, 
judices  importuni,  qui  nefciunt  quod  fecundum  mores  gentium,  varientur 
modi  did:aminum.  Denique  Greeci  involute,  l^mani  fplendide,  Angli  pom« 
patice  didtare  fblent.  Id  in  omnibus  antiquis  chartis  eft  animadvertere, 
quantum  quibufdam  verbis  abftrufis  &  ex  Greeco  petitis  deled:entur.  Mo- 
deratius  tamen  fe  agit  Aldelmus,  nec  nifi  perraro  &  neceffario  verba  ponit 
exotica.  AUegat  Catholicos  fenfus  fermo  facundus,  &  violentiffimas  affer- 
tiones  exornat  color  Rhetoricus.  Quem  fi  perfedte  legeris,  &  ex  acumine 
Grtecum  putabis,  &  ex  nitore  J{omanum  jurabis,  &  ex  pompa  Anglum  in- 
telliges. 

SeCT.    2% 


LlB.     V.     De    PoNTIFieiBUS 

Sect.  2'.  Prima  propofiri  portione  utcunque  farcita,  lecundani  aggre-» 
diar^  qux  poUicetur  ollendere,  qux  Monafteria  Sand:us  Aldelmus  feceritj 
quibuique  privilegiis  inlignierit,  &  prardiis  ditaverit.  Cujus  erit  iacilisab- 
Iblutio,  quia  labore  alieno  lumma  negotii  conficietur.  Libet  igitur  noftris 
verbis  priElibare  neceffaiiia,  rapere  occafionem  operis  accelerandi,  &  fic  fb- 
lutiore  cura  in  aliorum  icnptis  fpatiari,  Ex  fuperius  igitur  didtis  poteft  in- 
telligi,  quod  i\/f/7rt'«//^Monaflerium  Mi??7^a?2f«/e,  quodnunc  corruptior  stas 
Malmeiberiam  nuncupat,  cedificaverit,  vel  potius  inchoaverit.  Tanta  enim 
ibi  neceflariorum  penuria  erat,  ut  inhabitantes  segre  quotidianum  vidlum  ex- 
pedirent.  Sed  correxit  nobilitas  Aldelmi  vidtualium  inopiam,  ut  fermo  pro- 
gredieus  edocebit.  Parva  ibi  admodum  bafilica  paucis,  ante  hoc  tempus,  an- 
nis  vifebatur,  quani  A/e/'7(T'«//^ziffi!  sedificafTe  antiquitas  (incertum  fi  fabulatur) 
fertur  fecitle,  h.  auguftiorem  ecclefiam  in  honoreniDominiSalvatoris,  &  pri- 
morum  Apoftolorum  Tetn  &  Vauli.  Quod  autem  in  hac  Ecclefia  caput  lo- 
ci,  &  Monachorum  congregatio  fuerit  ex  antiquo,  chartarum  quas  fubjiciam 
autoritas  commendat  fidem,  arguit  incredulitatem.  Et  quia  tunc  moris 
erat, ut  in  novarum  Ecclefiarum  dedicatione,  ad  honorem  Sponfi  cceleftis,'- 
&  Ecclefise  matris,  aliquod  honorificum  Epigramma  poner^tur  j  vir  SandtuS 
in  honorem  Apoftolorum  hoc  cecinit  Epithalamium.  ; 

Hic  celehranda  rudis  florefcit  gloria  tetnpli, 
Lympida  qua  facri  Jignat  vexilla  triumphi, 
Hic  Pfitrus  ^  Paulus,  tenebroji  lumina  mundi, 
Trcecipui  patres,  populi  qui  frana  gubernant, 
Carminibus  crebris  alma  celebrantur  in  aula. 
;  Claviger  0  cceli  portam  qui  pandis  in  cethra. 

Candtda  qui  meritis  recludis * . . . . 

Exaudi  clemem  populorum  vota  precantum, 
Marcida  qui  riguis  humeUant  imbrihus  ora. 
Sufcipe  fingultus  commiffa  piacla  gementum, 
^i  prece  flagranti  torrent  peccamina,  morum. 
^pndam  Saule  ferox,  nunc  depofta  feritate, 
Agne  Dei  mitts  mutato  nomine  Paule, 
Voctbus  orantum  nunc  aures  pa?ide  henignas ; 
Et  tutor  tremulus  cum  Petro  porrige  dextram. 

Sacra  frequentantes lumina  luflrant. 

^uatenus  fcelerum  celer  indulgentia  detur 
Larga  de  pietate  fluens,  &  fonte  fuperno 
Dignis  qui  nunquam  populis  torrefcit  in  cevum. 

Eecit&  aliud  Coenobium  juxta  fluvium  qui  vocatur  From,  ficut  in  privile- 
gio,quod  Sergius  Papa  utrifque  Monafteriis  conceflit,  legitur ;  ftat  ibi  adhuc, 
&  vicit  diuturnitate  fua  tot  fecula.  Ecclefia  ab  eo  in  honorem  S^n&^xjohan- 
nis  Baptijice  conftrudla,  necnon  &  apud  Bradeforde  tertium  ab  eo  Monafterium 
inftrudium,  crebra  fevit  opinio,  quam  confirmare  videtur  nomen  vill«  in  le- 
rie  privilegii,  quod  jam  Epifcopus  Monafteriis  fuis  dedit  appofitum,  &  anti- 
quis  icripturse  lineamentis  effigiatum.  Et  eft  ad  hunc  diem  Ecclefiola  quam 
ad  nomen  beatiffimi  Laurentii  feciffe  praedicatur,  fed  enim  utraque  Monafte- 
ria  From  &  Bradeforde  in  morem  mortalium  semulantia,  in  nihilum  defecere  i 
reftat  tamen  nomen  inane,veruntamen  utrum  tantarum  sedium  deftrudtio  im- 
putanda  fit  Danorum  infanis  prseliis ,  an  Anglorum  rapacibus  cuneis,  non  facile 
difcreverim,  fblum  Meldunenfe,  idemque  Malmefherietife  viget  adhuc  habita- 
torum  frequentia,  habitaculorum  decore.  Quod  pietatem  San(5ti  difpenfa- 
re,  qui  fe  corpufque  fuum  ibidcm  devovit,  arbitror,  ut  tot  evaderet  serum- 
nas,  tot  calamitates  duret,  umbramque  tenuem  jampridem  amifTiE  liberta- 
tis  fufpiret.     Quapropter  qus  cseteris    deftru(^is  prsedia  illic  ab  eo  col- 

lats 


w 


^4+  WlLHELMI    MaLMESBURIENSIS 

latalatamreparareruinam,  noftram  etiam  penitus  elfugere  notitiam.  Hu- 
ic  vero  quantum  terrarum  adjecerit  didiuris,  illud  privilegium  occurrit  pri- 
mo  apponendum,  quod  eidem  Aldelmo  WeJifaxonumzntx^QS  Lutherim  concef^ 
lit,  quem  pra;monentibus  virtutum  fucceffibus  in  altum  nitentem  conipica- 
tuSjibidem  eum  in  Presbyterum,  poftea  in  Abbaten^erexit,  locique  iilius  pol^ 
feffionem,  qui  fui  juris  elTet,  in  Abbatis  ditionem  hoc  fcripto  tranfduxit. 
"Soletplerumquecontingereut  Autumnali  torrido  facefcant  caumate  bru- 
"  malia  faevientium  ventorum  flabra  reciprocis  alternatim  curfibus  fucce- 
*'  dant,  quibus  procella  peiagi  caerula  ,  enoimefque  Oceani  gurgites  hincat- 
"  que  iUinc  quatiuntur,  quatenusnavigio  errante,  nuUus  abfque  difcrimini- 
*'bus  navigans  furibundo  flamine  carbafa  rumpente  transfretet  ,•  Ita  nimi- 
*'rum  proftrata  mundi  pompulenta  gloria,  jamque  appropinquante  ejuf^ 
"  dem  termino  flu(5tuantes  fecuh  turbines  incumbere,  experimento  eviden- 
*'  ti  videntur,  ut  revera  &  abfque  ullo  ancipiti  fcrupulo,  illa  Domini  prsefag- 
"  mina  noftris  tandem  temporibus  cpmprobentur  impleri ,  quibus  ita  coe- 
*'kftia  oracula  efFatus  eft,  videte  ficulneam  &  o.  a.  &c.  Porro  inter  has 
"  turbulentas  feculi  tempeftates,  Scripturarum  fledtenda  funt  gubernacula, 
"totiufque  navigii  armatura  atque  inftrumenta  paranda,  quatenus  garrulo 
"  Syrenarum  carmine  fpreto,  ratis  redlo  curfu  ad  portum  patrias  profpere 
"  perducatur.  Quapropter,  ego  Lutherius,  gratia  Dei  Epifcopus  Pontifica- 
"  tus  Saxonici  gubernacula  regens,  rogatus  fum  ab  Abbatibus,  qui  fub  jure 
"J^arochise  noftrs  Ccenobiaii  Monachorum  agmini  pr^effe  nofcuntur 
''Paftorah  fbllicitudine,  ut  terram  illam  cui  vocabulum  eft  inditum  Mal- 
'■'  dumesburge  Aldhelmo  Presbytero  ad  degendam  regulariter  vitam  confer- 
*'  re  largirique  d.ignarer.  In  quo,  w':^.  loco  a  primo  «vo  infantias  atque 
"  ab  ipfo  tyrocinio  rudimentorum  liberalibus  literarum  ftudiis  eruditus,  & 
"■  in  gremio  Sandrse  Matris  Ecclefiai  nutritus,  vitam  duxit.  Et  ob  hoc  po- 
"tiffimum  hanc  petitionem  fraterna  charitas  fuggerere  videtur.  Qu,apro- 
"  pter  prsedidtorum  Abbatum  precibus  annuens,  ipfum  locum  de  quo  fupra 
"  mentionem  fecimus,  tam  fibi  quam  fiiis  fuccefforibus  normam  San^tas  re- 
"  gulse  Solerti  devotione  fequentibus,  fraterna  petitione  coadius  ultroneus 
"  impendo,  quatenus  in  futuram  pofteritatem  remoto  omnium  difceptatio- 
"num  ingruentium  conflidlu,  quiete  continua  &  pace  perpetua  Domino 
"  famulari  iine  impedimento  valeant ;  fed  ne  forte  contentionis  occafio  de- 
"  inceps  contingat,  hac  rationis  conditione  interpofita  confirmo,  ut  nulius 
"  fuccedentium  domum  Epifcoporum  feu  Regum  hanc  noftrae  Donationis 
^'  chartulam,  tyrannica  fi^etus  poteftate  violenter  invadat,  afferens  pertina- 
"citer  quod  de  jure  poteftatis  Epifcopatus  ablatum,  fequeftratumque  fu- 
"  iife  videtur.  Et  ideo  fciendum  eft  &  contra  aemulos  promulgandum, 
"multo  magis  me  commodum  augmentumque  pontificale  Ecclefias  addi- 
"  diffe,  quam  per  vim  abftraxiife.  Poftremo,  ut  firmior  praedid:»  largitio- 
'Lnis  donatio  jugiter  manfura  fit,  praedidos  Abbates  propriis manibus  fub- 
*'fcribere  juffimus.  Quod  fi  quis  h^ec  fcripta  &  difinita  &  decreta  noftra 
"  irrita  facere  nitetur,  fciat  fe  ante  tribunai  Chrijii  rationem  redditurum. 
"  A(5tum  publicejuxtaflumen5a/<3fo«  viiKal.  Septembris,  anno  Incarnatio- 
*'  nis  ChnJH  dclxxv. 

Abbas  ergo  conftitutus  monachos  ad  votum  inducere,  famaminbonam 
urgere,  Dei  pras  omnibus  gioriam  velle.  Cumque  induftriae  Abbatis  fa- 
vor  concurreret  Pontificis,  tunc  res  Monaflerii  in  immenfiim  augeri,  cur- 
rebatur  ad  Aldelmum  totis  femitis,  iis  vit^  fand^imoniam,  illis  literarum 
fcientiam  defiderantibus.  Erat  enim,  quamvis  ut  diximus  eruditione  mul- 
tipiex,  tamenreligione  affabilis  &  fimplex,  qui  adverfantes  obtineret  dicen- 
di  fulmine,  difcentes  mulceret  nedareo  docendi  flumine,  ad  utrofque  ex 
ejus  ore  flueret  falfi  leporis  oratio,  ut  effet  in  fingulis  mirabilis,  5{inom- 
nibus  fingularis.  Eo  fadtum  eft  ut  Reges  &  Comites  Mereiorum  &  Weji- 
Saxonum,  religione  viri  quam  nobilitas  commendabat  illedii,  plura  loca  con- 

ferrent. 


LiB.  V.     De    Pontificibus.  ^4.5- 

ftrreiit.  Quorum  primus,  ut  accepimus,  Kenfrithus  Comes  Merciorum  Regii 
affinis  fanguinis ,  vir  corpore,  ieculo,  mente  militans  Deo,  x  caflatos  in 
Wdecun  Aldhelmo  Abbati  dedit  his  verbis.  "  Fortuna  iallentis  feculi  pro- 
"cax  non  latteo  immarcefcibilium  liliorum  candore  amabilis,  ied  fellita 
"evitand^e  corruptionis  amaritudine  odibilis,  filios  in  valle  lachrymarum 
♦'foetentes  carnis  ridibus  venenolis  mordaciter  dilacerat,  qu«  quamvis  ar- 
"  ndendo  lit  in  felicibus  attred:abilis,  ^c/^^/w/it^zVz  tamen  ad  ima  rocy^i  infitus 
"  alti  fiibveniat  boantis  impudenter  eft  declivis.  Et  ideo  quia  ipfa  ruinofa 
"  carnaliter  dilabitur,  fiimmopere  feftinandum  efl  ad  amcena  indicibilis  Ijb- 
"  titise  arva,  ubi  Angelica  Hymnidicse  jubilationis  organa,  mellifluaque  ro- 
<'  farum  odoramina  a  bonis  beatifque  naribus  inseftimabiliter  dulcia  capiun- 
"tur,  fineque  calce  auribus  felicium  Iiauriuntur.  Cujus  amore  fbelicita- 
"  tis  illedtus  Ego  Kenfrithus  Comes  Merciorum,  quandam  telluris  particulam 
"  venerabili  Abbati  Aldhehno  fub  seftimatione  x  caffatorum  in  loco,  qui 
"  dicitur  Wdecun,  ad  ferviendum  Deo  &  Sandto  Petro  in  perpetuum,  jus 
"  largitus  fum  cum  confenfu  Domini  mei  Ethelredi  Regis ,  Anno  ab  In- 
"carnatione  Domini  dclxxx.  Indid;ione  Secunda. 

Datum  pra^cellentiflimi  Comitis  ftimulavit  &  provexit  munificentiam 
Regis,  ut  ipfe  fequenti  anno  conferret  prredia  duo,  confinnaretque  fcri- 
pto  uno,  quod  eft  hujufinodi.  Tn  nomine  Domini  nojiri  Jefu  Chrifti 
Salvatoris,  nihil  intuUmus,  ut  Apofiolicum  confirmat  oraculum,  in  hunc  mundum^ 
nec  aiifsrre  quid  pofifumus.  Idcirco  terrenis  ac  cadutis  ceterna  ac  manfura  mercan- 
da  funt.  ^uapropter  Ego  Ethelredus  ]^x  Merciorum  rogatus  a  patricio  meo 
ac  propinquo  Kenfiitho,  pro  remedio  animce,  ac  pro  oratione  fratrum  in  Mel- 
dulfesburge  Deo  Servientium,  xxx  cajfatos  ab  occidentali  parte  Stratse  public^e, 
CS^  non  longe  in  alio  loco  xyprope  Tettam  Monafierium  Aldelmo  Abbati  c^  Suc- 
cefforibus  ejus  in  libertatem  terrenarum  fervitutum  perpetuahter  hbenter  largitus 
fum.  Et  hanc  donationem  meam,  facra  Crucis  fignaculo  propria  manu  confirma- 
vi ,  ^  favorabihum  virorum  claro  confenfu  corroboravi  ,  ut  nuUa  pofi  obi- 
tum  nofirum  regalis  audacia,  nec  Jecularis  dignitas  decretum  nojtrum  confringere 
attemptet.  Siquis  vero  hanc  donationem  augere  &  ampUficare  voluerit,  augeat  Do' 
minm  partem  ejtcs  in  hbro  vitx,  ^od  fi  quis  Tyrannica  potefiate  fretus  deme- 
re  fategerit,  fciat  coram  Chrifto,  novemque  Angelorum  ordinibus  rationem  red- 
diturum.  Scripta  efl  autem  hac  Chirographi  chartula  anno  ab  Incarnatione  Domini 
TiCLy.^iXi.  IndiUioneix.  Ejufdem  Regis  fuit  nepos  exir^treWlferio  Berth- 
Tpaldus  nomine,  de  quo  in  geftis  Wttfridi  antiftitis  fupra  dixi :  non  qui- 
dem  Rex  poteftate,  fed  fub-regulus  in  quadam  regni  parte.  Hic  amore 
Dei  du(Stus,  Sexto  Atdelmo  dedit  hoc  nbbile  munus.     '  Ea  quse  fecundum 

•  timorem  &  amorem  Domini  religiofa  largitionis  devotione  diffiniuntur, 
'  quamvis  fblus  fermo  fulficeret,  promulgare ;  tamen  pro  incerta  fiiturorum 
'temporum   conditione.     Scriptis  publicis  &  documentorum  geftis    fmit 

•  confirmanda.     Quapropter,   '  Ego  Berthvoatdus,  regnante  Domino   Rege, 

•  pro  remedjo  animse  mea;  &  indulgentiam  commiflbrum  criminum,  ali- 
'  quam  terram  conferre  largirique  Aldelmo  Abbati  decrevi,  id  eft  illam  de 

•  orientali  parte  fluminis  quod  appellatur  Temys,  juxta  vadum  cujus  voca- 

•  bulum  eft  Summerforde,  xxxx  cafTatos,  ea  fcilicet  ditfinitione,  ut  omni  fer- 
'  vituti  fecularium  poteftatum  portio  terr^e  illius  perpetualiter  fit  libera,  ad 
'  ferviendum  neceflitatibus  Monachorum  Deo  fervientium,  in  Monafterio 

'  '  quod  vocatur  Maldumesburge.  Et  ut  firmius  ac  tenacius  ha^c  donatio  mea 
'roboretur,  pr^icellentiflimum  Monarcham  Ethelredum  ad  teftimonium  afci- 
'vimusRegem,  cujus  confenfu  &  confirmatione  hsec  munificentia  adta  eft. 

*  Si  quis  contra  hanc  donationem  venire  tentaverit,  aut  tyrannica  fretus  po- 
'  teftate  invaferit,  fciat  fe  in  tremendo  cundtorum  examinecoram  Chrifiora.- 
'tionem  redditurum.     Adtum  publice  in  Synodo  juxta  vadum  5r^^r</(?, 

*  menfe  Julio,  xxx  die  menfis  ejufdem.  Indidtione  xiii.  Anno  ab  Incar- 
'natiofne  Domini  DCLXxxvi.     Subfcripferunt  his  tribus.     Theodotus  Arctn- 

X  X  ^  epijcopus 


II 


94^^  GuLiELMus  Malmesburiensis 

'  epifcopusy  Ethehedus  Rex  Merciorum,  Berthwaldus  Sub-regulus,E^nfrithus  Patrt- 
'  cius,  Sexwlfus  Licbfeld.  &  Bofel  Wigorniee  Epifcopi.  Eodeni  tempore  j^nt- 
'■vpinus  Rex  Weji-Saxonum,  morbo  &  lenio  gravis,  CedvaUam  Regii  gene- 
ris  juvenem  Succeflbrem  decreverat.  Is  ergo  quamvis  nec  adhuc  Rex,  nec 
Chriftianus,  fpe  tanien  Regnum  anticipabat,  baptifmum  credulitate  ambi- 
ebat.  Quapropter  fic  Regem  fe  dici  gaudebat,  &  multa  Monafteriis  cir- 
cumquaque  largiens,  liberaliter  huic  providit  Ccenobio,  licut  hoc  enite- 
fcit   Scripto.  ' 

In  nomine  Dei  nofiri  Jefu  Chrijii.  Omnia  quce  videntur  temporalia  funt,  G? 
quce  non  videntur  eeterna  funt.  Et  iterum  luhrica  feculi  fragilitas  oJienditur,uhi 
per  eujidem  Apojiolum  dicitur.  Nihil intulimtis  in  hunc  mundum,  nec  auferre  ali- 
quid  pojfumits.  Jdcirco  caducis  ^  terrenis  teterna  ccelefiis  Infulie  corona  compa- 
randaeji.  §^amobrem,  £^o  Cedwalla,  regnante  Domino,  I{ex,  aliquam  terratn 
pro  aniw.ce  mece  remedio ,  &  indu/gentia  piaculorum  meorum,  conferre  ac  donare 
Ahbati  Aldelmo  decreveram,  id  eji,  ex  utraque  parte  Sylva,  cwjus  vocahulum  eji 
Cemele,  de  Orientali  parte  termini  Jiratarum  ujque  famofum  amnem  qui  dicitur 
Temis,  cxl  manentes,  ^  in  alio  loco  ubi  conjunguntur  duo  fiumina  Aven  ^  Wi- 
teo,  ^  Ijoc  maxime  adpifcationemfrui.  Ita  ergo  firmiter  G?  immobiliter  hceclar- 
gitio  in  futuram  progeniem  permaneat,  ut  nullus  frangere  hujus  donationis  prtvi- 
legium  prcefumat.  Si  quu  vero  contra  hanc  munificentiam  tyrannica  potejlate  in- 
flatus  venire  tentaverit,  fciat  obfiaculum  irce  Dei  incurrere,  &  in  ultimo  examine 
coram  Chrifto  S>  Angelis  epis  rationem  reddere.  Scripta  autem  eji  hcec  munifi- 
eentia  indiBione prima,Anno  ab  Incarnatione  Domini  dclxxxviii.  menfe  Augufio, 
quartadecima  I\alendar.  Septembrium  die  feliciter. 

Partem  harum  terrarum  eodem  anno  commutavit  a  quodam  Baldredo  pro 
aliis  qu£e  videbantur  &  uberiores  redditu ,  viciniores  additu.  Enimvero 
nefcio  quo  eventu,  Cedvallce  munere  rato  viventis,  commutatio  poft  aliquot 
annos  irrita  fuit.     Eft  ergo  htec  commutationis  chartula.     '  In  nomine  Do- 

*  mini  noftri  &  Salvatoris  Jefu  Clmfti,  Ego  Baldred  ahquam  terram  Aldelmo 

*  Abbati  impendere  decrevi,  id  eft,  juxta  flumen  Avena,  &  circa  fyivam  quie 

*  vocatur  Stercanlei,  &  K^ebbanburge,  centum  manentes,  &  ab  eo  centum  caf^ 
*fatos  pro  vicefufcepi,  ideft,  ex  plaga  Orientalis  fylvse,  cujus  vocabulum 

-     *eft  5ra(5?o«,  &  hoc  cum  confilio  &  confirmatione  I^nttviniKegis,  &  omni- 
?  um  Principum  ac  Senatorum  ejus  roboratum  eft.     Si  quis  contra  hsec  venire 

*  tentaverit ;  fciat  fe  ante  tribunal  Chrijii  Judicis,  &  coram  Sandtis  Angelis 
*ratJonemredditurum.     Scripta  eft  autem  hsec  donatio,  imo  vicaria  com- 

*  mutatio   menfe   Augufto,  Indidtione   i\  Anno  ab   Incarnatione  Chrifti 

*  DCLXxXviii.  Subfcripferunt  his  duabus  chartis  Hedda  Epifcopus  Wintonien- 
'fis,  K^ntvoinus  Rex ,  Cifi ,  Cenred  pater  Inee  poftea  Regis.  Cedwal- 
he.  Regis  poft  K^ntrvinum  induftriam  in  feculo,  pietatem  in  Deo  video,  quo- 
modo  poft  triumphatos  hoftes  regno  poffefro  I\omam  iverit,  ibique  bapti- 
zatus  fupremum  arbitrium  feliciter  incurrerit ,  Beda  commemoravit  la- 
tius,  nos  in  regum  hifloria  perftrinximus.  Eo  igitur  'B^mam  eunte,  Reg- 
nuni  per  Inam  novatum.  Ina  fuit  fbrtitudinis  uriicum  fpecimen,  pruden- 
tise  fimulachrum,  religione  parem  nefcias,  indicio  funt  bella  qu«  profli- 
gavit,  teftimonio  Monafteria  quse  conftruxit.  Has  animi  regalis  dotes  a- 
nimabat  ftimulis  monitionum  Pater  Adelmus,  cujus  ille  prsecepta  audiebat  ' 
humiliter,  fufcipiebat  granditer,  adimplebat  efficaciter.  Ejus  momtis  Gla- 
jionienfe  Monafterium,  ut  dixi  in  geftis  Regum  i".  fuit,  nec  parvi  pretii 
rura  Melduno  intulit,  liberalibus  fcriptis,  donativis  profequentibus,quorum 
iftud  unum  eft. 

In  nomine  Domini  Jefii  Chrifti  Salvatoris  noftri,  Ego  Ina,  domino  regnante, 
J^fAT  Saxonum,  cogititans  vitce  ceternce  prcemium,  verens  pcenas  inferni  perpetuaSj 
pro  remedio  animie  mece  &  relaxatione  criminum  meorum,  aliquam  terrce  particu- 
lam  donare  decrevi  venerabili  Aldelmo  Abbati,  ad  augmentum  Monafterii  fui 
quod  vocatur  Maldunesburge,  ideft  xlv  cafatos  iri  locis  ab  accolis  infra  nomi- 


L  I B.  V.       D  E    P  O  N  T  I  F  1  C  1  B  11  S.  ^^7 

atts,  id  efl  \  manmtes  in  loco  ^ui  diaturHefdim,  (3  ubirivuItn^ijuivocatltrCbti'- 

lubuftia,  oritar.  xx  £^  in  alio  loco  jiixta  eundern  rivulum  i  &  juxta  laticem  qui 

vocatur  Redburna  x.     Et  hoc  aHum  efl  anno  cib  incarnatione   Chriili    dcci. 

IndiUione  xiv\  Subfcrifftt  Hedda  Epijcopus,  ^  Winberthus  Clericus  T^gis,  qui  G? 

hanc,  &  cateras  Cedvall^  donatio7ies  diUaverat,  quem  etiam  ut  fibi  apud  Ced- 

vallam  patronum  adfcijceret  bac  olim  epijtola  invitaverat.     Domino  Dominorum 

Domino  dileWflimo  Winbertho,    Aldehnus  fervns  fervorum  Dei,  in  Angulari 

duorum  Teflamentorum  lapide,  de  fummis  montium  vertiabns  abfciJ?o,  qui  Jlatuam 

quaterno  metallorum  genere  fabricatam,  quaterna  populorum  regna  fignantem  cru- 

ratenus,  aurato  captte,  opprejjit,  Salutem.     Gerulum  literarum.  ad  vejlra  Vietatis 

prtejentiam   dejiinavinms,   qui  vobls  viva  voce  de  cauja  nojirte  necejjitatis    immi- 

nenti  plenius  promulgabit.     Idefl,  de  terra  quamnoba  venerandus  Fatricius  Bal- 

di:edas  pofl/dendam,  accepto  pretio  obtulit,  prcecipue  pro  captura  pifcium  apto  & 

competenti  loco.      Et  idcirco  dum  in  noflri  l{egis  potejiate  data,  &  collata  efe  vi- 

detur,  obnixi  precamur,  ut  eandem  agri  partem  per  tue  Charitatis  patrocinium  ob- 

tinere  ^  habere  firmiter  valeamus,  ne  eadem  pojfejfone  per  violentiam  privati, 

quia  plerumque  Jujlitice  jura  vacillant,   fraudemur,  ^c.  Hsec  fiint  prccdia  qu^ 

Beatus  Abbas  inilantia  fua  Coenobio  indidit,   fitu  amoena,  amplitudine  ju- 

cunda,  vicinitate  opportuna  j  adeo  ut  quilibet  diluculo  de  Monafterio  exi- 

ens,  omnibus  facile  ipfb  die  circuitis,  adhuc  luce  profunda  domum  rede- 

at.     Et  quidem  poft  obitum  ejus  dederunt  aliqui  aliquaj  fed  prasdones 

abftulerunt   omnia  prseter  ifta,  licet  &  de  his  partem    vellicaverint.     Ita 

per  Aldhelmum  ad  quadringentos  &  eo  amphus  caflatos  excrevit  locus,  qui 

vix  ante  lx  habebat.     Tot  enim  caffatis  annumeratur,  quse  villa  nunc  Bro- 

thenberge,  appendens  loco,  qui  Coenobium  continet,  ruiricolarum  confuetu- 

dine  appellatur. 

S  E  c  T.  3 .  Nunc  quia  fecunda  expleta  pollicitatione  non  parum  promo- 
vimus,  &quafijam  medium  sequor  tenemus,  majoribus  opus  eft  viribus,  ut 
non  ingenii,  kd  Spiritus  San<5ti  adjuti  flatibus,  navem  ad  filentii  litus  im- 
pellamus.  Hlc  fane  Le(5toris  expedtationi  deero,  fi  quis  putat  me,  illa 
quse  inferam  Miracula  fcriptis  ex  antiquo  teftimoniis  probaturum ;  fed 
quamvis  illa  parte  deftituar,  fidem  tamen  veri  fecura  promiffione  aftrin- 
go.  Erunt  enim  ifta,  quae  illaturus  fiim  fola,  quse  favor  Univerfitatis  ex- 
lequitur,  jam  inde  ab  antiquis  duitus  temporibus.  Erunt  quse  commu- 
nis  provincialium  affenfus  defendit  per  continuas  fiicceffiones  ad  pofteros 
tranfitiifTas.  Inferuit  ea  diuturnitas  mentibus  hominum  vice  literarum,  ne 
deperirent  inutiiiter,  per  Sandrum  fadta  mirabiliter.  Non  ergo  videri 
debent  de  nihilo  quse  per  fiicciduas  generationes  ab  omni  prsedicantur  po- 
pulo  ?  Si  quis  vero  mihi  fuccenfendum  opinetur,  quod  non  vifa  fed  au- 
dita  fcribo,  pr^eclaros  patres,  illuftres  heroes  qui  fecerunt  idem,  Lucam  m 
Evangelio,  Gregorium  in  dialogo  in  jus  trahat,  in  eandem  accufationem 
vocet ;  quod  fi  protervum  jadicetur,  cur  mihi,  qusefb,  non  liceat  in  exi- 
guo,  quod  iliis  in  flimmo.''  Nec  vero  hsec  noftra  ita  fide  oculata  carent, 
cum  ea  fciinii  antiqui  argento  vidimus  imprefTa,  eo  genere  artificii  quod 
Anaglyphum  vocant.  Hac  igitur  fretus  venia,  agrefti  licet  fermone  coe- 
ptum  expediam,  attenuabit  impudentis  culpam  amorSan6ti,  utcuidifpli- 
cet  Eloquentia,  placeat  materia.  Poftquam  ergo  fadtus  eft  Monachus ,  fic 
eum  vitam  duxiffe  comperimus :  le(3:ionibus  frequenter,  orationibus  in- 
ftanter  incumbebat,  ut  ficut  ipfe  in  quadam  Epiftola  dixit,  legens  Deum 
loquentem  audiret,  orans  Deum  alloqueretur.  Tenuitate  ultronea  vicStua- 
lium  pafcens  animum,  nufquam  a  Monafterio,  nifi  necefTario  progrediens. 
Pecuniarum  minime  avidus ;  fi  quid  dabatur  in  uflis  congruos,  continuo 
annumerans.  Jam  vero  ut  vim  rebelli  corpori  confi'ingeret,  fbnti  qui  pro- 
ximus  monafterio  fe  humeros  tenus  immergebat.  Ibi  nec  glacialem  in  hye- 
nie  rigorem,  nec  jeftate  nebulas  ex  locis  paluftribus  halantes  curans,  no- 
d:es  durabat  inoffenfus,  finis  duntaxat  precanti  pfalterii,  terminum  impo- 

X  X  2  nebat 


54-8  WiLHELMi    Malmesburiensis 

iiebat  labori.  Fons  ille  de  nomine  Sandi  didtus  in  valle  Coenobii  lenibus 
icatebris  fluens,  &.  vifu  deledabilis  eft,  &  potu  luavis.  In  alia  parte  urbis 
fbns  Dafizei^  dicitur,  quia  in  eo  Dariiel  coeleftis  nod:ibus  ducebat  excu- 
bias,  qui  cum  Aldelmo  pontificales  accepit  infulas.  Inter  haec,  prasclaram 
hominis  confcientiam  defcribere  pene  verecundaretur  oratio,  nifi  efTet  in 
fadto  gloriofse  vidtorise  occafio,  fi  quando  enim  ftimulo  corporis  admo- 
neretur,  non  folum  illecebrse  denegabat  afFedium,  fed  alias  infblitum  re- 
portabat  triumphum.  Neque  tunc  confortium  feminarum  repudiabat,  ut 
C£eteri,  qui  ex  opportunitate  timent  prolabi.  Inio  vero  vel  aflidens  vel 
cubitans  aliquam  detinebat,  quoad  carnis  tepefcente  lubrico,  quieto  &  im- 
moto  difcederet  animo.  Derideri  fe  videt  Diabolus ,  cernens  adhasren- 
tem  feminam,  virumque  alias  avocato  animo  infiftentem  cantando  Pfal^ 
terio ,  valefaciebat  ille  mulieri  falvo  pudore ,  illaefa  caftitate ,  refidebat 
carnis  incommodum,  dolebat  nequam  fpiritus  de  fe  agitari  ludibrium. 
Afliftunt  veritati  didorum  meorum,  quantum  coelibatus  amorem  fove- 
rint  lihri  de  Virginitate  prseclari,  quibus  illius  honorem  definit,  pulchritu- 
dinem  ornat,  perfeverantiam  coronat,  Neque  enim  fas  eft  credi  San- 
d:um  virum  aliter  feciffe  quam  docuit,  aliter  vixiflTe  quam  dixit.  Et  ut 
aflertio  ifta  omnem  dubietatis  deprecetur  ofFenfam,  audi  quomodo  Di- 
fcipulum  monuerit,  ne  lafciva  poetarum  carmina  legat,  ne  meretricularum 
confbrtio  inhsreat,  ne  diledrarum  lenocinio  veftium  vigorem  mentis  e- 
feminet.  "  Domino  venerabiliter  diligendo  ,  &  deld:abiliter  venerando 
^'■Wilefrido  Aldelmus  vernaculus  fupplex  in  Chiflo  perennem  falutem.  Per- 
"latum  eft  raihi  rumigerulis  referentibus  de  veftr£e  charitatis  induftria, 
"  quod  tranfinarinum  iter,  gubernante  Domino,  capere,  fagacitate  legen- 
"di  fuccenfa  decreverit.  Et  idcirco,  vita  comite,  optatum  Hiberniee  ^oy:- 
"tum  tenens  facrofan<5ta  potiflimum  prseftgimina  refutatis  Philofopho- 
"rum  commentitiis  legito.  Abfurdum  enim  arbitror,  fpreta  rudis  ac  ve- 
"teris  inftrumenti  inextricabili  norma,  per  lubrica  dumofi  ruris  diverti- 
"  cuia,  imo  per  dyfcolos  Philofbphorum  anfradus  iter  carpere,  feu  certe 
'^opertisvitreorum  fontium  lympidis  laticibus  paluftres,  pontias,  lutulen- 
"  tafque  lymphas  fiticulofe  potare,  in  quibus  atra  bufbnum  turma  cater- 
*'  vatim  fcatet,  atque  garrulitas  ranarum  crepitans  coaxat.  Quidnam  ro- 
"  gitans,  qusefo,  orthodoxse  fidei  Sacramento  commodi  affert,  circa  teme- 
*'  ratum  fpurcse  Proferpince  inceftum,  quod  abhorret  fari,  enucleate  legendo, 
"  fcrutaridoque  fiidefcere,  aut  Hermio?ien  petulantem  Menelai  di  Helermio- 
"bolem,  quje,  ut  prifca  produnt  opufcula,  defpondebatur  pridem  jure  do- 
*'  tis  Orefto,  demumque  fententia  mutata,  Neoptolemo  nupfit,  ledtionis  prse- 
•^conio  venerari,  aut  Lupercorum  baccantium  antiftites  ritu  litantium.  Tri- 
*'  apo  parafitorum  heroico  ftylo  hiftorise  carraxare,  quse  ('altato  quondam 
"  fceptri  in  vertice  Chelydro  Hebrete  concionis  obtutibus  praefentato,  hoc 
*'  eft,  alma  mortis  morte  Stipiti  patibuli  afHxaj  fblo  tenus  diruta  evanuere. 
"  Porrotuarum  difciplinarum,  ceu  cervinis  arcuatis  poplitibus,  flexifque  fuf- 
"  fi"aginibus,  faculenta  fama  compulfus,  pofco,  ut  nequaquam  proftibula, 
*'lupanarum  nugas  in  quibus  pompulentae  proftitutse  delitefcunt,  lenoci- 
"  nante  luxu  adeas,  quae  obrizo  rutulante  perifcelidis,  armillaque  lacerto- 
"  rum  tereti,  utpote  phaleris  phalerati  curules  comuntur,  fed  magis  edito 
"  aulae  faftigio  fpreto,  quo  patricii  ac  prsetores  potiunturgurgitii,  humiii 
"receptaculo  contenta  tua  fraternitas  feliciter  fruatur,  nec  non  contrage- 
"iida  brumarum  flabra  e  climate  olim  Septentrionali  emergentia,  negle- 
"  (fto,  ut  decet  r/;r?y/«  difcipuium,  fucato  potius  aeftro,  lacerns  graciiis  a- 
"  midiu,  ac  maftrucse  tegmine  incompto  utatur.  Sanditas  ergo  morum 
proceffit  in  miraculorunlfrudium,  Etut  ad  eorum  tentamenta  veniretur, 
primum  ad  pietatem  &  emendationem  Bntonum  prodiit.  Nam  Britones 
qui  olim  totam  terram,  quam  nunc  Angliam  vocant,  poffedifTent,  tunc 
Anglii  famulabantur.     Hoc  illi    fliis  invitatoribus  oificii  impenderant,  ut 

occafionibus 


LlB.    V.        De    PoNTlFiciBUS. 

occafionibus  aucupatis,  quos  tutari  venerant  ledibus  antiquis  detrufbs,  in 
confragofa  &  faltuofa  loca  immitterent,  ubi  ignobiles&  femiferi  [vitam]  exi- 
gerent.  Quorum  illi  qui  North-Walli,  id  elt.  Aquilonales  Britones  dice- 
bantur,  parti  Weji-Saxoruwi  Regum  obvenerant.  Illi  quondam  confiietis 
fervitiis  feduli,  duni  nihil  afperum  retulere.  Sed  tunc  rebellionem  medi- 
tantes  Kentuimus  Rex  tam  anxia  ca^de  perdomuit,  ut  nihil  ulterius  fpera- 
reut.  Quare  &  ultima  malorum  acceffit  captivis  tributaria  fundiio,  ut 
qui  antea  vel  fbkm  umbram  palpantes  libertatis  nunc  jugum  fubjed:io- 
nis  palam  ingemifcerent.  Accedebat  miferis  error  facratse  credulitatis,  qui 
quafi  extra  orbem  pofiti,  fuis  potius  quam  'E^manis  obfecundarent  traditi- 
onibus.  Et  plura  quidem  alia  Cathohca,  fed  illud  potiffimum  abnuebant, 
ne  Pafchale  facrum  legitimo  die  celebrarent.  lUud  nec  univerfahs  Eccle- 
iia;  concordi  more  addutl:i,nec  beatiffimi  Auguflini  Cantuarienfis  Archiepifco- 
pi  admonitionibus  emendandum  rati ,  pertinacem  controverfiam  fovebant. 
Hinc  frequentes  Weft-Saxonum  conventus,  crebri  ccetus  coa<5ti  quid  efTet 
opus  fatto ,  ut  Britones  jam  denuo  converfi,  redtum  callem  Ecclefiaflica- 
rum  obfervationum  ingrederentur.  Sententia  per  pkires  dies  multo  ver- 
bovum  agmine  volutata  hunc  finem  habuit.  Non  vi  cogendos  Schijmaticos 
fed  rationibus  ducendos.  Quocirca  quicquid  eoruni  errores  difjicere,  quic- 
quid  eorum  pertinacise  obviare  poffet,  mitteretur  in  hteras,  quarum  illi 
rationibus  creduii  animum  corrigent.  Id  quominus  fieret  nihil  obflare  , 
fi  Aldelmus  Abbas  fua  erroneos  admonitione  dignaretur,  ejus  convenire 
vitse  ut  vehtj  dodtrinae  ut  poffet  quemhbet  veterem  increduUtatis  nior- 
bum  avertere.  Ambitur  ergo  precibus  univerfbrum  vir  beatiffimus,ut  hunc 
laborem  impendat  Schifinaticorum  converfioni,  partias  laudi,  in  cundrorum 
in  commune  falutem.  Sufcepit  ille  munus,  quod  ex  fraternis  cordibus 
fuggerebat  charitas ;  nec  minor  fuit  perficiendi  efficacia  quam  fufcipien- 
di  obedientia,  fic  falfum  Pafcha  confutavit,  fic  verum  edocuit.  Condie- 
batur  fermo  proprius  Evangehcis  teftimoniis,  &  rationis  invidlse  fulmen, 
imber  afTertionum  paternarum  fequebatur.  Opus  ergo  fumma  iaude  per- 
fed:um  Britonihm  direxit,  Orationes  ad  Deum  adjiciens,  ut  quibus  verba 
impenderat,  pro  eis  vota  cumularet.  Hasc  eft  enim  genuina  Ecciefiaflici  di- 
fpenfatoris  induftria,  ut  ad  corrigendos  devios  nec  defit  in  ore  correptio, 
nec  dormitet  in  corde  oratio.  Nec  potuit  privari  efFedu  fandiffimi  viri 
,  labor,  quin  potius  laudabiiem  accipiens  finem  ad  veram  errantes  conver- 
tit  reiigionem.  Debent  ufque  liodie  Britanni  corrediionem  fiiam  Aldelmo-t 
quamuis  pro  infita  nequitia  &  virum  non  agnofcant,  &  voiumen  peffunde- 
derunt. 

Caput  Monafterii,  ut  dixi,  in  Sandli  Tetri  Ecciefia   erat;  veruntamen, 

lit  eft  animus  nobiiis  induftrise  operandi  ferias  ponere  nefcius ;  alteram 

in  ambitu  ejufdem  Coenobii  Ecciefiam  in  honorem  Genetricis  Dei  Mariie 

fecere  intendit.     Fecit  ergo  Ecciefiam,   eidemque  aiteram  contiguam  in 

honorem  Sandti  Michaelu,  cujus  nos  veftigia  vidimus.     Nam  lata  majoris 

Ecclefise  fabrica  celebris  6c   iliibata,  noftro  quoque  perftitit  sevo.     Vin- 

cens  decore  &  magnitudine  quicquid  ufquam  Ecclefiarum  antiquitus  fa6tum 

vifebatur  in  Anglia.     Ad  hoc  ergo  tempium  exquifitius  £edificandum,  pofl 

lapideum  tabulatum  fine  uila   parfimonia  fumpturum  ,  aggerebatur  copia 

lignorum,  impenfius  Sandto  Inftante,  quo  prono  famuiatu  piaceret  Domi- 

no.    Jamque  ad  contignationem  trabium  ventum  erat,  quae  magno  coem- 

ptse,  pro  longitudine  itineris,  evedtionisdifficuitatepretium  auxerant.  Om- 

lies  ad  unum  modum  fuccifse  fuerant,  prseter  unam  quae  brevitate  fiii  ar- 

tificum  peritiam  luferat,  feu  iiiorum  incuria,  feu  quod  libentius  credide- 

fim,  Divina  voluntate,  ut  SaniStitas   illuftris   enitefceret  viri.    Sero  ergo 

damnum  fuccifsc  arboris  operarii  animadvertentes,  primo,  inter  fe  muffi- 

tare,  poft  Aldelmo  in  notitiam  detulere ;  modefte  ipfe  iliorum  culpam  fe- 

rens,    nonmhil    tamen  pro  dilficultate  reparand»  materi»  movebatun 

X  X  3  Nihil 


?4S^ 


2^0  WlLHELMI    MaLMESBURIENSIS 

Nihil  enim   remedii  ex   fiiperfluo    providerat,    iterumque     iigna   deve- 
liere   labor  immenfus    videbatur ,     quare    humano      defperato   auxilio, 
fpem  Deo  contulit,  ex  compendio  rem  corrigere  meditatus ;  animabatur  er- 
go  miraculum  exhibere,  utpote  qui  multa  jam  virtutum  experimenta  cce- 
perat  occuhe  fane,  ne  favoris  aura  fandliffimos  confcientise  flores  decute- 
ret.     Itaque  lohun  motu  labiorum  orans,  &  brachiorum  levi  conamine  ni- 
tens,  decurtatam  trabem  aharum  longitudini  parem  fecit.   Continuoque,  ut 
miracuhim  diffimularet,  modeltia  convitiorum  artifices  invafit,  quod  eum  de 
trabis  damno  hififl^ent,  qu^e  nihil  minus  longitudine  aliarum  haberet.     Illi 
perpendiculo  appofito,  fignum  &  emendationem  experti  Isetum  erubuere, 
aiperitatemque  iermonum  non  alpernanter  ferentes,  vidtos  fe  virtute  Sandri 
diffimulantes,  gavifi  fiint,  funali  ergo  machina  cum  cseteris  in  tedtum  leva- 
ta  contignationem  explevit.     De  hac  trabe  majorum  noftrorum  fuit  verax 
relatio,quodnec  induobusincendiisquietotum  Coenobium  temporibus  £"/- 
fredi  &  Edrvardi  Regum  confumpferunt,  uUam  labem  tulerit,  donecannis  & 
carie  vida  delecit.     Jam  ergo  Monafterium  fiu'rexerat,  jam  adjundla  Beat£B 
^^/zWbafilicaclariusenitebat,  poteratque  videri,  &  dici  Alddmus  felix  tot 
Monachorum  patronus,  tot  pofleffionum  Dominus.     Sed  ille,  longe  porre- 
(Sto  prudentise  intuitu  ohm  otfuturis  occurrendum  arbitratus  ^omam  ire  ani- 
modeftinabat.     Caula  eundi  fuit,  ut  Monafteriis  fuis  Apoftolica  privilegia 
acquireret,  Mi?/(^a«f«^maxime,  quod  ab  antiftitis  Z-ez^i^^em  liberalitate  pro- 
fed:um,infuccefrorumcalumniasreciderepoterat.     Quasille,  ut  dixi,  pro- 
phetico  pra^Iagiens  oculo,  quahter  vel  depelleret,  vel  labelacflaret,  cogita- 
bat.      Communicato  propterea  cum   Rege  Wejt-Saxonum  Ina,   &  Ethel- 
redo  Merciorum,  confiho,  quorum  ut  gaudebat  amicitia,  &  eminebat  raunifi- 
centia,  illifque  a  fententia  non  difcedentibus,  7^o;w^«azw  cailem  ingrefrus  eft. 
Veruntamen  ut  licentius  neceffaria  componeret  in  prsedia  fui  juris  apud  Dor- 
fatenfem  pagum  abiit.  Ibi  dum  felicem  auram  operitur,  ecclefiam  fecit,  in  qua 
fociis  ad  necefFaria  occupatis,  ipfe  itum  &  reditum  fuum  Deo  commendaret. 
Ejus  domus  materios  adhuc  fuperftites  ccelo  patuI^E  le(!lo  vacant,  nifi  quod 
quiddam  fiiper  aitare  prominet,  quod  afbeditate  volucrum  facratum  iapidem 
tueatur.     Cseterum  nunquam  tanta  vis  imbrium  foris  in  circuitu  in^niat, 
quod  infira  Ecciefias  ambitum  vel  gutta  decidat.     Hoc  non  pro  miraculo  jam, 
fed  pro  confuetudine,  habent  paftores,  qui  in  campeftribus  vicinis  animali- 
um  cuftodise  curam  gerunt.     Quandocunque  enim  denfato  nubium  vellere 
nimbus  ruinam  minatur,  omnis  eo  agreftium  turba  curfu  fugam  glomerat,  in- 
fraque  materiam  Ecclefise  patentiaere  confiftens  nihil  pluvise  perfentifcit,non 
credere  amentis  eft,cum  ora  tot  experientium  obtundant  frontem  negantium. 
Quo  addudti  miraculo  proceres  provincise,  non  femel  tentarunt,  utdomui 
ie<aum  inducerent,  Sandto  voientes  officii  fui  exhibere  clientelam.     Sed  fru- 
ftra  fieri  experti  defiere,  intelligentes  Sandlo  piacere  proiudium  quo  fre- 
quens  exhiberet  miraculum,  copia  fignorum  eo  quotannis  ad  feftum  ejus  in- 
vitat  popuium,  frequentaturque  ibi,  &  munerum  obiatio  &  fanitatum  exhibi- 
tio,  quanta  nec  in  ioco  ubi  facratiffima  ejus  adorantur  offa,  Deo,  credo,  per 
hsec  innuente,  fatis  fuperque  flifficere  debere    Meldunenjibm  corporis  ejus 
gioriam,  modo  caeteris  non  invideant  virtutum  ejus  prsefentiam. 

At  vero,  ut  dicere  coeperam,  fuperatis  marinis  difcriminibus,  devidtifque 
longas  vi£edifficultatibus,venit  Romam.  Erat  tunc  temporis  Sergius  fum° 
m£  fedis  Epifcopus,  qui  viri  illuftris  adventum  ea  qua  decuit  humanitate, 
fufcepit,  peregrinationem  fbvit  Epifcopaiiter.  Excitabat  reverentiam  Pon- 
tificisin  Abbatem,quodvideretur  k  vit3e  ejus  reiigione  non  difcrepare  fci- 
entiam,  moribus  nondefidere  dodtrinam.  Aluit  bonse  famse  odorem  pro- 
pitia  Divinitas,  in  tanta  urbe  virtutum  laude  clientem  fublimans.  Eft  ^mte 
confiftorium ,  quod  L^^f ra«e«/^  vocant,  ubi  Conjtanti^ius  Impcraioi'  ex  palatio 
fuo  fecit  Apoftoiicis  pontificibus  Patriarchium.  Ibi  yildelmus cnm  Papa  ma= 
nens,  benignum  frequentabat  contubernium,  nullumque  diem  excipiebat, 

quo 


LlB.  V.       De    PoNTIFlClBUS. 

quo  Miflam  noii  cantaret  ,  quo  fblennis  ta:dium  peregrinationis  falleret, 
l)eo  ie  fuofque  commendaret.     Id  cum  quadam  die  pro  confuetudine  fecil- 
let ;  jam  milla  didra,  veilem,  quam  Ca/ulamyocam,  poft  terga  rejecit,  opina- 
tus  falfo  aliquem  quiexciperet  aitare,aliaslcil.  cogitatione  projedla,  &  ex- 
tafis  divin»  adliuc  plenus;  minifter  parum  providus  ad  aliam  altaris  partem 
neicio  quid  fcrutabatur.     Sed  enim  non  dormitat  neque  dormit  qui  cufto- 
dit  i/;W,qui,  celTante  hominis  induftria,  fua  prompfit  magnalia.     Confe- 
ftuii  enim  radius  folis  per  peripicuitatem  vitrese  feneltras  clarus  emicuit,  & 
caiula:  le  iubjiciens,  longiuicule  k  terra  fufpenfam  per  inane  portavit.    Quan- 
tus  tunc  ibi  popularis  clamor  fuerit,  quis  referat  ?  quia  viderent  famulo 
Chrifti  famulari  naturam  contranaturam,  merito,  ut  qui  Jemper  mentem 
librabat  in  xthera,  veftem  fufpenderet  in  aera,  6c  iHiiis  obfequio  Iblidaretur 
inane,  quia  omnia  terreftria  defpuens  utfluxa  6c  caduca,  fbia  inhiaret  ccele- 
ftia.  Hac  autem  veftis,  incertum  an  ab  Anglia  fecum  delata,  an  ibi  ad  tem- 
pus  commodata,  ha^tenus  apud  nos  habetur.     Servatur  ftudiofiflime  tant» 
virtutis  confcium  indumentum,  nihil  diligentise  prcetermittentibus  sedituis, 
ut  line  labe  pafcat  oculos  fucciduarum  generationum.     Eft  autem  fili  deli- 
catiflimi,  quod  conchyliorum  fucis  ebrium  rapuerit  colorem  coccineum, 
habentque  nigrae  rotulse  intra  fe  effigiatas  fpecies  pavonum  longitudinis  fpa- 
tiofs,  qua  docemur  procer^  ftaturse  Sand:um  fuiffe.  Idemque  ofTa  brachio- 
rum,  &  cxtera  qusevidere  meruimus,  proteftantur,  Aldelmum  quondam  ea 
excreviffe  habitudine,  qua  non  molem,  fed  dignam  proceritatem  corporis 
pofrumusdilflnire.  Morabatur  ille  J^mce,  continuabatque  Dominus  in  fa- 
mulo  virtutum  gratiam,  fubinde  caulas  exculpens  quibus  diled:um  fibi  ef- 
ferret.     Etintempore  res  accidit,  qua;  fecundie  virtutis  occafionem  dedit. 
In  unius  Apoftolici  Cubicularii  domo  puer  natus  recens  erat,  exieratque  & 
perftrepebatfamain  vuigus,  mulierculam,  qu«  religionem  profeffa  veftem 
mutaverat,  caput  velaverat,  peperilTe,  nec  patrem  exftare.    Nec  jam  dubia 
fufpicione,  fedpublicoclamore  Pontifexfceleris  arguebatur,  quod  ad  illum 
loemina  ventitare,  &  fecrecius  colloqui  diceretur,familiari  mortalium  miferia, 
ut  omnumi  ftatim  impetatur  odio,  qui  quolibet  iauciatur  infortunio.     Tunc 
ille  omnium  criminum  reus  dicitur,  &  qualibet  cruce  djgnus.     Sic  popula- 
ris  infania  laudabilem  Pontificem  flifpicionibus  urgebat,  infamabat  clamori- 
busvirum,quonemo  unquam  vel  literis  occupatior  &promptior,  vel  fide 
red:ior  &  probabilior,  vel  vita  fandtior  6c  perfed;ior  fuit,  faceret  omnia 
quse  fand:a,  diceret  quse  Catholica,  nec  ullius  terren^  poteftatis  metu  pre- 
meretur.     Denique  Imperatorem   ConjimtinopoUtanum   contra  fidem    Ca- 
tholicam  garrientem  palam  fententia  lata  condemnavit,  eodemque  dilcri- 
mine  proceres  confentaneos,   fi  non  refipifcerent  involuit.     Quantas  illc 
propter  hoc  epiftolas  fcripferit,  quantos  labores  pertulerit,  aliss  volentem 
fcireliteraidocent,  egoad^/rt?e/»z«w2recurro,  qui  Pontificis  injurise  compaf^ 
fus  ad  animam,  caufam  flud:uantem  quantis  potuit  facundi»  viribus  apud 
populum  egit.      Turpe  ejie  &  miferabile,  ut  ipfi  pontificem  fuum  fufpicione  crimi' 
numinceffant,  quidmomenti  apudBritannos,velahamgentem,  (iqua  ultra  Oceanum 
jacet,  habitaturus  fit  Vontifex  T{pmanus,  qui  a  fuis  impetatur  civibus.     Vofiremo^ 
verum  non  videri,  ut  talis peccatife  impediretvolutabro,  quitotifememinifetpra;- 
latummundo,  HiEC  cum  in  auras  effunderet,  nec  enim  popularis  tumultus  fe- 
mel  excitatus  leviter  leniri  poffet,  ille  pro  fandlitatis  confcientia  paulo  com- 
motior;  afferte,\nQ^\t,infantem,ut ore fuoVontificalem depeUat  injuriam.     Pro- 
inde  a  fatuis  fufpicionibus  difcedant,  in  gratiam  Antifiitis  redeant,  fe  quantum 
fua  intereffet,  pati  non  defuturum.     Did;um  excipere  nonnulli  cachinnis,  quod 
infolita  promittere,  indebita  prsfumere  advena  videretur.   Veruntamen,  in- 
£intem  allatum,  vix  dum  novem  a  matre  dierum,  baptifmi  lavacro  prius  inno- 
vavit,  fcifcitatus  eft  deinde  publice,  utrum  vulgi  opinio  conveniret  veritati 
depatre,     Tum  ut  videres  IJfz  gratiam  prsefentem,  pufiolus  invocemabfo- 
lutiilimam  conatus,  nodum  dubietatis  abrupit,  fandum  &  imraaculatum  Ser- 

gium 


111 


5^2  WlLHELMI      MalMESBURIENSIS 

^ium  efTe,  nunquam  illum  mulieri  communicaffe.  Plaudit  plebs  miraculo, 
innocens  Antilies  ovat  triumpho,  Aldelmi  meritum  extollat  Ronia,  repercuf- 
fufque  &  ingeminatus  l^etantium  clamor  ipfa  quatit  fydera.  Qui  tamen  ro- 
gatus  ut  falfum  patrem  infamia  exueret,  verum  cognitioni  populi  addi- 
ceret,  facere  refugit  prsefatus,  fuum  efTe  infontes  li  poffet  damno  eximeret, 
non  ut  fontes  morte  opprimeret.  Talibus  virtutum  indiciis  eximie  dele- 
diatus  Pontifex,  nondifficilem  fe  impetratu  exhibuit,  ut  Monafteriis  quibus 
rogabatur  elaborats  autoritatis  privilegium  indulgeret,  quod  hic  ex  inte- 
gro  apponam,  ut  omnem  ambiguitatis  evadat  fcrupulum,  quantis  fint  male- 
didtionibus  obnoxii,  quantarum  poenarum  fint  futuri  fervi,  qui  nunc  id  im- 
pune  fe  opinantur  temerare  &  tranfgredi. 

"  Sergius  fervus  Servorum  Dei  Aldelmo  Abbati  ejufque  SucceiToribus,  &  per 
"  vos  venerabili  veftro  Monaflerio.  Ea  quse  rehgiofse  converfationis  intui- 
"  tu  Monachis  fervis  Dei  pro  libera  vivendi  j&cultate  conferuntur,  non  pro 
"  illecebrarumiicentia,  fed  pro  fedulitate  bene  converfandi,  &:  divinis  fervi- 
"  tiis  feipfbs  proculdubio  mancipandi,  a  pr^fulibus  atque  cultoribus  Deo  de- 
"  cretse  Chriftianse  Religionis  indulgentur,  ut  nexum  humanse  conditionis 
*'exuti,  dum  ab  omni  munere  fecularium  fundtionum  efficiuntur  immunes, 
"ficut  profeflionis  eorum  regula  proteflatur,  Deo  penitus  vacent,  &  ejus 
"  folius  fi«t  imbuendi  fervitio,  pro  cujus  Majeftis  reverentia,  non  folum  ab 
"  oneribus  temporalium  ditionum  fint  liberi,  fed  etiam  amore  Religionis, 
"  maximo  honore  funt  digni.  Unde  pofcente  a  nobis  Religione  veftra,  ut 
"  autoris  noftri  Beati  Petri  Apoftolorum  Principis  vice,  cui  Creator  &  Re- 

X  "demptor  nofter  Dominus  Jefiis  Chrijius  claves  iigandi  atque  fblvendi,  in 
"  coeloatquein  terra  dignatus  eft  impertire ;  cujus  &  nos,  licet  imparesmi- 
"  nifterio  fungimur,  6c  Ecclefiam  ejus  Dei  dignatione  difponimus,  Monafte- 
"rium  Beatorum  Apoftolorum  Petri^  Pauli,  quod  Meldmii  religiofk  memo- 
*'ri2B  condidit,  quod  etiam  nunc  Me/^awej^a/^e  vocatur,  fitum  in  Provincia 
*'  Saxonia,  atque  illud  Monafterium,quod  in  honore  SanOii  jfohannis  Baptiftiz 
**  eft  in  eadem  provincia  pofitum,  juxta  fluvium  qui  vocatur  From,  quae  tuam 
*'  Religionem,  Deo  cooperante,  provide  difpenfare  multorum  veridica  re- 
*' latione  cognovimus,  Apoftolicis  privilegiis  roboremus,  pise  devotionis  fa- 
"cientesaffenflim,  hortamur  vos  in  Dei  laudibus  &  orationibus  ftudiofis, 
*'  atque  pervigiles  abftinentise,  caftimonise,  purificationi  tenaciter  inhasren- 
*'  tes,  hofpitalitatis  atque  humanitatis  officiis  deditos  ac  devotos  obedienti^ 
**  &  humilitatis  Chrifti  exiftere  vos  amatores,  circa  invicem  pia  charitate 
*'concordes,  mandatisfpiritualibus  &  Sand:orum  patrum  regulis  ferviendo 
*•  Apoftolicse  fidei  redtitudinem  illibate  fervare,  bonis  ftudiis  operam  dare, 

•  *•  humanitatem  peregrinis  &  egentibus  impendere,Ecclefiarum  Dei  prsefu- 
*'  libus  &  facerdotibus  venerationem  debitam  exhibere,  Deo  vacare,  fecula- 
*'  res  curas  &  quseftus  efFugere,  temperantiam  &  paupertatem  diiigere,  pfal- 
"  mis  &  hymnis  fpiritualibus,  atque  orationibus  affiduis  cum  Deo  colloqui- 
^'  um  inferere,  abftinentiam  tanquam  purificationem  corporis  in  cund:is  vi- 
**  tse  ftudiis  adhibere,  in  omnibus  Dei  mandatis  alterutros  excitare,  fbllici- 
"  tos  circa  fui  falutem  efTe,  &  proficientes  in  melius  jenmlari,  &  in  Dei 
*'  prsefidio  confidere,  immaculatos  vos  non  folum  a  cogitatione  carnali,  fed 
*'  etiam  ^  fermonibus  noxiis  &  cogitationibus  cuftodire,  ut  caftitas  atque  fb- 
"  brietas  corporis  fimul  £c  fpiritus  veftri  ante  Dei  oculos  luceat,  quatenus 
"'&  interiorhomogratia  virtutis  illuftretur, &  exterior  bonse  converfationis 
"  laudem  atque  opinionis  obtineat.  Quia  igitur  talibus  debetur  Pontificalis 
"  indulgentise  beneficium,  praefentibus  Apoftolicis privilegiis  pr^didia  vene- 
"  rabilia  Monafteria  decernimus  munienda,  quatenus  flibjurifdidiione  atque 
"  tuitione  ejufdem,cui&  nosdefervimus,  autoris  noftri  Beati  Petri  Apofto- 
"li,  &ejusquamdifpenfamusEccIefi2e,&nunc  fint,  &  in  perpetuum  perma- 
"neant,  ficuttua  Religio  petiit,  nuiliufque  alterius  juriidid:ioni  fint  fiibje- 
.    "  (5ta,  nec  quifquam  Epifcoporum  aut  Sacerdotum  aut  cujuflibet  Ecclefiaftici 

"ordinis 


i 


LlB.    V.     De    PONTIFICIBUS  ^^f^ 

"  ordinis  Cleiicus,  quoquo  tempore  fibi  in  ea  qualemcunque  jurifdid:ionem 
"  defendere,  aut  rufceptionem,  vel  quaelibet  munufculaj  a  religiofa  congre- 
"gatione  extorquere  vel  expofcere  prsfumat,  neque  in  eorum  Oratorio 
"  Epifcopalem  Cathedram  conftituerej  aut  Miffarum  folennia  ibidem  ge- 
**  rere,  praeter  ii  k  Religiofo  Abbate  &  congregatione  afcitus  advenerit. 
"Presbyterum  vero,  fineceffe  habuerint,  pro  Milfarum  Iblenniis  ibi  ordi- 
"  nari aut  Diaconum,^  reverendiffimo  Epifcopo,  qui  e  vicino  eft,  confecran- 
"  duin  expoftulent,  illia  duntaxat  quae  ad  facram  regulam  pertinent  fub  divino 
"  judicio  perquirente  &  abfque  muneris  datione  ordinante.  Si  autem  &  Reli- 
"  giofum  Abbatem  obire  contigerit,  &  ad  elediionem  alterius  fuerit  ventum, 
•'  illuni  quem  religiofa congregatio  fervorum  Dei  communi  confilio  elegerit, 
"  proraovendum  6  veftigio,  ut  non  detrimentum  Monachicse  converfationis 
"  difciplina  incurrat,  vel  res  Monafterii  Abbatis  privatione  depereant.  Prae- 
"fulquoque  quifimiliterinviciniofuerit,  ex  Apoftolici  Pontificis  autori- 
"  tate,  orationem  ei  Abbatus  attribuat.  Dum  hsec  ita  fint,  fi  quifque  Epif^ 
«'coporum,Presbyterorum,  vel  cujuflibet  Ecclefiaftici  ordinisClericus,five 
"etiam  Laicus,  cujufcunque  dignitatis  fuerit,  hsec^  nobis  fub  divino  judi- 
■  •'cioftatuta  tranfgredi,  vei  temerare  tentaverit,  reum  fe  noveritante  con- 
"  fpe(flum  Dei,  &  a  participatione  corporis  falutiferi  &  fanguinis  Domini 
"alieuum,condemnationem,quamyW/M//f«nW  affecutus eft,  affequatur,  & 
*•  ab  ejus  Apoftolorum  principe,  ut  Ananias  &  Sapphira  percellatur,  nifi  de 
•' incoepto  temerarise  prsefumptionis  poeniteat ;  vita  vero,  falus  &beatitu- 
"  do  perpetua  his  qui  hsec  conlervaverint,  &  confervari  mandaverint.  Bene 
"valete  diledtifHmiFratres. 

Paginse  hujufce  prasrogativa  jildelmus  triumphans,  fimulque  benedidione 

'JtttijiitUt  6c  facrarum  reliquiarum  pignoribus  fretus,  redeundi  domum  itef 

impiger  adoritur ;  devehens  fecum  multimoda  peregrinarum  mercium  pre- 

tia,  quae  patrias  nova  &  mirabili  inferret  copia.     Inter  qua^  fuit  Altare  ex 

fylendenti  marmore,  candido  colore,  fefquipedali  craflitudine,  quadrupe- 

dalilongitudine,  latitudinetrium  palmorum,labio  exeodem  lapidepromi- 

nenti  in  circuiru  pulchre  denfatum.  ^-Camelus,  ut  dicitur,  fquod  enim& 

nofbrae  regionis  animal  tantam  fuftineret  molem  ?)  ejufque  adAlpesbaju- 

lus  fuit,  &  inofFenib  tulit.    Ibi  Camelus,  feu  quodlibet  quadrupes,  nee  enim 

refert  quas  beftia  tulerit,  vel  injufti  falcis  injuria^vel  propter  prjerupta  vise  de- 

clivia  concidit,  ruina  jumentum  contrivit,  &  marmor  in  duas  partes  eflfregit ; 

utriufque  rei  danmum  fbciis  ingemifcentibus,  Sandrus  arcano  cordis  mur- 

mure  &  protenfa  benedidiione  dextrse  farcivit ;  animali  falutis  vigor  refu- 

fus,  quod  alacri  ftatim  fe  motu  excutiens,  in  pedes  conftitit.     Fradiura  la- 

pidis.qusenonredtalinea,  fed  quodam  anfradlu  diffiliens  crepuerat,  ftatim 

I  fe  in  fblidum  compegit.     Sed  ut  mirabilis  figni  memoria  non  obfblefceret, 

I  adhuc  cicatrix  fcifTurse  patet,  fanata  quidem  miraculo,  fed  curiofb  tamen  per- 

I  fpicuaoculo.     Recidit  moeftitia,  reiteratur  femita.     Ita  omni  comitatu  in- 

columiad  miare,  qubd  Galliam  Angliamque  difterminat,  venit.     Ibi  placide 

carbafum  exceptum,  poftfeliciter  enavigatum  pelagus,fecunda  Compatriota- 

rum  delideriis  fbrtuna  reftituit ;  venienti  occurfiim  eft,  ibique  magna  pompa 

I  longo  apparatu  falutantium.  Religiofbrum  alii  fuavi  cantu  mulcent  aera,  alii 

lignum  Domzm  prasferunt,  alii  odoris  thymiamatibus  vias  afficiunt.     Laico- 

rum  pars  pedibus  plaudunt  thoreas,  pars  diverfis  corporum  geftibus  internas 

panduntlsetitias.     Omnes  in  commune  Deum  laudant,  qui  lumen  Britamia 

(I  reduxit,  quod  jamdudum  peregrinantes  radios  per  illas  terras  porrexerat. 

Nec  feftus  Regius  Inam  &  Ethelredum,  illum  Wefi-Saxonum,  hunc  Merciorum 

trincipemjab  hac  excepit  Isetitia,  quippe  ubi  antiquo  viri  amori,  recens  ac- 

creverat  Apoftolicarum  falutationum   reverentia.     Magno  igitur   gaudio, 

&pron2e  reverentise  afferitatione  fiifceptus,  privilegia  Monafteriorum  fiio- 

rum  ambobus  oftendit  Regibus.     Ita  efflagitabat  ratio,  ut  quje  utrorumque 

fubfiftebant  muneribus,  utrorumque  firmarentur  affenfibus.    Accurrit  con- 

Y  y  tinuo 


. 


^S^  WlLHELMI   MaLMESBURIENSIS 

tinuo  Regia  religio  didtis  Pontificis,  nihilque  minus  fuit  quin  vicino  obedi- 
entiae  pede  jufla  perfequerentur. 

Id  quamvis  memorandi  Principes  pro  infita  benevolentias  gratia  non  dif- 
ficulter  feciflent ;  ex  abundanti  tamen,  uildelmus  magnorum  xeniorum  obla- 
tionibus,  confenfum  voluntarium  elicuit.  Et  alteri  quidem  alia,  fed  Inee  al- 
tare  dedit.  Is  illud  in  vico  quodam  tunc  Regio,  Brmecune  vocabulo,  fandtif- 
fimse  Genetricis  Dei  locavit  obfequio,  ubi  ad  hanc  diem  fitum  vivum,  ut  ita 
dicam,fanditatis^/^fte'praebetindicium.  Eflibidem  6t  alia  major  Eccle- 
fia  in  Sandti  Petri  nomine,  quam  a  Beato  viro  fadram  &  confecratam  non 
negligenter  affeverat  opinio.  Hujus  orientalem  frontem  nuper  in  majus 
porrexit  recentis  sediticationis  ambitio.  Eo,  ut  dixi,  modo,  proceffit  labor 
laudabilis  pro  Sand/tas  Ecclefiae  honore  fufceptus,  jamque  ille  in  dies  fene- 
(Stuti  affinis  procefferat.  At  vero  aliquod  amoris  intercurrente  fpatio, 
Hedda  totius  ySft^i-Saxonice  Pontifex,  apud  Wintoniam  fedem  habens,  excef^ 
fit  mundo.  GratiflSmus  fuit  hic  obitus  coeleflibus,  quod  pro  fandlitate  pras- 
teritae  vitse,  numerum  eorum  ampliaret,  ludtuofijs  mortahbus,  quod  vix  pa- 
rem  pofTent  invenire,  qui  tant^  Dioecefeos/circuitum  vellet  regere.  Quic- 
quid  enim  nunc  4  Epifcopi  gubernant,  unus  tunc  ille  frsenabat,  rebellesau- 
toritate  premens,  lupphces  fimpUcitate  demulcens.  Synodali  ergo  conci- 
lio  Dioecefis  ultra  modum  protenfa,  in  duas  fedes  divifa,  quarum  altera 
'  Scireburnice,  altera  efTet  Wintoniie:  iniqua  &  impar  fuit  ea  divifio,  utunus  du- 
os  tantum  pagos,  alter  totum  regeret,  quicquid  Wefl-Saxonici  tradtus  im- 
menfitas  continet :  finguhs  fedibus  fufFedti  Pontifices  pro  fcientise  merito  & 
natahs  foh  confinio;  Wintoniie  praelatus  Daniel,  qui  effet  ejufdem  regionis  ori- 
undus,  hterarum  non  egenus ;  Scireburnam  foititur  Aldelmus,  cui  fapientiae 
prserogativa  &  sevi  maturitas  ad  majus  culmen  afpiraret,  cum  &  genitahs  ter- 
ras  charitas  fijffragaretur,  quod  ejus  Provinciae  indigena  effet.  Procediter» 
go,  ut  creditur,  agente  Deo,  univerfahs  elecStio,  ambiturque  a  beatiflimo  fene 
ut  Epifcopatum  dignetur.  Omnissetatis  &  ordinis  conflaturfententiadig- 
num  videri  prsfiilatu  excodta  jam  jetate  ferium,  literis  uberem,  rehgione 
nuUi  difparem.  Sin  vero  natahum  dignitatem  confiderandam  putes,  quam- 
Beatus  Apoftolus  in  talibus  non  permifit,  quis  eo  nobihor,  qui  regalem  pro- 
Japiam  proxima  contingit  hnea,  ejus  famse,  ejus  vitae,  femper  illum  fuiffe, 
de  qua  nunquam  vel  parum  finiftra  ja(5tata  fit  opinio,  reftitit  ille  quantum 
potuit,  quas  repulfam  fuam  adjuvare,  qux  unanimitatem  illorum  infirmare 
poffent,  non  fegniter  objedtans.  Sed  enim  innihilum  fatigabatur,  cum  eo 
ipfb  quod  pro  fe  paraverat  convinceretur.  Id  erat  annorum  gravitas,'  qui- 
bus  e  proxima  meta  refpicientibus,  fenium  admoneretur  levi  quiefcere  otio, 
non  periculofb  indulgere  negotio.  Quod  ftatim  ab  audientibus  retorque- 
batur  in  ahud,  quod  quanto  annis  maturior,  tanto  eflet  vitiis  defa;catior,  con- 
filiis  promptior.  Habuit  ergo  modum,  reftititque  quoad  concinnum  orationi 
vifum  eft.  Sed  ubi  unanimitatem  &  diuturnum  affenfum  accendit,  fraterns 
obedientise  habenas  vita:  fuse  laxavit,  veritus  divino  refliltare  oraculo,  quod 
corda  omnium  conflaverat,  ora  oppleverat.  Sufcipiunt  igitur  coUegam 
Epifcopi,patrem  r/ma,patronum  /,«?«,  ind«  acclamantibus  cun(5tis,  recla- 
mantibus  nuHis,  Berthvooldo  primse  fedis  Archiepifcopo  pro  raore  confecran- 
dus  deducitur.  Is  in  veteris  contubernii  fodalem,  jam  &  pariter  hteris 
ftuduerant,  pariterque  viam  religionis  triverant,  elediioneni  fa<Stam  gratiofe 
complexus  favorem  auxit.  Itaque  non  fblum  confecratione  indulfit,  fed 
etiam  multos  dies  fecum  retinuit,  ejus  confilio  Archiepifcopatus  fiii  pondus 
allevians,  caufarum  rationem  examinans,  unde  fadtum  eft  ut  his  diebus  Boro- 
berniam  pergeret,  quod  eft  litus  Cantuarice  ad  1 2  miliia  proximum,  audiens 
illic  naves  appuhfTe.  Portus  ibi  ut  plerique  maritimorum  locorum  inquie- 
tus,  quia  anguftus,  citiffimus  eo  i  Morinis  tranfitus  paucorum  admodum  mil- 
lium  trajediu.  Quo  fit,  ut  in  illius  fpatii  anguftia  inter  fefe  concurrentes 
&  illidentes  fludtus,  nimia  occafione  pelagus  exafperent,  ibique  maxime  in- 

curratur 


L  I B.  V.       D  E    P  O  N  T  I  F  1  C  1  B  U  S. 

curratur  periculum,  ubi  fperabatur   periculorum  efFugium.     Jam  vero  in 
ftatioue  navibus  recepns  tutiffima  quamvis  tempeftate  quies,  liasc  ideopro- 
tuli,  quia  ad  reni  quam  interam  attinet.     Spatiabatur  Sandtus  juxtamare, 
iatentufque  oculos  mercimoniis  intigebat,  fi  quid  forte  commodum  Ecclefise 
uluiattuliirentnaut£e,quiGfl///(ro  finuin^w^//'rt;7i  provedti  librorum  copiam 
apportairent  j  conlpicatuique  libiumtotius  Teftamenti  veteris  &  Novi  le- 
riem  continentem,  ad  emendum  intentus  animum  a  ciEteris  remifit.     Cum- 
que  gnarius  iolia  volveret,  pretium  affrmgeret,  barbari  eum  nautica  lalci-    " 
viaconvitnsaggrediuntur.     Quid  ita  merces  alienas  depretiaretur,  &  atte- 
nuaret  rerum  nonfuarum  valentiam,  fua  fivellet,  eventilaret,  extranea  liio 
pretio  relinqueret.     Horum  ille  contra  verborum  contumaciam  nihilretu- 
litnifirifum.     Poftremo,  adhuc  pretium  libri  percundtantem,  lococumig- 
xiominia  deturbant,  tenfilque  rudentibus  longius  a  litore le  removent.     Sed 
non  longe  morata  divina  ultio  injuriam  Sandi  acrius  vindicat,     procella     - 
furgit,  turbo  f^evit;  denlatur  nubes,  fubducitur  dies,  pelagi  caligo,  aerilque, 
horror  nodtem  mdunt,  congeminat   terrorem  ventorum  furor,  rudentum 
ftridor,  antenna  Isevitiam  tempeft:itisnon  patitur,  latus  navis  hinc  illmc  re- 
tundentibus  fludibus  qualfacur,  dciecit  ars  remigum,  decidit  peritia  nauta- 
rum.     Et  jam  pelfundabant,  videbanturque  in  miferorum  mortem  omnia 
confpiralTe  elementa,  cum  licet  brutos  animos  intelligentiffi  fiabiit  propter 
.  injuriam  Sand:i,  cui  convitiati  fuerant,  fe  luere  poenas.     Exclamant  ergo  in 
plan6fcum,  &  fupplices  tendunt  ad  litora  palmas,     Orant  opem,  pollicentur 
emendationem.     Facile  fuit  Beato  Pontifici  ut  remitteret  culpam  qui  non 
doluerat  contumeliam.     Et  primo  quidem  porredto  contra  fasvientia  flabra 
crucis  figno,  nonnihil  tempeftatis  diminuit  &  manfuefecit.     Mox  cum  ipfe 
Scapha  afcenla  virtute  remigum  periclitantes  adiffet,   mutata  in  bonum 
omnia.     Tempeftas  tota  quiefcit,  turbo  conquinifcit,  ventorum  ufiis  con- 
verf us  navem  impellit  ad  litus,  und^,  quse  ante  minabantur  exitium,  nunc 
lenfim  allabentes  poilicentur  obfequium.    Potiti  ergo  nautae  optata  ftati- 
onis  arena,"libru;n  fponte  offerunt,  accipiat  gratis  dignetur  munus  fainulo- 
rum,quosab  ipfis  mortis  faucibus  in  ficcum  evexit.     Appenditille  merce- 
deni  asqua  lance  in  medium  conferenSj  ne  aut  pauperes  magno  damno  emun- 
geret,  atit  lupplicum  preces  repudiaret,     Id  volumen  adhuc  Melduni  vifi- 
,tur,  antiquitatis  venerandum  prasferens  fpecimen.     Novi  ergo  compos  ho- 
noris  provinciam  regreffus,  cum  in  omnibus  nomen  sequaret  officio,  tum 
vel  maxime  hbertati  Monafteriorum  ftudere,  habuitque  ledem  Scirehurniam, 
ubi  &  Ecclefiam,  quam  ego  quoque  vidi,  mirifice  conftruxit.     Ac  primum 
quidem  humanse  vit£  incertum  metuens,  cum  Monafteriis  Abbates  pr^po- 
nere  veilet,huic  voluntati  Monachi  confueti  patris  dulcedine  oppofuerunt  ■ 
obicem.     Cujusreitenoremcontulit  infcriptum  ne  laboretur,  neve  fiiccef^ 
fores  neceffitatem  perverterent  in  tyrannidem,  non  parituris  fub  obligati- 
one  divina  interminatus  perniciem,  illius  fcripti  textus  hic  eft.    ^Nihilin 
hoc  fecalo  poUxa  feHcitate  perfruitur,  nihil  dominatione  diuturna  potitur,  nihil 
ejuodnonadfatalemvitee  terminum  loci  curfu  protendttur.     Et  ideo  nohis  fic  mun- 
danarum  rerum  patrimonia  funt  perfruenda,  ut  tamen  ceternce  patrics  emolumentis 
niinquam  fraudemur.      Hinc  efi  quod  ego  Aldelmus,  pofiquam  me  immeritum  mi- 
nufque  pene  dig7iis  moribus  comprobatum,  in  Pontifcatus  officii  fedem  divina  gratia 
fjibthroni^lfet, propofui  arcano  mentis  mece  affeUuut  Monafleriis  meis,  quihus jam- 
dudum  in  Abbatus  gradu  confHtutus-,  (uffragante  Domino,  regulariter  prcefui,  religi- 
ofum  hhhzX.e.m,  quemfibi fpontanea  familiarum  mearumoptio  confona  voce  elegi£ety 
canonica  ratione  atque  regulari  SanUione  confiituerem..     His  voluntariis  propofitio- 
nibus  meis,  pia  Monachorum  meorum  refiitit  pervicacitas.     Et  cum  hocfedulo  fa- 
piufque  in  conventu  fratrum  meorum  fiducianter  7iarraffem,  nullus  his  votis  meis 
placidifftmumprcebet  af^enfum,  dicentes ,  quod  quamdiu  vttali  vegetans  fpiritu  nobif- 
cumque  prcsfentis  vitce  deputaris  fiadio,  tuce  femper  dominationis  jugo   humill/ma  ^ 
coUaffihdere  non  dedignamur.      Sed  hoc  fupplici  prece,  communique  rogatu  dcpre- 

Y  V  2.      ■  camur. 


3SS 


^S^  WlLHELMI      MalMESBVJRIENSIS 

mur,  quodfubjacra  Scripturarum  tejiificatione  ^  favorabilium  virorum  clafo  con- 
fenfucorrobores,  utnuUuspoJi  ohitum  tuum,  net  l^galis  audacitas,  nec  pontificalis 
autoritas,  vel  aliquis  Ecclefia  Jeu  Jecularis  dignitatis  vir,  Jine  nojiro  voluntatis  ar- 
hitrio  in  nohisfibi  vendicet principatum.      Hmc  dehitce  Monachorum  meorum  maxi- 
mxque  famulorum  Dei  petitio?ii  libentijjime  confenfi,  C?  in  Monajierio  quod  iuxta 
fluvium  qui  dicitur  Winburna/i57^?w  eji,  cui  venerandi.  T^gis  nojiri germana  Cuth- 
bergc pne/idet,  cum  optabili  famofijjimi  J^gis  In*e  conjenfu,  &  reverendijjimi  Fra- 
tris  ^  Co-Epifcopi  mei  Danielis  nutu,  prafentatce  profejjionis  devotionem  decentif- 
Jimam,  &  vernarum  Dommi  pojiulationem  Jacree  Crucis  fignaculo  confirmavi,  identi- 
demque  venerandus- l^x  i3  prcenominatus  Pontifex  pari  devotioriis  manu  fuhferipfe- 
runt.     Nec  multo  poji  in  facro-SanUo  concilio,  quod  juxta  Jiuvium    qui  dicitur 
Noodr,  congregatumejje  dignojcitur,  idem  omnis  Saxomcas^<?«^w  Archimandri- 
t2imm,cujnJ^galispotentatusaJfenfu,  ^ pontificalis prioratus  nutu,  conten/it  au- 
toritas.     Si  quisvero  contrahcec  tamillujiriumperjonarum  decreta  moliri  machine- 
tur,  £?  facra  prtefentis  fchedulce  Jcita  preevaricari  prceJumpCerit^  fciat  fe  ante  terri- 
hilem  divince  Majejiatis  tinonum  cum  prcevaricatorihus  prceceptorum  Domini  luffu- 
bri    damnationis  judicio  percellendum.     Sunt  autem  hcec  nomina  Monafieriorum 
Maldmesburge,  Froom,  Bradanford.     Scripta  eji  hujus  Confirmationis  chartula 
^nno  ab  IncarnationeDomini  nojirijefu  Cinijii  70  f°.  IndiUione  3'  Subfcripferunt 
Iha  l^x,'Dznie.\  EpifeopuSf^Ethelinthe  Patricius.     Quamvisigiturhacchar- 
ta  fuis  Monafteriis  coniuluiffe  &  tyrannidem  fiicceflbrum  propulfafTe  vide- 
retur,  non  tamen  illuftri  animo  fufFecit,  nifi  Sc  omnibus  ecclefiis,  quae  in 
Weji- Saxonia  erant,  confultum  fiiceret.     Dulcibus  igitur  monitis  credulum 
fibi  animum  Regis  urgens,  hujufmodi  edidum  obtinuit.     In  nomine  Domini 
Dei  mjiri  Salvatoris,  Ego  Ina,  regnante  Domino,  2{ex,  cum  confdio   £?  decreto 
Prcefuiis  nojiri  A\dihe\im,fimulque  cunUorum  Dei  Sacerdotumfuggetiione,  G?  Mo- 
naclmumpetione  qui  in  Parochia  Saxonum,  converjantur,  hanc  uhertatem  Eccfefiis 
impendo,  i§  hanc  privilegii   dignitatem  Monajieriis    confero,  ut  fine  impedimento 
■     fecularium  rerum,  ^  ahfque  tributofifcalium  negotiorum  liheris  mentihus  Deo  fofifer- 
vientes,  &  Monafticam  Coenobii  difipfinam,  Chrifto  Jujfragium  fargiente,  reau- 
lariter  exerceant,  acprojiatu  &  profperitate  regni  nojiri,  ^  indufgentia  commijforum 
criminum,  ante  conJpeUum  divince  Majeftatis  preces  fundere  dignentur,  &  oratio- 
num  ofiicia  frequentantes  in  Ecclefiis pro  noftrafragifitate  interpeffare  nitantur.     Si 
quis  vero  co?ttra  Imjus  decreti  Syngrapham  venire  tentaverit,fciat  fe  coram  Chrifto 
novemque  Angelorum  ordinibus  tn  tremendo  examine  rationem  redditurum.     Hoc 
verodecretum  anobis  iihenter  eoncejfum,  tafiter  fervari  &  confirmari  decernimus 
uttamnobis vitacomitepropitiaDivtnitate  regni guhernacufaregentibus,qua?n  fu- 
turis fuccejforibus  hcereditatis  jure  regnandi  Monarcfjiam  tenentihus,  inextricahifi  fe-     i 
'  gefirmiter  roboretur.     Na?n  pro  ampfioris  firmitatis  teftamento  principes  &  Se?ia- 
tores,judices  (3  patriciosfuhfcriherefecimus.     ABum  pubfice  ^  confirmatum  in  foco 
qui appeffatur  Eburleagh  8  K^fend.  Juniarum  die,  IndiUione  2',  Anno  ahlncarna- 
tio?ie  Chrifti  704°  fidefiter.  Subfcripfitlnz  I^x,  Ego  Aldelmus  fervus fervorum 
Dei  hoc  decretum  manu  propria  roboravi,  fubfcripferu?it  S£  Abbates,  Proceres  dcc. 
Ifta  divinus  Pontifex  indefeffus  agebat,  vicini  finis  non  nefcius.     Sordebant 
enim  jam  terrena  viro,  inhiabatque  coeleftibus.     Quapropter  optimum  fa- 
d:u  ducebat,  fi  nietam  vitse  talibus  praecurreret,  qu^  effent  fuz  laudi  & 
^     memorise,  fubjedtis  emolumento  &  gratise.     Et  licet  annis  effoeta  caro  labo- 
res  perferre  negaret,  tamen  fblida  mens,  jamque  fbrasemiiitens  &  ipfis  coeli 
januis  imminens  vincebat  temporum  fitum,  fragilem  igitur  corporis  ufum 
non  longe  poft  defertorem  animi  fpiritualibus   exercitiis  fubjiciebat.     In 
prsedicationibus  nodles  perinde  ut  dies  continuans,  Dioecefes  non  fegniter 
circuiens  ipfe  integre  &  non  minus  quam  in  viridi  setate  jejunia,  csteraque 
id  genus  bona  fi-equentans,  dud:a  itaque  yita  hominibus  placido,  Deopla- 
cita,  poft  Epifcopatus  annos  4. 

Ad 


LlB.    V.      De     PoNTIFICIBUS.  55^7 

Ad  [uperos  fuperum  cultor  fociufque  recefftt. 

Alterat  afira  folo  mutat  G?  arva  polo. 
Halitus  alta  fubit,  fovet  artus  hofpita  telluSi  ' 

Vepoftumque  fuum  pofcit  uterque  locus. 
Impulerat  Plioebus  bis  quina  luce  Laconas, 

Jnvolucris  mnndi  cum  refolutus  abit. 

Villa  eft  in  pago  Sumerfetenji,  Bukinge  vocabulo,  in  qua  hominem  exuit 
quampridem  Monachis  dederat  Glafionientibus  ufiifru(Stuarium  pad:us. 
Domus  obitus  ejus  confcia  lignea  erat  Ecclefia,  in  quam  fe  ultimum  fpi- 
ransinferrijuflit,  ut  ibi  potiflimum  efilaret,  ficut  incolas  hodie  per  flicci- 
duas  generationes  afTeverant.  Hanc  dum  quidam  Glafionienfis  Monachus 
ex  lapide  refed:am  in  Dei  faceret  confecrari  nomine,  immifcuit  fe  confertae 
multitudini  mulierculautroquelumine  janidudum  capta.  Hsec  infigni  fide 
denlitatem  vulgi  perrupit,  clamitans  ut  ad  altare  duceretur,  incund:anter 
fe  credere  quod  Sandus,  cujus  bafihca  confecraretur,  viduse  ciecitatem  depel- 
leret,  qui  lata  vita  fblennes  eleemofynas  viduis  conferre  fblitus  efTet.  Au- 
dacia  credulitatis  de  coelo  traxit  auxilium,  implevit  viduos  orbes  hix  ferena. 
Nec  latere  potuit  miraculum  coram  populo  celebratum,  praefertim  cum 
Perfbna  &  perfonse  calamitas  provincise  vulgatiflima  efTet.  Conftat  in  eadem 
Ecclefia  lapidem  efTe,  cui  Sandus  moriens  infederat,  cujus  ablutione  plures 
segroti  famcatem  iniifTe  nofcuntur,  Tunc  Beato  Eguino  Wigornienfi  Epif- 
copo  vifiQ  coeleftis  afFulgens  obitum  fodahs  innotuit,  &  ut  ad  locum  perge- 
ret,  pra^cepit.  Ille  dolens,  &  amoris  ftimulis  tunc  maturans  celeriter  Dul- 
tinge  pervenit,  depofitaque  pro  animse  requie  oratione,  ut  pro  defiderio  & 
prsecepto  Sandti,  Me/^awaOT corpus  promoveatur,  jubet.  Compefcit  ejulan- 
tium  lachrymas  fidei  prsefuniptione,  opus  accelerat  ipfeoperis  maturator 
afEftens.  EfFeruntur  ergo  felices  exuvi^E  magno  prseuntium  &  fiibfequen- 
tium  agmine,  dum  quifque  beatiorem  fe  putaret  qui  propior  effet,  eratque 
ingens  comitantium  folamen  faltem  feretrum  videri,  fi  non  poflet  tangi. 
Ipfaenimfpecies&fbrma  exanimis  corporis  decoquebat  dolores,  demulce- 
batque  oculos,  manens  gratia  &  permanens  figura.  Celebris  illa  pompa 
funeris  fuit ,  dum  pro  miraculorum  frequentia  figerentur  femper  lapi- 
de»  cruces  ad  feptem  milliaria.  Ad  quas  plures  inveteratis  niorbis  debiles 
cum  fide  accedentes,  violentia  precum  celerem  rapuere  falutem,  virtutum 
fignis  manentibus  ufque  hodiernum  diem.  Nec  fidem  auditorum  excedere 
debet  quod  dico,  cum  pene  tot  fint  miraculorum  teftes  quot  provinciales, 
quorum  certiffimum  Beatum  Eguinum  in  teftem  cito,  qui  in  quodam  fcripto 
poft  quaedam  alia,  fic  ait.  Poft  duos  annos  Aldelmus  religiofus  Epifcopus 
migravit  ad  Cbrifium.  Quod  ego  per  revelationem  agnofcens,  convocatis 
fratribus  &  obfecundantibus  meis,  excefTum  venerandi  patris  eis  aperui,  con- 
cito  gradu  ad  locum  ubi  Sacrum  corpus  ejus  jacebat,  fo  ferme  milhbus  ul- 
tra  M<?/^Mweff/e  Monaftenum  fitum  deveni,  &  ad  fepulturam  adduxi,  &ho- 
norificefepeIivi,&mandavi  ut  in  quocunque  loco  facrum  corpus  in  afpor- 
tione  paufaverat,  facra  Deo  erigerentur  fignacula.  Manent  omnes  cruces, 
necullaearum  vetuftatisfenfit  injuriam,  \ ocnntm-que  Bifcepfiane,  id  eft,  la- 
pides  Epifcopi,  quorum  unam  in  clauftro  Monachorum  in  promptu  eft  vi- 
dere.  Qus  res  admonuit,  ut  quse  fama  de  j5?/'«/)//«;ze  jadritat  nontacerem. 
Villa  eft  in  valle  adquam  praedicationis  fbUicitudinem  expleturus  venifTe 
dicitur,  dum  fermonem  fereret  in  plebem,  forte  baculum  fi:axineum  quo  ni- 
tebatur  terrse  fixilTe.  Illum  interim  per  Dei  virtutem  miram  in  magnitu- 
dinem  excreviffe,  fucco  animatum,  cortice  indutum,  fbliorum  pubem  & 
frondium  decorem  eniififTe ;  Pontificem  qui  verbo  intenderet  clamore  po- 
puli  admonitum  refpexiffe,  adoratoque  miraculo  Dei  munus  ibidem  reli- 
quiffe ;  ex  prim^  arboris  puUa  multas  puUuIafTe  fraxinus,  adeo  ut,  ficut 

Y  y  3  dixi. 


^S^  WlLHELMI     MalMESBURIENSIS 

dixi,  villa  illa  vulgo  ad  Epifcopi  arbores  nuncupetur.  hxc  fanenonpro 
.  ")  fbliJo  aflerui,  fed  ne  quid  prseteriiffe  argtierer,  non  omifi.  Csetera  lcrip- 
tis  vel  ccelaturis  ex  antiquo  fad:is  approbo,  nec  quicquam,  Deo  tefte,  ad- 
jeci  de  nieo,  nifi  fi  aliquod  verbum  caufa  politius  ornandje  leiftionis  avola- 
vit.  Non  enim  eget  Jldelmus  ut  mendaciis  afferatur,  tanta  funt  de  illo  qua; 
indubiara  depromant  fidem,  totfunt  qusenon  veniant  in  litem  Innumera 
figna,  qusemodo  apud  ejus  fiunt  memoriam,  oftendunt  praef entibus  prsete- 
ritas  vit£e  Sand:imoniam.  Excipiuntintereapatronum  Meldunen/es  ingenti 
ploratu,,  reverenti  afFed:u,  Jungebatur  amori  veneratio,  pugnabatque 
fides  cum  obfequio.  Nefcires  quid  eligeres  j  aut  in  parentem  affedrum,  aut 
in  advocatum  gaudium.  Si  lastarentur  pro  prEemilfo  ad  Deum  Patrono,  fed 
dolore  cogebantur  pro  amifTo  vitae  fblatio.  Inter  hos  flud:us  aliquot  ex- 
tradlis  diebus,  tandem  fepeliri  permiferunt  in  Sanidti  Michaelis  Ecciefia,  ubi 
libi  vir  fanitiffimus  olim  fepulturam  providerat.  ExcefTit  anno  ab  Incar- 
nationeDomini  709",  ante  Inam  zimini.  ante  ^/j^a/waj-.  poflquam  uibbas 
a  Leutherio  faiftus  efl  34.  poflquam  Epifcopus  a  Berthwaldo'  anno  6".  Nam  an- 
nos  astatis  ejus  nulla  fcriptura  mifit  in  calculum,  fed  efl  conjedtura  non  fallax 
grand^vum  fuiffe  Sandtum  qtii  paulominus  j^annis  in  Ecclefiaftico  ma- 
nens  prsfidatu,  non  nifi  legitima  setate,  illo  prcefertim  tempore,  fumpfiffet 
honorem,  gravis  ille  annus^;7>rt;?2w?<p  fuit,  &  qui  multa  lumina  vel  extinxit, 
velobduxit;  eodem  enim  anno  Wilfridus  Epifcopus  deceflit,  dequofupe- 
rior  fermo  palam  fecit,  quod  nemo  in  Jnglia  eo  promptior  &  jufli  tenacior 
fuit.  Quin  &  Kenredus  Rex  Merciorum,  Ethelredi  fiiccefTor,  cum  Ojfa  orien- 
talium  Anglorum  Rege  T^mam  profed:us,  fladium  vitse  decurrit :  quorum 
focietatem  adornavit,  ut  fupra  dixi,  Eguinus,  felix  Epifcopus,  qui  poft- 
quam  Beato^/^e/»zojufta  perfolvit,  &  iliud  arduum  ultroneis  compedibus 
iiiaqueatus  &  adorfus  &  permenfus  eft.  St^  hsec  pienius  fcire  voientem 
aiias&noftra6r  aiiorumle€tio  informabit.  Jacuit  corpus  Beati  viri  in  Ec- 
ciefia  fiipradicSta  246  annis,  quo  toto  tempore,  quse  miracula  exhibuerit, 
quse  nec  parva  nec  pauca  fuiffe  crediderim,  omnia  fepeiivit,  omnia  fuppref- 
fitcemuia  obiivio.  Enimvero,  Monachi  fe  in  San<5t«  Maria  tranftulerunt 
Eccieiiam,  ut  vicinius  &oportunius  necefhtates  fuas  miniftrarent  maufbieo  ; 
quamvis,  ut  per  chartas  probabimus,  omnibus  ufque  ad  Edgarum  Regem  an- 
nis  Sandto  Pe^ro  daretur  primatus. 

4.  Jam  enim  quartam  pollicitationem  meam,  Domino  juvante,  complere 
ingrediar,  ut  oftendam  quanta  volubilitate  fortunie  Ccenobium  Meldunenfe 
excreverit,  plerumque  etiam,  nifi  Sandtus  auxilium  porrexiffet,  peffum  ive- 
rit.  Per  fucceflionem  ergo  Regum  &  chartarum  appofitionem  agam  pro- 
pofitum.  Jme  fucceffit  Ethelardus  1 4  annis,  ei  Cuthredus  pari  fpatioj  hujus  do- 
num  ita  fcriptum  habemus,  "  Ego  Cuthredus  Rex  Gen>iforum,  cogente  ca- 
"  terva  chariratis  Chrijit,  &  indivifibiiis  affedtu  diied;ionis.  Aldelmo  Abbdtiy 
"familise  fub  iliius  regiminis  amore  degenti,  cum  confenfii  atque  fcientia 
"  eximn  Prasfuiis /)««?>//>,  optimatumque  meorum  &:dignitatum,  ob  recor- 
"xlationem  lcilicet,  orationum  fuarum  ad  redemptionem  animae  mese,  ut 
"m  piemtudine  Eiedorum  Domini  coilocatus  iim,  terrsepartem,  inextri- 
"cabilem  pofTeffionem,  in  iocb  qui  dicitur  Wdecun,  fiib  lo  manfionum  sefti- 
"  matione  taxatam,  fub  conteftatione  San(3:£e  Trinitatis,  dapfili  quidem  li- 
*  bertat .  &  hilariter  ad  M^/i^^w/f;^/^  Monaflerium  largitus  fum,  [&poftali- 
"hqua]  1  xemplar  hujus  largitionispromulgatum  eft  anno  ab  Incarnatione 
"  ChrtjH  ji^')'.  in  prsedidto  coenobio,  fubprsefentia  Cuthedi  Regis.  Liquet 
"  jgiturannoultimo  vitse  Kegis  Cuthredi  hocfadtum  elfe,  fuperftite  adhuc 
'.  **  Daniele  Epifcopo,  qui  cum  Beato  Aldelmo  Epifcopus  fadtus  fuerat,  poft  ex- 
"  ceffum  ejufdem  patrisanno  3<J.°  unde  conftat  hnnc  Aldelmum  Abbatein,  cui 
*'  Cuthredus  Rex  Wdecun  dederat,  aiium  fuilTe  quam  magnum  Aldelmum. 
"Ferturfane  quod  fecundus  Aldelmus '^nom  neposfuerit.     Cuthredo  Kegi 

"fucceffit 


LlB.    V.      De    PoNTlFICIBUS 

"  fucceffit  Sigebricht :  anno  primo  Si^ebrichti,  fucceflor  fuit  3 1  annis  ^newl- 
"fuj,  hic  anno  tertio  regiii  fui  ccenobium  hoc  infigni  nninere  auxit. 

"  In  Chrifti  nomine,  Ego  IQnervlfRcK,  cum  conlenfu  principum  meorum 
*' aliquam  terrx  portionem  quafi  30  manentium  familiae  Chrifti  mMaldti- 
*'  «f;;/Monafterio  conftjtut^,  pro  remedio'  anims  niese  perpetualiter  poffi- 
*'  dendam  donavi,  hoc  eft  ubi  leduo  latices  Meardene  &  ^ckburne  ]\xng\xnt, 
"  6c  in  ciruitu  eorum,  quemadmodum  ipfi  incolcE  bene  nolfe  dignofcuntur 
"terminos  ac  limites  locoruni  illorum,  nec  non  &  villam  cui  fubjacent 
"  pafcua,  prata  arida  &  irrigua  fimul,  &  filveftria  loca.  Et  hxc  ad:a  funt  ab 
"  Incarnatione  Chrifti  75-8.  Indid:ione  11,  a  tranfitu  Domini  ^ldelmi  Epif- 
"  copi  nono  &  quadragefimo.  Subfcripfit  Kjneardus  eledtus  in  Epifcopa- 
"  tum  lVinto?ii<e,  &  Herervoldus  Epifcopus  Scireburnice^ 

Contra  eundem  IQnervlfum  Regem  annum  jam  vicefimum  6c  qnartum  in 
regno  habentem,  Ofia  Rex  Merciorum  propter  viliam  Benejingtune  congrefliiSj 
&  iplam  &  plurimam  partem  regionum  Weft-Saxonicarum  vidtoria  fundlus 
ufui-pavit :  denique  villas  Canobii  &  Ettamumfler,  quam  Rex  Merciorum  Ethel- 
dredus,  &  Piretune,  quam  Rex  We[i-Saxonum  Cedvalla  dederat,  infeftus  prsedo 
abftuht.  Et  primam  quidem  Wigornienfi  Epifcopo  dedit,  fecundam  filius 
ejus  Egferthus  reddidit  hoc  fcripto. 

"  In  nomine  Domini,  Ego  Egferthe  Rex  Mi?mora»2anno  primoregninobis 
*'  a  Deo  conceffi,  rogatus  a  Brithrico  Rege  occidentahuni  Saxonum,  &  Ethelardo 
"  Archiepifcopo,  terram  is  manentium,  in  loco  qui  vocatur  Ec^m^eam,  ab 
♦'  orientah  parte  Sylv^e  quse  vocatur  Braden,  reddidi  Abbati  Cuthberto,  &  Fra- 
•'  tribus  Monafterii  Maldubienfis,  pro indulgentia  piaculorum  meorum, &  pro 
"  requie  anim£e  patris  mei  Offce,  quam  ille  vivens  abftuht  eis.  Et  ea  fcihcet 
"ratione  concedo  terram  fupradi(5tam  ut  fecularibus  regum  fervitiis  libera 
"  fit,ad  ferviendum  aeceffitatibus  Fratrum  Deo  fervientium  in  pr^didlo  Mo- 
"  nafterio,  ut  memoria  noftra  in  illo  San6to  loco  in  Sandiis  orationibus  apud 
"  eosmaneatinperpetuum.  Sed&  Abbas  &  Fratres  ejufdem  Monafterii  in 
"  comparatione  terrse  ilhus  dederunt  mihi  duo  milha'  fbhdorum  argenti 
*-puri.  Et  hoc feci  cum  confiho  Epifcoporum  acPrincipum  meotum,quo- 
*' rum  nomina  fubter  afcripta  funt.  Ethocadium  eoanno  ab  incarnatione 
"  Chrifti  T<)6.  Indid:ione  4.  a  tranfitu'  Patris  Aldelmi  anno  odogefimo  7. 
"  augentem  hancmeam  eleemofynam,  Dominus  confervet  &  benedicat,  mi- 
"  nuentis  vero  ac  firangentis  nomen,  quodnonoptamus,  eradicabitur  de  ter- 
*'  ra  vivcntium,  &  fbcietate  Sandorum  privabitur,  nifi  digne  emendaverit. 

Subfcripfit  Ethelardus  Archiepifcopus,  qui  ex  Abbate  prius  Meldunenji, 
&  Epifcopo  poftea  Wintonienji  fiipremum  honorem  nadus  Cuthberthum  hunc 
conftituit Ms/i^/a;;;  Abbatem.  Subfcripfit  Beorthricus  Rex  Weft-Saxonum-z6 
annis  poft  K^nerolfum,  Subfcripferunt  Epifcopi  Cineberth  Winton,  Benefrithe 
.Scireburne,  HederedWtgorn.  EdulfeleStusad  Hereford. 

Succeffit  Brithrico  Egbirthus  annis37,qui  omnia  regna  Anglorum,  Weft- 
Saxonico  ufque  hodie  curavit  imperio.  Hinc  Et helrvlfus  Hlms  annisig, 
quem  quidam  Jthulfum  vocant,  viz.qui  hbertate  collata  Ecclefiis,  omnes  an- 
tecefTores.quique  poftremo  feipfum  nova  hberahtate  vicerit:  fecit  etenim 
fcrinium,  quo  Sandri  ConfefToris  offa  locaret  in  anteriori  parte  ex  fbhdo  ar- 
gentOjjadtis  imaginibus.  Inpofteriori  vero  levato  metallo  miracula  figu- 
ravit  qua:  jam  fermo  deprompfit,  unde  putatum  eft  hunc  fuiffe  hbrum  vitse 
in  quo  ifta legerit,  fed  poftea  tempore  Danorum  omilfum,  faftigiura  chry- 
ftalUnum  Rex  Ethelwlfus  appofuit  fcrinio,  in  quo  nomen  ejus  literis  aureis 
eft  legere.  Sunt  qui  dicunt  venerandas  reUquias  per  eum  levatas,  fed  nos 
cum  ad  locum  venerimus,  magis  tritam  opinionem  periequemur.  Nunc 
ponamusRegis  dona,qu32  Monafterio  contuht.  ''Regnante  in  perpetuum 
"Doniino  noftro  JefuChriftojfummo  &-inefFabih  rerum  omnium  Creato- 
"re.  Ego  Edelrolfus,  gratia  Dei,  occidentahum  Scixonum'R.e^,  in  Sand:a 
♦'&  celeberrima  Pafchah  fblennitate  pro  remedio  animse  meas,  &  regniSc 

"  populi 


^S9 


^6o  WlLHELMI     MaLMESBURIENSIS 

"  populi  profperitate  niihi  k  Deo  commiffi,  confilium  ialubre  cum  Epifco- 
•'pis  &  Comitibus,  cundifque  optimatibus  meis  perfeci,  ut  decimam  par- 
"tem  terrarum  per  regnum  meum ,  non  Iblum  facris  Ecclefiis  da- 
"  rem,  verum  etiam  &  Miniftris  meis  in  perpetuam  libertatem  habere 
"  concederem,  ita  ut  talis  donatio  fixa  incommutabilifque  permaneat  ab 
"  omni  regali  fervitio,  &  omnium  fecularium  abfbluta  fervitute.  Placuit  au- 
*'  tem  Alhfiano  Scireburnenjis  EccLefise  Epifcopo,  &  Swinchuno  Wincanfirenjis 
'*  Ecclefiaj  Epifcopo,  ut  onini  Sabbato  tota  congregatio  quinquaginta 
"  Pfalmos,  &  unufquifque  Presbyter  duas  MifTas  omni  hebdomada  cantet 
"  pro  Rege  Edelwlfo  &  ducibus  in  hoc  confentientibus  ^c.  Scripta  efl  autem 
"hjec  chartula  anno  Dominic^  Incarnationis  od:ingentefirao  ^4.  Indidti- 
"  one  2.  die  Pafch<e,  in  palatio  noftro  quod  dicitur  Wiltun.  Terra  autem 
"  ifta  quam  in  libertate  poninus,  ad  Ecclefiam  pertinens  Meldubesburgh  &c. 
*'  eft,  Piretune  3  5-,  Lacot  i  j-,  Suttune  j-,  Corjaburn  f,  Cridanville  i  o,  Cemele  i  o, 
*'  Dancefie  1 1.  Fecerat  autem  fcholis  &  Ecclefiis  chartam  hbertatis,  quam  hlc 
pr2etermifi,quiaingeftisRegum  pofui.  Anno  primo  regni  fui,  Incarnati- 
onis  844,  ^  tranfitu  Beati  Aldelmi  335".  ubi  has  terras  ad  Meldumesburge  per- 
tinentesnominaverat,  EUendune  ^o  hidas,  Elmhamfiede  if,  Vndetune  10,  Cer- 
iatune  20,  Tottanham  j^fMintz  f,  ]{eodburnam  10. 

"  Regnante  in  perpetuum  Domino  noftro  Jefu  Chrifto^Ego^^Zie/a/fRex, 
"  partem  terrje  Gewiforum,  hoc  eft,  f  manfiones,  donavi  Deo  &  Sandlo  Petro, 
*' &.hmi[i3i  Maldubienfi/mloco  qni  dicitur  Toccanham,  eatenus  ut  ipfi  jugi- 
"  ter  orent  pro  nobisDeum  omnipotentem,quatenus  profpera  nobis  tempora 
"largiatur  ad  confervandam  fidem  noftram,&regni  noftri  guberacula,  per 
"  omnia  tempora  gentis -/^«^/ora/w.  Etnemo  audeat  hoc  domum  mutare  ab 
"  ipfb  Monafterio  five  ira  6c  vindifta  Omnipotentis  Dei.  Et  hoc  donum 
*'a(5tum  eftanno  ab  Incarnatione  Dominica8j4,  quod  &  fervetur  inpace. 
"  Snbktipierunt  Swithinus  E^iCcopusdi.  Alhjianus. 

*'  Regnante  &  gubernantenos  in  perpetuum  Domino  Deo  Salvatore  noftro 
**  Jefii  Chrifto,  qui  cundita  feciila  falvavit,  &  humanum  genus  fuo  fanguine 
"redeftiit,  atqueab  asterno  interitu  Diabolicse  damnationis  per  fidem  re- 
*'  dtam  &  baptifmatis  facramentum  liberavit.  Ego  Ethelwlf  Rex  meis  non 
**meritis,fedgratialargiente  occidentalium  Saxonum,. necnon  eodem  Deo 
*'  donante yCantwariorum  populo,  &  omni  auftrali  Anglorum  genti,Dei  arriden- 
•'  te  gratia,  regimine  Pr^latus,  aliquantulam  terram,  id  eft,  f  manfiunculas,  in 
"  loco  qui  dicitur  Minti,  Deo  Omnipotenti,  ad  Monafterium  Maldubienje,  in 
"  perpetuam  pofTeffionem  largitus  fiim  hoc  tenore,  ut  in  perpetuum  damne- 
"  tur  qui  hanc  terram  abipfa  Ecclefia  auferre  conabitur.  Et  hoc  adlum  eft 
"  anno  Incarnationis  Domini  885*.  Subfcripferunt  Tif/wo^^ax  Archiepifcopus 
"  Cantuar.  Alhjlan  Epifcopus  Scirehurn.  Ethelfiane  filius  ejufdem  Regis,  Rex 
*'  Cantuariorum. 

Huic  tres  filii  continua  fuccedentes  ferie  regnaverunt  annis  i  y .  Quartus 
quoque  Elfredus  nomine  annis  triginta,  fex  minus  menfibus. 

Hujus  tempore  vcnit  Angliam  Johannes  Scotus,  vir  perfpicacis  ingenii  & 
multse  facundise,  qui  dudum  relidta  patria  Francia  ad  Carolum  Calvum  tranfi- 
erat.  A  quo  magna  dignatione  fiifceptus  familiarium  partium  habebatur, 
tranfigebatque  cum  eo  tam  feria  quam  joca,  individuufque  Comes  &  menfie 
&cubiculierat,  multasfeceti^e  ingenuique  leporis,  quorum.exempla  hodie- 
que  conftant,  ut  funt  ifta,  Affederat  ad  menfam  contra  Regem  ad  aliam  ta- 
bulae  partem;  procedentibus  poculis,  confumptifque  ferculis,  Carolus  ix:on.tQ 
hilariori  poft  quasdam  alia  cum  sidi^&tjohannerri  quiddam  feciffe,  quod  Gd- 
Jicanam  comitatem  offenderet,  urbane  increpuit,  &  dixit,  Quid  diftat  inter 
Sottum  Sn  Scottum  ?  Retulit  ille  fblenne  convitium  in  autorem,  Screfpondit, 
Tabula,  tantum :  interrogaverat  Rex  de  morum  differenti  ftudio,  re^Jonde- 
ratJoZ^awrawdelocidiftantefpatio.  Nec  vero  Rex  commotus  eft,  quod  mi- 
raculo  fcientise  ipfius  captus  adyerfus  Magiftrura  nec  didto  infurgere  vellet, 

fic 


LlB.    V.        De    PoNTlFlClBUS*  ^6l 

fic  eam  ufitate  vocabai.     Item  cum  Regi  convivanti  niinifter  patinam  ob- 
tulilTet,  qua;  duos  pifces  pra^giandes  adjed:o  uno  minulculo  contineret,  de- 
dit  ille  Magiftro,  ut  accumbentibus  duobus  juxta  fe   Ckricis  departiretur. 
Erant  illi  gigantese  molis,  ipfe  perexilis  corporis.     Tum  qui  lemper  ali- 
quid  honefti  inveniebat,  ut  la^titiam  convivantium  excitaret,  retentis  libi  du- 
obus  majoribus,  unum  minorem  duobus  diftribuiti    Arguenti  iniquitatem 
partitionisRegi,  imo  inquit,  bene  feci  &  seque.     Nam  hic  eft  unus  parvus, 
de  le  dicens,  &  duos  grandes  pifces  tangens.     Itemque  ad  eos  converfiis  j 
hic  funt  duo  magni  Clerici  immenfi,  &  unus  exiguus,  pifcem  nihilominus  tan- 
gens.  Caroli  ergo  rogatu,  Hierarchiam  Dionyjiii  Areopagitce  in  Latinum  de  Grse- 
co  verbum  e  verbo  tranftulit.    Quo  fit  ut  vix  intelligatur  Latina  litera,  quse 
volubilitate  magis  Gr^ca  quam  pofitione  conftruitur  noftra.    Compofuit 
etiam  librum,  quem  TrejOi  (pvWi/  fA.i^i<rf/,S,  id  eft,  De  naturas  divifione  titulant, 
propter  perplexitatem  quarundam  qusftionum  fblvendam  bene  utilem,  fi  " 
-tamen  ignofcatur  ei  in  quibufdam,quibus  a  Latinorum  tramite  deviavit,  dum 
in  Grscos  acrzter  oculos  intendit.     Quare  &  Hiereticus  putatus  eft,  fcripfit- 
quecontraeum  quidamF/o;w.     Sunt  enim  revera  in  libro  Peri  Phyjion  per- 
plurima,  qua;  nifi  diligenter  difcutiantur,  a  fide  Catholicorum  abhorrentia 
videantur.     Hujus  opinionis  particeps  fuiffe  cognofcitur  A^o/iaaj-  Papa,  qui 
ait  in  Epiftola  ad  Carolum,  '  Relatum  eft  Apoftolatui  noftro,  quod  opus  Beati 
'  Dionyp  Areopagitie,  quod  de  divinis  nominibus  vel  coeleftibus  ordinibus 

*  GriECo  defcripfit  eloquio,  quidam  vir  Johannes  genere  Scotus  nuper  in  Lati- 

*  nura  tranftulerit,  quodjuxta  morem  nobis  mitti  &  noftro  judicio,  debuit 
*approbari,  prsefertim  cum  idemyo/^flwwej',  licet  multse  fcientise  effe  prsedi-  . 
'  cetur,  olim  non  fane  fapere  in  quibufdam  frequenti  rumore  dicatur.     Prop- 

*  ter  hanc  ergo  in:femiam  credo  tseduit  eum  Francice,  venitque  ad  Rggem  El- 
*fredum,  cujus  munificentia  iiledtus  &  magifterio  ejus,  ut  ex  fcriptis  Regis  in- 
'  teliexi,  fublimis  Me/i^?/«2' i-efedit,  ubi  poft  aliquot  annos,  apuerisquos  do- 

*  cebat  graphiis  perforatus.  {*Jo.  Parijienf.  in  hiftoria  fua  amio  Ijj.Johannes 

*  «Sco^ztf  inter  csetera  fecit  librum  deEuchariftia,quipoftealed:useft  &  con- 

*  demnatus  in  Synodo  Vercellenfi  a  Papa  Leone  celebrata.     Eodem  anno  quo 

*  Lanfrancus  ab  errore  Berengarii  fe  purgabat,  unde  ficut  dicit  Lanfrancus,  ipfe 

*  in  fide  defipuit ;  tandem  ibat  in  An^iam  ad  Regem  Elfred,  &  apud  Monafte- 

*  rium  Malmesber.  a  pueris  graphiis  perforatus]  animam  exuit  tormento  gravi 

*  &  acerbo,  ut  dum  iniquitas  valida  &  manus  infirma  fiepe  fruftraretur,  &  fsepe 

*  impeteret,  amaram  mortem  obiret.  Jacuit  aliquamdiu  in  honorabili  fepul- 
tura  in  Beati  Laurentii  Ecclefia,  quse  fuerat  infandae  c^edis  confcia.  Sed  ubi 
divinus  fevor-multis  nodtibus  fiiper  eum  lucem  indulfit  igneam,  admoniti 
Monachi,  eum  in  majorem  tranftulerunt  Ecclefiam,  &adfiniftram  altarispo- 
nentes  his  martyrium  ejus  verfibus  prsedicavcrunt. 

Condiiur  hoc  tumulo  SanBus  Sophijia  JohanneSy  ; 

§^i  ditatus  erat  jam  vivens  dogmate  miro. 

Martyrio  tandem  Chrijii  confcendere  regnum,       ■  .       , 

^o  meruit,  regnant  cunSli  per  fecula  SanUi. 

^^Ci^a/Rex&filiusejus  Edrvardus  nihil  huic  contulerunt  Monafterio,  nifi 
quod  commutatio  videatur  magisquam  donum.  Scripta  tamen  hicapponam, 
qusefintindiciohanc  Ecclefiam  prius  in  nomine  Sandti  Salvatoris  &  Beati 
Petri  confecratam,  fitque  operas  pretium  audire  fcripta  &  percenfere  ve- 
terum. 

"In  nomine  Domini,  Ego  Elfredus  gratia  Dei  Anglo-Saxonum  Rex,  una     , 
"  cum  confenfn  venerabilis  fiimilise  Malduhienfis  Ecclefise,  concedo  meo  fideli, 
"  nomine  Dtf^?',  aliquantulum  terrse,  id  eft,  quatuor  caflatorum  ad  eandem 

*  Q^  umimdis  concluduntur,  ex  margine  in^ejiafuijfe  videntHr. 

Z  z         i  "Ecclefiam 


762  WlLHELMI    M  AL  M  E  S  B  U  R  I  E  N  S  1  S 

"Ecdefiam  pertinentium,inloco  qui  dichm- Cellanwird.  Pofl:  trium  autem 
*«  dies  hseredum,  prsdi6ta  terra  adEcclefiam  San<5ti  Salvatoris  &  Sand:i  Pe- 
"  m  in  M(3/^«^fi/^  ablque  omni  contradidlione  redeat.  Ad:a  eft  autem  hcec 
"con{criptioinlocoeodem,qui  veteri  vocabulo  dicitur  Mai Uulie^y,  no&ro 
*'autem  Maldumesburg.  Proceffu  vero  temporis  fub  Edwardo  fiiio  Elfredi. 
Ordlafus  Dux  prsepotens  emptam  a  Pa^zterram,  coenobioprocommutati- 
one  alterius  terrae  reddidit,  idemque,  qui  effet  quieti  animi&  boni,  cum  mor- 
tis  viam  iniret,  juffit  utrafque  fine  refragatione  reftitui.  Quocirca  in  eodem 
loco  fepultura  nobili,  &  memoria  perenni  numdratus  eft.  Sunt  ergo  hsec 
.  fcfipta. 

Edrvardo  Anglo  Saxonum  gloriofiffimo  Rege  conlentiente,  nec  non  &  ejus 
optimatibus,  qui  ei  in  prselentia  tunc  aderant  familia  Deo  fervientium,  in  lo- 
co  nuncupato  antiquo  vocabuio  Maildubery,  in  Ecclefia  Sandti  Salvatoris, 
quse  ibidem  opere  Ccementario  pulcherrime  compofita  cernitur,  venerabili 
ComitiOri/fl/oaliquanttilum  terrse,  id  eft  ;■  manentium  fuse  propriae  pofTef- 
fioiiis,  in  loco  qui  dicitur  Mebandum,  largiens  concedit  pro  commutatione 
alterius  terrse,  ideft,  4manentium,  inloco  quem  ^ricola  Cellevpurde  appel- 
lant.  Finitis  autem  diebus  4  hasredum  praefata  terra  Fratribus  Ecclefise; 
fine  omni  contradi(jtione  redditur. 

Ego  OtdX-iii aliquantulum  terrts  mei  propriijuris,  quam  a  Dndi  viro  venerabiii 
cum  licentia  Domini  mei  gloriojijfimi  ]{egis  Edwardi  eumpecunia  comparavi,  fami- 
lice  SanUi  Salvatoris  in  Maildubery,  ubi  ruricolce  CeUanwirdanappellant,  pro  com- 
mutatione  alterius  terris  quce  Mebandum  appellatur,  largiens,  concedo  &c.  ^B:a  efl 
heec  Confcriptio  anno  Incarnationis  Domini  mngentelimo  primo,  ah  exceffu  SanBtf- 
fimi  Confejforis  Centefimo  nonagefimofecundo. 

Jn  nomine  Domini,  Ego  'Edwntdmgratia  Dei  Anglo-Saxonum  I(ex,  dedivene- 
rabili  familice  Maldubienfis  Ecclejice  aliquantulumterrce,  inloco  qui  dicitur  Hone- 
cintun,pro  commutatione  alterius  terrce  quantitatis  ejufdem,  idefi  10  caffatorum,  in 
loco  ubi  ruricolte  Frenberg  appellant.  Sunt  autem prcediSlce  terrce  ab.  omnibus  fecur 
laribus  7iegotiis  Uber/s,  Hanc  autem  Cornmutationem  deprecantibus  Fratribus  pro 
;  eorum  commoditate  feci,  qui  a  terra  quam  pradiUis  Fratribus  dedi,  duobus  dijiat 
tantum  milliariis  ab  eorum  Monafterio,  iUa  autem  quam  accepi  difiat  aprcediUo  Mo- 
nafierio  ferme^omilliariis.  Scripta  vero  efi  hcec  chartula  Anno  ab  Incarnatione 
Domird  ^01°^.  anno  mei  regni  primo:  Subfcripferunt  EalJ^wid  mater,  ^Elfkd 
conjux  Regis^^war^afz:  qui  quatuor  &  viginti  annis  regnavit. 

Succeffit  filius  Etheljianus  annis  i(J,  qui  beatiffimo  Aldelmo  cognato  fuo,  ut 
dicebat,ut  reserat,  itafamuiabatur,  uteianimam  corpufque  devoveret,  fed 
&  ipfe  Sandrus  fenfim  ex  tunc  in  clariorem  &  crebriorem  niiraculorum  pro- 
cefEt  indolem  i  quafi  admoneret,  quod  degenerem  fepulturam  dedignare- 
tur.  Nec  deftitit  antequam  poft  paucos  annos  efferretur,  &  locaretur  in. 
lcrinio.  Interea  Ethelfianus  Elrvinum  &  Ethehvinum  filios  patrui  fui  Ethel- 
rxierdi,  quos  pr^cipuo  amore  coluerat,  in  bello  contra  Analavum  amiffos, 
M^/^iij«z^w?deferri,6c  dextra  lasvaque  altaris  in  Ecclefia  Matris  Dei  fepelire 
curavit.  Caufa  fsepe  didita  fuit,  quod  enfe,  invocatione  nominis  Aldelmi,  coe- 
iefti  eum  fe  donatus,  &  ab  hoftibus  ereptus  fit :  Ex  quo  die  Monafterio  prae- 
dia  plurima,  pallia  multaj  crucem  auream,  phyladieria  seque  aurea,  cum  por- 
tione  ligni  Domini,  quod  ei  Hugo  Rex  Francorum  miferat,  contulit.  Lon- 
gum  eft  narrare,  quantse  devotionis  in  Monafteriis  sedificavidis  &  reficiendis 
f uit,  quantam  barbariem  pauciffimo  exercitu  profligaverit,  quod  terminum 
,  imperio  in  Scotia  ftatuerit,  yiderer  enim  indulgenti  materise  incumbere,  & 
ahas  didta  pro  eloquii  pompa  repetere,  fimulque  videretur  Ecclefise  noflras 
iaudis  oftentatio  toties  illum  laudare,  qui  multis  in  vita  beneficiis,  poftremo 
in  morte,  venerandi  corporis  reliquiis  eam  honoraverit.  Veruntamen,, 
hoc  aufim  dicere,  qubd  licet  omnes  ante  fe,  vel  folus  fuperaverit,  vel,  ut  mi- 
tius  dicam,  a;quaverit,  nihil  ad  comparationem  faciendorum  fuit  quod  fecit, 
quia  ingentes  adtus  feftinata  dies  fatis  abnipit.     Inimatura  ergo  morte  6c 

qu«e 


LiB.  V.    De   Pontificibus.  5^1 

qnaE  animofitatem  iliam,  fi  Dominus  voluiflet,  noii  deceret,  t  mundo  in  G/a- 
cefiria  {nhhtas,  Meldumm  devedus  eftj  ibique  fub  altari  Sandise  Marm  ia 
turri  fepultus  eft.  Unde  falluntur  qui  dicunt,  quod  Elfricus  Abbas  turrem 
illam  fecit,  quem  poft  ^/^/^p//?/!!»?  mortem  plus  annis  joconftat  Abbatemfa- 
^umfuiiTe. 

Hic  jaeet  orbis  honor,  patriee  dolor,  orbita  reUi 

Juflitiiz  fulmeny  munditice  fpecular. 
jEthera  flatus  adit  carnis  conipage  foluta, 

Vrna  triumphales  excipit  exuvias. 
Sol  illuflrarat  bis  feno  Scorpion  ortu, 

Cum  B^gem  cauda  percutit  ille  fia, 

Accumulant  merita  ejus  in  Cienobium,  multorum  Sandorum  reliqni«e  quas  in- 

vexit,  in  quibus  emendis  theiauros  patris  fui  fpeciofe  prodigus   diftraxit, 

ccelefti  icinnoadmonitus.     Itaque  ex  tranfinarina  Britannia  S.Normannia, 

quippe  C2x\-\  l{glIone  Comite  amico  obligatus  foedere,  multas  Sandlorum,  in 

quibuo  £<  S?nd:i  Paterni  Ahiincatenfis  Epifcopi,  reliquias  mercatus  eft.     Is 

Aquitanus  genere,  a  juvene  Monachus,  proceflu  setatis  Heremita  fuit.     Cum- 

que  fecretioris  Philofbphise  ftudiis  virtutum  non  exiguum  quseftum  [con-^ 

flaffet,]  proceffit  in  publicum,  dignus  qui  animarum  redor  effet,  qui  feip- 

fum  regere  nofTet.     Itaque  prius  in  Conflantinenfi  pago  Abbas,  deinde  apud 

y^^r/Vwflj-Epifcopus,  miraculorumnonexpers  fuit.    Sitiens,  levialiifione  ba- 

cuh  ad  filicem,elicuit  laticem,  ftupendum  omnino,  utnegantenatura,fan-    . 

d:itas  viri  marmoreas  venas  in  aquatiles  prodticeret  bullas.     Puellje  orilin- 

guE  oiHcio  deftitutae  oleum  inindit,  &  organum  reftauravit.     Contradio 

muliebrium  digitorum  olim  volse  infixa,  contadlu  Sandidevolutaeft.     Pu- 

erum  in  mortemintumefcentem,cui  virofbs  molares  anguisinfixerat,  erexit 

incolumem,cutislafciviafedata  &  adproprium  modum  edomita.     Spiritus 

nequam  prsefentientes  Sandii  adventum  familiares  clientes  reliquerunt,  ex- 

cufata  fugse  timiditate,   quod  pro   Paterni  violentia  nequirent  fiibfiftere. 

Aviculse  paftie  frumento  quod  benedid:ione   condierat,   digredientes  per 

muka  milliaria  remigio  alarum  fecutse,  nunquam  ab  ejus  divelli  charitate  po- 

tuerunt,  quoad  vixerunt.     Prxterea  funt  alia  c^w.^  fortunatus  lepido  illo  elo- 

quii  fale  noftr^  ingellit  notitias.     Hunc  Rex  Athelflanus  adjunxit  San6to  Al- 

^e/«?tf  fbcium,necunquamfeille  difllmulavit  efTe  fandium  frequentia  mira- 

culorum.     Hoc  quod  dicam,  majores  noftri  egregie  meminerant,  5c  prse- 

cipue  ferebant,  FurbraUeam  auri  ex  fcrinio  tulerat,  egrefTuique  Ecclefiam, 

in  quos  libuerat  ufiis  confumpierat.     Non  hoc  Sanitus,  quamvis  alias  pati- 

ens  tulit  tacitum.     Nam  cum  reatus  confcius  impune  fc  pjataret  reintratu- 

rum  Ecclefiam,  hsefit  ad  oftium  invifibilibus  loris  irretitus.     Si  conaretur 

ultra,  tum  vero  ingens  vis  invifaflamma;  miferum  adurens  miierabilem  eju- 

latum  excutiebat.     Si  retro  tentaret,  retrahebatur  obtortisfaucibus  laqueo. 

Nihil  horum  aftantes  videbant,  clamorem  &  nifiim  Latrunculi  ftupentes; 

fed  edodti  eo  confitente  ad  culpam  &  pcenam,  iflterceffiones  ad  Sandium  ad- 

hibuerunt.     Soluto  itaque  damno,  fblutus  eft  ille  fupplicio.     In  hoc  fcri- 

nio  h£ec  fcriptura  legitur,  [^Hoc  opus  I{ex  Ethelftanus  totius  Britanniee,  multa" 

rumque  gentium  in  circuitupofitarum  Imperator,  in  honorem  SanSi  Paterni  fieri 

jujfit,  quod  has  reliquias  ex  tranfmarinis  partibus  meruerit.']     Epiftolam   fubji- 

ciam,     Summce  &  zndividuce  Trinitatis  honore  omniumque  SanUorum  praiceUentif- 

fima  interceffione,  gloriofo  ac  munifico  ^egi  Adelftano,  Szmibmsfummi  Pontificis 

Ego  Radhodus^r^/^q^i!^///,  iftius  feculi gloriam,  &  teternce  beMitudinem  benignitatis 

ac  fuhlimitatis  veftree  piifflmce,  &  in  omnibus  hujus  temporis  I{egibus  terrenis  famofa 

laude  preeceUentiJfime  F^x  Adel&Sine,  optime  noverit pietas,  manente  adhuc  flabi- 

Utate  noflrce  regjonis,  quodpater  vefter^Edguardm  per  literas  fe  commendavit  coU' 

fortio  fraternitatis  San&i  SzmfJomsfummi  Confefif^oriSi  ae  Joviniani  Archiepifcopi 

Z  z  a  fenioris 


)^6^  WlLHELMI     MALMESBURiENSlS 

fenioris  ac  confobrinimei,ac  Clericorum  ejus,  unde  ufque  hodie  indefefas  T^egiChri- 
Jlopro  ejus  anima  ^  profalute  vefira  fundimus  preces^  &  die  noUtique  videns  fuper 
nos  magnam  mifericordiam  apparere  vefiram,  in  Vjalmis  G?  Miffts  orationibufque 
nofiris,  quafi provolutus  ego  ?3  12  Canonici  mei  genibus  vefiris  fuijfemus,  promitti- 
mus  Deum  clementem  orare  pro  vobis.  Et  modo  reliquias  quas  omni  terrena  fub- 
fiantia  vobisfcimus  efe  chariores  tranfmitto  vobis,  id  efi,  ofifa  SanSli  Senatoris,  & 
Saft^iViLtemi,  atque  SanUi  Scubilionis  ejufdem  SanUi  Paterni  Magifiri,  qui  fimi- 
liter  uno  die  eademque  hora  cumfupradiBo  Paterno  migravit  ad  Chrifium.  Ifii  cer- 
tifjime  duo  SanSli  cum  SafiBo  Paterno,  dextra  Itevaque  jacuerunt  in  Jepulchro,  atque 
illorum  folennitatis ,  ficut  ^  Paterni  9  K^lendas  OSlobres  celebrantur.  Igitur  ^ex 
gloriofa  SanUa  exaltator  Ecclepce,  gentilitatis  humiliator pravte,  regni  tui  fpeculumt 
totius  bonitatis  exemplum,  diffipatox  hojiium,  pater  Clericorum,  adjutor  egentiumy 
amator  omnium  SanHorum,  invocator  Angelorum,  deprecemur  atque  humiliter  implo- 
ramus,  qui  in  exulatu  atque  captivitate  nojiris  meritis  atque peccatis  in  Francia  com-' 
moramur,  ut  non  nofiri  oblivifcatur  vefira  feliciffimce  largitatis  magna  mifericordiat 
&  nunc  a  modo,  quce  mihi  dignemini  commendari,  fine  utla  mora  potefiis  impetrare, 
Ksec  epiftola  inventa  eft  in  lcrinio  apud  Meldunenfe  coenobium,  quod  idem 
Rex  a  fundamento  fecit,  &  ibi  reliquias  Sandti  Samfonis  pofuit.  Sed  jam  ju- 
dicia  pr£ediorum,quce  Rex  coenobio  contulit,  fiibjicienda  video,  qu£  multis 
quidem  chartis,  fed  unam  Scripturam  prseferentibus  intexuit  hoc  riiodo. 

Fortuna  fallentis  feculi  procax,  non  la^eo  liliorum  candore  amabilis ,  fed fellitct 
evitandee  corruptionis  amaritudine  odibilis,  fcetentis  filios  in  valle  lachrymarum  car' 
nis,  riHibus  debacchando  venenofis  dilacerat,  quce  quamvis  arridendo  Jit  infelicibus 
attreSlabilis,  Acherontici  tamen  ad  ima  Cocyti  (ni  falus  alti  fubveniat)  boantis 
''  impudenter  efi  declivis.     Et  ideo  quia  ipfa  ruinofa  dtficiendo  carnaliter  dilabitur, 

fummo  cpere  fefiinandum  efi  ad  amoRna  indicibilis  lcetitice  arva,  ubi  hymnidica  an- 
gelicce jubilationis  organa,  meUifiuaque  vernantium  rofarum  odoramina,  a  bonis  bea- 
tifque  naribus  incefiimabiliter  dulcia  capiuritur,  fineque  calce  auribm  felicium  fua- 
via  audiuntur.  Cujus  amore  felicitatis  ille^us  Ego  Ethelftanus  l^x  Anglorumj 
per  Omnipotentis  dextram  totius  Britannice  regno  fublimatus,  aliquas  terrce  particu- 
las  venerabili  fatnilice  Maldubienfx,  pro  animabus  Patruelium  meorum  filiorum 
£theldredi,  Clitonis,  vi^.  Elfwini  G?  Ethelwini,  Deo  &  San^o  Petro  inperpe- 
tuumjus  largitus  fum,  fub  cefiimatione  i  o  cajfatorum,  in  loco  qui  dicitur  Wdecun, 
fub  eejiimatione  6  cafiatorum  in  loco  qui  dicitur  Breoniet,/a^  cefiimatione  $  caf- 
fatorum  in  loco  qui  dicitur  Summerfbrd.  Item  y  in  loco  qui  dicitur  Nortun. 
Item  y  in  loco  qui  dicitur  Ewulm  ;  hoc  prcecipiens  ut  nemo  nofirorum  Succef^orum 
hoc  nofirum  donum,  quamdiu  Chrifiianitas  vigeat,  vel  ex  minimo  interrumpere  tentet. 
^luod  fi  quis  tentaverit,  a  Deo  fe  damnandum  inperpetuumfciat.  Sciant  autem 
fapientes  nofirce  regionis  nos  has  prcefatas  terras  non  injufie  rapuijfe,  rapinamque 
DeodediJfe,fed  fic  eas  accepi  quemadmodum  judicaverunt  omnes  optimates  regni 
Anglorum,  infuper  &  Apojiolicus  Papa  ^omance  Ecclefice  Johannes,  Elfredo 
deJunUo,  qui  nojirce  felicitatis  S3  vitce  cemulus  exfiitit,  nequitiee  inimiconum  meorum 
confentiens,quandome  volueruntpatremeo  defun^o  cacare  in  Wintonia  civitate, 
fi  non  me  Dominus  fua  pietate  eripuifet.  Sed  denudatis  eorum  machinamentis  re- 
mijfus  efi  ad  J{omanam  Ecelefiam,  ut  ibife  cofam  Johanne  Apojiolico  jurejurando 
defenderet,  &  hoc  fecit  coram  altari  SanBi  Petri.  Sed  faUo  juramento  cecidit 
coram  altari,  ^  in  manibus  famulorumfuorumportatus  efi  ad  fcholam  Anglorum,  ^ 
in  i.no^e  vitam- finivit.  Et  nunc  ApofioUcus  ad  nos  remifit,  ^  quidde  eoage- 
retur  confuluit.  Nos  autem  optimatum  nojirorum  rogatu  conceffimus,  ut  portaretur 
adcceteros  Chrifiianos,quamvis  indignus.  Etfic  indiUa  eji  mihi pof^ejfo  iliius  om- 
nis  in  magnis  &  modicis  6cc.  Hujus  autem  a  Deo  Dominoque  Jeju  Chrifio  innuente 
atque  infpirantevoluntatis  Schedula,  anno  Dominicce  Incarnationis  ^^i,regni  vero 
mibigratis  commiffi  it.  IndiHione  %.  epaUa  i^.concurr.  3  K^lend.Januarias  linect 
vertentis  menfis  1  o%  in  civitate  celeberrima  quce  Dornacefter  appeUatur  ,confcripta  efi 
tota  optimatum  generalitate  fub  alis  ^gis  dapfilitatis  ovanti.  Subfcripfere  fiib- 
reguli  Eugenius,  HorveUMorrant,  Indual.  Archiepifcopij  Wulfeimus  Dorobernice, 

•  Wulfianus 


LlB.V.      De   P  ONTIF  ICIBUS.  ^6f 

tVulftanus  Eboraci.  Epifcopi,  Burgrice  l{ofenJis,  Tedrid  Lundonienjis,  Etkelgaf 
orientalium  Anglorum,  ^lfriche  Wintomenfis,  Elfredus  Scireburnenjis,  Wulfeli~ 
nus  Wellenfs,  Ethelgar  Cridienfis,  Oda  Wdtenfis,  Eadhelm  Selefenjis,  Sexhelm  San- 
<ai  Cutbberti,  Tidelus  Herefordenfs,  Ehvine  Wigornienfis,  JQnfi  Licitfeldenfis^ 
Winfe  Legefejirienfs. 

Ethelfiano  fiicceflerunt  ftatres,  Edmundus  6,  Eldredus  6,  Edredus  9  annis, 
Ededo  Edvoinus  4  annis,  filius  Edmundi,  qui,  ficut  alias,  latius  diximus  mere- 
tnculse  unius  fedudius  illecebris,  Dunjianum  ftultitice  fiise  IJeviffimum  correp- 
torem  patria  expulit.  Inde  (emel  malo  imbutus  omnes  ad  dolorem  Dun- 
Jiani  in  tota  Anglia  Monaftici  ordinis  homines  prius  nudatos  facultatum 
auxilio,  poft  &  aeportatos  exilio,  calamitatibus  indignis  affecit.  Nam  & 
Meldunenje  Coenobium  ftabulum  Clericorum  fecit  anno  z\6.  poft  tranfitum 
patris  Aldelmi ;  poftquam  ^  Leutherio  ibi  praepofitus  eft  Monachis,  anno  276. 
Sed  tu  Domine  Jefu  Creator  &  Recreator  nofter,  bone  artifex,  multumque 
potensfonr;arenoftradeformia,per  illos  homines  irreguiares  &  vagos,  the- 
faurum  tuum  tot  feculis  abditum,  in  lucem  propalafti,  fandtilfimi  Aldelmi 
corpus  dico,  quod  illi  de  terra  elevatum  in  fcrinio,  quod  fiipradixi,  locarunt» 
Acceffit  Clericorum  glorias  RegaUs  hberaiitas,  ut  daret  Sandto  prsediura  vi- 
cinitate  &  amplitudine  peroportunum,  quod  nominarem,  nifi  quia  notum 
eft,  &  Reges  anteriores  multas  ejus  portiones  dederint,  ne  hic  fblus  com- 
munem  gloriam  vel  totam  vendicet,  vel  partem  vellicet.  Sed  omnis  tem- 
porum  iniquitas  mature  decidit,  fuccedente  Edgaro  firatre,  omnium  antecef^ 
Ibrum^nifi^^if/^e^/^wajpalmamprseoccupaifetjfacile  primoi  denique  nefcias 
quem  prseferas,  nifi  quod  ifte  tenuerit,  ille  inceperit,  ille  fbrtior,  ifte  fbrtu-  ' 

natior,  ille  Dei  &  fuo  auxiho  nifus,  ifte  prudentium  virorum  confilio  cre- 
dulus.  Edgarus  igitur  abolitis  edidlis  germani,qu3e  iuxus  Regius  &  juve- 
nihs  impetus  [effuderat;]  quid  Ecclelise  noftrse  dederit,  quid  abftuleritj 
fiio  mehus  fermone  referabit. 

"  Cum  univerfitatem  generahs  Maffe  meta  maneat  certa,  vifibihaque,  ut 
"  ait  Apoftolus,  fint  temporaha,  invifibiha  vero  fint  perpetua,  reftat  unum- 
*'  quemque  hic  peradta  ilhc  recipere  merita.  Unde  ego  Edgarus  totius  Al- 
•'bionis  Bafileus,necne  maritimorum,  feu  infulanorura  Regum  circumha- 
"  bitantium,  adeo  ut  nullus  progenitorum  meorum  fubjedtione  largiflua,  Dei 
"gratia  fuppetente,  fublimatus,  quidimperii  mei  potiffimum  Regi  Regum 
"Domino  darem,tanti  memor  honoris,  fblertius  faepe  tradtavi.  Pise  igi- 
"  turfeutrixdevotionis  pervigili  meae  ftudiofitati  fubito  fuperna  infinuavit 
"  pietas,  quseque  in  regno  meo  Sandta  inftaurare  Monafteria,  quae  velut  mu- 
"  fcinis  fcmdulis,  cariofifque  tabulis  tignotenus  vifibiliter  diruta,  fic,  quod 
" niajus  eft,  intus  a  fervitio  Dei  ferme  vacua,  fiierant  negledia.  Idiotis  nem- 
"  pe  Clericis  ejedtis  nulhus  regularis  religionis  difciplinse  fubjedlis,  pluri- 
"  mis  in  locis  Sandtiores  feriei,  fcilicet,  Monachici  habitus  prsfeci  pafto-  . 
"  res,  ad  ruinofa  quceque  templorum  redintegranda,  opulentos  fifcaliura  nu- 
"  merura  eis  exhibens  fumptus,  quorum  unum  nomine  Elfricum,  virum  in 
"omnibus  Ecclefiafticis  expertiffimum,  oificiis  famofiffimi  cuftodem  con- 
**  ftitui  Ccenobii,  quod  Angli  bifario  vocitant  onomate  Maldelmesburg.  Cui 
**pro  commoditate  animuhe  mese,  ob  Salvatoris  noftri  ejufque  theotocos  ~ 
"  femper  Virginis  Marice,  nec  non  Apoftolorum  Petri  &  Pauli,  Aldhelmique 
"  olim  prxfuhs  honorem,  particulam  terrse,  10  videlicet  manentium,  vo- 
"  cabxdo  Efiotun,  cum  pratis  &  Sylvis,  munifica  liberalitate  reftitui.'  Haec 
"  terra  a  prsedidtis  femel  accommodata  Clericis,  diu  a  plerifque,  poftremo 
"  a  contentiofb  injufte  pofrelTa  eft  Athelindo.  Sed  fuperftitibfa  fubtilique 
"ejus  iiivedtione^fapientibusmeisaudita,  ac  difceptatione  illius  mendofa, 
"  ab  eiidem  me  prsefente  convidla,  Monafteriali  'k  me  reddita  eft  ufui,  anno 
"Dominicae  incarnationis  9  74.  regni  vero  mei  14.  Regise  confecrationis  i. 
"poft  tranfitum  pretiofi  ConfeflToris  Aldelmi  26^.  Hanc  vero  reftitutionia 
"  fchedulam  prcedidi  Abbatis  rogatu,  obfuturas  pofteritatis  meraoriam  te- 

Z  z  3  "nacem 


^66  WiLHEXMi    Malmesburiensis 

"  nacem  charaxari  prsBcepi,  ne  qoamdiu  Chriftiatia  fides  viget  in  nojftrati- 
"  bus,  ab  aUquo  tyrannici  potentatus  praefetum  rus  ab  illo  Sando  loco  vio- 
"  lenter  fquod  abfit^  alienetur.  Et  fubfcriptio  Archiepifcoporum  Dufi- 
jlani  Cantmrienjis  ,  &  Ofwaldi  Lboracenjisy  &  Epifcoporum  Athelwaldi  Win- 
tonienjis,  trium  Elfftanorum,  Lundonienfis,  ^ofenjis,  Wiltinenfs,  &  csetero- 
rum.  Hic  eft  Elfricus,  quiomnem  curam  ad  beatam  transferens  Mariam^ 
poiTeffionem  &  nomen  Monafterii  ejus  delegavit  ditioni,  ut  tanto  interim 
beatiffimi  Vetri  nomine,  ipia  fola  loco  videatur  imperare.  Nec  faftidi- 
vit  gloriofa  Domina  illuftris  &  prajdicandi  viri  munus,  quinimo  ufque 
hodie  przefidet  Ecclefise  fandiffimi  Aldelmi,  communionem  in  pietateam- 
ple<5tens,  cum  peritum  literarum,  praefertimque  clegantiffimum  interpre- 
tem,  nifi  fallax  tradit  vetuftas,  iedificandi  gnarum,  qui  omnes  Monacho- 
rum  officinas,  eo  tempore  prseftantiffimas,  nec  adhuc  adeo  defpicabiles, 
fundavit  &  confummavit.  Hujus  intermiffi>  nomine  facit  mentionem  Ab- 
bo  Floriacenfis  in  prsefatione  paffionis  Sandli  Edmundi  ad  Dunjlanum  bea- 
tum  Archiepifcopum  his  verbis.  Pajftonem  SanBi  Edmundi  a  nemme 
Scriptam,pluribusignotam,tua  far^itas  ex  antiquitatis  memoria  coUeSlam  hijiori' 
aliter,  meprafente,  retulit  Domino  Epifcopo  Rolenfis  Ecclefice,  &  Abbate  Mona- 
Jierii  quod  dicitur  Malmesbury,  ac  aliis  circumajfijienti^us ,  fcut  tuus  eji  moSy 
fratribus. 

Elfricus  fane  cum  jam  grandaevus  efTet,  in  Epifcopum  Cridienfem  altatus, 

vix  quatuor  annis  fuperfuit.     Rehquit  aliquantos  codices  non  exigua  in- 

genii  monumenta,  vitam  SanUi  Adeirvoldi,    antequam  eam  Wuifianus  ope- 

'  rofius  concinnaret,  abbreviationem  pajfionis  San^i  Edmundi,  iibros  multos  ex  La,- 

tina  in  patrium  Sermonem  verjos. 

Tempore  ergo  Edgari  Regis,  Dunftanus  fandtiffimus  Archiepifcopus  no- 
ftri  Ccenobii  reftaurationi  £c  decori  egregiam  curam  admovit,  invitatus 
in  amorem  Sandti  Aidelmi,  &  generis  Weji-Saxonum  affinitate,  nam  de  hac 
provincia  oriundus  fuerat,  &  miracuhs  fubinde  crebrefcentibus,  qui  gau- 
deret  Sandtum  fuas  regionis,  fuis  potiffimum  temporibus,  in  fpeculam  ela- 
tum.  Ideo  in  multis  loco  munificus,qu^  tunc  in  Anglia  magni  miracu- 
li  efTent,  decufque  &  ingenium  conferentis  oftenderent,  offerre  crebro. 
Inter  quse  figna,  fbno  &  mole  praeltantia,  6c  organa,  ubi  per  jereas  fiftulas 
muficis  menfuris  elaboratas, 

Dudum  conceptas  foUis  vomit  anxius  aurasy 

Ibj  hoc  diftichon  laminis  aereis  impreffit. 

Organa  do  SanUo  Prtsful  Dunftanus  Aldehno 
Perdat  hic  teternum,  qui  vult  hinc  toiiere,  regnum. 

Poterunt  &  ii  verfus  fermonis  veritati  fuffragari,  quos  confpicati,  fumus 
impreiTos  vafculo,  quod  miniftris  altaris  famulabatur  aquse  obfequio. 

Hydriolam  hanc  fundi  Dunftan  mandaverat  Archi- 
Prafui,  ut  in  tempio  SanHo  ferviret  Aldelmo. 

In  quibus  licentia  Poetica  Subftra(Sta  b  nomine  San<5ti  priori,  /,  htera, 
nt  verfus  ftaret,  ingeminaverat.  In  neutro  autem  infeulptum  erat  Aid' 
heimo,  fed  Adeimo.  Interea  poft  obitum  fiium,  futurse  fiis  in  Angiia  cala- 
muatis,  &  Danitee  depopulationis  fpiritu  prophetico  prsfagus,  utpote  qui 
eas  non  aeniginatico,  fed  aperto  eloquio,  ipfi  etiam  Regi  praenunciavit, 
Sandtiffimis  ConfefToris  offibus  metuebat.  Jan^que  animo  vokitans  Dano- 
r«;»  avaram  faevitiam,  &  f^vam  avariuam,  raente  imaginabatur  Monafte- 

rium 


L  I B.    V.       D  E    P  0  N  T  1  F  I  C  I  B  U  S  g^y 

,  ijum  cupiditate  pecuniarum  prasdatum  iri.  Tuni  nc  aliquis  iplendore 
j,  nietalli  raptatus  Icrinium  abriperet,  avideque  pretiofas  cruftas  fimbus  in- 
gereus*  lignum  nudatum  cum  oflibus  aliquorfum  projiceret,  id  vero  max- 
1  imo  horrori  Sc  timori  erat.  Quocirca  diu  multumque  perpenfo  confilio, 
I  jeverendiiGImas  reliquias  ereptas  fcrinio,  lapideo  compoluit  tumulo  exci- 
i  tato  in  editum  ad  dextram  altaris,  loco  cundis  in  Ecclefiam  intuentibus 
i  confpicuo.  Appofuit  juxta  olTa  primum  nitenti  i?{  delicata  findone,  de- 
,  inde  pretiofiflima  cotto  circumledto  phialam  purillimo  vitream  balfamo  . 
t  plenam.  Congrua  profedo  Pontifici  aromata,  qui  femper  in  coelum  thu- 
I  rificaffet  virtutum  &  orationum  holocaulta,  fimulque  partem  afferum  ex 
j  antiquifiSmo  fircophago,  quo  tota  in  mortalem  conditionem  defluxerat 
t  cajro.  Nec  abfl:inuit  verfibus,  forenfem  fepulchri  ambitum  decoravit,  quo- 
i  rum  hsec  erat  fumma,  ut  Amatorem  fuum  deIi6torum  dignaretur  venia, 
r  nec  accerferet  in  culpam,  quod.  eum  editiori  loco  depofuiffet,  fcire  San- 
^m  id  fe  feciffe  pro  cautela,  non  pro  contumelia.  Nec  eventus  rerum 
fefellit  prophetam,  nec  cecidit  de  verbis  ejus  quicquam  in  terram,  quod 
breviter  intimabo,  fi  fucceflionem  Regum  quam  intermiferam  conti- 
nuavero.  - 

Edgaro  poft  i<5  annos  regni  fucceffit  Edwardus  filius  tribus  annis  &  di-.       J^ 

midio.     llii  Egelredus  frater  fubftitutus  37  annis  miferabile  regnum  obfe- 

dit,  fubruit,  peffundedit.     Cujus  gefta  iis  inferere  ex  abundanti  opinor, 

proefertim  cum  alios  miferiarum  ejus  labyrinthos  evolverim.     lUud  non 

:    tacebo,  quod  Edgaro  mortuo,  qui  fe  pluribus  quam  ullum  progeuitorum 

fiiorum  dominari  jacStaverat,  non  quod  latius,  fedquod  fecurius  imperita- 

fet,  res  iu  contrarium  ceflit,  fuprema  felicitas  regni  in  prsecipiti  ftetit. 

Sommis  emm,  ut  quidam  ait,  rebus  diuftare  negatum.  Danorum  ergo  gens 

afFueta  vivere  rapto  totis  litoribus  in  Anglia  efterbuit.     Jamque,  ut  com- 

pendio  dicam,  onuii  maritima  ora  depopulata,  meduUam  mediterranei  foli 

depafcebatai ,  eo  in  indigenas  infolentior,  quo^a  fcientia  viri   Dei  remo- 

tior,  pars  cum  duce  prsefato  Meldunum  venerat.     Ibi  eo  fe,  terrore  quo 

conflieverat,  a^Sturam  exiftimans,  Ecclefiam   furibunda  irrupit,  circumdu- 

i-'  dtis  utrinque  oculis  nihil  quod  avidse    rapacitati   fatisfaceret  praeter  fcri- 

nium  Sandti  confpicatur.,     C^etera  meticulofa  Monachorum  provifio  curi- 

ofo  furori  fummQverat.     Illud  folum  fortun^e,  vel  ut  verius  dicam,  tutetse 

Santfti  expofuerat,  tutaretur  fi  vellet;  fin  minus,  ludibrio  fo  haberi  per- 

I  mitteret.     Id  ilfrvafto  ore  inhiantes,  lymphatis  greffibus  invoknt,  quo- 

I  rum  unus,  quem  improba  fames  argenti  audaciorem  feciffet,  arrepto  cul- 

tello,  pretiofos  lapides  caffibus  expedire  uitebatur,    jamque  manum    ad- 

I  moverat,  cujqi  graffantem  luem  avaritise  Sandli  virtus  feftmata  compefcuit. 

'■  I^uit  ergo  aufum  temerarium  mente  amifFa,  retro    in  pavimentum  elifus, 

tanquam  fi  penetrabiie  telum  cordi  fufpiraret  adadtum.     Pcena  unius  re- 

4uxit  ad  fanitatem  cseteros  ne  furarent,  ne  ftreperent,  ut  loca  Sand:a  in- 

taminata  relinquerent,  ut  fugerent.     Accelerant  igiturfugam  per   plana, 

per  invia,  gaadentes  vel  fola  corpora  eripuiffe  difcrimini,  multorum  enim 

militum  curiii  non  intermifTo,  aliquid  humano  timore  majus  fe  pertuIifTe 

prodiderunt,  dum  nullus  k  tergo  urgeret,  nullus  afronte  obfifteret.  Hu- 

jnfmodi  fama  multitudine  hoftium  pervagata  fegniorem  ad  pr^dam  &  ti- 

.    aiidiorem  ad  reverentiam  Sandtorum  effecit,  unde  contigit  ut,  omnibusin 

'  circuitu  monafteriis  depopulatis  vel  expilatis,  iftud  folum  nunquam  adeo 

gravem  deploraret  serumnam.  ;  Ifte  Rex  villam  10  manentium  Coenobio 

Sandti  Aldelmi   contulit   fub   Abbate  Athehverdo,  qui   Elfrico  fuccefferat. 

Stimulabant  eum  adhuc  in  regno  tenellum  hefoes  illuftriflimi,  qui  erant 

fUperftites,  poft  quorum  deceffum,   &   in  vitse  luxum,  &  in  regni  detri- 

mentum  totus  emarcuit.     Copia  enim  rerum  quas  reliquit  pater,  incitavit 

in  lafciviam,  ofTenfa  Dei  meruit  iracundiam    Dei,   iracundia  gentem  ad- 

duxit  in  exterminium.    Eft  autem  fcriptura  hujufinodi. 

)  "Vniverjis 


^6S  WlLHELMI     MaLMESBURIENSIS 

V7iiverjis  crebro  fiudium  fophice  hitente  rimantihus  liquido  patefcit,  quod  pra' 
fentis  vita  terminus  variante  diverfce  calamitatis  cerumna  injiare,  jamque  ingru- 
ere,  imo  terrore  dignofcitur.  Ego  igiiur  Edeldred,  Chrtfii  gratia  opitulante,  to- 
tius  Albionis  Balileus,  optimatum  meorum  monitu  inJiruBus,  aterna  caducis  mer^ 
cari  cupiens,  quandam  ruris  partem^  lo  videlicet  manentium,  ioco  celebri,  quiab 
hujus  patrice  peritis  noto  Redburne  nuncupatur  onemate,  Domino  nojiro  Jefii 
Chrifto  ejujque  genitrici  femper  Virgini  Maris  in  veneratione  Beati  Prcsfuiis 
Aidelmi,  qui  iocum  ipjum  ujitato  vocabuio  «o/wmfl^z^?«  Maldefrneburg  j^«f,  ad 
ufus  Monacljorum  fuh  Ethelwerdi  Jbbatis  regimine  inibi  degeritium,  ceterna  iar- 
gitus  fum  hcereditMe  d^c.  Anno  Dominicce  Incarnationis  964'*.  Scripta  eji  hcec 
Cimrtuia poji  tranjitum  ejujdem  Vatris  7.61°.  Jubfcripferunt  iili  qui  in  fuperiori 
charta,  ^  cum  eis  Elfricus  jam  Epifcopus,  fed  ^  Efcinnus  Dorceftrenfis 
Epifcopus, 

Egeiredo  pofl  37  annos  regni  defund:o  fucceffit  Canuto  nnms  10.  Cnutoni 
Haroidus  filius  annis  4.  Ei  Ardecnut  anno  uno.  Illi  Edvoardus  24  annis.  In 
his  %6  annis  fuerunt  pofl  Etiieivoerdum  Kjneveard,  Brichtelnius,  BriUrvoiduSy 
Edericus,  Wuifinus,  BriWmoidus,  ut  ex  fcriptis  Anglicis  animadvertimus. 
Multa  incommoda  Coenobio  intulit,  terras  vel  omninb  diftrahendo,  vel 
parvo  pretio  invadendo.  Sed  enim  excufatur,  quod  magno  illo  Geido,  qui 
tunc  Danis  dabatur,  oppreflTus,  unicum  inveniebat  malorum  remedium, 
quod  futurorum  incautus,  non  videbat  obefTe  poffe  in  pofterum.  Wuifmus 
religionem  Monachorum  propter  adventum  Danorum  multum  debilitatam 
erexit  in  vigorem  prifcum.  Non  defuerunt  noftro  tempore  Monachi  qui 
eum  in  carne  confpicati,  memoriam  viri  ruminare  6c  aliis  proferre  dulce 
habebant,  ex  quorum  narrationibus  pendulus  multa  ejus  infignia  animo 
indidi,  fed  dicere  refugio,  quia  minus  fufcepto  concurrunt  pperi.  Ei 
Egeivpardus  annus  10  fucceffit ;  mox  Eivoinus  anno  &  femis,  Brichtwoidus  huio 
annis  7,  eum  inertem  ad  bonum,  alacrem  ad  malum,  miferabilem  mortem 
obiiffe  tradit  vetuftas,  in  villa  inter  medios  potationum  apparatus  extin- 
d:um,  in  Ecclefia  Beati  Andrece,  quse  magnse  adhserebat  Eccleiije,  inter 
prsedecefTores  fepultum.  Satifque  conftat  cuftodes  loci  umbris  phanta- 
flicis  inquietatos,  donec  cadaver  fufFolTum  ionge  a  Monafterio  paludi  pro- 
fundse  immerferint,  unde  aliquoties  teter  odor  emergens,  fsevam  vicinis 
exhalat  Mephitim.  Sed  hsec  quje  jucunda  funt  relinquentes,  ad  miracula, 
quse  hoc  temporum  decurfu  apud  Beati  ConfefToris  tumulum  Divinitas 
oftendit,  attingamur. 

Dani  cum  in  Angiiam  venire  affirmafFent,  propoiitum  ad  fbcietatum  vi-t 
(StorirE  Norreganos  afcivere,  utrorumque  immanis  barbaries,  fe  Norregano- 
'  rum  cupiditas  rapacior,  libido  infeftior.  Horum  Comiti  dum  depopulatur 
omnia,  puella  qusedam  Eifildts  nomine  ceffit  in  partem  prseda,  honefto 
apud  Angios  loco  nata,  ingeiiui  corporis  &  vultus.  Hasc  illecebrarum  fo- 
raenta  barbaro  fuere,  ut  iegitimo  connubio  repudium  daret,  in  captivse 
fu£e  nuptias  intendens  nervos,  cujus  integritatem  tutari  &  captivitatis  mi- 
ferere  deberet,  nifi  barbarus  effet.  Quare  primo,  confumptis  bianditiis, 
renitentis  &  multum  deprecantis  pudorem  prsedo  nodturnus  invafit  &  ra- 
puit.  Veruntamen  non  diu  fiiperfuit,  nec  fpe  conceptse  proiis,  nec  lon- 
ga  vita  poft  injuriam  feminse  fadtam  lajtatus.  Eo  ergo  dejfundto,  rumor 
fpeciofas  Eifiidis  aures  Regis  terr^e  impievit.  lile  mox,  pro  more  gentis 
in  feminse  cupiditatem  potiendse  adhmnivit.  Fit  ergo  ex  Rege  amator, 
ex  potente  ciiens.  Adorat  per  internuncios  majeftatem,  Captiv£e  ut  fe 
■  aniicum  dignetur,  pollicetur  montes  auri,  amorem  perpetuum  ;  poftremo, 
qusecunque  poffunt  vei  mulierem  decipere  vei  captivam  illicere.  Om- 
nia  ciam  uxore,  quam  ne  incenderet,  verebatur  quam  maxime.  Refpon- 
dit  Eifildis  contraria,  fe  aliis  amoribus  intentam,  Deo  intentam,  Deo  de- 
fervire  propofliifre,  tuiiffe  illum  fuos  fecum  amores,  qui  &  vivens  primi- 
tias  libafTet,  &  moriens  confepeiifTet.     Hoc  audito  Rex  dolens  fe  mulier- 

cul« 


LiB.   V.    De  Pontificibus  55p 

culse  fuifle  xiefpeduj,  vi  negantem  aggreditur ;  &  quadani  no6te,  nihil  ta- 
le  metuentis  aniplexus  fubit  violentus.  Ex  una  conjundtione^  concipitur 
fbetus  &  editur  maiculus  eontra  utrorumque  votum.  Nam  &  Rex  peri- 
clitari  famam  lliam  metuens,  vellet  quidem  exercere  placitum,  fed  noUet 
habere  fru6tum ;  &  Elfildis  Deum  prnno  pro  incefto  viri  conjugati  me- 
tuens,  Z^lotypiam  Regin^e  fedulo  cavebat.  Veruntamen,  proles,  utdixi, 
edita  utrorumque  blandiebatur  oculis,  ut  eos  libi  conciliaret  virum,  ne 
mulierem  ex  fe  matrem  abjiceret,  pr^efertim  corpore  pulchram,  genere 
ingenuam,  conditione  captivam,  fe  folo  cum  quo  rem  haberet  continen- 
ter  Ibbriam,  muUerem  ut  &  fad:i  confuetudine  &  fihi  dulcedine  virum  in 

•  amore  reciperet.  Peccatum  ergo  quod  afpernanter  inierat  hbenter  fove- 
bat  voluptate  addita.  Et  ut  regni  notitiam  feUeret,  apud  quendam  Epif- 
copum  terra^  ladbuhim  habebat,  indeque  cum  hbebat  in  ufus  nodtis  ab- 
ducebatur.  Sed  hsec  illecebrarum  gaudia  proximus  Regisobitus  abrupit, 
remanfitque  illa  in  medio  cum  pupillo  filio.  Quapropter  non  nefciens 
quantum  mulierum  ira  in  pellices  audeat,  in  longiffimas  Norrve^a  provinr 
cias  fugas  indulfit,  agentefidehter&  neceffariaminiftrantePontifice,  cui  foli 
tutelam  orphani  fupremis  verbis  Rex  obiens  commiferat.  Unde  fadtum  • 
eft,  ut  cum  muliebrem  faftura  imperitantisoptimates  detred:arent,  illerem 
omnem  ut  erat  non  taceret.  Ita  deCreto  communi  parvulus  ad  umbram 
in  feftigio  Regni  locatus,  tutoribus  omnia  negotia  pro  arbitrio  dif^ 
ponentibus.  Exadlo  autem  non  plus  anno  &  dimidio,  puerulus  ille  vo- 
cabulo  magnus  acerba  morte  vit^  fubtradus,  colus  parcarum  evolvit.  Di- 
citur  quod  infidiis  procerum,  fed  ego  non  afTentior,  ut  illi  innocenti  vim 

,  mortis  confcifcerent,  quem  Regem  creaverant.     Tunc  ergo,   ne  longam 
texam  fabulam.     Elfildis  omni  viduata  confilio  in  patriam  rec^ptui  ceci- 

,  nit.     Et  ut  tam  periculofum  navigium  Deus  fecundaret,  vovit,  fi  Aiigli-     - 

■  am  incolumis  adnavigaret,  nunquam  fe  terreftris  animalis  carnes  come- 
fiiram,  nunquam  nifi  diebus  feftis  undiiores  efcas  fumpturam.  Pro  Dei 
nutu  felicem  fbrtita  eventum,  induftrise  continebat  votum,  ex  pecunia,quam 
mariti  &  filii  hberahtate  meruerat,  tres  villas  mercata,  quarum  redditu  {vl- 
am,  fuorumque  vitam  toleraret.  Poft  aliquot  annos,  lautiore  conyivioin 
hilantatem  profufa,  convivas  ad  Isetitiam  hortabatur.  lllique  viciffim  ut 
quantulumcunque  carnium  fumeret  rogantes,  diu  caffos  expendere  fermo- 
nes ;  veruntamen  Presbyterorum  qui  adeffent  rogatu  preffa,  promittenti- 
um  orationes  &  miffas,  dicentiumque  magnarum  etiam  deliciarum  culpam 
miffarum  celebratione  pofTe  deleri,  fummis  illa  digitis  nefcio  quid  car- 
nium  attingens  bri  fuo  fenfu  recufante  appofuit,  ftatimque  Divinas  feve- 
ritatis  clemens  animadverfio  fecuta.  Illa  valetudine  quam  Grasce  Para- 
lyfin,  id  eft  refblutionem  membrorum  dicunt,  mjfticantem  perculit  tam 
valide,  ut  nullum  membrorum  officium  fuum  facere  poffet.  Sola  lingua 
inter  feuces  palpitabat  quse  delidum  diceret,  veniam  oraret.  Prasclare 
innocens  pro  lapfu  temporali  caftigata  eft  verbere.  Ca^terum  fi  poena- 
lem  commifiiret  culpam,  non  habuiflet  venialem  vindidram.  Triennio  in- 
tegro  tali  decodla  incommodo  in  l^etitia  Sandtorum  circuibat  loca,  pul- 
fahant  fuffragia  quos  celebriores  miraculorum  feceratfama,  Ceffit  omnis 
faperior  charitas,  deditque  locum  beatiffimi  Aldelmi  glorias,  ut  tam  illu- 
ftri  perfona  curata  excellentius  volitaret  per  hominum  ora.  Venit  ergo 
poft  triennium  ad  natale  Sandti,  quod  od:avo  Kal.  Junias  magna  Provin- 
cialium  frequcntia  colitur.  Nec  morata  virtus  herihs  in  ip^  fblennitatis 
vigilia  orantem  ad  fepulchrum  attigit,  reviruitque  fanitas,  artuum  laxa 
compago  induruit,  incolumis  paralytica  furrexit.  Stupentibus  &  laudan- 
tibus  notis,  ftrepentibus,  &  reni  percundtantibus  Monachis,  Isetantibus 
Gundtis,  Elfildis  Curatori  fuo  non  ingrata,  omnia  fua  loco  cohtulit,  San- 
«Stimonialem  profeffa  vivens  propter  Ecclefiam  manfitavit,  defundta  famo- 
fam  fepulturam  inclauftro  accepit.     Hoc  miraculum  pro  claritate,  utdisi, 

A  a  a  perfonae 


i 


970  WlLHELMl     MaLMESBURIENSIS 

perfbnse  &  temporum  vicinitate   ad  nos  per   fuccefliones  tranfmifTum  fi- 
dem  facit,  multa  fuilTe  quse  obfcuravit  annorum  injuria,  qux    occuluerit 
fcriptorum  incuria.      Eodem  tempore   venit   ad    locum    quidam   Mona- 
chus  Gracus,  nornine  Conjlantinusy   cseterum,  unde  oriundus  incertum,  ne- 
eeflitas  an  voluntas  domo  patriaque  eliminayerit.     Hic  primus  autor  vi- 
nejc  fuit,  quas  in  coUe  Monafherio  ad  Aquilonem  vicino  fita,  plures  du- 
ravit  annos.     Staturse  fuit  habilis,  moribus  dulcis,  colloquio  afFabilis,  cibi 
fobrius,  potus  parci,  &  pene  nullius,  feftorum  dierum  in  orationibus  con- 
fiimebat  ferias,  c^eterorum  in  vinese  opere  totas  confiimebat  horas.     Jam 
vero  moriens,  voce  prseclufa,  cum  pauciflimas  aniniae  reliquias  efflaturus 
aeftimaretur,  refumpllt,  &  lento  eonamine  furrexit,    tentataque  pera  qu£ 
femper  adhserebat  lateri,  protulit  ex  ea  pallium,  quod  eftmfigne  Archi- 
epifcoporum,  quod  fibi  quantum  jacens  poterat,  more  quo  fciebat,  coap- 
tavit,  continuoque  violentia  mortis  recidens  fupremum  efilavit  &  defecit.  1 
Quo  animadverfum  eft  Archepifcapum   fuiffe,  fed  adhuc  cognitio  vacillat; 
qua  caufa  patrise  olim    valefecerit.     Nobis  ambigua  in  bonum  torquere 
iicet,  quod  amor  religionis  pontificem  peregrinari  compulerit.     Tunc  igi- 
tur  inter  fepulchra  Abbatum    in  Ecclefia  Sandti  Andrex  quse  tunc  erat, 
reverenter  humatus  eft.     SuccefTu  vero  annorum,  cum  neceflitas  novorum 
jedificiorum  ipfiim  &  cseteros  antiquis  deturbaffet  fedibus,  ofTa  reperta  can^ 
doris  infbliti  &  odoris  gratiflimi  dederunt  indicium,   plebeiae  Sandtitatis 
non  fuifTe  Conflantinum.     Ruricola  quidam  in  vicinia  Melduni,  notus  Mo- 
nachis  &  urbi,  peffimo  afflatus  D^mone  torquebatur.     In  cominus  aftan- 
tes,  quos  contingere  nequiret,  dentibus  frendere,  propiores  calce  feu  pug- 
no  impellere.     In  eminus  pofitos  fpumas  jacere,  quicquid  ad  manum  ve- 
niffet  vice  tormenti  rotare,  furor  arma  fiiggerebat,  ut  nemo  impune  ac- 
cederet  qui  non   lasfus  abiret.     Infana  prseterea  loquens,  in  ipfa  fydera 
jaculabatur  convitia.     Ex  uno  ore  diverfie  &  confufie  voces  audiebantur, 
ut  modo  ex  latratu  canem,  modo  ex  mugitu  bovem,  nunc  ex  ftridore  bu- 
bonem  opinareris.     Cibos  nec  humanos,  nec  cod:ione  conditos  voragini 
ventris  immergens.     Sic  dementia  molares  exacuerat,    ut  quodlibet  ofTe- 
um,  ligneum,  iferreum,  hciYi,  ut  putabatur,  negotio  demoleret,     Tum  il- 
lam  edacitatem  &  crudam  indigeriem  uno  difToIvens  ridtu,  quicquid  con- 
fiimpferat,  levi  fumo  ejiciebat.     Hujufcemodi   hominis   calamitate  vicini 
commoti,  confilium  ceperunt  ducendi  eum  per  loca  Sandtorum,     Id  quo 
minus  fieret  obfiftebat  infania,  opufque  erat  ut  vinciretur.     Resergoerat 
in  ancipiti,  quia  nec  prse  ferocia  vinciri  poterat,  nullus  quamhbet  exper- 
ti  roboris  vincula  innediere  tentaret,  quin  fblo  ejus  nifu  exterebraretur ; 
quocirca  neceffitas  invenit  remedium,  ut  porredtis  funibus,  quo  eum  eundi 
tuliffet  impetus  pedes  impedirent,  irretitus  aftutia  fuccubuit  ingenio  qui 
praeftaret  robore,     Nec  fic  tamen  quamvis  illaqueato  corpore  eoerceri  ne- 
quam  in  mente  fpiritus  potuit,  quoad  illi,  neceffariis  paratis,  ad  Sandlos 
patientem  promovere  cceperunt.     Obtulit  fe  Meldunum  euntibus  in   ipfa 
facrofandlse  Afcenfionis  Domini  &  Salvatoris  noftri  vigilia.     Ibi  audito  & 
credito  quod  Sandtus  Aldelmus  olim  in  talibus  morbis  curandis  promptus 
effet  fubfiftere,  aditis  Monachis,  viam  &  vise  caufam  expofuere,  polhcen- 
tur  illi  Sandti  fufFragium,  largiuntur  confilium :  diem  imminere,  qua  Do- 
minica  caro  triumphali  gaudio  invedra  fit  ccelo,  datam  fpem  membris  om- 
nibus  ut  fequantur  caput,  quorum,  fcilicet,  opera  k  fide  non  degenerave- 
rint.     Aldhelmum  pr^cipuum  Dei  membrum  capitis  fiii  priefentiam,  ope- 
rum  merito  profedto  affecutum.     Quocirca  illi  nihil  impetratu  difficile, 
probatum  id  experimentis  pluribus,  effundunt  ergo  fiipplices  ad  miferi- 
cordem  Sandtum  preces,  quia  proculdubio  prsefto  fit  ille  omnibus  integra 
fide  deprecantibus.     Hoc  animati  oraculo  advense  quantum  valebant  ho-  \ 
mines  id  generis  &  fcientias  hortatibus  non  defuere.     Nec  f uifTe  agreftum  j 
infru6tuofas  preces,  fanitas  «egroti  e  veftigio  confecuta  oftendit :  uamque  j 

ante 


LlB.    V.     De     PoNTIFICIBU  j»       *  -    57^ 

aute  altare  depofitus,  niox  inconditam  vuitus  &  oculoruni  ferociam  ami- 
lit,  turbulenta  iila  colla  in  levem  fbporem  depofliit.  Sic  a  fervitute  Di- 
aboli  emancipatus,  &  animi  libertati  redditus,  cura  ex  lenitate  verborum 
lanum  fapere  comprobaretur,  afliitentium  corda  in  Dei  &  Sand:i  Jaudem 
extulit,  oi*a  refolvit.  Ejufdem  conditionis  hominem  nervi  poplitum  con- 
tra(5ti  in  hanc  miferiam  redegerant,  ut  omnis  ambulationis  ufus  fblis  ni- 
teretur  genibus,  his  fqualentes  pulvere  femitas  verrebat,  fi  quando  ufquam 
commeabat,  liis  lutofum  fohim  evadebati  6c  quia  crura  natibus  adhsere- 
bant,  exhibebat  quadrupedem  potius  quam ,  hominem ,  videbaturque 
iuforme  prodigium,  &,  ut  ita  dicam,  carnis  ofFa,  quam  immaturo  foe-> 
tu  projeciiret  natura ;  vix  unquam  fe  fubrigeret  coelo,  ita  femper  inferi- 
ora  defpiciens,  damnatus  erat  folo.  Lud:abatur  ergo  cum  anima,  ncc  ali- 
ud  ei  erat  vivere,  quam  diutumitas  miferisB,  volvebat  tamen  fediilo  a  quo 
Sandlorum  opem  iuiploraret,  ahas  illum,  alias  iftum  potentem,  quofdam 
in  effugandis  dsemonibus  valere,  quofdam   iii  morbis  curandis  accurrere,  ' 

Chrifium  authorem  omniun)  in  omnibus  praecellere.     Idenim  tum  prseci- 
pue  rumor  ferebat  ut  res  erat,  apud  quendam  locum,  qui  fbhtario  voca- 
-bulo  ChrijH  Stecerce,  id  eft,  Chrifii  Ecciefia,  vocatur,  magnas  virtutes  fieri, 
Nihil  adeo  moleltum  hominibus  quod  non  ibi  depelleret  Chrifim.     Ilhic 
igitur  contra6tus  condudto  vehiculo  tunc  meditabatur.     Itineranti  pervi- 
um  Meldunum  exhibuit  hofpitium,  &  forte  tum  accidit,  ut  quartus  a  fe- 
.  fto  dies  effet,  cum  recens  adhuc  de  virtutibus  San<fti  fiima  ferveret.     Nam 
illa  feflivitate  fbhta  plures  eo  coacervarat  miferos  neceflitas,  &  fanatos  emi- 
lerat  beatiffimi  patris  pietas.     His  debilis  acceptis,  in   Ecclefiam  interim 
leceffit,  mane  futuro,  fi  votum  non  fiicceffifret,  viam    repetiturus.     Erat 
tunc  Sabbatum,  &  diluculum  expedtabatur  Dominicum,  miraque  omnino 
Sandri  virtus :    mox  ut  Ecclefise  led:um   fubivit,   debihtate   membrorum 
aUquatenus  difcuffa,  fenfit  nefcio  quid  medelae  per  omnes   artus  concur- 
riffe.     Hoc  ille  confidentior,  &  ad  rehquum  alacrior,  nod:urna  ibi  prote- 
lavit  infbmnia.     Jamque  diesaderat,  mifero,  phifquam  fperare  pofTet,  alla- 
tura  fubfidium.     Monachis,  pro  more,  per  clauflrum  procedentibus,  ille  va- 
cuum  chorum  eminus  intuitus  fuffragio  fcabellorum  fiifFragines  movens  eo 
irrepfit.     Ita  coram  ahari  tota  corporis  ftrage  volutus,  quafi  ecftafin  paf^ 
fus  oculis  dormitantibus  conquievit.    Sed  tumuku   &  cantu  redeuntium 
Monachorum  fbmno  excufTus  in  alacrem  faltum  convaluit,  iutuebaturque 
fe  intuentes,  mirabaturque  &  ipfe  de  tam  inopinata  falute,  narrabat  inge- 
nua  fronte  quare  venit,  fed  ignorabat  quomodo  tam  celeriter  eredtus  fu- 
crit.     Credita  res  eft,  Deoque  laudes  tributa^,   hofpite   prsfertim  exag- 
gerante  miracuhim,  qui  eum  pridie  fufcepiffet  contradtum,  &  nunc  vide- 
ret  ered:um.     IUud  fuit  tempus  quo  beatifiimi  Audoeni  'E^thomagenfis  Ar- 
chiepifcopi  reliquias  in  Coenobium  noftrum   evedtse  flint.     Caufa  eved:i- 
.   onis  h«c  fuit.     Emma  Regina,    defunito  Egelrcdo    Rege,  Normanniam  ad 
fratrem  tranfierat,  nihil  fibi  apud  Danoi,  qui  Angliam  occupaverunt,    tu- 
tum  opinata.     Diutine  ergo  in  I{othomago  manfitans,  cum  alios  monachos 
Sandti  Audoeni,  tum  fecretarium  loci,  muneribus  illexerat  in  amicitiam,  ad 
hoc  intendens  prsecipue,  ut  Beati  Praefuhs  fibi  venditaret  corpus,  fic  enim 
Chriftianitas  viluit,  fic  cupiditas  increvit,  ut  Sand:orum  corpora  mercem 
faciamus,  fehces  exuvias  venum  proponentes.     Exhorruit  primo  Monachus 
immane  facinus ;  pottmodum  vero  addudtus  neceffitate  nepoti^  fui,  qui  in 
Francia  captus  redemptionem  defiderabat,  mercimonium  quod  petebatur 
expofuit.     Opima  prseda  potita  muher,  cum  fereniore  tempore  accedente 
rediiffet  Angliam,  corpus  rehquum   Cantuarice  contuht,  caput  in   fecreto 
fuo  habuit.     At  vero  poft  mukos  annos,  cum  iBhus  ejus  Edwardus  regnum 
fufcepiffet,  memoria  praeteritarum  rerum  cor  Regium  in  matrem  excita- 
vit.    Nam  quia  parum  in  prolem  hberalis  fuerat,  cum  ipfe  tenues  a<5ti- 
taret  annos,  juffit  omnem  maternam  fupeiledilem  expiiari,  fadumque  efl 

A  a  a  2  ut 


572  WlLHELMI    M  ALMESBURIENsis 

ut  quidam  aurifeber,  qui  ei  ^  fecretis  fuiiTet,  lcrinium  Sandti  cum  capite 
iiirripuit,  casteris  interim  ad  thefeuros  inhiantibus.  Is  cum  fratre  Mo- 
nacho,  quem  apud  Meldunum  habebat,  depofuit,  nulli  aptius  quam  Mona- 
cho  facra  deleganda  ratus.  Nec  multo  poft,  fato  fatisfaciens,  perennem 
fui  memoriam  loco  reliquit,  quem  tantis  gazis  infignivit.  Hsc  non  am- 
biguis  autoribus  {parfa  acceperim,  fed  eis  qui  viderint  setate,  fide,  fcien- 
tia  plurimum  prseftantibus.  Jam  vero  quod  de  miraculis  Audoent  fcribe- 
re  noftri  non  interfit  officii,  judicabit  qui  grandes  libros  de  geftis  ejus 
majorum  cura  editos,  meritoque  fuo  notiffimos  legerit.  Rependit  fana- 
tus  fanatori  gratiam  tota  in  pofterum  vita  in  ejus  juratus  i-nilitiam. 

Brithwoldo  Abbate,  ut  prsediximus,,defundlo,  Hermannus  Epifcopus  va- 
cantem  Abbatiam  fede  fua  implere  cogitavit,  fed  praevenerunt  conatum 
fiium  Monachi,  fautoribus  Godwino  &  Haraldo  Comitibus.  Quorum,  qui 
Princeps  Brithritm  ex  prsepofito  fad:us  Abbas  feptem  annis  gloriofiffime 
Ccenobio  pr^efuit.  Sed  ex  comite  Normanniee  Willielmus  fedius  Rcx  An- 
gliie,  Turaldum  quendam  Fifcannienfem  Monachum,  qui  eum  magnis  deme- 
ruerat  obfequiis,  viventi  Brithrico  mtrufit.  Veruntamen,  poftmodum  rem 
perperam  faditam  iatelligens,  dolenfque  fe  ambitione  feftinantis  circumven- 
tum,  dono  Abbatise  de  Burhtufia  exulantis  damnum  confblatus  eft.  Idem 
TurMus,  dum  tyrannidem  in  fubjedos  ageret,  ad  Burh  a  Rege  tranflatus 
eft,  Abbatiam  opulentam,  fed  quse  tunc  a  latrunculis,  duce  quodam  He- 
rewardo,  infeftaretur,  quia  inter  paludes  fita  erat.  Per  fplendorem,  inquit, 
Dei,  quia  magis  fe  agit  militem  quam  Ahhatem,  inveniam  ei  comparem  qui  af- 
fultus eius  accipiat ,  ihivirtutem fuam  i3  militiam  experiatur,  ibi  prcelia  proludat. 

Huic   fubftitutus   eft  Warinius  de  Lira,  Monachus,   vir  efficax,  in  hoc 
maxime  quod  Monachus  regulse  infueverit,   cseterum    alias  Ecclefije  non 
niultum  utilis,  quia  majoris  fpe  honoris  pr^eceps  raptaretur.     Quaprop- 
ter,  idoneus  Monachorum  marfupia  evacuare,  undecunque  nummos  rapere, 
fed  non  ita  cupide  parta  abfcondere,  quinimo  &  circa  &  ultra    mare  res 
Ecclefias  dilapidare,  ut  majorem  locaret  apud  potentes  gratiam,  &  apud 
eos,  qui  eum  olim  pauperem   vidiffent,    compararet  ja(5tantiam.  Id  cum 
primum  ad  Abbatiam  venit,  antecefforum  fadta  parvi  pendens,  typho  quo- 
dam  &  naufea  Sandorum  corporum  ferebatur;  ofTa  deriiqiie  Sandtae  me- 
moti^  Meildulfi,  &  caeterorum  qui  olim  Abbates  ibi,  pofteaque  in  pluri- , 
bus  locis  Antiftites,  ob  reverentiam  patroni  fui  Aldhelmi  fe  in  loco  tumu-  "^ 
latum  iri  jufTiirent,  quos  antiquitas  veneranda ,  in   duobus  lapideis  crate^ 
ris  ex  utraque  parte  altaris,  difpofitis  inter  cujufque  offa  ligneis  interval^ 
lis,  reverenter  ftatuerat.     Haec,  inquam,  omnia  pariter  conglobata  velut| 
acervum  ruderum,  vel  ut  reliquias  vilium  mancipiorum  Ecclefiae  foribusf 
alienavit.     Et  ne  quid  impudentia:  deeffet,  etiam  Sandtum  Johannem  Sco- 
tum,  quem  pene  pari  quo  Sandtum  Aldelmum  veneratione  Monachi  cole-l 
bant,  extulit :  hos  igitur  omnes  in  extremo  angulo  Bafilic^e  San(3:i  MichaA 
elis,  quam  ipfe  dilatari  &  exaltari  jufferat,  inconfiderate  occuli  lapidibuf^ 
que  praecludi  praecepit.     Contumeliam  fadti  gravavit  jocularis  didlum  con-l 
vitii.     §lui  modo,  inquit,  melius  potefi,   auxilietur  aliis.     O  tempora  !  O  mo-l 
res !  Quis  digno  improperio  tantam  profequatur  audaciam  ?   Quanta  ho- 
niinis  impudentia  ?  Quod  beatiflimus  Dunfianus,  &  caeteri  il&pientiflimi  & 
gloriofifSmi  viri  vel  fecerunt  ipfi,  vel  permifere  fieri,  nos  nugaces  &  ad 
ludibria  nati  deftruemus.     Sed   coei-cebo  ftylum,  fraenabo  fpiritum,  quia 
ipfe  magno  in  Sandlum  Aldelmum  obfequio   ofFenfam    ca;terorum  vel  le- 
nivit  vel  delevit,     Cujus  tamen  San<3:itatis  ambiguus  &  incertus  primo  fu-. 
it,  quia  non  ejus  votis  fed   ad   miraculorum  exhibitionem   famularetur; 
veruntamen  occurrit  labanti  pietas  Sandti,  ut  dubietatis  nubilum  depone- 
ret,  certitudinis  lucem  infunderet  hoc  fadto.     Quidam  Wehcce  infulse  indi- 
gena  arte  pifcandi  vi<Stum  tranfigebat,  apud  fups  qui  ejufdem  artis  erant 
non  iguobilis,  honeftam  fupelle(9tile'm  domi  conflaverat.    Hic  igitur,  dum 

una 


LiB.  V.     De    Pontificibus.  ^7^ 

una  dierum  jam  fueto  infudaret  muneri,  flatu  ex  adverfb  fpirante,  den- 
fiffima  coorta  nebula  os,  oculofque  remigantis  opplevit.  Ita  pro- 
lpe<3:u  adempto,  primo  quidem  rifit,  fubito  diei  caliginem  cito  recef- 
furam  opinatus ;  fed  magis  magifque  crairefcentibus  tenebris,  veram  cse- 
citatem  iutelligens,  mileriam  fuam  fociis  per  oram  litoris  idem  negotiura 
agentibus  clamorfe  pronunciavit.  lllius  ergo  calamitas  ca:teris  indixit  pif^ 
candi  ferias,  dimiffaque  prseda  quam  ceperant  omnes,  uno  nifu  ad  eum 
litori  reltituendum  laborant,  Expofitus  ripae  ad  manus  tradrus  xlomi  fi- 
ftitur.  Res  ada  materiam  fermoni  dedit  agreftium.  Conferunt  inter  fe, 
Sc  ventilant,  quis  fuerit  ille  flatus,  fortuitus  vel  diabolicus,  qui  infbnti  pif^ 
catori  diem  eripuerit,  nodtem  adduxerit.  lUe  lumine  obdudto  ad  fingula 
iilachiymans  fortunarum  fuarum  medelam  indefefTus  fcifcitabatur.  Refpon- 
fum  eft,  humanum  defperari  auxilium,  ad  Dei  &  Sandtorum  patrociniilni 
fugiendum.  Id  adeo  peroportune  in  Ecclefia  ChriJH,  de  qua  fupra  dixi, 
poffe  fieri,  quse  ab  ea  infula  in  continentem  minimo  trajedlu  abeft,  Pro- 
bato  concilio,  csecus  cum  fociis  confcendit  lembum,  quem  pari  modera- 
mine  nifus  remorum  &  prolperitas  ventorum  continuo  alteri  ripa^  intulit. 
Ibi  ergo  perpetuo  triennio  ca^cus  fanitatem  defiderans  trivit  operam.  Dif- 
ferebat  Dominus  yf/aj  falutem  ut  irritaret  ardorem,  effetque  remedium 
jam  tandem  acceptum  eo  gratius,  quo  fuiflet  dilatum  diutius,  &  defidera- 
tum  moleflius.  Confumpto  triennio  procul  ambagibus  monuit  per  fom- 
nium  coeieftis  vifio,  ut  fi  cordi  effet  fanitatera  recipere,  Meldunum  non 
pigritaretur  pergere.  Ille  Isetse  fpei  plenus,  prorumpente  in  lucem  die, 
fortunatis  fucceffibus  inftitit,  comiteque  pr^evio  qui  titubantes  grefTus  re- 
geret,  ad  locum  venit ;  ibi  per  feptem'  moratus  dies  divinum  operiebatur 
promifTum,  interimque  prsecario  vi(5tu  Monachalis  eleemofynse  fiaftentabat 
inopiam.  Advenerat  dies  Dominicus,  idemque  odtavus  cum  ille  in  Ec- 
clefia  Crucifixo  proftratus  non  fe  vana  fomniaffe  fenfit.  Serenoluminum 
excepto,  erumpenteque  &  diftillante  ex  oculis  fanguine,  ficut  mulgentibus 
mulierculis  fblet  ex  uberibus  pecudum  copiofi  ladtis  linea  profluere.  Lax- 
at  homo  clamorem  in  gaudium,  poftulatoque  vafe,  ne  facrum  pavimentum 
cruoris  fentiret  injuriam,  quod  defluebat  excepit.  Fadtum  illud  corani 
fenili  populo,  palam  Monachis  omnibus,  magno  apud  Normanms  ad  ho- 
norificentiam  San6ti  fuit  incremento ;  Infulanus,  contempto  quo  periculum 
oppofitum  tentabat  baculo,  viam  expeditus  regrediens,  confuetos  lares  re- 
petiit.  Hoc  vifo,  cum  nihil  Abbati  excufabilis  cundtationis  efTet,  reiiquum 
ad  colendam  pretiofiffimi  ConfefToris  honorificentiam  fti£e  mentis  excita- 
vit  induftriam.  Quia  enim  temporum  turbine  fedato  nihil  hoftile  metu- 
ebatur,  vifum  eft  rationi  convenire  ut  SancStus  clauftrum  egrederetur  lapi- 
dum,  in  quo  incluflis  fuerat  pro  timore  Danorum.  Indignumque  erat  ut 
offa  lapis  in  folum.  premeret  quse  miraculorum  gloria  in  coelum  effer- 
ret.  Intendebat  igitur  ut  maufbleo  eruta  locarentur  in  fcrinio.  Et 
ut  res  religiofa  ordinatius  procederet,  triduanum  Provincialibus  indi<5tum 
jejunium.  Tum  ipfa  die  Pentecoftes,  adjundto  fibi  Serlone  hhhnte  Gloce- 
firienji,  accedens  ad  tumulum  impedimenta  fuftulit,  lapidem  fummovit, 
confpedoque  interius  quod  &  offium  conftaret  integritas,  &  res  vera  nar- 
rationi  Monachorum  faveret,  iterum  ufque  in  odtavum  reclufit  diem,  quo 
ejus  expedtabatur  natale,  Pafchalis  enim  linese  varietas  feftum  circumagens 
modo  ante  Pentecoften,  modo  poft  celebrari  compellit.  Aderat  fpedta- 
culo  adjutor  operis  &  colleyator  oneris  Monachus,  Hubertus  nomine,  an- 
tiquo  intraneorum  laborans  incommodo.  Tunc  qubque  fblito  gravius  in- 
horruerat,  cumcuriofius  infpedtantem  reliquiarmn  flagrantiain  ora  rever- 
berans  retro  compulit.  Ex  odore  falus  per  ofTa  cucurrit  &  penetratas  me- 
dullas  infecit.  Nihil  ulterius  Monachus  ufque  ad  diem  fenfit  obitus  quod 
quateret  vitalia,  qubd  turbaret  vifcera :  quod  cum  illius  crebra  reiatione 
crebruerit,  tum  prsecipuc  c«terorum,  qui  eum  faepe  antea  gravedine  morbi 

A  a  a  3  pene 


^y^-  WlLHELMI     MALMESBURiENSlS- 

pene  anima  periclitatam  vidifTent.  Sequenti  ergo  Dominica  afcito  viro 
venerabili  Ofmundo  [^ Seresbirienji']  Epifcopo,  cceptse  rei  manus  flipre- 
ma  impofita,  ofTa  in  fcrinio  decenter  immifTa,  laetitia  plebi  effufa.  Ex 
quo  die  tot  ibi  fadta  miracula  quot  fcribendis  nulla  facultas  eloquii  fup- 
peteret,  quse  vel  fiib  oculis  fiint  fufe,  vel  privatis  neceflitatibus  fenfa,  quo- 
rum  hic  fub  ope  Chrzjii  aliqua  ponemus,  quantum  operi  fufcepto  congruere 
videbimus :  fid:a  eft  autem  hsec  fecunda  tranflatio  poftquam  a  Beato  Dun- 
fiano  reconditus  fuerat  anno  nonagefimo  fecundo,  poft  tranfitum  ejus  tre- 
centefimo  fexagefimo  nono,  ab  Incarnatione  Domini  millefimo  feptuage- 
fimo  odlavo,  poft  adventum  Normannorum  13°. 

Colonia  eft  civitas  maxima,  totius  Metropolis  Germamce,  conferta  merci- 
moniis,  referta  SancStorum  patrociniis.     Hujus  urbis  civis  iufortunio  ma- 
gis  qtiam  induftria  fratricidii  reus,  multisannisocculuit  fadtum,  quod  ef^ 
fet  clam  hominibus.     Sed  enim,  ut  Augufiinm  ait,  Me/w  mali  conjcia  ipfa 
Jibi  tormentum  e(i,  anticipatque  vivens  mortuorum  Jupplicia.     Depafcebatur  er- 
go  miferum  anmium  labes  reatus,  &  praefentes  imaginabatujr  inferos.     Qiia- 
propter  tandem  aliquando  exulceratse  confcientise  vulnera  detexit  jnedico 
Annoni  ejufdem  urbis  Archiepifcopo,  viro  in  primis  fevero,  qui,  cUm  in 
reum  quantum  atrocitas  fed:i  exigebat,  invedlus  eft,  lenes  admonitiones 
adjecit.     Prseclare  &  Evangelico   exemplo,  ut  primum  vinum.  vulnerato 
infunderet,  quo  purulentos  recefTus  ablueret,  deinde  oleum  adjiceret,  ut 
fpe  remiflionis  peccatorum  leniret.     Septenani  ergo  poenitentiam  indixit, 
ut  Sandtorum  Ecclefias  circuiret,  ferro  brachia  veftiret,   qu«  parricidiali 
aufii  cognatum  hauferat  fanguinem,  ut  qu«  fuerat  autori  ad  culpam,  ef- 
fet  punitrix  ad  poenam,  inediaj  &  taciturnitati  affuefceret,  fpe  boni  gra- 
ves  labores  felieret,  duraret  ergo,  fiiturum  olim  ad  gloriam  qiiod  interini 
prsefumebat  ad  venia^ii.     Facit  imperata  poenitens,  cruces  praeterea  non- 
nullas  adjiciens,  quadamque  hoftilitate  vim    corpori   fuo  iple  confcifcens 
l^mam  adiit,  Hierojolymam  penetravit.     Magnum  &  infigne  tunc  tempo- 
ris  facinus  aggreffus,  quia  nondum  femitas  illas  Chriftianorum  noftrorura 
virtus  pervias  fecerat.    Ibi  dum  vix  admiffus  ante  fepulchrum  oraret,  lo- 
rica  in  fragmenta  Dei  virtute  difiiluit,  regrediens  totam  circuivit  Europam 
multis  periculis  terra  marique  jacStatus.    Laborum  meta  fuit  coenobium 
noftrum  expetitum.    Eo  loci  dum  pronus  ante  beatum  Confefforis  Mau- 
foleum  jaceret,  veniam  emeruit.     Pulfabat  violentia  orationis  coelum,  in- 
travit  fydera,  traxit  a  fiiperis  auxilium,  vincula  brachiorum  evoluta  funt, 
ferrum  altius  excuffum  6c  longius  \j  pedibus  projedtum,    poenitens  ani- 
raa  languente  aeftuavit.     Scd  ubi   latice  afperfus  frigido  [vires]  refump- 
fit,  Deo  laudes,  Deo  gratias,  omnibus  qui  aderant  concinentibus,  perfbl- 
-  _    vit.     Nec  vero  de  miraculo    dubitare  poterant,    cum  eum   antea  multis 
diebus  ftipe  Monachorum  paftum,-&  diriflime  vinculatum  noffent.     In- 
terea  patientia  led:orum  turbari  non   debebit,  fi  unifbrme  miracuhim  in 
diverfa    perfbna    exhibitum  diverfi  ftyli  tenore  apponam.     Recenter  fa- 
(Stam  fanitatem  in  claudo,  qui  effet  setatis  proveiStas,  defcripfi,  nunc  idem 
flibjiciam  de  puero.  Folkvpinus  pufioni   nomen,   quem  imperfedum  alvus 
niaterna  effuderat.     A  fuperiori  parte  ad  fingulum  homo,  ca^tera  vel  qua- 
drupes,  vei,  nefcio  quid  enuntiera,  erat,  Surae  crurum  flexibilitatem  natu- 
raiem  negantes  ita  pertinaciter  adhjerebant  natibus,  ut  divelli  nequirent. 
Denique  quidam,  quos  aut  livor  aut  incredulitas  agitabat,  manus  immit- 
tebant  ut  dividua  facerent,  quo  miferum  puerulum  ingenti  afficiebant  in- 
commodo,  qui  horrendos  ftridores  ejiciens,  fasva  pulfatoribus  imprecaba- 
tur,  videbant  enim  innocentem  curis  vacuum,  cachinnis  &  ludorum  fre- 
quentise  inhiare,  li^rebantque  incerto  an  Piiedagogi  documento  contra(5ti- 
onem  fingere  noffet,    ut  eo  commento  majufculam  ftipem  miferantibus 
detraheret.    Veruntamen,  cum,  ut  dixi,  fuiffet  irrita  tentatio,  credulitati 
&  miferationi  aliorum  accefferunt.    Addiderat  ille  ad  duo  luftra  vel  tres 

vel 


LlB.  V.       De   PoNTlficiBUS.  575 

vel  quatuor  annos,  quanto  setate  provedtior,  tanto  obftinatius  rigefcenti- 
bus  nervis  ambulandi  impotentior ;  maximeque  urbicis,  nam  apud  M?/- 
du7ium  pafcebatur  i  Monachis,  miferationem  movebat.  Quod  li  quolibet 
reptare  intenderet,  luto  viarum  crura  impeditus  loco  hsereret,  palpitabat- 
que  in  coeno,  &  replebat  auras  queftibus,  quoad  ahquis  miferatione  in- 
fradtus  milerum  uhiis  efferret.  Hanc  inviii  rigoris  compagem  Alddmus 
poft  duos  annos  revelatioiiis  fecundse  diffolvit.  Jacebat  in  natali  ejus, 
quod  die  primo  Pentecoftes  fuerat,  fed  proiuaftinatum  fervitium  die  fe- 
cundo  fiebat  j  jacebat,  inquam,  puer  retro  chorum,  levemquecarpebatper 
inembra  fbporem.  Monachi  nod:urnis  expeditis,  laudes  matutinas  ingref- 
li  fuerant.  Cantabatur  verfus  ad  facrum  ejus  tumulum  frequenter  m  I. 
m".  f.  qm.f.  g.  reftituuntur,  videt  interim  ille  perfbnam  fibi  clementeraf^ 
fidentem,  qu£e  nec  ftaturam  juftam  excederet,  &  minimos  fiiper  excelle- 
ret,  mento  &  crine  cano,  vultu  qui  nihil  minaretur  afperum,  fed  pollice- 
retur  commodum,  veftitu  6c  baculo  qui  Pontificem  fimularet.  H^ec  igi- 
tur,  ut  dixi,  affidens,  crufcula  videbatur  leviter  palpata  fenlim  indiredtum 
ducere  &  naturse  reftituere,  &  pulchrum  in  modum  cernebatur  ab  aftan- 
tibus  dormitans  crura  extendere,  audiebantur  nervi  crepitare  ficut  tu- 
multuantur  digitorum  junCturae,  quando  aliquis  manus  fiias  violentius  co- 
natur  prctendere.  Miraculo  ergo,  vocibus  Monachorum  confbno,  fbmno 
excitatus,  iu  pedes  Folkwinus  conftitit,  facile  conatu,  mirabile  nifxi :  conti- 
nuoque  l^etitia  puerili,  conftantia  virili  curfli  incoepto  ante  altare  ppocum- 
bit.  Tum  populus  miraculo  plaudens  certatim  accurrere,  oblatiolies  fa- 
nato  conferi-e,  Sando  accumulare.  Hoc  fignum  tantum  habuit  miraculi, 
ut  Abbati  qui  abfens  tn  curia  1{egis  effet,  literis  citatis  illud  ingererent  mo- 
nachi.  Quas,  cum  ille  Lanfranco  Archiepifcopo  monftrandas  putaffet,  vir 
illuftris  fcientise  merita  confefforis  ex  prodigio  metiens,  legem  in  totam 
promulgavit  Angliam,  qua  eum  incundtanter  haberi  &  coli  pro  Sandto 
prseciperet.  Statimque  annuales  ad  feftum  ejus  inftitutse  funt  niindinas, 
ut  quos  non  invitabat  Confefforis  fan(!titas,  vel  mercium  advocaret  avi- 
ditas. 

lUud  fuit  tempus  qud  vir  reverendiflimse  vitse  Ofmundus  ejufdem  Dioe- 
cefis  Epifcopus,  reliquias  Sand:i  flagitabat,  decere  putans  &  prjedicans,  ut 
probatiffimi  Anteceflbris  communicaret  exuviis,  fruduofum  id  fibi,  gra- 
tum  Sando,  qui  parvo  integritatis  fuse  difpendio  novos  honores,  magnos 
favores  mercaretur.  Sed  nec  Abbas  Warinus  difficilis  fuit  impetratu,  qui 
fe  ad  confentiendum  ratione  duci  videret:  datum  itaque  Prsefuli  os  bra- 
chii  finiftri,  quod  ille  maximo  femper  habuit  6c  amori  &  honori,  denique 
opera  fiimptuofa  &  arte  ftudiofa  thecam  paravit  argenteam,  qua  illud 
induceret.  Aderat  dies  oninium  Sandorum  operi  deftinatus,  cum  inter 
agendum  memoriam  Pr^efulis  fubivit  Archidiaconi  fiii  Edwardi  valetudo, 
qua  ille  medullitus  decodus  decumbebat,  mandatum  igitur  viro  utfequo- 
libet  ingenio  ad  Ecclefiam  promoveri  faceret.  Paret  seger,  locumque  adit, 
famulis  in  Dominum  ut  in  corpus  exanime  fuccollantibus.  Neque  enini 
ipfe  per  fe  vel  pedem,  vel  quodlibet  membrum  prsiier  linguam  naturali- 
ter  poffet  movere  obfequio.  Pallorem  vultus  &  debilitatem  corporis  to- 
tius  perfpiciens  Epifcopus,  nonnihil  a  fpe  fanitatis  ejus  defecit.  Sed  niox 
ad  cor  i-egrefTus  prseteritarum  virtutum  fbmite  fidei  rapuit  flammam. 
Quin  &  in  pedtus  segroti  adhortationibus  fiiis  credulitatis  fcintillas  ex- 
cuffit,  ne  diibitaret  fe  Sandi  virtute  pofTe  fanari.  Effedus  ergo  rei  ad- 
didit  robur  fidei,  &  utrique  ftudiis  fuis  convenientem  exitum  fbrtiti  fimt. 
Alter  ficrati  offis  intindlu  conditum  porrigendo  laticem,  alter  cum  potu 
pariter  glutiendo  falutem.  Quae,  ut  ambiguitate  carens  teftatior  effet,  ad 
eandem  Miffam  fuper  hallelujah  cantitantes  vocale  organum,  qua  excelle- 
bat  arte,  infbnuit,  non  impar  focrui  Petri,  quse  Domino  Salvatori  exhibuit 
feduhtatem  obfequii,  nifi  quod  illa   precibus  aliorum  fanitatem   meruit, 

ifte 


76  WlLHELMI    M  ALMESBURIENSIS 

ifte  fide  fua  exigebat.     EjulHeni  antiftitis  alter  erat  Arehidiaconus //a^<z/- 
dus,  vir  qui  liberalium  artium  non  exiguum  experimentum   cepiffet,   fed 
pro  titubantia  oris  parum  eas  audientibus  expediret.     Hic  faniiliarem  cli- 
entelam  Sandto  devoverat,  quod  quondam  Melduni,  in  feftivitate^  pofitus, 
ejus  opera  de  gravi  morbo  fanatus  fuerat.     Namque  cum  infefto  colli  & 
fcapularum  dolore  premeretur,  qui  fbmnum  negaret,   cibum   fubtraheret, 
fblo  ta6tu  feretri,  quod  cernuus  fubierat,  fanitatem,   ut  fic  loquar,  fura- 
tus  eft.     Hunc  enim  morem  frequentant   seditui,  ut   poft  procefEonem, 
ita^  ex  tranfverfo  valuarum  coaptent  fcrinium,  ut  nifi  humiliato  corpore, 
nuUus  patentem  invadat  ingreffum.     Ibi  quifquis  fide  plenus  accefferit, 
quodcunque    optat,  rapit,  nec  fere    unquam    aliquis  exors  voti   recedic. 
Certat  audax  fides  offerentium,  ut  pro  uno  nummo  vel  obolo,  fceneretur  a- 
pud  San(Stum  multorum    fummam   votorum.     Idem    ergo  Archidiaconus 
Huhaldus   Saleshirm  manens,  eadem  qua  fuperius    jegritudinis  moleftia  in- 
gemifcebat,  excefferatque  antiquas  raetas  dolor,   ut  non  fblum  collum  & 
lcapulas,  fed  &  brachium  ufque  ad  extremitatem  unguium  tam  pertinaci- 
ter  urgeret,  ut  nec  manum  ad  os  ducere,  nec  cuilibet  ufui  aptare  prjeva- 
lefet.     Erat  tunc  dies  Afcenfionis,  quo   per  totam  Chriftianitatem  para- 
tur  proceffio  accurate  fblennis.     Proferuntur  reliquia:  ex  conditoriis,  fta- 
tuitur    brachium  beatiflimi  Aldelmi  ferendum  cum  c^teris,  vifio  brachii 
ofcitantem  Archidiaconi  roboravit  fidem,  dormitantem  revocavit  memo- 
riam,  ut  ejufdem  cujus  quondam  merito  fe  hberandura  ab  eodem  confi- 
deret  incommodo.  Epifcopum  ergo  fupplicibus  ambivit  precibus,  ut  effet 
per  proceffionem  lator  brachii,   quamvjs  id  parum   fui  intereffet  officii. 
Credere  fe  quod  pise  farcinae  vedatio   ad  promerendam   falutem  mao-no 
accederet  eraolumento.     IUe  tantas  fidei  gratulans,  fimulque   inagnppefe 
fanitatem  defiderans,  qui  &  ejus  neceffarius,  &non  perfundorie,  ut  dixi, 
effet  literatus,   fua  manu  de  altari  fublatum,   illi  comniiut   bajulandum. 
Incredibile  fortaffis  videatur  quod  didturus  fum,  nifi  nobis  intahbus^/- 
delmi  operibus  affuetis.     Statim  quippe  ut  Archidiaconus  infirmie  manus 
digitos  ad  contingendas  reliquias  aptaffet,   dolor   brachii  diffugit,  grave- 
do  fcapularum  evanuit,  malefana  fuperbia  colli  refedit.     Jamque  didruri- 
entem,  jamque  in  vocem  geftientem  pra^venit  interrogatio  Epifcopi,  quid 
ita  vultu  renideret  ?  Refpondit  Huhaldus.     F.avorabilia  quantum  illa  per- 
mittebat  Isetitia,  diu  in  laudes  effufus,  diu  in  prseconium  Sandi  moratus. 
Hsec  funt  Aldelmi  opera  quotidiana,    hsec  funt  vijrtutum   ejus  proludia. 
Quae   fi  parva,   quis  dixerit  ?  fic  quoque  laudabilis  patris  noftri  pietas  ap- 
parebit,  quem  videmus  non  faftidientem  in  minimis,  cum   fciamus   eum. 
potentem  in  maximis.     Quanquam  haud  fcio,  an  inferioris  virtutis  fit  quo- 
tidie  exhibere  fecilia,   quam  femel  oftendere  pr^egrandia.     Defundlo  Ab- 
bati   Guarino  fucceflSt  ftatim  ad  ly  dies  Godefridus,  qui  fuerat  Gemetecenjis 
Monachus,ejus  tempore  &  induftria  multura  adolevit  honos  Ecclefise;  audra 
Religio,  ornamenta  fada  perplurima,  quatenus    tantul^  facultatis  horao 
tam  occupato  tempore  poterat,  iibri  confcripti  nonnulli,  vel  potius  bib- 
liothecse  primitise  libatae. 

Quod  fludium  fi  prsedico,  videor  id  quodam  meopropriojurei&cere,  qui 
nullis  majoribus,  in  hoc  prsefertim  loco  cefferira,  imo,  nifiquod  dico  ja<5tan- 
tia  fit,  cundtos  facile  fupergrefFus  fim.  Sit  qui  modo  parta  confervet,  ego 
ad  legendum  raulta  congefli,  probitatem  prsedicandi  viri  in  hoc  duntaxat 
£emulatus.  Ipfius  ergo  laudabili  coepto  pro  virill  portione  non  defui,  uti- 
nam  fit  qui  labores  npftros  foveat !  Monachi,  qui  vulgares  tantum  literas 
balbutiebant,  perfecfteinformati,  fervitium  Dei  inftitutum  iiberaliter,  adi- 
tatum  inftanter ,-  adeo  ut  monafteriorum  nullum  per  Angliam  Malmeshe- 
rienfi  excelleret,  multaque  cederent.  Aderatipfe  in  prirais,  difcedebat  cum 
ultimis,  civilitate  deniulcens  bonos,  aufteritate  territans  reos.  Ad  iram 
pronus,  fed  quam  dulci  refponfione  compefcere  vel  frangere  ftatim  poffet, 

ipfe 


ilfet, 


LlB.  V.      De   P  ONTIF  ICIBU  s.  577 

ipfe  qui  excitaffet,  liugalitate  fbbrius,  &  ut  dicebatur  nimius,  ut  qui  fiepe 
quantum  ad  ie  uno  contentus  ferculo,  non  temere  niii  femel  inter  pran- 
dium  &  coenam  biberet.  Lautitiarum  appetentiffimus,  ut  qui  nihil  nifi 
exquifitiffime  accuratum  nienfie  fnx  inferri  pateretur,  integerrimi  pofl  Ab- 
batiam  coelibatus,  antea  nonnulla  infaniia  refperfus,  uno  &  ipfb  immani 
conunifTo  infamis.  Nam  cum  Willielmus  Rex  junior  importabile  tribu- 
tum  indixifTet  Anglis;,  quo  Normanniam  a  fratre  J^oberto  intendebat  emerei 
Godefridus  ut  fuam  partem  ex  facili  componeret,  thefauros  Ecclefiae,  quos 
antiquorum  cura  coacervarat,  fbede  diilraxit,  peffimorum  uflis  confilio, 
quos  nominare  pofTem.fi  peccantium  fbcietas  crimen  alleviare  poffet  ma- 
giitri.  Enimvero /rt«n«j"  qmd  inquinat,  tequat :  denique  die  uno  iztextus 
Evangeliorum,  8  Cruces,  8  Scrinia  argento  &  auro  nudata  &  excruflata 
funt.  Sed  pulchre  contigit  quod  penuria  cupiditatem  fruilrata,  non  flif^ 
ficit  voluntati.  Qiiippe  quod  non  plus  quam  72  Marcse  repertse.  At 
vero  nod:e  fequenti  vifus  eft  videre  hontinem  terrifico  vultu  &  geftu  in 
fe  impetum  facere,  &  aquam  prsefervidam  cum  urceo  in  facie  jacere.  Quo 
terrore  fbmno  excuffusi  brevi  confecuta  poena,  veritatem  fbninii  prsefenfit. 
Siquidem  primo  feciem,  mox  totum  corpus  morbo  nefando,  morbo  Re- 
gio  correptus  extabuit,  nonillo  qui  mitior,  fed  illo  qui  cseteris  defbrmior, 
puftulis  per  totum  corpus  protuberantibuSj  ex  humorum  peffima  Melan- 
cholia  procedit,  familiari  &  omnibus  confiieta  Sandli  confiietudine  ut 
diu  quidem  injurias  portet,  fed  cum  femel  decreverit  non  portare  injuri- 
atorem  fuum,  toti  mundo  fpedtaculum  exponat.  Id  in  multis  fadtum  vi- 
fimus,  in  multis  faciendum  anhelante  fpe  pr^eflimimus.  In  defundti  cor- 
pore  inventus  eft  circulus  sereus  qui  totum  ventrem  ambierat,  jamque 
cute  fuperdudta,  vitalia  ipfa  penetraverat,  qui  cum  pro  miraculo  efferre- 
tur  populo,  proceffit  Monachus  qui  fuerat  a  fecretis,  dicens  ferreum  cir- 
culum  eodem  modo  impaftum,  non  multo  ante  virtute  divina  effradtum, 
quapropter,  sereum  appofitum,  ut  fi  venter  protenderet  ultra  modumfb- 
litum,  non  eifet  voluptas,  fed  fiipplicium  j  fe  facramento  aftrid:um  ne 
proderet  quamdiu  ille  vitalibus  auris  frueretiir,  fed  quia  nihil  tam  bene 
fit  quod  verbis  depravari  non  poffit,  quidam  illud  malignis  verfibus 
carpfit  ita. 

'M.ortijicare  decet  vitiis  carnalia  membrai 

Non  decet  ut  ferro  mortificentur  ea. 
Hunc  naturali  decuijfet  morte  refolviy 

§luam  qui  prtevenit,  eft  homicida  fui. 

Cui  totidem  verfus  refponderi  poteft. 

Immo  decet  quocunque  modo  cohibere  cadauei\  '  . 

Moc  exempla  decent,  hoc  tenet  alma  fides. 
Nec  voluit  ferro  propriam  confcifere  mortemt 

Terrea  fed  vitiis  ponere  frcena  fuis. 

Hujus  Abbatis  diebus  non  ita  cavit  a  miraculis  ConfefTor  pretiofiis,  imo 
eo  magis,  ut  videbatur,  corufcabat,  quo  iflius  fevorabili  arridebat  gaudio 
ivir  induftrius.     Quorum  duo,  qu^e  ponam,  meam  anticipaverunt  memori- 
lam,  C3etera  &  vidi,  &  vidilTe  juvat.     Invicino  mulier  commanebat,  quam 
non  ita  natales  fordidaverant  ut  penitus  plebeia  eifet,  nec  ita  extulerant, 
ut  altum  faperet,  fed  mediocris  fanguinis  fbrtuna  mediocrem  quoque  fu- 
pelle<Stilem  miniftrabat.    Ea  poft  emenfos  pubertatis   annos  parilem  for- 
tita  jugalem  fedula  viri  conciliabat  amorem  morum  iequalitate,  facie  non 
alpernabili,  foecunditate  alvi ;  deledtabat  eos  mediocritas,  nec  quicquam 
erat  quod  plus  cuperent,  quibus  adefTet  &  concordia  mentium  &  fanitaS 

B  b  b  corporum. 


578  WlLHELMI     MalMESBURIENSIS 

corporum,  tum  porro  affluentia  vidualium.  Sed,  ut  fere  femper  fit  in 
rebus  mortalium,  interpolavit  illa  gaudia  segritudo  feminse,  quse  contradis 
in  toto  corpore  nervis  primo  perdomum  teftudineo  gradu  repens,  mox 
ledto  prona  decubuit.  Hoc  morbo  decodia  quinquennio  quicquid  necef- 
fariorum  domum  corralifle  videbatur,  vel  in  ftipem,  vel  in  medicos  con- 
fumpfit.  Cumque  frequentem  exhauftionem  nuUa  fuppleret  adjediio  ad 
inopiam  etiam  diurni  panis  domus  quondam  accurata  defecit.  Quocirco 
femes  advena  veteribus  deturbatis  colonis  novos  induxit,  dedit  ergo  re- 
pudium  feminx  maritus  infidus  &  transfuga  conjugalis  affedus,  qui  vi- 
lem  haberet  fidem,  parum  penderet  annorum  confiietudineni.  Ita  illo 
migrante  &  foedo  mercimonio  domos  fuas  caufa  fibi  oppignorante,  aliena 
fuftentabatur  mifericordia  mulier  fegra.  At  vero  Dominus  clementi  eam 
tandeni  refpedtans  oculo,  tali  per  vifum  confortavit  oraculo.  Si  vis  fa- 
nitatem  recipere,  vade  ad  Meldunenfe  Monafterium,  ibi  perSandi  Jldel- 
mi  merita  quod  petieris,  impetrabis.  llla  vocem  auditam  cujus  autorem 
non  vidilTet  ad  omen  bonum  interpretata,  excuffit  fbporem,  agilique  mo- 
tu  membrorum  multum  priori  gravedini  decelTifle  gavifa  eft,  tentatoque 
per  ambitum  domus  grelfu,  fed  parum  promovente,  carpento  imponitur 
ad  Abbatiam  trahenda.  llluc  ergo  paucis  diebus  ante  feftum  venit  mi 
fpe  bona  eredo  animo,  moxque  quamlibet  confertam  perrumpens  mul- 
titudinem,  &  ante  altare  cubitans  perfedam  fanitatem  a  Sando  repofce- 
bat,  cujus  &  fponfionem  ex  fbmnio  &  arras  ex  membrorura  motu  acce- 
perat.  Nec  illi  precum  violentia  &  inconditus  clamor  fuit  fraudi,  fed 
apud  homines  laudi,  apud  Deum  &  Sandtum  celeri  &  integrae  faluti.  Qua  I 
potita,  tot  habuit  non  fimulati  [miraculi]  teftes  quot  fuerunt  vel  e  vi- 
cino  cives,  vel  longinquo  agreftes.  Ea  poftmodum  feliciter  &  diu  vivens 
legalis  judicio  placiti  defertorem  connubii  in  amplexus  fuos  tranfduxit,  li- 
bens  quoque  ille  legem  accepit,  quod  uxor  nulla  unquam  penuria,  nulla 
cujuflibet  petulantis  inftantia  pudicitiam  prodidifTe  audiebatur.  Ejuf^ 
dem  imo  gravioris  contradtionis  miferiam  patiebatur  citra  nubiles  annos 
puella  Pukelicerce,  quss  dicitur  vills  indigena,-  fiquidem  fpinam  curvata 
dorfi  genas  pene  in  genibus  habebat.  Tum  praterea  genua  flexa  quafi 
in  conum  in  fcabellis  ut  plures  id  genus  debiles  repere,  nec  quoque  nifi 
alterius  manibus  fubvedaretur,  progredi  poterat.  Sextus  erat  jegritu- 
dinis,  duodecimus  setatis  annus ;  aecreverat  cum  ^tate  debilitas,  dimidiave- 
rantque  dies  puellje  falus  &  incommoditas.  Tum  frater  qui  ei  effet  ute- 
rinus  germanae  infelicitatis  miferatus,  cui  cumulus  inopise  neceffariorum 
addebat  pondus,  vehiculo  impofitam  ad  Meldunum  adduxit.  Id  femel,id 
fecundo,  ficut  fe  annuus  orbis  torquebat  ad  feftum,  fruftra  fecit,  nam  illa 
&  primo  &  fecundo  expers  j^nitatis,  exors  petiti  muneris,  remeavit  j  non  . 
.  quod  pietas  Sandti  fegnis  fuerit,  qui  omnibus  fe  cum  fide  appellantibus 
prompta  facilitate  accurrit.  Sed  credo,  feu  quod  deferentium  credulitas 
titubaverit,  fides  friguerit,  illa  enim  setas  quid  credere,  quid  difcredere 
nofcet,  feu  ut  miraculum  de  pufiola  teftatius  vulgoefTet,  quam  toties  ad- 
vedtam,  toties  revedam  urbs  ignorare  nequiret.  Tertio  igitur  anno  at- 
trada  tertio  quoque  precum  inftantiam  inaniter  expendit.  Quapropter, 
cum  tsedium  &  infidelitas  fratrem  effugafset,  remanfit  illa  ad  Dominicam  Af^ 
fcenfionem,  quse  tertio  die  feftum  noftrum  exceptura  erat.  Advenerat 
ergo  dies  Doniini  Jefii  triumpho  fblennis,  in  qua  vel  faspe  vel  femperali-  \ 
quid  egregii  operari  non  renuit  patronus  infignis,  nam  tunc  fcrinium  ef-  " 
fertur  in  populum  &  occluduntur  fbres,  ut  dixi,  ne  quis  ingrediatur  Ec- 
clefiam,  nifi  fub  eo  humiliaverit  dorfi  fpinam.  Ita  pro  more  bajulantium 
obfequio  exierat  Ecclefiam  coi-pus,  fed  remanfit  cum  infirma  munificus  & 
fanitatis  largitor  fpiritus,  jacebat  illa  ante  Crucifixum  fblo  sequata,  hau- 
riebat  auribus  Itetos  euntium  ftrepitus,  eo  quod  magis  pedus  fiiccutiebat 
fletibus  alienum  gaudium,  geminabat  illi  dolorem  fuum,  j  confeftim  ergdid 

divino 


L  I B.    V.       D  E     P  O  N  T  I  F  I  C  I  B  U  S 

divUio  medicamine  tad:a  flirrexit,  &  devoluto  genuiim  rigpre,  ere6to  ter" 

gi  linuamine  obviam  gratias    ad:ura  Sand:o  redeunti  proliluit.     Quis  re" 

ierat  quot  fuerint  plaufus  Isetantium,  quot  voces  atteltantium  ?  Ego  yidi, 

cognoyi  ifta,  illa  contrada  modo  fanatur.     Sed  minus   eft  audita  depro- 

mere,  nifi  ftudeat  &  ftylus  ea  apponere  quse  nobis  donavit  Deus  videre. 

Quod  cum  fecero,  nihil  minus  ledtor,  li  a;quus  arbiter  eft,  nec  ftudiis  par- 

tium  agitur,  credere  debebit,  quam  fibi  credi  velit,  li  aliqjjid  inligne  die- 

bus  fuis  fadum  vel  fcripto   vel  verbo  narraverit.     Nec   vero,    ut  puto, 

quilquam  dicet  me  vel  oculis  meis  non  debuilTe  credere,  vel  vifa  pro  Dei 

laude  non  debuifTe  fcribere.     lUud  enim  fatui  &  increduli,  iftud  fuperbi 

6c  ingrati  effet.  Videor  fane  compatriotis  Sandis  non  modicam  pr^eftitifTe 

gratiam,  fed  Sr  Dominum  &  Patronum  meum  non  inljonorum  reliquiife,  qui 

me  hadenus  &  vita,  ut  poITem,  &  fcientia,  ut  nofcam  eum  laudare,   dig- 

natus  eft,  vir  plane  multarum  virtutum  laudandus  infignibus,  quem  anti- 

qua  philofbphia  votis  fuis  sequare  non  potuit.     Denique  minus  fait  quod 

iila  faciendum  docuit,  quam  quod  ifte  geffit ;  majorque  ambitiofb  eloquen- 

tise  mendacio  fimplex  veritatis  fides,  cujus  viventis  quse  fuerit  in.Deum 

Devotio  teftantur  poft  obitum  fad:a  miracula,  quorum  ut  crederem  veri- 

tati   exegerunt  ipfa  quse  vidi.     Merentur  enim  de  pr^fentibus  fidem  fa- 

CiA  prseterita,  &  confirraant  antiquorum  relationem  iigna  recentia.     Pro- 

ducatur  ergo  in  medium  Ernulfus  de  Hefdinge,  vir  inter  optimates  An- 

glise  opinatiflimus,  mirus  ad  agriculturs  fblertiam,  mirus  ad  munifice  flib- 

levandam  pauperum  inopiam,  decimarum  ita  curiofus,  ut  fi  horreum  non 

decimatum  jam  intaxatum  effet,  omnia  ejici  &  cundtanter  decimari  jube- 

ret,  expertus  uon  f^mel  eo  fibi  per  divinam  gratiam  rufticos   proventus 

augeri,  quo  ftuduifTet  nullam  fraudem    decimationi   fieri.     Hujus  manus 

peflimo  gravabantur  morbo,  adeo  ut  praeter  ulcera  nigra  fanie  ftillantia, 

tremulo  nnuamine  rotarentur  nervi.     Nec  ergo  eas  poterat  ad  aliquod 

olEcium  ducere,  nec,  quod  didtu  quoque  puderidum  fit,  earum  ufu  cibo- 

rum  reliquias  abftergere.     Sua  ergo  penuria  cibabatur,  fua  verecundia  di- 

luebatur  manu  aliena.     Infumplit  quocirca  confilium  ut  Meldunum  perge- 

ret,  expedturus  ibi  tunc  cujufdarn  Gregorii  probatiffimi  Medici  operam, 

qui  cum  omnes  artis  machinas  pro  prscepto   Abbatis  Godefridi  fimul  6c 

favore  hominis  mercando  incaffum  adhibuiffet,  tandem  fatis  relinquendum 

dixit  morbum  incurabilem,  boni  viri  fundtus  officio,  ne  infirmum  inhian- 

tem  faluti  fruftra  donis  emungeret,  pecuniis  exinaniret.     At  vero  Abbas 

aliquid  de  miraculis  Sandti  tentandum  ratus,  balfamum  quod  in  fepulchro 

inventum  fuerat  afFerri,  &  ei  manus   inungi   imperavit.     Quam   fpeciofa 

res  ftatim  ut  pretiofi  liquoris  gutta  manum  attigit,  nervorum  tremor  ri- 

guit,  fiuida  tabes  exaruit,  &  ne  longum  faciam,  pauciffimis  poft  diebus 

totus  convaluit.     Satifque  conftat  illuftri  viro  per  hoc  miraculum  devo- 

tionem  accreviffe,  adeo  ut  defpedro  afFedu  neceffitudinum,  defputo  cu- 

mulo  divitiarum,  Hierofolymam  defperato  reditu  profeitus  fit :  inter  reli- 

giofbrum  multitudinem  ad  feftum  viventium,   nebulonum  quoque  fe  im- 

mergit  copia,  qui  facili  compendio    vidum  mercantur,   dum  excogitatis 

falibus  audientium  cachinnos  eliciunt,  quorum  unus,  me  puero,  illuc  ve- 

nerat  praster  cseteros  ludo  mordente  facetus,  obfcoenos  quoque  geftus  imi- 

tari  peritus,  fi  quando  verbis  minus   agentibus   deftitueretur.     Hic  beati 

fcrinio  foras  portato,  impudens,  quod  importunum  etiam  relatu  eft,  con- 

tra  ftetit.  '  Primoque  nudato  inguine,  inceftavit  aera,  tum  fdeinde]  cre- 

pitu  ventris  emifTo  turbavit  auras.     Id   quanquam  fatuis  rifum   imperaf^ 

fet,  monachis  tamen  in  immanem  dolorem  venit,   qui   dolerent  impune 

nebulonem  garrire,     Enimvero  illic  vindidtam  imprecantibus,  vicina  non 

defuit  auris  Confefforisj  vix  enim  veftes  demiferat,  &  ecce  coram  popu- 

lo,  violento  comprefTus  daemone  poenas  impudentise  pendebat.     Ita  rota- 

batur  in  gyrum,  ita  fpumabat  in  modum  fuis,  quem  latratus  canum  cir- 

B  b  b  2  cumagit, 


?79 


gSo  WiLHELMi  Malmesburiensis 

cumagit,  ita  crepitantibus  frendebat  molaribus,  ut  palam  fieret  quod  in 
illius  ditionem  tranfilTet,  cujus  inftindu  tantum  fcelus  incoeptaffet,  Qua- 
re  ^  fbciis  pie  violentis  correptus,  ad  manus  vellet  nollet  domum  tra- 
iftus  eft.  Ibi  ad  poftem  ligatus  dum  aliquid  quietius  meditari  putare- 
tur,  ex  improvifo  erupit  fuper  convivas  prandentes,  menfam  depulit,ali- 
quos  pugnis  contundit,  aliquos  telis  excerebravit,  omnes  effugavit,  vafis 
quas  appofita  erant  pro  armis  ufijs.  At  vero  focii,  qui  miferum  non  re- 
linquendum  putarent,  in  cuneum  conftri6tum  ad  fepulchrum  pertrahunt. 
Ibi  tribus  vigilatis  no6tibus,  totidemque  jejunatis  diebus,  Monachis  fup- 
plicantibus  &  gemitibus  fuis  alienam  falutem  mercantibus,  fanatus  eft,  non 
fblum  daemone,  fed  quod  prasftantius  dicas,  loquacitate,  perpetuo  pofthaec 
modeftus  &  lenis,  veriintamen  oculis  fellitis  &  minacibus,  quorumque  fan- 
guinea  intorfione  nos  pueros  femper  territaret,  recordantes  quod  ante  fa- 
nitatem  fedens  ad  fepulchrum  vultu  nitenti  in  eos  faciebat  impetum,  fi 
aliud  nequiret,  immundum  ejedians  fputum.  Mulier  apud  Kiligeham  nata 
nebat  die  Sabbati  vefpere,  jam  in  occiduum  declivi,  admonita  aconfiden- 
tibus  ut  reverentiam  Dominicae  diei  habens  ferias  faceret:  non  fblum  non 
paruit».fed  etiam  illas  arrogantise  notavit,  quod  fe  necefTariis  infervien- 
tem  arguerent  &  ftultse  fegnitiei  quod  non  idem  facerent.  Didtum  fecu- 
ta  eft  poena,  continuoque  in  fblum  proiirata  altera  corporis  parte  prs- 
mortua,  minimum  defuit  quin  exanimaretur :  fed  ubi  frequenti  aquse  ja- 
(Stu  fpiritum  refiimpfit,  agnovit  culpam,  deflevit  serumnam,  oravit  veni- 
am.  Veruntamen  non  fic  facile  indulgentiam  rapimus  ut  reatum  com- 
mittimus,  quia  voluptas  quidem  avolat  &  tranfit,  fed  peccatum  pertina- 
cem  radicem  infigit.  Quocirca,  femina  baculis  utroque  latere  fuftentans 
grefTus,  in  imo  cadavere  jam  pene  fepulto  multorum  San(5torum  patroci- 
nia  annis  perpluribus  circuivit.  Sed  cum  ut  fibi  videbatur,  ubique  labo- 
rem  inanem  triviiTet,  tandem  auditis  miraculis  Beati  Aldhelmi  Meldumm. 
contendit,  prsevenit  adveritus  ejusdiesdecem,  quibus  totis  in  Ecclefia  com- 
manens,  nec  ufquam  nifi  femel  in  die  progrediens,molem  peccatorum  at- 
tenuebat  inedia.  Jam  Pafchalis  Jjetitise  favor  mentes  mortalium  hilara- 
verat,  jamque  fecundo  die  peregrinos  agebainus,  cantabatur  ille  verfus 
quo  Fulbertus  Carnotenfis  Epifcopus  pulcherrima  disjundta  Judceos  conve- 
nerat,  ut  aut  fepulchrum  reddant  Chriftum,  aut  furgentem  adorent.  Cum 
illa  ante  Crucifixum  baculis  innixa  ftans  gravi  prseter  folitum  ad  terram 
ruina  pavimentum  allifit.  Accurrere  plerique  volentes  proftratam  erigere, 
quod  vererentur  ne  cafus  importunus  paralyticse  membra  fi-egiffet.  Cse- 
teri  quibus  fanius  corifilium  erat  prohibuere,  dicentes,  exitum  rei  Deo, 
qui  probe  difpenfandum  noffet,  commendandam.  Surflim  ergo  cordibus 
eredis  intenti  ora  tenebant  omnes,  cum  illa  fcintillantibus  oculis,  miran- 
tibus  digitis,  omni  corpore  furrexit  incolumis.  Qiiae  miraculi  certitudo 
civium,  qui  eam  pro  diuturnitate  convid:u3  integre  nofTent,  in  laudemDei 
&  Confefforis  ora  laxavit.  Calna  eft  vicus  Melduno  ad  lo  miliaria  prox- 
imus,  territoriis  Ahbatia  &  viei  collimitantibus,  hujus  indigenavir  v^oca- 
lis  officii  expers,  eodem  annOj  fi  bene  teneo,  ad  feftum  venit,  regioni  ob 
infigne  calamitatis  notiflimus,  multifque  probatus  experimentis,  quodef- 
fet  vere  mutus  j  fiquidem  pr^fes  provinci^e  hominem  tormentis  plufquam 
femel  adegerat,  ut  vi  extorta  confefiio,  quod  fimulatum  effet,  in  verita- 
tem  efFerret.  Saeve  quidcm  ille,  fed  feveritatem  exigebat  quorundam 
miferoram  fimulatio,  qui  ad  Dei  &  hominum  ludibrium  quemlibet  effin- 
gunt  morbum,  ut  hoc  figmento  emendicatis  nummulis  lafciviam  impleant 
ventris.  Edebat  ergo  ille  inter  fupplicia  rugitus  niiferabiles,  &  fpiritu  con- 
turbato,  qualem  Dominus  diligit,  finem  asrumnarum  optabat.  Quamvis 
igitur  lingua  inefficax,  intelle<au  tamen  perfpicax,  fi-equentise  populari  ad 
feftum  feftinanti  fe  immifcuit.  Et  primo  (juidem,  ante  majus  aitare  foli 
videre  datum  Pontificem  juxta  bafin    altaris  fpatiantem,  conniventis  vul- 

tus 


1 

i 


LiB.  V.     De   Pontificibus.  |8i 

tus  Isetitia  Monachos  cantantes  pei-ftringere.  Quod  ille  cernens,  cxtttis 
quorum  vifus  perfpicuitatem  inoles  peccatorum  obruerat,  digitorum  nu- 
tu  &  immani  oris  ridtu  oftendere  nitebatur.  Sed  cura  verborum  effedtus 
loqui  volentem  fraudaret,  nfec  illi  divini  effent  ut  intelligerent,  ficutin- 
dignabundus  in  cryptam  qu3e  tunc  erat  novi  operis,  fe  proripuit.  Ibicum 
idem  videret,  magnoque  conatu  in  fermonem  geftiret,  Monachus  qui  ad- 
erat  aliquid  divinum  prsefagiens,  digitos  brachii  Beati  jildelmi  ori  cla- 
mantis  iminerfit.  Tunc  vero  ille  pro  Sandtorum  digitorum  reverentia 
longe  redu6tis  dentibus,  produd:is  ab  imo  fufpiriis,  ingenti  nifu  fruftulen- 
tam  offam  carnis  cum  fanguine  pariter  ejecit,  &  vocem,  Domine  Sande 
Aldelme  adjuva  me.  Illa  vox  expedito  ex  tunc  &  deinceps  fernione  felix 
dedit  aufpicium,  aliquantoique  poftea  duravit  annos  inoffenfe  locutus,  nifi 
quod  per  anguflum  meatum  faucium  rauciori  fbno  modulabatur  organum, 
Ejufdem  vici  non  indigena  fed  incola,  femina  lucis  inbps,  poftero  anno  \rx 
folennitate  patris  Aldhehni,  lumen  per  duos  &  viginti  annos  amiffum  re- 
cepit,  caufam  ca^citatis,  quia  nefcio,  nolo  contexere,  cavens  loquacitate 
me  legentium  fidem  fallere.  Hoc  conftat,  quia  cum  ante  Crucifixum  fta- 
ret  flavo  crine  in  tergo  foluto  fped:abilis,  fed  tenebris  oculorum  defbr- 
mis,  crebris  pundtionibus  orbes  luce  vidui  ccepere  moveri,  Quibus  mu- 
lier  irritata,  primo  leni  fricatione  cruorem  emifit,  fed,  cum  majori  pru- 
ritui  atrociore  unguium  injuria  fatisfaceret,copiofiori  profluentej  undepo^ 
ftulata  cruorem  excepit  concha.  Ita  expeditis  obftaculis  contavitatem  fe- 
neftrarum  ferenum  illuftravit  luminis.  Tunc  aiSnes,  veraciflimi  qui  ad- 
effent  homines,  &  plaufere  miraculo,  6c  ufque  nunc  eam  ftipendiario  fu- 
ftentant  commodo.  Illa  fandtioris  habitus  profeffa  velamen  nulla  frau- 
datur  vifus  difpendio,  nifi  quantum  provedtior  ^tas  accedit  fenio  j  vivit 
ad  hunc  qui  ifta  fcriptitamus  annum,  qui  eft  ab  incarnatione  Doraini  Mii- 
lefimus,  centefimus,  vicefcimus  quintus,  a  tranflatu  fandtiflimi  Confefforis 
quadringentefimus  i<J.  in  regno  Henrici  Regis  25-.  falfariorum  qui  mone- 
tam  corruperant  per  totam  Angliam  detruncatione  notabilis^  propter  ean- 
dem  perinde  falfitatem  aniionae  charitate,  &  edaci  fame,  tum  praeterea 
indifcreta  vulgi  clade  infamis,  eminentiffimorum  virorum  mortibus  fune- 
ftus,  prsefertim  Calixti  Papas  &  y  Henrici  Imperatoris  Alemaniie,  quibus 
nuUi  unquam  prseftantiorcs  fuerant  in  officiis,  utrifque  tonitribus  &  fiilmini- 
bus  per  omnes  menfes  infeftus,  imbrium  continuatione  nuilo  pene  inter- 
miffo  die,  asftiyis  etiam  menfibus  pluyius  &  iuteus. 


F   I    N   I   S, 


HlSTORIA 

RAMESIENSIS 

S  I  V  E 

L   I   B  E  R 

De  Fundatione  Et  Benefactoribus 

COENOBII  RAMESIUNSIS. 


Ex  Cod.MS.  qmfermtur  iu  Regio  ScaccarioWe^mom^exu, 
a  parte  Rememoratoris,  \Anno  CIDDLXXXIX. 


^g^ 


Chronicon,  five  Liber  de  Bencfadoribus 
Ecclefise  Ramesiensis. 


Omittitur  Trafatio. 


C  A  P  U  T  I. 

*De  fitu  Injulce  qua  Ramefia  dicitur. 

U  M  igitur  in  Orientali  angulo  Territorii  Huntingtonen- 
p,  quem  Vfee  fluvii  alveus  terminus  coanguftat  maril- 
corum,  niemorata  Infula  fita  eft;  paluftrium  Infularurp 
juxta  quantitatem  fiii  pulcherrima  eft.  Qua;  quia  apud 
plerofque  fui  commendatione  jam  nititur,  ftili  noftri  of^ 
ficio  non  indiget  commendari.  Attamen  ne  adjacentem 
materiam  omnino  intad:am  praetergrediamur,  locum  il- 
lum  a  parte  occidentali  (nani  alias  paluftria  locahuma- 
nis  greffibus  haud  pervia  longius  praetenduntur)  a  tellure  fblidiori  duobus 
fere  baliftse  jadtibus  interjacentes  luteae  falebrs  dirimunt.  Qui  locus  olim 
fegTii  tantummodo  amne  naves  ferena  adve(5tas  aura,  placido  jocundi  mar- 
ginis  excipiens  gremio,  nunc,  gravi  labore  &  fumptu  lignorum  arense  pa- 
riter  &  lapidum  congerie,  lutosa  obftrucfta  abyffo,  via  publica  vel  calle 
fblido  in  eadem  parte  pedibus  aditur.  Hasc  autem  infula  duobus  ferme 
millibus  in  longum  extenfa,  egena  latitudine  paulo  ftridtior  habetur.  Quae 
tam  alneto  quidem  quam  Arundineto,  cum  virore  calami  &  junci  pulchre 
in  girum  coronata,  multo  antequam  inhabitaretur  arborum  genere,  potif^ 
fimum  autem  viridanti  tota  veftiebatur  orno.  Quse  cujus  proceritatis  fu- 
erjt  &  quantitatis  ex  trabium  &  tignorum  quorundam  ad  te(3:um  Eccle- 
fiae  inde  aflumptorum  infpedtione  poterit  quilibet  edoceri.  Nune  vero 
longiore  temporis  tradlu  nemoribus  ex  parte  demolitis,  terra  ubere  gleba 
arabilis  cernitur,  &  opima  frudtibus,  &  frugibus  jocunda,  ortis  confita, 
pafcuis  opulenta,  nonnuUis  adhuc  arboribus  nemorofa,  &  pratorum  gratia 
verno  tempore  fpedtantibus  &  arridente,  velut  depida  floribus,  tota  In- 
fiila  vario  coloratur  colore.  Ambitur  pr^eterea  ifdem  locus  paludibos  an- 
guillofis,  maris  late  patentibus,  &  ftagnis  multimodi  generis  pifeium  &avi- 
um  natalium  nutritivis.  E  quibus  maris  una  eft  ^amefmere,  de  nomine  In- 
fulae  didla,  quse  caeteras  adjacentes  aquas  pulchritudine  6c  fertilitate  f uperr 
excellens,  ab  ea  parte  qua  major  Infulse  filva  denfior  habetur,  arenofam  ip- 
fius  oram,  in  loco  qui  dicitur  Mereham,  pulchre  allambens,  deleditabile 
videntibus  fpe^aculum  pr^ebet.  In  cujus  vaftis  gurgitibus  laxatis  tam  fa- 
genis  quam  alterius  generis  retibus,  immiffis  quoque  inefcatis  hamis  cum 
caeteris  artis  pilcatorise  Inftrumentis,  admirandae  magnitudinis  lucei,  qui 
ab  Incolis  Habredes  {qX.  Hakedes']  nuncupantur,  perfaepe  extrahuntur ;  &  tam 
diebus  quam  riodtibus  indefinenter  ibi  laborat  aquatiUum  induftria  ve- 
natorum,  femper  ibi  multiplex  aquatici  generis  capitur  fbetus,  femper 
quod  capiatur  abundat.  Haec  de  fitu  Infulae  &  adjacentibus  aquis  ad 
notitiam  ignorantium  exarata  fufficiant,  nunc  de  nominis  ratione  aliqua 
breviter  fubjungamus.  \ 

C  c  c  C  A  P. 


^8^  H      I      S      T      O      R      I      A, 

C  A  p.     1 1. 
De  Eiymologia  Nominis  ?3  triplici  ratione. 

IGitur  J{amejia  congrue  fatis  dici  poteft  a  duobus  nominibus  Anglicis 
l{am,  quod  eftarics,  &  eie,  quod  Infulam  fonat,  ut  inde  compofitono-. 
mine  i^we/e?fli,qualilnfulaarietis  nominetur.  Siquidem  antiqui hujus lo- 
ci  patres  junioribus  fuis,  quorum  relatione  &  nos  libi  relata  didicimus,  re- 
ferre  folebant,  in  eadem  Inliila  olim,  priulquam  ab  ullo  inhabitaretur  ho- 
"  mine  vel  domeftico  animali,  arietem  inter  Slveftres  feras  carpentem  gtai- 
mina  repertum,  qui,  ut  putatur,  limofis  locis  &  humantibus  aliqua  parte 
Infulae  vel  gelu  hiemali  obduratis,  vel  seftivi  fblis  iongo  fbrte  calore  aren- 
tibus',  relidlo  alicubi  grege  fao  iiluc  errabundus  deveniens,  eifdem  iterum 
locis  in  humorem  &  molliciera  folitam  refbhitis  tortis  acrecurvis  de  na- 
turs  artificio  cornibus  armatus  lieremita  remaner^  compulfus,  lempiter- 
num  loco  nomen  temporalis  inhabitator  reliquit.  Ut  autem  hoc  didium' 
fimilium  cafiium  quodam  confirmemus  exemplo,  Augufiodunum  in  finibus 
Burgundice  nominatiffimam  urbem,  a  duobus  hcedis,  qui  in  initio  fundandse 
Civitatis  omnium  pecudum  domefticarum  fbli  ibi  inventi  funt,  alio  no- 
minQ  Eduam  ufque  hodieconftat  efie  nbminatam.  Poffumus  &  aliter  no- 
men  ipfum  de  audtoritate  veterum  a  ramis  interpretari,  quafi  Infiilam 
ramorum,  ob  copiam  videlicet  arborum,  quse,  ut  fupra  taxatum  eft,  anti- 
quitas  ibi  habebatur,  ficut  reftantes  adhuc  reliqui^  teftantur.  Exdivina  au- 
tem,  ut  credimus,  providentia  tale  loco  inditum  eft  nomen,  quse  ab  exol- 
dio  nafcentis  mundi  a  landtis  viris  &  rehgiofis  hanc  providit  &  prselcivit 
inhabitandam,  qui  proculdubio  de  Okajiro  flerili  mundanse  converfationis 
fecuri  divinae  vocationis  abfcifiS,  verje  olivie  Chrifto,  tanquam  boni  rami, 
fbcii  intimas  pinguedinis  eiFed;i,  folius  gratise  infitione  adhcerentes  diver- 
fos  virtutum  &  bonorum  adiuum  frudius  velut  virentia  foha  protulerunt. 
Jam  vero  ut  interpretationem  ipfius  nominis  aptius  ad  myfticum  intelle- 
iftum  reducamus,  congrue  dici  poteft  ^  I^meJJe,  urbe  quodam  opulentif-. 
fima,  in  extremis,  ut  vult  Yfidorus,  Niliacie  Regionis  fita  finibus,  quam  fi- 
liis  JJrael  divino  monitu  ab  eifdem  locis  poft  diuturnam  durae  fervitutis 
calamitatem  demigrantibus,  primam  legimus  prsebuiffe  manfionem.  J{a-  v. 
.  meJIJes  quoque  Commotio  vel  "toriitruum  interpretatur  j  re(5te  igitur  huic  lo-  | 
co  hoc  congruit  nomen,  quia  demorantes  in  eo  viri  SanSti  pfalmodiae 
vel  ledionis  divinse  fonitu  quafi  terrore  tonitrui  a  malis  compefcuntur, 
&  cum  E^chiele  propheta  vocem  commotionis  m^gn^  poji  Je  frequenter 
audiunt,  dum  per  exhortatianis  verbum  ad  poenitentiam  concufli  in  la- 
crimas  &  gemitum  plerunque  erumpunt.  De  hujufhiodi  commotione  per 
prophetam  alium  dicitur,  pedes  ejus  Jieterunt  ^  mota  efl  terra.  Quia,  ut  ait 
Gfegorius,  cum  veritatis  veftigia  m  mente  audientium  figuntur,  ipfa  mcns 
in  Kii  confideratione  turbata  commovetur.  Congrue  ergo  \amejia  com- 
niotio  vel  tonitruum  dicitur,  quandoquidem  peccatores  quilibet  in  ea  ad 
fervitium  Pei  de  fubdolo,  blandiente,  &  male  pacato  mundi  amore  con- 
verfi,  ex  contritione  commoti  &  contei-Jti,  fua  ad:a  ^condemnantes  in  moe- 
rore  pcenitentice  falubriter  perturbantur.  Ha;c  triplici  jam  ratione  de  ip- 
fius  Etymologia  nominis  breviter  perftrinximus,  fiquid  redius  fiaper  hsec 
aut  utilius  dici  poteft  tuo  Ledtor  arbitrio  relinquentes,  dummodo  omni- 
modis  tuse  conftat  prudenti^e  honeftum  effe  de  incertis  honefta  seftimare, 
&  in  re  ambigua,  de  qua  nulla  invenitur  audoritas.  majorum,  in  meliorem 
femper  partem  defledi  debere  seftimationem. 


C    A  P, 


il 
I 


I 


RaMesiensis.  \        587 

C   A  P.      III. 

De  Genealogia  Aylwini  JEldermanni. 

JAm  vero  quia  propolitse  narrationis  iddepofcit  utilitas,  ad  inclyti  quon- 
dam  ducis  Mtheboini  Advocati  noftri  genus  declarandum  articulos  cum 
calamo  convertamus.     Breve  fiquidem  &  ftudii  ipfius  nobis  adauget  ma- 
teriam,  &  inchoati  operis  provedtum   prseparat  &  proventum.     Fuit  in , 
diebus  jEthelJiajii  totius  olim  Angiiae  Bafilei  quidam  orientalium  Anglo- 
rum  dux,  Regise  dignitatis    confbrs  &  nominis,    ab  atavis  Regibus  prae- 
elara  ingenux  fiicceffionis  linea  transfiifiis,  Cui  innatse  devotio  liberalita- 
tis   apud  conterminales  multam  gratiam  compiravit,  apud  hoftes  patrise 
nonimllam  virtus  bellica  invidiam  generavit.     Qui,  quia  &  nobilitate  na- 
turas,  &  opum  affluentia  terrenarum,  &  prudentia  feculari,  celebri  a;ftima- 
tione  reddebatur  infignis,  prsecipue  vero  quia  ipfi  Regi  adeo  officiofa  erat 
ejus  impenia  fedulitas,  ut  ad  arbitrium  ipfius  cundta  Regni  negotia  tra- 
d:arentm-,  idcirco  ab  univerfis  jEthelfian  Halfbyng,  quod  eft  femirex,  dice- 
batur.     Is,  cum  in  fbrtioris  adolefcentise  robur  devenifTet  ob  amorem  fb- 
bolis  procreands,  uxorem  fibi  quandam  Alfwen  nomine,  tam  generofitate 
natalium  quani  non  illepidse  fpei  gratia  thoro  fuo  congruentem,  maritali 
dotavit  connubio.     Hiec  poftea  inclytum  Regem  yfi^^flraw?,  tenerum  adhuc 
in  cunis  puerum,  fedulitate  materna   nutrivit  6c  educavit.     Qui  poftmo- 
dum  debito  fibi  hsereditaria  fbrte  totius  Anglise  regimine  fiifcepto,  nutri-  , 
cis  fiije  acceptis  beneficiis  non  ingratus,  Villam  de  Wefion  eidem  regali 
munificentia  largitus  eft,  quam  filius  ejus  Aldermannus  poftea,  matre  ne- 
ceffitudine  naturas  e  medio  fiiblata,  T^awf^jw/Ecclefise  in  perpetuam  Ele- 
mofynam  pro  ejus  anima  condonavit.    Hac  igitur  prasfato  viro  nupta  & 
fccundata  quatuor  filiorum  diftindto  nafcendi  ordine,   ad  flumen  ujque  ad 
mare  fe  extendens  pulcra  germinavit  propago.     Nam  cum  in  gratiam  om-' 
nium  adolefcerent  &   favorem,  ufque  adremotiores  patrise  fines  multse 
caufie  celebrem  Juvenibus  notitiam  contulere,   eorumque  mores  ingenu- 
os  ultro  tam  prudentise  quam  benignitatis  nobilitavit  accefTus.     Qui  na- 
turse  fcedere  copulati  folo  fedtandae  juftitiae  zelo  pulcre  fibi  fine  invidia 
contendebant.     Primus  Mthelwoldus,  ihcundus ^lfwoldus,  tertms^thelfinus, 
quartus  jEthelwynus  dicebatur.     Quorum  ultimusetfi  eum  natura  ftatuifTet 
noviffimum,  difciplinatae  tamen  moralitatis  pretio  fupra  caeteros  virtutis 
multimodum  mercabatur    prioratum.     Horum  pater   praenominatus  dux 
Etheljianus,  cnm  jam  multum  fui  temporis  in  operibus  piis  &  virtutum  ex- 
ercitiis  confummafTet,  fagaci  providentia   mundum   ante   deludens,  quam 
deluderetur  a  mundo,  Monachus   fadlus  Glaftoniae   prioris  naevos  aetatis 
matunori  expiavit  converfatione.  Tandemque  praedi^ftos  novellos  foecundae 
vitis  quatuor  palmites,  in  fbrtis  fuas  haereditarise  &  morum  fucceffione  re- 
linquens,  ibidem  vitae  &  finem  fbrtitus  eft  &  fepulchrum  :  perfeveravit  au- 
tem  vir  ifte  Cliriftianiffimus  ab  JEthelfiam  Rege  piiffimo  ufque  ad  nepo- 
tem  ipfius  ex  fratre  Edmundo  illuftrem   Regem  Edgarum,  quatuor  fcilicet 
Rcgum  tempora  complens;  fidejubent  fermonis  noftri  veritatem,qusedam 
in  archivis  Ecclefis  noftrae  repertse  vetuftiffimse  fcedufce,  eorundum  Re- 
gum  nomina  &  quibufdam  perfbnis  fed:as  ab  eifdem   terrarum  donatio- 
nes  continentes,  quse  donationes  etiam  ab  ipfis  perfonis  poftmodum  Ec- 
clefiae  hi  perpetuam  Eleemofynam,cum  earundem  fcedularum  munimento 
fimt  collat£e,  in  quarum  fingulis  vir  ille  inter  alios  nobiles  earundem  do- 
nationum  teftis  invenitur  afcriptus. 

C  c  c  2  G  A  p. 


j88  H      I      S      T      O      R 


Cap.    IV. 

J)e  profapia  inclyti  l^gis  ^dgari,  in  cujus  diebus  Ecclejia  nofirafundata  eji. 

iUia  vero  praedidti  illuftris  Regis  jEdgari  tempore  Ecclefia  noftra 
primae  contentionis  fuse  initium  fumpfit,  &  magna  libertate  ipfius 
illuftrata  beneficio,  valituro  quoque  in  sevum  ejufdem  munita  eft  privile- 
gio,  operas  pretium  arbitrati  fumus  de  fupradid:orum  Regmn  genere  fiic- 
ceflSivo  pauca  inferere  le<5i:oribus,  quatenus  fcilicet  nofTe  cupientibus,  per 
quos  meatus  memoratus  Rex  Edgarus  aviti  fanguiuis  prasclaram  traxerit 
venam,  evidenter  innotefcat,  &  omnis  ante  le<5toris  faciem,  fi  qua  emerfe- 
rit  difficultas,  complanetur.  Igitur  ficut  teftatur  Faftoruni  feries  vel  Chro- 
nicorum,  pacificus  jam  di^tus  Rex  jEthelfianus  inclyti  illius  Alfredi  Regis 
Anglicarum  legum  conditoris,  ex  filio  Edwardo,  qui  ei  fiicqeffit  in  Regnum, 
Nepos  fiiit;  ejufdem  autem  Edwardi  quinque  fijiorum,  quos  de  diverfis 
tulerat  uxoribus,  primogenitus  extitit,  alto  quidem  patris  profufiis  fangui- 
ne,  fed  ut  fertur  non  seque  nobilis,  exceptus  gremio  concubinae.  Ta- 
meia  quia  notam  hanc,  quam  malorum  invidia  proponebat,  elegantis  gra- 
tia  fpei  &  virtuofae  mentis  induftria  palliavit,  potilfimumautem  quia  fra- 
ter  ejus  Efvpaldus  patris  Edwardi  de  legitima  conjuge  filius,  patrem  dece- 
dentem  cita  morte  fecutus  eft,  principatum  adeptus,  &  ab  Athelmo  Archi- 
epifcopo  Dofrohernmfi  conlecratus,  multa  gloria  &  nobilitate  tempora  fua 
venuftavit  &  regnum,  cujus  laudem  verfificus  quidam  metrico  commendans 
carmine  iuter  csetera  ait. 

Magnus  Athelftanus  patrie  decus,  orbita  reSii, 
lUufiris  probitas  de  vero  nefcia  fleHi, 

Tantje  quidem  ftrenuitatis  &  providentiae  erat,  ut  opinionem  fuam  ufque 
ad  Europam  dilatatam,  &  nomen  intr^  nativi  fbh  terminos  non  fineret 
contineri,  unde  faditum  eft  ut  exteri  Reges  &  principes  forores  ejus,  quas 
pater  indotatas  reliquerat,  per  internuncidis  nobiles  xeniis  &  muneribus 
onuftos  in  conjugium  fibi  dari  poftularent,  &  acciperent,  quatenus  compa- 
go  copulse  genialis  perpetuse  inter  eos  amicitias  &  pacis  vel  fcedus  conttHeret. 


1 


C  A  p.    V. 

§luod  SanSus  Odo  adDowhemQnris  Ecckfite  Archiepifcopatumpromovetur. 

Nterea  Wlfelmo,  prsedidii  domini  Dorobernenfis  Athelmi  fucceffore,  naturse 
_  munere  fundro,  vir  celeberrimae  opiniouis  &  Sandiitatis  plurimie  Odo, 
unanimi  tam  Regis  quam  totius  Cleri  voto&  affenfu,  ad  gerendam  ejuf- 
dem  Ecclefiae  follicitudmem  decernitur  promovendus.  Ille  vero  qui  non- 
dum  Monachici  habitus  aecepiffet  amidtum,  fine  eujus  fchemate  nuUum 
ante  fua  tempora  eandem  fedem  impune  didicerat  confcendiffe,  ne  vel 
fanditorum  patrum  fententias  refragari,  vel  contra  antiquam  ipfius  Ecclefiae 
dignitatem  temere  venire  videretur,  non  rainorem  offenfam  torporem  in- 
obedientise,  quam  zelum  ambitionis  contrahere  fciens,  utrique  defpera- 
tionis  periculo  hoc  modo  obviavit.  Tranfito  ocius  mari  Floriacenfe  Coe- 
nobium,  quod  in  Galliis  juxta  Ligeris  alveum  fitum  eft,  adiit,  ubi  eo  quem 
longo  ante  tempore  moribus  6c  vita  praetulerat,  habitu  religionis  accepto 
celeriter  repatrians,  fiimpta  Archipraefulatus  Infignia  omni  vitse  fuae  tem- 
pore  facris  operibus  &  virtutum  meritis  uberius  infignivit,  cujus  fand:i- 
tatem  compehens  Rex  jEthelftanus  ejus  faepxus  delediabatur  alloquiis,  5c 
confiliis  adquieyit.   ' 

-  •  ■  <  C  A  P. 


k    A     M     E     S     I     E    N     S    1     S,  |8^ 

C  A  p.     VI. 
Mtra  qua  per  eundem    SanBttm  Odonem  operatus  eji. 

QUodam  ergo  dierum  contra  Amlafum  quendam  Barbarorum  ducem 
ftrenuiffimuni,  qui  lioftili  invafione  partem  jam  Angliae  turbaverati 
exercitum  ducens,  virum  Sand:um  in  comitatu  habuit,  ipfius  meritis  even- 
tum  belli  profperum  fibi  fieri  poflTe  confifus.  Igitur  hoftibus  caftra  Re- 
gis  fub  cseca  nodte  calhde  invadentibus,  lada  ftri(5tius  partium  congrefli-i 
one,  dum  fe  mutuis  i(Stibus  dilaniant,  dum  ftridores  lituorum  fierent  & 
fremitus  armorum,  forte  Regius  enfis  e  vagina  lapfus  adverfariis  quidem 
incrementum  audaciae,  ipfi  vero  Regi  &fiiis  plurimum  formidinis  impor- 
tavit.  Quo  cognito  vir  beatus  oravit  &  vagina;  Regis  vacu^e  alius  di- 
vinitus  niiiTus  eft  enfis,  quo  ad  nutum  viri  Dei  edudo  populatores  palan- 
tes  csfifunt,  &  de  eis  inopinata  celeritate  triumphatum,  In  argumentum 
divinae  bonitatis  &  Regise  vidonse  idem  enfis  in  thefauris  Regum,  ut  fer- 
tur,  ufque  hodie  refervatur,  Sand:i  O^voeldi  Eboracenjis  Archipraefiihs  gra- 
tia,  de  quo  inferius  plurima  relatu  digna  referemus,  hujus  Sandti  viri,  quia 
ejus  patruus  fuit,  mentionem  huic  operi  cenluimus  ingerendam,  occafio- 
nem  de  praedidd:o  Regis  trivinipho  aucupati.  Nunc  ad  idem  unde  di« 
greffi  fumus  revertamus. 


C  A  P.     V 1 1. 

Obitus  inclyti  ^egis  iEthelftani. 

REliqaos   ergo  Regis   yEthelflani  triumphos  &  virtutem  bellicam,  qua 
cundtis  hoftibus,  patriie  formidini  fuit,  quia  aliorum  literis  legentibus      , 
luce  clarius  innotefcit,  noftris   apicibus  nOn  indiget   illuftrari.     Tandem 
igitur,  dum  adhuc  tanti  pretii  tela  ordiretur,  fatalis  incommodi  immaturo 
foccifa  eft  accefru.  Poft  xvi.  circiter  annos  fufcepti  principatus  Ecclefiam 
Malmesbyrienfem  cum  opibus  &  prsediis  pluribus  exuviarum  regalium  no- 
bilitavit.     Quo  tempore  micuit  e  matris  alvo  in  Wefl-Saxdniee  finibus  ju-  Dunftanus 
bar  illud  fidereum  beatus  Dunjtanus^  tenebras  quas  ex  debilitate  religionis  nafcitur. 
fuccedentia  poftmodum  contraxerunt  per  Angliam   tempora   fiagaturum. 
Succeffit  'jEtheiflano  germanus  ejus   ex  patre  Edmundus,   fraternse  pietatis  Edmundus 
fedulus  semulator,  morum  hasres  &  regni,  cui  fandtus   Dunflanus  femilia-  fuccedit  JE- 
ris  &  a  fecretis,  vivacitate  confilii  &  fedulitate  impenfa  regise  ferenitatis  thelfiano. 
gloriam  multo  decore  ampliavit ;  cumque  legitima  Regis  conjux  Sandta  jElf- 
gina,   poft  primogenitum  Edrvynum   filium  ejus,  Edgarum  peperifTet,  idem 
Dei  fervus  Dunflanus  vocem  coelitus  emiffam  dicitur  excepiffe  talia  prae- 
conantem.      Vax  Anglice  regno^   recens  orto  regnante  puero,  noflro  fuperflite 
Dunflano.  Demum,  cum  multa  felicitate  Regis  florerent  fucceffus,  hos  tan- 
dem  miferabiles  exitus  defloravit.     Nam  vi.  anno&dimidio  regni  infe- 
ftivitate  Sandi  Augujiini,  ob  amorem  tanti  pr^edicatoris  &  memoriam,  hr 
d:o  intra  palatium  apud  Cantuariam  regali  convivio,  orta  fubito  ut  afTolet 
inter  convivas,  immo  jam  seftuantes,  difcordia,  Rex  ipfe  fati  ftimuhs  agi- 
tatus  ad  fedandum  tumultum  emenfa  profilivit,  cum.  quidam  verfiitusne- 
bulo,  quem  ob  commiffi  fcelus  latrocinii  olim  jufferat  exulare,  ruentis  in 
fe  Regis  pe<5tori,   exempto  quo  latenter  accindus  erat  pugione,  laetale 
vulnus  inflixit.     Satellites  regii  irruentes  audlorem  fceleris  multis  vulne- 
ribus  dilaniatum  proprio  funere  funus  regium  profequi  coegerunt,     Di- 
vinus  Dunjianus  in  rcmotioribus  conftitutus,  daemone  coram  fe  cachinnante, 

C  e  c  3  fpjritum 


^pQ  H      I      S      T      t)      il      i    \a 

fpiritum  fibi  folito  influentem  hauriens,  Regis  obitum  intellexit,  eoque 

properans  exanime  corpus  Glajleni<e,  cui  ab  eo  Abbatis  jure  prselatus  erat, 

Edredus  Ed-  condecenti  tradidit  iepulturae.    Poft  quem  frater  iiprius  Edredus  filius  Ed- 

mundo.         rvardi  tertius,  patris  &  fratrum  gefta  laudabilia  imitatus,  fiifceptum  regnum 

pacifice  tenens,  rebellium  praefiimptionem  ftirenue  eompefcuit,  fiiseque  po- 

teftati  fubjugavit.  Beati  Dunftani  alloquiis  frequentibus  &ipfe  deie(5tatus,  5c 

admdijitionibus  obtemperans,  apud  eum  confeffionum  fuarum  fecreta  de- 

pofiiit.     Qui,  annononoregni&  dimidio,  corpore  valetudinis  incommodo 

tadrus,  ipfiim  afcivit,  properantis  ad  asgrotum  beati  viri   vox   defiiper  in 

aures  clare   infbnuit,  Nutic  J^x  Edredus  in  domino  quievit.     Brutum  ani- 

mal,  quo  Sandtus  vehebatur,  tonitruum  vocis  Angefics  perhorrefcensmox 

fiib  feflbre  corruit  &  expiravit.    Regio  cadaveri  Wyntoniam  delato  vir  Dei 

Eiwpus      prjeclaras,  ut  decuit,  inferias  perfolvit.    Cujus  nepos  Edwynus  Edmundi  Re- 

Edredo.         gis  Szntix  jElfgiv(S  primogenitus,  regni  jura  adeptus,  a  progenjtoruni  fuo- 

rum  moribus  prorfus  degenerans  elegantem  corporis  fbrmam,  &  totum  ge- 

neris  fui  nobile  ftemma,  petulantis  atdolefcentise  luxu  defbrmavit.     Nam- 

que  [ut]  animum  ad  fuperfluum  libidinis  ufum  incautior  inclinavit,  ne- 

eeflTe  erat  totius  in  eo  robur  virtutis  infirmgri .   Cujufdam  cognatse  fu£e  ex- 

.  imise  fpeciei  juvenculse  iificitum  invafit  matrimonium  :  pro  cujus  copula 

a  Sand:o  Dunftano  redargutus,  &  San6ti   Odonis  Archiprsefulis  audloritate 

per  ipfum  ad  repudium  muliens  eft  coadtus.     Sed  quia  non  exuit  jEthiops 

pellem  [uam^  fed,  ut  ait  Poeta,  '  * 

^iuo  femel  eft  imbuta  recens  fervavit  odorem  ^ 

; — __...-     'Yefta  diU) —  — 

concepttis  femel  in  cordelafcivi  Juvenisfuror  Venereus  irritari  potuit,  non 

domari.     Furore  igitur  casco  agitatus  omnem  amittit  juftitiae  cultum,  be- 

atum  viruni  profcriptum,  cum  aliis  monafticas  profefEonis  viris  venera- 

bilibus,  rebus  omnibus  fpoliatis,  eliminat,  remanentes  reliquos  multis  ca'- 

lumniis   afficere  laborat :   unde  contigit   ut    ^nglorum   Ecclefia    oppref^ 

fis  filiis  muito  diutiusincommodo  laboraret.     Nam  omniapaffim  per  di- 

verfas  provincias  Monachorum  coenobia,  expuifis  habitatoribus,   Clericis    " 

fecularibus  cum  concubinis  fiiis  habitanda  expofuit.     Qui  in  h^reditatem 

Domini  temere  venientes,  Tempium  Sandtum  ejus  poliuerunt,  facultates 

Ecclefiarum   in  ftipendiis   enervantes,  partem   poffeffionum  fiiis  vel  fra- 

trum  nepotibus  in  prsebendas  ordinarunt,  partem  m  proprios  ufus  conver-     Iji 

tentes  pofliderunt,  ficque  j&d:um  eft  ut  muititudo  Clericorum  monafticcC 

Sandtitudinis  derogaret  raritati,  dum  in  locis,   ubi  prius  caiami  &  junci 

pulchre  oriebantar,  inter  Dracones ,  fibi  converfb,  imo  perverfb  ordine,  cu- 

biiia  vendicabant.     Quid  multa  ?  Nunquam  Monachos  dies  triftior,  nun- 

quam  Ciericos  iiiiarior,  &  nifi  Dominus  ahbreviajfet  diem  illum,  non  fieretfal' 

z^ij  omnisEccIefia  Aiiglorum.     Sed  Domini  difpofitione,  dum  adhuc  iilicita 

animo  fpiraret,  occafionem  occupati  popuii  Mercenfium  &  Northanhumbo- 

rum,  mortale  in  eum  odium  concipientes,  reiidto  ilio,  fratrem  ipfius  ve- 

Edgarumfibi  nuftae  formae  Adolefcentem  Edgarum  in  Regeni  fibi  erexerunt,  ficque  re 

in  Regem       quondam  folida  in  duo  diverfa,  Thamife  fluvius  utrique  partium  diremp- 

Mercenjes     tionis  terminus  fuit.     Rex  Edgarus  beatum  Dunftanum  ab  exiiio  revocat, 

eriguntqui    revocatum  Wygornice  V.cc\q^i2£,  defiindto  fuo  Antiftite  Cornwaldo,  cum  con- 

Dunftamm    fenfu  Cleri  praeficit.     Ad  honoris  quoque  cumulum  anno   fequenti  Lon- 

e  extltore-  ^gfiig„fjj  Ecclefise  pio  patre  viduat»   cuftodiam  eidem  committit ;  quem 

vocatumad         •  i  -    i-   •      •  •  j-     •  i  j  -i-i 

Eoif  oodt       ^nm^  multiplici  virtutum  vanetate  noverat  redimitum,  hunc  duorum  E- 

Wygornix.      pifcopatuum  honore  duplici  cenfuit  eiTe  digniffimum.  Deinde  parvo  tem- 

promovit.      poris  trad:u  procedente,  ipfe  Rex  Edwinus  conditionis  humanse  neceffitu- 

dine  fortunse  rotam  volvens,  fratri  Edgaro  occafionem    prseftitit,  qua  di- 

verfas  regni  partes  in  antiquam  fbliditatem  revocavitj  vir  utique  pietate 

in  Deum,  probitate  in  patriam,  morum  finceritate  per  omnia  infignis. 

C  A  p. 


R.     A     M     E     S     I     E     N     S     I     S.  g^l 


C  A  p.     VIII. 
De  Ongine  C?  vita  SanUi  Ofwoldi. 

HIs  demnm  peroratis  de  pio  patre  &  paftore  noftro  Ofwoldo,  promiflse 
luperius  relationis  fidem  ablblvamus.  Bonse  igitur  indolis  juvenis 
Ojwoldus  parentibus  Da?iicis  tam  nobilitate  generis  quam  opum  cumulo 
iplendidiffimis,  fed  in  Anglia,  ut  dicitur,  prius  incognitam  Sandta  Trini- 
tatis  fidem  profeflis  procreatus,  cuidam  viro  Frithegodo  nomine,  qui  omnir 
um  fui  temporis,  ut  putabatur,  in  Anglia  tam  feculari  quam  divina  fci- 
entia  peritiffimus  habebatur,  traditus  eft  inftruendus.  Cujus  cum  ille  acri 
animo  &  alacri  ftudio  adprime  difciplinam  attigiffet  liipradid:©  Sand:o 
Odoni,  cui  eum  fraterni  fanguinis  vena  conjuxit,  commendatus  eft  educan- 
dus.  Ad  cujus  inftitutionem  in  anteriora  libere  fempel:  iludia  Sanitita» 
tis  extendens,  vernantis  juventse  florem  tenerum  diilinitis  maturse  mora- 
litatis  coloribus  adornabat.  Cernens  ergo  beatus  Odo  maniffefto  futuras  ve- 
ritatis  aufpicio  nepotem  fuum  humani  fevoris  fugaces  auras,  &  feenlaris 
pompse  inanes  ventosomni  ftudio  ^Qc\\xx2Sti  exultationes  Dei  in  gutture  ejus 
fonuerunt,  aures  itaque  divins  pietatis  continuis  fbllicitabat  precibus,  ut 
novelia;  plantationis'  fiise  primordia  in  eo  coniecrare  dignaretur,  quatenus 
concepta;  fpei  dignus  fieret  exped:atione  proventus. 


C  A  p.     I X. 
SanUm  Ofivinus  Canonicus  Wyntonienlis  Decanatus  magiflerium  fufnpfk. 

/|  Ittitur  itaque  Floridae  £etatis  Adolefcens  cum  autoritate  pontificali 
I  Wyntoniam,  fi  quid  difciplinse  regularis  inter  Canonicos  Civitatis 
addifcere  pofTet  probaturus.  Quorum  ille  inftitutionem,  crefcente  Sand:i- 
tatis  merito,  tranfcendens,  &  mores  Decanatus,  eis  eft  prselatus  officio,  & 
difTolutioris  converfationis  eorum  normam  ardlius  innormans,  fenum  ca- 
niciem  vitiorum  infecftione  puer  ipfe  defsecaret :  verum  dum  illi  ad  fb- 
lita  femper  fiifpicarent,  &  nil  ab  eisprseter  honeftatemexcludi,nuUa  prse- 
ter  virtutem  via  poteft  prseteririj  ne  membrorum  corruptio  in  caput 
commigraret,  &  in  perniciem  paftoris  ovium  peftilentia  deveniret,  reli- 
d:is  illis  patrumfuum  adiit,  communicato  ei  cordis  fui  propofito  perfici- 
endi  confilium  accepturus. 


C  A  p.     X. 
Idem  Floriacum  tniffus  &  ibidem  J^Hgionis  hahitum  accepit. 

Trorumque  ergo  concurrente  voto  pariter  &  afFedtione,  recens  ille 
flos  paradifi  floribus  interferendus,  Floriacum,  cum  condecenti  tam 
literarum  quam  munerum  commendatione,  deftinatur,  Floridi  loci  flori- 
bus  virtutum  fuaium  flores  admixturus,  Sufcipitur  cum  omni  alacritate, 
&  gaudio,  &  quem  diu  defideraverat  monafticse  inftitutionis  habitu  fiif^ 
cepto,  poft  paucorum  intervalla  temporum,  per  difpofitos  facrorum  or- 
dinum  gradus,  facerdotalis  honoris  culmen  confcendit  j  quanta  humilitate, 
honeftate,  &  religione  gradum  fuum  decoraverit,  quot  crucibus  corporese 
afflidionis  carnis  fuse  incentiva  edomaverit,  quam  crebras  in  Dei  bbfequela 
excubias  protelaverit,  quot  denique  virtutum  fignis  fimdtitatis  fuae  opini- 
onem  circumquaque  volens  dilataverit,  legenti  vitam  ejus  clarius  conftabit. 

...  -     .  C  A  P. 


5pa  H    I    s    T    o    R 


C  A  P.      X I. 
Beatus  Oiwaldus  de  Gallia  revocatur. 

EMenfb  denique  aliquot  annorum  fpacio,  cum  jam  Dominus  Sand;us 
,  Odo  longsevas  coepiflet  lenedlutis  incommodo  fetigari,  &  debilitas  con- 
tinua  cum  viciflitudinaria  segritudine  fpem  ei  vitse  diuturnioris  adi- 
meret,  diledti  Nepotis  fui  prxfentia  pariter  &  alloquio  confradtani  labo- 
libus  fened;am  recreari,  6c  fufpedtum  defiderans  fiium  exitum  communiri, 
nuncium  cum  exenniis  &  literis  tranfinittit.  Quibus  fufceptis  Dominus 
Abbas  cum  fratribus,  tanti  viri  mandato  contraire  indignum  judicantes, 
venprabilem  alumnum  fuum  abire  permittunt,  iter  ipfius  dolore  &  lacry- 
mis  profequentes.  Quibus  &  ipfe  moeftitise  &  fletum  viciflitudinem  re- 
pendens,  cum  jinglite  littora  navigatione  votiva  attigiffet,  audiens  beatum 
Virum,  ^  quo  totius  fblatium  laboris  erat  accepturus,  improba  jam  fato- 
rum  neceffitate  adventum  fuum  prsevenifTe,  fperato  gaudio  dolorem  in- 
iperatum  flebili  commercio  comutavit.  Quibus  &  quantis  moeroribus  anx- 
iebatur  fpiritus  ejus,  ex  ipfb  propria;  afFe^^ionis  motu  poterit  quilibet 
ceftimare,  Demum  ergo  falubri  fecum  escogitato  confilio  venerabilem 
virum  Osketallum,  Dorcafirecenjis  Ecclefise  tiinc  temporis  Epifcopi,  jure  pras- 
fidentem  expetiit,  eum  prepinqui  gratia  fanguinis  propenfiorem  fui  cu- 
ram  fperans  habiturum.  Qui  cognatum  fuum  cum  niulta  alacritate  exci- 
piens,  dolorem,  qui  ei  fuper  tam  miferabili  fperati  proventus  difpendio  ac- 
cidifTe,  blandae  confolatibnis  impendio  delinivit,  fbrtunee  melioris  gratiarn 
fpondens  affuturam :  verum  brevi  tempore  lapfo,  Eboracenjis  Ecclefiae  pa- 
ter  Wlfftanus  in  fata  conceflit,  ad  cujus  fedem  memoratus  Oskctallus,  fe- 
vente  Rege,  &  populo  acclamante,  fefFoj  acceflit. 


C  A  p.    XII. 

San^us  Ofwoldus  cum  Osketello   Eboracenfis  Ecclejix  Archi- 
prafule  J{omam  petit. 

OUi  poftea  Romani  pontificis  prsefentiam  pro  pallii  adiens  fiifcepti-    * 
_  one,  beati  Ofwoldi  Sandtitatem  contra  Maris  injurias,    intemperiem    , 
aeris,  prsedonum  infidias,  &  totius  itineris  fufcepta  pericula,  fibi  ratus  va-  | 
lituram,  eum  vix  focium  habuit,  confbrtemque  laboris.     Cumque  pera- 
(Sto  ad  votum  negotio  iseti  revertentes  Galliarum  fines  attigifTent,  ad  Flo-    '-r 
riacenfe  coenobium,  patres  &  coalumnos  fuos  falutaturus,  Sandtus  Ofrvoldus,  | 
licentia  patris,  &  benedidtione  percepta,  divertit:    ubi,  dum  aliquamdiii  |f 
moraretur,  unus  fe  fbciis  Germanus  nomine,    Wyntoni<e  oriundus,  loci  pul- 
critudine  &  rigore  ordinis  deledtatus,  ad  ejus  mentionem  veteris  hominis  "^ 
depofitis  exuviis,  ovilis  illius  gregi  fbciatus,  viro  Dei  repatriante,    ibidem . 
propter  tenera  adhuc  novse  militise  rudimenta  eft  relidtus,  profpero  igi- 
tur  itinere  beatus  Ofwoldus  in  AngUam  regrefTus,  ad  memorati  propinqui 
fui  Oskctelli  nota  prasfidia  convolavit,  penes  eum  latentem  fuper  fe  divi- 
ni  confilii  altitudinem  operiens  adimplendam. 


C  A  p.     XIII. 

^hiomodo  SanSlo  Dunfiano  ad  fedem  Cantuar.  promoto  SanBus  Ofwoldus 
ad  Eptfcepatum  Wygorn.  ^  SanUus  ^thelwoldus  ad  Eccleji- 
am  Wynt.  regendam  funt  afumpti. 
Gitur  San6:o  Odone,  mt  fupra   meminimus,    de   peregrinatione    carnis  ,  ■! 
atTumpto  ad  patriam,  Sandus  Dunflanus  de  Abbate  GlaJioni<e  Wygornia, 

& 


I 


R    A     M     E     S     I     E     N     S     I     S. 

^  Londoniie  Epifcopus,  Deo  ordinante,  &  voto  totius  Cleri5c  populi  cum 
favore  Regio  confbnante,  Metropolitano  Cantuarienfi  Archiprsful  fubro- 
gatur.  Qiii,  l^omee  ab  Johanne  Papa  accepto  pallio,  Angliam  reverfiis,  San- 
d:i  Ofwoldi,  qu^  per  univeriam  jam  regionem  late  percrebuit  opinionc 
comperta,  magnifico  Regi  Ed^aro  ejus  San^titatis  infignia  fuggeiSt,  6r  ipfo 
lavente,  ad  pontificatum  JFygornienfem  ipfuni  fibi  fuccelforem  confecravit. 
Eadem  quoque  tempeftate  vir  nota;  Sanditatis  Abbas  Abbendonice  Mthel- 
rvoldus,  Sand:i  Dunjtani  alumnus,  Brithelmo  Wyntoniie  Epifcopo  humanis 
rebus  exempto,  ejuldem  fedis  dignitatem,  Volente  Domino,  eft  adeptus. 
H:e  ergo  tres  lucerns  clariffimse,  Dunfianus  videlicet,  Ojvooldus,  atque  JE- 
thehvoldus ,  per  tria  candelabra,  Dorobernite,  Wygorniee,  atque  Wyntonite,  Do- 
mino  difponente,  coUocata,  tna  orbis  Anglici  chniata  a  vera  luce  mutu- 
ati  himuiis  fulgoribus  adeo  irradiarunt,  ut  ipfis  quoque  firmamenti  fide- 
ribus  contendere,  &  merito,  propter  infofitam  quibufque  ilhus  temporis 
tantse  landiitudinis  eminentiam,  prasfentibus  miraculo  fieri  viderentur. 


^P? 


C  A  p.    X I V. 

§hiomodo  7{ex  Edgarus,  per  SanUum  Ofwoldum  £?  alios  illius  temporis 

Celeberrima  SanSlitatis  viros,  Ecclefiam  Anglorum  ad  pri- 

Jlinam  Ubertatem  reduxit. 

Agnificus  igitur  Rex  Edgarus,  Regiae  ftrenuitatis  fpecimen  fingula- 
_  _  re,  prudentise  decus  venerabile,  &  magis  pro  infitivae  virtutis  indu- 
ftria,  quam  pro  flicceffivse  dignitate  prolapije,  fud  tempore  admirandus, 
germano  fuo  ^dwio,  avitse  gloriae  abortivo,  fatah  ibrte  fublato,  ju3  totius 
Anghci  principatus,  ut  fupra  retuhmus,  eft  adeptus.  Qui  nuih  unquam 
iocum  dans  ignavise,  plus  prudentis  animi  fagacitate>  quam  fi'emitu  ar- 
morum,  vel  ftridore  htuorum,  rempubhcam  pacifice  guberuabat.  Exte- 
ros  namque  regahs  munificentias  artificio,  domefticos  vero ,  qui  vigorem 
r€gni  non  enervarent,  innatse  benignitatis  lenocinio,  ad  amoris  fui  &  pa- 
cis  inchnavit  afFe<3:um ,  &  hac  calhditate  fere  ufqqe  ad  remota  orientis 
terrorem  virtutis  fuse,  &  amorem  pariter  hberahtatis  -dilatavit.  Sub  hoc 
itaque  rege  pr£ernemorati  quatuor,  Ailwinm  videhcet  Advocatus  nofter,  & 
tres  fratres  ejus  mihtabant,  omnes  gloriofi,  omnes  infigni  regio  condignij 
omnes,  tam  exercitatione  beilorum,  quam  vivacitate  fenfiis&  confihorum, 
acris  &  expertse  probitatis  viri ;  non  eos  ab  agendis  timor  inertias  cohibe- 
bat,  nec  ad  temeritatem  ah<]uam  prseceps  audacia  ftimulabat.  His  igitur 
quatuor  commanipularibus  Rex  jEdgarm  gloriofus  &  fehx,  fbrenfia  qus- 
que  difponebat,  horum  virtute  hoftium  gladios  terrebat,  horuni  induftri 
providentia  &  provida  induftria  amica  jocundi  pacis  tranquilhtate  potie- 
batur,  Tres  autem  fupvadidti  reverends  Sanditatis  Pontifices,  ad  animan- 
dam  monafticicuitus  infantiam,  per  memoratum  Regera  Edvoynum  jam  du- 
dum  in  tota  fere  regione  palpitantem,  animi  regalis  devotionem  monifio- 
num  fuarum  ftimuhs  folhcitabant.  Cumque  piis  ftudiis  Pontificum  &  per- 
fuafionibus,  favor  regius  confentiret,  utrorumque  triumphis  coepit  Eccfefia 
Anglix\^^xzx\,  virtutibus  adornari,  magnificeiitia  fubhmari,  &  quanto  plus 
terroris  pravitati  intulerunt,  tanto  rehgioni  plus  exhibuerunt  diaritatis. 

Coeperunt  Clerici  paffim  de  Monafteriis  expelh,  Monachi  prius  difperfi^ 
denuo  congregari,  &  caput  a;neum  ftatuse  aureas  mahgnorum  opificio  in- 
decenter  affixum  conteri,  &  deponi,  antiquse  rehgionis  cultus  renovari, 
Hebreei  ditari,  jEgyptii{^o\vA.n.  Tunc  ordo  Monafticus  caput  paufo  ante 
deprefrum  erexit,  &  quafi  languore  ahquo  malorum  gloria  contabuit , 
Monachis  orta  eft  fecuritas  ex  timore,  &  ad  veri  fbhs  radios  prsecedentis 
adverfitatis  nebula  difToluta,  toti  jam  Ecclefiae  Anglorum  defideratae  tran- 

D  d  d  quiUitatis 


?p+ 


HlSTORtA 

qaillitatis  ferenitas  arridebati  Dulce  fuit  nobis  virorumiftortim,  2)a«^^«/ 
videlicet  Cantuaricei  5c  ^thelwoldi  Wyntonice  Pontificum  memorise  diutius  im- 
morarij  eorumque  exemplis  morum  noftrorum  di^itiem  emollire.  Sed 
quia  apud  fuos  eorum  vita  mirabilis,  &  virtutes ,  quibus  in  provehendo 
Jandise  religionis  cultu,  muitos  piorum  fiidores  operum  inflimplerunt,  luce 
clarius  digeftse  habentur,  ahas  ire  pergentes  his  fuperfedendum  duximus 
ne  [perplexitate  ipfa  materise,  vel]  prohxitate  lediionis  led:ori  naufeam 
gravare  videamur. 


C  A  p.    XV. 

^omodo  SatiUus  Ofwoidus  «/'?/«?  Weftbyri  viroi  ^ligiofos  consresiavit, 
i§   eos  regulariter  ibi  Deo  infervire  ^erdocuit. 

T|  N  tempore  illo  Ecclefia  Wygornienjis,  juxta  veterum  inftitutioneni,  pro 
J  Monachis  Canonicos  feculares  habebat,  inter  quos  beatus  Ofrvoldus  E- 
pifcopus  quafi  ftella  matutina  refulgens  in  medio  nebulse,  totam  Dioece- 
lim  flia  pia  fbUicitudine  falutaris  Dodtrinse  radiis  illuftrabat,  cujus  fan- 
diitudinis  eminentiam,  quali  fiimmi  jubar  luminis  ftiper  fe  coelitus  emif 
ium,  ambulantes  in  tenebris  confpicientes,  tanquam  apes  ad  alvearis  fui 
fbramina,  ita  ad  eum  certatim  undique  confluebant  j  &  jam  feculum  nau- 
feantes  ipfius  inftitutionibus  erudiri,  &  exemplis  cupiebant  ad  coeleftiain- 
formari.  Erat  enim  vir  Dei  alacer  alloquio ,  acer  ingenio ,  providus  in 
confiUo,  in  divinis  rebus  fohcitus,  potens  in  opere  &  ^rmone,  promptus 
ad  omnia,  quibus  deberet  fanditi  viri  induftria  collaudari.  Erat  tam  in 
Eccleliafticis  quam  in  fecularibus  negotus  eificax  &  acceptus  omnibus  fiii 
temporis  paftoribus ,  neceffarius  ad  omnem  ab  ovili  Dei  &  gregibus  lu- 
pinas  voracitatis  ingluviem  reprimendam.  Pluribus  ex  his,  qui  ad  eum 
confluxeiunt,  fandse  rehgionis  tradidit  amidum  >  coeleftibus  eos  prsedica- 
tionibus  informans,  &  Monafticis  imbuens  difciplinis.  Inter  quos  affuit 
quidam  facerdos  venerandi  vultus  &  habitus ,  qui  tam  propter  vit^e  ho- 
neftatem,  quam  propter  aetatis  vel  fapientiae  maturitatem,  Mdmthus  fe- 
nior  ab  omnibus  dicebatur.  I|| 


j.       C  A  p.     XVI. 

■Germanm  a  Floriaco  revocatur. 

COnfiderans  itaque  vir  beatus,  quod  ad  corroboranda  noveUae  planta- 
tionis  fuse  aufpicia,  prona  favoris  publici  concurrerent  vota ,  miffis 
nunciis  venerabilem  'bAonzchunx  Germanum,  quem  oUm,  ficut  fiiperior  fer- 
mo  non  tacuit ,  ipfe  a  Galliis  Angliam  rediens  apud  Floriacum  reliquerat, 
accerfivit.  Congregatifque  melfionis  fuse  manipulis  in  cellula,  apud  Dioe- 
cefis  fuse  vicum,  Weflhyri  nomine,  ipflim  ibidem  Priorem  ad  docendum 
flibditos  Monafticae  inftitutionis  normam  ,  memoratum  vero  /Ednothum, 
ad  gerendam  exteriorum  fblicitudinem  praepofitum  inftituit.  Igitur  ex- 
ceptis  pueris,  defajcatis  moribus  puris,  qui  inter  eos  ad  regularis  difciplins 
obfervantiam  informabantur,  duodenum  numerum  compleverurit.  Qui- 
bus  fandus  Epifcopus  fiifficientem  vidtus  8c  veftitus  corporalis  providens 
alimoniam ,  fpiritualem  nihilominus  verbi  divini  &  facrae  exhortationis 
ftipeniv  ex  frequenti  eia  fiije  vifitationis  impertiebat  acceifu. 

C  A  P. 


Ramesiensis. 


39f 


G  A  p.    X  V ll. 

G^omodo  SanUus  Olwoldus  f^   Dux  Aylwinus  mutuas  inter 
fe  amicitias  contraxerunt. 

"f  Nterea  tota  jinglia  placido  tranquillse  pacis  otio  feriante,  contigit  ut 
J^  in  quadam  Ibiemnitate  pafchali,  univerfi  totius  patriae  Majores,  tani 
Clerici,  quam  iaici  utriufque  ordinis  &  profeflionis,  gratia  feftivitatis  ce- 
lebrandjE  ad  Regis  Curiam  ab  ipfb  vocati,  convenirent,  regiis  ab  eo  mu- 
neribus  honorandi ;  Divinis  myfteriis  cum  omni  alacritate  &  gaudio  cele- 
bratis,  ad  reficienda  corpora  Palatio  omnes  accelTerunt.  Continuatis  ali- 
quot  diebus,  perfbnat  regia  plaufibus  aula,  fremit  di|curfibus  platea,  nul- 
lus  omnino  regalis  munificentis  fentit  repulfam,  omnes  diverfi  generis  & 
pretii  donariis,  in  vafis,  veftibus,  vei  equis  optimis,  magnifice  munerati. 
Jamque  coeperat  fblvi  conventus,  cum  ecce,  juxta  quod  fcriptura  comme- 
morat,  extrema  gaudii  luHus  occupat.  Quidam  miles,  cui  multum  fplendo- 
ris  &  gratiae,  tara  innata  prudentia,  quam  probatiffimus  in  rebus  bellicis 
corporis  vigor,  cum  generofitatenatalium,  apud  Regem  contulerat,  corpo- 
reae  valetudiuis  gravedine  tadtus,  &  mox  diem  claudens  extremum,  gau- 
diam  moerore,  cytharam  ploratione,  organum  voce  plandlus  comnmtavit. 
Si<^que  quam  nulla  fit,  quam  caduca,  quam  variabilis  vitse  prsefentis  glo- 
ria,  ejus  cafus  omnibus  peroravit.  Rex  militis  difpendio  admodum  con- 
triftatus,  corpus  exanime  Glaftonics  ad  tumulandum  deportari,  &  quofHam 
Epifcoporum,  Comitum,  &  Baronum,  eo  ufque  feretrum  profequi  eum 
honore  imperavit.  Interfuere  igitur  comitatui  funereo  Prsefiil  fandtifli- 
mxxi  Ofvpoldus,  &  Dux  inclytus  JEthelwinus,  nomine  tantum  fibi  eo  ufque 
cogniti,  occafione  funeris  pignoratrices  vits  amicitias  venaturi. 


C  A  p.    XVIII. 
Commendatio  Comitis  Jlylwyni. 

Rat  autem  Dux  memoratus  domi  religione,  foris  virium  exercitatione 
_j  &  difciplinas  miUtaris  ufu  percelebris,  nobilitatem,  quam  natales  con* 
tulerant,  morum  venuftate  perornans,  jocundi  vultus  &  hiiaris,  afpedtu 
reverendus,  urbana  facundia  comis,  fermone  verax  &  blandus,  communis 
officio,  rarior  affedlu,  vultu  &  moribusliaud  diffimilis,  nullo  etiam  cultu 
mundiffimus,  fide  conftans  &  gravis,  devotione  fincerus,  in  confilio  fuafbr 
redli,  caufam  rei  &  ad:oris  fententia  dirimens  ajquitatis,   amorem  Dei  in 

'^  aliis  venerans,  &  aliis  perfuadens,  quo  pii  ped:oris  ejus  penetraiia  plena 
tumebant.  In  quo  dilpendium  veritatis  non  admittebat  puritas  volunta- 
tis,  prudenti  animo  modum  in  omnibus  fervans,  ne  prseceps  affediio  prae- 
judicium  aUquando  ingereref  rationi.  Tanta  in  viro  feculari  &  illiterato 
apparebat  congeries  gratiarum,  ut  utrum  laudanda  magis  fit  merito  am- 
bigeres,  an  miranda.  Is  igitur  Epifcopum  fandtum  ad  defundii  inferias 
jugi  pfklmorum  pfallencio  cernens  intentum,  dimiffo  vultu  mature  ince- 
dentem,  nonnullis  faciem  iacrymis  irrorantibus,  ftatim  juxta  id  cujufdam 
fapientis,  gaudent  fingula  cum  fui  jimilibus  coiivenire,  complacuit  fibi  in  illo 
anima  ejus,  ftatim  imis  pii  cordis  medullis  ipfius  concepit  affedlum.  Hoc 
enim  habet  animus  humanus  moris  &  virium,  ut  alieni  nidoris,    quo  fe 

'  conditum  fentit,  inlialationes  hauriens,  perfacile  fui  fimilis  capiat  fine  ju- 
dice  notitiam,  moxque  gaudens  ad  talem,  alienum  affedtum  imbibit,  in- 
flindit  fuum.    Funeris  itaque  officiis  rite  confummatis,  alter  Cornelius  ad 

D  d  d  2  Petrum 


39^ 


H 


s 


O      R 


Comes 
qiiitur. 


dlo- 


Sanlii  vtri 
Refponfio. 


Petrum  alterum  ,    non  Angelo  fed  devotione  inentis  invitante,  non  tunc 

primo  fidei  rudimentis  imbuendus,  fed  monita  falutis  accepturus  acceffitj 

SanBum  Ofte.  Comiteque  jfelutato  divLiX.filim,  Tater [anUe^  optaveram,  ut  aliqua  impendendi  tibi 

obfequii  occajio  arrideret,  unde  novee  inter  nos  amicitiee  argumcnta  orirentur.  Opta- 

veram  jocundo  facri  fermonis  tui  alloquio  recreari,  qui  efficaciam  habere  dinofcitur 

plurimam  corda  audientium  rerum  peritia  erudtre,  &  erudittonis  fuce  fuavitate  au~ 

res  demulcere.     Ego  homo  futn^fub  alterim  potejiate,  fuper  alios  potejiatem  exer- 

cens,  quem  ingenuitas  generis,  quem  opum  copia  terrenarum,  quem  peccatrix  fapi- 

entia  mundi,   ?3  vratia  labiorum,   quem  demum  indifferenter  tam  pauperum  quam 

divitum  favor  puolicus  attoUit.     Et  quia  omnis  potejias  a  Deo  eji,  timeo  7ie  po- 

tejiate  ijia  in  animce  mece  videar  abuti  perniciem,  fciens  proculdubio,  quanto  mihi 

plm  efi  commiffum,  tanto  amplim  a  me  exigendum.     Audiens  land:us  Antiftes 

fidem  viri,  quam  Dominus  in  illoNCe  ituriore  Evangelico  tanta  laude  com- 

mendavit,  admiratus  eft;  6c  familia^em  fibi  fpiritum  hauriens  fereno  vul- 

tu  ita  refpondit.     Placet  mihi  admodum  amicitice  tuee  conira^m,  virorum  nobi- 

lij/ime,  placet  animi  devotio  centrahentis,  placet  merce  liberalitatis  affeUio,  qua 

omne  meum  prcevenieru  meritum,  antequam  mihi  accejjijfet  petendi  fiducia,  chari- 

tiitis  intimce  exhibes  affeUum.     Gratior  injuper  Deo,  cujus  in  te  Jationis  Jemina 

fecundos  fam  fruB:m  promittentia  confficio  germinare :  unde  &  tua  intereji  totis 

.  Jemper  viribm  conjiantice  Jiudere,  ut  illam  propheticce  vocis  injultationem  caveas, 

dicentis,  Immatura  profeBio  germinavit  laudabile  principium,  fpem  ingerit  futuro- 

rum  non  fecuritatem.     Perpendat  igitur  prudentia  tua,  charljfme,   quod  quanto 

altim  aliis  in  potejiate  Jeculan  prceminetnm,  tdnto  perjpicacim  vitam  nojiram  £?. 

opera  Vniverji  contemplantur .     Et  licet  aliis  alii  prcejeramur,  omnes  tamen  ce- 

quale  habemm  vivendi  principium,  eandem  Jortimur  legem  moriendi.     Omnes  ceque 

in  dolore  nafcimur ,  ^  in  dolore  viventes,  in  dolpre  itidem  vitam  terminamm,  eun- 

dem  omnibm  occafum  &  ortum  prudens  natura  confiituit,  quos  Jola  vitii  aut  vir- 

tutii  apud  Deum  dijiantia  dijcernit.      ^id  enim  prodeji  generojitas  natalis,  Cui^ 

yitia  dominantur.     JUe  vere  ingenum  eji,    qui  virtute  animi  Gf  morum  claritate 

refulget ;    Degener  autem  ejl,  quantumlibet  genere  clarm ,   in  cujm  mente  ratio 

ancillari,  concupijcentia  laxa  voluptatis  frcena  regere  comprobatur  s  G?  in  omni  fcri- 

ptura  divina  pauperes  commendari,  divitibm  invenies  derogari.     His  dico  diviti- 

bm,quorum  avidcB  cupiditati  nullaopum  congeries  fatis  eji,  nulla  fufficit  eminentia 

potejiatis.     Vtile  quoque   eji  &  licitum  habere  divitias ,  jed  ut  animo  ipje  tuo 

prim  memineris  dominandum,  prceej^e,  inquam,  licitum,  fedtutius  efi  fubef^e.    Om- 

nia  enim  ardua  £5'  alta  cafui  expojita  funt  graviori.      Cumque  innatum  arboribus 

robur  validum  ab  imis  radicibus  enervef  vis  ventorum,    &  celjas  turres  ab  ipfis 

fundamentis  Jubveitat  machina  beUatorum,  arundo  Jlexibilii  non  frangitur,  myrtus 

humilis  non  movetur.     Augujium  perpende  Ccefarem,  qui  totum  orbem  virtute  mar- 

^ia  Jubjugarat,   cujus  fere  ipfos  mundi  termitios  potefias  excefferat,   in  pulverem 

jam  folutus,  angujio  nunc  tabidus  tumulo  continetur:   Macedonem  fimiliter  Ale^- 

xandrum,  qui  univerjas  mhilominus  terrm  beilis  detrivit,  qui  per  loca  ferpentofa, 

&  humanis  grejjibm  indetrita,  ufque  ad  Jecretiores  fuperioris  Indice  partes  avidus 

glorice  penetravit,  duodennio  tamen  iUicita  tyranmde  fafiigatum,    alieni  foli  par- 

viffima  vena  inferiis  excepit  peregrinis.     Vt  autem  quod  dico  confirmetur  notiore 

exemplo,   in  iUum  qui  in  tota  domo  l{egis  clarus  habebatur  &  injignis,  ad  cujus 

nutum  etiam  animus  I^egius  inclinari  videbatur  ,    qui  paulo  ante  (ericis  vefiitm 

^  oflro  in  Curia  nobijcum  I{egiis  obfoniis  vefcebatur,  en,  inquam,  illum  nunc  in- 

tulimus  in  fepulchrum ;    omnia  ejus  tranfierunt,  prceter  honorum  fi  quos  collegit 

manipulos  meritorum.     Ad  hsec  verba  Dux  in  ffetum  erumpens  ait.     §md 

igitur  de  me  fiet,  Pater  fanSie,  qui,  ficut  peroravit  fermo  fuperior,  fuh  poteflate 

fum,    quem  etfi  bonis  forte  juvat  aliquando  fludiis  implicari,    improbus  contrarice 

necefjitudinis  non  permittit  accejfus.     Siquidem  frequenter  me  feu  angariarum  re- 

galium,  feu  exercitationum  hellicarum,  feu  difiribuendorum  militibus  Jiipendiorum, 

feu  caufarum  judicialium,  feu  exercendce  in  reos  animadverfiortis,  feu  aliortm  quo- 

rumlibet  negotiorum  forenfium,  in  quibus  difficile,  vel  nunquam.,  poteji  offenfa  de- 

clinari, 


Cni  Comes. 


R     A     M    E     S     I    E     N    S     I     S.  9P7 

clinari,  importuna  vexatio  defatigat.     Cui  fand:us  Epifcopus,  omnes,   inquit, 
ifla  quibus  implicaris  occupationes   terrefles ,    ChariJJime,   incrementum  tibi  prc6- 
flant  jujlitite,  fi  jervaveris  in  omnibus  lequitatem,  fuperexaltaveris  mifericordiam 
in  judicio,  f  oculum  tuum  fmplicem,  id  eft,   intentionem  reUam  contigerit  inve- 
iiiri.     Cceterum  autem,  qaia  falfa  reUitudinis  jpecie  etiam  bonte  intentionis  non- 
nunquam  acies  adumbratur,  eleemofynarum  largitionibus,  &  pauperum  mifericordiis, . 
exceffus  hujufmodi  memineris  redimendos :   ut  autem  evidentioris   corifilii  habeas 
incitamentum,  animadvertat  prudentia  tua,  quoniam  qui  feculo  renunciaffe,  ?£  vo- 
luntariam  pro  Chriflo  paupertatem  amplexari  videntur,   illi  foli  liberi,  foli  quieti 
fu?2t,  £?  ab  eo,  cui  nos  expofti  fumus,  terrence  follicitudinis  periculo  flngulariter 
alieni :  horum  meritis  commota  mnnunquam  Juperni  Judicis  compefcitur  ira,  fen- 
tentia  mutatur,  falubris  conceditur  aer,  provenit  copia  friLgum,  fames  -G?  pejles 
refugce  cedunt,  regnorum  refpublica gubernatur ,  patefcunt  carceres,  folvuntur  vinSii, 
naufragi  relevantur,  curantur  agroti,  debiles  convalejcunt,    G?  ut  totum  compre- 
hendam,  divina  licentius  imo  vejanius  abutens  patientia,  tota  univerjaliter  per  eos 
perd.urat  Jabrica  mundi.     Si  igitur,  Charijfime,  in  aliquo  juris  tui  territorio  (vel 
prcedio)  locum  monafiicce  religionis  profefforibus  haberes  idoneum,  ibi  ad  honorem 
Dei  hlonajierium  confiruendum,   &  ad  objequium  divinum  viros  JanHos  laudarem 
congregandos,  quorzmi  precibus  i3  defeBius  Juppkri,  ^  peccata  tua  pofjunt  expiari. 
Ego  nempe  &  cooperationi   vires  impenderem,    G?  impendio  adjicerem  facultates. 
Conies  ad  h^c,   habeo  ,    ait,    venerande  pater ,   hcereditarii  Juris  mei  fundum  infula  Ram. 
quendam,  ^ra?  Raiiielia  a  Compatriotis  nuncupatur,  palufiri  uliginecircumJeptumfK^^"'^"''''''' 
talium  quales  memoras  virorum  hahitationi,  ut  csfiimo,  fatis  congruentem.     Nam 
&  ab  hominum  frequentia  alienus ,    G?  folitarim  confcius  efi  tranquillitatis.     Efi 
autem  locus  diverfo  arborum  genere  Jaltuofus,  in  quodam  flnu  fuo  fecundce  cejjitis 
gratam  habens  planitiem,  denjo  graminum  veUere  pajiu  pecorum  detondendo  vefli- 
tum.     Clim  quidem  nuUa  in  eo  habitatio,  nuUum  cedificium  habebatur,  prceter  Jola 
fiabula  armentorummeorum,  quce  ibidem  crajfioris  glebce  beneficio  alenda  confiitui. 
Ante  paucos  vero  annos  cum  gravijflmce  valetudims  ardore  decoquerer ,    ^  nihil 
'  aliud  nifl  fati  heneflcium,  quo  languor  ingravefcens  terminaretur,  operirer,  ex  in- 
fperato  per  vicariam  interpafltce  perjonce  viflonem  a  beato  Benediao  Monachorum 
■  patre  promijftonem  fperandce  fanitatis  accepi,  adjunBo  in  mandatis,  ut  in  honorem 
Dei,  &  ejujdem  patris  memoriam,  Monajierium  ibidem  flatim,recepto  vigore  cor- 
poris,  aggiederer  Jabricare.     Cumque  viflonis  fidem  promijjce  Janitatis probajfet  ac- 
ceffus,  intra  dies  paucos  ceUulam  ibi  de  fchemate  ligneo  interim  feci  compaginari, 
donec,  epportumtate  &  viribus  receptis,  ampliarem  Eccleflam,  cum  ofliciiiis  valeam 
eediflcare  i   in  qua  etiam  jam  nunc  tres  viri,   cunFtis,  ut  videtur,  fpretis  fpurcee 
carnis  oble^ationibus,  flbi  cohabitant,  Monajiica  Jan^ionis  normam,  fl  adejfet  qui 
oftenderet,  ardenter  mjfe  cupientes.     Narravit  igitur  Dux  illuftris  fandro  viro 
totam  feriatim  viiionem ;  licut  in  privilegio  Edgari  Regis  exarata  conti- 
netur.     Qu^  cum  audiffet,  gaudens,  &  Deo  gratias  agens,  ait  beatus  Of^ 
woldus,  fl  igitur,  vir  iUuJinJfime,    ccelejii  tibi,  ut  afi^eris,  hoc  oraculo  imperata 
funt  &  ofienja,  expedit  ut  quod  Juflum  efl  devoto  animo  exequaris,  jciensprocul- 
dubio  divince  propofltum  voluntatis,   ut  pote  jam  vicinum  operi,   non  pofie  immu- 
tari.     Vorro  fl  confllio  vel  —  auxilio  indiges  alieno,  in  alterutro  vires  meas  la- 
horituo^ pice  JaUicitudini,  quicquid potuerunt  Jolaminis,  noveris prcebitura^.    Hoc 
,  ipjum  quippe  mihi  Jiudii  fuit  femper  &  voluntatis,  locd  Jcilicet  B^ligioni  congrua 
qucerere,  viros  JanUos  ad  Dei  Jervitium  congregare,  congregatos  confovere,  eorum- 
que  necejfitatibus ,  in  omnibus  pro  pofie  providere,  unde  &  in  quodam  dioecefls  mece 
vico,  habeo  hujus  vitce  viros  ad  xii  congregatos,  incolatum  tfium  fafiidientes ,  £S 
ccelefiis  deflderii  calore  cefluantes.     Horum  autem  profeBibus  mundi  malitiam  me 
defunUo  invifuram,  (3  fuccefioris  mei gratiam  timeo  defuturam.     Siquidem  in  ali- 
cujus  perfonce  fecularis  eleUionem,   amore  &  deflderio  fecularitatis,  vota  fortajfls 
(3  favor  eligentium  convenient,  qui  Epijcopalis  hujus  honoris  culmen  adeptus,  no- 
veUam  plantationem   meam  extirpare  potius  quam  propagare  fiudebit.     Diflicile 
namque  cuilibet  G?  injolitum  ejus  regtilce  habere  diligentiam,  cujus  non  novit  dij- 

ciplinam. 


598  H      I      S      T      O      R      I      A 

^iplinam.  ^apropter  ad  injpiciendurn  ipfum  de  quo  loqueris  fundum^  teeum  con- 
vejiire  mihi  quoque  non  erit  oneri,  tua  tantum  placeat  nobilitati.  Et  ji  inter 
nos  miti  devotione  mutua  roboretur  unitas  voluntatum,  ^  paritas  fiudiorum,  al- 
terius  laboribus  aderit  profeUo  proveUus  pariter  (3  profeUus. 


C  A  p.    XIX. 

■J 
Ex  voto  communi  ad  injpiciendum  locum  fanBus  Ofv/oldus  ^    •    . 
Dux  pariter  tendunt. 

AD  hsec  Dux  inclytus  alacri  voce  &  fronte  ferena  refpondit.  In  om- 
nibus  quce  perorafii,  fanUiffime  Antifies,  votis  meis  quam  maxime  concor- 
das,  ^  affeUum  meum  tua  fibi  offeUio  cortformavit.  Id  ipfum  enim,  quod  a  fan- 
Uitate  tua  petendum  decreveram,  votum  meum  ultro  provide  prceveniens,  defidiam- 
que  reputans  prceveniri ,  humiliter  expetifii.  Convenit  itaque  ut  fibi  alterutro 
alterutrius  confcient^a  concurrat ,  ^  ad  honorem  Dei  utriufque  propojiti  argu- 
menta  lucidius  innotefcant.  Ad  locum  igitur  arbitrio  tuo  exponendum  pariter  fi 
placet  accedamusy  ^  ex  his  ^  illis,  quas  ambo  memoravimus  ovihus,  unum  unius 
curee  pafioris  committendum  ovile  confiituamus,  ex  alterutris  alt^rnce  Cedulitatis 
impendiis  tam  Pafiori  quam  gregi  pabula  providentes.  His  dicStis,  fociis  Epif- 
copis  &  Baronibus  valedicentes,  verfus  I{amefiam  iter  pariter  ambo  acce- 
lerarunt.  Quo  cum  perveniffent,  Dux  venerabili  viro ,  ecce,  inquit,  pater 
mi,  locus  inquo  SanBus  BenediBus  per  vicariam,  ficut  fuperius  retuli,  fidelis  virt 
manum,  domum  fibi  monuit  fabricari.  Ingredere  infulam,  infpice  loci  fitum,  to- 
tius  negotii  curam  tibi  fufcipe  in  expedito  collocatam.  Tuum  erit  quod  voles 
imperare,  in  me  nuUa  obediendi  mora  reperietur. 

Videns  ergo  vir  landtus  locum  marifcorum  paludibus  undique  cindum, 

&  multis  commoditatibus  opportunum  ,  &  ab  acceflu  populari  femotum, 

fiiturorum  prasfcium  attrahens  fpiritum,  hicefi,  inquit,  alter  Elyfius,  viris-^ 

fummo  Paradi/o  defiinatis  ab  ceterno  provifus.     In  hoc  loco  fidei  tuce  &  devotionis 

jheculum,  0  amice,  viventem  aternce  memoria  tuce  imaginem  fpeculantibus  exhibens, 

per  fucceffiva  futurce  generationis  fecula  refultabit ;  hcec  requies  tua  in  feculum, 

feculi  hoc  fato  funUus  habitabis,  quoniam  elegifii  eam.  Hujus  loci  cedificandi  oc- 

cafio  aucupata  perpetuce  inter  nos  amicitice  fccdus  continebit,  per  temporalem  ejuf- 

dem  cedificationem  ceternce  incoluminis  domus  nobis,  fi  fidei  defeUus  non  obfiiterit, 

praparabimus  manfionem;  ficutergo,  dum  candet  ferrum,  crebris  iBibus  malleorum 

in  quem  voluerit  malleator  extenuatur  ufum,  fic  utique,  dum  adhuc  in  nobis  conceptce 

calet  igniculus  ^evotionis,  opus  efi  propofiti  operis  exordium  maturetur,  ne  forte 

intercedente  dilatione,  alicujus  occafionis  ex  diaboli  invidia  tepor  prcegrediens  aBi- 

onem  intentionis,  principium  fini  prohibeat  adcequari.     Ego  itaque,  fi  tuce  placet 

Celfitudini,  ad  propria  cum  fefiinatione  revertar,  quendam  virum  fidelem,  ^  in 

talium  exercitio  negotiorumprobatum,  tranfmiffurus,  cujus  ordinatione  &  confiiio 

refeUorium  parvum  cum  dormitorio  venturis  fratribus  interim  praparetur,   donec 

Nos  denuo  convenientes,  fuper  confiruendce  bafilicce  forma  G?  quantitate  confilium 

fimul  accipiamus.     Tux  autem  interdum  follicitudims  &  operce  erit,  ^  ad  laborem 

vires,  (S  ad  impendia  colligere  facultates.     Cui  placito  Duce  alacriter  con- 

nivente,  unanimitatem  fuani  humilitate  mutua  pacifcentes,   6c  alterutrum 

devote  falutantes,  ab  invicem  difcefferunt. 


A  p. 


R    A     M     E     S     I     E     N     S     I     S.  -    .  ^9^ 


G  A  p.    X  X. 
p'ir   Domini  IVygorniam  veniens  fratrem  jEdmthum  J^meJIam  tranfmijit. 

VEniens  ergo  Wygorniam  vir  beatus ,  venerabilem  virum  jEdnothumj 
cuius  meminit  iermo  fuperior,  fuper  injundto  negotio  commonitum, 
2C  benedidliorie  Patris  communitum,  fidem  di<5tis  ibcians  l^mejiam  tranf- 
niifit.  Quo  perveniens  vir  probatas  experientije  multimoda  loci  commo- 
ditate  deledtatus,  condu6tis  llatim  artificibus,  Gapellam,  quam  invenit,  in 
ampliorem  Itatum,  erexit  y  officinas  quoque  necelTarias  juxta  moduni  & 
fbrmam  a  Sand:o  viro  fibi  prsemonftratam  pulchro  fchemate  conftruxit. 
Omnibus  igitur  intra  breve  tempus  ad  votum  adtitatis,  familiaris  quoque 
filva,  quam  intra  ambitum  Infiil^E  denfa  ftipiium  teftudine  eonfertam  dixi- 
nius,  vjcino  beneficio,  quicquid  ligneas  materise  artificum  induftfia  ex- 
petiit ,  conferebat ,  tranfmifTo  ocius  nuncio  id  patri  venerabili  intimare 
maturavit.  Ad  cujus  nuncii  fidem  praeful  i&ndtiflimus  maximo  exultans 
gaudio,  profperatori  ftudiorum  fuo  Deo  immenfas  gratias  egit,  &  tem- 
>  pus  autunmi  quo  fruges  reconderentur  utile  ratus  operiri,  quatenus  fci- 
'  licet  horrea  hinc  recedens  vacua  non  relinqueret,  &  huc  veniens  plena  re- 
penret,  futurse  interim  profe<5tioni  neceffarios  componebat  apparatus. 
At  demum  veniente  tempore  votivo,  libros  &  ornamenta  divino  cuitui  con- 
o-ruentia  manticis  impofuit,  ac  pr^memoratos  duodecim  fratres  de  Wejlbyri,  Fratres  de 

-  tanquam  novellas  xii  plantationes  de  territorio  Wigornice  ubere  hunio  jR^-  ^^''^^^'  ^^" 
mefie  infirendas  fecum  emigrans,  venerabili  viro  Germano  pariter  afl^imiptQ  trlnfmTgr.  i» 
profedtus  eft.     In  die  itaqlie  decollationis  beati  Johannis  eximii  illius  he-  Rame/. 

'  remiticas  profeffionis  viri,    perfequente  fe  inclyto  duce  Jthelvpynoj  qui  ei 
ibidem  juxta  condidtum  vocatus  gratanter  occurrerat,  heremum  noftram 

:  ingrefTus,  in  caulas  noviter  fabricatas,  fuseque  vifitationis  gratia  fandlifica- 

'  tas,  pufillum  gregem  introduxit,  ubi  cum  Isetitia  folemni  divinis  myfteriis  , 

celebratis,  ordinequo  fijpra,  Gemawo  interiorum,   y£i^«o^^o  exteriorum  ad-  ^ 

miniftratio  commifTa  eftgerenda.  Quibus  rite  ordmatis,  fandlus  Epifcopus 
pariter  &  Dux  illuftris  votis  fiiis  divinam  clementiam  publicum  videntes 
praeftitifTe  favorem  ,   publice  eandem  laudis   exhibitione   perfecuti ,  filiis  ^    , 

fuis  &  fratribus  ad  folamen  vidtus  &veftitus,  quoufque  in  praediorum  & 
poffeffionum  redditibus  utiiius  eis  providerent,  certum  de  communi  utro-  " 
rumque   marfupio   fingulis  menfibus  numerandse  pecunise  pondus  ftatue- 
runt.     Inito  deinde  confilio,  tota  hyeme  fequenti  quicquid  provida  co-  ^otnoJa  Ec- 
mentariorum  ars,  tam  in  ferreis  quam  in  ligneis  inftrumentis,  exquirebat,  -^/^A"'  tsdtfi-^ 

.   &  omnia,  qu^  futuro  videbantur  sedificio  neceffaria,  praeparabat.     Emenfa '"'^* '^*^^^'^*'''' 
denique  hyeme,  cum  jam  confitum  floribus.  ver  caput  exereret,  fit  conge- 
ftorum  diJiraUio  thejaurorum.     Exquifiti  conducuntur  Artifices,  conftruendse  ^»w<>  Dffw/- 
BafiliccB  longituto  &   latitudo  commenfuratur,  fundamenta  alta  propter  ""^'^ '"" 
uliginem  undique  vicinam  jaciuntur,  &  crebris  arietum  idtibus  infolidam  ^  ^' 
fupponendo  oneri   fortitudinem  fortius  contunduntur.     Operariis  igitur 

-  tam  devotionis  fervore  quam  mercedis  amore  laborem  continuantibus,  dum 
'alii  lapides  comportant,  alii  cementum  conficiunt,  atque  ahi  hoc  &  illos 
rotali  machina  in  altum  fubminiftrant,  Domino  incrementum  praeftante 
opus  indies  altius  confurgit.  Duas  quoque  turres  ipfis  te<5torum  culmi- 
nibus  eminebant,  quarum  minor  verfus  occidentem  in  fironte  Bafilicse  pul- 
chrum  intrantibus  Infulam  a  longe  fpedtaculum  prsebebat,  Major  vero  in 
quadrifidsB  ftrucSturse  medio  columnas  quatuor,  porrecStis  de  alia^  ad  aliam 
tircubus  fibi  invicem  connexas,  ne  laxe  defluerent,  deprimebat.  Juxta  eam 
qua  vetus  illa  antiquitas  utebatur,  sedificandi  formam,  fpedrabile  fatis  3edi- 
ficium.     Igitur  Ecclefia  ad  fummam  manum  eve<5ta  eo  loci  Deo  devoto- 

rum 


■nicis  inearn. 


4-00  H    i    s     T    o    k    I    A 

rum  virorum  numerus  paulatim  augebatnr.     In  quorum  moribus  amor 

divinus  cum  mundi   odio  ipla  etiam  fydera  a^mulatione  landa  perftrih- 

gere  videbatur,  nec  fliit  fandtus  Dei  fiimulus  Ofwoldus  horum  tantum  con- 

tentus  fedulitate  laborum,  fed  etiam  Ecclefiam  S.  Marice  Wygornm  ab  ipfis 

fundamentis  ad  fummum  tedti  faftigium  devotione  fand:a  afperos  fallens 

eiuomodofan-  laborcs  perduxit,  ubi  ex   favore  regio,  &  fummi  Pontificis  Dunjtani  auto- 

%\^m  ^'-   ^'^^^^^>  propofita  Canonicis  fecuiaribus  Civitatis  illius  deliberatione,  ut  aut 

gorn.  connru-  prceheudis  fuis  renunciarent,  vel  habitum  religiofiis,   alterius  arbitrio  militaturi., 

xit.  u^i  pro  fufciperent.     Quidam  eorum  ufitatae  converfationis  vetuftatem   pluris  ha- 

^?C""^'fh\       bentes  quam  propofitsb  vitse  novitatem,  cedendum  elegerunt,  & certas fe- 

^ollacavit.      des  deinceps  non  habentes  vagi  per  patnam  ferebantur.     Cseteri  vero,  qui- 

bus  &:  fenfus  inerat  &  ^tas  maturior,  fandti  viri  confilio  fe  dedentes  om- 

I  nipotentis  Dei  tyrocinio  funt  addid:i :  quorum  unus  Winfnm  nomine,  qui 

cseteris  &  dignitate  generis  &  opum  copia  infignior  habebatur,  feculo  re- 

nuncians,  &habitu  Monaftico  amidtus  7^«/?z^a;w  miflus  eft,  Regularis  ordi- 

nis  difciplina  inftruendus  &  inftituendus,   ac  deinceps  inde  revocatus  ad 

Wigornics  Prioratum  eft  promotus.     Et  ibi  ergo  novello  Deo  famulantium 

grege   congregato  utrique  fandtus  Ofwoldus  ovili  viciffitudinarja:  vifitatio- 

nis  impendens  fblatia,  fandifie  exhortationis  pabula  miniftrans,  illi  quidem 

^  Pontificis,  huic  vero  Abbatis  jure  praefidebat.     In  cujus  argumentum  veri- 

tatis  fchedse  qusdam  in  Ecclefia  noftra  hodieque  reperiuntui;,  profeifio- 

nes  virorum  temporis  illius  in  prcefentia  ejus  celebratas  continentes. 


C  A  p.    XXI. 

Idem  (3  Vir  Domini,  expuljis  Clericis  de  Ecclefia  Winchekumbce,  Monachos 
ibidem  congregavit,  eifque  prcefatum  Germanum  de  Priorum 
^mefce  Abhatem  prcsfecit.  , 

PER  idem  quoque  tempus  apud  celebre  Monaft-erium  Winchelcumbce, 
Clericos  loci  ilUus  fimihter  fandtae  caUiditatis  arte  circumventos  ce- 
dere  coegit,  eorumque  loco  Monafticse  reUgionis  profeiToribus  congrega" 
tis,  venerabilem  virum  Germanum  Priorem  ^mefce  jEdnotho  feniore  ei  in 
.  Prioratum   fubrogato,   in  Abbatem  ordinavit.     Demum,  quoniam  omnis 
fere  literaturae  ftudium  &  Scholarum  ufiis  per  Angliam  in  defTuetudineni 
venerat  Sc  fbporem,  tranfmiffo  fandtus  Ofwoldus  ocius  nuncio  quendam  vi- 
Sanaus  Mbo  ^^^  nommatiffimum  Abhonem,  qui  hberaUum  artium  notitiam  imis  haufe- 
de  Fioriacoin  rat  medulUs,  de  Ccenobio  Floriacenf  evocatum,  apud  'R^mefiam  fcholas  re- 
^wj7.  ad      gej-g  2«  novellas  recentis  ortuU  fui  incifiones  dodtrinse  fuae  rore  rigare  con- 
dasgvoZtm'  ^^^^^^'     Isexmandato  fummi  PraefuUs  Dunftani,  apud  quem,  tam  pruden-| 
tia  literarum  quam  morum  virtute,  plurimum  gratise  contraxit  &  amoris, 
paffionem  Sand:i  Edmundi  Regis  &  Martyris  laudabiU  ftilo  periecutus  to- 
tius  orbis  Anglici  notitise  commendavit.     Deinceps  vero  aUquot  annis  e- 
lapfis,  ad  fuam  denuo  Ecclefiam  Floriacenfem  cum  honore  evocatus,  Abba- 
tis  eidem  officio  eft  prselatus,  ac  poft  plurima  adimpleta  opera  pietatis  jn 
Guafconia,  indomitse  gentisillius  circumvcntus  fedtionc,  projuftitia  tandeln 
interemptus,  momentanea  morte  vitam  interminabilem  commutavit.     Poft  , 
hsec  igitur  cum  Osketelus  Eborum  Ecclefise  pater   vitae  metas   exceffiffet , 
Rege  Edgaro  ad    Archiprsefulis  Dunftani  admonitionem  favente,   &  Cleri     j 
VGce  votis  populi  confonante,  ad  fummum  Archiprsefulatus  ejufdem  api-     i 
ceih  inthronizatur  Ofrvoldus.     Qiii  eodem  anno    %omani  Pontificis  Jehan- 
nis  pro  pallio  adiens  praefentiam,  voti  compos  Iseto  peregrinationis  proventu  j^;j 
ad  fedem  fuam  remeavit.     Sed  cum  ei  tant^  glorise  ad  votum  ^vor  ar- 
xideret ,   nequaquam  tamen  veteres  erga  Ecclefiam   T^amefam  affedSriones 
Tiov«  immutavit  majeftas  dignitatis,  nec  labiles  adepti  faftigii  diviti^  in- 

genuse 


i 


R    A    M    E    S     I     E    N     S    i     S. 

genucE  detinuerunt   primitias  liberalitatis.     Quininio,  communicato  cuili 
inclyto  Duce  u£thelrvyno  confilio,  ambo  de  comniunium  impendio  taculta!- 
tum,   aucupato  tempore  opportuno,  Ecclefiara  fblemniter  dedicari  Itatue- 
runt.     Competentibus  itaque  tam  celebri  negotio  apparatibus  procuratis, 
illius  Dioecefeos  Epifcopus  Aljnothus  in  adminiculum  votivi  laboris  advo- 
catur,  conveniunt  populi,   fcopantur  pavimenta,  verruntur  parietes ,   tota 
rerum  fupellex  exportatur,  altaria  fpoliantur,  &  tota,   quafi  recens  bapti- 
zandus  puer,  Ecciefia  omni  drnatu  denudata,  dcccclxxiv^".     Dominicag 
incarnationis  anuo,  fexto  Idus  Novembris,  ad  Virginis  Virginum  patroci- 
nium  &  find:i  BenediMi  iiomeri,  dn  omnium   Virginum  memoriam,  k  Beato 
Ofrvoldo  foleainiter    Chrifto   annuente  dedicatur.     Nec  dubium  fidelium 
fiiorum  ea  die  votis  divinam  gratiam  afFuifle,  cum  clementiffimi  elementi 
aeris  ferenitate  votiva  in  favorem  eorum  confpirare,  &  fbl  eorum  devotioni 
fblutis  radiorum  crinibus  applaudere  videretur.     Igitur  vir  Domini  Of- 
Tvoldus,  &  gloriofus  Dux  yEthelwynus,  dignationem  divinam  publica  gratia- 
ruin  aitione  profecuti,  quod  pios  exhibitx  fedulitatis  fuse  labores  ad  feli- 
cem  votivi  proventus  finem  perduxifFet,  novam  nuptam  utriufque  irrigui, 
hic  interioris,  iile  fuperioris  donario  dotaverunt.     Siquidem  Dux  vene- 
rabilis  non  de  his  quidem,  quse  fibi  in  finibus  hsereditaria:  fbrtis  cecidifTe 
videbantur,  ne  fuccefforibus  f uJs  conquerendi  adverfus  Ecclefiam  |>raeberet 
occafionem,  fed  de  his  quas  veno  expofita,  feu  pubUca  cambitione,  feu  do- 
meftica  marfupii  familiaris  enmndtione,  libero  juri  fiio  accefferant,  in  prae- 
diis,  redditibus,  pifcariis,  pratis,  &  molendinis,  multa  &  pra:clara  Ecclefias  , 
contulit  beneficia.     Sandlus  quoque  Ofwoldus  ejus  fidei  congratulans  &  de- 
votioni,  primo  locum  ipfum  orationum  fiiarum  &  raeritorum  patrocinio, 
deinceps  perpetue  valituro,  ad  fuperioris  irrigui  felicitatem  communivit. 
Demum  veroquafdam  terras,  quas  a  Rege  Edgaroyt\  prece  adquifierat,  vel 
manifeftse    corarautationis,    five  legitimse  emptionis   quseftu  obtinuerat, 
munificentia  liberali  adjecit.     Has  donationes  univerfas  cum  aliis  aliarum 
venerabilium  perfbnarum  donariis  poftea  collatis,  fiio  loco  fingulas  in  car- 
tis  collatorum  exprefTe  &  appofite,  qui  legerit,  inveniet  exaratas.     Cum 
igitur  onmia  devotione  celebri  fuiiFent  confummata,  pii  patris  fedula  ex- 
hortatione  in  fide  confbrtati,  6c  benedi(Stione  confirmati,  poft  refediionem 
corporalem,  quae  omnibus  univerftliter  illa  die  abunde  fatis  &  fplendide 
miniftrabatur,  finguli  in  propria  cum  gaudio   rediere.     His  utrinque  pe- 
i-oratis,  quafi  denfitate  dumeti  &  fpinarum  non  abfque  difficultate  pene- 
trata,  locum  tandem    refpirandi  adepti,   primi  hujus  textrini  operis  hic 
telam  fuccidimus ,    a  donationibus  beneficiorum  noftrorum  cum  compe- 
tenti  geftorum  relatione  in  liciatorio  calami  fecundie  portionis  fila  com- 
pofituri. 

Explicit  pars  Vrima. 


^OI 


!ff i 


E  e  e  Incipit 


+0 


2 


H 


s 


O       R      I 


'    Ificipit  ^ars  Secunda. 

Nljnp^  igitur  pe/T  pjUniorum  qu^dem  fed  tanien  difficiliprum  ainfi-aidus 
&  ieniiitas  viarwm,  ad  declaranda  4iverfbrum  teiiiporum  diverf^  a 
diverfig  perfbnis  Ecclejije  l{amejienji  coXhxi.  (^om.nsL,  ingjrefruri,  ab  eb  qui 
via  eji  ^  veritas  petimus  dirigi  grefl[uSi,iioftrpSj,,  ut  ,veftigia  relationis  pro- 
pofit^  ,metas  veritatis  non  exced^i^t,    ,,    ,     . 

Ssepe  quidem  contingit  ut  pofTefjiones  &  pj^fedia,  quae  viris  Ecclefialiicis  6c 
religiofis  a  fecularibus  in  E.lee;iiof5{nam  co!p,feri\ntur,  per  fimplicitatem  aut 
incuriam  tam  Praelatorum  quamfubditorum,  violentiacalumniantmmprfe- 
valente  ab  Ecclefijs  alienenturi  hujufrnodi  gutem  mali  enormitatem,  ne 
quid  religiofbrum  patientia:  videretur  deeflTe  yirtutis,  prKfentium  maxime 
dierum  nialitia  fufcitavit,  cum  paternse  devbtionis  calumniatores  filii  ac- 
cedunt,  &  avitse  impudenter  derogantes  pietati,  viros  foro  judiciali  infue- 
tos  calliditate  circumveniunt  fecuiari,  vocantes  in  jus,  qui,  quid  fithujuf- 
modi  jus,  penjtus  ignorant.  Impugnant  qui  debuerant  oppugnare.  Ca- 
lumnigs  jnftruunt,  quorum  erat  potius  calumniatoribus  obviare;  plerura- 
que  igit\^'  vincit  poteftas,  &  deprimitur  paupertas,  paucitas  occumbit  & 
prsevalet  multitudoj  Juftitia  prseteritur,  innocentia  condemnatur.  Sicque 
religionem  fatigatam  his  diebus,  fecularium  afHigit  ambitio,  ut  fingulare 
miferi^e  fit  remedium  ufus  fufferendi ;  ubi  tamen,  Dei  renitente  clementia, 
non  prievalent  filii  penitus  abripere,  qu«e  patres  contulerunt,  ibi  nihilo- 
minus  alterius  utuntur  genere  infeftationis,  dum  triplicata  feu  quadrupli- 
cata  annui  commeatus.  frequentatione,  quafi  debitam  fibi  ex  patrum  be- 
neficiis  hofpitalitatis  per  ipfas  Eccfefias  exigentes  penfionem,  per  partes 
abfumunt,  quod  fimul  &  femel  tptum  nequeunt  obtinere.  Verumtamen 
quantumlibet  proficiat  vel  deficiat  verfiitia  fihorum,  patrum  devotio  meri- 
tuni  Y^l  memoriam  nonamittit.  Eapropter  prsefenti  hujus  operis  diftin- 
dlioni  univerfa,  quse  memoratae  Ecclefise  a  prima  ejus  fundatione  collata 
funt,  beneficia,  tam  fervata  quam  amifTa,  yei  publica  cambitione  commu- 
tata,  cum  benefedtorum  nominibus  duximus  inferenda,  quatenus  licet  ipfa 
nobis  aliqua  perierint  occafione,  memoria  tamen  juftorum  cum  laudibus 
perfeveret. 


C  A  p.    XXII. 

Inclyti  J^gis  ^dgari  donaria,  quibus  Eccbjiam  J^mejiam  injignivit. 

CUM  igitur  prima  hujus  bafilicae  fundamenta  illuftris  Rex  jEdgarus^ 
prece  &  inftantia  Archipr^efiilis  Ofwoldi  provocatus,  in  neceilarios  it\- 
cepti  sedificii  fumptus ,  quinque  Hidas  apud  Burwell  liberalitate  regali 
largitus,  fcripto  fuo  eidem  Ecclefise  perpetuo  poffidendas  confirmavit.- 
Itemque  idem  Rex,  ad  petitionem  ejufdem  fandri  Pontificis,  in  devotionis 
fu£ememoriale£eternum,  dedit  Ecclefise  }{amejienji  ^  ivztv']bm  ihidem  T>qo 
fervientibus,  &  per  fiicceffiva  tempora  fervituris,  Ecclefiam  de  Guthmunce- 
Jiria  cum  tribus  Hydis  terrse ;  &  regalis  munificentise  donum  fcripto,  quod 
hodieque  apud  nos  habetur,  confirmavit.  Qualiter  autem  hxc  Ecclefia 
cum  memorata  ruris  portione  a  nobis  alienata  fit,  in  fequentibus  nofTe 
cupienti  curabimus  indicare.  Perpendens  prsterea  jam  didius  Rex  ChriJHa' 
nijjimus  fsepe  memoratam  I^mejenfem  Ecclefiam  in  divina  religione  fuc- 
crefcere,  &  gregem  ibidem  Deo  famulantium  tam  merito  quam  numero 
adaugeri,  ad  devotionis  fus  cumulum,pro  pace  &  firmitate  regni  fiii,  de- 
dit  eis  etiam  unam  Hidam  terrse,  quse  fuerat  cujufdam  viri  "Turkemeri  no- 
raine,  in  StiveUe,  &duas  Campanas  xx''.  librarum  pretio  comparatas. 

C  A   P. 


R    A     M     E     S     I     E     N     S     I     S.  ^O^ 

cariam  }{ameJienJiEcdefix  contulit  cum  manfis  &  toftis  pifcatorum.  Ter-' 
ram  quoque  de  Brininto?ua,  qu£e  poft  patris  fui  obitum,  6c  decem  hidas,  quse 
poll  decelfum  matris  in  h^ereditariam  fibi  Ibrtem  ceciderunt,  dedit  'E^mefice, 
pro  fua  &  utriufque  parentis  fakite.  Hxc  ell  iila  terra  de  Wejionia,  quam 
licut  fupra  m  prima  hujus  opufculi  diflindiione  retulimus,  Rex  jEdgarus 
dederat  eidem  Jlfivence  matri  Comitis,  pro  ea  quam  fibi  in  cunabulis  im- 
penderat  fedulitate  nutriturse,  Dedit  etiam  idem  vir  Deo  devotus  jilwi- 
711U  X  hidas  apud  Gidding  &  Wedeton,  quas  fub  Regis  &  Optimatum  tefti- 
monio,  appenfb  cuidam  viro  Othengaro  non  modici  seris  pretio,  juflo  pofTe- 
derat  titulo  emptionis.  Nec  in  his  quoque  fervori  devotionis  fuse  ter- 
mmum  ponens ,  dedit  feptem  hidas  apud  Stiveck,  &  quandam  partem  x 
hidarum,  quas  habuit  apud  Tofte,  pro  anima  jam  didtas  Atheljiedx  uxoris 
fu£e,  pro  alia  vero  iilarum  hidarum  parte,  ut  integre  omnes  cederent  Ec- 
c\q{\s.  l{amefienfi  \\\  pofTeffionem,  a  fratribus  ejufdem  loci  accepit  in  efcam- 
bium  terram  quandam  de  [Lincolnia,'\  quam  vu' quidam  J^/j|7;anaj  nomine  in  [ 'j/.  1,/W 
liberam  eis  contulerateleemofinam,  quandofeculo  renuncians  CoUegio  eo- ^"^^^J 
rum  fbciatus  eft.  Porro  terram  de  Acleia  praedi(ftis  donationibus  fiiis  vir 
fidelis  adjecit,  quam  quidam  Presbyter  Kinemundus  nomine,  vivendi  finem 
faciens  multis  teftibus  ei  in  Teftamento  reliquit.  Dedit  etiam  vi  hidas  in 
Wammafoid,  quas  poftea  fratres  l^mefienfes  per  pofterorum  calumniam  fibi 
ablatas,  numerata  pecunia  redemerunt,  pratum  prsterea  apud  HoUon.  ^Notapromo- 
molendmum,  quod  a  quodam  cognato  fuo,  ferico  dato  ei  non  modico  pro-  ^^^"'ff^  * 
bat£e  monet£e  pretio,  comparaverat,  eidem  Ecclefise  in  jus  perfeverabile 
conceffit.  Terram  quoque  de  Hemmingford,  quse  oppido  Huntingdon  ex 
oppofita  parte  fluvii  vfce  habetur  vicinior  eidem  Ecclefiae,  in  fidei  fiise  & 
devotionis  monumentum  contuht  fempiternum ;  hanc  autem  terram,  quia 
accjffu  propriore  fibi  erat  acceptior,  in  publicam  &  legitimam  acceperat 
permutationem  a  San(5to  Athelrvyno  Wyntonia  Epifcopo  pro  terra  de  Hathfeld, 
multis  a  prsefato  Epifcopo  precibus  fbllicitatus,  xxx  fcilicet  hidas  pro  xl, 
fertilitatis  forte  vel  vicinitatis  gratia  pluris  reputans  pauciores. 

C  A  p.     V. 

^od  duos  Martyres  iEthelredum  att]ue  Athelbrithum  J{amefiam 

transferri  fecit. 

SU  B  eadem  tempeftate  duo  gemelli  fratres  Athelredus  atque  Athelbritus, 
ex  ingenuo  antiquorum  Regum  ftemmate  oriundi,  &  poft  obitum  pa- 
tris,  cum  ad  debitam  fibi  aviti  beneficio  fanguinis  Regni  fuccrefcerent  [vel 
adolefcerent]  dignitatem,  edaci  cujufciam  nebulonis  livore  innoceuter  ju- 
gulati,  apud  villam  venerabilis  Aidermanni  Wacheringe  nomine,  antiqui- 
tus  habebantur  in  Ecclefia  confepulti.  Quos  cum  pietas  divina  martyrii 
gloria  fublimatos  nonnullis  fignorum  indiciis  declaraffet,  vifum  eft  eidem 
Aldermanno  minus  eis  ibidem  honoris  &  reverentise,  quam  deceret,  exhi- 
beri;  eorumque  pignora  fecit  cum  devotione  condecenti  ^amefiam  tranf^ 
ferri,  Ecclefiam  ipfam,  &  omnium  donationum  fuarum  confummationem, 
duarum  pretiofarum  gemmarum  illuftratione  perornans. 


C  A  p.     X  X  V  L 

Ghiarundam perfonarum  commendatio,  qiis  plurima  Ramefienfi  ^cclefia 

terrtirum  donaria,  irt  piena  corporum  fojpitate,  faBo  Tejiamento, 

cum  Cyrographufuis,  provida  dijpenfatione  contulerunt. 

Ignitas  conditionis  humanse  a  primsevafuae  originis  radice  cupidita- 
J  tismundanse  obelo  fauciata,  per  traducem  fucceffivse  generationis  li- 

JE  e  e  3  neam 


4,o5  HlSTORIA 

neam  eo  ufque  fuje  corruptionis  niorbum  transfadit,  ut  noftri  nunc  no- 
viffimi  temporis  viri  &  mulieres,  quibus  divitiarum  ad  votum  affluit  copia 
terrenarum,  etiam  in  extremis  agentes  vix  earurn  pondus  deponant  & 
amorem ;  unde  nonnunquam  contingit  ut  plerique,  dum  fibi  fj^atium  yitae 
diuturnioris  promittunt ,  a^grotantes,  Ipei  fuas  augurio  decepti  flebiliter 
decedant  inteftati.  Sed  non  eftfalubris  confiiii  pro  fpecaduca  &  incerta, 
certa  &  asterna  fubire  difpendia.  Proinde  antiquorum  plurmii,  quosme- 
liora  fecula  procrearunt,  &  quibus  uberior  inerat  virtutum  vigor  &  gra- 
tia,  nulla  adhuc  valetudine  tadti,  fed  dum  propenfius  eis  mundanse  prof^ 
peritatis  cum  plena  corporum  fbfpitate  favor  arrideret,  de  rebus  fuis,  quid 
cuique  religioforum  locorum  poft  fe  pro  animarum  fuarum  falute  cedere 
debuiffet,  incertse  vits  certa  fallentes  difpendia,  provide  difponebant.  Te- 
flamentum  quoque  fiium  contra  futurse  generationis  malitiam  commen- 
dabant,  quatenus  authentica  fcripta  exquilitam  pofteris  publicae  atteftationis 
exhiberent  veritatem,  nihilonimus  tameneorum  aliqui  ea,  qua;  alienisde- 
putabant,  propriis,  quoad  viverent,  ufibus  refervabant.  Scientes  juxta  A- 
poftolicse  fententi^  fidem,  Tejiamentum  m  morte  folummodo  tejiatoris  confir' 
'  '  marz ,  vivente  vero  tejiatore,  non  valere.  De  qualium  numero  quarundam 
hic  perfbnarum  mentionem  cum  beneficiis,  quse  nobis  hoc  modo  contu- 
lerunt,  &  benefad:orum  Cyrographis  dignum  duxnnus  annotare.  Vide 
caput  130. 


C  A  p.    XXVII. 

Cyrographum  Wlfgivse  ComitiJf(S,  qua  dedit  Bramcejiriam. 

"I  N  Nomine  Domini  E£o  Wlfgiva  omnibus  notum  facio  hoc,  quod  omnipotenti 
j  i)eo  concedere  volo,  pojr  dies  meos,  proanima  mea,  villam  [cilicet  de  Bramceftr. 
do  Deo  &  Sanffo  BenedicSto  de  Ramefia,  hoc  volo  ut  firmiter  Jiet  &  h  nullo 
hominum  immutetur.  Hoc  Jcriptum  fuit  in  tribus  partibus  divifum,  quarum  una 
rerhanfit  in  manibus  ^thelftani  Epifcopi,  alteram  mecum  retinui,  tertiam  ohtuli 
Ramefise,  Deus  optimus  cujladiat  omnes  quicunque  hoc  cujlodire  voluerint,  &  qui 
hoc  immutare  attentaverit ,  Deus  illum  ad  jujiitiam  C^  emendationem  revocety 
Amen, 


C  A  p.     X  X  VI II. 

In  hac  Scriptura  continetur,  quomodo  iEthelgiva  Comitijfa,  pro  animce  fuee 

falutey  dedit  Ecclefia  Ramefi^e  Stowe  ,   G?  alia  qucedam  donaria 

in  auro  &  argento,  fimt  Anglice  Scriptum  invenimus. 

EGO  Athelgiva  Comitijfa  do  G?  concedo  Ecclefice  Ramefise  ad  honorem  Dei  & 
«Saw^z  Benedidti,  &  adanimee  mete  j ubfidium  fempiternum,  terram  meam  de 
Stowe  ?3_de  Brumie^  ita  libere  (3  quiete  pojfidendam,  ficut  ipfa  eam  tinquam 
liberius  &  quietius  pojfedi,  &  novum^rnoiendinum,  &  unam  marcam  auri,  cujus  me- 
dietm  in  ufm  Monajierii  necejfarios  cedat,  de  altera  vero  medietate  refeciio  fra- 
tribus  procuretur ,  &  duos  ciphos  argenteos  de  xji  marcis  ad  pondus  Imjiingitt 
Londonienfis,  adferviendumfratribusin  refeUori^iquatenus,  dum  tn  eispotus  eden- 
tibus  fratribus  miniflratur,  memoria  mei  eorum  cqrdibus  ar^ius  inculcetur.  Eflote 
fratres  charijfimi  memores  mei  erga  eum  cujus  gratia  indigeo.  Deus  autem  fit 
vobts  propitius,^  ego  vobis  fidaforor  ero,  quamdiu  duraverit  tempus  meum. 

C   A   P. 


I 


Ramesiensis. 


C  A  p.     X  X  1 1 1. 

Dofiatioties  quccdam   SanSli  Ofvpoldi. 

^Einde  vir  Domini  Ojvpoldus  calliditatis  &  inalitise,  quam  hac  noftra 

£etate  contra  limplicitatem  veterupi  6?:   fidem  turgefcere  videmus , 

prsefcius  &  index,  miffis  nunciis  ad  Joiiannem  Papam,  qui  tum  temporis 
Romani  Pontificatus  arcem  tenebat ,  privilegium  fuum  in  libertatem  & 
mutiimentum  Ecclefise  noviter  conftrudise  &  dedicat^E  adquifivit,  ne  fiic- 
ceflbribus  fiiis  calumniandi  occafio  arrideret,  nihii  de  Epifcopii  jure,  fed 
quas  familiaris  loculi  emundtione  in  jus  fiium  tranfierant,  veno  expofita,  ' 
feu  quas  legitima  cambitione  fuerant  adquifita,  hsec  fbla  Ecclefiis  quarum 
vel  fundator  extiterat  vel  patronus,  liberius  &  quietius  poffidenda  con- 
ferre  ftuduit  &:  confirmare.  Enierat  igitur  a  Rege  jEdgaro  villam,  quse 
$  Nidingworth  dicitur,  competentis  pretii  mutatione,  multis  fcilicet  &  pretio-  §  ^/.  ^y^ 
fis  rehquiis,  qus  in  duabus  crucibus  de  fexies  xx".  marcarum  auri  pondo 
:febricatis  continebatur.  Pro  qua  itidem  villam  de  Wyfiovpe,  quia  Ecclefia 
I{amefice  vicinior  acceffu  magis  competens  erat  &  recefTu,  a  memorato  Rege  in 
efcambiuni  accepit,  acceptam  Deo  &  Sandto  BenediUo  va.  perpetuam  fo- 
lemniter  tradidit  hsreditatem :  provida  autem  Anteceiforum  noftrorum 
lagacitas  fiifpedta  prudenter  prsecavens  pericula,  praedidram  villam  de  Ni- 
dingrporth  pro  commutatione  memoratje  Ecclefise,  &  trium  hydarum  de 
Gumecefiria,  Ecclefi^e  ^amefienfi  in  funicularem  hasreditatis  perpetuse  fbr- 
tem  redemit,  ficque,  quemadmodum  fliperius  promifimus  referendum,  ea- 
dera  Ecclefia  &  terra  in  ahenas  jus  poteftatis  ufque  hodie  conceffit.  De- 
dit  prsterea  vir  fandiiffimus  Ofwoldus  quinque  Hidas  apud  Burwell,  ahas 
ab  ilhs  quas  piiffimum  Regem  ^dgarum  fliperius  retulinms  nobis  contu- 
lifTe.  Hebc  eft  illa  terra,  quam,  ficut  in  vetuftiffimis  fceduhs  Anglice  fcrip- 
tum  reperimus,  vir  quidam  Edwynus  nomine,  filius  Othulfi,  venerabili  an- 
tea  conceflferat  Archiepifcopo  Odoni,  pro  mercede  fbllicitudinis  &  laboris, 
quo  Regem  Mdredum  ad  confenfiim  inflexerat,  ut  ei  hceret  filiam  cujufdam 
viri  Vlfi,  quam  concupiverat,  maritali  fibi  foedere  copulare:  hancautem 
donationem  cum  Presbyter  quidam  JEthelfianus,  pr£Edid:i  Archiprsefiilis 
Odonis  Germanus,  inficiari  conatus,  ejufdem  tei'rae  medietatem  fuo  juri  le- 
gitime  competere  allegaffet ,  pacificus  Chrifti  vernula  Aylwynm  Alder- 
mannus,  facultatum  fiiarum  difpendio  femper  ^amefienfi  Ecclefise  obvians 
detrimento,  datis  ei  in  mutuam  commutationem  pro  eodem  agello  oSto- 
ginta  marcis  auri,  fub  teftimonio  Regis  jEdgari  Sc  Dunjtaiii  Ai"chiprasfulis, 
&  Alfcnb.  Oflakt  Comitum,  omnem  calumnise  viam  obftruxit,  &jam  di<5to 
viro  pofteriique  ejus  perpetuum  ut  putabatur  fuper  hocfilentium  iridixit. 
Poftea  vero,  quia  rebus  humanis  nil  folidum,  nil  diu  quietum,  piiflimo  Rege 
Edgaro  vits  prsfenti  exempto ,  quidam  Wynfigus  a  pr^fato  Othulpho  lon-  Py^fuTn^tlo 
gam  confanguinitatis  hneam  trahens,  ex  fola  fucceffionis  hsereditarise  ^-^^y^fis'- 
ducia,  fine  ullaaud:oritat6|judiciaii  memoratas  quinque  hidas  fibi  vindicavit, 
manfumque  fuum  in  eis  conftituit ;  unde  vir  illuftris  Aihvynus^  nobilis  animi, 
indignationem  nobilis  irae  ftimulis  urgens,  tantas  temeritatis  prsefumptionem 
ferro  vindice  ulcifci  fpiravit,  6c  profedto  tumentis  pedoris  opus  expleffet, 
nifi  cujufdam  fratrum  ^mefia  ^dnothi  nomine,  prudens  &  provida  difcre- 
tione  obftitiffet,  Qui  cum  homicidium  in  damnum  Ecclefise  J^mefienfis 
la<5tiofa  contraris  partis  criminatione  redundare  poffe  manifefta  aflfirma- 
ret  ratione,  pacatum  prudentis  viri  animum  ^  propofito  revocavit.  De- 
inde  communicato  idem  frater  jEdnothus  falubriori  confilio  majores  & 
prudentiores  de  Comitatu  Cantehrigice  convocavit ,  quorum  opera  &  in- 
duftria  ad  hoc   memoratum   Wynfigum   induxit ,  ut  quandam  terram  dc 

E  e  e  2  Delfingtune 


404^ 


Cujufd.  viri 
Alfgari  do- 
t/aria. 


H 


O      R 


Donatio 
uithelgivte. 


Vnediai 

Wynfigi 

Dovatio. 


Deljingtune,  in  mutuamjam  didtceterras  de  Burwell,  Cambitio  gratanter  ac- 
ciperet.  Sicque  eadem  terra  in  jus  l^amejienfa  Ecclefiise  rediit  ab  omni, 
tam  ipfius  Wynjigi  quam  totius  pofteritatis  fusEj  calumnia  fbluta  penitus 
&  quieta.  Cujus  laboris  proventu  quidam  vir  Alfgarus  nomine ,  Alder-  % 
mani  familiaris  &  a  fecretis,  congratulans  prasdidtas  terr^-ab  omni  recla- 
matione  jam  liber^,  domos  fuas  &  curiam,  tres  quoque  hidascum  xl, 
acris,  &  unam  prseterea  virgatam,  &  Ecclefiam  de  Burwell,  cujus  fait  advo- 
catus,  pro  fua  prcedecefTorumque  fuorum  animabus  mera  liberalitate  ad- 
jecit, 

Qua;dam  quoque  matrona,  JEthelgiva  nomine,  aliorum  provocata  devo- 
tione  &  exemplo,  dedit  Deo  &  Sandto  BenediBo  l^mejienjim  eadem  villa  lx. 
Acras  &  unam  virgatam  terras,  quas  fiierat  Giithredi,  &  viii  hydas  apud 
Exninge.  Fratres  quoque  ^amejienjes  favorem  divinum  cum  gratia  fibi 
temporis  arridere  cernentes,  plurimas  ibidem  terras  tam  in  campo  arabili, 
quam  invillcE  manfis,  multi  seris  pretio  comparaverunt.  Saspe  did:us  etiam 
Wynjigus,  Iseftm  praecedentis  temeritate  fadi  Dei  &  Ecclefis  J^mejienjis  gra- 
tiam,  plenius  fibi  geftiens  reformare,  fub  teftimonio  Aldermanni  &  uxo- 
ris  fuae  &  filiorum  dedit  dimidium  hidam  in  Stivecle.  Cujus  occafione  doni 
fratres  J{amefien[es  poftea,  dato  cuidam  filio  ejufdem  Wynfigi  competenti 
pretio,  aliam  hidam  integram  in  eadem  villa  jufto  emptionis  titulo  poffe- 
derunt. 


H 


Cap.    XXIV. 

Hic  anmtantur  Donaria  quibus  inclytus  Dux  iEthelwynus  Ec- 
clejiam  Ramefienfera  dotavit. 

iEC  vero  funt,  quje  pije  recordationis  'Dnyi  Ailwynus,  tanquam  pater 

filis  maritatse  dedit  Ecclefise  l^amejienf,  in  jus  patrimoniale  perpe- 

tuo  poflideada.     Primo  fcilicet  Jnjulam  ipfam,  ubi  Xenodochium  conftru-  ' 
€t\xm  eft,    cum  adjacentibus  maris  &  ftagnis.     Deinde  terram  de  Vpwode^ 
quam  a  Rege  Edgaro  regahs  munificentiae  largitate  cum  vicinorum  gurgi- 
tum  pifcariis  ad   eam   pertinentibus   fuerat  affecutus.     Ibi  tamen  aulam 
fuam  &  curiam  tanti  viri  nobilitati  in  vita  fua  habuerit  congruentem.    Quia 
enim  locus  &  nemoribus  confitus  &  marifcorum  paludibus  erat  vicinus,   ' 
frequenter  ibi  in  venatu  &  aucljpatione    [vel  aucupio]  fpatians  moraba-^ 
tur.     Dederatei  prseterea  idem  Rex  7(«^^rtW2  illam,  quse  propinquior  prse-    > 
,  didtse  villse  de  vpwode  adhceret,  quam  ipfe  itidem  Deo  &Sand:o  BenediUo 

cum  Dominio  &  debito  hominum  fervitio  in  perpetuam  hsereditatem  con- 
ceffit.     Dedit  etiam  totum  quod  juri  fuo  in  Saltretha  competebat.     Nam   - 
Donum  M-    pater  Mthelfiedce  uxoris  fuse  cum  adhuc  viveret  &  quandam  ejus  ruris  por- 
thelfledaUx-  tioucm lcgitimo  patrimomi  jure  poffideret,  dedit  eam  cuidam  viro,  Mthel- 
fi^^'^  ^o'^''iw^>  Aldermanno,  in  mutuam  alterius  cujufdam  terrse,  qusfe  ei 
erat  acceptior,  permutationem :  poftea  vero  eadem  jEthelfleda  patre  fuo  pras- 
di(5to  &  eodem  JEthelJlano  alea  fatali  delufis,  fuper  terra  memorata  calum-    ^ 
niam  inftruens  ordine  judiciario  eam  in  hsereditarias  fbrtis  fiise  jus  revoca-   \ 
vit,   revocatam  deinceps  Deo  &  San(5to  BenediBo  l^mefenji  cum  funere  1 
corporis  fui  conferens,  in  redemptionem  peccatorum  fuorum,  &  pretium   1 
fepulturse.  Idem  prsterea  verus  Ifraelita  Jylwinus  terram  de  Helingeye,  quje    ' 
undique  aquis  accindta  eft  &  profunda  uligine  marifcorum,  dedit  ^mefte, 
cum  Snores  Berewico  fiio,  quod  foris  Infulam  habetur,  &  molendino  adjacente. 
Medietatem  quoque  pifcarise  ejufdem  loci  dedit  Ecclefi^e ,    alteram  vero 
partem  filiis  fuis  dedit.     Etiam  quinque  hidas  apud  Walfokne,  &  dimidium 
pifcariae  fu2e,  quje  eum  in  Wella  contingebat ;  poftea  vero,   terminum  vita; 
pofiturus,  alteram  medietatem  reliquse  adjiciens  portioni,  totam  fimul  pif- 

cariam 


manni. 


R    A    M    E     S     I    E    N    &    i    S.  ^oy 


C  A  p.     XXIX. 

In  hoc  fcripto,  quod  de  Anglico  latinum  fecimus,  declaratur  quomodo  ^thel- 

ftanus  Manvejfone  invitafua  de  poffejjionibus  fuiiMterris  dif^ofuitf 

i3  hoc  Aiiwyno  jildernmnno,  ^  c<eteris  amicts  fuis  netum  fecit 

^  quid  pofi  ejus  obitum  exinde  fad:um  Jit. 

Nprimis  jEthelJlanus  Manveffone  conceflit  fandto  BenediBo  J^meftce  ter- 
^  ram  de  Chateri^,  pro  aninise  fuse  lalute,  cum  dominio  &  hominibus,  cum 
gurgitibus  &  pifcariis,  iicut  ipfe  &  pater  fuus  eam  unquam  melms  &  ple- 
nius  habuerunt ,   &  terram  de   Walde  Sandtse  \£,theldrith(e  de-  ,£/}',  &  per 
omnesterras  fuas,  de  xxx  hominibus  numeratis,  xiii' nianumilit,    quemad- 
modum  eum  lors  docuit,  ut  in  quadrivio  pofiti  pergerent  quocunque  vo- 
luiffent.     Uxori  vero  fuse  dedit  in  dotem  Clopha?n  &  Gravele ,  Werejle  & 
Ellefivorthe,   quatuor  fcilicet  has  terras  in  vita  fua  pofhdendas,  poft  mor- 
tem  vero  ejus  ut  remanerent  Sandto  BenediUo,  pro  fua  utriufque  falute. 
Medietatem  quoque  terrse  de  CnaprveUe  dedit  eidem  uxori  fuse,  &  alteram 
medietatem  Leffio  cognato  fuo.     Conceflit  etiam  memoratse  Uxori  fiise 
facere  quod  voluifTet  de  terra  de  Owra  &  de  Halivpelle,  Fiho  autem  fuo    ' 
conceflit  terram  de'  Coteham ,  fi  amicorum  confilio   adquiefcere  voluifTet, 
lin   autem,  in  difpofitione  Aylvoyni  Aldermanni  eadem  terra   remaneret. 
Dedit  prseterea  primogenitse  ^lise  fu^e  terram  de  Qrantedene,  quam  jEthel- 
fneta  mater  ejus  fpiritualis,  qu^  eam  de  facro  fbnte  levaverat,  ei  concef^ 
ferat,  &  forori  ejufdem  duas  hidas  apnd  Hettenlei(tm,^Sf.  Alfwennts  ]umon 
filia;  fuse  quandam  terram  de  Slepe,  &  terram  de  Haggethorn -,  poft  mortem 
puellE  decrevit  eandem  terram  Ecclefi^e   j?^«?w^/e«^  venire  in  poflionem, 
li  vero  haeredem  haberet  in  vita  fua,  eandfem  terram  hseres  teneret,  pofteai 
^mejienji  Ecclefise  pro  fua  6c  Antecefforum   fuorjam  animabus  remanfu* 
ram.     Dedit  etiam  Leffio  reliquam  terram  de  Hettenleia,  &  filio  fratris  ejus 
terramde  Pottune,poh.  mortem  Alfte,Ji  evga.  eam  dirationare  pofTet,  quod 
ipfa  eam  cuiquam  dare  non  deberet.     Itemque  prsefatae  uxori  fu^  dedit 
medietatem  totius  pifcarise  de  Welle,  &  eonfuetudinahum  prsefentationum 
alteram  medietatem  filio  fuo  &  duabuS  filiabus»     Poft  obitum  igitur  ejuf^ 
dem  Athelfiani,  uxor  ipfius,  parentum  indudta  fuggeftione,   huic  teftationi 
omnino  contradixit,Conventionem  quandam  excogitatam  prsetendens,  quam, 
ut  dicebat,  inter  fe  habuerant  ipfa  &  vir  ejus,  dum  adhuc  viveret.     Roga- 
vit  itaque  mulier  fratres  B^mefienfes,  ut  ei  hceret  hbere  poflidere  terram 
de  EUefroorth,  ut  quicquid  de  ea  difponeret  ratum  effet,  &  ftabile,  tam  in 
vita  quam  poft  mortem  ipfius,  &  ipfa  60  pad:o  totum  reliquum  ftare  per- 
mitteret,  ficut  fuperius  fcriptum  efl.     Tunc  fraires  communicato  ad  in- 
vicem  confilio,  animam  defundti  fide  quam  viventi  promiferant  nolentes 
defi-audari,  quia  in  eis  fpem  habuerat,  quod  liberos  fuos  poft  mortem  fuam 
adjuvarent,  concefferunt  mulieri  terram,  quam  petierat ;  ea  tamen  inter- 
pofita  conditione,  quod  terra  de  Slepe,  poft  dies  pr2edi<5t£e  Alfwenme  filiae 
ejus,  tota  fimul   l{amefienfi  Ecclefise  remaneret ,   five  haberet  liberos  five 
non ;  Mulier  igitur  placito  adquiefcens,  hoc  totum  affidavit  in  manu  San<5ti 
Ofwoldi  Archiepifcopi  cognati  fiii,  fidejufToria  infuper  pr^eftita  cautione.  Hoc 
totum  fa6tum  fuit  apud  Slepe,  in   die  qua  prxfiti  jEthelfiani  anniverfaria 
commemoratio  agebatur,  fub  teftimonio  Mthelfd,  filii  JEthelfiani  Aldermanni, 
&  Leofrici  filii  JEthelwyni  ^detmz.xmi,  Edrici,  Lefrici,  Lefwyni  B\n  jEtholfi, 
Mfnothi  de  [^Aikichefeya^  Ofwardi  Presbyteri,  &  aliorum  multorum,  qui  [al.Aifri' 
Conventioni  huic  interfuerunt.     Indicet  altiffimus  eum,  qui  hoc  immutare  '^""^  J 
prajfumpferit ,    quod  ipfi   cum  vadio  &  fidejufToribus  inter  fe  confirma- 
verunt. 

C   A   P. 


4.o8  M     I     S     T     O     R 


C  A  p.    XXX. 

Jflud  eft  Chirographum  Alfelmi  £?  AfFje  Vxoris  ejus  de  terra  de  Pottune,  &? 
de  Hettenleia,  quarum  prioremy  Jicutin  fuperiori  fcriptum  continetur,  ^thel- 
jftanus  ManufTone  dederat  Leffio  cuidam  agnato  ejufdem  Alfelmi ,  pofhrio- 
rem  vero  cuidam  filio  fratris  fui,  Ji  erga  eandem  AfFam  diratibnare  poffety 
fed  quia  non  potuit,  idcirco  eadem  Affa  eam  dedit  Ramefiae,  ficut  inferius 
Scriptum  continetur. 

IN  nomine  Domini  Ego  Alfelmus  £^  AfFa  uxor  mea  mtificamiis  prafentis  fcrip- 
turte  judicio,  Ailwyno  Aldermanno  ^  multis  amicorum  mflrorum  cum  eo,  ms 
pro  animarum  noflrarum  falute  dediffe  &  concejfiffe  Deo  &  Sa?iBo  Benedid:o  de 
Ramefise  terram  de  Hattenleia,  ^  terram  de  Pottune,  cum  omnibus  ad  eafdem 
terras  pertinentihus,  inliherce  eleemofynm  munus  aternum,  ^  ut  hoc  apud  generatio- 
nem  nafcituram  ratum  haheatur  G?  firmum,  pnefentis  pagince  munimine,  fub  eorum 
omnium  teflimonio  apud  Wathameflede,  devotionis  noflra  donationem,  robora- 
vimus. 


C  A  p.     X  X  X I. 
^omodo  villa  de  HoUon  confertur  nobis. 

PliE  memorise  Alfwoldus  Ailvpyni  Aldermanni  germanus,  qui  celebri- 
bus  quatuor  caufis,  prudentia  fciliCet  feculari,  probitate  militari,  ge- 
neris  nobilitate,  &  morum  venuftate,  apud  omnes  fiii  temporis  clarus  habe- 
batur  &infignis,  fraternse  fidei  devotionem  «emulans,  dedit  Deo  &  Sand:o 
BenediUo  I{amefia,  HoUon  &  Witton,  J^pton  quoque  cum  Weninton,  Britherne 
&  Elinton,  nobili  ingenuas  mentis  largitate  aeternalis,  in  eodem  loco  me- 
morias  frud:um  &  decus  fibi  egregium  comparans  fepulturae.  Ipfb  tamen 
rogante  &  fratribus  l{amefia,  ejus  placito  conniventibus  Alfild,  legitima 
ejus  Conjux  omnes  memoratas  terras  prseter  Ho^on  &  Witton,  in  vita  fua 
nomine  Ecclefiie  tanquam  ufu  frudluaria  poffedit,  pofl  fata  ipfius  &  pof^ 
(eflionem  ejufdem  Ecclefise  jufto  prsefatse  donationis  titulo  reddituras. 


C  A  p.     XXXII. 

Iflud  efl  Cyrographum  priefatie  Alfildse  ComitifTce,  uxoris  fupra  memorati  Alf- 

woldi  Comitis,  in  quo  continetur  quomodo  in  fata  conceflura  refignavit  Ec- 

clefice  Ramefise  Ripton,  i3  Weninton,  G?  Elintouj  ^  Bitlierne. 

If  iST  nomine  Domini  Dei  fummi,  Ego  Alfild ,  notum  facio  omnibus  amicis  meis, 
I  quomodo  diffofui  de  rebus  ^  pojfejfionibus  meis,  quas  vir  meus  Alfwoldus  Comes 
frater  Ailwyni  Aldermanni,  mihi  &  tiberis  meis  concejfit.  Imprimis  igitur  con- 
cedo  Deo,  &  San^a  Maris,  ^  SanElo  Benedidto  Ramefi^e,  terram  de  Ripton,  & 
terram  de  Weninton,  (3  terram  de  Elinton,  ficutprcediUus  vir  meus  Alfwoldus 
eas  adhuc  vtvens  viva  voce  eidem  Ecclefice  conceffit.  Concedo  etiam  ^dnotho 
filio  filice  meo,  ut  fifratres  Ramefise,  eum  in  Monachum  fufcipere  voluerint,  terra 
de  Bithernay?/wa/  cum  eo  cedat  Ramefise  in  poffejfionem,  quod  fi  nolueritit,  ni- 
hilominus  concedo  eandem  terram  prcefatae  Ecclefice  pro  animse  mece  falute, 
Concedo  prseterea  Almaro  Capeilano  meo  terram  de  Cloptuna  in  diehus  (uis 
libere  tenendam,  pofl  dies  vero  ejus  remaneat  fimul  cum  ceeteris  terris  Ecclefice 
Ramefise.     J"(o§o  autem  Deum  omnipotentem,  ut  quicunque  velparentum  meorum 

vel 


Ramesiensis. 

vel  homvium  cteterorum  contra  hoc  venire  prcefumpferit,  vel  quicqmm  horufn  im- 
mutare,  iram  Judicis  leterni  cum  reprobis  Angelis^  incurraty  niji  vivens  deliUum 
fuum  emendaverit.  Amen.  Ifte  quem  fiipra  mipmoravimus  Mdnothus,  prs- 
didta  Alfilda  ex  filia  nepos,  ficut  i  plerifque  conjicitur,  fuit  ille  quondam 
Slepenjis  prsedii  pr^epofitus,  qui,  cum  divinse  placuifTet  pietati  Sandii  Ivo'^ 
nis  fbciorumque  ejus  ofTa  revelari,  relatae  fibi  vifionis  temere  fidem  irri- 
dens,  ipfum  SanHum  Sutorem  vocavit,  k  quo  etiam,  in  temeritatis  ultionem^ 
perfeverantis  uique  in  finem  valetudinis  ocreas  accepit,  quatenus  videlicet 
traditus  hujufinodi  Sathanse  in  interitum  carnis,  in  Die  Domini  fpiritus 
falvaii  mereretur. 


Cap.     XXXIII. 

^uod  non  omnes  Donationes,  quxe  fub  eodem  tempore  Ecckjia  Ramefice 
funt  collatie,  htc  annumeratce  fint. 

HiEC  igitur,  quae  prsetaxavimus,  in  diebus  illuflriflimi  Regis  Mdgari, 
Ecclefise  noftrse  collata  funt  terrarum  donaria,  qus  in  vetuftiffimis 
fcedulis,  Cartarum  feu  Cyrographorum  formam  prsetendentibus,  univerfa  fere 
Anglice  fcripta  invenimus,  inventa  in  latinum  Idioma  transferri  curavimus^ 
tranflata  huic  libello  feriatim  cum  rubricarum  annotationibus  ad  notitiaih 
lectoruni  inferentes.  Notandum  vero  quod  nullis  esedem  fcedulse  figil- 
lorum  impreflionibus  fimt  munitse,  quia  videlicet  inverfivas  hujufmodi  fi- 
gurarum  facies,  quse  crefcenti  cum  dierum  malitia  aftutse  hominum  caUi-' 
ditati  noftris  nunc  temporibus  opponuntur,  fimplex  illa  antiquitas  non 
habebat.  Nonnullse  quippe  alis  donationes,  ab  aliis  eodem  tempore  me- 
moratSB,  Ecclefise  donatse  funt,  quarum  chartse  vel  cyrographa,  quia  vel 
vetuftate  confumpta  funt,  vel  per  incuriam  perierunt,  noftro  eas  ftilo  de- 
clarare  fuperfedimus ;  maxime  quia  in  fubfcripto  prsefati  Regis  Edgari^^u.' 
vilegio  commemoratas  inter  aha  &  confirmatas,  ad  veterum  fidem  &  de- 
votionem  commendandam,  &  prjefentis  tempeftatis  mahtiam  refellendam, 
Valere  fatis  arbitramur.  Vir  quidem  dives  Godricus  noniine,  vitae  seternae 
adipifcenda;  defiderio  tadlus,  dedit  Ecclefise  J^mefienji,  in  pretium  falutis 
asternse,  totam  terram  fiii  juris  in  Grettona,  fab  teftimonio  Brithnothi  &  Ger- 
mani  Albani,  jEdnothi prsepofiti,  &  omnium  fratrum  ^mefienfium,b.  Wlfnothi^ 
de  Stowe,  Alfnothi  fihi  Godnigi,  Leffii  filii  Godts,  &  aliorum  proborum  ho- 
niinum  plurimorum.  Sub  eodem  quoque  tempore  efat  vir  quidam  in  ter- 
ritorio  Eboracenfi,  jfErnketel  nomine,  cum  uxore  fua  Wlfrun,  generis  &  patri^ 
notitiam  nominis  indicio  declarans.  Qui  ambo  venuftate  morum  natales 
ingenuos  perorantes,  &  in  incerto  divitiarum  nuUam  fibi  penitus  fiduciam 
ftatuentes,  ex  affenfu  communi  decreverunt  ut  terra  fua  de  Hihelinge,  & 
de  Kinildetune,  poft  obitum  fiium,  in  redemtionem  peccatorum  fuorum,  Ec- 
clefiae  'B^mefite  cederet  in  poffefEonem.  Quod  ut  ratum  apud  pofteros 
haberetur,  fubfcripto  Cyrographo  fiio  hoc  confirmaverunt,  &  Ecclefiam  ex- 
inde  iarfierunt. 


C  A  p.     XXXIV. 
Chirographum  iErnketel  ^  Wlfrun  umru  eJM, 

EG  O  ^rnketel  ^  Wlfrun  arwor  tnea^  ifethelredo  ^egi  Domino  nofiro,  ^  om- 
nibm  fuis  de  ^horsico  (^  di  l^^otingehiim,  notiim  facimus  nos  conceffijfe,  & 
prdfenti  Cyrographo  confirmaj^e  Deo,  &  SanHa  Msivias,  ^San^oBeneditlo  de 
Raraefia,  poli  dies  noiiros.  terram  noliram  de  Hikelmge,  ^  terram  de  K.inilde- 

-■^'^^■'^'  Fff  tune. 


4o_9 


4-10  H      I       S      T      O      R      t      A 

tunej  cum  firma  &  fervitio,  ficut  habetur  in  dominio  nojiro,  volumus  autem  ut 
poji  dies  nofiros  corpora  nofira  tbidem,  fi  Deo  placuerit,  fepulta  requiefcant,  & 
ubicunque  alter  noflrumvitam finierit,  fratres  B^zmefix  venientes,  cumcuflamento 
tam  fuo  quam  amicorum  noflrorum,  corpus  defunBi  Rarneliam  deferant  tumulan- 
dum.  Et  ego  iErnketel  volo,  quod  in  pretium  fepulturce  mece  ©'  animce  falutem^ 
proveniant  Ecclefics  Ramefise  xv.  libra  de  argento,  ^  auro,  &  catallis,  qute  die 
defunUionis  mece  apud  me  contigerit  inveniri,  pro  falutce  vero  animce  prcefatc^ 
uxoris  mece  &  corporis  fepultura,  remanebit  eidem  Ecclefice  terra  de  Lochan- 
tona  cum  catallis  omnibus,  quce  in  ea  invenientur.  Ego  autem  Wlfrun  fin- 
gulis  amm  vitcs  mece,  ad  fejium  SanUi  BenediSii,  quod  efi  tn  ceflate,  decem 
mittas  de  brafio,  &  v.  de  Grut,  ^  x.  mittas  farince  triticece ,  &  viii.  pernas,  &  xvi. 
cafeos,  &  duas  vaccas  pingues  de  terra  mea  Hikelnige,  pro  refpeUu  decerno  ei- 
dem  Eccleficeprocurari;zn  capite  vero  quadragefimce  viii  ijicios.  G)uicunque 
ergo  Imnc  donationem  infringere  prceju?npfertt,  velpermutare,  animadverfionis  ceter- 
nce  in  die  Judicii  coram  Deo  reus  exifiat,  nifi  condigna  pcenitentia  temeritatem 
'  fuam  correxerit.  Nec  liceat  cuiquam  Epifcopo  vel  Monacho  has  terras  pro  au- 
ro  vel  argento  permutare,  fed  fint  femper  in  poffejfione  Ecclefice,  cui  eas  per  hoc 
Cyrographum  fiuduimus  confirmare.  His  patre  &  matre.  natus  eft  bonse  in- 
dolis  puer  Mthelflanus,  quartus  poftea  T^amefienfi  Ecclefise  Abbas. 


C  A  P,     X  X  X  V. 

^homodo  viri  Deo  devoti  SanSlus  Ofwoldus,  £2?  Dux  ^thelwinus,  J^gem 
:  Edgarum  de  confirmandis  per  (uum  priuilegium  univerfis 
prcefcriptis  adeuntes  convenerunt. 

I^Oft  haec  ergo  San(3:iflimus  Archiprsful  O/ipo/^aj-,  &  urbaniffimus  dux 
Aihoynus,  ante  fufpedla  ^itae  hujus  inftabilis  difpendia,  infumptos  pi- 
orum  fudores  operum  blaiida   eonfiimmatse  perfedrionis   manu  extergere 
geftientes,  communicato  confilio,  fiepe  di(5tum  Regem  JEdgarum  adeunt,  fa- 
miliarique  eum  aufu  taliter  allocuti  funt.     Inviiiijfime  principum  &  iRegum 
fpecimen  terrenorum,  regice  benevolentice  tuce  favorem,  quem  nobis  Imc  ufque  ad 
votum  arrififfe  gaudemus ,   multarum  profequimur   aUionibus  gratiarum.     Porro 
nunquam  alicujus  malignantis  delatio  ferenitatem  tuam  nobis  obduxit,  nec  men- 
dacium  aliquod  lumen  nobis  gratice  tuce  obfufcavit,  nec  mirum,  nam  perfonas,  quos 
■jufiitia  0  honefias  videntur  commendare,  nuUius  objeUione  criminationis  vilefcere, 
nuUo  apud-  excellentiam   tuam  patrocinio   certum  efl  indigere.     His  etenim  du- 
abus  virtutihus  facile  favorem  prcejias,  non  rogatus,  quarum  altera  te  in  decus 
admirationis,  aitera  omnibus  univerforum  undique   regibus  regnorum    in  Jormam 
propofuit  imitationis ;  prudentia  tua  (3  probitate  tota  jam  Anglia  tranquilla  pace 
lcetatur,  nuUa  beUorum  fujpicione  follicitatur,  cerugine  arma  exterorum  confumun- 
tur,  filent  litui,  gladii  jjebetefcunt,  domeflicce  quoque  fraudis  intentores  rarefcunt, 
aitence  pojfejfionis  expilatores  conquiefcmit,  matronalu  feu  virginaiis  hofles  pudici- 
tice  delitefcunt,   omnis  denique  iniquitas  concuicata    tabefcit,  viBrix  juflitia  ad 
omnem  libere  conatum  convalefcit.     Monafleria  nempe,    quce  quondam  Ciericorum 
fecuiarium    invaferat    ambitzo,  dehoneflaverat   converfationem,  fcedaverat  iuxus, 
tuis  jam  iiberata  triumphis,  tam  otdihis  reguiaris  per  Civitates  £f?  cafiella,  quam 
obfervationis   monafiicce  proventu    votivo  gaudent    c2?  prov^Uu.     Sed  quoniam  in 
rebus  immanis  nil  folidum,  nil  quietum,  ubi  aer  communis  nunc  piuvialis  efi,  nunc 
ferenus,  pofl  tranquillitatem  fufpeUa  prcecavenda  eji  tempejias,  poji  corufcationem- 
iUus  grandinis  deciinandus ,  adfmc  fiquidem  fimuitatis   veio  adumbrata  Jpjrat  ini- 
quitas,  &  in  obitu  tuo,  vires  fibi  redivivas  obdurata  malignitas  xefervcivit^^    Ea- 
propter  Majefiati  tuce  fiduciaiiter  fuppiicamus,  quatenus  Ecciefiam,  quce  inSnfuJa 
Ramefienli,  mflrorum  Jiudiis  laborum,  G?  impendiis  facuitatum,  cum  ^gice  tue 

mnnificentice 


I 


R     A     M     E     S     I     E     N     S     i     S. 

munificentix  adminiculo  conftrudia,  ^  Deo  &  SanSlce  Mariee  fuh  beati  BenediBl 
patrocinio  dedicata  ejt,  in  tuee  recipias  cufiodia  proteHiohis,  ©',  ad  nominis  itii 
■memoriale  fempiternum,  onmes  donationes  benefcio  fidelium  eidem  collata,  privile- 
gii  tui  auFtoritate  &  tuce  imavims  imprefftone,  titulum  perpetuitatis  ^  roburper- 
petux  fecuritatis  affequaritur .  Solent  enim  privilegia  regiim  teftamentorum  vice 
a  morte  teftatorum  perfeverantite  ftatiim  obtinere,  &  contrahere  firmitatem. 
Hajc  autem  dixerunc  viri  providi  &  prudentes,  quia,  iicut  fupra  taxavi-- 
mus,  impreffiones  nondum  antea  paffim  in  ufum  veneraut  ligillorum.  Re'- 
Ipondens  ergo  voce  hilari  Rex  ait ;  Congratulor,  0  fideles  mei,  devotionis 
veflrte  fuccefftbus  &  proventui  laborum  ;  vos  inter  fummos  amicos  ISdajeftaii^^metey 
alter  in  divinis  rebus,  alter  in  humanis,  a  fecretis  aftitifiisi  quarum  fidem  pluri- 
ma  bonorum  operum  argumenta  commendarunt ;  per  vos  I{egm  mei  fiatus  folida- 
tur,  difponuntur  jura,  traBantur  negotia,  ^  ad  votum  profperantur  ilmverfa :  fed 
ficut  fermo  vefier  peroravit,  poft  bona  mutabilia  malorum  timendus  eft  acceftus. 
Nulli  etenim  mortalium  femper  fucceffit  feliciter,  nemo  unqiiam  de  profpexitate 
votiva  vel  latahitur  continue  vel  Utatus  efl.  G^apropter,  ch^af^ijjimi  mei,  dignum 
eji  veflrce  annuere  pelitioni,  ^  providentia  falutari  fufpeUce  prcepedire  calamitatis 
eventum.  Converfufque  Rex  ad  ducem  Aihvynum,  nofe,  ait,  G?  audire  de- 
fidero  quod  fama  de  te,  amice  chariffime,  celebrat,  utrum  verum  fit  necne  ?  Fe~ 
Tunt  fiquidem  nonnulli  beatum  BenediBum,  qui  ordinis  M.onafiici  dicitur  infii- 
tutor,  per  vicariam  interpofitce  perfonce  tibi  injunxijie  vifionem,  ut  hoc  ei  templum 
in  loco  quem  memoras  confiruere  deberes,  cujufdamque  miraculi  exhibitione  vifiqnis 
affirmaf^e  veritatem.  Cum  igitur  Regi  gratanter  aufcultanti  Comes  coeleftis 
oraculi  feriem  &  rerum  geftarum  ordinem  retuliffet,  accito  Rex  notario, 
juffit  omnia  literis  in  privilegio  fuo  ad  futurse  generationis  notitian;  com~ 
mendari,  Ecclefiam  quoque  J^mefienfem  omnefque  donationes  eidem  col- 
latas,  eidem  privilegio  &  valituro  in  asvura,  multarum  venerabilium  perfo- 
narum,  quorum  nomina  ibi  caraxantur,  anathemate  CQmn;iuniri.  [Eoctat.^dr 
gzn.privilegium  T,  l.Mon.  Angt.  p.  ajy.] 


4,11 


-s-i-il^' 


.    C  A  P.     XXXVL 

Illuftriffimus  J{ex  iEdgarus  moritur. 

Is  ita  geftis  poft  jucundse  profperitatis  infignia,  qtiibus  turic  tempo- 
ris  Anglicana  fub  tanto  principe  claruit  Ecclefia,  ne  eam  fucceffus 
votum  in  iniolentiam  dejicerent,  vel  vacatio  longa  exigeret  in  cpntemp- 
tum,  cribrari  eam  tanquam  triticuni  expetente  Sathana,  divinae  CQmpia- 
cuic  difpenfationi,  quatenus  &  intelledtum  vexatio  auditui  importaret, 
&  humilitatem  tribulatio  cuftodiret.  \x\  fententia  ergo  vigilum  fecuxis  ad 
radicem  arboris  praepropere  miffa  eft  fuccidendae,  dum  iliuilris  %,Q.xfjBdga^ 
rus  poftquam  orbis  Anglici  principatum  xvi.  tantum  annis,  plus  q|uai;?r/yir:- 
tutum  moderamine  quam  exercitio  tyrannidis  marti2e,,laudabilker  6c  pa» 
cifice  tenuerat,  valetudinis  corporeae  tadtus  eft  acuteo,  quo  urgente 
naturse  debitum  fblvens,  vivendi  fimul  &  regnandi  fingm  fecit.  Regales 
exuvias  Glaftingenfis  Ecclefiae  pater  &  fratres,  cum  SancSto  multoruuj  .ve- 
nenerabilium  virorum  conventu,  prsclaris  ut  decuit  ..inferiis  exceperunt, 
qnatenus  templum;,  quod  ipfe  magnificenti^  fcgali  -qanftrud:,um  pofleffiq-, 
nibus  ampliaverat,  nobilitaverat  honoribus,  pignore  coirpo;:is  fvii,>excel- 
lentius  nobilitaret.  Lucerna  ergo  tanti  lurainis  exi^in^^,  plurim?e  pnfti- ' 
nse  maiignitatis  ftatim  tenebrseemerfei^ijgt.v;. 


F  f  f  i  C  A  p. 


412 


H      I      S      T      O      R 


C  A  p.    XXXVII. 

V^  tribulatione  multimoda^  quam  pofi   JR^gis  obitum   Eeclefia 
perpefa  efi  An£lorum. 

1"^  Unc  etenim  malignantium  fadio  horam  &  poteftatem  tenebrarum 
aucupata,  veteris  audaci^e  cornu  rabidum  erexit,  quanto  diutius 
explendi  fui  famem  deliderii  protelatam  doluit,  ^anto  vefanuis  arreptain 
oves  dominicas  demum  opportunitate  lupina  rabie  debacchata.  Tunc 
Clerici,  quorundam  magnatorum,  filiorum  Belial^  armati  favoribus,  Mona- 
fteria  expulfis  Monachis  denuo  invadentes,  redivivam  temerarije  prsefiim- 
ptionis  lu£e  violentiam  per  loca  exercuerunt.  Tunc  Monachi  potentiori- 
bus  humiHter  cedentes,  recidivam  calamitatis  priftinse  miferiam  incurre* 
runt.  O  quam  callida  aleatrix  mors,  quam  arguti  &  incerti  jadlus  tef^ 
ferarum  !  O  quam  varius  rerum  eventus  !  TefTera  mortis  quam  infida  l 


C  A  p.    XXXVIII. 

Dux  Ailwynus  c^  frater  ejus  Alfwoldus  partes  fuas  ab  invajione  illicita 

malignorum    defenfarunt. 

TOta  ergo  Anglia  in  obitu  Regis  perturbata,  cum  verteretur  inlu- 
(Stum  chorus  Monachorum,  organa  in  vocem  flentium,  viri  Deo  de- 
voti  Dux  Ailwjnus  &  eJHS  frater  Alfwoldus  Zelo  fidei  armati,  Sandlorum 
patrum  inftituta  convelli  doluerunt.  Manuque  valida  congregrati  princi- 
pibus,  mahtise  auda(5ter  refiftentes,  ^zxX.QzOrientalium  Anglorum  viriliter  de- 
fenfarunt.  Sicque,  Deo  volente,  'B^mefm  ]Ecclefia  integritatem  tam  mo- 
rum  quam  rerum  f  uarum  conlervavit  indemnem  :  ubi  vero,  nullo  refiftente, 
potentes  potuerunt,  defbcerunt  impotentes.  Quantum  igitur  laboris&do- 
loris  Monachi  illis  diebus  pertulerint,  nee  ipia  prolixitas  audire,  nec  per- 
plexitas  permittit  expedire. 


Cap.    XXXIX, 

GUipmodo  de  Ecclefa  Winchecumbe,  expulfs  Monachis,  Abbas  loci  Germanus 
Floriacum  repetit,  (3  exinde  denuo  I{amefam  a  SanBo  Oivroldo  revocatur. 

INter  alia  quoque  Monafteria,  quse  tot  malorum  adverfitas  tunc  tem- 
poris  profligavit,  Ecclefia  de  Winchelcumbe  tanti  turbinis  i(ftum  non  e- 
vafitj  ubi  cum  Monachi  plus  poteftate  quam  ^equitate  expellerentur,  vir 
venerabihs  Germanus^  quem  de  ^mefia  aifumptum  loco  eidem  Abbatis  jure 
perlatum  fermo  fuperior  affirmavit,  tranfito  mari,  Floriacumt  ubi  quondam 
Monaftics  inftitutionis  rudimenta  fiifceperat,  expetiit.  Fratres  vero,  qui 
cum  eo  de  ^amefia  Winchelcumbam  ad  confirmandas  ibidem  novarum  plan- 
tationum  teneritudines  advenerant,  ahum  refugii  locum  non  habentes,  no- 
ta  prioris  rncolatus  prsefidia  petierunf ;  fbciatique  duo  greges  qukdrage-- 
narir  humeruni  unum  compleverunt.  ExaiSto  deinceps  triennio,  mifTp 
Floriacum  ocius  nuncio,  beatus  Ofwaldus  praedidlum  Germanum  inde  J^a" 
mepam  advocavit,  ubi  ufque  ad  deceffum  Aldermanni '  ihter  fratres  in  San-« 
d:a  converfatione  femper    proficiens  demoratus  eft. 

C  A  P. 


RAMESlENSiSi 


41? 


C  A  p.    X  L. 

0uomo(io SanBusDnnAanus  &  SanBus  OCwaldns,  cum  Coepffcopis  fuis,  Mdw&i" 
dum  Jjlium  ^dgari  J{fgem  confecravermit. 

INterea  duo  Metropolitani  Dorohornienjis  5c  Eboracenps,  cum  Wyntonienfi 
c5c  csteris  Coepifcopis,  coa(5to  coetu  virorum  timentium  Dominum,  fu- 
per  fedanda  regni  turbatione  confilmm  communicates,  duorum  filiorum 
jEdgari  Regis  majorem  natu  j£dwardum,  fenfii  vegetiorem  &  viribus,  con" 
lecratum  de  more,  &  diademate  regni  inflgnitum,  promoverunt  in  regem. 
Qui  paternorum  ftudiorum  smulator,  bonis  in  blandimentum  pacis,  ma- 
lis  in  terrorem  timoris  adolefcens,  illorum  gratiam,  horum  in  fe  odium 
excitavit;  unde  fad:um  efl,  ut,  cum  quinquenino  regnum  flrenue  guber- 
naflet,  perfidse  gentis  proditione,  vitali  innocenter  aura  privatus,  regnum 
coelefte  pro  terreftri  commutaret. 


C  A  p.    XLI. 
Denatio   ^gis  Edtvardi, 

X  hujus  mera    donatione  duas  hydas  in  BroBona  fide  hasreditaria 
ufque  hodie  poflidemus. 


E 


C  A  p.    XLII. 

^omodo  frater  ^dnothus  unam  hidam  terrcs  in  Brodtona,  aliam  in 
Botintunia,  Ecckjice  ^amefice  adquifvit. 

iN  tempore  quoque,  ipfius  frater  jEdnothus,  quem  prsepofiti  vice  rerum 
exteriorum  apud  'B^mefiam  gerere  diximus  adminiftrationem,  unam 
hidam  terrse  in  villa  prsefeta  ab  jEthehooldo  Epifcopo  Wyntonienji ,  le- 
gitima  cambitione,  pro  Ecclefia  de  Wilburgeham,  &  pro  xl.  acris,  quas  ibi- 
dem  Wlfhunus  Monachus,  cujus  fupra  meminimus,  nobis  "dederat,  in  jvf? 
Ramefise  adquifivit.  Eadem  nihiiominus  tempeftate,  cum  cujufUam  ne- 
gotii  difficultas  inter  prasdi(5tum  Wyntonienfem  Epifcopum,  Elienfis  Ec- 
clefias  patronum,  &.  Ramefienfis  Ecclefise  Advocatum  Ailwynum,  diutius  pro- 
telaretur,  memoratus  frater  jEdnothus  firatrum  Elienfium  precibus  indu- 
6tus,  eidem  Sand:o  Epifcopo  plurimum  honoris  impendit,  &  Alderman- 
no  ad  confenfum  emollito,  jam  didi  negotii  defideratum  eum  fortiri  fecit 
effedlum.  In  cujus  viciflitudinem  beneficii  fratres  Elienfes,  &  eorum  pri- 
mus  Abbas  Brithnothus,  dederunt  jam  dido  fratri  jEdnotho  unam  hidam' 
>in  Bottintonia,  fubteftimonio  jEthelfii  A\nnc\xYi  ipfius  Aldermanni,  ^JElfgi- 
thce,  &  liberorum  ejus.  Providus  itaque  vir  /Ednothus  &  prudens,  quatuor 
Cefpites  cum  gramine  viridi  de  ipfa  terra  afTumptas,  in  crypta  Ramefise 
fuper  altare  beati  Gregorii,  providentiam  ejus  multorum  oculis  cum  fa- 
vore  profequentibus,  in  hujus  meras  donationis  argumentum  coUocavit, 


Fff?  Cap. 


4-14  H      I     S     T     O     R     I     A 

C  A  p.    XLIII, 
/Ethelredus  frater  Edrvardi  regni  jura  jufcepit,  - 

IGitur  Rege  Edwardoy  (xxt  fides  tenet  fidelium,  &  ipla  divinitas  mira- 
cnlorum  declarat  indicio J  coetui  Martyrum  per  Martyrium  fbciato , 
junior  frater  ejus  Mthelredus^  vir  Vegetus  cdrpOire,  &  animo  prudens,  ad  Re- 
gise  dignitatis  faftigium  in  fiiniculo  hsereditari»  fuccejSionis  fiablevatus 
^  eft.  Qui  Emmam  Normannenlium  fpecimen  feminarum,  fenioris  Richardi 
Normannorum  ducis  fiham,  in  conjugem  accipiens,  duos  ex  ea  fiUos  ^l- 
fredum  &  Edmardum  poftea  Regem  procreavit. 

C  A  p.     XLIV. 
Ejufdem  J^egis  Donatio. 

KE  X  igitur  JEthekedus  patris  fui  jEdgari  fidem  imitatus  &  devotio- 
nem,  interalia  liberalitatis  Regis  diverfis  Ecclefiis,  pro  incokimi- 
tatis  fiise  ftatu  &  regni,  collata  beneficia,  dedit  Deo  &:  San6t6  BenediUo* 
Ramefise  ix.  hidas  in  fsepe  didta  villa  de  BroUona,  Literifque  fliis  ean- 
dem  donationem  ad  futurse  pofteritatis  notitiam  commendavit.  In  die- 
bus  illis  fratres  ^mejiie  difpendio  pecuniarum  pofTefliones  fuas  feinper 
dilatare  folliciti,  &  fuccefTorum  fuorum  provide  ubique  venantes  utilita- 
tem,  terram  quandam  apud  Sueilefwelle  veno  propofitam,  a  quodam  viro 
Leomanno,  fiib  oculis  &  teftimonio  copiofa^  multitudinis,  qui  affuerunt, 
XX.  librarum  pretio  comparaverunt. 


.    C  A  p.    XLVv 

Quomodo  quidam  Tresbyter  Ofwardus  x.  fbi  hidas  apud  Slepe  ufurpavit,  & 
quomodo  fuper  eifdem  a  fratribus  ^amefenfbus  implacitatus  cum 
eis  tandem  .concordatus  efi, , 

SUB  eodem  quoque  tempore  fuit  quidam  Presbyter  Ofvoardus,  pro- 
pinquus  Alfwennce  uxoris  Mthelfiani,  Mannefone,  de  cujus  donatione  vil- 
lam  de  Slepe  nobis  acceffifTe  fupra  meminimus ;  qui,  aufu  propinquitatis,  x| 
hidas  in  prae^ta  villa  iafurpatas  pofTedit,  fuper  quibus  fratres  ^mefinjes  \ 
contra  eum  calumrtiam  machinantes,  &  multis  eum  placitorum  gravamr 
nibus  infeftantes,  tandem,  mediantibus  amicis,  taliter  cum  eo  tranfegerunt, 
Habuerunt  tunc  temporis  fratres  prsedidi,  ex  jufto  antiquitatis  vetuftse' 
beneficio,  xvm  hidas  apud  Bernewelle,  quas,  rerum  ftatu  poftea  variante, 
tempore  variato,  &  ahorum  diverfis  ex  caufis  ad  alios  jure  devoluto,  du- 
biae  fidei  titulo  pofTederunt.  Nam  in  vita  Regis  Edrvardi  proteftata  fu- 
per  eis  lite,  6c  caufa  fsepius  ventilata,  cum  demum  apud  Northampton  to-  , 
tius  Curiae  concors  fententia  eas  Regis  dominio  adjudicafTet,  de  benig- 
nitate  tamen  Regis,  ufque  ad  hasc  tempora,  fratres  fic  penduii  perman- 
ferant  in  pofreflione.  Lefwinus  igitur  filius  Comitis  Ailvpyni,  eifdem  die- 
bus,  calumniavit  adverfus  quendam  filium  ipfius  Ofwardi,  x  hidas  in  Wi- 
clea,  &  viii.  in  Aclea,  quas  juri  fuo  competere  arbitrabatur.  Cumque 
filius  Presbyteri  expenfarum  in  placitando  diutius  difpendia  pateretur  j 
&  fpes  certa  obtinendi  nuUa  ei  ad  votum  arrideret,  Presbyter  daranofis' 
filii  laboribus  compatiens,  fimul  &  memoratas  x  hidas  de  Slepe  contra 
calumniarii  Monachorum  retinere  fe  poffe  defperans,  rogavit  Lefwynum^ 

uc 


R    A     M     E     S     I    E     N     S     I     S.  41^ 

ut  fupradidtas  xviii  hidas  de  Bernetvelle  ,  pro  x  hidas  de  Slepc,  in  pofTef-i 
fibnem  fibi  ^  fratribus  Ramefi^  commutaret,  &  fiho  fiio  memoratam  ter- 
ram,  fliper  qua  vexabatur,  liberam  dimitteret  6c  quietam.  Cui  placito  * 
Lefrvyno  conivente,  fratres  }{amejienfes  fufpedti  damni  pr^evenientes  ac- 
ceiruin,  nequando  eafdem  hidas  de  priEcedenti  judicio  Rex  fibi  faifiri  prie-i 
ciperet,  eo  libentius  eas  memorato  Lefrvyno,  precibus  Presbyteri,  in  per- 
inutationem  hberam  x  hidarum  de  Slepe  concefTerunt,  quo  eum  Regi 
amiciorem ,  &  Regem  in  ejus  gratiam  proniorem  cognoverunt.  Frater 
quoque  jEdnothus  flifpe6tis  ubique  periculis  provide  obvians,  dedit  in- 
liiper  pra^fito  Lefrvym  duas  hidas,  quas  habuerat  apud  Thiruinge,  cam  Do- 
nunio  &  confueto  hominum  fervitio,  in  hujus  cambitionis  moniznentum, 
quatenus  fratribus  J^amefne  nulia  deinceps  fuper  hoc  reclamatio  oriretur. 
Cuiiique  hocfadtum  Regis  auribOs  relatione  aliquorum  innotuiffet,  Rex, 
i  rei  inquifita  diiigentius  2^  agnita  veritate,  prudentiam  Monachorum,  quod 
fic  alieni  juris  mercimonio  proprium  coemiffent,  collaudans,  fsepe  didtas 
X  hidas  de  Slepe  ab  omni  tam  pr^efentium  quam  futurqrum  calumnia  li- 
beras,  pro  fua  fuorumque  falute,  Deo  &  Sand:o  Benedi^o  conccllit  & 
•confirmavit.  Memorato  vero  Lefwyno,  qui  carus  ei  erat  &  famiharis,  ter- 
ram,  quam  recepcratde  Berneroelle,  tenere  permifit,  pro  qua  ejufdem  quan- 
titatis  terram  (^eWicIea^  de  Aclea,  quam  de  jure  ipfius  Lefwyni  iuiffh 
perdiximus,  filio  Presbyteri  ablatam  in  Dominium  fuum  permutavit,  fic- 
que  volente  Domino,  &  Regis  gratia  ultro  favente,  Monachi,  quod  finn 
i  erat,  obtinuerunt,  Presbiter  vero  &  filius  ejus  jufle,  quod  injufte  pofTe- 
I  derant,  amiferunt.  ■        . 

I     . ■.    .     -.'•-- 

'  ■  ■     -         :  ■^■■'4'^      •         •■ 

Ct^  P.    -XLVI.  -    ^-  ■      '^'^"^i^-^:: 

1,  De  ierra   quam  frater  jEdriothus  emit  apud  Staplefbrd.  ;  - 

ERat  eodem  tempore  vir  quidam  jiifjtanus,  habens  duas  hidas  apud 
,  Stapelford,  quas,  neceflitate  aliqua  cdmpulfus,  venalitati  expofiiit :  has 
frater  Adnothus  utilitatibus  Ecclefi^e  femper  invigilans,  numeratis  ei  cen- 
tum  fblidis  argenti  optimi,  rehquis  quseflibus  fuis  in  poffeffionem  Ec- 
clefise  adjunxit. 

C  A  p.     XLVIL 

^omodo  fratres   Ramefije  eandem  terram  pro  quadam  de  Suafham 

hl^o\^ofratri  Aldermanni  in  efcambium  dederunt,  &  quomo- 

do  indedeinceps  ve±atifunt. 

1' T^l  Obihs  autem  Yir  Alfmoidus  frater  Aldermanni,  cujus  faepius  fupra 
f  J_  ^  mentionem  fecimus,  habuit  terram  quandam  in  Suafham ,  quam 
non  modico  probati  Jeris  pretio ,  ab  j£theln>oldo  cognatb  PFiffiani  dc  '  De- 
tham,  injus  fuum^  fub  muitorum  teflimoniopermutaverai:  hanc  quia  Ec- 
clefis  T^flwe/^  commodior  effe  videbaturi.rogatus  a  fratribus,  in  mutu- 
am  eispro  pr2edi<ftis  duabus-hidis  de  j^/f^^^ij^or^  tradidit  cambitionem:  fed 
quia  femper  vel  xjiam  vel  palam  exercendas  fus  ioCtim  'maUtix  iriiqait^i 
aucupatur,  pofl  lapfum  dierum,  meraorato  Aifwoido  fatorum  forte '  ■fuWa-" 
to,  quidam  Alfnotims  filius  Godingi  eandem  terram  contfa  Eccle^arti  im- 
probe  calumniatus,  f vatr em  j£dmthu?n,  ntppte  loci  ejuf^dem  prsepofitum  & 
proviforem,  cum  aliquot  firatHbus  fuper  ea^l^e^onfiffurtV  ^pud'Wendlebi' 
?jcoram,Judicibusapparere  coegit,  cui  foro  Aiiwhms  Amermannus,  &:  E- 
^maj  Regis  pr^pofitus,  Judices  praefidfebarit,  lite  igitur  inchoata,  Sc  mio- 
nibus  hinc  inde  auditis,  ex  confilio  Magnatorum,  qui  afFuerunt",  xkxVi. 
Barories  de  amicis  utriufque  partis  pari  liumero  eie^s,  ipfi  Judicescon- 

flituerunt. 


4ld  H      I      S      T       O       R      I      A 

ftituerunt,  qui  caulam  judiciali  fententia  inter  eos  dirimerent ;  quibus  ad' 
decernendum  exeuntibus,  &  rem  diutius  examinantibus,  interim  idem  ^lf- 
nothus  coram  Judicibus  fratrem  Admthum  interrogavit,  &  jilftvynum  Mo- 
nachum,  qui  cum  eo  venerat,  quanam  ratione,  &  cujus  donatoris  nomineJ 
eandem  terram  pofrediiTent,  cui  frater  /Ednothus  conftanti  voce  relpondensJ 
illuftris  viri,  qui  eam  quiete,  &  abfque  omni  calumnia  tenuerat,  &  libere' 
donare  poterat,  jufto  mer^  donationis  titulo  fe  eam  pofTedifre  alfirmavit. 
Queni  cum  calumniator  interrogavit,  fi  afTertionis  fuse  veritatem  corpo- 
ralis  praeftatione  facrarnenti  cum  prselato  Monacho  fbcio  fuo  probareau- 
deret,  ut  oninis  deinceps  omnino  controverfia  terminaretur ;  Frater  Ad- 
«o^/^aj- de  puritate  confcientia;  fecurus  confenfit,  omnibus  itaque  fententi- 
am  approbantibus,  fblus  Aldermannus,  vir  probatse  prudenti^e  &  difcreti- 
onis,  viros  profeflionis  Monaftics  coram  poteftate  feculari  juranientum 
pr^eftare  debere  abjudicans,  prorupit  in  medium,  fe  B^mejienjis  Ecclefise 
Advocatum,  fe  pofTeffionum  ejus  tutorem,  fe  fraternse  devotionis  &  fidei 
teftem,  ad  fe  hujufrnodi  juratorix  cautionis  exhibitionem  pertinerc  alle- 
gans  i  videntes  igitur  omnes  conftantiam  viri,  &  fidelitatem  cognofcentes, 
propter  reverentiam  tam  fublmiis  perfbn£e,  &  propter  clarefcentia  veri- 
tatis  judicia,  prceftandse  jurationis  neceflitatem  exemerunt,  prsefati  Alfnor 
thi  pro  falfa  calumriia,  &  religioforum  virorum  vexatione  injufta,  univer- 
fa  tenura  &  omnibus  catallis  Regis  mifericordise  adjudicatis.  Sed  Edrico 
Regis  praepofito,  &  cseteris  qui  aderant  magnatis  operam  dantibus,  idem 
Alfnothus  jfuccefSvum  fuorum  difpendium  prsevidens,  fi  tanti  viri  indig- 
nationem  erga  fe  confenefcere  permififfet,  eadem  terra  publice  abjurata, 
&  fide  coram  omnibus  interpofita,  quod  nunquam  ulterius  aliquid  calum- 
nis  fiiper  ea  pr^efiimeret  machinari,  taliter  ejus  gratiam  fibi  fe  confihaf^ 
ie  gavifus  eft.  Veruntamen  infidi  procedentis  variatio  temporis,  nos  de 
proventu  votivo  nequaquam  diutius  permifit  exultare.  Poftea  fiquidem 
luftentationis  noftrae  baculo  in  excefTu  beati  Ofwoldi  confradto,  &  prote- 
dtionis  noftrse  cornu  in  obitu  Aldermanni  contrito,  idem  Alfnothus  oppor- 
tunitatem  nad:us,  nefario  redivivse  temeritatis  aufu  contra  juramentumSc 
fidem  fuam  veniens,  eandem  terram  violenter  nobisablatam,  infuam  con- 
vertit  poffeffionem.  Semper  deinceps  veteris  iracundije  adverfias  utilita- 
tem  Ecclefiae  juxta  poffe  ftimulos  urgens. 


C  A  p.    XLVIIL 

B^uomodo  Laulliella,  ^  terra  de  Haiiftede,  ^  de  Ryfeby,  in  pof- 
fejfionem  Ramefienfium  devenerunt. 

ALfivinus  quidam  filius  Brixii,  cui  terrense  pofTeffiones,  &  pecunlaruni 
afHuentia  plurima  arridebat,  fpiritu  ut  creditur  tadlus  divino,  ipfas 
pecunias  cum  feculo  naufeans:  apud  J{amefiam  comam  depofliit,  &  incon- 
verfionls  fiias  pignus  dedit  Deo  &  Sand:o  BenediUo  villam  de  LauJheUai 
cum  oriinibus  pertinentiis  fuis,  &  terram  de  Halijlede,  &  terram  de  ^fehy^ 
nominis  fui  memoriam  mer;e  devotionis  titulo  pofteris  commendansseter- 
nam.  Ad  precem  vero  &  voluntatem  Sand:i  Ofwoldi  Archiprsefiilis,  cdn- 
ceffit  memoratus  Alfwynus  Monachus,  &  totus  fi-atrum  conventus,  viro 
cuidam  Wlfrico  npmine  terram  de  J^y/^^^,  pro  certa  annui  cenfiis  penfita- 
tione,  nomine  Ecclefice  in  vit^  fua  tenendam.  Ita  autem  intereos  medi- 
ante  San^o  viro  convenit,  ut  fi  aliquam  idem  Wlfncus  fi-audem  faciens 
a  padro  forte  refiliret,  ftatim  fratres  abfque  omni  placitorum  iipgip,  3^ 
arbitrio  judicum,  jus  fuum  nuUo  obfiftente  refaifirent,  Quamdiu  autetq 
fidem  fratribus  de  ftatuto  cenfu  annuatim  folvendo  integram  fery^r.et,  ean- 
dem  terram  quiete  poffideret.    Eo  quoque  decedipnte,  fppita  omni  h^re- 

dum 


R    A     M     E     S     I     E     N     S     I     S. 

dum  fuorum  calumnia,  in  difpofitionem  fratrum  libera  &  quieta  rediret, 
hoc  totum  idem  Wlfricus  fub  oculis  multorum.qui  aderant,  in  manu  viri 
Dei,  qui  pro  eo  intercellbr  accefferat,  affidavit,  &  fideliter,  qaoadvixit, 
obfervavit.  .  ovxiif    ,  ; 


+  17 


C  A  p.    X  L I  X. 

De  Stura  quam  quidem  vir  Berricus  contulit  Ramefije. 

\J  Ir  quidam  moribus  &  genere  nobilis,  in  territorio  Wwornia  oriun- 
dus,  nomine  Berricus,  vitse  hujus  brevitatem,  &  novifumi  examinis 
diflridtum  judicium  animo  revolvens,  pro  falute  animse  tam  fii^e  quam 
Athelrici  filii  fui,  dedit  Deo  6c  Sandto  Benedidlo  I^mejm  optimam  partem 
pofTefEonum,  quas  a  divina  largitate  fuerat  afTecutus,  terram  fcilicet  de 
Sturat  cum  dominio  Sc  firma,  totam,  integram,  liberam,  &  quietam,  licut 
fuit  die  qua  fimul  fpiravit  &  exfpiravit,  hjec  autem  donatio  fadta  eft  fub 
teftimonio  Sandli  Ojveoldi,  &  totius  Curiie  tam  ^mejice  quam  Wigorni«f 
Aihoini  Aldermanni,  &  Ailroardi  Comitis  fihi,  &  Ailrici  Child. 


C  A  p.    L. 

Hoc  ejt  Cyrographum,  quod  de  Anglico  convertimus  in  Latinum,  quo  SanUus 

OCwoldusfucceJJivapoJleritatideclararecuravit,  quomodo  adpetitioneM 

fuam,  fratres  R.3.mefienfes  concej/erunt  ei  pradiBam  terram  de 

Stvira.invitaumushominis,  cui  eam  aj/ignare  voluijfet  in 

vita  fua  tenendam. 

*'  r^Go  Ofwoldus  Dei  gratia  Eboracenfs  Archiepifcopus,  praefenti  fcripto 
"  L>  notum  j&cio,tam  tibi,  chariflime  amice  dux  Ailwyne,  quam  toti 
"  Curise  Wygomiie,  &  omnibus  amicis  meis,  quod  diledti  filii  &  fratres  mei 
"  de  I{amejia  concefTerimt  mihi  terram  de  Stura,  fiib  gratuita  conditione, 
*'  qua  pacifice  inter  nos  poterit  convenire,  hoc  eft,  fpatio  vitas  unius  ho- 
"minis,  cui  eam  tenendam  dimittere  voluifTem,  cum  inftauramento,  & 
"rebus  ad  eam  pertinentibus;  Quapropter,  chariffime  Dux,  fub  tuo  & 
"  omnium  veftrum  teftimonio,  concedo  eandem  terram  Ofulfo  cognato 
"meo  in  vita  fua  tenendam,  ita  plane,  ut  poft  ejus  obitum,  cum  inftau- 
"ramento  quod  in  ea  invenerit,  &  omni  mehoratione  qua  eam  in  vita 
*'fua  mehorare  poterit,  ad  honorem  Dei  &  Sandise  Marice,  &  omnium 
*'Sand:orum,  pr-o  meie  &  fuse  &  ejus,  quieam  primoeidem  Ecclefise  ^- 
"  mefice  in  teftamento  reliquit,  animarum  fahite,  in  difpofitionem  fratrum 
"  &  pofTeffionem,  libera  redeat  &  quieta.  Qpicunque  igitur  hoc  in*imi- 
"  nuere  attentaverit,  aut  immutare,  a  confbrtio  Civium  fegregetilr  ftiper- 
"  norum,  &  cum  Angelis  Sathanie  fit  commoratio  ejus  in  Inferno,  nifi  in 
"  vita  fua  condigna  fatisfedione  praefumptionem  temeritatis  fil»  ftudue- 
^^tilemenAaxe.Amen.  .' 


T   '--•■->■■  ■  jn; 

C  A  P.     L I. 
Donatio  Godmni. 

Rat  fub  eadem  tempeftate  quidam  vir,  Godwitius  nomine,  fide  &  opi- 
I  bus  dives,  qui  ut  labilium  mercimonio  rerum,  nomini  fiio  memoriam, 
&  animsefuae  seternam  mercaretur  falutem,  dedit  Deo,  &  Sm&.x  Mariee^ 

G  g  g  ,  & 


0  ft     i     ■ 

4.18  H      I      S      T      O      R      I      A; 

&  San(3:o  BenediUo  l{amejia,  totam  terram  de  Hecham,  quse  fui  jnris  erat, 
prseter  trium  tantum  hominum  tenuram,  jEthehvardi  lcilicet  Dapiferi  fiii, 
Lefriti  aurifabri,  &  Wlfgarii  his  etenim,  annuentibus  fratribus,  tenementa 
fiia  libere  poffidere  conceffit,  tali  propofita  conventione,  ut  quiflibet  eo- 
rum  moriturus,  terram  fuam  ab  omni  pofterorum  calumnia  liberam,  Ec- 
ciefiJE  l^mefienji  conlignaret,  ad  vidtuale  fublidium  ibidem  Deo  famulan- 
tium  Monachorum.  Terram  prseterea  de  Horningejherthe ,  quam  pater 
uxoris  fu£e  in  extremis  agens  ei  in  teftamento  reljquerat ,  poft  obitum 
ejufdem  Coiljugis  fuse,  ipfa  coram  multis  teflibus  favente,  pro  fua  utri- 
ulque  lalute,  in  poffeffionem  fsepe  nominatae  Ecclefiae  cedere  conceffit. 


C  A  p.     L 1 1. 

^omodo  Alfivara  dedit  Ramefije  Haliwelle ,   (^  terram  quandam  apud 

Elefworth,  cum  Ecclejia  ejujdem  Villae,  ^  Chinnoram ,  ^  terram 

de  Beorlea  cum  aliis  Donariis  multis. 

OUcedam  nihilominus  matrona  Alfroara,  genere  nobilis,  fed  fidei  de- 
votione  nobilior,  noviffima  fua  crebro  memorans,  &  vit^e  humanaj 
conditionem,  in  pretium  falutis  fuse,  dedit  Deo  &  Sand:o  BenedxUo  T^- 
mejiee  terram  de  Haliwelle,  &  Ecclefiam  de  EUefworth,  cujus  erat  Advocata, 
cum  quadam  ejufdem  Manerii  portione.  Dedit  etiam  eidem  Ecclefiie  prje- 
dium^  quod  dicebatur  Chinnoray  &  cum  yEdmtho  quodam  cognato  fuo,  qui 
vitam  ibidem  mutavit,  totam  terram  de  Beorlea,  prseter  unam  hidanv  quam 
cuidam  fervienti  fuo  Alffio  in  vita  fua  conceffit  poffidendam,  poft  fata  ip- 
fius  in  difpofitionem  fratrum  cum  terra  reiiqua  conceffuram.  Dedit  in- 
fiiper  eadem  mulier  caflilam  unam,  &albam,  &  cstera  omnia  facerdotalia 
ornamenta,  &  v  marcas  auri  probatiffimi,  ad  hsec  omnia  deauranda,  & 
unam  Crucem  optimam,  Stpulvinar  unum  de  palleo,  duas  quoque  pelves 
argenteas,  duas  cortinas,  6t  unum  baucale,  6c  fellam  fiiam  cum  omni  eque- 
ftri  apparatu,  fidei  fuse  fervorem  pofteris  fuis  proponens  imitandum.  Gode 
praeterea  quidam  Presbyter  de  Haliveelle,  totam  terram  quam  tenuit,  fimul 
cum  Ecclefia  fua,  pofl  dies  fiios  T^amejice  Coenobio  aflSgnavit. 


C  A  p.     LIII. 

^mmodo  ^  qua  de  caufa  ipfa  Ramefiae  Ecclejia  folotenus  fub- 
verfa  ejl,    &  denuo  in  melius  retedificata. 

INtei-ea  cum  fratres  'R^mefienfes,  in  novitatis  fuae  teneritudine,  tam  vo- 
tivis  florerent  fucceffibus ,  &  in  utilitatcm  eorum  communem  prona 
fevoris  pubUci  vota  convenirent,  ne  religionis  aut  profedruum  fuorum  de- 
trimentum  continuae  profperitatis  paterentur  acceffu,  placuit  Divinitati 
fopernae,  otium  eorum  interrumpi,  &  quieteni ;  quatenus  in  incerto  felici- 
tatis  temporaneae  fiduciam  certam  addilcerent  non  habendam,  Una  igitur 
dierum,  cum  mane  furrexiffent,  ecce  afpicientibus  apparuit  in  pariete  tur- 
ris  eminentioris  fiflura,  dehifcens  a  fummo  ufque  deorfum,  qiiae  toti  reli- 
quas  adhaerenti  ei  totius  Ecclefise  moli  ruinae  magnse  cafiim  minitari  vide- 
batur.  Cujus perditionis  detrimentum,  vel  ex  debilitate  operis  accelerati, 
vel  ex  infirmioris  fraude  fundamenti,  per  improvidentiam  cementariorum 
certuni  eft  accidifTe.  Divino  ergo  timore  fratres  perterriti,  quid  facien- 
dum  fit  deliberant."  grave  capitibus  fiiis  cernentes  periculum  imminere. 
Id  ergo  confilii  omnibus  complacuit,  ut  Dompnus  Germanus,  cujus  fiiperius 
mentio  habita  eft,  &  probatae  prudentise  frater  Mdnothus,  ad  inciytum  Du- 

ccm 


R    A    M    E     S     I    E     N    S     I    S. 


UAy^h^    /  If^l 


tos  abjerat,  vifum  eft  univerfis  novnm  opus  nova  dedicatione  debere  con- 
fecrari.  Conies  ad  dedicandam  Eccleliam  denuo  Sandrum  Ofwoldutn  invitat» 
De  alTenfu  igitur  fratrum  communi,  venerabilis  Aldermannus  Sand:o  Ar- 
chiprsluli  Ofrvoldo  legationem  mittit  in  hasc  verba.  "  Honorificentianl 
"  lalutationis  fan6titudini  tus,  pater,  exhibere  dum  timor  prohibet  &  in- 
"  dicit  affentio,  haec  tandem  fortior  prcevalens  illum  evacuat,  &  loquendi 
"liiggerit  aufum.  Excellentise  ergo  tu^e  praefentium  conftet  indicio,  Ba- 
"  filic^e  'B^mefienfs  sedificmm,  quod  ante  non  multurii  temporis  te-meratum 
*^&  ruinse  audifti  expofitum,  &  juvantibus  tuorum  fuppetiis  meritorum, 
"  in  ftatum  longe  meliorem  votivo  jam  confummationis  fine  reftauratum. 
"Eapropter  pise  paternitati  tuse  cenfui  fupplicandum,  quatenus  dum  aleas 
"  tabul^  tefTera  nutat,  dum  vicinum  jam  mortis  terminum  vivi  adhuc  & 
"  vividi  operimur,  tremufa  ex  affenfu  femel  incommodi  membra  ad  dedi- 
"candam  denuo  Ecclefiam  vexare  non  pigriteris,  ut  omnibus  ad  votura 
"  confiimmatis,  optato  altern^  fedulitatis  fine  tsediofae  jam  ipfius  vitae 
'^' terminum  gaudentes  invitemus.  Hic  multis  igitur  oneratus  precibus  fa- 
"cienscum  hilaritate  quod  rogatur,  quia  incitamenta  vota  fpontanea  non 
"  requirnnt.  Sufceptis  &  auditis  his,  vir  Domini  Ofreoldus  amiciffimo  fibi 
viro  talia  refcribit,  nil  moratus. 


421 


1 


C  A  p.     L  V. 
l^fcriptum  SanB:i  viri  ad  Comitem. 
^tatus  flim  in  his  quse  mihi  ex  nomine  tuo   didta  funt,  Dux  illu- 


j    '  ftriffime,    &  exultationes  Dei    in  gutture  meo  fbnuerunt.     Jam 

(Juoniam  replevit  in  bonis  Dominus  defiderium  meum,  renovata  eil  ut 
"aquilse  juventus  nlea.  Veniam  igitur,  nec  difficultatem  itineris,  necae- 
"nsintemperiem,  nec  ipfius  injurias  longjevitatis  ullatenus  expavefcens. 
"  Angelus  Domini  bonus  omnia  ante  faciem  meani  afpera  complanabit,  6c 
*'quas  £etas  denegat,  ip^  mihi  devotio  Sandra  vires  miniftrabit.  Praeparen- 
"tur  interim  univerfa  tantae  celebritatis  officio  neceffaria,  donec  ipfe  & 
*' vires  nutriam,  &C0rrogandascolIigam  facultates.  Acceptum  milesChri- 
fti  hujufmodi  viri  Sand:i  mandatum,  l:Ktus  ipfe  &  liilaris,  mox  fratribus 
communicans,  onmes  pariter  indicibili  gaudio  recreavit.  Nam  ante  pen- 
dula  variabilis  hujus  vitse  difcrimina,  patrfem  fuum  perdileitum  videndi 
fimul  &  alloquendi  longa  diutius  &  dilatione  crefcentia  traxerant  defide- 
ria,  ut  igitur  paucis  plurima  expediantur,  omnibus  enixiflime  prasparatis, 
vir  Domini  Ofrvoldus  longioris  vise  fatigationem  dictarum  brevitate  confb- 
latus,  juxta  condidtum  advenit.  Adventus  ejus  fama  praecurrens  o<^iot  ^dveHtusv}. 
omnes  hilares  reddit  &  laetos,  omnes  fblemnibus  ornamentis  redimitos  ve-riDeiadRa- 
nienti  obviam  impellit.  Titubantes  ex  acceffu  fenedlutis  greffus  baculo  '^^-^-^" 
fuftentans  dux  ipfe  cuni  cseteris  gaudenter  accurrit.  Porredtis  fi'atres  in 
altum  votis  &  vocibus,  his  aera  pulfant,  illis  coelos  onerant,  his  aures  hu- 
manas  demulcent,  illis  divinas  fbllicitant:  praeterita  igitur  oratione,  pater 
6c  filii  in  mutuos  amplexus  conveniunt,  ofculorum  viciffitudinem  grata 
dulcedine  libant,  labores  prseteritos  &  infbrtunia  multimods  felicitatis 
interpofitae  recordationibus  confblantur.  Omnibus  itaque  divini  verbi  pa- 
bulo  fatiatis,  coTiverfus  Sandius  Ofrvoldusad  ducem  Ailitiynumy  ait.  "Licct 
"  debilitatis  pariter  5c  aegritudinis  plurima;  incommodo  graver,  amice  ve- 
"  nerabilis,  ad  vocationem  tamen  tuam,  propter  caufam  quam  honeftas  com- 
"  mendat,  proficifci  &  venire  non  refugi.  Noviffima  quippe  mea  inftare 
"  non  ignoro.  Tu  quoque  tua  eifdem  ftimulis  noveris  perurgeri.  Haud 
"ergo  priorum  operum  noftrorum  bonam  fore  cenflii  conlummationem,  fi 
"  fihos  noftios  in  hoc  facrum  ovile  congregatos  ab  omni  poft  nos  mali- 

G  g  g  3  "  gnorum 


yam. 


420 


HlSTORIA 

"  vit£e  diuturnioris  abrumpit,  vobis  igitur,  quibus  inejft  vis  virtutis  prse- 
•'ftantior,  6c  penetrativae  lux  prudentise  acutior,vobis,  inquam,  incunibit  in- 
"ftantium  fubire  pondus  laborum,  operarios  conducere,  &  antequam  vi- 
*'  cina  mors  maturum  jam  mihi  titubantis  demetat  florem  setatis,  celeri- 
."tatem  negotii  commoditatis  propris  ftimulis  maturate,  Ego  vero  de 
*'opibus,  quas  hadtenus  ad  crumenas  corrogavi,  fiafficientiam  vobis  om- 
"  nem  ad  expenl^s  munificus  miniftrabo.  Accepta  igitur  licentia  fi-atres, 
condudtis  operariis,  turrim  ipfam  a  ted:o  aggrediuntur  5  &  contumacia 
quadam  vires  laborantium  raparante,  lapidera  in  ea  fuper  iapidem  ad  fb- 
lum  ufque  non  relinquunt.  Tant^  proditionis  caufam  perquirentes , 
egefta  altius  humo,  fundamenti  fraudem  deprehendunt.  Deinde  lapidum 
congerie  arietum  tunfionibus  cum  caemento  tenatiori  durius  conferta,  abyf- 
fum  ipfam  denuo  conftruunt,  &  fupersedificantes  cotidiani  laboris  votivo 
gaudent  proventu. 


C  A  p.     L I  V. 

•    De  /Ednotho  juniore,  qui,  fenejcente  altero  JEdnotho,  curce  exteriorfs  ^ro  eo 

acceptt    adminijlrationem, 

EjRat  tunc  temporis  quidam  Chrifti  tirunculus,  ad  differentiam  fenio- 
j  ris  /Ednothus  junior  ab  omnibus  nominatus,  qui,  tradente  SancSto  Of- 
woldo,  in  Coenobio  ^amefm  fufceperat  Monachatum,  &  eodem  ordinan- 
te,  fubdiaconatus  jam  &  diaconatus  confcenderat  gradum.  Is  ab  ipfb  ru-^ 
dimentorum  tirocinio,  gremio  matris  l{amefice  exceptus,  la£tatus  uberi- 
bus,  monafticasfcientiadifciphnsedecenterimbutus,  majorum  ultra  astatem 
jemulans  virtutes,  faufto  pede  callem  triverat  fanditatis.  Ingenuitatem  na- 
talium,  venuftatem  fbrmae,  peritiam  literarum,  morum  elegantia  peror- 
nabatj  fervefcentis  fiquidem  devotionis  a  puero  ftimuhs  incitatus,  plus 
jam  puero  adultus  in  ampliora  femper  conabatur.  De  hoc  Juvene  plu- 
rima  in  fequentibus  ex  materice  copia  relaturi,  ipfius  hlc  memoriam  ne- 
quaquam  cenfuimus  omittendam,  quia  acceffu  profedtuum,  quos  ei  pro- 
ceffus  temporis  miniftravit,  evidens  claruit  indicium,  ahitudinem  divinae 
difpofitionis  a  Juvene  fuper  eum  latuifTe :  Mdnotho  igitur  feniore  multis 
ab  adolefcentise  annis  laboribus  fatigato,  de  communi  confiho  jEdnothus 
junior,  eximiae  virtutis  adolefcens,  &  prudenti^e  caftigatse,  in  fblhcitudi- 
nis  fblatium  ei  fbciatur,  ;qui  prsepofiturse  fuper  operarios  adminiftratione 
fufcepta,  cosevosjuvenes  cotidie  poft  prims  hors  pfallicium  ad  laborem 
invitabat,  &ficflorid£e  pubertatis  vires  diurna^  vexationis  exercitio  extenu- 
antes,  neceffaria  nodturnse  quietis  viciflitudine  eafdem  reparabant.  Ore 
Pfalmodiam  ruminantes,  csementariis  niuros  pulcro  fchemate  conflruen- 
tibus,  lapides  cum  csemento  pendulis  brachiis  miniftrabant.  Exercitatione 
itaque  alternse  follicitudinis  nnpulfii  continuata,  ftrudura  ipfa  poft  cafum  '■ 
firmitate  melior,  &  afpedu  gloriofior  furrexit,  paulatimque  fuccrefcens 
intra  tempus  non  diuturnum  ad  confiimmationem  clarse  conclufionis  eve^ 
dta  eft.  Comes  fuper  celeritate  profperati  operis  admodum  gavifus,  5c 
isetitia;  aculeo  nobiiis  animi  perurgens  devotionem,  tabulam  iigneam  in 
fronte  eminentioris  altaris  fabrefieri  prsecepit,  quam  ad  honorem  Dei  & 
Sandti  Benedi^i,  &  ad  decus  Ecclefise,  amplis  6c  foUdis  argenti  laminis, 
cum  varii  tam  coloris  quam  generis  gemmis,  infigmter  perornavit.  Trig* 
inta  prceterea  libras  ad  fabricandos  cupreos  organorum  calamos  erogavit, 
qui  in  alveo  fuo  fuper  unam  coclearum  denfo  ordine  fbj'aminibus  infi- 
dentes,  &  diebus  feftis  fbllmm  fpiramento  fortiore  pulfati,  pr^duicem  me- 
lodiam  &  clangorem  longius  refbnantem  ediderunt.  Omnibus  itaque  vo'- 
i:ivo  ordine  compofitis,  quia  dedicatio  prior  cum  veteri  sedificio  in  ven- 

tos 


R    A     M     E     S     I     E    N     S    I     S. 


4,25 


C  A  p.    LVII. 

Privilegium  ^gii  ifidgari  m  auribus  omnium  recitatur, 

OMnibus  itaqne  ea  quse  Comes  peroraverat  approbantibus,  jam  didrum 
privilegium,  univerfis  gratanter  audientibus,  diftindte  &  appofite  re- 
citatur,   donationes  omnimodiE  demonllrantur ,    Donatorum    devotio  ab  ' 

cmnibus  collaudatur,  nuUo  univerlaliter  de  tam  numerofb  nobilium  viro- 
rum  coUegio  horum  quicquam  calumniante.     Diutius  igitur  conticefcen-  ' 

tibus  univerfis,  &  ad  confinnandas  potius,   quam  ad  extirpandas  virorum 
bonorum  eleemorynas,  aflentationis  publiccB  yotis  convenientibus,  maximo 
Aldermannus  flu<5tuans  gaudio  omnibus  ait.     Vniverjitatem  veftram  fidelem 
coram  Deo   i3  fan^is  ejuj   teflem  invocamus ,    quod  publice  hodie  preebuerimus 
copiam  audientia ,   fiqua   laica  vel  ordinata  perjona ,    aut  eorum  qwjpiamy    qui 
patria  lin^ua  Tweliiiende ,   vel  Twihende,   nominatur,  aliquam  adverfus  Ec' 
clefiam   bcinc  vohujfent   calumniam  machinari.     Et  cum   omnes   tacuerint ,    ve- 
(iro ,    0   viri   boni  fapientes ,    decernendum   committitur   arbitrio ,    utrum  poft 
hanc   tdcitiirnitatem   ulterius   pmfentium  quifquam   debeat   calumniator   admit-  Omnia  Jlngu- 
ti:   igitur  potentes   viri    5c    audoritatis  plurimsB,    qui  afFuerunt,    ^o^iorum  doua, 
datam  cuique  loquendi  copiam  omnem,   univerfis  ipfb  fuo  filentio  dein-  TedlmTJtr 
ceps  abjudicarunt  ad:ionem.     Tunc  reverendse  fandtitatis  Abbates  Brith-  Ramef,aF\- 
mthus  Elyenfts,   Andulfus  Burgenfts,  &  Godemannus  Tornenfts ,    commoditatis  '^^f'*  rema- 
fu2e  aucupandse  hac  occafione  locum  nad:i,  erigentes  fe  fcifcitati  fiint  quse- ^«7^/      ' 
ftione  fimili,  utrum  quifquain  eorum  adverflis  Ecclefiam,  quibns  prsefide- 
bant,  vel  etiam  adverfus  Coenobium  Croilandice,  vei  Monafterium  de  Enolfef- 
liri,  quod  nuuc  Sandi  Neoti  dicitur,  quorum  tunc  temporis  Comes  Ailwynus 
.  habebatur  patronus  &  Cuftos,  quicquam  reclamationis  habere  fe  sftimaret, 
i&dtoque  filentio,  5^  nullopenitusobloquente,  communi  omnium  fententia 
decretum  eft,  univ6rfa  praenominatis  Ecclefiis  pertinentia  omnibus  inpo- 
fterum  feculisrata  &  inconvulfa  permanere.     Deinde,  ne  quicquam,  quod 
omnimodae  fecuritati  abundantiorem  cautelam  pofTet  contrahere,   inten- 
tatum  relinqueretur,  miles  Chrifti  Aldermannus,  fand:i  Ofwoldi,  &  aliorum 
qui  afFuerunt  virorum  venerabilmm  pia  admonitione,  decrevit  prsefentes 
univerfbs  nobiles   &  potentes  corporalis  facramcnti  juratoriam  prseftare 
cautionem,  quod  verbo  fjpoponderant  omni  fe  vita^  fuse  fpatio  fide  &  o- 
pere  fervaturos.     Sacrorum  ergo  Evangeliorum  textu  coram  pofito,  pri- 
mus  ipfe  Dux,  ut  caeteros  callido  provocaret  exemplo,  dextram  extendens, 
juratus  devovit  fe  tam    'B^.meftenfem  quam  omnes  vicinas,  quas  memoravi- 
mus  Ecclefias,  cum  univerfis  pertinentiis  earum,  femper  dum  viveret,  omni 
nifii  tanquam  proprii  domicilii  utilitatibus  inferviendo  proted:urum,&  nec 
per  fe  nec  per  cujuilibet  perfona;  interpofitionem  '^uicquam  malignitatis 
vel  doli  eifdem    fcienter   illaturum.     Poft  quem  filii  ipfius  &  alii  juxta 
ordinem  dignitatum  viciflim  accedentes,    eodem   juramento  &  indiffimili 
verborum  fthemate  ultronei- fe  omnes  pariter  obligarunt,  &.  fic  data  uni- 
verfis  bonse  fidei  fecuritate,  oninem  abunde  cuiquam  deinceps  pravaj  fiif- 
picionis   neceflStatem  exemerunt.     Sacrofandtis  itaque  Evangeliis  in  pig- 
nus  pr^eftitse  jurationis  fiaper  majus  altare  coi^am  Deo  coUocatis,  Abbatcs 
6c  Monachi,  pro  viciflitudine  impenfe  fibi  liberalitatis,   in  commune  be- 
neficium,  5c  fraternitatem  Ecclefiarum  fuarum,  eos  receperunt.     Utigitur 
fratres  T{ameftenfes  exterioris  jam  ad  votunl  irrigui  felicitate  donati,  do- 
mefticcE  etiam  tranquillitatis  &  fbcise  pacis  interius  irriguo  potirentur,   i 
fandto  Archiprsfiile  Ofwoldo  &  illius  fimul  Dioecefeos  Epifcopo  y£fcrt>io 
decretum  elt,  ut  fi  forte  eornm  quifquam  contra  regulam  Sc  ftatuta  ma- 
jorum  recalcitrans,  turbulentus  in  congregatione  &  inquietus  inveniretur, 

tertia. 


42+ 


H      I      S      T      O      R       I      A 

tertia  juxta  regulse  {an(Stionem  correptione  nil  emendatus,  a  communione 
'  loci  &  confbrtio  cseterorum  exfors  ipfe  fieret  6c  alienus :  nuUum  poftmo- 
dum  nifi  emeudatioris  vitae  commercio  reverfionis  aditum  mercaturus. 


C  A  p.     LVIII. 

Ecclejia  fecundo  adificata  a  SanUo  Ofivoldo  £?  ^fcwio  Dor- 
caftrecenfi  Epifcopo  denuo  dedicatur. 

OMnibus  itaque  in  pacem  EcclefijE  &  fidelitatem  pia,  ut  praedidtum 
eft,  illuftris  viri  Aldermanni  calliditate  fcederatis,  vir  Domini  Of- 
woldus  in  f^epe  didto  Mfcwio  Epifcopo  tanti  laboris  propter  ienium  par- 
tiens  pondus,  cum  copiof^e  multitudinis  alacritate  votiva,  Ecclefiam  ip- 
lam,  eodem  quo  prius  fuerat  confecratam  titulo,  folemniter  dedicavit. 
Divino  ergo  olficio  de  more  celebrato,  poft  laborem  votivum,  quem  in 
tardiorem  diei  horam  protraxerant,  omnes  fimul  ad  reficienda  corpora 
convenerunt.  Quam  fplendide,  quam  affluenter,  quam  opipare,  eos  dux 
venerabilis  in  variis  tam  ferculorum  quam  potionum  generibus  prccura- 
verit,  narrare  fiiperfedemus,  ne  abftinentium  naufeam  provocare,  vel  eda- 
cium  videamur  appetitum  inaniter  irritare.  ♦ 


C  A  p.    L I X. 

Singulis  in  fua  revertentibus,   SanUvs  Ofivoldus  novifjlmum  hunc  cum 
filiis  fuis  &  cum  Aldermannis  fermenem  habuit  receffurus. 

MAne  fequentis  diei,  pii  patris  petita  benedicftione  &  accepta,  in  fua 
fingulis  cum  gaudio   remeantibus,   Sandtus  Archiprseful  remanfit, 
cum  filiis  chariflimis   familiarius    colloquium  habiturus.     Quos    ante  fe 
convocatos  vir  beatus,  affidente  fibi  Aldermanno,  noviffimahac  oratione 
allocutus  eft.     "Alumni  mei  &  filii  in  Domino    chariffimi.     Ecce  pater 
"  vefter  Dominus  Aldermannus   &  ego,  a  contradtse  olim  inter  nos  mu- 
"  mutuse  diIe(flionis  exordio,   alter  alterius  follicitudinem   enixiflime   ju- 
"  vantes,  locum  hunc  muhi  laboris  impendio  aedificare  curavimus.     A  ter- 
*'  ritorio  qupque  Wigornice  ablatos  in  hac  vos  humo    uliginofa  tutius  & 
"utiiius  collocavimus,  &  patronali  vobis  vice  prsefidentes,  qusecunque  feu 
"  corporaliter  feu  fpiritualiter  neceffaria    videbantur   &  commoda,  exa- 
"driflima  fedulitate,   &  quaeftu  operofo,  ftuduimus  providere,     Et  nunc 
"  Deo  gratias  6c  merito  &  numero  fuccrefcentes,  temporalium  vobis  copi- jji|| 
"  am    bonorum  &  vifu  cernitis,  &  utilitate  fentitis   fufficienter   arridere.     ' 
"  Poffeffiones  &  prsedia,  prata  &  nemora,   pifcarias  &  molendina  benefi- 
"  cio  fidelium  collata,  tam  eorundum  cyrographis  quam  magnifici  Regis 
"  iE^^r?  privilegio,  ad  veftrum  veftorumque  fucceflorum  fubfidium  loco, 
"  huic  cOnfirmata  poffidetis,  veftra  igitur  intereft  fingulorum,  ut   corpo- 
"raliter  ditati  fpiritualem  a  nobis   inopiam   bonorum   operum  exercitiis 
"  propulfetis.     Quomodo  autem  &  quibus  armis   hoftes  fpirituales,  qui 
"  ^iritualibus  viris  nunquam  defunt,  repellere  debeatis :  Satis,  ut  arbitror,  Mk 
"  in  turri  David  collocati  didiciftis,   in  qua  mille  clypei  pendunt,  &  om- 
"nis  fortium  armatura,  non  modo  ad  intuendum  proppfita,  fed  expofita 
"  ad  tollendum.     Studete  itaque,  fratres  chariffimi,  ftudete  Ordinis  obfer- 
"  vationem,  reddite  gratulanter  vota,  quse  diftinxerunt  labia  veftra,  vacate 
"  orationibus,  paci  mutuse  &  dile(5tioni  operam  date,   &  incentiva  lafciv» 
"  carnis  vigiliis  &  parcimonise  fra^no  edomate,  animos   veflios  Sandlos  a 
"  terrenorum  cupidine  cohibete,  bona  qu2e  habetis  tranfitoria  in  ufu  non 


Ramesiensis. 

"in  affedla  pollidete,  illam,  qnam  extrinfecus  hnbitu  prstenditis,  intrin- 
«  fecus  religionis  veritatem  moribus  exhibete.  Talibus  etenim  mercimo- 
««niis  divinis  vobis  gratiam  ftabilem  ^  tirmam  conciliabitis,  quas,  omni 
"  {emper  malignantium  fraude  delufa,  collatorum  vobis  bonorum  indem- 
"  nitatem  confcrvans,  plura  his  &  ampliora  nobis  deficientibus:  munifica 
"cumulabit.  Foit  decellum  autem  meum,  unum  quempiam  de  collegio 
«<  veilro,  quem  divina  vobis  provida  pietas  dignabitur  declarare,  concor- 
**  diomnes  voto.  aflenfuque  uniformi,  juxta  tenorem  privilegii,  quod  ad 
«' petitionem  meam  vir  xenei-abWi^  Johafwes.KomandS.  fedis  pontifex  fum- 
"  mus  huic  indulfit  Ecclefis,  in  Abbatem  vobis  eligatis.  In  eledtione 
•'  vero  illius,  ambitionis  vitium,  dilcordiam  6c  invidiam  fummopere  ca- 
«*  veatis,  ne  quis  veftrum.  communem  utilitatem  privatis  affecStibus  poft- 
«' ponat,  fed  illum  omnes  omni  contentione  remota  affumant,  quem  fe- 
««  nioris  partis  didtata  a  Spiritu  SancSto  fententia  indicaverit  ordinandunT, 
«'ISIos  fiquidem,  ut  cernitis,  fegni  jam '  fenio  laboramus,  vitalis  fpiritus 
"  feniles  jam  delerit  ardlus,  prolongatum  diutuis  incolatum  fuumcon- 
"  querens  anima,  famiharem  jam  incipit  carcerem  naufeare.  Quorum 
"  omnium  edodus  prsfagio  neutrum  noftrum  ulterius  vobifcum  diu 
*'  permanfurum  pr^edico.  Ego  quippe  ad  fedem  meam  revertor,  corpo- 
"  reis  vos  oculis  refblutionis  meae  ibidem  diem  operiens  non  vifurus. 
Ad  ducem  autem  converfus,  "  Tu  quoque,  amiciffime  virorum,,  iata  tua 
*'  eildem  noveris  ftimulis  agitari,  eadem  te  fententia  ad  fblutionent  de- 
<*  biti  naturalis  memmeris  perurgeri.  Ad  quem  venerabilis  heros,  Ha- 
"  (Stepus  SandtifTime  pater,  itiquit,  dulce  mihi  fuit  tecum  vivere,  profpe- 
"  peram  in  hoc  mari  pcocellofb  habere  me  ratus  te  remige  navigationem. 
*'Nunc  veroad  portum  te  feftinantem,  naviculam  meam,  longo  navigan- 
*'  di  ufu  jam  quaffam,  inter  tumentes  line  gubernaculo  verfari  diutius  un- 
"  das  non  arbitror  expedire.,  Si  igitur  mihi  non  datur  anteire  remoi-an- 
*' tem,  detur  utinam  fine  dilatione  ialtem  fubfequi  prscedentem.  Cui  San- 
*'  Uus,  En,  ait;  a  te  nunc  corpore  digredior,  animo  tibi  femper  indiffo- 
*'  lubiliter  foederatus.  Cum  me  ab  ergaftulo  carnis  exiffe  didiceris,  tmic 
"  in  brevi  carnieulse  tuse  compagines  diffolvi,  omhemque  dubiae  naviga- 
"tionis  ultra  tibi  tolli  fcias  neceflitatem  i  attamen  in  fubeundo  portum, 
"  ubi  applicantes,  graviori  oborta  tempeftate,  fcopulis  nonnunquam  &  cau- 
"tibus  invehuntur,  &  navi  5?  oneri  pr6pter  tabulatorum  diftradtores  me- 
**^iineris  providendum.  Hsec  &  finulia  cum  vir;  fancStus  prophetico  ple- 
nus  fpiritu  peroraffet,  multa  utrinque  fufa  funt  fletuum  fufpiria,  multum 
mqbftiti^  infiimpcum  cordibus  fingulorum,  una  omnes  voce  fe  rogantnon 
deferi,  defolatos  fe  diledi  patris  vel  paftoris  prjefentia  non  fruftrari.  Suf- 
ped:a  pra^tendunt  periCula,  iocum  a  fe  fand:ificatum  exceffufuo  honorari, 
&  triumphalibus  Tand:i  Corporis  exuviis  prsefenti  aliter  communiri  flagi- 
tantes ;  fed  confilium  divinum ,  quod  Wygomiee  Ecclefiam  tanti  luminis 
fulgore  difpofuerat  illuftrari,  nuUa  humana  potuit  ratione  mutari.  Bene- 
dicens  ergo  pius  pater,  &  gratam  fingulis  ofculorum  gratiam  libans,  tri- 
ftis  &  moerens  receflit,  trifti  grege  recedentem  paftorem  ufque  ad  fores 
Ecclefi^  cum  lacrymis  profequente ,  ubi  converfus  flens  largiter,  eifque 
denuo  benedicens,  hoc  eis  noviflimum  verbum  dixiffe  memoratur.  Con- 
Jociet  nos  Chrijlus  WParadyfo.  Quo  dicSto  moeftus  abiens,  moeftos  rever- 
tentes  dimifit.  Dux  quoque  propter  rei  curam  familiaris  longius  a  vi- 
cinia  recedens ,  circa  proxims  initium  quadragefimae  eos  fe  fpopondit  j 
Deo  volente,  revifurum. 


Hhh  .,  C  A  p. 


4,2:r 


4,26"  HlSTORIA 

C  A  p.    LX.    ' 

De  vijionibiu  quapoji  viri  Dei  difcejlum  quibufdam  ex  fratribus  oflenfte  funt, 

IGitur  yEdnotho  inniore,  ad  confilium  Domim  Germani  &  Mdmthi  fenio- 
ris,  ficut  ^ndtus  ordinaverat,  exteriorem  curam  gerente,  reliqtii  fra- 
tres  quo  certius  utriufque  patroni  difpendium,  juxta  quod  audierant,  lihi 
imminere  credideruntj  eo  ferventius  difciplinis  Monailicis,  &  militiae  di- 
vinae  exercitiis,  vacare  fluduerunt.  Verum,  cum  tranfiflet  rigor  brumalis, 
&  verni  temporis  inciperet  tepor  arridere ,  illis  frequenter  de  his,  quae 
a  fandio  audierant,  inter  fe  fermocinantibus,  ficut  animse  dolenti,  in  cu- 
ris  multis  laboranti,  nonnulla  per  nod:urnas  vifiones  oftendi  fblent  futurae 
veritatis  aufpicia,  una  nodium  cuidani  fratri  fbporato  viftim  eft  quafi  u- 
,  tramque  Ecclefiae  turrim  una  poft  alteram  cum  fragore  magno  corruifTe. 
Xtem  quoque  alii  duo  longius  a  Monafleriio  nodturnae  indulgentes  quieti, 
fbnitum  horrificuni,  quafi  fimul  Ecclefia  uno  jfuiminis  id:u  cecidifTet,  au- 
dierunt.  Quo  terrore  excitati  a;flimabant  univerfiim  firatrum  CoUegium 
eadem  ruina  involutum,  recurreutefque  cum  feftinatione,  omnefque  inco- 
lumes  deumque  laudantes  repererunt.  Itemque  cum  fratres  quadam  die 
in  horto  fpatiando  deambularent,  tumultu  magno  quafi  ex  iiStibus  arie- 
tum  &  lapidum  coliifione  intra  Ecclefiam  fad:o,  partem  murorum  ruiffe 
putaverunt ,  fed  introcurrentes  omnia  fana  cum  admiratione  confpexe- 
runt.  i 

C  A  p.    LXI. 

Ex€effus  viri  dei  Ofwoldi  fratribus  ^mefce  nuntiatur, 

TAlium  ergo  prodigiorum  caufis  fratribus  foUicitatis,  &  fufpediEe  iag- 
nificationis  eventum  praeftolantibus,  ecce  poft  dies  paucos ,  tranf^ 
mifTo  a  Wygornia  lacrimabilis  nuncii  bajulo,  fandius  Archipraeful  &  Deo 
amiciflimus  Ofrpoldus  illa  quadragefimas  Dominica,  qu^  oculi  mei  femper  ad 
Dominum  decantatur,  quae  tunc  11  Kal.  Mart.  habebatur,  ex  hoc  mundo 
ibidem  feliciter  migrafTe  nunciatur.  Quomodo  autem  excefferit,  &  quani 
t  laudabilem  vivendi  finem  ibi  fortitus  fit,  6c  fepulcrum,  legenti  libellum 

vitae  ipfius  fatis  conftabit.  Cujiis  tonitruo  rumoris  univerfi  ad  ima  cor- 
dium  penetralia  percuffi,  id  ipfum  ftatim  venerabili  Aldermanno,  qui  fti- 
perioris  promilfionis  fuse  fidem  abfolvens,  eodem  tempore  in  partes  illas 
redierat,  nuntiare  ftuduerunt.  Qiio  prseter  aetatis  memoriam  cum  lacri- 
mis  Hon  fegnitur  advolante,  pulfant  figna ,  officium  de  more  celebrant , 
pfalmodiam  cum  fletu  ruminant,  plangunt  &  ejulant  omnes,  cum  tamen 
gaudendum  potius  aliqui  non  ignorarunt,  fi  intemperantia  doloris  perfiia- 
fionem  praevalere  fineret  rationis. 


C  A  p.    LXIL 

Venerabilis  Aldermanni  fata  fua  infiare  inteUigens  ultima  hac 
allocutione  filios  adhortatur. 

EXhinc  coadunata  ante  fe  princeps  illuftris  tota  fratrum  cohorte,  ita 
eos,  praefentibus  duobus  filiis  fuis  viris  nobilibus,  yEdrvyno  atque  v£- 
thelreardo,  allocutus  eft.     En  filii  mei  charijftmi,  en  virga  correUianis ,   ^  ha- 

culus 


Ramesiensis. 

culus  fujlentationis  vellrce,  in  uniits  cafii,  Jicut  cernitls,  perfontey  utraque  contrita 
funt.     En  lucerna,   ad  cujas  intuitum  dirigebantur  ^reffus  nojiri ,   non  dico  ex- 
tinHa  eji  ,  fed  califfnem  tnduit  ahjconjionis.     En,  inquam ,   ex  lacrimabili  unius 
turrium  vejirarum  ruina,  juxta  fidem  ojienjic  aliquando  alicui  vejirum  vifionisy  al- 
ternm  certiffime  fire  potejiis  cito  ruituram.     Sed  &  juxta  viri  JanUi  vaticinium^ 
pofiquam  hinc  itle  ablatus  eji,  depofitionem  tabernaculi  mei  agilttate  fatali  antari 
non   diibito.     ^jn  etiam  ipfa  JeneBa  effoeti  &  curvi  corporis   vires  attenuans^ 
votum  mihi  diiitius  hic  morandi  penitus  abrumpit.     Jam  enim  olim  venujia  for- 
miz  ff-atiam  rugce  mihi  feniles  deformarunt,  amara  tujfis  punSiionibus  creb/is  an- 
Jjelum  peclus  defatigat,  pallidus  mihi  color  &  exanguis,  difficilius  folito  odores  jam 
difcerno,    minus  Japiunt  qute  gujlu  fumo,   titubantes  grejfus    vix  fufie  conJirmOt 
tremulis  manibus  firmius  vix  aliquid  teneo,  ficque  jam  &  valetudine  confeUus  & 
annis,   totus  mihi  fene^utis  ftirto  fubtraSius  jum ,    ut  totu7n  me ,    tranfeuntibus 
furtiva  fuccejjione  diebus,   videar  amififfe.     ^ee  ergo  habenda  eji  in  conditionis 
humance  labilitate  fiducia.     Jocundum  fit  mon,  cum  vita  tediofa  ejfe  comproba- 
tur.     ^apropter,    ddeEiiJJimi  mihi  in  Domino  filii  ,  deliSia  mea  &  ignorantras 
msas  in  pretfentia   vefira   divinie  confiteor  pietati.     Nec  prteter   dtfpofitionem 
cv  'sjlem  vitam  mihi  diuturniorem  fervari,  fed  potius   exitum   meum  muniri,  (3 
pf.ccata  mea  orationibus    vejiris   defidero   &  meritis  expiari.     Cumque    coporea 
pugnce   arma  depoj^^uero.,  vos  Jedulitate  filiah  paterno  funeri  honefltu  in  loco  ijio 
inre  ias  procurant^s,  &  memoriam  mei  deinceps  continuam  hahenies,  pofleris  quo- 
que  vejiris  ipfo  devotionis  vejine  monumento  in  pe.petuum  continuandam  commen- 
diibitis.     Quo  didto  obortis  lacrimis  vir  inclytus  in  pavimento  coram  al- 
tan  lenile  corpus  extendens,  fe  peccafle,  injufte  fe  egifle,  lafcivis  fpurcse 
carnis  obledtanientis  frsenum  cohibitionis  prseter  modum  fe  laxafle,  in  po- 
teftatis  terrense  faftigio  peccati  perfundtionem  deljciis  adquififTe,  in  caufis 
forenfibus  injufte  paffim  fe  judicia  exercuifTe,  cum  magnis  ejulatibus  con- 
fitetur,    Gemitibus  igitur  imis  &  fiifpiriis  vocem  viri  prjepedientibus,   a- 
ftantesfratres  madefadi  lacrimis  feptem  fuper  eum  pfalmos  poenitentiales 
decantare  coeperunt.     Quibus   finitis  dompnus  Germanus  fblita;  orationis 
fuper  eum  abfolutionem  dedit,    refpondentibus  cundtis,  Amen.     Filiorura 
fliorum  minifterio  miles  Domini  levatus ,  locum  in  quo  jacuerat  fletibus 
madidum   reliquit.     Approprianfque  &  innixus  columnse,  ne  indignemini^ 
vac^xx,,  fratres  mei,  cum  literati  ^  djciplinis  eruditi  fitis  divinis,  a  viro  pecca- 
tore  ^  laico  JanUitatem  vejiram  commonert.     Solent  enim  in  arandi  confuetudine 
juvenci  praeuntes  hilarius  laborae  ,    notis  fubfequentium  vocibus  confortari.     Ea- 
propter  licet  pojtenor ,  licet  me:  itis  inferior,  charitate  vos  debita  &  voce  monee 
confueta,    ut  alterme  dieUioni  &  concordiie  fummopere  intendentes ,    G?  meliorum 
exempla  eemulantes,  bonis  principiis  finem  femper   adcejuare  fludeatis.     Ecce  in 
loco  reltgioni  fatis  apto,  &  a  commeatu  populari  femoto  confiflitis,  in  quo  juxta 
legis  monajficce  fanSlionem,  arSlioris  djcipltnis  decreta  fervare  poteflis,  extra  ejus 
termivos  fufiicientes  necefariis   corporum  ujibus ,   ex  meis  &  aliorum  fidelium  be- 
neficiis  redditiis  annuos  pojfdentes,  omnem  igitur  dijfolutionis  impudentiam  a  vo- 
his  femper  refecnntes,  ah  onini  opere  qupu  profejjioms  vejirce  ficiem   dedeceat,    ^ 
timor  Dei  £5'  hominum  nos   reverentia  cohibeat ,  ne  infra  muros  domefiicos  uUa 
aliunde  fcandala  oriaiitur,  unde  a  fanciuario  Dei  quicquam  prceter  fuavitatis  odo- 
rem  pubhcis  naribus  offeratur  ,  fi  quce  tamen  cujujlibet  excefSus  corrigendi  emer- 
ferit  occafio,  Jiatim  diJiriSiione  regulari  occurrendum  cenfeatis,  ne  difftmulatio  re- 
miffa  peccandi  nutnat  aufum,    &  unius  impunitas  perfonce   objiinationem  inferat 
infiuratis  fronttbus  alio-  um.     Sit  ergo  vohis  intrinfecus  cum  regularis  rigore   di- 
fcipiince  mutua  dileSlto  fervens,  extrinfecus  autem  hilaris  omnibus  exhtbitio  chari" 
iatis,  quatenus  non  fohim  fai>or  humanus,  fed  etiam  dignatio  ccehjiis,  utilitati- 
hus  vefiris  bonce  opimon/s  vefircs  fuhvifemper  inclinetur  od.ore.      H2EC  dicens  vir 
.  Chriftianifrmms,  converius  ad  filios  fuos,  vos,  ait,  Succeffio  generis  mei,  os 
meum^  caro  mca,  vos  ivquam  rcgo,  hortor,  &  admoneo,  ut  locum  hunc  cum  ha- 
hitatoribus  ejus  affeSiu  firatei  no  dtiigentes,  in  omrii  feniper  ntceffitate  pro   vinbus 

H  h  h  2  «> 


4,27 


4.28 


H       I      S      T      O       R      I      A 

tis  patrocinari  non  dejifiatis.    ^inimo  jub  interminatione  paternce  maledi^ionis  in- 
hibeo,  ne  de  beneficiis  quce  me  eis  jufie  nofiis  contuhjfey  fraudem  ulLam  aliquando 
machinari  pr(efumatis,fed  juvet  eos  apud  vos  femper  mete  benignitatis  affeUus,  pa- 
trique  decedenti  in  gratia  fibi  ^  benevokntia  fentiant  filios  fuccefjiffe.     Quibus 
fe  ad  fidem   Eccleliie  coram  patre  voto    obligantibus ,   miles  Chrifti   o- 
fculans  omnes,  &  benedidtione  accepta  ^ngulorum,  addomum  fuam,  quse 
extra  infulam  non  longe  in  margine  marifcorum  fita  erat,  navigio  ve6tus 
eft.     Ubi  in  vigiliis  orationibus  &  eleemofynis  devotas  Chrifto  celebrans 
excubias,  menfe  tandem    Aprili   graviflSma  febrium  valetudine  vicini  di- 
fcriminis  pr^faga  &  indice  tad:us,  beatum  ^^^a;72  tunc  Wyntonienfis  Eccle- 
fise  venerabilem  pontificem,  qui  illis  in  diebus  quafi  a  Deo,    ut  viri  jufti 
deferviret  exequiis,  mifTus,  infra  terminos  vicinise  prsefens  habebatur,    ac- 
cerfiri  fecit.     Ad  cujus  interrogationem,   prafentibus  fenioribus  ^mefiee^ 
cum  multis  aliis  qui  aderant  venerabilibus  perfbnis,   articulos  Cathohcas 
fidei,  quos  femper,  vita  &  moribus  tenuerat,  publica  atteftatione  eft  con- 
feffus,  ac  denium  ejufdem  minifterio   facrati  olei  undtione  delibutus,  eo- 
dem  quoque   tradente,  indeficiens  dubice  peregrinationis  viaticum  perce- 
pit.     Deinde  vero,  ufque  ad  diem  fibi  peremptorie  prasfixum,  jugi  Pfal- 
morum,  quos  ipfe  didicerat,  Pfallicio,  exitum  fiium  cum  fratribus  prsemu- 
niens :  cum  denique  omnis  Spiritus  laudet  Dominum,  voce  debili  &  Hngua  pal- 
pitanti  tertio  repetiffet,  manu  leva  fibi  ipfe  oculorum    cilia   componens, 
dextra  vivifica;  fe  crucis  fignaculo  armavit,  ficque  ex  diuturni  fatigatione 
curfus,  feffus  jam  &  anhelus  Spiritus,  viii.  Kal.  Maii,  relid:a  corporis  gle- 
ba,  ad  requiem,  ut  creditur,  bravium  percepturus,  feliciter  evolavit.     Cu- 
jus  corpus  cum  ^mefiamz.di  tumulandamdeferrentexanime,  copiofa  totius 
fere  vicinise  turba,  viri  venerabiiis    exequias  comitatura  convenit.     Di- 
yites  laborum  fiiorum  fblatium,  pauperes  vero  inopis  fe  vitje  fuas   fubfi- 
dium,  in  ejus  excefTu  gemitu  lacrimofb  querebantur  amififTe.    Ita  ergo  in 
domo,  quam  fumma  didlante  fapientia  fapienter  fibi  sedificaverat,   vene- 
randse   fapientis   Architedtoris  exuvise,    pr£edi<5ti  Sandti  prsefuhs  jElphegi 
minifterio  in  memoria  juftorum  aeterna  venerabihter  depofita;,  diem  ex- 
tremum  operiuntur  refumendae. 


Explicit  pars  Seeunda. 


Inctpit 


R    A    M    E    S    I    E    iSr    S    l'  S.  ^i^ 

Incipitpars  Tertia.  • 

C  A  p.    LXIII.     ^ii-i^  1  ; 

CUndis  fidei  lumen  agnofcentibus  fblius  Dei  invariabilem  liquet  ef- 
le  fubftantiam,  quia  in  eodem  femperftatu  nuUi  omnino  datum  eft 
permanere.  Rare  autem,  &  merula  rarius  albai  alicujus  mortalium  primor- 
diis  videbis  ex  sequo  noviffima  refpondere.     Cum  igitur  in  humanse  mu-  \ 

tabilitatis  cafibus  nilfirmum,  nil  effe  durabiie  conftet,  .neceffe  eft  ac^verfa 
profperis,  profpera  adverfis  aliquando  cedere,  &  ob  diverfbrum  feu  pro- 
batJouem  feu  reprobationem,  h:EC  illis,  illa  iftis,  variantibus  vicihus  pro- 
venJlTe.  Hxc  autem  idcirco  dixerimus,  quia  quatenus  fsepe  mem^orati, 
femperque  memorandi  viri,  Sand:us  videlicet  Ojvooldus  &  Dux  Ailwjnus, 
in  hujus  vitse  ftadio  laborem  fui  curfus  protelaverunt,  Ecclefia  T^^jwf/- 
enfis,  Domino  libi  in  alterutro  illorum  ad  alterutrius  -.irrigui  feUcitarem 
feliciter  prsefidente,  fclicibus  ad  votum  fine  Abbatis  regimme  fucceffibus 
fuccedentibus,  viginti  quatuor  circiter  annis  poft  fundationem  fqam  pri- 
niam,  eft  gavifa;  poft  exceffum  vero  amborum,  variantibus  diebus,  va- 
rias  pro  voto  paffim  &  contra  votum  fub  Abbatum  temporibus  vices  va- 
riavit. 


C  A  p.    L  X I V. 

/E.dmthus  junior  primus  Ramefienfis  Ecclejia  Ahhas  beato  Alphego  ordinatur^ 

NA  M  pr32di(flus  celeberrimae  Sandtitudinis  prseful  JEJphegus,  ftatim  fu- 
nereis  viri  venerabilis  exequiis  celebrattis,  fratres  omnes  fuper  pii 
patris  difpendio  admodum  contriftatos  ante  fe  convocavit,  blandeque  con- 
fblatos  juffit,  ut  unum  de  univerfitate  Collegii  fui,  quem  fibi  pra;fici  di- 
gnum  seftimarent,  eligerent,  &  indicarent  ordinandum.  Qui.SpiritusSan- 
dti  gratia  piis  votis  &  vocibus  invitata,  in  ^dnothum  juniorem  virtutuni 
coloribus  ex  inftitui.ione  Ofrooldi  varie  venuftatum,  unifbrmi  omries  fen- 
tentia  convenerunt.  Unde  vir  Domini  hymno  laudis  Domino  cum  eif^ 
dem  fratribus  decantato,  prsefatum  eledtum  eorum,cum  aliquibus  ex  pru- 
dentioribus  domus,  in  praefentiam  ALthelredi  Regis  abiens  produxit,  illo- 
que  annuente  eum  in  Abbatem  primum  'R^mejienfis  Ecclefias,  Salva  matri- 
cis  Boncajirenfs  Ecclefise  obedientia,  ordinavit,  domumque  remifit. 


C  A  p.    L  X  V. 

Germanus  Ecclefa  Gelefige  Ahbas  prxficitur. 

UB  eodem  quoque  tempore  pr^efatus  Rex  jEthekedus,  venerabilem 
virum  Germanum,  cujus  iupra  pluries  mentio  habita  eft,  Ecclefiie  Ce- 
lefige  orbatse  paftore  pr3etcd:i,  ubi  &  plurimis  poftea  annis,  ufque  ad  com- 
munis  debiti  exadtionem,  in  bonorum  exercitiis  operum  ftudia  femper 
continuavit  honefta,  Abbas  autem  JEdnothus  commiflse  follicitudinis  iii- 
fcipiens  gradum,  ufitatse  diutius  non  abjecit  humilitatis  amplexum,  prs- 
latus  ahis  nec  elatus,  fuit  in  lUis  tanquam  unus  ex  iUis,  ut  magis  videre- 
tur  prodeflTe  quam  ovxeife,  prsefuit  oificio,  profuit  autem  adnionitione  & 
exemplo.  Charitapm  veterem  erga  omnes&  afFedlum,  novse  in  eocon- 
icientia  dignitatis  non  mutavk.  Utilitates  rerum  exteriorum  communcs 
onini  femper  niiu  auQjnicntare  laborans,  interioris  tamen  rigorem  difci- 
phnae  non  laxavit.     Cujus  proventu  quidam  frater  ejus  Godricus  nomine 

H  h  h  3  congra- 


s 


^-^0  H      I      S      T      O      R      I      A 

Congratulans  vir  fidelis,  &  dives  propria:  falubriter  providens  faluti,  nul- 
la  tamem  adhuc  valetudine  corporis  tadus,  quod  in  peccatorum  fuorum 
.  redemptionem  poft  fata  fua  Ecclefia:  T^awe/Kp  remanere  deberet,  litteris  ^n- 
glicis,  quas  nos  in  latinum,  ficut  inferius  habentur,  tranftulimus,  com- 
raendavit. 


C  A  p.    L  X  V I. 
Carta  Godinci  fratris  ^dnothi  Abbatis,  qui  dedittxxnngtomm. 

FGO  Godricus  concedo  Beo,  &  SanUo  BenediSio  Ramefise,  poji  dies  me- 
j  oi,  terram  meam  de  Turingtonia,  ita  duntaxat  ut  Abbas  ejufdem  Ecclejix 
JEdnothus  frater  meus  adquietet  eam  de  fervitio,  quod  Heregeat  Anglice,  latine 
J{elevatio  hareditatis  dicitur,  qua  ab  heeredibus  liberis  poji  mortem  patrum  Domi- 
nisfolet  impendi.  Concedo  etiam  juniori  filio  meo  iEdnotho  terram  de  Acleya. 
Vrceter  htec  quoque  plurima  alia  dona,  qute  aliis  concejjit,  in  eodem  fcripto  repe- 
rimusy  qux  quia  nos  minime  contingebant,  in  Jiguris  Anglicis  negleUa  remanfe- 
runt.  Hanc  autem  terram  de  Acleya  idcirco  tetigimus,  quia  &  ipfa,  tra- 
dente  eodem  jEdnotho  fiiio  ejufdem  Godrici,  poft  revolutionem  dieruni  Ec- 
clefiae  J^mejice  in  liberam,  ficut  m  fequentibus  dicetur,  eieemofynam  con- 
ceflit. 


C  A  p.    LXVII. 
De  quatuor  pueris  qui  campanam  fregerunt. 

FUerunt  tunc  temporis  apud  T{amepam  quatuor  Ephebi  Adolefcentes, 
qui  olim  \  beato  Ofveoldo,  cum  efTent  infra  feptem  annos,  in  gremio 
ejufdem  Ecclefi^e  ab  ipfo  rudimentorum  tirocinio  fub  norma  religionis  e- 
ducati,  jam  aetatem  attigerant  pubertatis.  Hi  tanquam  olivarum  novella  ad 
virtutum  profedus  fuccrefcentes,  &  ipfb  bonorum  proventuum  aufpicio  uti- 
lem  intimae  pinguedinis  frudtum  promittentes,  honeftate  ftudiorum  & 
venuftate  morum  ingenue  confecrarant,  primitias  juventutis,  jEthericus  2e- 
tate  &  ordine  primus,  fecundus  jEdnothus,  tertius  Ofwoldus,  Sandi  Ofwoldi 
cx  fratre  nepos,  quartus  jEthelftanus  dicebatur.  Erant  igitur  omnes  bo- 
ncB  fpei  juvenes,  omnes  elegantiam  fbrmse  &  natalium  nobilitatem  cafti- 
gatis  animorum  motibus  perornantes.  Hi  ergo  quatuor  ,  ne  ex  rigore 
©rdinis  fatigati  fine  interpolatione  recreationis  deficerent,  juxta  illud,  quod 
caret  alterna  requie  durabile  non  eji,  aliquoties  in  hebdomada,  horis  com- 
petentibus ,  ex  licentia  magiftrorura,  folebant  extra  clauftrum  locatione 
honefta  &  ^ifcurfu  puerili  obfervantias  regularis  labores  &  tasdia  releva- 
re.  Qiiadam  itaque  dierum  cum  pediffequo  fuo  ad  fpatiandum  de  mo- 
re  exeuntes,  ad  reftes  campanarum  majorum,  qus  in  occidentali  turri  | 
Ecclefije  pendebant,  e  trabibus  accurrerunt.  Qiiarum  unam  tam  diu  im- 
becillium  virtutum  tenera  iacertorum  trahentes  agitabant,  quoufque  obor- 
tam  in  ea  fubitoex  niotu  insequali  fradturas  rimulam  malefidus  in  fecretis 
fbnus  ftridulus  indicaret.  Quo  comperto  vehementi  in  pueros  ira  tam 
magiftri  eorum  quam  fi'atres  reliqui  pro  rei  familiaris  difpendio  esarferunt 
graviflimam  eis  verberum  minantes  ultionem,  unde  perterriti  admodum, 
&  in  lacrymas  erumpentes,  tandem  fententia:  illius  quam  in  capitulo  fs- 
pe  recitari  audierant  memores,  qua  a  beato  Benediilo  praecipitur,  ut  qui 
perdiderit  quicquam  aut  fregerit,  alios  in  delidti  fui  accufatione  feftinet 
prsevenire,  ftatim  venientes  ad  pedes  Abbatis  cum  ejulatu  fiebili  &  dam- 
num,  quod   per  eos,  indicarent.     Miferos  igitur  vir  difcretus  clementer 

,  mife- 


R     A     M     E     S     1     E    N     S     I     S.  4^1 

niiferans,  &  mifericordiam  flagitantes  milericorditer  confblatus,  accitis  fra- 
tribus,  ait,  innocentes  non  voto  fed  contra  votmn,  non  fponte  led  nolen- 
tes,  non  de  induftria  led  cafu.  ibrtuito  culpam  commifiire  non  votivam ; 
parcendum  potius  dolentibus,  de  quorum  poena  nuUum  effet  remediuni 
proventum  ;  non  fupernffi  difpenfationi  difficiie,  per  pueros  nobilitati  na- 
talium  commendatione  morum  ex  sequo  refpondentes,  damnum  perpe- 
tratum,  cum  ad  maturitatis  annos  devenerint,  in  centuplum  refarcire. 
Sicque  vir  pius  exafperatam  in  miferos  fratrum  iracundiam  mulcendo  de- 
V  linivit,  &  promifForum  reis  verberum  timorem  penitus  exemit,  Deinde 
dimifBs  fratribus  pueros  fecretius  hortatus  eft,  &  inftruxit.  Qui,  pii  pa- 
trii  parentes  admonitioni,  nudis  Ecclefiam  pedibus  intrantes,  anxietatis 
intimse  domino  coram  Sandiis,  quorum  ibi  patrocinio  habebantur,  fan- 
guinem  libaverunt,  qui  vota  fua  divinae  pietatis  auribus  importaret.  Nec 
defuit  dignatio  coeleftis  puris  precibus  puerorum,  quse  quid  petierunt, 
aut  quibus  fe  votis  obligaverint  evidenti  indicio  declaravit,  dum  eos  mag- 
nis  in  mundo  &  claris  honoribus,  procedente  tempore,  fublimavit ,  in 
quibus  pofiti  votorum  haud  immemores  praeclara  &  ingentia  eidem  Ec- 
clefiae,  ficut  in  fequentibus  ledori  conftabit,  beneficia  finguli  contulerunt. 


C  A  p.     L XVIII. 
§^omodo  SanBus  Ivo  Jit  inventus, 

HIS  ita  geftis  Sandlum  Ivonem,  quo  Ecclefiam  T^mejice  antiquus  ille 
dierum  ex  alto  oriens^  ante  nafcentis  primas  primordium  diei,  prse- 
fcius  decreverat  vifitare,  feliciter  flib  eadem  contigit  tempeftate  declarari. 
Sandii  fiquidem  ArchipraefuUs  Ivonis  beata  pignora,  quse  in  agro  Slepenfis 
>  praedii  prope  Vfa  fluminis  alveum  annofa  tumulaverat  antiquitas  tem- 
porum  plurimorum,  dum  terras  vifcera  coadio  ex  nutii  Dei  profundius 
vomere  rimatur  arator,  hasrentibus  ad  tanti  vas  thefauri  bobus,  reperta 
,  fiint.  Quse  cujus  efferit  cum  ab  omnibus  ignoraretur,  cuidam  ejufdem 
villje  viro  fimplici  Sandtus  nodturna  apparens  vifione,  &  fuas  efTe  reli- 
quias  afTeruit,  quas  'B^mejiam  deferri  oporteret,  &  tres  focii  flii  ubiinve- 
niendi  effent  indicavit.  Cujus  vifionis  dompnus  Abbas  Mdnothus  fignis  t- 
tiam  miraculorum  comperiens  fidem,  accercito  ocius,  quem  fsepe  tetigit 
lermo  iuperior,  Abbate  Germano  eodem  confbrte,  pretiofa  fuperns  pieta- 
tis  munera  cervicibus  fuis  impofita  in  I{amejienfem  Bafilicam,  uBi  ufque 
hodie  claris  corufcant  miraculis ,  cum  multa  populorum  caterva  tran-' 
Iportavit.  Decennio  igitur  poft  defund:ionem  Advocati  noftri  Comitis 
Ailrvyni,  eodem  die  quo  eundem  patronum  noftrum ,  viii  fcilicet  Kal. 
M.aii,  fufcepit  terra  tumulatum,  ex  divinse  munere  largitatis,  novum  nobis 
itidem  edidit  terra  patronum,  nulla  prorfiis  fatorum  forte  deinceps  au- 
ferendura.  Qui  eidem  reqmetionis  fu£e  loco,  imo  omnibus  cuhoribus  fuis, 
hodieque  apud  Deum  patrocinari  non  defiftit. 


C  A  p.     LXIX. 

JEdnothus  Ahhas  I{amejice  Dorcaftrecenfis  Ecclejice  Epifcopus  confecratur. 

SUB  eodem  tempore  San(ftus  jElphegus  de  Epifcopo  Wyntonice  Archi- 
epifcopalem  Dorobernia  Cathedram  quartus  k  Bc^to  Dunfiano  fufce- 
pit.  Tunc  quoque  Dorcaflrce  Ecclefiam  paftore  fuo  Alfelmo,  venerabilis 
viri  JEfcrvii  fuccefTore,  contigit  viduari.     Pro  quo  ^amefice  Ecclefix  Ab- 

bas 


r 


4?2  H      I       S       T       O      R       I      A 

h&s  jEdnothus,  vir  prudenti^  plurimx,  &  probitatis  opinione  percelebris, 
conclamante  in  ejus  elediionem  tani  Clero  quam  populo,  fcdi  eidem  E- 
pifcopus  fubrogatur.  Is  pra^fatum  San^aum  Jlpheguw,  Dacorum  rabie  in 
Cantia  partibus  fasviente,  Martyrio  vitae  prasfenti  exemptum  ,  Londanii 
cum  ejufdem  urbis  Epifcopo  Alfuno,  venerabili  ut  decuit  tradidit  fepul- 
turae.  Contigit  ergo,  ut  qui  fe  in  Abbatem  l^mefm  ordinaverat,  ipfius 
triumphalibus  poftmodum  exequiis  feliciter  ipfe  deierviret. 


C  A  p.    LXX, 
Tofl  JEdnothum  Wlfsius  Ahbas  Ramefise  Efficitur. 

FRatribus  itaque  'B^mefienfbus  poft  promotionem  JEdnothi  privilegii  fui 
auaoritate  utentibus,  Wlffius  quidam,  e  fuis,  de  libera  omnium  ele- 
,d:ione,  eis  Abbatis  jure  praeficitur.  Erat  autem  vir  religiofus  &  prudens, 
fatifqup  commendabilis,  nifi  parcitatis  virtutem  in  tenacitatis  vitium,  quod 
in  Ecclefise  fuae  detrimentum  poftea  redundavit,  convertifTet. 


C  A  p.    LXXI. 
Be    Brithnoto  Comite. 

ERat  fiquidem  tunc  temporis  Comes  quidam,  Brithnothus  nomine,  qui 
B^mefienfem  Ecclefiam  plurimum  diligens,  in  privilegio  Mdgari  Regis    , 
duo  eidem  Maneria,  IJham  videlicet  &  Wythentoniam,  in  liberam  Eleemo- 
fynam  contulifTe  memoratur.     Vir  inter  proceres  Regni  fiiblimis  &  hono- 
rabilis,  cui  tam  claritas  generis  quam  opura  affluentia,  potiffimum  autem 
labor  bellicus,  quo  contra  hoftes  patriie  faspe  defudavit,  celebrem  contu-   ; 
lerat  opinionem.     Qui,  cum  aliquando  contra  Dacos,  qui  partem   regni 
turbaverant,    more  fblito  pugnaturus  ,  prope  J^mefiam  navigio  tranfiens, 
multam  duceret  manum  militarem,  mittens  rogavit  Abbatem  praedidtum 
Wlffium,    ut  fibi  &  fbciis  fiiis  refedtionem  unam  procuraret.     Ille  autem 
rogantis  fiduciam  temere  deludens ,   non  adefTe  fulficientiam   panuiri  tot 
hominum  numero,  non  fiifficere  penum  remandavit,  cum  vi  aut  viii  tan- 
tum  Comitibus  pranfiirus ,   fi  veliet,   veniret.     CoIled:£e  autem  multitu- 
dinis  femem  alias  relevandam  cogitaret.    Qua  refponfione  accepta  vir  no- 
bilis,  quamlibet  percitus  ira,  tacitus  tamen  receflit,  honeftius  iudicans  com-   , 
mune  cum  exercitu  jejunium  continuare,  quam  efuriente  milite  principem 
faturari,     Abbas  ergo  Elienfis  &  fratres  ex  imprudentiae  hujus  levitate  ca-    . 
ptandiB  tanti  viri  benevolenti^  occafionem  aucupati,  mittentes  in  occur- 
fum  venientis,  largis  efurientium  inediam  cduliis  refecerunt,  hofpitalitatis 
humanitatem  gratis  offerentes;  ficque  gratiam  viri,  quam  a  nobis  ex  prae- 
cedentis  tementate  delidli  defciviffe  cognoverant ,   levi  fibi   liberalitatis 
pretio  confcifcentes ,    plurimas  &  amplas  terrarum  donationes ,   quarum      ^ 
aliquas  J{amefienfi  Ecclefise  fato  fun<5turus  dare  decreverat ,   in  jus  ab  eo      ' 
hsEreditatis  fempiternum  receperunt.     Idem  tamen  poftea,   ex  idtu  belli 
morti  difpofitus  teftamentum  faciens,  unam  hidam  nobis  dedit  apud  Do- 
dintonam,  ne  omnino  affedtionis  antiquae  immemor  videretur. 


C  A   P. 


R     A    M    E     S    I    E     N    S     I    S. 


4?? 


C  A  p.    LXXII. 

De  morte  l{em  ^thelredi,  ^  iEdnothi    Epifcopi  Dorcailr.  G?  Wlffii 
Abbath  Ramefise  ^  Aylwardi  filii  Comiiis  Ailwyni- 

N  tempore  illo  Rex  yEthehedus,  Regis  j£dgari  filius,  poft  multas  mar» 
tis  virtutis  exercitationes,  quibus,  ob  detenfionem  patrise  contra  Da- 
Tos,  annis  xxxvii  fub  fbrte  fa;pe  infirma  defiidavit,  apud  Londonium  vital 
dcceffit;   cujus  loco  u4nglici  ^dmundum  ejus,  non  Emma,  filium,  qui,   ob 
illuftrem  vigorem  corporis  &  robur  laudabile,  j£dmundus  Irenejide,  id  eft, 
latus  ferreum  appellatur,  in  Regera  erexerunt.     Contra  quem  Cnut  Rex 
Vacorum  navalem  exercitum  ducens ,  pluribus  eum  bellis  laceffivit,    mul- 
tifque  partem  Anglics  calamitatibus  profligavit.     Attamen  triumphale  de-= 
cus  belli  fepius  ceffit  JEdmundo.     Sed  quoniam  ex  infida  rotatione  fortunac 
non  lemper  idem  manet  fucceirus  prseliorum,  quadam  vice,  cum  uterque 
Regum  ,  multo  milite  manu  augmenta,    pari  congreffione  &  finali  rem 
ftridtius  gladiis  agerent,  csde  defped:a,  Dux  quidam  Mdricus  patris  pro- 
ditor  5c  gentis,  videns  Mdmundum  furore  fiihtiineo  hoftium  aciem  pene- 
trantem,   callidus  doli  artifex  primus  cuni  cohorte  fiia  fugse   confiiluitj 
mortuura  JEdmundum  vociferans  &  affirmans.     C^uem  caeteris  ex  ftupore 
gc  pavore  fequentibus ,    liacis  audacia  crevit,  Mdrrmndus  loco  certaminis 
celEt,  quia  robur  principis  lapfum  mihtes  enervavit.     In  illo  igitur  con- 
greifu  Aihoardus  Ailwyni  Aldermanni  fiiius  periit,  totius  quoque  fere  Bri- 
tannicx  Nohilitatis  emarcuit  viror,  claruitque  evidenter,  quantum  in  bel- 
licis  negotiis  valeat  Comitum  fides,  difcretio  Ducis,   militandi  ufus:  po- 
tifilmum  autem  artis  Martise  difciplina.     In  eodem  etiam  certaraine,  dum 
gladius  hoftihs  nulli  prorfiis  ordini,  nulli  parceret  profeffioni,  occubue- 
runt,  quorum  hsec,  commemorationis  gratia,   perftrinximus,  Mdmthus  E- 
pifcopus  Borcafiriie,  &  Wlffius  Abbas  T^amefice,  qui  cum  multis  aliis  religio- 
fis  perfoms,  juxta  morem  Anglorum  veterem,   ibidem  convenerant,   nou 
armis,  fed  orationum  fuppetiis,  pugnantem  exercitum  juvaturi.     Igitur  prse- 
did:i  Aihvardi  &  Wlffii  Abbatis  cbrpora  officio  fiiorum  ct>lled:a  fiintj  & 
apud  ^mefam  humata. 


e  A  p.   Lxxiii. 

Ghiomodo  corpus  ^dnothi  Epifcopi  Elieiiifes  nobis  abftukrunt. 

Slmihter  etiam  Epifcopum  JEdnothum  decreverunt  fui  in  loco  eodem 
debere  fepeliri,  ut  ubi  pueriti^  olim  tranfigens  tempiis  in  virum  eva- 
lerat,  6c  promotionis  primae  confcenderat  gradum,  ibidem  repofitus  diem 
operiretur  extremum.  Qui  per  Elienfem  Infiilam,  cum  cadavere  extindlo, 
rnvigio  tranfeuntes,  illo  vel  laffitudine,  vel  vergente  in  tenebras  diei  luce, 
coadti  diverterunt,  ubi  dum  in  Ecclefia  paufarunt,  fummo,  ut  credebant 
diluculo,  cum  pignore  allato  receffiiri,  fratres  loci  glebam  viri  latenter 
elatam  furtivis  familiaris  urnse  inferiis  exceperunt.  Mane  fadio,  de  de- 
pofiti  diipendio  sdituos  caufantur,  adores  rei  fadtum  non  inficiantur,  Illis 
caufara  qusrentibus,  aiiegant  hi ,  fuum  fuilfe  Epifcopum ,  non  oportere 
longius  Cadaver  afportan,  quandoquidem  ibidem,  tanquam  in  Dioecefis 
fu2e  Ecclefia  non  ignobili ,  honeftam  habere  potuit  fepulturam.  Tunc 
etenira  temporis,  antequam  Abbatia  Elyenfts  in  Epifcopatum  effet  tranf^ 
mutata,  parochise  Dorcajhits  eadem  cohserebati  hacitaque  reddita  ratione 
hofpitum  ira  pacata  quiefcit,  litem  omnem  moUis  refponjio  dirimit^  fortiori 

I  i  i  cedit 


^^^  HlSTORIA 

cedit  pars  infirmior  6c  recedit.  Fuerunt  fratres  quidam  illius  Eccleliie» 
qui  ipfa  nodle  lumen  coelitum  divinitus  fuper  defundti  feretrum  afferUnt 
micuifle,  cujus  aflertionis  fide  domefticam  familiam  ad  toUendum  corpus 
animabant.  Raro  fiquidem  alicujus  affedrio  aliens  unquam  utilitati  fuit 
■quam  inx  propenfior,  &  idcirco  venerabilis  viri  reliquias  nobis,  dum  fibi 
Confulunt,  invidebanti  f?d  quia  fiiper  horum  certitudine  vacillamus,  riu- 
tantem  opinionem,  quam  fema  dubia  ferit,  confirmare  non  audemus. 

e  A  p.    txxiv. 

}^ge  iEdmundo  dtem  obeunte,  Cnutus  Dacus  in  I{egem  uingloruin  confecratur, 

POft  hoc ,  Regis  JEdmundi  flore  juvenili  prodidortis  falfse  fuccifb , 
Cnuto  Rex  Dacorum  fimuf  &  Nbrvpegentium^  totius  etiam  Britannici  Im- 
perii  adeptus  eft  principatum.  Filii  jEthelredi  &  Emmce  Reginse,  Alfredus 
&  Edwardus  ^  in  Normannia  apud  avuncuhim  fuum  ^chardum,  ufque  ad 
mortem  Cnutonis ,  tutas  exiiii  la,tebras  coluerunt.  Emmam  vero  Reginam 
Dux  J^chardus  Cnutoni  nuptum  dedit,  qui  fihum  Hardecnutum,  &  Gunnil- 
dam  fiham ,  quas  poftea  Imperatori  Alemannorum  Henrico  in  matrimonium 
venit,  ex  ea  progenuit. 


C  A  p.    LXXV. 

Ethericus  Ecclejite  'R^mefice  Alumnus,  iEdnotho  in .  Epifcopatum  Dorcajirieef 
Wythmannus  vero  in  Ramefienfis  Ecclefice  regnurn,  Wlffio  fuccedit. 

Nde  fic  igitur  ahis  accedentibus  alii  cedunt  decedentes,  &  feUaci 
fortunse  lufu  hsec  ita  tranfiguntur.  Interim  bonae  indolis  puer  ^- 
thericus  quatuor  Alumnorum  J^amejieiifmm,  quos  commemoravit  pr^ece- 
dens  Ie(5tio,  primus  apueritise  colo  longum  profedtuum  bonorum  con- 
torquens  filum,  morum  laudabiluim  confecerat  glomus  ingens,  unde  fpe- 
(Stabilem  virtutum  telam  ordiens  pontificalem  fibi  infulam  prasparavit. 
Tantam  fiquidem  apud  omnes  opinio  juveni  contuUt  vulgata  notitiam,  ut 
JEdnotho,  ordine  quo  fupra  retuUmus,  rebus  humanis  exempto,  rege  tani 
Cleri  quam  popuU  votis  confentiente,  ipfe,  de  Clauftro  l^fnefie,  Dorcaflrite 
Cathedrae  aflumeretur  infefforem.  Sub  eodem  nihilominus  tempore,  poft 
Wlffium,  quem  beUi  occafione  interemptum  meminimus,  ad  regimen  Ab- 
batise  J{amefenfs  Wythmannus  fiiccefror  acceflit.  Qui,  cum  effet  bonse  vi- 
t£e,  &  prudentiae  iaudabiUs,  genuina  tum  animi  feritate,  utpote  Teutoni' 
cus  natione,  damnum  aUquod  fus  attulit  laudi, 


Cap.    LXXVI. 
^omodo  Abbas  Wythmannus  fratres  Ramefienfes  <3^a^iEthericum  accufavit. 

CUM  enim  fubditos  bonis  ftudiis  ex  ufii  deditos,  ad  meUora  magis 
cogere  quam  admonere  conaretur ;  eifdem  plus  timendum  fe  pr^e- 
buit  quam  amandum.  Unde  contigit  aUquando,  ut  ipfo  in.  eos  immode- 
ratae  iracundise  aculeos  perurgente,  communi  injuria  lacefTui  recalcitra- 
rent,  pluribus  eum  verborum  contumeliis  exacerbantes.  Qui  nimium 
commotus,  prsedidtum  JEthericum  ilUus  Dioecefeos  Epifcopum  aditurus;  iter 
conceptje  ir^e  ftimulis  maturavit.  Cujus  copiam  adeptus,  de  contumacia, 
de  inobediemia,  de  regularis  denique  negUgentia  difcipUnsB,  innocentem 

gregem 


RAMESIElsrsiS. 

gregem  apud  eum  coepit  paftor  anxius  accufare,  non  pofle  eos  intra  dome- 
ftica  Clauftri  fepta  contineri,  mobilitatem  mentium  vagis  inquietorum 
corporibus  declarari,  ad  corred:ic^nem  eorum  oportere  manum  fortitu- 
dinis  adhiberi.  Stupens  igitur  vir  difcretus  fuper  his  &:  admiranis,  aliqua 
mora  ab  ea,  qiiam  defiderabat,  iententia,  confenfum  animi  fufpendit,  ut 
dilatione  dccrefceret  pendulse  umbra  veritatis.  Cogitabat  quam  San<5ta, 
quam  honella  pueritise  fiiae  cunabula  reliquiffet.  Non  efle  credibile,  ut 
confratres  &  coalumni  fui,  ab  eo,  quem  longa  fecum  exercitatione  in  ufum 
verterant,  amore  difciplinse,  tam  facile  defcivifTent.  Confblatum  ergo,  & 
ad  patientiam  commonitum  Abbatem,  ad  domum  remifit,  ex  occupato  ab 
aliis,  quibus  tunc  tenebatur  negotiis,  animo,  in  propria  fe  perfbna  quan- 
tocius  venturum,  omnia  in  virga  diftridia;  animadverfionis  ad  ejus  arbi- 
trium  corrediurum  promittens.  Abbate  tamen  recedente,  nullumcertuni 
determinavit  diem,  quo  vel  accufatores  vel  accufati  venientem  operiri  de- 
buiffent.  Callebat  etenim  vir  prudens  innopinata  incautos  furreptione  de- 
prehendendos,  ne  praemuniti  &  ab  invicem  commoniti  vera  falfig  palliata 
pofTent  fimulatione  adumbrare. 


C  A  p.    LXXVIII. 

^omodo  accufationis  falftatem,  &  innocentiam  accufatorum  Epifcopus 

deprehendit. 

GPportunitatem  igitur  aucupatus,  iter-  Epifcopus  verflis  JR^mefam  cum 
familia  tenui,   ne  calliditas  ejus  deprehenderetur,  aggrefTus,  prope 
Infulam,  breviore  in  craftinodieta  adeundam,hofpitatus  eft.     Summo  au- 
tem  dilucula  veniens,  &  viatorem  aliquem  fe  limulans,  Monafterium  taii- 
quam  oraturus  ingreffus,  ubicunque  patebat  aditus  venienti,  &  nulla  fuit 
repulfa  obviantis,  coepit  omnia  foUicite  perfcrutari.     Igitur  antequam  eum 
quifquam  agnoviiFet,  alios  ad  privata  altaria  mifTas  devote  celebrare,  alios 
circa  majus  altare  ad  memoriam  fandtorum  orare,  alios  inter  columnas 
Clauftri  denfo  ordine  confedentes,  vel  le(Stioni  cum  flimmo  filentio  ope- 
ram  dare,  velfcribendi  officio,  vel  certe  cujuflibet  alterius  honefti  operis 
exercitio,    otiofitatis   reperit   iegniciem  devitare.     Cum  ergo  lic  operto 
capite  loca  iingula,  qu2e  famiiiari  a  puero  ufu  didicerat,  fine  errore  fcru- 
taretur,  aliquis  fratrum  ei  denique  obviam  veniens,  &  ibllicitudinem  fcru- 
tantis  admirans,  dum  fuipeniior  in  eum  intendit,  ex  notiifimo  geftuum  & 
inceifus  indicio,  Epifcopum  recognovit.  Currenique  ad  Abbatem,  en,  in- 
quit,   adeft  Epifcopus,  en  a  mane  fummo  uique  nunc  inter  nos  quafi  a- 
lienus,  nobis  prorfus  quis  eiTet  ignorantibus,  in  Ecclefia  &  clauftro,  nullo 
prae  fpe6tabilis  peribnse  reverentia  proliibente,  deambulavit.     Qgibus  au- 
ditis  Abbas  ftupidus,  ad  lalutandum  hoipitem  feftinavit.     Quem  indig- 
nanter  afpiciens  jEthericuSy  nuUanique  reialutationis  honorificentiam,  exhi- 
bens  Mutanti,  de  fuggeftione  falfi,  &  indebitse  criminationis  injuria,  quam 
filiis  pater  turbulentus  irrogaverat,  graviter  increpavit.     "  Ecce,  inquiens, 
*'innocentiam  fratrum  noftrorum  argumentofa  calliditate  deprehendimus, 
"quos  in  eodem,  quo  eos  olim  liinc  recedens  dimiferam  ,   religionis  ri- 
"  gore ,    perieverantes  invenimus.     Conftat  ergo  non  fervorem  juftiti^e  , 
"ied  zelum  amaritudinis  ad.eorum  te  accuiationem  animaiTe,  unde  tam 
"  pro  eo  quod  nobis ,   qui  audtoritate  tibi  Epiicopali  pr^eminemus ,   fub 
"  fcheraate  veritatis  mendacium  fliggerere  non  metuifti,  quam  pro  inno- 
"centia  injufte  criminata,  eandem,  qua.  innocentes  innodari  deiiderayeras 
"  ukionis  iententiam,  in  teipfum  non  immerito  retorqueremus,  nifi  primse 
"  novitas  oiFenfionis  animum  a  propofito  revocari  compuliifet.    Nunc  ergo, 
"frater,  feritatem  morum  tuorum  memineris  temperandam,  ut  juxta  beati 

I  i  i  2  "  Bene- 


i^V 


4]^ 


HiSTdkiA 

"  Benedidi  inftitutionero,  non  fis  turbulentus  vel  anxius,  non  nimius,  vel 
"obftinatus,  non  Zelotypus,   vel  nimis  fufpiciofus,  fed  utrofque  lacertos, 
"juftitiae  videlicet   &  mifericordiie ,  exere  prudenter  &  exerce;    ne  eos, 
''  qui  nec  digito  fuo  quod  alienis  imponunt   humeris  movere  dignantur, 
"aliquatenus  imitari  videaris.     Non  tamen  dicimus  ut  diffimulando  vitia 
•'  radicari  permittas,   fed  nafcentia  ftatim  ialce  difcretionis  amputare  fe- 
"  ftines,  diligenter  teipfum  confiderans,  ne  paflioni,  quam  in  aliis  mitigare 
"ftudueris,   ipfe  aliquando  exponaris.     Convocatis  autem  fratrihus ,   Nolu- 
*'  mus  tamen,  aity  ut  horum  occafione  verborum  fubditi  tui  debitam  tibi 
'•  fubjedtionis  reverentiam  impendere  detred:antes,  exercendae  erga  te  con- 
•'tumaciae  uUatenus  nutriant   aufum.     ^inimo  in  virtuts  obedienti^e.  eis 
"  praecipimus,  quatenus  omnem  tibi  tanquam  Abbati  fuo  obedientiae  hono- 
"rem  cum  amore  exhibentes,    femetipfos   etiam  mutu^e  caritatis  officiis 
"  cum  fedulitate  contendant  prsvenire.     Si  vero,  quod  abfit,  aliquem  re- 
"  bellem  repereris,  &  poft  tertiam  correptionem  a  protervia  fua  defiftere 
•'  ilolcntem,  debitam  temeritatis  fuse  excipiat  poenam,  fciturus  pro  certo, 
"quamcumque  in  eum  juftam  tuleris  fententiam,  aiudoritatis  noftriecon- 
"  niventia  roborandam.  Sicitaque  utrorumque,  Abbatis  videlicet  &  fratrum, 
irritatae  olim  injuriis  irse,  confiiii  2^  confbiationis  ejus  beneficiis  delinitae 
fbpierunt,    &  in  pacis  priftinas  gratiam  invicem  fe  converfis  affedtibus 
receperunt. 


C  A  p.    LXXIX. 

Wythmannus  Ahhatiam  reliquit,  6  ejus  loco  ^thelftanus  fubjlituitur. 

POftea  autem  cum  receffiffet  Epifcopus,  efferos  motus  Abbas,  &  genia- 
les  fecum  affedionum  fuarum  metiens  paffiones ,  difficile  fibi  per- 
pendit  &  peariculofum  fervire  moribus  plurimorum,  qui  fuo  ipfius  animo 
ad  votum  non  potuit  dominari.  Quapropter  Abbatiae  adminiftratione 
relida,  fratribus  valedicens,  nec  eum  retinere  volentibus  adquiefcens ;  Je- 
rofolimam  ad  vifitandum  Dominicae  paffionis  &  fepulturae  locum  peregre 
eft  profedtus.  Cujusloco  /Ethelftanum,  cujus  fuperius  meminimus,  in  Ab- 
batem  fibi  fiatres ' l^mejienfes  erexerunt.  Exado  deinde  plus  minus  in- 
tegro  anno,  peradta  Wythma^inus  peregrinatione,  J{amejiam  regreditur,  ru- 
mor  quoque  praecurrens  nunciat  venientem.  Abbasergo  ^thelftanus  cnm 
fratribus,  hora,  qua  Wythmannus  Ecclefiae  approquinquare  fbribus  nuncia- 
tur,  inrefedtorio  reficiens,  jubet  ledtorem  ftatim  ledtionem  terminare,  om- 
nefque  ^cris  veftibus  redimitos  Abbati  fuo  cum  reverentia  obviam  fefti- 
nare ,  Wythmannus  vero  priftina;  enormitatis  fe  accufans,  &  recipiendae 
proceffionis  vel  Abbati^e  recuperanda:  oblatum  honorem  humiliter  recu- 
fans,  univerfis  petitioni  ejus  gratanter  faventibus,  locum  fblitarium,  qui 
Northeya  dicitur,  ad  habitandum  accepit.  Eft  autem  locus  ille  ab  Eccle- 
fia  'E^mefice  unius  vix  baliftse  jadtu  fecretus ,  in  medio  alneto,  lutofa  pa- 
lude  circumfeptus  ,  tam  longitudine  quam  latitudine  admodum  egenus, 
fine  navis  vehiculo  inacceffibilis,  vitam  fecularem  naufeantibus  fatis  con- 
veniens  &  acceptus.  Ibi  ergo  Wythmannus  cum  uno  tantum  fratre  comite, 
6c  duobus  fervientibus,  cotidiano  de  penu  ^mejice  vidus  alimento  fibi 
indulto,  reliquum  vitse  fuse  in  virtutum  exercitiis,  ufque  ad  tempus  fci- 
iicet  Edwardi  Regis  tranfigens,  prioris  naevos  atrocitatis  valida  pofterioris 
manu  manfuetudinis  emendatior  penitus  delevit,  &  poffeffiones  Ecclefiae 
T{amefi<s  quseftu  fuo,  ficut  inferius  declarabimus,  augmentando  ampliavit. 

C  A  P, 


Ramesiensis. 


4-?  7 


C  A  p.    LXXX. 
Cnutonis   T{egis  commendatio. 

INterea  Cnuto  Rex  Chriftianiffimns  nulli  prsedeceflbrum  fuorum  Regurii 
comparatione  virtutum  vel  bellica  exercitatione  inferior,  coepit  {and:am 
Ecclefiam  enixiffime  venerari,  &  religiofbrum  caufis  virorum  patrocinari, 
eleemolynis  profluere,  juftas  leges,  vel  novas  condere,  vel  antiquitus  con- 
ditas  obfervare.  Cumque  non  fblum  Jnglits,  fed  &  Dacite  fimul  &  Ner- 
guegice  principaretur,  erat  tamen  humilitate  cernuus,  ufiis  venerii  parcus, 
alloquio  dulcis,  ad  bona  fuadibilis ,  ad  mifericcrdiam  proclivis ,  amato- 
rum  pacis  amator  fidiffimus,  iu  eos  autem,  qui  vel  latrocinio  vet  deprcE- 
datione  jura  regni  violaffent,  ultor  feveriffimus. 


C  A  p.    LXXXI. 

§^od  Cnuto  ^thericum  Epifcopum  familiarem  habens,  &  ejus  admonitione 
Ramefiam  Ecclejiam  diligens,  S3  aliam  Ecclefiam  in  Infula  tpfa  conjiruxit. 

QUI,  dum  benorum  fidelibus  deledtaretur  confiliis,  lEthericum  Epif^ 
copum  fciens  juftum,  prudentem,  &  vivacis  confilii  virum,  frequen- 
ter  eum  ad  privata  colloquia  accerfivit.  Audito  eomulta  faciebat,  &  li- 
benter  eum  audiebat.  Cujus  hortatu  'R^mefic^  Ecclefiam  ,  circumquaque 
fuavem  fpirantem  jam  bonae  opinionis  odorem,  plurimum  diligens  j  in  ipfa 
Infula  quandam  aliam  Ecclefiam  juxta  primam  ejufdem  fbrmae,  fed  quan- 
titatispaulo  diffimilis,  datis  de  fifco  regio  fumptibus,  in  honorem  fandae 
Trimtatis  conftrui  fecit.  In  qua,  cum  coetum  Monialium  aggregare  de- 
crevifTet,  ut  ficut  in  altero  Monafterio  collegium  virorum,  fic  in  hoc  <^uo- 
que  chorus  feminarum  fedulum  Deo  obfequium  exhiberet;  ex  providen- 
tia  tamen  Dei,  quid  utihtatis  aut  damni  ex  vicinitate  fexuum  ambo- 
rum  provenire  poffet,  non  latebat,  propofitum  non  implevit.  Porro  cry- 
pta,  quse  fubtus  majus  ipfius  Ecclefiae  altare  fabricata  fuerat,  ejufclem  sedi- 
ificii  teftis  &  index,  in  coemiterio  noftro  hodieque  indemnis  perdiirat. 


C  A  p.     LXXXII. 

Ghomodo  i^Ethericus  Epifcopus,  J{ege  Qmxtonc  favente,  fanUum  felicem  de 
Seham  Ramefiam  transferri  feeit. 

N  diebus  illis  fandius  Felix,  orientalium  olim  Angjorum  Epifcopus,  a- 
pud  Regium  Manerium  Seham  habebatur  fepuhus.  Ibidem  etenim 
ipfe  fandtus,  fpedtabilis  formje  quondam  vitalem  adhuc  hauriens  auram, 
Ecclefia  conftrud:a  &  dedicata,  coetum  non  minimum  Monachorum  ag- 
gregarat.  Qui  poftea,  pio  patre  defund:o,  &  apud  Donmoth  pr^efulatus 
fui  fedem  tumulato,  opportunitatem  aucupati  &  nadti,  dulces  offium  ejus 
exuvias  exinde  ablatas,  apud  fe  in  memorata  ^cclefia  de  Seham  venera- 
biliter  coUocarant.  Poftmodum  vero  eadem  Ecclefia  [vel  eodem  Mo- 
nafterio  ]  Dacis  in  partibus  illis  faevientibus ,  funditus  deftrud:a,  Mona- 
chifque  peremptis,  ufque  ad  memorata  Cnutonis  Regis  tempora,  praedidto 
fan6tiffimo  viro  minus  reverentise ,  minus  impendebatur  honoris.  Qpo 
comperto,  JEthericus  Regem  precibus  follicitans,  &  fbllicitatum  ad  con- 
fenfiim  infledtens,  Abbati  JEthelflano  5c  fratribus  2^«w^/<5  intimavit,  ut  mo- 

I  i  i  3  dici 


4,^8  H      I      S      T      O      R      I      A 

dici  laboris  pretio  inexhauriendas  libi  divitias  comparantes,  propricE  uti- 
litatis  ftimulis  efFed:um  negotii  maturarent.  Abbas  ergo  JEtheljianm,  af- 
liimpto  fecum  Alfrvino  tunc  pra^pofito,  cum  veneranda  fratrum  caterva, 
locum  tanti  vas  thefauri  continentem,  navigio  adiit,  6c  aud:oritate  Regis 
limul  &Pontificis  vires  refiftentium  compelceutes,  fandtofque  cineres  cum 
oflibus  navi  Lmponentes,  verfus  T{amefiam  iter  retrogradum  cum  gaudii 
pfallicio  direxerunt.  Quo  audito  Elienfes,  &  pignus  tanti  nobis  therauri 
invidentes,  naves  cum  manu  valida  afcenderunt,  ut  paucioribus,  glebam 
quam  abftulerant,  cum  multitudine  auferre  niterentur  i  ut  autem  plus  vo- 
luntate  divina  quam  [humana]  difpenfationem  hanc  fieri  clarefceret,  cum 
naves  alterutrse ,  votiva  aeris  ferenitate  arridente ,  fibi  obviam  propera- 
rent,  fubito  ad  impedimentum  plurimum  &  fubfidium  paucorum  orta  eft 
nebula  denfiffima,  qu^  partes  utrafque  diremit,  ficque  adverfariis  alio  er- 
rando  divertentibus,  noftrorum  recfto  curfu  tutos  domeftici  littoris  gre- 
mio  famulatrix  unda  reftituit.  Dubiam  tamen  hujus  iniracuii  fidem,  quam 
fludluans  veterum  nobis  tradidit  relatio,  nulla,  Ied:or,  cogeris  fiifpicere 
neceffitate,  dummodo  omnimodas  indubitata  tibi  conftet  veritate  Sandti 
Felicis  reliquias,  Cnuto  Rege  precibus  Mtherici  Epifcopi  favente,  de  pras- 
feta  villa  Seham  in  l{amefienfem  Ecclefiam  tranflatas,  &  honorifice  recon- 
ditas :  ubi  ufque  hodie  plurima  cultoribus  fuis  vir  fandius  confert  bene- 
ficia.  Si  vero  cujus  natjonis,  qualis  vitas,  quantive  meriti  fuerit  nofTe  de- 
fideras,  Bedam  confuie,  qui  Anglovum  hiftoriam  iaudabili  ftilo  perfecutus, 
inter  alios,  quos  ibicommendat  piurims  j&nd:itudinis  viros,  ipfius  laudem 
tacendam  non  putavit. 


C  A  p.    LXXXIII. 
De  Donariis  ^therici  Epijcopi. 

JAM  vero  nunc  ad  declaranda  ingentia  &  prseclara  jEtherici  Epifcopi 
donaria,  quibus  redimere  ftuduit  damnum,  quod  per  eum  ^mefienfi 
Ecclefis  in  perditione  Campanae  olim,  cum  ibi  puer  nutriretur,  acceflfit, 
calamus  convertatur.  Feiix  cafus  &:  damnum  fortunatum,  quod  eidem 
Ecciefiae  in  tanti  poftea  commodi  ceflit  raoninientum.  Siquidem  memo- 
ratus  JEthelricus,  Epifcopii  Dorcaftrias  dignitgtem  poft  Ednothum  ftimmas 
religionis  prudentise  &  fagacitatis  nadtus,  inftrunientis  cum  ei  gratia  Re- 
gis  totiufque  popuii  favor  arrideret.  Nutricis  tamen  fuse  &  cunarum 
memoriam  non  omifit.  Muita  namque  &  ufque  hodie  fpedtabiiia,  loco 
oiim  pueriti^  fuae  confcio  contulit  beneficia,  non  quidem  de  Pontificii 
,  ftii  jure  e;xempta,  fed  divitiis  affluentibus,  quibus  cor  non  appofuit,  com- 
parata,  feu  caiiiditate  iaudabiii  adquifita. 


C  A  p.     LXXXIV. 
§uomodo  occidentalem  partem  de  Eilefworth  nobis  adquifivit, 

GyM  ,enim,  ut  didtum  eft  fuperius,  Rex  Ctiuto^  genere  DacuSy  Anglici 
Principatus  effet  Monarchiam  adeptus,  quidam  ^;2g/«' nobiles,  Ante- 
cefrorum;  fuorum  R^pn  pirodAtores,  ex  v^jus  fententia,  profcripti,  &  ■exr 
terminati,  Dam  Comrhilitonil?ii;s  Regis  abjudicatas  fibi  fujeque  pofteritati 
vei  fiicceflRoni  hcereditates  reliqiaerunt  >■  unde  contigit,  ut  quidam  Turkil- 
lus ,  de  ftirpe  non  infima  D^cora;??  oriundus,  occidentalem  partem  Ma- 
nerii,,q,uod  dicitt^r  ifi:Uefnor;th,  cvi]\x5  partem  orientalem  ex  donatiorie  y£- 
if^f^^ai  MawK^j^we  npbis  accefliffe  fupra  meminimus,  intef  aha  cafu  funi- 
f       "=      ■  ■       _    .      _'  '  -  -  - culariac 


Ramesiensis.  4,^9 

cularias  fortis  poffideret:  qui  habens  uxorem,  unicum  ex  ea  filium  pro- 
creavitj  poft  cujus  ablad:ationem  intra  dies  paucos  mulier  naturse  debi- 
tum  folvens,  matrimonialis  connubii  foedera  pariter  fblvit.  Remanfit  igip 
tur  homo  uxore  viduatus,  doloremque,  quem  de  fblutione  vinculi  conju- 
galis  contraxerat,  in  fpe  &  amore  fuperftitis  folatus  eft  pufionis.  Sed  quo- 
niam  ejus  animum  follicitabat  frequenter  follicitudo  thori  conjugalis,  cum 
alia  muJiere  matrimonium  contrahens,  perniciofie  fe  copulse  nexibus  in- 
nodavit.  Videns  enim  mulier  virum  animum  dimidiaffe  in  filium,  &  prae 
hoc  fe  ab  illo  parcius  diligi  cognofcens,  novercali  odio  in  privignum  con- 
cepto,  in  necem  ejus  foemineje  malignitatis  furorem  accendit.  Et  quia 
faro  vel  Dei  vel  hominum  timore  mentes  muliebres  a  concepta  ferael  per- 
tinacia  pofTunt  revocari ,  illa  meditatum  facirius  invidia  urgente  ftuduit 
maturare,  quatenus  &  divifum  conjugis  animum  deteftandi  criminis  pretio 
fibi  totum  corifcifceret,  &  patri  in  hsereditatem  fuccederet  ex  fe  fbbole^ 
nafcitura.  Qiisrit  ergo  maleficam,  quae  arte  &  prseftigiis  animos  noffet 
immutare.  Inventse,  fidem  pollicitis  promiffis  6c  praemiis  pignorata,  de^ 
nudat  myfterium,  quonam.modo  conjugis  animus  h  pueri  affedtu  avocari, 
&  in  fe  poffit  converti,  fcifcitatur  ?  Illa  artem  non  inficiante,  cupidum 
lucri  aniculse  animum  facile  ad  confenfum  emollit,  sequalem  ei  omnium 
communionem  poliicita  facultatum.  Confedtum  ergo  nefanae  medica- 
men  fcientise  in  cibo  vel  potu  viro  porrigitur  ignoranti.  Quod  fumptum 
tantam  efficaciam  habuit,  ut  mentem  ejus  omnino  alienaret,  &  omne  ini 
eo  rationis  robur  enervaret.  Totam  itaque  vim  amoris  in  conjugem  tran- 
ftulit,  non  fblum  ad  folita  ofcula  fiiium  non  invitans,  fed  etiam  contu- 
maciter  repellens  paternis  fe  amplexibus  ingerentem.  Gavifa  admodum 
niulier  de  laboris  fui  proventu,  cuni  aliquando  maritus  ejus  in  remotio- 
ribus  alterius  provincise  partibus  quibufdam  negotiis  detentus  diutius  mo- 
raretur ,  innocentem  in  interiora  domus  vocatum  &  innocenter  vocanti 
arridentem  fola  crudeliter  jugulavit.  Cumque  fbla  non  pofTet  jugulatl 
corpus  clam  ad  locum,  quo  illud  occultandum  decreverat,  bajularej  tund 
demum  accita  malitiie  prioris  focia,  fub  fecuritate  condu(5titise,  qua  olim 
convenerant,  fidei,  infantem  exanimem  illi  recentis  adhuc  fanguinis  ruborq 
perfufum  oftendit ,  caufam  fimul  tara  crudelis  fadti  indicans  fcifcitantil 
Illa  igitur  primo  quideni  fa<Stum  deteftante ;  fed  tandera  roganti  adquief'- 
cente,  tollentes  ambac  cadaver  tenerum  in  prato  de  LoUeJworth  fub  caeca 
nodte  tumulaverunt ,  nudamque  humum  cefpite  viridi,  ne  agnofceretur 
tumulus,  cooperientes ,  locum  caute  complanatum  reliquerunt.  Rever- 
tenti  denique  domum  viro  mulier  maljgna  complofis  callide  manibus  oc- 
currit,  mutuatoque  ab  oculis  fbemine£e  fletu  levitatis,  heu  me^  inquit,  cha- 
fijjtme  Conjux,  poji  dijceffum  tuum  tranJaUis  ujque  huc  aliquot  diebus  puer  non 
comparuit :  mijjt  quoque  in  villam  ^  viciniam  de  familia  aliqui  qumjitum  minime 
repererunt,  unde  nunc  ujque  gemitum  G?  JuJJiria  continuans  gravijfmum  mihi  mi' 
fera  capitis  dolorem  conjcivi.  Et  niji  altenus  fufcipiendce  de  te  fobolis.J^em  mihi  1 
conjultms  promifijfem ,  vitce  prorjus  pertceja,  mortis  compendio  dolorem  forfitan 
terminajfem.  Quibus  vir  auditis  indoluit  quidem,  fed  amore  vefano  debria- 
tus,  unicse  prolis  difpendium  ferendum  levius,  quam  amatse  conjugis  moe- 
ftitiam  indicavit.  lllis  ergo  alterutrum  confortantibus,  pater  unici  filii , 
cujus  corpufculum  mulier  facrilegis  mambus  tumulaverat,  memoriam  in 
urna  oblivionis  intra  dies  paucos  tumulavit.  Famulis  autem  &  vicinis  de 
tam  repentina  pueri  furreptione  miranpbus,  &  ad  invicem  muffitantibus, 
fufpicio  oritur,  longeque  &  late  fuper  his  opinio  pervagatur.  Sed  quia 
^  diftieile  eft  crimen  occulte  commiflum,  aliquando  vel  tarde  vel  maturius 
cafus  alicujus  indicio  palam  non  prodire,  contigit  quadam  dierum,  mulie- 
rum  iftarum  pauperiorem  a  ditiore  aliquid  petere,  quod  ipfa  dare  refii- 
taret,  unde  anus  ftatim  &  Isfse  fidei  &  temeratse  heram  arguit  pa^fiionis. 
Illa  vero,   cui  jam  omnia  pro  voto  arriferant,  anum  miferam  conternnens, 

fidem 


H      I      S      T      O  '   R      I      A 

fiden)  diffitetur ;  nulli  credibile  fore  arbitrata,  tants  dignitatis  perfonam 
hujufinodi  cum  vetula  paupere  habuiffe   contradtum.     Itaque  inter  eas , 
uti  folet  inter  mulieres  garrulas,  acri  altercatione  luborta,  vocat  sedituos 
domina,  jubens  ut  cum  dedecore  anum  miferam  ulterius  non  admittendam 
nmoverent.     lUa  vero,   quam  poenitentia  fa£ti  fbrte ,    certe  autem  firaus 
promifforum  compulerat  indolorem,  amodo  inqnit,  ad  fidem  me  tibi  noveris 
non  teneri,  cujus  ipja  prior  ftsdera  violafii.     Sicque  recedens  fepe  di(3:um  jE- 
thericum  Epilcopum  adiit,  cui  reatum  llium  de  ahenata,  ficut  fuperius  re- 
tuhmus,   fiiie  artis  opificio  viri  raente,    humihter  &  clam  confeffa,  etiam 
quse  fe  ad  hoc  promiHis  invitaverat  de  homicidio,   cui  non  confenferat, 
palam  accufavit.     Ego,  inquiens  nec  in  voto  nec  in  confcientia  habui,  ut 
innocens  necaretur,  necatum  tamen  pofiea  fciens  &  temere  celans  fpe  mer- 
cedis,  quam  non  accepi,  cum  interfed:rice  tumulavi,  hinc  me  miferam  gra- 
viter   fateor  dehquiile,  fumque  ad  omnia,  O  Epifcope  ,' quse  pro  adi- 
pifcenda  commifforum  venia  decreveris ,   prompciflima   &  parata.     Gui 
Epifcopus,  propter  populum,  qnorum  jam  antea  fama  flu6tuans  confcien- 
tiam  Isferat,  pubhcam  poenitentiam  injunxit,   Dacum  vero  cum  uxore  fiia 
ad   fynodum  fuam  citavit,  fuper  certitudine  fam^  rationem  allegaturum. 
Quo  citato  apparere  contemnente,  a  feveritate  tamen  meritie  ultionis  cen- 
fiiit  Epifcopus  ad  tempus  temperandum,  ne  Anglus  Dacum  ad  Regis  inju- 
riam  injufte  vexare  diceretur.     Poftea  vero  Regis  copiam  nad:us,  omnia 
qusB  claudicans  per  univerfam  dioecefim  fuam  fparferat  opinio,   &  grave 
fcandalum  popuh  ei  intimavit,  hoc  quoque  aUegans  fidem  dare  opinationi, 
quod  ad  imjocentia   fii£e  purgationem    citatus  tertio    Dacus  venire  de- 
trecStaffet,   fuper  quo  Rex  indignatus,  miffis  hteris  TurJitUo  mandavit,   ut 
nullas  omnino  caufas  dilationis  admittens,   ftatim  poft  acceptionem  man- 
dati  iter  ad  fe  veniendi  aggredi  feftinaret.     Cujus  ille  mandati  caufam  fi- 
mul  &  novitatem  admirans,  venit,  &  ccram  Rege  ab  Epifcopo  ad  rationem 
pofitus,  tam  fiiam  quam  fuse  uxoris  innocentiam  conftantiflime  commenda- 
vit.     Unde  decretum  eft  debere  virum  ad  propria  reverti,  &  ad  fummo- 
nitionem  Epilcopi,  die  determinato  &  loco,  ipfum  cum  xi  fimul  jurato- 
fibus,  uxorem  vero  ftiam  cum  totidem  fui  fexus  perfbnis  venire,  &  fuam 
famam  ahorumque  confcientiam   jui*amento  ,   fi  poffunt ,    fanare  fblenni. 
Epifcopus  ergo  peremptorie  eis  examinationis  locum  &  dieni  praefigens, 
tanquam  manifeftandae  prsefcius  divinE  virtutis,  mandavit  Abbati  I{amefi(e 
jEthelftano,  ut  cum  ahquot  ex  fratribus  pr£ecipuas  fibi,    quas  haberent, 
fand:orum  rehquias,  eadem  die  exhiberent.     Tandem ,   veniente  die ,  in 
prato  de  LoUeJworth,  eodem  quo  a  prasdi^a  anu  pueruhira  tumuktum  di- 
dicerat  loco,  caufam  caliide  ftatuit  ventilari.     Qvio  loci  copiofa  tam  Lai"- 
corum  quam  Clericorum  turba  concurrente,  juffit  Epifcopus  omnia,  qu^ 
Abbas  &  fratres  l^amefix  fecum  advexerant,  fuper  tumulum  Collocari.    Co- 
ram  quibus  ThurkiUus  poplite  plexo  dexteram   extendit  jurans ,  neci  fiiii 
fui  nmiquam  confenfiffe,   fed  nec  a  quo  occifiis  fuiffet  vel  quaii  morte 
periiffet  in  confcientia  fe  habere.     Quod  cum  juraffet,  daturus  iocum  fuc- 
ceffuris,  uxori  fuse   de  cujus  confcientia  nihil   fciens  temere  confidebat, 
volens  jurandi  neceffitatem  prsepedire,  ultro  peierans,  manu  dexti'a  bar- 
bam,   quam  admodum  grandem  &  prolixam   habebat,   involavic.     Sic  me 
inquiens,  0  Epijcope,  deharba  ifta  Deus  gaudere  permittat,  ftcut^  conjux  mea^ 
a  crimine  quo  impetitur,  immunis  eft  &  aliena.     Qiio  didto  dextram  reducerS 
volens,  nutu  divino  totum  illud  virile  velius  facrilegas  manui  firmius  ad- 
hserens,   a  nativo  genarum   loco  radicius  abftraxit,    turpiterque   eviratus 
manum  fortius  excutiens  in  aera  jubam  tenuem  ventilavit.     Ad  hoc  mira- 
culum  clamor  populi  attollitur ,   k  Monachis  &  Ciero  Deus  in  operibus 
fuis  collaudatur,  pars  Dacorum  confunditur,  confiifas  &  ipfe  TurkiUus,  to- 
tum  crimen  in  Conjugem  figni   hujus  emendatiori  judicio  cenfuit  intor- 
quendum,  qua  adhuc  crimen  repellente,  demum  jubet  Epifcopustumulum 

aperiri. 


R    A     M     E     S     I     E     N     S     I     S. 

aperiri,  &  egefta  pueruli  ofla  omnium  oculis  exponi.  Quo  fedcJ  muliei- 
convidta ,  &  ventilatse  diutius  veritatem  caufa;  ulterius  inficiari  non  va- 
lens,  pedibus  Epifcopi  provoluta  culpani  lacrimis  prodidit,  &  facerdotem 
ad  milericordiam  gemitibus  invitavit.  Ambo  igitur  coram  omnibus  con- 
fefii,  vir  de  reatu  perjurii,  mulier  de  culpa  homicidii,  folemnis  poenam 
poinitentise  exceperunt ,  ac  Turkillus  ultro  adhuc  Epifcopo  iatisfaciens, 
quod  in  hac  caula  diutius  ei  contumaciter  reftitifFet,  plenitudinemque 
gratiie  ejus  fibi  conciliare  geftienB,  memoratam  occidentalem  partem  de 
Ellefrvortb  coram  omnibus  ei  donav^t,  cuicunque  religiofbrum  locorum  vo- 
luiflet  condonandum,  quam  ille  gratanter  fufcipiens,  Abbati  &  fratribus 
K^meftce,  <|ui  aderant,  ab  omni  ejufdem  TurkiUi  &  hseredum  illius  calum- 
nia  liberam  ftatim  aflignavit.  Sicque  jEthericus  'R^mejimfi  Ecclefia;  nu- 
trici  fuiE  prcedidtum  Manerium,  quod  eo  ufque  quafi  femimutilatum  pof^ 
iederat,  juvante  fe  virtute  coelefti,  alumnus  haud  degener  fbfidavit. 


C  A  p.     L  X  X  X  V. 
G!upmodo  Athelinton   adquifivit,  &  Ramefise  in  Eleemofynam  dedit. 


44.1 


ES  T  in  territorio  Huntingdon  qusdam  villa ,   cui  longseva  olim  anti- 
quitas  Athelinton  nomen  dedit ,  fitu  loci  pulcherrima,  ,aquarum  de- 
curfii  accommoda,  pratorum  planitie  jocunda,  alendis  pecudibus  pabuiofa, 
fbecundi  ruris  beneficio  opulenta.     Hanc,  antequam  Daci  regnum  Anglise 
invafiflent,  quidam  Anglus  hsereditaria  fbrte  poffidebat.     Cui  cum  natura 
liberos  invidifTet,  fine  h^rede  mortis  legem  fubiens,  conjugi  fuae  fliperftiti 
eam  reliquit  dotis  nomine    poffidendam.     Cnutonis  ergo  Regis  tempore 
quidam  Dacus,  cum  memorata  muliere,  ex  permiflione  Regis,  connubium 
trahens,  pr2edid:a2  vills  dominium  jure  conjugis  eft  adeptus.     Itaque  cum 
quadam  yice   Rex  Cnuto  more   aifueto  Regni  fines   peragraret ,    contigit 
eum  in  eafdem  partes  devenire,   &  longioris  vi^e  neceffitudine  ad  villam 
Regiam  de  Naffngtona  hofpitandi  gratia  declinare.     Cujus  anguftia  vill», 
cum  principibus  &  magnatis  Regem  comitantibus  hofpitalitatis  beneficium 
denegaret,  in  vicinis  oppidis  &  viculis  domefticos  familiarium  lares  iinguli 
petierunt.     jEthericus  igitur  Epifcopus ,  quem,  ob  meritum  fidei  &  pru- 
dentiae  fingularis,  nulla  caufa,  nifi  quam  neceffitas  enormis  vel  inevitabilis 
damni  occafio  decreviffet  admittendam,  lateri  ejus  diutius  abefle  permit- 
tebat,  apud  eundem  Dacum  in  jam  dida  villa  cum  quatuor  confecretariis 
Regis  decenter  hofpitatus  eft.     Et  quoniam  famulitium  flibjedtorum,  non 
fblum  dominis ,  fed  etiam  familiaribus  debetur  Dominorum ,    Dacus  ilie 
tanto  accuratius,  tantoque  fj>lendidius,  omnia  hofpitibus  in  cibis  variis  & 
potibus  neceflaria  miniftravit ,   quanto  id  Regi  Domino  fuo  placiturum 
non  dubitavit.     Tandem  fatiatis  omnibus,  menfifque  remotis,  diem  in  vef^ 
perum  potando  pertraxerunt.     Is  igitur,  qui  pincernje  munere  fungeba- 
tur,   curlum  cahcis  fsepiffime  ad  Dacum,   Epifcopo  connivente,   retorfit. 
Qui  jocundus  admodum  fadus,   Epifcopo  inftauramentum  &  valentiam 
villse  fcifcitanti  referre  coepit  quantum  peculii,  quot  armentorum  feu  o- 
vium  greges  in  dominio  haberentur,  quoto  nomine  gleba  curise  fungere- 
tur,   quantumque  pecunise  fingulis  annis  de  ftatuta  totius  vills  penfione 
numeraret.     Cui  Epifcopus,  libentiffime,  inquit,  tale  Maneriura,  fi  venale 
invenirem,  congruo  pretio  compararem.     At  Dacus,  quem  vehebat  ebrie- 
tas,  animabat  jocunditas,  temeritas  ad  rei  femiliaris  difpendium  perurge- 
bat.     Ego,  ait,  fi  cras  flimmo  diei  diluculo  quinquaginta  mihi  marcas  ami 
obtuleris,   abfque  retradtatione  omnibus  rebus  meis  ablatis  villam  totam 
tibi  liberam  affignabo ;  hoc  tamen  dixit,  non  quod  jus  fuum  veno  diftra- 
here  voluiffet,  fed  quod  Epifcopum  tanquam  ab  Epifcopio  fuo,   loco  vi- 

R  k  k  delicet 


Wvw  ^  H 


4.42 


H      I      S      T      O      R 


iJelicet  loculoium  fuorum  confcio,  longe  remotum,  &  cuni  parvo  man- 
ticarum  numero  apud  fe  hofpitatum,  nulla  induftria,  quseftu  nullo,  ante 
unius  nbdiis  terminum  tantam  prasdidi  malTam  metalli  arbitrabatur  polTe 
corrogare.     Epifcopus  ergo  haud  fegnis  iux.  venator  utilitatis,  coufeftini 
verbum  de  ejus  ore  rapiens,  &  viros,  qui  fecum  venerant,  in  teftimoniuni 
caufas  advocans,  fiat  inquit  juxta  verbum  tuum.     Ecce  fidei  mea;  &  pa- 
dlionis  tefles,  quod  fi  non  cras  ante  diluculum  totam  quam   rogafti  auri 
congeriem  coram  te  depofuero,  temeritatis  me  argues,  &  defediui  meo 
jnre  infultabis.     Si  tamen  uxorem  tuam  in  eandem  tecum  fententinm  fe- 
ceris  convenire.     Conjugis,  inquit,  mese  confenfus  non  deerit,  tantum  ex- 
pleas  quod  permittis.     Itaque  ad  deridendum  Epifcdpum  fefe  t^mere  D^ 
cus  animavit,  5f  ad  idem   audendum  animum  conjugis  ftimulavit.     Quid 
multa,  vir  pariter  &  mulier  fenfum  hofpitis  ex  fuo  metientes,  &  temulen- 
tum  eum  arbitrantes,  negotium  maturare  ftuduerunt.     Itaque  pa6tio,  quas 
primitus  joco  agi  putabatur,    in  ferium  tandem  converfa  ,  fidejufToria  ab 
alterutro  cautione   roboratur  &  confirmatur,  ut  fi   Epifcopus  fidem  fbl- 
veret  promifTorum  nuilus  Daco  ad  refiliendum  locus  prjeberetur.     Dacus 
ergo  flratum  adiens  no6turna  quiete  rei  familiaris  dilpendium  ultro  con- 
fcivit.     JEthericus  vero  fomni  pigritia  in  fbllicitudine  converfa  commodi- 
tatis  propris  emolumentum   impiger  adquifivit :   cum  enim  cubitum  ilTe 
putaretur,  tunc  accito  ciam  Notano   fa<3:as  otius  iiteras    urgentis   caufse 
indices,   univerfis  amicis,   ad  quos  eundi  &  redeundi  fuificiens  nox  iila 
fpatium  praebere  videbatur,  deftinavit,  preces  precibus  infiiens,  ut  noftri 
tantse  nec;eflStatis  articulo  verum  fe  quifiquam  amicuni,  operis  impendio 
comprobaret.     Ipfe  quoque  mannum,  curiam  aditurus,  afcendens,  ipfum- 
que  caicaribus  urgens,  Regem  adhuc  tefferarum  vel  Scacorum  ludo  lon- 
gioris  taedia  nodlis  relevantem  invenit :   ad  quem  familiariter  admifTus, 
caufam  nodturni  6c  tam  fubiti  adventus  indicat  admiranti,    totumque  ab 
eo  aurum,  quod  ibi  in  loculis  regiis  contigit  inveniri,  mutuatus,  lege  mu- 
tui  fe  aftringens ,    onuftus  reverius  eft.     Necdum  anhelum   ex  accelera- 
tione  itineris  fpiritum   quiete  aliqua  recreaverat,   cum  ecce  ante  nod:is 
terminum  reverfi  nuncij,   finguiis  finguli  fuccedentes  ingrediuntur,   tanti 
auri  copiam  coram  Domino  fuo  elFundentes,  ut  neceffitatem  menfura  pon- 
deris  fuperarent.     Unde  indicibili  Epifcopus  gaudio  fiudtuans,  ftatim  in 
ipfb  diei  ortu  Dacum  poftulatam  auri  congeriem  iufcepturum  excitari  prs- 
cepit.     Qui  tumultuantium  infolentia  expergeiiid:us ,  &  hefterna  crapula 
vel  ebrietate  nodturna  quiete  abfumpta  fanior  efFe<Si:us,  pad:um  diffimulat: 
alienuni '  effe  quod  loquebantur  aifirmans.     Cui  Epifcopus,  cum  utriufque 
partis  fidejufTonbus  fibi  pr^efentatis  promifTam  fuivi  mafTam  metalli  pon- 
dere  publico  penfitavit,  rem  jufto  emptionis  titulo   adquifitam,  juxta  in- 
tervenientium   fidem ,  fibi  poftulans  aflignari.     Reclamat  Dacus  afferens 
culpam,    quam  unius  contraxiiTet  temeritas  perfonse,  in  damnum  hcere- 
dum  nullatenus  redundare  debere.     Ad  quod  Epifcopus;  etfi  te,  ait,   e- 
brietas  prsecipitavit  in  culpam,  uxor  tamen  tua,  ad  quam  fisereditatis  fpe- 
cialiter  fpedtat  origo,  parcius  bibens,  minus  difpendu  familiaribus  vifa  eft 
doliis  intuIifTe.     Ha;c,  inquam ,    faspius  utrum   placito  adquiefceret    in- 
terrogata,  nil  prorfiis  reclamans,  facram  auri  famem,  quam  habuit,   ipfb 
contradicendi  filentio  indicavit;  his  di6tis  acciamant  teltes,  acclamantium 
voces  facile  uti  in   proprio  domicilio  reprimunt  reclamantes,   hinc  lite 
liiborta,  ad  audientiam  Regis  a  parte  alterutra  appellatum,.  In  cujus  fbro 
caufi  diligentius  ventilata,  fidejuffores  fadti  aliegant  veritatem,  quod  pada 
ab  emptore  pecunia  perfoluta,  nullus  omnino  venditori  ad  rem  venditara 
repetendam  pateret  regreffus.     Daco  igitur  ad  horum  improbationem  de- 
ficiente,  emptio  emptori,  pretium  venditori  de  fententia  Regis  adjudica- 
tum  acceffic.     Mulieri  tamen  adhuc  litiganti,  &   duo  ejufdem  viilaj  mo- 
lendina,   qu^e  catulos  fuos  vocabat,    pertinentias  Manerii  non  contingere 

voce 


R     A     M     E    S     i     E     N     S     I     S. 


pi*^^^  ( ^'^j 


licut  veterum  accepinnis  relatu,  pi^e  recordationis  advocatus  nofter  Ail- 
Ti>inus  Jldermannus,  de  jEdgari  vid:oriofiffimi  Anglorum  balilei  munificentia 
regali ,  olim  in  jus  hiereditanum  airecutus  erat.  Qiio  demum  fatorum 
ftimulos  lentiente,  Ailrvardus  iilius  ejus  decedenti  in  univerfitatem  paternae 
ha;reditatis  IliccefiSt.  Hoc  quoque  ante  nexum  vinculi  conjugahs,  ante 
4iberorum  procreationeni,  martio  difcrimine  vitse  exempto,  &  deinde  in 
brevi  poft  defund:ionem  Regis  JEdmundi  Regno  Anglorum  ad  Dacorum 
dommium  devoluto,  eadem  viUa  cuidam  alienigenarum,  Cnutone  Rege 
concedente ,  cefllt  in  pojOTeflionem.  Procedente  vero  tempore  jEthericus 
Epifcopus,  vivackate  fenfus  &  acceptione  confiliorum,  famiharitatem  Re- 
gis,  ut  didtiun  eft,  &  gratiam  adeptus,  polfeflbri  de  Anglorum  fide  diffi- 
denti,  &  folum  natale  invilere  cupienti,  dato  coram  teftibus  non  parvo 
numeratse  pecunise  pretio  memoratum  prsedium  prodigus  venalium  ve* 
nator,  infuum  tranftulit  Dominium.  Qua  emptione  conniventise  regiaj 
titulo  confirmata,  ideni  Epilcopus  matris  fuce  ^amefice  prolem  plurimam 
&  numero  &  merito  fuccrefcenti ,  eundem  famiharis  crumense  qnajftum 
pra^fitt^E  Ecclefis  in  jus  hisereditatis  perleverabile  condonavit. 


C  A  P.    L  XXXVIII. 

De  Bernewell,  Hemington,  Gretton,  Stowe,  £^  trihus  hidis  in  \ 

Bro6ton,  quas  idem  Epifcopus  dedit. 

DE  ejufdem  nihilominus  recolendse  femper  viri  memorise  largitate 
'munificQ,  Bernervell,  Hemington,  Gretton,  Stowe,  &  tres  hidas  in  5roSo« 
ufque  hodie  poffidemus.  Quas  ille  terras  quomodo  aut  ubi  adquifieritj 
nos  licet  ignoremus,  in  his  tamen  commendabile  ejus  beneficium  utilitate 
non  deficienti  experimur. 


C  A  p.    LXXXIX. 

De  aliis  ejufdem  Donationihus,  qux  per  regni  mutationem  in  alienum 

Dominiu/n  tranfierunt. 

SUnt  &  alije  ejufdem  donationes,  quas  etfi  per  injuftitiam  aut  violen- 
tiam  fortiorum  amiferimus,  ad  commendandam  tamen  exuberantem 
in  nos  viri  benevolentiam,  catalogo  c^eterarum  duximus  inlerendas.     De- 
dit  namque  ^mefienfe   Ecclefiae   idem  Epifcopus   terram   deBodeke/ham, 
fcilicet  ttes  hidas  cum  c^eteris  eleemofynis  fuis,  quam  terram  jEthelftanus 
Abbas  cuidam  Monacho  Ailrico  nomine  prsfati  Epifcopi  cognato  tradi- 
dit,  firmarii  vice  cuftodiendam.     Qui  Ailricus,  pluribus  poftea  annis,  fci- 
licet  ufque   ad  adventum  Normannorum  m  Angliam,  dedit  exinde  J^me- 
fienfi  Ecclefis  cenfum  &  firmam  conftitutam.     Poftmodum  vero  mutato 
rerumftatuex  novorum  permutatione  Dominorum,  veniens  Walterus  Gif- 
fardns  fenior  per  violentiam  eandem  fibi  terram  failivit ,  &  per  defedlum 
juftitise,  imo  per  injuftitiam  licenter  puUulantem,  tota  vita  fua  inconcufle 
poffidens,  hseredibus  fuis  ufque  hodie  poft  fe  poffidendam  reliquit.    De- 
dit  prseterea  praedium  quoddam  Offerthun  nomine,  in  Hohmdia,  ad  febam, 
falem,  &  mel  firatribus  exinde  procuranda,  poftea  vero  tempore  Norman' 
norum,  quidam  Alanus,  cognomento  Kjjfus,  violenter  eandam  terram  in 
jus  luum  transferens,  fe  fuamque  pofteritatem  alieni  juris  dominio  ha;- 
'"editavit. 

K  k  k  5  C  A  p. 


44-^ 


44,6^  H      I      S      T      O       R 


C  A  p.    X  c. 
De  Weftmilne  quomodo  eam  amijim^. 

HAbuimus  nihilominus  terram  de  Wefimilne  de  ejus  donatione,  quam 
Ojgodus  Sneyn,  permittentibus  Abbate  Mthelfiano  &  firatribus,  in  vita 
lua  noniine  Ecciefiae  tenuit,  tali  videlicet  coram  teftibus  propofita  con- 
ditione,  ut  poft  fata  ipfius,  libera  &  quieta  ad  J^mejiie  Ecclefiam  redireti 
addita  etiam  terra  patrimonii  fui  de  Vpfordia,  quam  l{amefiis  Ecclefiae  cum 
corpore  fuo  dedit  in  pretium  fepulturse  &  lalutis.  Eodem  igitur  Ofgodo 
vitae  exempto,  Ecclefia  'K^mefice  multo  poftea  tempore  utriufque  terraruni 
illarum  gavifa  eft  pofleflione ,  quoufque  in  diebus  Alfwini  Abbatis,  vir 
quidam  de  Waltona,  Sexius  nomine,  Comitis  Leofrici  cognatus,  multis  pre- 
cibus  a  praedi€to  Abbate  6c  fratribus  terram  de  Wefimilne  obtinuit,  quo- 
ad  viveret  de  eis  tenendam,  poft  ejus  obitum  fimul  cum  terra  fiia  de  Wal' 
tona  in  Dominium  Ecclefise  iterum  reverfuram.  Cum  ergo  Rex  Willelmus 
omnem  fibi  Angliam  virtute  bellica  fubjugaffet,  eundem  Sexium,  ficut  & 
alios  plerolque  Anglos  exhasredavit,  6c  jus  noftrum  fimul  cum  fiio  ei  au- 
ferens,  alium  quem  voluit  inde  haereditavit.  Igitur  quia  nulli  unquam 
fine  intermifl[ione  fucceflit  feliciter,  ad  humilitatis  incitamentum,  ftlicita- 
tem  noftram  de  profundiflSmo  admirabilis  confiliarii  confiho  hoc  uno  con- 
tigit  interrumpi,  dum  ej^  occafione  mutationis  dexterse,  excelfi  jura  noftra 
ad  alienos  tranfierunt.  Itaque  prcster  multimoda,  quae  ob  difiicultatem 
narrandi  fingula,  Ecclefiaftici  reticemus  cultus  ornamenta,  iftse,  quas  prae- 
libavimus,  funt  prseclarse  &  memoria  dignas  terrarum  donationes,  quibus 
jEthericus  Dorcafirice  Epifcopus,  l{amefiamy  locum  fcilicet  rudimentorum 
fuorum  olim  confcium  ,  vir  vifceruni  mifericordise  prodigus  infignivit. 
Videris,  ledtor,  andamnum  Campanae,  quam  eum  olim  fregifTe  fermo  re- 
tulit  fuperior,  flifficienter  redemit,  anreftet  quicquam,  unde  infenfa  du- 
dum  materna  vifcera  adverfus  filium  in  querimoniam  debeant  permo- 
veri. 


C  A  p.     X CI. 
De  Dono  Ailrici,  ^ui  apud  Raraefiam  comam  depofuit. 

SUB  eodem  tempore  fuit  vir  quidam  Ailricus  nomine,  cui  tam  divi- 
tiarum  congeries,  quam  non  obfcura  veterum  Anglonm  progenies,  ce- 
lebrem  contulerat  opinionem.  Is  primo  juventutis  annos  mundialis  pomp^e 
nugas  faftidiens,  &  Monafticse  quietis  defiderio  fervens,  fub  teftimonio  Li- 
niugi  Archiepifcopi  Dorobernienfis  i,  &  Dioecefani  Epifcopi  jEtherici,  &  Brith- 
vpoldi  Epifcopi,  &  Alffii  Epifcopi,  &  Turkilli  Comitis,  &  Eylafi  Aldermanniy 
aliorumque  muitorum,  res  fiias  mobiles,  &  terras,  quas  qu^eftu  proprio  juri 
fuoadjecerathsereditario,  perfonis  religiofis  &  locis  diverfis  in  pignus  fuse 
falutis  partitus,  quinque  hidas  terrse  apud  Berewik^  Ecclefise  'B^mefienfi  con- 
tulit,  ubi  &  veteris  militiae  fingulum  folvens,  novi  tyrocinii  arma  fbli  Deo 
militaturus  accepit.  ^ 

C  A   P, 


RAMESIENsi 


^^^  4^t^  IjL^ 


vbcegvrrula  affirmanti,  garrulitatem  omnem,  omnem  calumniie  viam,  dua- 

rum  n  arcarum  auri  adie6tione  emptor  prodigus  obftruxit.     Vir  itaque  & 

muliej  judicio  jultitis  fpoute  vel  inviti  parentes,  fupelletStilem  omnem  e 

domelHcis  efferunt  laribus,  thorum  maritalem  cultu  fblita  denudant,  ani- 

malium  greges  cum  femilia  abducunt,  &  nudos  parietes  cum  rebus  tantum 

immobjlibus,  novis  Dominis,  acceffionis  lege,   relinquentes,  accepto  aurii 

pretio  alias  lcdes  recedunt  mercaturi.     Epilcopus  ergo  omni  prorfus  huic 

inde,  lite  fbpita,  aufii  familiari  tam  diu  Cnutonem  precibus  oneravit,  quo~ 

ufque  emptionis  fuse  quseftus  regise  fibi  aud:oritatis  titulo  firmaretiir.    De- 

inde  quatuor  Baronibus,  quorum  vivaci  fedulitate  &  fedula  vivacitate  in 

hoc  negotio  efficaciffime  ih  fenferat  adjutum,  parum  sftimavit  gratias  a- 

gere  verbis,  nifi  grataretur  &  rebus.     Quorum  fingulis  duas  refidui  auri 

marcas  largifluus  tribuens  difpenfator,  &  gratitudinem  eorum  &  amicitiam 

perpetuo  fibi  foederavit.     Sicque  jEthericus  lx  circiter  auri  marcas,  hujus 

occafione  mercnnonii,  expendit.     Petita  poft  haec  ^  Rege  licentia,  ab  aliis 

animum  avocans  negotiis,  verfiis  ^meJiam-liQt  deflexit.     Audierat  fiqui- 

dem  Abbatem  remiffius  cum  fubditis  agentem,  monafticse  eis  frenum  lax- 

afTe  diiciplmse,    fratres  vero  remiffionis  aufli  a  fervore  obfervantise  regu- 

laris  tepefcentes  fuavem  bonse  opinionis  fiiae  odorem  corrupifTe ;   veniens 

igitur  &  veritatem  rei  famae  reperiens  conquadrare,  capitulum  comminans 

&  fremebundus  intravit,  totaque  ante  fe  convocata  cohorte,  fratres  de  ex- 

cefTu,  Abbatem  vero  de  confenfu  durius  arguere  coepit,  Anathematis  eis 

interminans  innodationem,   nifi  emendatione  congrua  poenam  praepedire 

feftinarent.     Illi  itaque,  quos,  cum  verbis  comminantis,  reatus  confcientise 

terrebat  accufantis,  nufquam  reniti  valentes,  verbum  moUe  quo  ira  frangeretur 

.  faufto  omine  elegerunt.     Omnes  igitur  ^  juvene  ufque  ad  fenem  pedibus 

ejus  provoluti,  fsevientem  in  fe  viri  iram  lacrimofis  precibus  in  manfuetu- 

dinem  converterunt ,   fuper  quorum  converfione  &  humilitate  Epifcopus 

admodum  gavifus,  pr^edidlam  villam  ad  perpetuum  eis  alimentorum  fub- 

fidium,  vir  caritate  fervidus,  affignavit.     Qui,  yacuatis  anterioris  moefti- 

tise  lacrimis,  in  Isetitiae  jam  lacrimas  erumpentes,  pedibus  ejus  &  genibus 

pro  tam  ingenti  beneficio  cum  a^tione  gratiarum  finguli  ofcula  libaverunt. 

Hoc  igitur   ordine  jEthericus  Epifcopus   fratres  6c  coalumnos  fuos ,   quos 

verborum  feveritate  ad  corfeptionem  contriftarat,  infignis  eleemofynse  lar- 

gitione  ad  emendationem  fblatos  reliquit. 


C  A  p.     LXXXVt 
Item  qualiter  Terrefeld  adquijitam  Ramefise  dedit. 

NEC  fic  quidem  vir  fide  plenus,  laxatum  in  nos  devotionis  fiiae  cohi- 
bens  frsenum,  aliud  nihilominus  Manerium  pretio,  non  pulchritu- 
dine  vel  fitu  priori  comparandum,  Terrefield  nomine,  hoc  nobis  ordine 
opum  fuarum  difpendio  adquifivit.  De  fbrte  Regias  diftributionis  qui- 
dam  ahus  Dacus,  praefatum  praedium  tunc  temporis  poffidebat,  vir  fadiio- 
lus  &  dives,  qui  An^lorum  animos  ex  fuo  ponderans,  illis  Dacos  fore  fem- 
per  exofbs,  quod  patriam  fuam  invafifTent,  &;  fibi  infidias,  occulte  tamen 
propter  metum  Regis,  abeis  parari  arbitratus,  de  tota  fcilicet  villata  per 
nodtts  fingulas  fingulis  hominum  quaternionibus,  quos  addiceret  fors  fiic- 
ceffiva  labori,  formfecus  citra  domefticos  auls  fuae  parietes,  alternas  de- 
crevit  excubias  celebrari,  ne  fibi  quod  verebatur  accideret,  &  timor,  quem 
timebat,  aliquando  eveniret.  Cum  ergo  avara  viri  cupiditas  laboriofis  co- 
tidianae  fervitutis  operibus  rufticos  opprimeret,  &  taediofis  nihilominus 
noauinae  fbllicitudinis  vigiliis  eos  inanis  ejus  timiditas  diutius  fatigaret, 
contjgit  quadam  nodium,  ut,  viris  quatuor  in  ordine  yicis  fujc  ^  fbris  ex- 

K.  k  k  1  cuban- 


444 


H     I     s     T     o     R 


cubantibus,  Dominus  interius  in  ftrati  mollitie  recubans,  placidflra  t^,  ocU" 

lis  fbmnum   curis  deditus  avocaret.     Ruftici  ergo  extrinfecus,  eajptitio 

vefpertinse  coenulse  potu  praeter  folitum  exhilarati,    &  Dominum  jfolito 

nobilium  vinorum  hauftu  fopori  deditum  aiftimantes,  hoc  adinvicpin  in- 

tempeftse  nod:is  filentio  tacite  contulerunt.     §luid  facimus,  quoufqm  tcedia 

ijia  diuturna  &  injunas  patiemur.     ^oufque  alienigenx  ifiius  vitam  donandam 

pratM  Britonibus  latronibus  continms  noHium  excubiis  ad  nofirum  dedecus  i^  dam- 

num  corifervamus.     llle ,  ex  tenui  paupertatis  nofine  qucefiu ,  pudendis  famelicte 

cupidinis  inferiis  opum  fibi  cumulos  exaggerat,  ^  ad  irritamentum  nojirum  com- 

mune,  odiofa  nobis  vitce  fuce  committit  cujiodiam.     Animemur,   &  oportunitatem 

aucupati  ferro  vifceribus  ejus  Jecretius  adaUo,  tam  nojiros  quam  convicaneorum 

nofirorum   labores  terminemus.     Dacus  ergo  hsec  omnia  attonita   haurieris 

aure,  non  expedata   diei  luce,   amicos  vicinise  beneficio  exhibitos  adiit, 

eifque  rufticorum    vefaniam  metu  palpitans   propalavit.     Qui  omnes  in 

unam  convenientes  lententiam,  ajferunt  rujiicos  ex  paupertatis  confcientia  in 

inccepto  pertinaces  i  dubitandum,  ne  faUicnem,  quam  pauciprodiderant,  ex  pari-> 

tate  laboris  &  pame,  propofito  pari  concepiffent  univerji.     Nec  ejfe  tutum  •oel  om- 

nes  univerfaliter  e  natalibus  expellere  tuguriis,  vel,   in  reos  tantum  animadver-' 

tendo,  animojitatem  irritare  cceterorum.     Erit,  inquiunt,  quilibet  fortajfe,  qui  te- 

meritatis  rujiicance  fiimulis  agitatus,    (dummodb  cofifervorum  fodalitium  exofo  fibi 

tuo  eruat  Dominio)  falutis  propriee  detrimentum  nece  tua  parvipendet  compenfare. 

Confultius  ergo  agens  facultates  in  pretia  coUige,  difiraJjertis,  cujus  caufa  Jalutem 

tuam  nofii  dijirahendam,  &  Juffarcinatis  accepto  cere  marjupiis,  in  domejiicos  Joli 

originalis  fines  demigrans,  tutiora  tibi  Jortis  emptitice  jura  fdeli  pretio  memineris 

comparanda.     Acceptato  Dacus  confilio  Regem  fuper  his  allocuturus  Lon- 

donium  ire  perrexit.  Erat  ergo  apud  proxunam  villam,  quse  dicitur  MjcweUe^ 

vir  quidam  Epifcopi  jEtherici  familiaris  &  amicus,  cui  Epifcopus  dederat 

in  mandatis,  ut  ubicunque  terras  aliquas  venales  invenire  potuiffet,  vena- 

retur  &  judicaret.     Is  itaque  cum  rei  relatse,  fama  indice,  veritaiem  <:om- 

periffet,  fub  feftinatione  miffo  ad  E^ilcopum  nuntio,  apertam  intimavit. 

Qui  feftinus  iter  arripiens  Londoniam  venit,  &  a  Regiis  coliateralibus  of- 

ficiofe  exceptus,  Dacum  jam  fuper  prajjato  negotio  Regem  alloquentem 

ofFendit,  Audienfque  de  memorati  venditione  praedii  agi  confilium,  ftatim 

emptorem  fe  exhibens ,  Dacum  fuper  pretii  quantitate  convenit.     Ambo 

igitur  in  fbro  Regis  difficultatem  negotii  diverfis  diutius  afFe(5l:ibus  ven-. 

tilantes,  tandem  lege  fe  contrad:us  invicem  vincientes,    contrarias  prius 

in  idem  pacifcendo  confciverunt  voluntates.     Pa6tam  ex  conventione  pe-     * 

cuniam,  quia  nobis  non   conftat  de  quantitate,  ignorantia  nos  compulit 

reticere.     Quid  plura  ?  Dacus  damni  fiii  commercio  implevit  marfijpium, 

Epifcopus  vero,  Rege  fiib  multorum  teftimonio  annuente,   quseftus  pub-- 

lici  fuftepit  dominium.     Deinde  accepta  domum  revertendi  licentia,  ver- 

flis  l{amefiam  viam   tetendit.     Quo   perveniens,    hoheftate  cunabuioruiit 

deledtatus,  rejigiofitati  contubernalium  congau,dens,  &  bonas  eorum  opi- 

nionis  odore  perfufus,  raemoratam  villam  de  Terefeld  perpetuo  eis  j"!"^' «■ 

tradidit  poflidendam.  -^l 


c  A  p.   Lxxxyii.  ^i 

il 


^omodo  inde  Schutlingtone  adquifivit,  csf  adquiftam  'Kzme^ix :  dedit.^     '^ 

^  N  pago  Bedeford  eft  villa  quaedam  Schitlingdonia  antiquitus  dicSta,  olim 
\  ficut  hodieque  extantes  indicio  funt  reliquise,  vallata  nemoiibus,  aere' 
lalubris,  ubere  glebse  &  frugum  feracis,  curiam  fpatiofam,  &  penates  do- 
minicales  ad  oram  nemoris  in  loco  edito  habens  iitos,  ubi  ab  oftio  aulae 
tota  fere  YJlla,  &  late  patens  ager  arabilis,  oculis  fubjacet  intuentis.    Hanc, 

ficut 


R     A     M     E     S     I     E     N    -S     I     S, 


44-7 


C  A  p.    XCII. 

De  obitti  yEtherici  Epifcopt  ?3  promotione  iEduothi. 

J  Oft  \\xc  igitur  floreui  illiim  nedareum,  cujus  &  dulcifluis  perfunde- 
^  banuu"  odoribus,  &  frudibus  pafcebaniur,  jEthericum  intellige  Epif- 
copum,  anno  prseflilatus  fui  xviii  conditionis  human^e  neceflitas  immaturo 
depalla  elt  acceflu.  Qui  apud  quendam  Dioecefis  fus  vicum,  febrium 
fentiens  pundtiones,  &  vicina  jam  fata  pr^nofcens,  corpus  fuum,  cum  li- 
brorum  &  ornamentorum  Epifcopalium  xeniis  plurimorum",  T{amefiam 
deferri  delegavit  tumulandum.  Qiio  fado  locum ,  ubi  faufl:o  omine  te- 
nerse  dedicarat  primordia  pubertatis,  unde  per  gradus  virtutum  Epifco- 
palis  confcenderat  apicem  dignitatis,  quem  etiam,  ficut  rektum  efl:,  lau- 
dabilibus  illufi:rarat  munificse  beneficiis  largitatis,  Deo  difponente,  dulci- 
bus  pii  patris  exuviis  contigit  honorari,  defun<ito  jEtherico,  vota  &  voces 
tani  Cleri  quam  populi  in  jEdnothum  coalumnum  ipfius  conveniunt,  5f  Rege 
Cnutone  afTentiente,  poft  eum  in  Epifcopum  confecratur.  Sicque  J{amefi- 
enfis  Ecclefia,  opinione  bonse  nutriturs  cognita  &  publicata,  tertium  jara 
fibi  patrem  viciflim  de  prole  communi  procreavit. 


C  A  p.     XCIIL 

^omodo  Aifv/ardus  Ramelienfi  Monachus  priUs  Evefhamse  ^bbiu, 
ac  deinde  Londonienfis  Epifcopus  Jit  effeUus. 

T^Adem  tempeflate  Abbatem  Evepam  de  medio  mortalium  fliblato, 
\_,  quidam  Alfwardus  de  Clauftro  ]{amejite  affumptus,  loco  eidem  Abba- 
tis  Jure  prxficitur,  ac  deinceps  parvi  fpatio  temporis  diverfis  meritorum 
gradibus  pr^paratis ,  exinde  ad  Epifcopii  Londonienjis  culmen  afcendens, 
Abbatias  tamen  regimen  non  amifit. 


■  C  A  p.  '  XCIV. 

Cnuto  ^x  moritur  &  Flaroldus  in  B^gem.  confecratur. 

IS  ita  fe  habentibus,  Cnuto  Rex ,  cum  principatus  Anglici  jura 
magna  civilitate  xx  annis  tenuifTet,  natur^  clebitum  fblvens,  gemi- 
nam  ex  duabus  uxoribus  fbbolem,  utramque  fpem  regnandi  confbventem, 
reliquit.  Haroldus  autem,  quem  ex  ^^m  filia  Alfelini  Ducis  fufceperat 
filium,  primus  regni  gubernacula  obtinens,  Emmam  novercam  fuam,  fbro- 
rem  junioris  jR^cardi  Normannorum  ducis,  quce  poft  fata  mariti  prioris 
regis  jEthelredi  cum  Cnutone  diutius  fcedus  fbverat  conjugale,  cum  filio 
Hardecnut  in  Flandriam  propellens  exiliavit.  Ipfe  vero  quatuor  annis,  & 
menfibus  totidem  in  regno  exadtis,  diem  claufit  extremum. 


C  A  p.     X  C  V. 
DefunUo  Haroldo,  Hardecnut  de  exilio  revocatus  in   I^egem  erigitur. 

TUnc  Angli  &  liaci  in  unum   confpirantes  afTenfum ,  legatarios  ho~ 
norabiles  in  Flandriam  propter  Hardecnut  tranfmiferunt,  addudum- 
que  in  Regem  erexerunt,  unus  autem  ex  nunciis  illis  fuit  pr^edidtus  Alf- 

ivardus. 


<] 


44.8  His    T     0     R     I     A 

wardus,  de  'B^me]ienfi  Monacho  Evejloama  Abbas  fimul  &  Epifcopus  Zoa- ' 
^ow<p,  ad  cujus  commendationem,  miraculum,  quod  per  iplius  fidem  de 
periclitantibus  tempeftate  marina  fe  &  fbciis  divinitus  contigifTe  opinio 
ferit,  abfque  tsedio  ledtorum  libet  inferere  Ied:ioni. 


C  A  p.    XCVI. 

T>e  miraculo ,    quod  ad  Orationem   Alfwardi  per  merita  beati 
Egwyni  in   mari  faBum  eji. 

CUM  primo  Anglis  littus  deferentes  verfus  Flandriam  curfum  dirige- 
rent,  erat  aer  ferenus,  ventus  votivus,  &  quieti  terga  £equoris  aura 
placida  crifpante  omnia  tranquiila.  In  altum  vero  venientibus  illis ,  ex 
infperato  tempeftate  fuborta,  qu»  prius  flatu  profpero  a  puppe  ferieban- 
tur,  ftatim  adverfa  vi  ventorum  a  prora  rates  repercuffse,  tumefcentibus 
maris  voluminibus,  in  girum  cceperunt  agitari.  Omnes  in  fupremo  dif^ 
criminfe  pofiti,  nil  nifj  raortis  remedium  quo  timoris  poena  terminetur 
operiri.  Inter  hsec-igitur  fblus  Alfvoardus  pontifex  &  Abbas  os  aperiens, 
&  fpiritum  attrahens  confblationis,  utrifque  volis  in  aera  porred;is,  hac 
ufus  eft  oratione.  SanUe  Pater  Egwine,  qui  tantorum  apud  Dominatorem  ma- 
rium  prafulges  gratia  meritorum,  miferere  in  prcsfentis  articulo  difcriminis,  non 
jam  Eptfcopo  fea  humiUimo  minijiro  G?  domus  tuie  provifori,  fiquid  haUenus  per 
meam  vel  vicariam  follicitudinis  incurlam  circa  reverentiam  tui  cultus  negliffentius 
aUum  ejlf  accuratius  amodo  omnimodis  emendationi  operam  dabo.  0uin  etiam 
jponfone,  tuce  me  devotus  ohligo  fanUitati,  quod  Ji  fedato  turbine,  pacato  pelago, 
me  Jociofque  meos,  ab  injiantis  metu  periculi  exemptos,  natalis  foli  gremio  r^ii- 
tueris  incolumes,  thecam  argenteam,  in  qua  venerabiles  corporis  tui  excipiantur 
reliquite,  operofe  faciam  fabricari,  &  celebritatis  tuce  cultum  circumquaque  dilata- 
tum  enixijfime  a  fidelibus  venerari.  Omnium  igitur  votis  orationem  viri  iu- 
vantibus,  ftatim  divinitus  tempeftas  ceffavit,  paulatim  mare  detumuit,  fra- 
gor  omnis  quievit,  &  Flandrenfis  arenae  littoribus  votivo  a  tergo  impulfs 
flatu  naves  infederunt,  unde  cum  Hardecnut  ficut  didum  eft  in  Angliam„ 
profpero  navigio  perduxifTent,  Aljwardus  beneficii  divini,  quod  per  Ad- 
vocati  fui  fan&ifnmi  Egwini  merita  expertus  fuerat,  non  immemor,  fpon- 
fionis  fidem  pii  operis  fedula  executione  perfblvit,  hoc  idcirco  retulimus, 
ut,  qualium  quantorumve  K^mefia  extiterit  nutrix  virorum ,  notitise  le- 
gentiura  innotefcat. 


C  A  p.     XCVII. 
De  Donationibus  "quas  J^x  Hardecntit  contulit  Ramefise. 

IGitur  Hardecnut  in  Regem  fubliraatus,  coepit  largitate  profluere,  gc 
patris  fui  exemplo,  imo  potius  matris  Em?n(e,  qua;  &  Alfgim  Anglico 
nomine  dicebatur,  inftindu,  Ecclefias  largis  honoribus  ampliare.  Inter 
alia  igitur  aliis  Ecclefiis  collata  beneficia,  dedit  Ecclefise  T^mefienfi  Hem- 
mingford  orientalem  cum  pertinentiis  fuis  in  liberam  eleemofynam  &  quie- 
tam,  &  carta:  fuos,  quam  de  Anglico  convertimus  in  Latinum,  munimine 
confirmavit. 


~C   A  P. 


R    A    M    E    s    i    E    ^    s    i    i 


c  A  p.  X  c  V I  n. 

Carta  ejufdem. 


HArdecnut  ^w  ^  Alfgiva  maper  ejus  l{egina,  jEdnotho  Epifcopo,  & 
Turri  Comiti,  ^  Kinrico,  £Sf  omnibm  MintjTris  de  Comitatu  Huntingtonise 
falutem.  Notificamm  vobis ,  quod  nos  in  nomine  fanSla  Trinitatis  dedimus  & 
concejfmus  Ecclefce  Ramefienfi,  pro  anima  Cnutonis  M^gis  Domini  nojlri,  G? 
nojlra  amborum,  terram  orientalem  de  Hemmingfbrdj  G?  omnia  quce  adillamper- 
tinent,  cum  faca  &  foca,  ita  plene  G?  honorifice,  ficut  nobis  in  manu  fietit.  ^ui' 
cunque  ergo  banc  donationem  nofiram  ab  eadem  Ecclefia  alienare  tentaverit,  alte- 
netur  ille  in  die  Judicii  agaudio  coelefli,  ^  pmnas  inferni  cum  dcemonibus  fortiatur. 


C.A  p.    XCIX. 

Itetn  Carta  ejufdem,  qua  confirmavit  nobis  Manfionem  noftram  apud  Tedford. 

HArdecnut  ^x  Agelwino,  c^  omnibus  Burgenfibus  de  Tedfbrd ,  falu' 
tem.  Notum  vobis  fit ,  quod  Ego  volo  ^  preecipio,  ut  Abbas  ^thel- 
ftanus  de  Ramefia,  habeat  manfum  fuum  in  Tedfbrd,  ita  plene  G?  ita  libere, 
ficut  habuit  in  diebus  Cnutonis  I{egis  patris  mei. 


C  A  P.      C. 

^omodo  in  tempore   Normannorum  eandsm  terram  de  Hemmingford, 
i3  V  Hidas,  quas  J{ex  Hardecnut  nobis  dedit,  amifimus. 

IDem  quoque  Rex  Hardecnut,  hortatu  matris  fiije  Emma,  quae  erat  fi- 
dei  Chriftiana;  &  Religionis  Monafticse  amatrix  munificentiffima,  de- 
dit  Ecclefi^  l^mefienfi  apud  Gillinge  [v  hidas,]  pro  anima  patris  fui  Re- 
gis  Crmtonis,  in  jus  h^ereditatis  seterme.  Poftea  vero  in  tempore  Alfcoini 
Abbatis,  qui  poft  JEthelftanum  T^mefienfem  Ecclefiam  gubernavit,  venit  vir 
quidam  Wlfvoinus  nomine,  filius  Alfwini,  6c  eafdem  quinque  hidas  de  Gil' 
ling,  &  prsenominatam  terram  orientalem  de  Hemmingford,  totam  fcilicet 
donationem  Hardecnut  Regis,  a  praefato  Abbate  &  firatribus  ^amefienfibus 
fiifcepit  in  vita  fi.ia  tenendain ;  h^c  auteni  conceffio  eidem  Wlfwino  fadta 
fuit  in  capitulo  fratrum,  apud  'Ramefiam,  in  vigiUa  Pentecoftes,  fub  hac 
conditione,  quod  Abbas  &  fratres  poft  obitum  ipfius  jus  fuum  libere  & 
fine  omni  hseredum  reclamatione  fibi  refaifirent,  &  de  terra  ejufdem  Wlf- 
wini  Abintuniam,  6f.  Vggele,  &  Weldingejeld,  &  Bumjiede,  pro  ejus  anima  in 
eleemofynam  liberam  poifiderent.  Fadtum  eft  ergo,  Regno  Anglerumzdi 
Normannorum  dominium  tranflato,  ut  memoratus  Wlfwinus  in  fata  conce- 
deret,  &  Rex  Willelmus  Albrico  de  Ver  totam  ipfius  haereditatem  condo- 
naret.  Qui  eam  fibi  faifiens,  etiam  totam  terram,  quam  faepe  didius^^ 
Tpinus  Ecclefice  noftras  nomine  tenuerat ,  cuni  caeteris  fimul  pofTefEonibus 
ejus  invafit,  &  violenter  tota  vita  fua  poffidens  haeredibus  fiiis  poft  fe 
poffidendam  reliquit. 

L  1  1  C  A  p. 


^'^'O 


H      I       S      T,,     O      R     '  I      A 

C   A   P.       CI. 

De  Lefrici  Diaconi  donatione. 

ERat  in  tempore  illo  Diaconus  quidam  in  Lindefeia^  Lefjius  nomine,  de 
Langetun,  qui,  ante  luiceptum  Diaconatus  officium,  filium  genuerat 
vocabulo  Morkerum.  Quem  pater  unice  diligens,  fcholsc  Monaftics  apud 
J{aniefiam  difciplinis  diviiiis  tradidit  informanduni.  Ipfe  etiam  Leffms  hse- 
leditarii  juris  poffeilionibus  dives,  de  univeriitate  patrimonii  fui  terram 
quandam  apud  Langetun ,  &  terram  de  Wipfinton ,  &  terram  de  Merfona, 
&  item  terram  de  TFat/nn^worth  cum  eodem  alumno  fuo,  in  puram  elee-, 
molynam  'Rct,mefienfi  Ecclefise  conceffit.  Fratres  etiam  l^mejiertfes  conceffe- 
runt  eidem  Leffio  Monachatum,  &  matri  pueri  velum  in  ^mefia,  quan- 
docunque  vitam  mutare  voIuilTent,  hoc  totum  fadum  fuit  &  pra;locutum 
in"^\:2&(knti^  jEdnothi  Epifcopi,  apud  'R^mefiam.  Poflea  vero  eodem  Leffio 
mortuo,  memoratus  Monachus  Morkerus  filius  ipfius,  eafdem  terras  dira- 
tionavit  Deo  hi  fandto  BenediUo  contra  calumniatores,  in  pleno  Comitatu 
de  Lincoln,  coram  JEdvDardo  de  Saresbiri,  &  aliis  multis  fidelibus  Regis  & 
Miniflns.  Idem  quoque  Morkerus  de  permiflione  Abbatis  jam  didas  ter- 
ras  vice  firmarii  tenens,  fUtutum  ex  eis  cenfum  fingulis  annis  perfblvit, 
quoufque  in  permutatione  regni  Odo  Epifcopus,  Regis  WiRelmi  Germanus, 
per  violentiam  eum  exinde  diffaifivit,  &  diutius  in  dominio  non  jufto  re- 
tinens,  demum  queni  voluit  qujeftu  damnofb  haereditavit. 


C  A  p.     C 1 1. 

Hardecnut  ^ex  moritur,   ^  ^dwardus  iEthelredi  junior  filtus,  ad 

^gni  jura  promovetur. 

E  X  Hardecnut  demptis  de  emenfione  biennii  poft  fumptum  princi- 
patum  diebus  decem,  in  medio  pubertatis  tenerx  virore  mortem  gu- 
ftavit  immaturam,  vir  prseclicandse  indolis,  &  eximise  in  miferos  pietatis. 
Nam  S^  Gunnildam  ex  patre  Cnutone  &  Emma  matre  fbrorem,   licut  fiipra 
didtum  eft,    Henrico  Alemannorum  Imperatori  cum  multis  fumptuuni  im- 
pendiis  nobiliter  maritavit.     MdvDardum  vero,  JEthelredi  ex  eadem  Emma 
filium,  diuturni  exilii  pertsefiim,  &  in  fpe  fraterna;  clementise  ad  originale 
fblum  revertentem,  benigniflime  exceptum,  fecum  retinuit.     Primogeni- 
tus  namque  jEthelredi  fiiius  Alfredus,  idem  antea  per  quorundam  fad:ionem 
miferabili  morte  prsereptus  erat.     Igitur  poft  Hardecnutum,  prsedidtus  fra- 
ter  ipfius  ex  matre    yEdvpardus  ^  proceribus  Anglia;  in  Regem  eledtus, 
prima  die  fblemnis  Pafch^,  ab  Edfio  Doroberniis  Archiepifcopo  apud  Wyn- 
toniam  facratus  eft  &  coronatus.     Erat  autem  vir  fimplex  &  redrus,  in  Dei 
rebus  ftrenuus,  vir,  qui  propter  manfuetuduiem  innatam,   vix  etiam  inju- 
riis  impetitus  noffet  iraft;i,  unde  quia  fine  feveritate  caufali  nuUum  con- 
grue  regi  poteft  imperium,  pluribus  propter  indulgentiam  ejus  &  fimpli- 
citatem  parum  idoneum  eum  ad  tradianda  regni  negotia  arbitrantibus , 
Deus  tamen  opera  ejus  dirigens,   &  imperium  timeri  &  majeftatem  ejus 
ab  omnibus  fecit  adorari.     jkdgitham  filiam  Godwyni  Ducis  accepit  in  con' 
jugem,  cum  qua  diutius  thori  maritalis  fbvens  communionem,  nunquam 
tamen  ipfius  attadtu  pudicitiae  fiise  aliquam  intulit  lasfionem. 

/  C  A  P,. 


R    A    M     E     S     I     E     N     S     I     S, 


4,^1 


e  A  p.   c  1 1 1. 

De  obitu  iEthelftani   Abbatis,  &  iEliwini  fromotione. 

POft  hsec  igitur  JEthslflanus  ^amefice  Abbas  huic  nmndo  valefeci.tj  vir 
aliens  afFedtionis  induftrius  ancupator  ,  qui  in  commune  Ecclefiss 
fus  fubiidium  nmltr.s  alienas  lationis  meiruit  frages,  multoque  pluresfor- 
litan  meflliifret,  li  fata  iiviirent,  hoc  autem  modo  ad  vitie  metas,  ibrte 
flebili  impellente,  properaviti  habebat  idem  Abbas  prsebendarium  Hi- 
beniia  oriundum ,  quem  olim  confedtum  macie,  6c  confumptis  ex  longa 
diuturnse  fcmis  inedia  carnibus ,  de  fqualore  mendicitatis  exceperat ,  6t 
per  annos  plurimos  de  cibornm  fuorum  rehquiis  potu  refecerat  largiori. 
Cui  aliquando  aliqua  de  caufa  infenfus,  juffit  eum  forisftipem  percipere 
conftitutam,  &  a  pnvat^e  aul;K  introitu  &  fimiliaris  menfie  coniOrtio  ar^ 
cerii  unde  ille  vehementer  permotus,  juxta  illud  fipientis,  qid  nutrit  [er- 
vum  fuum  delicate,  poflea  fe^itist  eum  contumacem,  genuinx  contumacice  fti- 
mulos,  quibus  in  mileratorem  fuum  vindicaretur,  damndfi  fibi  malleolis 
odii  in  acies  penetrativas  exacuare  non  ceffavit,  In  die  ergo  fan6ti  Mi- 
ehaelis,  fratribus  vefpercinam  fynaxim  celebrantibus,  &  ,  juxta  ccnfuetu- 
dinem  antiquitus  ulitatam,  ad  ftationem  ante  crucem  innavem  Ecclefise 
procedentibus ,  deteftandus  iile  lanio ,  juxta  oftium  Abbatenl  noviffime 
proceifurum  operiens,  tandem  venienti,  &  nihil  prster  ea  quae  fandtitatis 
funt  &  innocentiffi  cogitanti ,  mortiferum  valide  per  vifcera  ferrum  exegit. 
Saucius  elifb  ventri  &  diifedlis  vitalibus  manus  properantius  apponens  vul- 
nus  illatum  compreffit,  ne  largior  fanguinis  fiuxus  animam  citius  egere- 
ret  laborantem.  Au6tor  fceleris  multis  pugnorum  tunfionibus  dilaniatus, 
manus  loris,  pedes  compedibus  prsebuit  conftringendos,  converii  fratres 
&  cantum  ploratione  commutantes,  patrem  jam  cadentem,  jam  pallentem 
admortem,  jam  oculos  invertentem,  bajulis  manibus  in  cellam  deferunt 
infirmorum.  Ubi  ufque  mane  fequentis  diei  iu  exitu  laborans,  tandem 
qu2e  Chriftianorum  fjnt  affecutus,  dans  pacem  omnibus  &  benedidionemj, 
necnon  &  percufTori  fuo  ignoici ,  &  eum  a  vinculis  affeidtuofe  flagitans 
enodari,  fpiratione  fuprema  laborcm  terminavit  &  vitam.  Attamen  re 
publicis  auribus  oblata,  nil  preces  viri  jufti  valuere,  nil  profecerunt  anxia 
vota  pietatis,  quin  juxta  fbrenfium  fandtionem  legum  graviter  in  infandum 
animadverteretur  heikionem.  ^thelflano  tumulato  Alfvoinus  prsspofifi^, 
cujus  fupra  meminimus,  de  elediione  fi'atrum  communi,  Abbatiam  ^- 
inefics,  favente  Rege  jEdrpardo,  fulcepit,  quam  triginta  &  odto  feraie  annisr 
ftrenue  gubernavit.  i 


C  A  p.     CIV. 

^uomodo  Alfwardus   Epifcopus  Londonienfis  lefrce  valetudinem  iiicurrens, 

reliUo  Epifcopatu,  Ramefiam  fs  cum  multis  pretiofarum  rerum  donariis 

cojitulit,  ibide?nque  vivendi  finem  fecit. 

UB  eadem  tempeftats  pra^diitus  Jljrvardus  Londonienfs  Epifcopus,  & 
Evejljama  procurator,  xi  Pontificatus  fui  anno,  gravi  corporis  valetu- 
dine  taitus  eft,  qua  curationis  deiperationem  adducente,  juxta  fidem  Chro- 
nicorum,  utriuique  Ecclefise  renuncians  adminiftrationem,  duobus  occafio- 
nem  prasbuit,  qua  euni,  quem  iblus  poifederat,  prielationis  geminas  di- 
vifum  fortiti  funt  honorem.  Cujus  valetudinis  cauiam  quamlibet  chro- 
nica  taceant,  hanc  tamen  fuiife  quorundam  relatio  ferit ;  cum  beatse  Of- 

L  1  1  2  githx 


^S2 


1      S      T      0      R      l    •  A 

githie  virginis  Martyris  corpus,  quod  apud  Dioecefis  (use  vicum  Chkh  nd- 
mine  tumulatum  habebatur,  aufu  temerario  infpicere,  6c  aliquas  inde  re- 
liquias  auferre  prcefumeret,  divino.   ut  creditur,  judicio  tantae  temeritatis 
poenam  folvit,   in  brevi  liquidem  poft  iioc  fadtum  turgentes  papul^,  to- 
tam  viri  faciem  confufb  ordine   repleverunt,  quibus  p6r  moram  dierum 
difliccatis,  fcabra  cutis  candorem  lepr^  vifa  eft  induifle.     Sed  quoniani 
tnultifbrmes  funt  accidentium  caufe,  quibus  vana  hominum  corriimpitur 
falus,  nutantem  fuper  his  opinionem  nequaquam  confirmamus.     Ut  enim 
quidam  philoibphus  ait,  quicquid  nos  in  vitia  morborum  a  naturali  fani- 
tate  commutat,  facit  aut  nimii  fmguinis  pondus  exaefluans,  aut  fuperfluus 
calor  aut  ultra  naturalem  niodum  liumor  exundans,  aut  fpiritus  per  taci- 
tos  meatus  non  fblita  laxitate  difcurrens.     Igitur  Alfwardus  feu  cafu  ac- 
cidentali  feu  prsedidtse  ultione  prasfuraptionis,  tabe  leprjE  perfufus,  &  me- 
liore  jam  fui  parte  prxlepultus,  fratres  Evejham,  quibus,   ut  di(5tum  eft, 
ante  Epifcopatum  &  polt,  patris  eo  ufque  officio  fundius  fuerat,  per  offi- 
cium  vicarise  legationis  humiliter  flagitabat,  quatenus  libi  apud  eos  in  do- 
mefticorum  latebris  larium  fufccpta;  segritudinis  taedia  continuare  liceret. 
Quibus  eum  irreverenter  repellentibus,  &  ad  commanendum  omnino  fiif- 
cipere  reriuentibus,  converfus  ad  flios,  ad  matris,   inquit,   me^e  gremium 
revertar,  &  ubi  juventutis  rudimenta  traniegi,  tasdiofse  ibidem  fene<ftutis  otia 
confbvebo.     Fides  namque  materna,  nec  fanum  novit  faftidire,  nec  segrum 
aliquando  filium  abhorrere;  omnibus  igitur,    quse  ibi  antea  depofuerat, 
Ecclefiaftici  ufus  ornamentis,  6c  hbris  pontificahbus  abrafis,  I{amefm  onu- 
ftus  contulit  sger,  ubi  officiofiffime  a  fi^atribus  loci  exceptus,  eodem  an- 
no  naturse  fundius  munere  graviffima:  segritudinis  labonbus  ferias  dedit, 
in  loco  f^miliari  votivse  honorem  nadius  fepulturs.     Inter  alia   quippe 
munera  pretiofa  attulit  etiam  maxillam  Sandii   Egtvini  confefToris  atque 
Pontificis,  nihilominus  atque  cucullam  fanitiffimi  Martyris  Jlphegi,  quse 
olim  percufTo  in  fe  Martyre  dulces  ac  prseclaras  facri  fufceperat  maculas 
cruoris,  quas  ufque  hodie  &  oculis  confpicabiles  &  ofculis  attred:abiles 
oflendit.     Cum  tantorum  ergo  oblatione  thefaurorum  callidus  seger  ve- 
niens,  totam  fratrum  cohortem  obviam  fibi  invitavit,   &  pretiofiorum 
xenii  munerum  omnium  in   fui  miferationem  animos  inflexit,  ficque  fra- 
tres  Evejhamiee,  dum  infirmo  patri  manfionem  fimul  &  alimenta  impuden- 
ter  denegarunt,  nobis  plurimum  utilitatis  proprise  profiierunt  difpendio. 


C  A  p.    cv. 

De  obitu  iEdnothi  Epifcopi  Dorcaftrenfis ,  qui  dedit  Ouram, 
Bertonam,  £^  Cuapwelle. 

HIS  ita  fe  habentibus,  lB.dnothus  de  Ecclefia  J{amefienfi ,  ficut  flipra 
relatum  eft,  ad  Prsefulatus  Doreajiriee  culmen  aflumptus,  gradum 
fuum  priorum  exercitiis  operum  decoravit.  Qui  fuper  damno ,  quod 
cum  coalumnis  fuis  in  campanse  fra(!itione  olim  inter  rudimenta  pueritise 
matri  fii«  J^mefte  intulit,  confcienti^  bonse  metu  follicitatus,  tria  eidem 
praedia  loculorum  familiarium  emundtione  comparata,  Ouram  videlicet 
Bertonam,  &  CnapxveUe ,  in  pra:terit3E  expiationem  offenfionis  largitus  eft, 
locum  quoque  ipfuni  multa  femper  diligens  affedlione,  ibidem  poft  oa)i- 
tum  fiium  corpus  exanime  intra  materna  vifcera  decrevit  tumulari.  Quin- 
todecimo  ergo  Epifcopatus  fiai  anno,  vitae  labentis  fine  bono  terminans 
curfum,  l{amefiam  fiaorum  officio  deportatus  eft,  ibi  &  fepultur^e  &  me- 
morialis  jeterni  decus  egregium  affecutus. 

C    A    P. 


R    A    M    E     S     I    fi    53"    S    I    ^i 


Cap.    CVI. 

^iomodo  ad  inflinBum  Withmahni  quondani  Abhatis^  ^  Olwoldi  Me- 

nachi,  Edwardus  J^ex  dedit  nobis  Ringftede,  Winebodeiham, 

i3  forum  de  Dunhanii 

INter  h^ec  Ofrvoldus  Monachus  venerabilis,  fandi  Ofivoldi  Archipraefulis 
Nepos,  quem  quartum  eorum  qui  Campanam  fregerunt  fermo  prse- 
habitus  judicavit,  erat  vir  eruditione  &  religione  apud  omnes  percelebris; 
nam  a  memorato  patruo  fuo  fandtiffimo  Ojmldo  in  tenerae  olim  lanugine 
pubertatis  apud  ^amefmm  coeleftibus  imbutus  difciplinis,  Floriacum  ab  eo- 
dem,  ubi  &  ipfe  quondam  monaftici  incolatus  didicerat  n)ilitiam,  fuerat 
deftinatus  ubi  aliquandiu  literaturse  ftudens,  &  exemplis  fe  informansj 
meliorum,  ad  tantam  fatietatem  propofita  a  Dodroribus  artium  liberalium 
fluenta  combiberat,  ut  ad  patri^e  fines  denique  reverfus  famam  praeceden- 
tem  multimod<e  executione  virtutis  fupergredi  videretur.  Oblatum  quo- 
que,  ut  fertur,  ^  quodam  Regum  Pontificii  honorem  humiliter  declinans, 
in  maternis  finibus  J^mefie  placida  literarum  ftudia  confovebat.  Habetur 
hodieque  in  Archivis  noftris  liber  ejus  verfificus,  multiformis  peritiae  ip- 
fius  &  perfpicacis  ingenii  teftis.  Eodem  etiam  tempore  Withmannus  quon- 
dam  Abbas,  in  fblitudine  Northeice  heremeticx  vitse  callem  terens,  remo- 
tas  patriie  partes  fuavi  fandtitudinis  fuse  refperfit  odore  j  utrorumque  igi- 
tm*  Withmanni  videlicet  &  Ojvooldi  opinione  comperta,  Rex  Edwardus  fa- 
miliaritatis  fiis  prserogativa  donatos  ad  privata  eos  colloquia,  quoties  in 
eas  regni  partes  deveniffet,  accerfivit;  vir  fiquidem,  non  tam  martise  ex- 
ercitationi ,  quam  ingenuse  mentis  deditus  religioni ,  manfuetudinem  & 
modeftiam,  quam  longo  ^  cunabuhs  ufu  in  fe  confbverat,  naturse  in  ahense 
fimihtudine  moralitatis  lege  dudtus  veneratus  eft.  Viri  igitur  ifti  Regem 
virtutum  ftudiis  &  ,eleemofynarum  largitionibus  confpicientes  deledlari, 
alterna  affedium  ejus  fuggeftione  in  domeftici  laris  'R^mefcs  amorem  in- 
clinarunt.  Qui ,  ut  affedrionem  fuam  fi-u6tuofam  oftenderet ,  Withmanni 
quidem  inftindiu,  K^ngflede  cum  libertate  adjacente,  &  omni  maris  ejedru, 
qui  Wrech  dicitur.  Ojxooldi  vero  precibus  Winebodejham  cum  Hundredo  & 
Dimidio,  &  cum  lxiv  illius  Hundredi  Socamamm,  &  fbrum  de  Dunham  cum 
libertatibus  fuis,  magnanima  animi  regalis  liberalitate  in  florentem  perpe- 
tuo  eidem  Ecclefise  eleemofynam  largitus  eft. 


C  A  p.     C  V 1 1. 

C^modo  Abbm  Alfwinus   eadem  ^gis    Donaria   l{egiis  literis  Eeclef(& 
Ramefienfi  fetiit  ^  obti?iuit  confrmari. 

Lfwinus  quoque  Abbas  domefticse  utilitatis  venator  induftrius  erat, 

qui  nulli  omnino  locum  dans  ignavis,  fufcepti  regiminis  rem  com- 

munem  femper  augmentare  curabat.  Siquidem  aut  obfequiorum  impendio, 
aut  exhortationis  callidse  lenocinio,  omnium  animos  in  fuum  &  Ecclefise 
flise  invitavit  affecStum.  Qui  Regis  gratiam  fibi  favorabilem  effe  perpen- 
dens  aufu  familiari  piis  aures  ejus  precibus  tam  diu  follicitavit,  quouf^ 
que  fupradidas  donationes  fuas,  literis  Anglicis  regise  fuie  Imaginis  im« 
preflione  roboratis,  ad  futur^  pofteritatis  malitiam  refellendam  communi- 
ret.  Quia  vero  poft  Dominationem  Normannorum  in  Anglia  hujufinodi 
apices  minus  ufitati,  minus  cogniti  habentur,  cartas  &  cyrographa,  qu2e  in 
■  tempore  ejufdem  Regis  nobis  fecfta  funt,  de  Anglico  m.  Latinum  ad  pofte- 
rorum  notitiam  curayimus  tranfrnutare. 

L  H  3        •  V         C  A  P^ 


^S^' 


H       I       S       t       O       R 


C  A  p.     CVIII. 
Caria  J^gis  Edwardi. 

"  "I  ^  Drvardus  Rex  Anglorum  Stigando  Archiepifcopo,  Ailmaro  Epifcopo, 
|~j  "  Girth  Comiti,  Tb/i  vicecoraiti,  6c  omnibus  Miniftris  fuis  de  North- 
"folke  &  Suthfolke ,  &  univerfis  aliis  fidelibus  fuis  per  totam  Angliam 
"conftitutis,  tam  Clericis  quam  Laicis,  falutem.  Notifico  vobis  me  con- 
"  ceffifTe  Deo,  &  ftndtse  Marise,  &  fandto  Benedido,  &  Jlfwino  Abbati  de 
"  ]{amefa,  facam  &  fbcam  Tol  &  Team,  &  Infaugenethef  Firmte,  &  Ferd- 
*'  ftji^f,  Foreftall,  &  Hamfokne,  Grithbriche ,  &  Schipbriche,  &  Seapvoarp,  m 
"omnibus  rebus  apud  Bramceftre  &  apud  Kingftede,  ita  bene  &  libere  ficut 
"ipfe  ea  melius  &  liberius  habeo  in  littore  marino  alicubi  in  Anglia^ 
"  omnefque  rediitudines  &  jura,  qu;£  ibi  ego  ipfe  unquam  habui ,  volo 
"  etiam  ut  fbca,  qu^e  eft  infra  Bichanidich,  in  omnibus  ad  fand:um  Bene- 
"didtum  ^amefmfem  pertineat,  ita  plene  &  perfeite  ficut  eam  ipfe  habui, 
"&  omnes  re(3:itudines,  quas  Rex  ibi  poteft  habere.  Volo  prseterea  ut 
*'fan(5ta  Maria,  &  fandrus  Benedid:us,  6c  Abbas,  &  fratres  l{amefia  habe- 
"  ant  fbcam  in  omnibus  fuper  omnes  homines,  qui  fimt  Motvprthi,  Ferd- 
"wrthi^  Faldwrthi,  in  illo  Hundredo  &  dimidio ,  cujufcunque  homines 
"fint.  Concedo  eis  etiam  Mercatum  de  Dunham  per  aquam  &  terram, 
"cum  indufStione  6c  edu(3:ione  ,  &  cum  omnibus  redtitudinibus ,  qusad 
"  illud  pertinent,  ita  bene  &  libere  ficut  illud  ipfe  unquam  mehus  habui, 
*'&  nolo  pati  ut  aliquis  hoc  in  aliquo  imminuat.  In  omni  quoque  Co- 
"mitatu,  ubifancftus  Benedi<ftus  habet  terram,  concedo  eis  facam  &  fbcam 
"fiiam,  Fol  &  Team  &  Infaugenethef  infra  Burgum  vel  Civitatem  &  extra, 
*'  ubique  in  terra  &  aqua,  in  bofco  h.  plano  cujufcunque  fuerit  fbca,  habeat 
"  fancftus  BeneditStus  libertatem  fuam  ih  omnibus,  ita  bene  &  plene  ficut 
"  ego  ipfe  alicubi  habeo  in  tota  Anglia.  Habeant  &  omnes  fbrisfad:uras, 
"  qua;  pertinent  ad  regikm  coronam  meam,  in  natali  Dominico,  in  pafcha, 
"&  in  fancSta  ebdomada  rogationum,  in  omnibus  rebus  ficut  ipfe  habeo, 
*'&  per  totam  Angliam  infra  Civitatem  &  extra,  iii  omni  foro  &  annuis 
"  nundinis,  &  in  omnibus  omnio  locis  per  aquam  &:  terram,  ab  omni  te- 
"lonii  exa(^ione  liberi  fint.  Prohibeo  itaque  Dei  prohibitione  &  mea, 
"  ne  aliquis  hanc  conceffionem  meam  mutet  aut  minuat.  Siquis  vero 
"aliquid  horum  quse  in  hoc  fcripto  continentur  temerare  prsfuimplerit, 
"  fegregatus  fit  ille  a  Chrifto  &  ab  omni  fancSorum  ejus  confbrtio,  Hsc 
"carta  fa<5ta  fuit  apud  Windejhoram  in  iv  die  ebdomad^e  Pafchalis  fub 
"  teftimonio  jEthithx  Regiuce,  Godxvini  &  Haroldi  Comitum,  Cum  igitur 
Abbas  &  fratres  ^ameftetfes,  in  iiberam  omnium  horum  poiTefrionem,  de 
munifica  Regis'  donatione,  miffi  fuiffent,  poft  paucos  dies  extiterunt  ma- 
lignantium  quidam  ,  qui  eos  fuper  prsefata  fbca  ,  qus  eft  infra  Bicham- 
dich,  vexarunt,  tantam  munificentise  Regise  portionem  eis  demere  geftien- 
tesj  fed  Abbas  Alfvoinus  ad  nota  ciementise  Regalis  confiigiens  prsefidia, 
&  temerariura  adverfariorum  aufum  pio  indicans  patrono,  hanc  ab  eo 
cartam  ad  refellendara  omnem  tam  priefentium  quam  poilerorani  calum- 
niara  impetravit. 


C  A  P. 


R    A     M     E     S     I     E     N     S     I    S. 


W 


C  A  p.    CIX. 
Item  Carta  JR^egis  Edwardi  defaca  quce  efi  infia  Bichamdich. 

'  Drvnrdus  Rex  Stigando  Epifcopo,  Ailmaro  Epifcopo,  Alfgard  Comiti, 
j"&omnibus  Miniftris  fuis  de  lSiorthfolkJAxiX.txvi.  Notum  iit  vobis' 
"quod  ego  volo  ut  faca  infira  Bichamdich  in  omnibus  rebus  ad  fand:um 
"  Benedid:um  T^mefienfem  pertineat  ita  integre  &  plene,  iicut  primo  ei- 
"  dem  Ecclefis  data  fuit,  &  prohibeo  ne  aliquis  eam  in  aliquo  niinuat, 
"  qui  amicitiam  meam  diligic.  Rogo  igitur  vos  ut  Alfrvinum  Abbatem 
"&  fratres  ^amefienfis^  ubicunque  opus  habuerint,  omnes  unaminiter  ad 
"jutlitiam  adjuvetis,  &  pro  amore  meo  nuHum  permittatis  eis  auferre 
"  quicquam  eorum,  qu<e  ad  eos  dinofcuntur  pertinere. 

Terram  quoque  de  Hemmingford,  quam  Rex  HardecnutH.  Alfgiva,  quae 
&  Emma  mater  ejus  T{amefienfi  Ecclefise  in  eleemofynam  fuperius  memo- 
rantur  contuliffe,  idem  Rex  Edrvardus ,  ad  preces  Abbatis  Alfvoiniy  hac 
carta  fiia  confirmavit. 


C  A  p.    CX.    ^  .       ' 

Carta  ejufdem  de  Hemmingfbrd. 

Dveardus  Rex  Mdnotbo  Epifcopo,  Turi  Comiti,  J^nrico  [vicecom.]  & 
__  '■  omnibus  Miniftris  fuis  de  Comitatu  Huntington.  falutem.  Notum 
"  vobis  fit,  quod  ego  volo  ut  fandius  Benedidtus  de  JR^mefia  habeat  terram 
"de  Hsmmingford,  cum  omnibus  pertinentiis  fuis,  ita  plene  &  perfedite, 
"  ficut  Rex  Hardecnut  frater  meus,  &  Alfgiva  mater  mea,  eam  eidem  Ec- 
"clefise  concefTerunt ;  &  nuUum  omnino  nec  Anglicumnec  Danum  hanc 
"donationem  mutare  permitto. 


C  A  p.     CXL 
Item  Carta  ipfius  de  terra  ^  foca,  quam  dedit  apud  Brodton. 

"  \f\  Dvpardus  Rex  Vlffio  Epifcopo,  Sirvardo  Comiti,  Alfrico  Vicecomiti,  6c 
£]2!  "  o™"i^"s  •^^"^^'^^  ^"^  ^^  Huntingdonienfi  iciva,  falutem.  Notum 
"vobis  fit,  me  dedifTe  Deo  Sc  fando  Benedido,  &  Alfwino  Abbati  de 
"  J{amefia,  terram  de  BroSlon,  quam  egomet  ibi  habui,  cum  faca  &  fbca, 
"  in  omnibus  &  nulli  hominum  hanc  donationem  immutare  permitto, 
"  Quod  fiquis  poft  dies  meos  hoc  minuere,  vel  mutare  auflis  fuerit,  five 
"  Clericus  lit  five  Laicus,  fegregetur  ille  k  Chrifto,  &  ^  fandti  Benedidri  8c 
"  omnium  fand:orum  confbrtio,  &  nifi  hic  emendaverit  quod  temere  de° 
"  liquit,  posnas  infernales  cum  Dasmonibus  fbrtiatur. 


C  A  p.     CXII. 


J^latio  quomodo  Abbas   Alfwinus  fodiendorum   lapidum  in  territorio  de 
Burch  perpetuam  fibi  ^  Ecclefice  fuce  adquifivit  libertatem. 

EOdem  tempore  terram  quandam  de  Marham,   quse  inter  Stanford  & 
Burgum  m  xnedio  nemorum  pulcre  fita  eft,  de  long«Y«  antiquitatis 

beneficio 


^S6  Hist6'itiA 

beneficio  J{^mefienfis  Ecclefia  bonse  fidei  titulo  poffidebat,  quam,  propter 
utilitateni  vicinitatis,- Z-e/maj  Abbas  &  fratres  Burgi  conterminalibus  mi- 
dique  poflcffionibus  fuis  adjicere  cupiebant :  habet  autem  Burgenfe  terri- 
torium,  de  originali  natur^e  opificio  vel  infitione ,  lapicidinarum  loca 
niulta,  in  quorum  rimandis  vifceribus  operoie  latomorum  vires  firequen- 
ter  exeruntur,  femperque  fiipereft  in  quo  alterna  requie  reparatse  exeran- 
tur.  Abbas  igitur  Alfwinus  Ecclefi^  fus  induftrius  provifbr,  habita  cum 
memoratis  Abbate  &  fratribus  collocutione,  &  caufa  diiigenter,  medianti- 
bus  amicis,  pertradiata,  tandem  fupradid:am  eis  terram  de  Marham^  quan» 
affediabanty  pro  novem  virgatis,  quas  apud  Ludingtonam  habebant,  in  ple- 
nam  &  publicam  commutationem  condonavit.  Quatuor  infuper  millia 
auguillarum,  fingulis  per  fuccedentia  tempora  annis,  de  Ecclefia  l{amejienfi, 
in  diebus  quadragefimse,  eifdem  placito  annuentibus,  vel  conniventibus, 
charitatis  refpedtu  ftatuit  perfolvenda,  plenam  6c  perpetuam  fibi  pofterifque 
fiiis  fodiendis,  tam  dolatiles,  quam  communis  ftrudturse  lapides,  mercatus 
-  libertatem.  Sub  eadem  quoque  tempeftate  fedta  eft  contentio  inter  *SV- 
tvardum  Thorneienfem,  &  Mfwmum  J\amefienfem  Abbates,  quis  eorum  in  ma- 
rifco  circa  Kfngefdelf  plus  dominii  aut  juris  habere  videretur,  cumque, 
altero  contra  alterum  potiorem  fibi  partem  vendicante,  anceps  diu  inter 
altercantes  litigium  verfaretur,  tandem  vicini  Abbates  &  amici ,  unum 
cum  eis  conventum  facientes,  &  caufie  juftitiam  diligentiffime  inveftigan- 
tes,  diverfa  difcordium  vota  in  unitatem  pacis  afciverunt,  &  per  fideles 
vicinise  homines  examinatos  pariter  &  juratos,  amborum  partibus  notos 
&  nominatos ,  diremptionis  terminos  pofuerunt.  Abbas  ergo  Alfwinus 
providas  mentis  oculos  in  anteriora  prudenter  extendens ,  ufitatse  fami- 
liaritatis  aufii  folito  Regi  Edwardo,  quse  gefta  fuerant,  per  ordinem  indi- 
cavit,  ejufque  libris  Anglicis  regise  imaginis  impreffione  fignatis,  univerfa 
ad  futurcB  generationis  notitiam  &  ad  robur  perpetuae  ftabilitatis  exegit 
communiri. 


C  A  p.     CXIII. 

H.(ec  efl  Carta  ejufdem  I^gis  de  prcefatce  conditione  paBionis,  quam  de 
Anglico  in  Idioma  latinum  mutavimus. 

"  "C  ^^'^^^^  -^^^  Wlfrno  Epifcopo,  Tofti  Comiti,  Normanno  vicecomiti, 
JLj  "  &  omnibus  fidelibus  fuis  &  Miniftris,  Clericis  &  laicis,  de  Comiti 
'^*  Hamptony  falutem.  Notum  vobis  fecio,  quod  Alfwinus  Abbzs  de  ^me^ 
*'  fay  &  Leofricus  Abbas  de  Burgo,  notificaverunt  mihi  pad:ionem  /&  com- 
'*  mutationem,  quam  habita  collocutione  inter  fe  fecerunt.  Volo  itaque 
*'  ut  vos  intelligatis,  quod  Alfvpinus  Abbas  de  J^mejia,  hoc  modo  accepit 
**  de  Leofrico  Abbate  Burgi  novem  virgatas  terrse,  apud  Lodington  de  fbca 
"fandii  ^etri  nominatim,  fcihcet  hidam  Huntingi,  duas  vn*gatas  Godrici 
*'  Dani,  virgatam  Brandi,  virgatam  Leofgari,  &  virgatam  Alfwini  nigri,  m. 
"plenam  commntationem,  contra  omnes  homines  nunc  6c  perpetuo  Iibe- 
"  ras  &  quietas.  Et  pro  his  dedit  pr^iato  Abbati  de  Burch  totam  ter- 
"ram,  quam  fandtus  Benedidtus  habuit  apud  Marham,  liberam  ab  omni 
"calumnia,  &  quietam  in  plenam  commutationem.  Ipfe  infuper  Abbas 
"  &  fratres  J\amefenfes,  fingulis  annis  dabunt  de  charitate  Abbati,  &  fratri- 
"  bus  Burgi  quatuor  millia  Anguillarum  in  quadragefima,  fub  tali  videli- 
"cet  conditione  ,  quod  Abbas  &  fratres  de  J^amefa,  habebunt  in  ter- 
"  ritorio  fandii  Petri  de  Burth  quantum  fibi  opus  fuerit  de  lapidibus  qua- 
«'dratilibusapud  Bernech,  &  de  petris  muralibus  apud  ^art/^  in  plena  cam- 
"bitione,  erunt  quoque  omni  tempore  liberi  a  telonii  &  oranium  ex- 
f/  a<Stioflum  yexatione  per  aquam  &  per  terram.     Notificaverujit  quoque 

"mihi 


Raaiesiensis. 

"  niihi  quod  hxc  compofitio  fadla  fuit  inter  cos,  fub  tellimonio  Leffii 
"  Abbatis  de  Ely,  &  Wlfgeci  Abbatis,  Croilandice  ,  &  eorum  qui  cum  iplis 
«'  prsefentes  afluerunt.  Itaque  volo  vos  icire  quod  ^//ivinus  Abbas  ita 
"  mecum  locutus  eft,  6c  tantum  mihi  de  Ibo '-  dedit,  quod  ego  hanc  con- 
"  ventionenii  conceffi,  &  volo  ut  frrmiter  ftet  iejnper,  ficut  mter  fe  pro- 
"locuti  fant,  ad  laudem  &  honorem  Dei,  &  Sand:a;  Marix  ,  fandtique 
"  BcneMH,  tam  moderno  tempore  quism  tuturo.  Mando  igitur  &  pr^ecipio, 
"ut  nuUus  omuino,  nec  Ciericus  ne<;;laicus,  hanc  eommucationem  &  pa- 
"d:ionem  infringere  audeat.  rrobibeo  quoque  fuper  pienam  fbrisfad:u- 
"ram  meam  ne  ulius  homo  tain  audax  lit,  uc  aliquod  gravamen  aut  inju- 
"  riam  inferat  homimbus  fan6ti  Benedt^i,  neque  rebus  eorum,  fed  pacem 
"  Dei  ^i  meam  habeant  ipfi,  &  omnra  quse  iplorum  funt  aut  erunt,  ubique 
"in  aqua  &terra.  Mando  pra^terea  &  pra^cipio  per  hoc  fcriptum  meum, 
"  ut  termini  &  met:E  in  J\i7igefdelfe  ita  pernKineant  licut  Abbas  Alfwimis 
"  i^<sOTe/(p  eas  dirationavic  conlxdi  Siyvardum  Abbatem  Thornton,  fub  teftimo- 
' '  nio  Leffi  Abbatis  de  Ely,  &  Lefrici  Abbatis  de  Burth,  &  Wlfgsci  Abbatis 
^  Crcilandice,  &  eorum'  qui  cum  ipfis  placito  interfuerunt,  ex  parte  fcilicet 
"orientaii  ipfius  navigii  vel  ladx ,  ufque  ad  locum  qui  dicitur  Gan- 
"gefiede,  &  exinde  in  parte  occidentali  ab //<^7ii^£/?3;^£  ufque  ad  Wenlefmere, 
"  &  medietas  de  IQitiherehoii.  Quicunque  ergo  lianc  conventionem  eorum 
"in-aliqua  re  temerare  vel  imminuere  prsfumpferit,  feparatus  fit  iiie  a 
"  gaudio  coelefti,  nifi  antequam  hic  moriens  recedat,  delid:um  fiium  con- 
*'  grue  emendaverit,  Amen.  Haec  carta  fa(3:a  fuit  apud  Wejim.  in  fefto 
fand:i  Petri,  teite  Siigando  Archiepifcopo,  Edwino  Abbate,  Haroldo  Comits, 
Efgaro  Stalere,  &  Hugeltno  Cubiculario. 


C  A  p.     CXIV. 

J{elatio  quomodo  Alfvvinus  Abbas,  dato  ^gi   Edwardo  non  parvo  auri 

fretio,  quatuor  Maneria  quce  Ailwinus  mger  in  fata-,  conceaens   do- 

navit  Kamcfix,  fuper  quibus  plurimumpofi  ejus  obitum  vexabatur, 

concedi  fibi    obtinuit. 

Nte  eadem   quoque  tempora ,  dum  adhuc  erga  loca  fandra  &  reli- 
_  "\  gionis  profeflbres,  fidelium  ferveret  devotio,  erat  vir  quidam,  fidei 
integritate,    opuni  congerie,    pofTefEonum   amplitudine,    &  antiquorum 
Andorum  alta  progenie  clarus,  qui  Ailwinus  niger  dicebatur,   de  fpecifico 
natur^  munere  hoc  fortitus  agnomen.     Is  infirmitatis  incommodo  ad  ex- 
trema    deduiStus    teftamentum   fecit  ,    quo   fandfum   BenediBum    ^amefia 
quatuor  Maneriis,   Clopham  videlicet,  I\embefton,  Kerdington,  &   Cranugfeld, 
pro  animae  fuse  falute  hsereditavit.     Eo  vero  defundlo,  Alfricus  quidam, 
cognatus  ejus,  filius  Withgari,  improbe  refiftens,  &   fe  legitimura  defundti 
hjeredem  effe  affirmans,  eandem  ipfius  donationem  inficiari  conatus,  hanc 
abfque  favore  Regio,  &  conniventia  fui  afTenfus ;  nullatenus  ftare  pofTe 
-  aUegavit.    Videns  igitur  Abbas  Alfwinus  eminentiam  viri,  &  generis  ejus, 
cui  innitebatur,  multitudinem  nobilem,  &  multam  nobilitatem,  propter 
dubietatem  eventus,  litera,  quse  multarum  indigebat  impendio  facultatum, 
periculofum    eft    arbitratus   cum  eo   publice  conteftari.      Utens   itaque 
confilio  potiori,  &  diflimulata  intentione,  efFeros  contrarias  partis  conatus, 
calhdo  fallens  eludio,  Regis  copiam  nadtus,  defund:i  devotionem,  &  con- 
tradicentium  improbitatem,  cum  fupplicatione  modefta,  cpportune  ei  in- 
timavit,     Appoluit  quoque,  de  divitis    crumense  difpendio,   viginti  mar- 
cas  auri,  quibus  gratiam  Regis  mercareturi  JP.dthithts  quippe  Reginaj  fe-'^ 
dulitatem  quinque  marcarum  auri  pretio  exegit  interponi,  ut  pias  ejus 
preces  regiis  auribus  fideliter  importaret.     Qua  Regis  animum  fuper  pr^- 

M  m  m  fato 


^n 


4^8  HlSTORlA 

*ato  negotio  exhortatione  fatniliari  Ibllicitante,  Res:  ahnuit,  &  mfcmorato 
Alfrko  calumnise  fuas  ad  Regis  arbitrium  renimtiante  ,  Abbas  Alfwinus 
eorundem  prasdiorum  fub  magnorum  &  multorurn,  qui  afFuerunt,  viro- 
rum  teftimonio,  tradente  Rege,  fufcepit  dominatum.  Ada  funt  hsec 
poftquam  faepedidtus  Abbas  AJfwims  repatriavit,  revertens  de  magno  con- 
cilio,  quod  I{emis  \  Leone  Tapa  anno  verbi  incarnati  Mille  xlix  celebra- 
tum  eft,  quo  miffi  fuerunt  honorabiliter  a  Rege  jEdwino  Duduc  Epif^ 
copus,  &  ipfe  Alfveinus  J^amefce,  &  Wlfricus  de  fandto  Augufiino  Abbates 
decreta  ChriftianitatiSj  quas  ibi  ^  fandtis  patribus  ftatuebantur,  relaturi. 
Ut  igitur  hoc  totum  apud  generationem  nafcituram  robur  folidum,  &  per- 
petuam  obtineret  firmitatem,  decrevit  Rex  omnia  ordine,  quo  gefta  iunt 
vel  relata  hteris  Anglicis  ad  monimentum  futurorum  declarari,  ejufdem- 
que  fcripti  medietatem  in  gazophilacio,  ubi  qusecunque  habebat  prsecipua 
&  pretiofa  erant  repofita ,  ab  Hugelino  cubiculario  fuo  dihgenter  con- 
lervari. 


C  A  p.    cxv. 

Abhas  Alfwinus  in  Concilie  J^menji  hoc  privikgium  a  Leone 

Papa   adquijivit. 

NEC  filentio  prsetereundum,  quod  memoratus  Abbas  Alfwinus,  in  me- 
morato  Concilio  Kjmenji  tantam  in  oculis  Domini  Papee  Leonis  gra- 
tiam  invenit,  ut,  ad  preces  ipfius  &  inftantiam,  J{amefen(em  Ecclefiam  li- 
berali  protedrionis  Apoftohcae  dono  privilegiatam ,  &  jura  eius  &  pof- 
feffiones,  tam  habitas  tunc,  quam  in  pofterum  jufta  adquifitione  haben- 
das,  audtoritate  fuarum  literarum  contra  mahgnantium  infeftationem  com- 
muniret. 


C  A  p.     CXVI. 

^omodo,  C^  fub  quali  conditione,  Abbas  &  fretres  Ramefienfes  J?ade 
Comiti  viUam  de  Crancfeld  in  vita  fua  tenendam  concefferunt. 

POftquam  igitur  laboris  fui  Abbas  Alfwinus  yoIivo  gaudens  proventu 
in  prsedidtorum  de  Regis  beneficio  nnfTus  eft  poflTeffionem  prjediorum' 
Comes  quidam  J{adulphus  n^bmine,  Normannus  natione,  quem  Rex^^^^r- 
dus,  de  tsediofi  latibuhs  exilii  olim  revertens,  fecum  in  Angliam  adduxe- 
rat,  ficut  in  quodam  cyrographo  vetuftiffimo  Anglice  fcriptum  reperi- 
mus,  ab  Abbate  &  fratribus  J^amejienfibus  villam  de  Crancfeld  in  vita  fua 
tenendam  poftulavit.  Videntes  itaque  Abbas  &  fratres  nobilitatem  viri 
&  eum  in  domo  Regis,  &  in  tota  Curia,  inter  cseteros  honoratos  pluri- 
mum  poffe  perpendentes ,  ex  licentia  Regis  prsefatum  ei  Manerium 
nomine  Ecclefise ,  ficut  petierat ,  tenendum  fiib  ea  conditione  concefTe- 
runt,  ut  eo  defundlo  Ecclefia  J^amefienfs,  &  jus  fuum  libere  cum  inftau- 
ramento,  6c  omni  melioratione,  nullo  prohibente  reacciperet,  &  de  terra 
ejufdem  comitis  Cherletonam  &  Brunflanethorp  pro  anima  ipfius  in  psFpe- 
tuam  elecmofynam  poffideret.  In  h^ec  vota  coram  Rege  partes  alteru- 
Ux  convenerunt ,  &  fub  multorum  teftimonio  hoc  inter  fe  fcedus  fado 
triplici  chirographo  firmaverunt ,  una  pars  fcripti,  jubente  Rege,  in  ejus 
Capeila  cum.  rehquiis,  quas  habebat,  fandtorum  remanfit,  akerain  Comes 
tertiam  vero  fratres  apud  fe  in  pignus  fecuritatis  retinuerunt:  h^c  ero-o 
univerfe  eorundem  indicio  cyrographorum,  quas  Anglicc  exarata,  &  pcne 
vetuftate  invenimus   confumpta,  utrumque  cognofcentes,   huic  opufculo 

non 


R    A   M    E   s   1    E   isr   s   I   s.  4^_9 

hon  incorigrne ,  ad  ledtoris  notitiam,  cenfuimus  inlerenda.  Quomodd 
autem  omnes  has  terras  pr^ter  Crancfeld  folam  amiferimus ,  nec  fcripti 
nec  alicujus  relatoris  habuimus  documentum;  ut  tamen  creditur,  in  ad- 
ventu  Normavmrum  alienigenis  ahena  Ucenter  invadentibus,  in  ahenae  fbr- 
tem  h«reditatis  omnes  forte  nobis  flebiU  conceflerunt. 


C  A  p.     CXVIL 

Ds  Acleia  qncm  iEdnothus  dedit  i^amefise,  eJ  aliis  terris  nobis  fidelium 

donatione  collatis ,  fed  in  fermutatione  'Regni  ad  aliorum  Do- 

mimum   ujqiie  hodie  devoiutis. 

ERat  tunc  temporis  vir  quidam ,  nomine  jEdnothus,  genere  &  opibus 
infignis,  qui  &  Abbatis  I^amejice  famiharicate,  &  ipfius  loci  rehgione 
admoditm  deledatus,  fihum  fuum  jEthericum ,  tenerum  tam  setate  quam 
fenfu  puerum,  ibidem  Monachari  conftituit.  Terram  quoque  de  Jckia 
ipfepariter&  uxor  ejus  admonitione  pra^didi  Abbatis  &:  confiho  indu^ai, 
.Deo  &  fanfto  BenedtBo  in  perpetuam  eleemofynam  Contradiderunt,  ufum- 
frudum  juxta  ejufdem.  patris  fententiam,  quoad  viverent,  fibi  refervantes. 
Hoc  igitur  chirographum  de  An^Uco  Latinum  fecimus,  quod  fadtum  efl  in- 
ter  Abbateni  Apvinum,  &  eundem  /Ednothum,  ad  futurorum  notitiajm,  de 
praefatse  donationis  conditione. 


C  A  p.    C  X  V  1 1  r. 
Chirographum  ejufdem   iEdnothi. 

"  '  V  Otum  fit  univerfis  hoc  legentibus,  quod  Ego  jEdm^hus  &  uxor 
_  ^  "  mea,  dedimus  &  conceffimus  Deo,  &  fand:o  BenediUo  ^mefice , 
"terram  noftram  de  y^cfofl  in  perpetuam  eleemofynam,  pro  noftris  &  pa- 
*' trumque  matrumque  noftrarum,  &  fihorumque  noftrorum  animabus.  Ta- 
^^  lem  autem  confentionerii  fecimus  cum  Alfwino  Abbate,  &  Conventu  'B^- 
"meftce  de  eadem  donatione.  Nos  quidem  in  vita  noftra  eandem  terram 
"nomine  Ecclefiie  tenebimus ,  fed  neuter  noftrum  poterit  uila  ratione 
"eam  ahbi  dare,  vel  diftrahere,  vel  ingenium  quEererc,  per  quod  a  prse- 
"fatse  Ecclefix  Dominio  ahenetur :  fed  poft  mortem  utriufque,  meam 
"fciiicet  &  uxoris,  tota  fimul  quieta,  &  ab  omni  calumnia  libera,  in  ma- 
"  num  Abbatis  &  fratrum  tranfihit.  Cum  autem  in  dominio  eam  habue- 
"  rint,  duas  libras  finguhs  annis  ALthelrico  Monacho  filio  noftro  inde  ad 
"  veftitum  procurabunt,  quatenus  idem  jEthelricus  hujus  refpe<Stu  beneficii, 
"  humihs  &  devotus  Deo  fit,  Abbati  quoque  &  fi'atribus  fiiis  tradtabihs. 
"  Qui  fi  fbrte  habitum  flium  &  ISlonailerium  relinquens  ,  reverti  nolue- 
"rit,  nihil  omnino  inde  ukerius  percipiat.  Conceifimus  auteni  Lefwino 
"  homini  noftro  virgatam  terra^,  in  quo  manfum  fuum  habet  in  vita  fiia 

quietam.  Pofl  deceffum  vero  ipfius  in  poiTeflionem  Ecclefi^e  fimulcum 
"  principali  parte  redibit.  Dimidiam  vero  partem  hominum,  qui  in  me- 
"  morata  terra  fub  fervitute  degunt,  libertate  donavimus.  Rogamus  ergo 
"&  obfecramus  per  Dei  terribiie  nomen,  ut  nulhs  omnino  hanc  terram 
"donet,  vel  vendat,  vel  aliquo  modo  ab  eadem  Ecclefia  alienet.  Quod 
"fiquis  fecerit,  fit  ille  maledidlus,  &  alienatus  ab  omni  beatitudine  praj- 
"fentis  vitse  &  futur:^,  fitque  ejus  commoratio  cum  Dajmonibus  in  infer- 
*'no,  ubi  ignis  eorum  non  extinguitur,   Sc  vermis  eorum   non  morietur. 

Sub  eadem  tempeflate  vir  quidam  Alffius  de  Longivathe ,  &  uxor  ejus 
Leva  dederunt  6c  conceiTerunt  terram  quandam  apud  Borewelle,  x^t  poft 

M  m  m  z  mortem 


(C 


^60  H       I       S       T       O       R       I       A 

mortem  fuam   utriufque  in  pretium  iux  falutis  Deo  &  fando  BenediFt» 
](amej!(S  cederet  in  poiTeflionem.     Quibiis  defundis  Jlfmnus  Abbas,  ean- 
dem  terram  praefata  donationis   titulo  quiete  &  Iibere  poiTefTam,  de  con- 
filio  &  affenfu  fi*atrum  ,   cuidam  viro  Godmno  de  genere  memor^ti  j4lffii 
conceffit  in  vita  fua  firmarii  vice  tenendam.     Qm  Godivinus  eidem  Ab- 
bati  exinde  refped:um  ,   quod  Gerfume  dicunt ,   tanti  viri  honori  conve- 
niens  dedit,  6c  fingulis  annis  de  confuetudme  hofpitium  ei,  &  cunda  hof- 
piti  neceifaria,  firmata  utrinque  padtione  procuravit.     Deinde  vero  regni 
jure  ad  alienigenarum  Domniium  devoluto,  Comes  'E^dulphus  de  Wather 
eandem  terram  prsefato  Godroim  violenter  ablatam  ,  reclamante  Abbate, 
fed  nihil,    propter  injuftitiam  licite  tunc  temporis  invalefgentem,    profi- 
ciente,  tenuit,  pofterifque  fuis  tenendam  reliquit.     Item  unus   ex  Baro- 
nibus  Regis  Edwardus  Tojiius  nomine ,  fi^ater  Tri,  cum  infirmatus  mortis 
fentiret  pundtiones,  corpus  fuum   J^amefai  humari  petiit,  &  quatuor  hi- 
-     das  terr^  in  Saltretha  dedit  Deo  6c  fandto  BenedtUo,  in  pignus  falutis  fuse, 
£c  pretium  fepulturae.     Quo  fad:o,  Euflachius  Vicecomes  eafdem  hidas  per 
violentiam  fibi  faifivit,  denique  violenter  tenenS  Waltero  de  Belmeys  Mi- 
liti  fuo  eas  poft  fe  dimifit.     Willelmus  de  Warenna  fenior  abftulit  Deo  & 
fm&o  BenediBo,  &  fratribus  l^amefwy  Lxvii  homines  ■*■  focamannos  apud 
Wtnebodefham,  in  fbca  illa,   &  eos  injufte  faifiens  per  violentiam   tenuit 
contra  Deum  &  contra   Abbatem    T^amefm.     Qui  focamanni  femper  po- 
ftea  mvi  homines  vocati  funt.     Item   Matrona  qucedem  Thirgimt  nomine, 
morbo  corporis  tad:a,  &  in  extremis  agens,  terram  de  Saltretha  pro  fuas 
anime  falute,  Deo  6c  fand:o  BenediUo,   permittente  viro  fuo  ThurkiUo  de 
'  Haringwich,  in  Teftamento  reliquir,  cum  firma  &  confueto  hominum  fer- 
vitio,  cum  omni  inveftitura,  ficut  iuit  in  die  fandta;  Pafchse,  quando  cce- 
pit  mulier  jegrotari.     Qua  fati  munere  fundta  vir  ejus  exanime  conjugis 
corpus  J^amefam  ad   tumulandum  deferri  fecit,  &  terram  praenominatam 
pro  ipfius  anima  fuper  majus  altare  coram  Abbate  Alfr&ino  h.  toto  fratruni 
conventu  obtulit ,  flib  teftimonio  Vlfi  de  Glattona ,  Lefrici  filii  Dodi,  & 
Leofredi  de    Fodringeya,    &   aliorumque  multorum  tam  Clericorum  quam 
Laicorum.     Haec  terra  fimiliter  ut  c^terse,  quas  fupra  in  hoc  capitulo 
comraemoravimus,  regni  ftatu  in  Normannorum  adventu  turbato,  in  alie- 
nam  aobis  ablata  tranfiit  poileflTionem.     Pofthsec  itaque  prseclars  opinio- 
nis  &  celebris  experientiss  vir  Abbas  Alfpoinus,  pro  quibufdam  regni  ne- 
gotiis  Ji^wefiam  ab  Edvoardo  Rege  deltinatus,  privilegium ,  quod  inferius 
habetur,   ab  Alexandro  Papa  fecundo  in  perpetuum  Ecclefise  fuse  patro- 
cinium  contra  fuipedtam  futurorum  nequitiam  adquiiivit. 


C  A  p.     CXIX. 

^omodo  }{ex  Edwardus  Ecclefam  KAme{ienfcm,  qiiam  M^inus propter 

(egritudimm  dereliquit,  Ailffio  Ahhati  SanUi  Auguftini  cufla- 

diendam    commendavit. 

Niverfis  itaque  cartis  &  chirographis ,  qus  in  ArcUvis  noftris  An- 
glica  barbarie  exarata  invenimus ,  non  fine  diificultate  &  tsdio  in 
latinos  apices  tranfinutatis,  nunc  demum  ad  ea  quse  poft  hsec  gefta  funt, 
yel  contigerunt,  curfum  calami  dirigamus.  Cum  ergo  rem  Ecclefia:  fu3' 
communem  multi  fudoris  infumptione ,  &  fideii  continuats  fedulitatis 
quasftu,  Abbas  Alfvoinus  juxta  fidem  pr^eteritse  relationis  ampliaiTet,  tan- 
dem  quam  vana  fit  falus  hominis,  profperitas  quam  infida,  ipfo  quod  ad 
finem  ufque  vivendi  fanitatis  corporese  protraxit  difpendio  comproba- 
vit.  Quia  enim  quamlibet  placida,  quantumlibet  diuturna,  femper  tamen 
in  fine  valetudinis  flatu  validiore  fbfpitatis  human^e  fugax  difpergitur  aura, 

*  Dn.gdalus  in  Monafi.  Angh  'v.  r.  f,  237,  edidit,  (um  6\.  Socamanms  ad Mundredtim  psrti' 
Hmtibus.     S^elmanus  legit  in  fuo  codice,  frsut  hk  jcribitur. 

ex 


Ri  A''M     E     S     I     E     N     S"i  it   S. 

ex  praeteritornm  continuatione  laborum ,  potiirinium  autem  q-k  I^ofHnfii 
itineris  difticultate  jegritudinem  contraxit,  qua  omnium  fere  menibrormii 
otficio  deftitutus  eft.  Crclcente  indies  languore,  &  fpem  ei  omnem  re- 
diturae  fanitatis  penitus  adimente ,  tbrinfecse  adminiftrationis  renuntians 
officio,  omne  perfunc^lori^s  poteflatis  onus,  ut  fecum  quietior  habitareir, 
abjccit.  Fratres  autem  viduale  ei  f libfidium  de  communibus  impendiis,  cum 
omni  fufficientia,  fc  debitatanto  Patri  charitate  &  reverentia ,  ufque  ad 
obitus  fui  diem,  ut  decuit,  procurarunt.  Quibus  auditis  Kex' Eda^ariius 
amiciilimi  viri  adverfis  condoiens  cafibus,  Sc  Ecclelise  ipfius  provida  di- 
fnenfatione  confulens  utilitati,  cuidam  jiilfjio,  viro  prudenti  h  indiiflrio, 
qui  tunc  temporis  Monaflerio  fan<5ti  Au^ujiini  Abbatis  jure  prsefidebatv 
Domus  'R^mejienjis  curam  commifitj  qui  omni  vigilantia /&  follidifiidine 
ejufdem  domus  comnioditatibus  fludens,  &  obvians  detrimentis,  cartam  in- 
figuem,  ad  reprimendam  futur^  generationis  malitiam,  perpetuo  valituram 
a  praefato  Rege  petitam  reportavit. 


C  A  p.     CXX. 

T)e  excejfii  l{cgis  Edwardi,,  G?  quomodo  Haraldus  pofi  eum  Fsegnum  invadens, 
decinio  menfe  a  Normannis  interemptus,  Duci  Willelmo  illud  reliquit. 

|Ehinc  Rex  Edwardus,   in  die  Natalis  Dominici,    fad:o  Londonice  ge- 

nerali  totnis  fere  nobilitatis  Anglis  conventu,  cum  gloria  &  honore 

regjo  coronatus  eft.     Ibidemque  morbo  tadtus,  quem  metas  fibi  vivendi 

praifumfit  pofiturum,  Ecclefiam  Wejimonajierienfem,  quam  ipfe  largis  fump- 

tibus  a^dificatam  poireffionibus  ampliaverat  &  donis,  in  Natali  fandtorum 

innocentium  cuiii  gaudio  celebri  &  apparatu  folemni  fecit  dcdicari,  ne- 

quid  tanto  deeffet  jedificio,  quod  conftrud:6r  pius  magnanima  liberalitate 

non  adimpieifet.     Sic  igitur  Rex  Edwardus  ajvi  fanCtitudinis  &  gloria;  ple- 

nus,  in  vigilia  Theophanice  fpiritum  coelo  mittens  ccelibem,  pudicitise  fio- 

rem,  quem  inter  regni  delicias,  &  inter  amplexus  conjugales,  pr^ter  peri- 

culum,  quod  praster  folitum  eft,   confervarat  virentem  perpetuo,  floribus 

immifcuit  Paradyfi.     Exuvise  regales  intra  ipfam  bafilicam,  ubi  ufque  ho- 

die  tam  divins  virtutis  quam  humanie  devotionis  fi*equentia  honorantur, 

cum  infigni  regio  tumulat^e  funt.     Cumque  in  ipfo  die  Teophaniee,  recens 

adhuc  exequiarum  regalium  hidtus  ageretur,    Haraldus  filius  Godrvini  Du- 

cis,  frater  Mditha  Regin;^  ,   facramentum ,    quo  antea  Willelmo  Normanno 

Duci  Regnum  jinglics  firmaverat  parvipendens,   altitudine  generis  fi'etus, 

diademate  regni  fefe  temere  infignivit.     Quo  audito  Dux  WiUelmus  pro- 

prise  confcius  juftiticE,  &  de  coelefti  adjutorio   non  diffidens,    cum  Nor- 

mamice  Principibus  ftatim  contra  eum  m  arma  confpiravit.    Dumque  ex- 

peditio  pararetur,  Toftinus  interim  major  natu  frater  Haroldi  de  Flandrias, 

ubi  diu  exulaverat,  multam  manum  navalem  conducens  cum  Haroldo  Rege 

Noricorum,  totam  provincianl  trans   Humbre  fluvium  piratica  excurfione 

vaftabat.     Cui  cum  Haraldus,  propter  imparitatem  forfitan  copise  milita- 

ris,  obviare  diffimularet.     Sandtus  Edwardus  pr^edidtnm  Abbatem  Ailfimn, 

cuius  commendationis  caufa  ha^c  interferimus ,    per  vifum  admonuit,   ut 

Regem  Haraldtm.  ad  invadendas  hoftes  ab  eo  miffus  animaret,  triumphum 

ei  vid'ori2e  certilfime  ccmpromittens.     Quod  cum  Ailfius  Haraldo  nunci- 

afifet,  ille  vifionis  fide  roboratus,  viribus  undique  colled:is,  inimicam  acieni 

acerrime  aggreffus,  prsefato  Rege  &  Tofiino  ferro  csfis,  csteros  omnes  pa- 

lantes  vel  in  mortem  compulit  vel  in  fugam.     Sed  quoniam  de  bellieventu 

votivo  fuperbiens,   plus  viribus  propriis   quam   virtuti  divin^  vid:oriam 

temere  deputavit,  tam  arrogantije  hujufce  quam  perfidi»  pr^cedentis  ftu- 

pendoDei  judicio  poenas  luit.     Nam  ipfo  die  confummat^  vidorias  cum 

M  m  m  3  apnd 


4-52      HistoRiA    Ramesiensis. 

apud  Eboracum  Istus  pranderet,  ftatim  nunciatum  eft  ei  WiUelmtm  Ducem 
Normannorumi  juratum  fibi  ab  eo  regnum,  &  aviti  propinquitate  langui- 
nis  debitum,petentem,  auftrales  Anglia  partes  cum  alienigens  gentisnianu 
validiffima  invafifle.  lUe  igitur ,  quem  vis  fati  jam  impulit  in  ruinam, 
cum  exercitu  ei  fuperbe  occurrens,  &  pugna  comniifTa  hoftibus  diutius 
probe  refiftens,  tandem  fagittarum  imbre  circa  fe  ruente,  oculo  ut  fertur, 
primo  vulneratus,  ftatim  cum  Girth  &  Lefwim  fratribus  fuis  confulibus 
gladio  idus  occubuit.  In  cafti  cujus  ita  totius  nobilitatis  Anglicse  viror 
omnis  emarcuit,  quod  ufque  ad  diem  hunc  nunquam  poftea  in  priftinse 
libertatis  gloriam  revirefcere  potuerunt.  Hic  itaque  tertiam  hujus  opuf- 
culi  telam  decrevimus  fuccidendam,  quatenus  quartam  ordiri  feftinantibus 
attenuatje  prasteriti  continuat«e  laboris  vires  interpolationis  beneficio  re- 
parentur. 


c  A  p.  cxxr. 

Extra  hcum.        ^ 

Gitur  Wlfgiva  ComitifTa,  pr^fati  Aldermanni  legitima  uxor,  viri  fiii  fi- 
dem  semulans  &  devotionem,  dedit  Deo  &  fandto  BenediSio  Regiam 
villam  de  Bramcefiria ,  quse  fupra  mare  fita  eft ,  in  Nortfolchia  ad  vefti- 
menta  fratribus  procuranda,  &  mer^e  iiberalitatis  fuse  donum  hoc  chiro- 
grapho  fuo,  quod  de  Anglico  latinum  fecimus,  ad  pofterorum  notitiam 
confirmavit.     [Vide  Caput  27.] 


Injcriptio  Sepukhralis  Ailwini,  prout  in  alio  libro  Ramefienfi 
Legit   Lelandus  &   Cambdenus., 


HlC    REQUIESCIT   AlLWlNUS    INCLITI    ReGIS    EaDGARI   COGNATUS 
TOTIUS  AnGLI^  AldERMANNUS,   ET  HUJUS   SACRI    COENOBII 

MlRAGULOSUS     FUNDATOR. 


.? 


F  I  N  I  S    Tertiis  Vartis. 


4.^j 


HisToRiA  Ecclefise 
ELIENSIS 


L    I    B    E    R.      L 

Incipit  Prologus   Libelli  quorundant  infignium    'i 
operum  Beati  Aedelwoldi  Eptfcopi. 

U  M  prsteritarum  notitia  rerum  ignoranti»  tenebris 
queat  involui ,  &  vicifEtudine  rerum  interveniente  ab 
humana  memoria  fecile  poterit  labi,  operse  pretium  eft, 
ut  illud,  quod  fic  geftum  eft,  quod  dignum  memoria 
fit,  fedulo  ftyli  oificio  commendetur ;  quatenus  fic  me- 
moriae  reprjefentetur,  quod  nifi  fcriptum  fuerit,  oblivioni 
tradetur.  Cumcjue  Gentilium  figmenta,  five  deliramenta, 
cum  omni  ftudio  videamus  compofita,  coloribus  retho- 
ricis  ornata  &  quafi  quodammodo  depidta,  cathegoricis  fyllogifmis  &  ar- 
gumentationibus  circumfinlta  &  corroborata,  in  gyninafiis  &  fcholis  publice 
celebrata,  &  cum  laude  recitata,  dignum  duximus  ut  fandorum  di(5ta  & 
feda  defcribantur,  &  defcripta  ad  laudem  &  honorem  Chrifti  referantur, 
ut  per  illos  &  in  illis  ipfe  glorificetur,  &  mirabiliter  pra^dicetur,  per  quem 
ipfi  gloriofi  fiunt  6c  mirabilia  operantur.  Sic  enim  ipfe  Dominus  ait, 
Luceat  Lux  vefira  coratn  hominibus,  ut  videantur  Opera  vefira  bona,  &  g^lorifi' 
cent  Patrem  veftrum  qui  in  Ccslis  efi.  De  quorum  fiquidem  confbrtio  bea- 
tus  Jedelwoldus,  Eledrus  Dei  Pontifex,  fuis  temporibus  floruit,  cujus  vita 
virtutibus  gloriofa,  &  miracuhs  clara  efFulfit ;  de  quo  fi  cui  minus  claret, 
&  plenius  fcire  defiderat,  legat  librum  qui  de  ortu  &  de  vita,  necnon  de 
obitu  ejus,  contextus  eft,  &  inveniet  liquido  quanti  meriti,  quantasque 
fandtitatis  fiierit.  Qusedam  vero  infignia  ejus,  quse  geiferat  in  vita  fua, 
in  illo  libro  non  funt  contexta,  nec  erant  ftylo  exarata  Latino,  quse  dum 
vir  prudens  8c  egregius  Herveus ,  venerabilis  Elyenfis  Ecclefije  Epifco- 
pus,  relatu  digna  comperibat,  rogatu  quorundam  fratrum  mihi  injunxit, 
ut  ea  de  Anglico  idioniate  in  Latinum  fermonem  transferrem,  cujus  prae- 
cepto  nullatenus  contraire  aufus  parui,  &  injundtum  opus  fufcepi,  ac  pro 
fiicultate  mea  ad  unguem  perducere  curavi,  Ubi,  fiquid  pofitum  eft  quod 
Deo  acceptum  fit ,  non  tumori  arrogantiss  deputetur ,  fed  obedienti» 
bono  commendetur. 


C  A   P  u  T.       L 
^iomodo  Beatus  Aedelwoldus  Elyenfe  Cosnobium  JR^tiovavit. 

TEmpore  quo  Rex  jEd^arus  gubernacula  Regni  Anglorum  Sceptriger- 
rando  regebat,  Beatus  jEdelvpoldus,  egregius  Pontifex,  vir  eximis  vir- 
tutis  magnaeque  fanditatis,  ut  Lucerna  ardens  6c  lucens  in  populo  Dei, 

fulge- 


4.54  H     I     S     T     O     R     I     A  lib. 

fulgebat.  Qui  cum  omnium  Ornamentis  virtutum  bonorumque  exem- 
plis  operum  praeditus  effet ,  ac  Eccleliam  Dei  regendam  fufcepifiet,  non 
fblum  Re<3:or  flrenuus,  verum  etiam  Goenobiorum  plnrimorum  funda- 
tor  nobilis  extitit:  alia  fiquidema  fundamento  deepit,  &  ad  ungoem  ufque 
perduxit;  alia  vero,  quse  deftrud:a  iive  deftituta  erant,  diligenter  reftau- 
rando  renovavit,  familiaraque  fummi  Patrisfamilias  fub  norma  iandte  con- 
verfationis  in  omnibus  locavit,  facultates  terrarumque  polTeffiones,  ac  ea, 
quibus  opus  habebant»  eis  affluentiilime  adminiftravit.  Inter  quxElyenfe 
Coenobium  renovavit;  qui  locus  multum  erat  iamoius  Reliquiis,  &  Mi- 
raculis  celeberrimus.  Sed  Pagani  fseva  invaiione  olim  irruentes,  eundem 
locum  igni  cremandum  dederant ,  &  iand:imonialium  caterva  quamplu- 
rium  ibi  crudeliter  necata ,  omnibuique  bonis  undeunde  fubiatis ,  locum 
cum  Reliquiis  quaii  quoddam  extermmium  relinquentes,  abierunt;  iicque 
poftea  per  deftitutionem  Regise  fbrti  five  Fiico  idem  locus  additus  erat. 


C  A   P.       II. 

^tmnodo  2^x  iEdgarus  quibufdam  petentibus  eundem  loctm  dare  denegavit» 

EO  autem  tempore  quo  beatns  JEdelwoldus,  ut  diximus,  floruit,  duo 
de  Magnatibus  Regis,  videlicet  Sygcdvpoldus  Epifcopus,  natione  Grie- 
cus,  &  Thurftanus  genere  Dacus,  petierunt  a  Rege,  ut  eis  idem  locus  da- 
retur ;  cumque  pari  ambitione  ad  hoc  inhiantes  anbelarent,  &  uterqne  fe 
hoc  adipiici  seftimarent ,  lis  &  altercatio  permaxima  orta  eft  inter  eos, 
quis  illorum  voti  compos  eificeretur.  lUis  igitur  altercantibus,  unus  qui 
Regi  erat  a  iecretis,  nomine  Vulfianus  de  Daiham,  vir  prudens,  coniilio 
pollens,  opibuique  potens,  ccelitus  inipiratus,  acceiiit  ad  Regera,  &  ait, 
Domine  I{ex,  cum  tucs  jaluti  tuoque  Imperio  omnes  providere  debemus,  nemo  na- 
firum  efi  qui  confulere  velit,  ut  horum  petitioni  annuere  debem,  fi  enim  fcires 
Domine,  quam  celebre  DomieiHum,  &  quam  carce  reliquice  habentur  in  loco  de  quo 
contendunt,  nuUatenus  eundem  locum  talibus  committere  velles  hominibus.  Deinde 
expofiiit  Regi  per  ordinem  de  dignitate  loci ,  &  celebritate  earundem 
Reliquiarum,  nam  antea  latebat  Regem,  Quod  ut  Rex  audivit,  fervore 
divino  accenilis  eft,  &  iiipradiiftis  viris  dare  quod  petierant,  non  iblum 
denegabat,  verum  etiam  eundem  locum  fe  magnificaturum  dicebat. 


C  A   P.       I  I  I. 

i^omodo  ^delwoldus  in  Elyenii  Monafierio  Monachos  inthroni-i^avit. 

ET  fidtum  eft,  poftquam  illi,  <^i  diixevnnt  Htsreditate poffideamus  fanBua- 
rium  Dei,  confufi  &  fraudati  funt  a  deiiderio  fuo,  gloriofus  Rex  ^d- 
garus  accito  beato  JEdelwoldo  confilium  iniit  cum  eo,  &  oftenfa  illi  volun- 
tate  fua,  coepit  rogare  beatum  virum,  ut  Monachos,  qui  Deo  fervirent,  in 
prajdidto  loco  adunare  curaret ,  dicens  fe  nolle  ut  tanta;  Reiiquije  fine 
cultore,  &  abfque  digna  veneratione,  diutius  haberentur.  Pollicitus  eft 
etiam  fe  idem  Coenobium  Terris  ac  Donis  locupletaturum,  &  seternse  li- 
bertatis  privilegio  confirmaturum.  Intellexit  protinus  vir  Dei  quod  Spi- 
ritus  Sandius  operabatur  in  Rege,  gratias  egit  Deo,  in  cujus  manu  corda. 
funt  l^gum,  opufque  bonum  maturare  non  diftulit,  quod  ut  ageret  Rex 
ei  injunxerat ,  memor  fcripturae  dicentis ,  Dum  tempus  habemus  ,  operemur 
bonum  ad  omnes.  Et  in  alio  loco,  Semper  nocuit  differre  parata.  Qiiid  mo- 
ror  ?  Beatus  igitur  JEdelrvoldus,  ut  erat  operibus  fand;is  femper  infiftens, 
prsedid:um  Coenobium  ex  praecepto  Regis,  ut  diximus,  diligenter  reno- 

vavit. 


Lib.  T.  E    L    I    E    N    s    I    s.  ^^f 

vavit,  Monafterialibus  xdificiis  fituni  loci  infigniter  decoravit,  Monachog 
ibi  inthronizavit,  &  Religiofijm  virutii  nomine  Brithnotbum  ^s  Abbatem 
ordinavit,  Regiasque  audoritatis  privUegio  confirmatum  De6  ac  Sandx 
jS,deIcbjdce  totum  commendavit. 

In  mmdo  vere  tunc  anrea  [ecla  fuere ; 

Tunc  ver  aternum  decus  enituitque  fupernwih. 

Tunc  ^  ^inetum  fuerat  ceu  fuave  ^fetum. 

LaHea  currebant  tnnc  fiuniina,  mella  fluebant. 

Tunc  (3  jponte  dabat  Tellus,  quam  quifque  rogabat.   • 

JPura  fides,  Pax,  verus  amor  tunc  emicuire. 

Fraus,  tumor,  ^  livor,  perjuria  tunc  latuere. 

Tunc  &  Ubertas  fedes  habuit  fihi  certas.  ■ 

Tunc  (3  in  Ecclefa  fulferunt  Martha,  Marid^ 

Tunc  erat  orda  bojius  cum  floruit  ifi^e  Patronus. 


Cap.    IV. 
^  Ghiomodo  beatus  iEdelwoldus  tota?n  Injulam  de  Ely  emit  h  j^ge  ^dgaro. 

HAud  multo  poft  pr^piatus  Pontifex,  beatus  jEdelrvoldus,  cum  reve- 
rentia  fcepe  nominandus,  repletus  Spiritu  San6lo,  prsevidens  &  prse- 
cavens  in  futurum  dolofa  mala,  quse  per  vicifl&tudines  rerum  &  mutatio» 
nes  Regnorum  pullulare  &  oriri  fblent  in  terra ,-  iterum  acceflSt  ad  Re- 
gem  JEdgarum,  Sc  fadta  cum  eo  conventione,  de  integro  emit  ab  eo  to- 
tam  adiacentem  Regionem  prasdidtas  Infulje,  icihcet  xx  Hydas  terrae,  quas 
Rex  infra  Infiilam  habuit ,  fed  &:  dignitatem  &  focam  vii  hundretorum  & 
dimidii,  &  v  Hydas  apud  Meldeburne,  &  iii  Hydas  cum  dimidia  apud  Ear^ 
ningeforde,  &  xii  Hydas  apud  Northwalde,  datis  mutuo  Regi  lx  Hydis, 
quas  iple  de  doiio  Domini  fui  \_JitheIfIa?ii  Regis]  apud  Eartingan  ha- 
buerat,  datoque  infuper  centum  librarum  pretio  cum  aurea  Cruce,  mi- 
rifico  opere  polita,  Reliquiifque  referta.  Has  igitui*  terras  a  Rege  emptas 
cum  omnibus  Regiis  confuetudinibus,  &  cum  privilegio  ceternje  liberta-' 
tis  corroboratas,  beatus  Jidelvpoldus  Deo  Sand:xque  jEdeldrydce  obtulit. 

Infiitor  0  dives,  felix  per  fecula  vtves. 
Caslica  fumpffiii   dum  tu  terrena  dedifti. 
Ecce  tenes  coelum  quo  noftrum  dirige  velum 
Concives  teeum  qua  conregnemus  in  levum. 


C  A  P.      V. 
^omoda  I{e.v  ^dgarus  dedifi  SanBte  ^ffideldrydse  Hatfeld. 

POftquam  beatus  yEdehpoldus  praefatum  Coenobium ,  ut  di<3;um  eft  ] 
renovarat,  gloriofus  Rex  jEdgarus,  ficut  pollicitus  erat,  locum  yene- 
rari  ac  dilatare  coepit,  cupienfque  adimplere  votum  fuum,  xl  Hydasterrae 
in  Pago,  qui  dicitur  Hatfeld,  quas  vir  potens  quidam,  Ordmarus  nominei, 
&  uxor  ejus  Ealde,  cum  morerentur,  ei  dimiferunt,  Deo,  Sandlsque  jE- 
deldrydx  cum  cyrographo  obtulit,  ut  quia  faltuola  Regio  erat,  ibi  mate- 
riam  ad  opus  Ecclefise,  fatifque  lignorum  fuos  ufus  ad  explendos  firatrcs 
inde  habere  poffent.     Hanc  igitur  terram,  quamdiu  Rex  yiserat,  abfque 

N  n  n  calum- 


^66  HisTORiA  Lib,  L 

calumnia  Fratres  habueruntj  defnndlo  autem  Reg-e,  perturbatoque  ftatu 
Regni,  acrupto  foedere  terrx,  furrexere  viri  potentes,  videlicer,  Ai^elwinus^ 
qui  cognominatus  eft  Alderman,  quod  intelligitur  Princeps  five  Comes,  & 
Fratres  fui,  terramque  illam  calumniati  funt,  dicentes  quod  Pater  eorum 
Adelflanus  Alderman  pro  patrimonio  flio,  quod  erat  in  provincia  quse  di- 
citur  Devene,  illam  terram  cambierat.  Sed  Rex  /Edgarus  per  violentiam 
utraque  terra  eum  privaverati  enarrata  ergo  ac  oftenfa  fua  calumnia  ca- 
lumniatores  praevaluerunt,  poftpofitaque  Sandtse  Ecclefise  reverentia,  ean- 
dem  terram  invadentes  fibi  vendicarunt.  Videntes  autem  Fratres  fe  nul- 
latenus  illam  terram  abfque  magno  detrimento  potuiffe  dehabere,  ut  pote 
aUas  non  habentes  filvam ,  unde  fuos  ufus  explere  poffent ,  requifierunt 
prcedi(fium  Mgelroirmm,  &  fadta  cum  eo  conventione,  fepe  didtam  tcrram, 
fcilicet ,  Hathfeld,  mercati  funt  ab  eo ,  dantes  pro  ea  duas  terras ,  quas 
Vulftanus  de  Dalham,  cum  moreretur,  Sandise  yEdeldrydx  dedit,  videiicet, 
XXX  Hydas  in  Hemmingeford ,  &  vi  in  Winningetun,  addentes  etiam  apud 
Gyllinges  v  Hydas,  quas  Vulroinus  Cocus  &  uxor  ejus  Alffueth  multis  modis, 
&  tefte  populo,  per  tranfgreffionem  amiferunt.  Adta  funt  hsec  in  loco 
qui  dicitur  Sloththere,  coram  Alfero  Alderman,  &  Adelwino  ac  Alurico  Cytd, 
quod  intelligitur  Puer,  &  coram  tota  gente  quss  cum  eis  erat.  Ut  autem 
hsec  Conventio  firma  &  infblubihs  effet,  Agdmarus  Cjld  &  Almldus,  duo 
Optiraates  Anghce,  fidejufforcs  ac  teftes  hujusrei  erant. 

Tacem  Saficlorum  Jic  rumpere  fape  Virorum, 
Sic  folet  antiquus  turbare  bonos  tnimicus, 
Sic  firmat  mundum  contra  SanHos  furibundum, 
Ut  pars  juflorum  fuccumhat  mole  malorum 
Ni  Domini  pietas  dignetur  fonere  metas. 
Ne,  dum  tentantur,  nimium  tentando  graventur. 


C  A  p.     VL 

^uomodo  beatus  Adelwoldus  emit  Lindune  G?  Hylle  (3  Wicheham 

e?  Wilbertune. 

QUoniam  ficut  veritas  teftatur ,  Jiquis  volens  turrim  adificare ,  fedens 
prius  computat  fumptus,  qui  neceffarii  {y^nl,  fi  habet  ad  perficiendum,  ne 
pofleaquam  pofuerit  fundamentum,  ^  non  potuent  perficere,  omnes  quz  vident  in- 
cipiant  ei  iUudere,  dicentes,  quia  hic  homo  crnpit  adificare,  ^  no?i  potuit  confum- 
mare.  Venerabilis  Prseful  yE-delrv^oldus  veritatis  Difcipulus,  fiduciam  habens 
non  in  auro  nec  in  argento,  fed  in  Domino  Jefu  Chriflo,  opus,  quod  cce- 
pit,  confummare  diligenter  ftuduit ,  &  ut  prsefatum  Monafterium  dilata- 
ret,  terras  innumeras  adquirere  curavit,  niercatus  eft  fiquidem  k  Lenrico 
de  Bramdune  fiiio  Athelferthi  xii  Hydas,  fcihcet  Manerium,  quod  Lindune 
dicitur,  cum  appendicibus,  videhcet,  HyUe,  &  Wicheham,  &  Wilbertun,  datis 


centum  aureis ,  &  optimo  fbnipede,  reddiditque  ei  terram  de  Befmgume , 
quam  uxor  ejufdem  Lenrici ,  Adelfled  nuncupata.  antea  fibi  vendiderat. 
Hsec  itaque  emptio  &  conventio,  in  territorio  quod  dicitur  Grantebrygge, 
fada  eft,  coram  mehoribus  ejufdem  provincise.  Poftea  vero  evoluto  tem- 
pore,  &  defundo  Rege  jEdgaro,  vifus  eft  idem  Leonricus  fubdola  caUi- 
ditate  omnem  conventionem,  quam  cum  Epifcopo  fecerat,  annullare,  fi 
pofTet,  fed  legales  viri  jEdricus  J{ufus ,  &  Leonncus  de  Berle,  &  Szverthuj 
■Vecors,  qui  huic  rei  intererant,  &  teftes  fiieraut,  eum  convidium  reddi- 
derunt. 


C  A 


Lib.I.  E     L     I     E     N     S     I     S.  ^^y 

C  A  P.     VII. 
g^omodo  beatus  ^dehvoldus  emit  viii  Hydas  in  Stretham. 

Clrca  idem  tempus  prarfatus  Leonricus  &  Adelfied  ab  Epifcopo  preci- 
bus  impetrabant,    ut  Ecclefiam  fuam  de  Bramdune  dedicaret.     Ubi  ' 

itaquc  ventum  erat  ab  hoc  quod  dedicata  fuifTet,  pro  amore  &  honore 
quem  eis  exhibuerat,  obtulerunt  ei  argenteam  fcutellam  xl  fblidorum, 
cnm  aliis  rebus  quani  plurimis  &  optimis.  Quibus  oblatis,  ait  eis  Epif^ 
copus,  Chariljtmi,  Nolo  ar^eiitum  vejirum,  nec  ijia  munera,  Jed  hcec  omnia  Jint 
vejlra,  tantummodo,  Chartjjime  Leonrice,  annue  ut  terram  fororum  tuarum  mihi 
emere  liceat,  fcilicet,  viii  Hydas  in  Stretham,  quas  Leonricus  frater  earum 
moriens  eis  dtmijit.  Audita  itaque  voluntate  Pontificis  Leofricus  libens  an- 
nuit,  &  forores  ejus  Adeljied  &  Jdelcve  nuncftpatie  fimiliter  concefTerunt. 
Venerabihs  fiquidem  Pra^ful  comparavit  illam  terram ,  unique  fbrorum , 
fcilicet  jidelfled,  pro  fuis  iv  Hydis,  &  pro  pecunia  qu3e  in  eadem  terra  ha- 
bebatur,  dedit  xxxLibras,  &  alteri  earum,  fciiicet  Adeleve,  pro  fuis  iv  Hy- 
dis,  &  pro  fua  parte  pecunia;,  tantumdem  argenti  contulit.  Hsec  autem 
pecunia  data  ac  perfoluta  erat  fbroribus  in  oppido,  quod  dicitur  Grante- 
brygge,  eodem  tempore  quo  emit  idem  Epifcopus  Lyndune,  cum  c  tripon- 
diis  auri,  a  prsefato  Leonrico,  ut  in  priori  Capitulo  relatum  eft.  Ubi  cum 
effet  puerulys  filiiis  VuJpi  &  Adelfleda  allatus,  latores  pueri  &  matertera 
ejus  Atheleve  receperunt  xxx  libras,  &  cum  puero  pecuniam  tulerunt  ma- 
tri  ejus,  fcilicet  Athelfledee, 

0  quantus  vir  erat,  quem  gratia  tanta  repkrat, 
E£et  ut  in  mundo  vivens  Chrijio  Jine  mundo, 
Felix  ille  Pater,  quem  nefcit  Spintus  ater  ! 
TeSlore  fub  cujus  mundi  jus  nil  habet  hujuSy 
O  decui  Ecclefm ,  vas  nobile  Philofophice ! 
Cujus  ad  Exemplum  Chrifli  fies  homo  templum, 
Vir  pie,  SanUe,  bone  Pater,  Adelwolde  Patrone, 
Inter  opes  fecli  fitiebas  gaudia  Cccli, 
'Mundtis  vilefcit  tibi  dum  dos  coelice,  crefcit, 
^ua  nos  dotari  Jelix  dignare  precari. 


C  A  p.     V  1 1  L 
De   Eodcm. 

EVoluto  poft  haec  unius  anni  fjoatio,  beatus  Athchvoldus  comparavit  in 
eodem  Stretham  ab  Alfwoldo  de  Merthanlege  unam  Plydam,  &  duos 
Gurgites,  pro  vigmti  aureis,  coram  omnibus,  apud  civitatem  qua;  dicitur 
Grantebrigge,  &  duo  fratres  sequivoci,  fcilicet,  AxxbAlfclmi,  quorilm  uni 
cognomentum  erat  Polga,  vades  hujus  rei  erat.  Pofl  mortem  vero  \Edgari 
Regis ,  idem  Alfivoldus  omne  pa6tum  fregit,  dicens  fe  coac3:um  ^d  hoc 
iiiiffe,  &  vim  ac  rapinam  fibi  illatam  effei  dixitque  fe  velle  illai>j  terram 
habere,  &  pecuniam  acceptam  redderel  Tunc  Brihtnothus  Abbas  proiedius 
venit  contra  eum  apud  Hertford,  &  coram  cunitis  in  generali  placito  pro- 
pofuit  ei,  quomodo  uxor  &  filii  fui  de  terra  Sandta;  /Edeldryda  de  Hiet' 
feld  innati  fuerant,  &  quomodo,  ut  liberos  &  abfque  calumnia  eos  habere 
poflTet,  vendiderat  Epifcopo   eandem  terram,  acccptis  ab  Epifcopo  viginti 

N  n  n  2  aureis. 


4,58  H     I     s     T     o     R     I     A  Lib.  I. 

aureis.  Audita  igitur  hac  ratione  coepit  ceflare  AlftsoUus  a  procacitate 
lua ,  tandemque  omni  fine  fa(3:o ,  Abbas  Brihtnothus  fiipradidto  auro  xt 
Iblidos  addidit,  &  dedit  ei.  Pro  qua  pecunia  duo  filii  fui  Jlfwinus  & 
yE^elwarus  ad  Grantehrygge  venerunt ,  &  Alfwardus ,  &  Wine  de  Wicforde, 
ex  parte  Abbatis  pecuniam  eis  illuc  detulerunt.  Hujus  autem  rei  teftes 
erant  Ofwiy  &  Ofchetel  de  Bece^  6c  Ofulf  de  Grettune,  &  plures  alii  proce- 
res  illius  Provinci£e. 


] 


C  A  p.    IX. 
De    Eodem. 

N  eodem  Stratham  quasdam  vidua,  Wlfled  vocabulo  di(5ta,  Siverthi  Re- 
^  lidta,  XXIV  acras  praelato  Elyenji  vendidit,  eodeni  die  quo  Nonna  fadta 
cft  Deo  facrata.  Quam  terram  adquifiverat  pater  ejus  Wljianus,  tempore 
Athelfiani  Regis,  &  illa  poft  mortem  patris  fui  eandem  terram  abf^ue  ca~ 
iumnia  femper  habuit,  &  hoc  noverat  totum  Hundretum. 

Ornine  felici  condignum  cenfeo  dici, 
§^i  fervit  Chrifio,  mundo  dum  vivit  in  ifio, 
.     Sicut  Adelwoldus  fecit,    Pneful  venerandus, 
Ex  utero  Idatris  fe  moribus  exuit  atris, 
Tropofito  falvo  dum  Matris  vixit  ab  alvo, 
Inflituit  vitam  divina  Lege  peritam. 
Compofuit  mores  effent  totidem  quafi  Flores, 
ExcoSlus  digne  dum  purificatur  in  igne, 
Vurior  extraUus  rejflenduit  iUius  aBus, 
Dumquefuum  curfum  direxit  ad^therajurfumy 
Fer  vitee  portm  leternos  venit  ad  ortus. 


C  A  p.     X. 
De    Dunham. 

HiEC  eft  defcriptio  quomodo  beatus  jEdelwoldus  Epifcopus  vi  Hydas 
in  Dunham  adquifivit ,  quse  villa  eft  fcrtiiiffima  ,  &  Monafterio 
proxima.  Primum  pepigitpro  duabus  Hydis  Leffio,  &  uxori  ejus  Sifled, 
XV  libras  apud  Grantebrycge.  Tunc  Leofwinus  praepofitus,  6c  Wine  de  Wic~ 
ceforde,  &  omnes  optimi  homines  de  Ely  partem  pecunise,  fcilicet,  x  li- 
bras  extulerunt,  cujus  rei  teftes  erant,  Sexferth,  &  Ofchetel,  &  Ofwi  de  Bece, 
&  VIII,  &  plures  aiii  fideles  viri.  De  v  autem  libris  quse  reflabant  dies 
inter  eos  datus  erat.  Inter  hsec  fecerunt  iterum  aliam  conventionem  in- 
ter  fe,  videlicet,  quod  pr£edid:us  Leffius  &  uxor  ejus  emere  deberent  ab 
Epifcopo  cum  eifdem  xv  libris  v  Hydas  apud  Cleie  ,  eo  tamen  pacSto  , 
quod  Epifcopus  eis  ultra  dare  deberet  uimm  cyphum  argeiKeum  de  xl 
folidis,  quem  Bixius  pater  Leffii  moriens  dimifit  Epifcopo.  Hac  itaque 
conventione  fad:a,  omnem  pecuniam  vivam,  &  niortuam,  qua:  in  duabus 
terris ,  fcilicet,  in  Dunham  &  in  Cleie  erat ,  cambierunt  five  mutaverunt. 
Interea  antequam  reddidiffeut  Epifcopo  illas  x  iibras  pro  Cleie,  exuic  ho- 
minem  Rex  jEdgarus.  Quo  mortuo,  prsedidius  Leffius  Dei  inimicus,  de- 
ceptorque  hominum,  6c  uxor  ejus,  omne  padlum  habitum  cum  Epiicopo 
irritum  fecerunt,  &  aliquando  obtulerunt  ei  x  libras,  quas  ab  eo  acce- 
perant,  aliquando  vero  fe  ei  aliquid  debere  omnino  denegabant,  fic  quo- 

que 


Lib.I.  E    L     I    E    N    S    I    J5.  ^6^ 

que  exiftimabant  fe  per  doliim  reciipcraturos  terram,  quam  vendiderantj 
ied  no9  in  omnibus  Cum  tellibus  noilris  leniper  eos  convicimus.  Cuni 
igitur  ea  tempeftate,  cjua  Rex,  ut  diximus,  obierat,  'nos  diu  differrent  & 
fatigarent,  addidit  idem  deceptof  malum  malo,  &  do!um  dolo,  Deoque 
ac  San<3:o  Peiro  abftulit  cum  rapma  Bmrh  &  V?idclas,  &  IQiicringes ;  qua 
de  caufa  contigit,  quod  nemo  illas  terras  infra  duos  annos  aravit,  nec  fe- 
minavit,  nec  ullo  modo  coluitj  licque  tota  cukura  perditum  ibat.  Vi- 
dens  ergo  Dominus  Deus  quafttis  injuriis,  qtiantilque  tribulationibus  ille 
fedudtor  fervos  fuos  afficiebat,  labores  eorum  mileratus  eft;  cujus  nii- 
fericordia  fanfta  Ecciefia  recuperavit  quas  injufte  amilit.  Nam  edicitur 
generale  placitum  apud  Lundoniam,  quo  dum  Duces,  Principes,  Sairapee,  ^je^ 
tores,  6c  caujidici  ex  omni  parte  conliuxerant,  beatus  jEdelTvoldiis  prasfatum 
Leofjium  in  jus  protraxit,  &  coram  cun<3:is  iuam  caufam  &  irijuriam  acra- 
pinam,  quam  iple  Leoffius  intulerat  fandiai  Ecclefise,  ex  ordme  patefecit. 
Qua  re  bene  &  rite  ac  aperte  ab  omnibus  difcufTa,  omnes  Deo  &  beato 
./fi^s/rro/rfo  per  judicium  reddiderunt,  Burch,  &  Vndelas,  &  K^ateringes,  Ju- 
dicaverunt  etiam  ut  Leoffius  Epifcopo  totum  damnum  iuum  fuppleret,  & 
mundam  fuam  redderet;  de  rapina  vero  Regi  fonsJ&dturam  emendaret, 
dato  pretio  genealogi^e  fuse.  Poft  h^c  infra  o(Stavum  diem  convenerunt 
iterum  ad  Northamtune ,  &  congregata  ibi  tota  provincia,  fiv^  viceco- 
mitatu,  corara  cundtis  iterum  Gaiiiam  fupradidtam  patefecerunt ;  q^ia  pate- 
fadla  ac  declarata,  ut  prffijudicatum  erat  apud  Lundoniam,  judicaverunt  &  ^ 
ifti  apud  Northamtune.  Quo  fadto  omnis  Populus  cum  juramento  in  Chrifti 
Cruce  reddi(jerunt  Epifcopo  abique  cahminia  qu2e  fua  erant,  fciiicet,  Burch, 
&  Vndelas,  &  K^teringes. 


C  A  p.    X  L 

De    Eodem. 

¥  Nterea  prasdidius  Leffius,  qui  fervos  Dei  tantum  afficiebat,  ultione  di- 
J  vina  fervente,  turpiter  ac  miferabihter  interiit.  Qtio  mortuo  beatus 
jEdelrooldus  &  Agelvoinus  cognomento  Alderman,  ac  Primates  Northamtunen'- 
fis  provincise,  nec  non  Orientalium  Anghrum  Proceres,  Placitum  liabuerunc 
apud  Walmefford  in  odto  Hundretis.  Ubi  inter  alia  judicatum  eft,  ut  Si- 
fled  Relidla  JUffii,  &  Haeredes  fui,  Deo  &  Epifcopo  prjedidram  rapinam 
emendare  deberent,  ficuti  ipfe,  fi  vixiffet,  facere  debuiffet;  appretiave- 
runtque  fummam  damni,;  quod  Epifcopo  intulerat,  plufquam  c  libras. 
Tunc  pr3edi6ta  Matrona  omnium  optimatium  qui  aderant  fiifFuIta  patro- 
ciniis,  Epiicopum  liumiliter  requiiivit,  ut  pro  amore  Dei  ejus  miiereretur, 
&  ut  forisfadiuram ,  quse  ad  eam  pertinuerat,  praeter  puerorum  fiiorum 
forisfadturam,  emendare  pofFet  cum  c  folidis,  quos  daturus  erat  ei  Epif^ 
copus  pro  fuis  duabus  Hydis  m  Dunham,  unde  ille  diem  acceperat  ab  eis, 
iit  fupra  diximus;  annuit  itaque  gloriofus  Pontifex  hiec  quod  petierant, 
&  infuper  mifericordius  quam  fperabant  fibi  fecit.  Nam  totam  rapi- 
nam,  quae  fuper  eam  judicata  erat,  ei  dimiiit,  ^.  infuper  dixit  ei,  ut  infra 
odtavum  diem  ad  Ely  veniffet,  &  ab  Abbate  Brithnotho  c  fblidos  recepifTet : 
quse  fic  fecit ,  dataque  eft  ei  illa  pecunia  coram  duorum  Hundretorum  te- 
ftimonio.  Pr^eterea  dedit  ei  Epifcopus  pro  biado  fuo,  quod  erat  in  terra 
de  Dunham  vii  libras.  Sic  igitur  huic  rei  fine  impoiito,  beatus  jEdel- 
woldus  duas  Hydas  de  Du?iham,  &  terra  fiiam  de  Cleie,  cum  tota  pecunia, 
qu';  in  ea  erat,  recepit. 

N  n  n  3  .  j  Ejfe 


H 


O       R 


A 


Lib.  I. 


Ejfe  locum  memorant,   quem  meUa  loquentia  rorant. 
Vunham  dixerunt  qui  nomen  ei  pofuerunt^ 
Delicits  plenus  locus,  uher,  lcctus,  amcenus, 
vber  ager  gratis  fat  cdnfert  fertilitatis . 
Pifcofi  fittvii  juxta  nofcuntur  haberi, 
Stat  viridis  lucus  crebrii  venatibus  aptus , 
Floribus   efh  piUus  congefio  Cefpite   cinUus, 
Aggere  terrarum  claudit genus  omne  Ferarum, 
Hic  canit  omnis  Avis,  dum  vcntilat  Aiira  fuavis, 
Vica  loquax,  merulce,  turdi,  turtur,  philomelte, 
Inflar  babent  Cytharce,  dum  certant  garrulitate., 
J^gia  fplendefcit  qua  filva  decora  patefcit, 
In  cujus  claufiris  loca  perflat  ventus   ak  auflris, 
Copia  quce   refidet,  felix  opulentia  ridet. 
Htc  loca  formofck,  viridaria  funt  ffeciofa, 
Hifque  locis  nempe  vilefcunt  Theffala  "Tempa, 
Ortus  ibi  crefcit,  qui  fruUus  quofque  capefcit, 
Ortus  Athalantiadum  defcribitur  aureus  effe. 
Et  fatis   Hefperidum  reor  aurea  poma  fuif?e, 
Aurea  poma  quidem  nafci  dicuntur  ibidem, 
Aut  efh  tranflatus  buc  qui  fuit  aureus  nrtus, 
Aut  ita  res  agitur  qui  htc  iUius  inflar  habetur. 


C  A  p.     X  1 1. 

EC  multo  poft  Siverthus  de  Dunham  defradlus  viribus,  vergenfque 
in  fenium,  infirmitate  pedum,  quas  podagra  dicitur,  graviter  con- 
trahebatur.  Qui  eo  tempore  quo  beatus  jEdelrooldus  jEdelredum  futurum 
Regem,  tunc  vero  Comitem,  &  raatrem  fuam,  &  Alfricum  Cyld,  &  plu- 
res  majores  natu  Anglice  ad  Ely  fecum  adduxerat,  venit  cum  conjuge 
fua  nomine  Wlfied  ad  Epifccfpum ,  £c  ei  coi"am  pr^m^moratis  notificavit, 
ie  poft  diem  luum  duas  Hydas,  quas  in  Dunham  habuit,  Deo  iand:asque 
uEtheldrydee  pro  anima  fua  daturum ,  ibique  le  dixit  fbrtitum  effe  locum 
fepultur^e  fu£B,  rogavitque  omnes  qui  aderant,  ut  fiiper  hac  re  fibi  tefti- 
ficarentur. 

Alio  quoque  tempore,  poft  mortem  fcilicet  Godingi  de  Gretune,  venit 
fecundo  idem  vir  ad  Ely,  ubi  noverat  illum  cfTe  fepulrum,  rogavitque 
fratres  ut  eum  ad  fepulturam  illius  ducerentj  nani  erat  ei  iafniliarillinius. 
Quo  cum  venifTent,  vocavit  ad  fe  Abbatem,  &  Mdricum,  &  Leonricum  de 
Berle,  da  Leningum  de  Trumpentune ,  innotuitque  eis ,  quod  fui  chariffimi  & 
fideliffimi  amici  ibi  effent  fepulti,  ^  quod  ipfe  nimia  infirmitate  depreffus  morti 
appropiiiquafet,  ideoque,  inquit,  o  chariffimi  mei ,  volo  ut  conventio  mea  coram 
vobis  renovetur,  videlicet,  quomodo  hic  elegi  mihi  locum  fepultura  mece,  G?  pofl 
diem.  meum  Deo  SanUceque  iEtheldrydse  dedi  duas  Hydas  ,  quM  in  Dunham 
habeo ,  £^  fihce  mece  duas  Hydets  in  Wilbertune ,  ^  precor  ,  0  amici  mei , 
ut  hoc  oMivioni  non  tradatis,  imo  ubi  necefe  fuerit,  iRud  reco^?iofcatis.  Item 
eodem  die  remeando  domum  ,  renovavit  eandem  conventionem  coram 
melioribus  ejufdem  provincise,  ultra  vpwere,  in  loco  qui  dicitur  Hyran- 
numzfiovoe.  Deinde  cum  idem  vir,  videlicet,  Siverthus  de  Dunham,  pr«va- 
lente  infirmitate  mortis ,  horam  fibi  ingruere  fenfiHet,  &  apud  Lind.ne 
abfque  fpe  recuperandse  fanitatis  jacuidet ,  railit  pro  Abbate  Brihtnotho, 
&  pro  Fratnbus  Ecclefije ;  aderantque  ibi  Aluricus  de  Wicbeha?n,  Aldfianus, 
Sx.  ftlius  fuus  Wine,  Leonricus,  Bnhtelmus,  jElfelmus  de  P^demnclen,  6c  yEdri- 

cus 


Lib.I.  E    L    I    E    N    S    I    s. 

ctis  unus  de  Proceribus  jEieirvint  ^ldennan,  5c  Ofivoldtu  Presbyter,  &  Sex- 
ferdus  cual  filio  fiK).  Tunc  Brihtnothus  Abbas  tellamentum  hujus  Siferdi 
coram  uxore,  &  coram  filia  llia,  coramque  omnibus  flipra  memoratis,  fe- 
cit  fcribi  in  tribus  chirographis,  coramque  cund:is  fecit  recitari,  ledium- 
que  fecit  incidi,  unamque  partem  cyrographi  retinuit  Siverdus,  alteram 
autem  dedit  Abbati,  tertiam  vero  mifit  ftatim  per  prsefatum  Brihtelmum 
jEielnvno  Jldirman,  qui  tunc  temporis  degebat  in  Ely,  &  petiit  ab  eo  ut 
fuum  Teftamentum  ita  ftare  concefliflet,  quomodo  Abbas  illud  fcripferac 
&  ordinaverat  apud  Lindmie ,  coram  praidid;orum  teftimonio  virorum. 
Cum  itaque  jEishvinus  Alderman  hoc  audiffet,  &  Cyrographum  vidifTet, 
remifit  ilico  ad  eum  Wlnothim  de  Stowe  cum  Brihtelmo,  fcifcitatufque  efk 
ab  eo,  quid  aut  quomodo  vellet  de  Teflamento  fiio.  Qui  mox  per  eof^ 
dem  renunciavit  ei ,  fic  fuum  Teftamentum  abfque  omni  contradidrione 
vel  mutatione  fe  velle  ilare,  fictiti  pr^Efetus  Abbas  illud  in  cyrographo 
pofuerat.  Quod  ut  Wielvpimts  Alderman  audivit,  totum  conceflit,  ut  ftarec 
iicuti  ipfe  Siverthus  teftatus  erat. 


C  A  p.     XIII. 

I  Oft  hxc  j£thelvpoldus  Epifcopus  &  Brihtnothus  ^  duobus  ^atribus  Alu- 
_^  rico  Si  Leofvpino,  filiis  cujufdam  Gomitis  nomine  Hrerici,  crebra  peti- 
tTone  quaefierunt,  ut  duas  Hydas,  quas  habebant  in  Dunham,  fibi  vendidif^ 
fent  pro  auro  five  pro  argento,  vel  pro  alia  terra,  quje  tantundem  vale- 
ret,  mutafFint.  Sea  quamdiu  iili  duo  fi'atres  eandem  terram  fimul  habue- 
runt,  nuUatenus  huic  rei  fineni  imponere  potuerunt.  Tandem  vero  fe- 
nior  frater,  fcilicet  Aluricus,  mutavit  terras  eum  juniore  ii:atre  fuo,  pro- 
que  duabus  Hydis  de  Dunham,  dedit  ei  terram,  quam  matik;  eorum  di- 
mifit  eis  in  Cypenham.  Poft  modicum  tempus  contigit,  quod  idem  Alu- 
ricus  gravi  tribttto  opprimebatur.  Qui  cum  pecuniam  a  fe  exa6tam  noa 
haberet,  venit  ad  jEdelvooldum  Epifcopum,  &  ad  Brihtnathum  Abbatem,  ob- 
tulitque  eis  duas  Hydas  fuas  de  Dunham  ad  commutandum,  pro  tribus  Hy- 
dis,  quas  ipfi  liabebant  in  Cypenham,  eo  padto  ut  tantum  pecuniie  quantum 
eis  placeret  fibi  ob  incrementum  ab  eis  daretur.  Qui  fic  fecerunt,  vide- 
licet,  terras  commutaverunt,  &  ei  quatuor  libras  infuper  dederunt,  fad:a 
eft  autem  inter  eos  hsec  conventio ,  five  commutatio ,  ac  perfbluta  efl 
Alurico  hiec  pecunia,  juxta  Grantebrucge  in  Auftrali  parte,  coram  toto  po- 
pulo  illius  provincise.  Ahmcus  igitur  eandem  terram  Brihtnotho  Abbati 
liberavit  in  manu,  primum  coramxxiv  Judicibus  in  pr^edidto  loco,  deinde 
etiam  fecit  fimiliter  coram  teftibus  legahbus,  Rdrico,  &  Alfelmo  cogno- 
mento  Tolcan,  &  Leoffio  Alfwii  fiiio,  &  Ofulfo,  &  Leovingo,  &  Alfnotho,  & 
Vvi,  &  Ofwio,  &:Grim,  S^Wlnotho,  &  Alunco,  &  Wenfo,  di  Leoffio  &  Alfno' 
tho  Godingi  filio.  Omnibus  igitur  his  afliftentibus,  &  teftimonium  danti-^ 
bus,  jEluricus  filius  Hrerici  Comitis  Brihtnotho  Abbati  tradidit  duas  Hydas 
in  Dunham  in  omnibus  rebus,  in  terris,  in  filvis,  in  paludibus,  ficuti  pater 
fuus  unquam  illam  terram  melius  five  liberius  liabuit,  pra;ter  unam  pa- 
ludem  juxta  Gran^ebrucge,  &  v  acras  terrse ,  quas  ipfe  jEluricus  retinuit. 
Poftquam  autem  hoc  totum  fad:um  eft,  gloriofus  Epifcopus  JEthehvoldus 
dedit  ei  x  folidos,  &  Brihtnothus  Abbas  contulit  ei  xx  fblidatas  ovium,  & 
unum  Palefridum  pro  x  folidis.  Datis  itaque  his  fblidis  &  folidatis  ^Elw 
ricus  recepit  pro  duabus  Hydis  de  Dunham  vi  Libras,  &  iii  Hydas  in  Cy- 
penham.  Mutaverunt  autem  Abbas  &  jEluricus  boves  8c  fi-umentum,  quod 
erat  in  horreis  in  duabus  terris,  videlicet,  Aluricus  liberavit  Abbati  apud 
Dunham  xv  Carretas ,  &  Abbas  ei  e  converfo  liberavit  totidem  apud  Cy- 

^enham^ 


4-71 


^72  H     I     s     T     o     R,    i\,A  Lib.  I. 

penhamy  ui^/uricus  qnoque  liberavit  Abbati' xxx  aeras  (erninatas  ,  &  Abbas 
ei  totidem  tradit  leminatas  apud  Cypenham ,  &  xi'  *  viii  dedit  ei  dono. 
Huic  autem  rei  teftes  interei-ant  Leoffius  filius  Gode  y  &  Vvius  ^  &  Wa- 
ter  de  Suafhaniy  6c  Bondo,  ■d'^   Brunjianus  lioiiio  ejufdem  Mlfrici. 

C  A  p..    X-IV.  ^. 

ES  ipla  hortari  videtur  ut  de'tribus  Hydis  de  Cype^iham,  qu^  ^/a- 

eVfo  filio  7^m'«' ■  Comitis  dats  fuerant  pro  duabus  Hydis  de  Dunham 

dicamus,  quoraodo  ccnquifitae  erant.    Inprimis  quidam  nomine  Wine  com- 
■p^itiivit  m  Cypenham  ixyLX  acras,  &  v  prsedia  domibus  con&vnSta,  k  Leofjio 
de  Fracenham,  datis  c  Kblidis;  ab  Alurico  de  Wichamemit  quoque  xx  acras, 
gc  nnntn  Alodum  domibus  aedificatum,  diitis  xx  (blidis.     A  Wolfelmo  fratre 
Wlfn>ini  mercatus  eft  decem  acras  cunr  x  folidis.     Hoc  quoque  totum  fa- 
dlum  eft  coram  totius  Hundreti  teftimonio,  demde  Alfvooldus  qui  diceba- 
tur  Groffus,  &  uxor  ejus,  totam  terram  fuam,  quam  in  eadem  villa,  icili- 
cet^   in  Cypenham  habebant ,  Abbati  Brihtnotho  venum  obtulerunt.     Vene- 
runt  itaque  apud  Horningefeie  ad  eum,  ubi  cum  eflent,  ccepit  Abbas  inqui- 
rere  ab  eis  quot  Hydas  in  Cypenham  habuiifent ,.  &  quanti  taxalfent  eas.> 
llli  itaque  dicebant  &  affirmabant  fe  iii  Hydas  ibi  habere.     Tandem  igi- 
tur  convenit  ilHs,  quod  Abbas  pro  fingulis  Hydis  c  Iblidos  eis  daret,  fta- 
tueruntque  terminum,  videlicet,  viii  diem,  apud  Cypenham,  quatenus  uxor 
jilfrooldi  iWxxc  veniret  xv  hbras  acceptura,   &  Abbati  iii  Hydas  integras 
&  abfque  calumnia  traditura  ,•  nam  illa  majus  reditum  in  illa  terra  habebat 
per  alterius  viri  conjugium.     Venit  igitur  Abbas  ad  ftatutum  diem,  fcd 
2iC  mulier  prsedidta  aderat,    ibi  &^cum  ea  Othulf  de  Egninge,  C:  SimunduSy 
&  Nepos  ejus  Tucca,  ^  Mgelvpardus,  &  Osbsrnus  de  Saham,  &   Alfjlanus  de 
Fugelburne,   &  Athelfianus  Presbyter,  &  frater  ejns  Bondo  &  Wlfelmus ,  & 
omnes  fere  meliores  qui  in  eadem  villa  erant.     Quibus  congeegatis  Ab- 
bas  coram  omnibus  xv  libras  protulit,  &  proferendo  profudit,   furrexe- 
runt  ilico  duo  viri,    videlicet,  Brunflanus  de  Saham,    &  Glor,  &  ex  parte 
Vlfi  Lxxv.  acras  de  eadem  terra  mulieri  ne  venundaret,  &  Abbatine  com- 
pararet  interdixerunt ,    daobus  etiani    villaais   vii    acras    prohibuerunt. 
Tunc  quidam  de  aftantibus  ait,   terra  de  qua  agitur,  licet  abfque  calum- 
nia  effet,  &  uni  parti  tota  fimul  concederetur,  minime  iii  HydcC  eifent 
ibi  integrae,  ne  dummodo  dum  calumniantur,  &    calumniando  in  partes 
eunt.     Quo  audito  vocavit  Abbas  ad  fe  omnes  meliores  &  fapientiores, 
qui  ibi  adcrant,  acceptoque  ab  eis  confilio,  dimidium  pecunise  dedit  Mu- 
lieri,  dimidiumque  refervavit,  donec  illa,  ficuti  pa6ta  erat,  iii  Hydas  inte- 
gras  &  abfque  calumnia  fibi  perficeret,  quod  fihoc  facere  non  pofTetj  fe~ 
cundum  pretium  terr^,  pretium  pecunise  metiretur  ei,  factique  funt  prse- 
memorati  viri  fuper  hac  re   fidejuffores  ac  teftes  utrinque,  mane  itaque 
fadlo  eleiti  funt  hinc  &  inde  quamplures,  videiicec,  de  hominibus   Ab- 
batis  &  de  hominibus   mulieris.     Qui  primum  circumeuntes  menfi  funt 
terram,  qu^e  abfque  calumnia  erat,  &  non  invenerunt  de  terra  quse  mu- 
lieris  jure  fuifTet  nifi  unam  Hydam  per  fexies  xx  acras,    &  fuper  Hydam 
XXIV  acras,  de  terra  vero  calumniata  repererunt  lxxxii  acras;  nec  mora, 
pr^ecepit  Vlffius  hominibus ,    ut  fuas  lxxv  acras  fine  dilatione  colerent, 
interea  idem  Vlf  debebat  Abbati  xxxvii   acras  ad  fupplemencum   fiiper 
duas  Hydas  apud  Middeltme,  quas  ipfe  T;^  mutaverat  Abbati  pro  duabus 
Hydis  &:  xxxvii  acris  apud  Fordham.     Debebat  etiam  Abbati  xx  folidos,. 
quos  ei  prasftiterat ,    &  miferat  per  Alfricum  Aldwini  fiimm.     Qu^fivit 
itaque  Abbas  ab  eo  ut  pr£edid:am  terram  de  Cypejiham,  fcilicet,  Lxxvacras, 
quas  calumniatus  erat,  fibi  dimitteret  pro  xxxvii  acris^  quas  fibi  debebat, 
&  pro  XX  foUdis  quos  ei  prseftiterat,  eotamen  padto  ut  i;^iilam  terrara 

/  de 


Lib.'-I.  ■    E    L    I    E    :?j    s    I    s„ 

dirationando   liberam   ac  quietam  &  abfque  calumnia  fibi  faceret,  quod 
fi  hoc  facere  nequiret,  2<  mulier  terram  dirationaretur,    Abbas  ab  ea  ter- 
ram  emeret,  ficuti  conventionem  fecerant ,  &  ficut  teftes  eorum  conven- 
tionem  recognofcere  vellent ;  ut  autem  Alj\voUus  &  uxor  ejus  compere- 
runt,  fe  terram  amiffuros  per  calumniam  quam  'Vlf  impofuerat,  ut  fupra 
disimus,   omne  confilium  poflpofuerunt ,  &  omne  padlum  irritum  fece- 
runt,   veneruntque  ad  Dominum  fuum  nomine  Alfivoldum  fiatrem  Mgd- 
voini  Alderman,  ac  dixerunt  ei,    quod  Abbas  eos  firaude  circumveniffet,  6c 
quod  eo  impellente  Vlf  illani  terram  calumniatus  effet,  dixerunt  etiam 
quod   Abbas  xv    libras  per  conventionem   pro  eadem   terra  pepigiffet, 
effet  ibi  plus  vel  minus.     Pro  hac  igitur  caufa  difcutienda  jEgehvims  Al- 
derman  &  JLlfmldus  frater  ejus,  &  Abbas  Elyenfis  Monafterii,  &  cum  eis 
omnes  majores  natu  Orientalis  Angliiz  &  de  Grantebrucge,  venerunt  ad  Fra- 
cenham,  &  inde  profeifti  funt  ad  villam  quse  dicitur  HenegHun;  ubi  iii  Hun- 
dreta  congregata  erant,    ibique  produxit  Abbas,  qui  inter  eum  &  mulie- 
rem  teftes  ei   fidejuffores  erant,   quorum  nomina  fupra  memoravimus: 
produ(5ti  ergo  teftes  cum  iii  Hundretis  perhibuerunt  teftimonium  Abbati, 
videlicet,  quod  Vlf  quodam  tempore  congregatis  iii  Hundretis,  affiftente 
quoque  uxore  jElfwoldiy  coram  cun(Slis  defenfionem  fecerat  de  eadem  terra, 
dimidio   anno    priufquam   Abbas  illam  terram  ab  ea  venum   quaefifTet. 
Perhibueruut  etiam  fe  effe  teftes  ac  fidejufrores  inter  Abbatem  &  mulie- 
rem,  quod  Abbas  daret  ei  xv  libras,  fi  illa  iii  Hydas  integras  in  Cypsnham 
libi  liberaret,  li  autem  hocfacere  non  poflet ,  fecundum  pretium  terrae, 
pretium  pecunijE  daretur  ei  ab  Abbate.     Videns  itaque  jEgelrvinus  Alder' 
man,   quod  Abbas  per  teftimonium  jure  dirationatus  effet,  rogavit  eum 
ut  pro  amore  fuo  fupradi<3:am  pecuniam,  fcilicet,  vii  libras  Sc  dimidiam 
aliquantulum  augeret ,  cujus  rogatu  dedit  ei  Abbas  xxx  fblidos ,  &  niifit 
ei  per  Wine  de  Ely  Ofmundi  filium,  quam  pecuniam  ipfe  Wine  detalit  de 
Gran^ebrucge,  ij^ique  ex  parte  Abbatis  dedit  mulieri,   cujus  illa  terra  erat, 
coram  viro  fuo  palamque  omnibus.     G  nefas  fecli  ^  o  ambitio  mundi, 
quse  nunquam  ceffat  Ecclefiafticis  rebus  inhiare ,  inhiando  dilacerare ,  & 
dilacerando  minuere !    Videte  quam  iniquum  commercium ,  Abbas  dedit 
mulieri  huic  ix  libras,  &  non  habet  pro  his  nifi  unam  Hydam  &  xxiv 
acras  arabiles  de   terra,  quse  abfque  calumnia  fit,  &  vi  pr^ediacum  dimi- 
dio  nuda  &  vaflata.     Conftitit  igitiu:  illa  Hyda  c  fblidis ,   &  xxiv  acrae 
viginti  fblidis,  &  vipraedia  &  dimidium  conftiterunt  tx  fplidis,  c[uaE  nemo 
qui  fapit  appretiaret  plufquam  xx  folidos. 


C  A  p.    XV. 
De   Wicheford. 

DEinde  comparavit  Abbas  cc  acras  apud  Wiceford  a  Sumerkde  pro  ix 
libris,  coram  totius  Hundreti  teftimonio,  tempore  jEdgari  Regis.  De- 
fun<Sto  autem  eo,  ftatuque  Regni  fludiuante,  idem  Sumerlede  rediit  ad  do- 
ios ,  &  padlum  quod  cum  Abbate  habuerat ,  irritum  fecit ,  dixitque  fe 
coadtum  feciffe  quod  fecerat,  atque  acceptam  pecuniam  faepe  reddere  vo- 
luit.  Interea  venit  ^gelrvinus,  Alderman  ad  Ely ,  &  infi^a  cimiterium  ad 
aquilonalem  portam  Monafterii  tenuit  placitum  cum  toto  HundretOf  ibi- 
que  caufam  five  litem,  quas  erat  inter  Abbatem  &  Sumeriede,  finivit  ficj 
quod  Abbas  dedit  ibi  Sumerkde  xxx  folidos,  ficque  perfblyit  ei  xii  libras 
pro  cc  acris. 

O  o  o  C  A  r* 


474  H    I    s    T    o    R    I    A  Lib.  t 


Cap.    XVI. 
De    Eodem, 


IN  eadem  villa  mutavit  Abbas  cum  Ofmundo  cognomento  Hocere  xvi 
acras,  dans  illi  pro  his  totidem  apud  Grantehrucge -,  ea  tamen  conven- 
tione,  quod  poft  obitum  Ofmundi  Abbas  habiturus  effet  terras  utrafque 


C  AP.     XVII. 
De    Eodem, 

1N  eadem  quoque  villa  mutavit  Abbas   vii  acras ,  quas  ab  jilfmtho 
emerat  in  Wilbertune. 


N 


C  A  p.    XVIII. 
De    Wald. 

ON  longe  inde  Athelflanus  filius  Manne^ .  dum  moreretur,  dedit  San- 
«Stse  jEtheldridx  c  acras  m-Walde. 


C  A  p.    XIX. 
De    Wicham. 

APud  Wicham  funt  l  Acrje,  quas  jEdwardus  &  Brihtferthus  habere  fo- 
lebant  mutuum;  his  acris  fimul  coIIed:is  Sanfta  Mtheldryda  habet 
III  Hydas  integras  in  Wicceforde  &  Walde,  &  Wicceham. 

C  A  p.    X  X. 

De  Helle,  ^  Hederham. 

APud  Helle,  &  apud  Hederham  Leofwinus  prsepofitus  comparavit  k  WU 
fago  de  colle  unum  prjediura,  &  lxx  acras  pro  lx  &  x  folidis  co- 
ram  totius  Hundreti  teftimonio. 


C  A  p.    XXI. 
De    Eodem. 


I 


N  eadem  villa  emerunt  fratres  Ecclefise  totam  fere  terram  Alf^i,  & 
plurimam  acram  a  villanis  pauperioribus  ejufdem  villae. 


C  A  p.    XXIL 
De    Eodem. 

JN  eadem_  villa,  fcilicet,  in  Hederham  emit  Abbas  ab  Adulfo  &  uxore 
fua  Burgjied  unum  prsedium  ;ffidificatum,  &  lxxvi  acras ,  ficuti  Manne 
Presbyter  eas  menfus  eft,  deditque  Abbas  pro  iila  terra  vii  libras,  apud 
Teotford i  h.\x]v&  itaquerei  teftes  erant  Ojlacus  f^^im  Appeny  &  Fokardus,  & 
i^nelmus  Presbyter,  cognatus  Adulfi  Epifcopi,  &  alii  quamplurimi  Baro- 
nes ,_  &  omnes  Vrbani  de  Teotford,  &  meliores  de  Ely ,  fcilicet  jElJian  & 
Eama,  &  Godere,  &  Wine  de  Wicceford  &  JEluricus.     Has  fiquidem  lxxvii 

acras, 


Lib.  I.  E    L    I    E    N    s    i    s.  4f  f 

acras,  &  xx  alias,  qiise  antea  emptse  fuerant  in  Hederham,  Abbas  &  fratres 
Ecclelia:  dimiferunt  Grim  filio  Wine ,  ut  in  ftipendium  haberet,  quamdiu 
ipie  eis  bene  ferviret. 


C  A  p.     XXIII. 
De   Wilbertune. 


iN  Wilbertune  emit  Abbas  ab  Jlfwino  &:  uxore  fua  Sifled  duas  Hydas  duo- 
decies  xx  acrarum  arabilium,  prseter  prata,  pro  xc  aureis,  &  infuper  v 
prsedia  sedificata  :.•  6c  hoc  aurum  totum  pedblutum  erat  ei  apud  Monafte- 
rium  de  Ely,  coram  Ofivi  fratre  Vlf  &  coram  Wine,  &  altero  Wine,  &  co- 
ram  omnibus  melioribus  &  fenioribus  de  Ely. 

C  A  p.     XXIV. 
De   Eodem. 
T^Pifcopus  JEdelwoldus  emit  ibi  ab  Oppele  lxx  acras. 


A 


C  A  p.    XXV. 
De    Eodem. 
Bbas  mutavit  ibi  cum  Jlfrico  de  Suthertune  lxxx  acras,  dans  ei  ter* 
ram   de  Wicceham. 


Cap.    XXVI. 
De   Eodem. 

EMerunt  quoque  fratres  ibi  ab  Mddingo  lxx  acras,  &  ab  aliis,  quorum 
nomina  lcripto  non  commendantur,  quam  plurimas  acras  ibi  eme- 
runt,  ita  quod  v  integrse  Hyd^e  ibi  habentur,  &  totum  Hundretum  uniut 
cujufque  emptionis  fuit  in  teftimonium. 


X 


C  A  p.    XXVII. 
.  De    Staneie. 

DIU  antequam  yEdelwoJdus  Epifcopus  apud  Ely  Monachos  coadunaf- 
fet,  venit  Wlftanus  de  Dalham,  &  cum  eo  Barones  quamphirimi  ilhic, 
ibique  collediis  duobus  Hundretis  verfiis  aquiionem,  ad  oftium  monafte- 
rii,  placitum  habuit  j  tunc  venit  ad  eum  qussdam  vidua  nomine  JEfumen 
de  Staneie,  &  cum  ea  venerunt  quamplures  de  cognatis,  &  vicinis  fuis. 
Quce  coram  omnibus  dedit  Wlfiano  Staneie,  &  pifcationem  quam  habebat 
ibi,  furrexit  itaque  Ogga  de  Mildenhale,  &  iadto  filentio  ait,  Charijfmi,  volo 
ut  fciatis,  quod  Ego  do  SanUcs  Aitheldrydx  poji  diem  meum  unam  Hydam  terra, 
Grantebrucge.  Quo  audito  furrexit  Wlfianus  ,  coramque  ommbus  dedit 
fandts  jEtheldrydce  terram  &  pifcationem  de  Staneie,  quam  prsefata  vidua 
fibi  dederat.  Deinde  vocavit  Oggan,  dixitque  ad  eum,  quandoquidem,  Cha- 
riffime  ,  Gloriofam  virginem  iEtheldrydam  venerari  cxpifii,  ne  differas  facere 
quod  faBurus  es  ;  honum  quidem  efi  quod  voluijii  facere,  fed  felicius  efi  ut  vita 
comite  perficias.  Cujus  confiHum  Ogga  haud  parvipendens,  fecit  ut  dixit^ 
deditque  Sandta;  jEtheldrydce  coram  cun<Stis  abfque  omni  calumnia  prsedi- 
ftam  Hydam.  Fuit  autem  Ecclefia  Elyenfs  de  illa  terra  veftita,  five  fai- 
fita  per  multos  annos,  abfque  calumnia,  videlicet,  quamdiu  vixerat  Og^a> 

O  o  o  a  Eo 


^yo 


H     I      S     T     O      R     I     A  Lib.I. 

Eo  autem  defundto,  cognatus  ejus  Vvi  nomine  calumniatus  eft  eandem 
terram.  Venerunt  itaque  hinc  &  inde  ad  Grantebrucge,  aderatque  ibi  Wl- 
flanus  de  Dalham.  Tunc  audita  calumnia,  quam  Vvi  fecerat,  difcufferunt 
caufam  hinc  &  inde,  judicaveruntque  Vvi  daturum  pro  tbrisfad:ura  qua- 
tuormarcas,  quia  calumniabatur  illam  terram,  de  qua,  vivente  (?gg<2,  num- 
quam  calumniam  fecerat. 


C  A  p.     XXVIII. 

POft  mortenl  quoque  j£dgari  Regis  idem  l/W  nolens  unquam  apro- 
cacitate  fua  deliftere,  verum  etiam  dohs  dolos^  <?<  caluraniis  calum- 
nias  addens,  fecit  ut  ille,  qui  jam  letale  vulnus  in  corpore  habebat,  fed 
adhibitis  medicis  de  vulnere  fecit  cicatricem,  poft  cujus  vero  fanationem 
per  propriam  vecordiam  cicatricem  eandem  redegit  in  vulnus ,  ut  unde 
aliorum  ope  fanus  fieri  poffet,  fui  iplius  infolentia  inde  mortem  antici- 
paret  j  venit  igitur  idem  Vvi  ad  Abbatem  poft  mortem  yEd^ari  Regis,  ut 
diximus,  &  procaciter  eandem  terram  coepit  calumniari,  &  calumniando 
doHs  &  mendaciis  fuis  inlidias  prastendit.  Quod  ut  Abbas  vidit,  ufus  eft 
conlilio  duorum  Himdretorum,  &  Oirvii,  5^  Osketelt  de  Becce, qu©runi  teftimo- 
nio  dirationatus  eft ,  quod  Ogga  eandem  terram  ab  Vvi  jure  emerat,  6c 
abfque  calumnia,  dum  vixit,  habuerat. 


C  A  p.    XXIX. 

EOdem  tempore  Ojlacus  forte  fuit  accufatus  apud  Regem  jEdgarum , 
juflitque  Rex  ut  defailitus  de  tota  terra  fua  fuiffet,  &  ut  privaretur 
omnibus  quae  habebat.  Requifivit  igitur  JEdehvoldum  Epi/copum  humi- 
liter,  ut  effet  fuus  defenfbr,  &  ut  pro  eo  intercedere  dignaretur  ad  Re- 
gem,  qui  fic  fecit,  dimifitque  Rex  Ojlaco  totum  pro  amore  &  precatu 
jEdelwoldi  Epifcopi,  eo  pado  ut  ipfe  Ojlacus  daret  Regi  c  aureos.  Qui 
cum  non  haberet  tantum  aurum  mutuatus  eft  ab  Epifcopo  xl  aureos,  & 
quia  faspe  fuccurrebat  ei ,  promifit  fe  fibi  daturum  xl  acras  terrse  apud 
Grantebrucge,  Sc  unum  prasdium,  &  tertiam  partem  filvas,  apud  BuUingeham 
mifitque  Hawardum  cognatum  fuum  ad  Ely,  qui  palam  omnibus  ex  parte 
Ojlaci  terram  Epifcopo  daret,  &  donum  quod  ei  dederat  manifeftaret.  Poft 
mortem  vero  jEdgari  Regis  idem  Ojlacus  irritum  fecit  omne  donum,  quod 
Epifcopo  dederat.  Tunc  Abbas  Elyenfs  mifit  Wine  ad  eum,  &  ad  Ordel- 
mum,  &  ad  filios  ejus,  rogavitque  eos  venire  contra  eum  ad  Pontem  de 
Grantebrucge,  quific  fecerunt.  Quasfivit  itaque  Abbas  ab  eo  dedonoquod 
dederat  Epifcopo,  quid  aut  quomodo  vohiit  ?  Refpondens  autem  Ojlacus, 
non  novi,  inquit,  me  dediffe  ei  quod  dicis,  fed  fcio  bene  quod  debeo  illi 
XL  aureos,  &  volo  ac  annuo  ut  noftri  amici,  qui  hic  funt,  videant  &  ap- 
pretient  xl  acras,  quas  de  me  habetis,  8c  unum  prsediuni  &  tertiam  par- 
tem  filv£e  apud  DuUingeham,  6c  fecundum  quod  appretiaverint,  haec  pro 
tanto  accipite.,  reddamque  quod  reftabit.  Nec  mora,  fuerunt  fiquidem 
haec  appretiata  pro  xxvi  aureis,  &:  Ojlacus  redditurus  erat  xiv  aureos  re- 
liquos.  Fuit  itaque  laudatum  ac  conceffum  fic  ex  utraque  parte,  &  Ordel- 
mus  erat  utrinque  teftis  ac  fidejuffor  hujus  emptionis. 


E 


C  A  p.     XXX. 
Be    Grantebrio;e. 


'a~ 


Merunt  quoque   fratres  Ecclefise  a  Brithlaue   unum  pnedium   optime' 
«dificatum  apud  Grantebrucge,  &  xxx  acras  arabiles.,  &  pratum  unum, 

dantes 


Lib.  I.  Eliensis. 

dantes  ei  pro  his  apud  Wicham  unum  prjedium  bonum,  domibus  conftru- 
dtum,  &  partem  deLxxacris:  quod  prsedium  &  quas  acras  emerantprius 

ab  Urchelmo. 


+77 


[C  A  p.    XXXI. 
De  Eodem. 

EMerunt  etiam  ibi,  videlicet,  apud  Grantebrucge  vii  acras  a  filio  y£gel- 
mari  Epifcopi,  &  vn  acras  a  Sified^  &  unaquseque  acra  conftitit  xvi 
nummis.  Et  ab  Hungeve  quadam  vidua  emeruut  ibi  v  acras ;  quse  etiam 
dedit  Sands  jEtheldrydie  x  acras,  &  unius  gurgitis  piicationem,  ut  ftipen- 
dium,  quamdiu  viveret,  de  Monafterio  habere  poflet. 


C  A  p.    X X X II. 

De  Dudingtune,  &  Wimiligtune. 

71  Bbas  quoque  fecit  quandam  mutationem  cum  Wine  filio  Ofmundi, 
J\^  dcditque  ei  lx  acrasin  Dudingtune  &  in  Winhlingtune,  &  unum  gur- 
gitem  reddentem  mille  anguillas,  quem  emit  a  Gunulpho  pro  c  fblidis,  & 
Wine  liberavit  Abbati  in  Grantehrucge  liii  acras,  &  unum  gurgitem  valen- 
tem  milie  anguillas,  quem  Eanfiead  moriens  partim  dimifit  Wine,  &  partim 
emit  ipfe  a  cognatis  fuis.  H^ec  eadem  Eanfled,  dum  moreretur,  [deditl 
Sandse  Mtheldrydce  v  acras ;  Wine  etiam  dedit  Sandse  jEtheldrydce  viii  acras 
apud  HyUe  j  ibique  emerunt  fratres  Ecclefise  v  acras  a  filio  Mftani. 

C  A  p.     XXXIIL 
De  Duningtune  ^  Weremere. 

TVrhitelus  Abbas  I{ameji(e  vendidit  jEdelrvoldo  Epifcopo  unam  Hydam 
apud  Dudingtune,  &  medietateni  de  Weremere,  &  omnes  paludes  quje 
ad  Weremere  pertinent,  eo  pa6to ,  ut  per  amicitiam  liceret  fibi  frui  & 
poflidere  terram  de  Bebroi ,  quam  Ofchetelus  Epifcopus  moriens  dimifit 
jEdelwoldo  Epifcopo.  Illam  itaque  Hydam  de  Dudingtune  Abbas,  totufque 
conventus  Elyenjis  praeftiterunt  Wine,  ut  inde  fuum  veftitum  haberet. 

C  A  p.     X  X  X I V. 

jibbas  Elyenfis  emit  a  Monachis  Ramefise  x  acras  in  Wimblingetune 
©  duas  pifcattones  pro  xx  folidis. 

SUpra  memoravimus  qualiter  qUicdam  vidua  nomine  jEjcuven  dederat 
Wlftano  de  Dalham  Staneie,  &  paludem  pertinentem,  &  quomodo  Wlfta' 
nus  eandem  terram  &  paludem  poftea  dedit  Sandrse  yEtheldridte ,  nunc 
vero  dicendum  eft,  de  eadem  palude  quid  'ad:um  fit.  Cultores  fiquidem 
qui  in  Elienfi  Monafterio  tunc  temporis  erant,  prsedicStam  paludem  de 
Staneie  quibufdam  cognatis  prasfatae  viduse  pro  duobus  millibus  Anguilla- 
rum  locaverunt.  Qui,  xv  fere  annis  antequam  Epifcopus  jEdehvoldus  Ely 
pofTedifTet,  cum  eadem  conventione  illam  paludem  tenueruntj  pofteaquo- 
que  fvib  eo  fimiliter  fecermit ,  quoad  ufque  Rex  jEdgarut  mortuus  erat. 
Poft  mortem  vero  ejus,  Begmundus  de  Holande,  &  cognati  prseiati  vidu£e, 
qui  pizedidam  paludem  fiye  pifcationem  tenuerant  ad  locationem,  terram 

O  o  o  3  de 


^yS  H     I     s     t     o     R     I     A  Lib.  L 

de  Staneie  SaiKftje  ^theldryda  injufte  diripuerunt,  fine  judicio  &  fine  lege 
civium  6c  Hundretamrum.     Deinde  venit  jEgelwinus  Alderman  ad  Ely^  fucr 
'  runtque  Begmundus  &  alii  pro  hac  caufa  vocati,  &  fummoniti  ad  placitum 

civium  &  Hundretanorum ,  femel  &  fecundoj  fed  &  multoties;  nunquam 
vero  venire  volebant.  Abbas  tamen  non  ideo  defiftebat,  fed  infra  urbeiii 
&  extra  ad  placita  renovabat,  &  fcepe  reiterabat  hanc  eandem  caufam  , 
&  quserimoniam  populo  inde  faciebat.  Tandem  veniens  jEgelwinus  Al- 
derman  ad  Grantehrucge  habuit  ibi  grande  placitum  civium  &  Hundretano- 
ra;?2  coram  xxiv  judicibus,  fubtus  Therningefeld -^vo^^Q  Maideneburge,  nar- 
ravit  igitur  palam  Abbas  omnibus,  quomodo  Begrhundus  &  cognati  prae- 
fatae  vidtiae,  injufte  diripuerant  Sandtse  jEtheldrydce  Staneie,  6c  quam  fsep^ 
fuerant  fummoniti,  pro  illa  caufa  ad  placitum,  nec  unquam  venire  volue- 
rant,  Tunc  judicantes  ftatuerunt  ut  Abbas  fuam  terram,  fcilicet,  Staneiey 
cum  palude  &  pifcatione,  habere  deberet  ,•  ftatuerunt  etiam  ut  Begmundus 
Srcognati  pr^efatse  viduje  fuum  pifcem  de  vi  annis  Abbati  fblverent,  & 
perfblverent,  &  Regi  fbrisfadiuram  darent^  ftatuerunt  quoque  ut  fi  fponte 
fua  hoc  reddere  nollent,  captione  fiiae  pecuni;^  conftndti  juftificarenturj 
prsecepit  itaque  JEgelvpinus  Alderman ,  ut  Ofchetebis,  &  Ofwii  de  Becce ,  & 
Godere  de  Ely  eandem  terram  circuifTent,  &  Abbatem  fuper  eam  duxif^ 
fent,  &  hoc  totum  perfeciffenti  qui  fic  fecerunt,  totumque  fic  peraitum 
eft.  Coiied:is  igitur  omnibus  terris,  quas  beatus  jEdelwoldus  Epifcopus 
infra  aquas  &  paludes  &  Marifcum  de  Ely  adquifivit,  Deoque  ac  Sandt» 
^deldrydte  dedit,  habentur  ibi  fine  dubio  Hydae  unde-LX. 

^i  dijjjenfator ,  qui  fidus  erat  Operator  , 
§lui  Cultor  Chrijli,,  pater  JEdelvpolde,  fuijii 
I\on  decm  Argenti,  jpeciem  non  excolis  auri. 
ISfoJt  fodis  in  terris,  fed  nojii  condere  coelis, 
Divitias  &  opes,  ubi  nil  tentant  male  fures 
^o  l^gnas  tutus,  Thefauros  ipfe  fecutus, 
0UOS  prtemittebas,  quos  tam  bene  dijiribuebas, 
Interes  aternis  epibus,  gaxjfque  fupernis, 
Vace  fruens,    Chrijii,  quem  prudens  excoluijii, 
^o  nobis  eertus  patronus  adejio  mifertus. 


C  A  p.     XXXV. 

De   Bluntefham. 

lUodam  tempore  cum  gloriofus  Pontifex  yEdelwoldus  S^  Wlnothus  con- 
^  veniffent  ad  Tantune,  ibi  primum  pr^locuti  funt ,  quod  Epifcopus 
emere  deberet  ab  eo  Bluntejham.  Fada  igitur  conventione,  &  determi- 
nato  emptionis  pretio,  fcilicet  Xxx  libris,  mifit  Wlnothus  fiiium  fuum  ma- 
jorem  natu  ad  Ely  pro  illa  pecunia  ,  ibique  recepit  a  Brihtnotho  Abbate 
c  folidos  ,•  XXV  vero  libr^,  quse  reftabant,  datse  funt  ei  poftea  coram  Reoe 
jEdgaro,  &  coram  fapientibus  fuis.  Qiiod  cum  fadium  fuerat,  Wlnothus 
coram  eifdem  liberavit  Epifcopo  Bluntejlmm  cum  chirographo.  Qtio  fa- 
&.0  Brihtnothus  Abbas  dedit  infuper  Wlnotho  vii  libras  pro  omnibus  qu^ 
habebantur  in  Bluntejlmm,  videlicet,  pro  hominibus ,  &  pro  pecunia ,  & 
pro  frumento.  Poftea  vero  mortuo  Rege  Mdgaro,  fiiii  cujufdam  viri  no~ 
mine  Boge  de  Hemminggeford  calumniati  funt  eandem  terram,  fcilicet,  Bhn- 
tejham,  dicentes,  quod  avunculus  eorum,  Tope  vocabulo  didus,  illam  ter- 
ram  jure  hEreditario  pofi!idere  deberet ;  hac  ratione,  videlicet,  quod  avia 
ejufdem  Tope  exiftens  in  flore  virginitatis  fuse  de  Biuntejham^  tranfierat,  & 
requifierat  jEdveardum  Regem  in  territorioj  quod  dicitur  Grantebrucge  ^ 

tempcre 


Lib.I.  E    L    I.   E    N    S    I    s. 

teaipore  quo  Toli  comes  proviuciam  de  Huntedime  contra  Regem  vi  ob- 
tiuuerat,  ac  ea  de  caufa  debuit  illa  Tuam  terram  jure  habere.     Quod  to- 
tum  fapientes  illius  provincise  &  lenes,  qui  beiie  recordabantur  tempefta- 
tis,  qua  Toli  comes  occifus  fuerat  apud  Tamenfetn  fiuvium,  dixere  rrivo- 
lum.     Dixerunt  etiam,  quod  Rex  jEdivardus  antea  Huntedunenfem  provin- 
ciam  adquifierat,  fuseque  ditioni  fubjugaverat ,  quam  coniitatum    Grante- 
brucge  habuiffet ;  perhibuerunt  quoque  quod  in  toto  vicecomitatu  de  Hun- 
tedune  non  erat  terra  tam  libera  ,    quK  per  forisfaduram  non  pofret  iri 
perditum,  prster  duas  Hydas  juxta  Spaldwic.     Statuerint  itaque  ut  Wlno- 
thus  yEdelmldo  Epifcopo  terram  quietam  de  Bluntefham  faceret,  aut  pecu- 
niam  acceptam  libi  redderet;  pofl:  hsec  convocatus  totus  comitatus //ara- 
tedunice  a  Beorhtnotho  Alderman,  &  ab  Alfwoldoy  &  ab  JEdrico.     Nec  mora, 
fit  maxima  concio,  fummonetur  Wlnothus,  adduxit  fecum  illuc  perplures 
viros  fideles,  fcilicet,  omnes  meliores  de  vi  Hundretis,  &  Leffim  modo  de 
Ely  detulit    illuc  cyrographum    de  Bluntejloam.     Quibus  congregatis  ca- 
lumniam  explicuerunt,  &  caufam  ventilaverunt,  ac  difcufTerunt,  cognita- 
que  rei  veritate,  per  judicium  abftulerunt  Bluntejloam  i  filiis  Bogan  pro 
duabus  caufis,  quarum  prima  hsec  eft,  quia  mentiti  fuerant,  quicquid  dixe- 
rant  de  Topabi  de  avia  fuaj  altera  vero  hsec  eft,  quia  proprior  erat  ille 
ut  terram  haberet  qui   cyrographum  habebat,    quam  qui  non  habebat. 
Tunc  Wlnothus  adduxit  fideles  viros  plufquam  milie,  ut  per  juramentum 
illorum  fibi  vendicaret  eandem  terram,  fed  filii  Bogan  nohierunt  fufcipere 
jufiurandum,  ftatuerunt  itaque  omnes,  ut  Wlnothus  Bluntejham  haberet,  & 
in  fide  promiferunt  fe  ei  fuper  hac  re  auxihaturos,  &  teftificaturos  idem, 
quod  ibi  fecerant,  fi  unquam  aUo  tempore  ille,  vel  ahquis  Hseredum  flio- 
rum,  opus  haberet.     Ut  autem  hoc  totum  fadtum  eft,  jEdelvpoldus  Epifco- 
pus  dedit  Wlnotho  xl  fbUdos,   &  unum  dextrarium  iii  marcas   valentem, 
quia  multum  fuper  hac  caufa  laboraverit,  &  quia  mare  tranfiturus  erat 
in  fervitio  Domini  fui. 


C  A  p.    XXXVI. 
De  Toftes. 

EOdem  anno  quo  JEdelwoldus  Epifcopus  emerat  ab  Wlnotho  Bluntejham, 
propofuit  idem  Wlmthus  Epifcopo  fuas  x  Hydas  apud  Toftes  venun- 
dandas,  unde  dato  &accepto  die,  venit  infra  viii  diem  Brihtnothus  Abbas 
ad  Grantebrucge,  &  (;oram  tota  civitate  dedit  Wlnotho  xl  hbras  pro  fuis  x 
Hydis  apud  Toftes,  ipfe  autem  Wlnothus  fegregavit  inde  omnem  fiiam  pe- 
cuniam  vivam  5c  mortuam.  Quo  fadto  qusefivit  Abbas  ab  eo  vades  de 
emptione  hujus  terrse,  cui  omnes  refpondentes  dixerunt,  quod  Grante- 
brucge  &  Norwice,  &  Theofortb,  &  Gyppepwice,  tantae  libertatis  ac  dignitatis 
efTent,  ut  fiquis  ibi  terram  compararet  vadibus  non  indigeret. 


G  A  p.     XXXVII. 
De    Eodem. 


\04ingus  modo  cum  moreretur  dimifit  Sandtae  Mdeldryda  in  eadem 
,^^  villa,  fcilicet  in  Toftes,  unam  Hydam  terras,  quam  filius  ejus  Alfno' 
thus  poftea  mutare  voluit,  fed  Abbas  dedit  ei  xx  folidos  apud  Grantebrucge 
coram  coetu  civium,  &  ipfe  Alfnothus  tradidit  Abbati  unam  plenam  Hy- 
dam  in  terra,  in  campo,  in  filva,  prseter  fuum  pr^dium,  quod  exceperat, 

C  A  F. 


+8o 


I       S       T       O    .'R      I 


C  A  p.     XXXV-IIL    ■ 

EAdricm  hn^us  de  yEjlfexe,  cum  moreretur ,  dimifit  Regi  Jidgaro  Ha- 
necheftune,  &  omnem  pecuniam   qu^e  ibi    habebatur ,  vitaque  adiiue 
comite   mifit  Regi    cyrograplium   teftamenti  flii.    Defundlo  autem   eo 
multi  eandem   terram  a  Rege  petierunt,    e  quibus  unus  erat  venerabilis 
Pontifex  jEdelrooldu^.     Qui  ut  in  omnibus  negotiis  prudens  erat  &  indu- 
ftrius,  prsevenit  alios,  atque  ad  opus  Dei,  Sandseque  JEdeldryda ,  emit '^ 
Rege  IV  Hydas  &  diniidiam  apud  Haveheftune ,  U  iii  Hydas  apud  Ne-r. 
vpetun,  datis  Regi  ducentis  aureis.    Deinde  vero  infra  unum  menfem  pri- 
ufquam  Epifcopus  &    Abbas  cyrographa  de  Havekeftune  &  de  Neroetune 
habuiffent ,  &  antequam  relevationes  datas  fuiffent  de  iUis  terris ,  exuit 
hominem  Mdgarus  Rex,     Tunc  difpofuit  Alwoldus  frater  jEdrici  5z  non- 
nuUi  ex  cognatis  fuis  difcerpere,  ac  feorfum  facere  ab  Havekeftun  iii  Hydas 
de  Neroetun ,    qu£e  terra  _  proculdubio  pertinet  ad  Havekeftun ,    acra  fub 
acra  pofita.     Qua  de  cauft  lis  6c  altercatio  permaxima  orta  eft,    &  imx\- 
tos  annos  habita,  inter  eos.     Verumtamen  Mgelvpinus  Alderman  dixit   £c 
ad  multorum  teftimonium  direxit,  quod  utrasque  terr^e,  fcihcet,   Have- 
keftune  &  Newtun,  datse  erant  Regi  pro  uno  manerio ;  ac  per  hoc  Epifco- 
pus  tenuit  utrafque  terras,  quafi  m  una  copula.     Tulerunt  tamen  graviter 
Epifcopus  &  Abbas  quod  Mlrvoldus  &  alii  cognati  JEdrici  cyrographa  de 
Havekeftun  &  de  Nervetun  habebant,  per  hoc  enim  metuebant  fibi  quan- 
doque  calumnias  ac  dolos  oriri.     Rogavit  igitur  Abbas  jEgelwinum  Al' 
derman,   ut  fupradidlarum  cyrographa  terrarum,   fibi  ab  Ahpoldo  fratre 
jEdrici  adquireret,  &  terras,  fcilicet,  Havekefiun  &  de  Newetun,  quietas  & 
abfque  calumnia  fibi  faceret ;  &  ut  hoc  libentius  feciflet,   promifit  fe  da- 
turum  illi  iii  Hydas  apud  Wambeford.     Quo  audito  jEgehnnus  Alderman 
recepit  Wamheford,  pollicens  femper  &  promittens  le  fad:urum,  quod  Ab- 
bas   petierat,  fed  pollicitatio  caruit  effetStuj    res  etenim  eadem  multis 
annis  in  lite  verfabatnr.     Interea  venit  ad  Ely  Brihtnothus  Alderman,  tunc 
Abbas ,  &  omnis  coetus  fiatrum  accefferunt ,  &  petierunt  ab  eo  ut  pro 
amore  Dei,  Sandtasque  jEdeldr-jdee,  prsedidta  cyrographa  ad  opus  Ecclefise 
fuse  ab  Alvpoldo  fratre  jEdrici  emeret.    Et  dixerunt  fe  daturos  eidem  Al- 
rooldo  pro  illis  cyrographis  cyrographum  unum  de  l^amefa,    &  de  Spre- 
mntune  quod  eft  in  Eaftfexe,  quo  cyrographo  multum  indiguit,  &  infijper 
promiferunt  ei  xxx  aureos.     Tunc  Brihtnothus  Alderman  fecit  ficut  roga- 
tus  fuerat,  accepit  fiquidem  cyrographum  de  T{amefa,  &  de  Sprowintune, 
quod  fratres  de  Ely  habebant,  deditque  illud  Alwoldo,  &  de  fuo  proprio 
auro  dedit  ei  infuper  xxx  aureos,  &  e  converfb  recepit  ab  eo  cyrographa 
de  Havek^une  &  de  Nerpetune,  mifitque  illa  Sands  jEdeldryda  ad  Ely, 


C  A  p.    XXXIX. 
Be  Wambford. 

ALio  tempore  cum  effent  Anulfesbyri  ad  dedicationem  EccIefiaE  Le- 
onrici,  rogavit  Abbas  Mgelwinum  Alderman,  ut  terram  de  Wambeford 
aut  fibi  redderet,  aut  aliquo  modo  folveret,  quia  padum,  quod  fibi  pro 
illa  habuerat,  nullatenus  ad  effedum  perduxerat.  Cognovit  itaque  MveU 
winus,  quia  Abbas  verum  dixerat,  promifit  fe  daturum  ei  pro  illa  terra 
XXX  aureos,  in  teftimonio  Alfftani  &  jEdmthi  &  Alfrvini.  His  itaque  pa- 
ais  longo  poft  tempore  coepit  jEgelmthus  frater  Leofrici  calumniam  la- 
cere  fuper  Wambefordy  &  fuper  AbbtMune,  dixitque  ea  effe  de  patrimonio 

fuo. 


Lib.I.  E   L   I   E   N   S   I   s.  4,§t 

fuo,  refpondens  vero  /Egehpiniu  Alderman  dixit  fe  emifle  illas  terras,  tte6 
fibi  aiiquid  effe  oftenfum  aut  oppofitmii,  videlicet,  nec  calumniam,  nee 
contradi(Stionem,  five  defenfionem  ^  Domino  aut  ^  parentibus. 


C  A  p.     XL. 
De  Fordham. 

B^htnothm  Abbas  5c  Wine  emerunt  a  Grim  filio  Ofulji  duas  Hydas,  & 
XXXVII  acras,  apud  Fordham,   datis  xi  libris  pro  his  coram  teftimo^ 
nio  viilK  &  Hundreti.     Qu^e  terra   cum   efTet  cuidam  viro  nomine  Vlf 
X  prope  manus,  &ille  idem  duas  Hydas  habuifTet  apud  Middeltune,  quaruni 
multum  indigebat  Abbas  propter  introitum  &  exitum,  mutaverunt  terras, 
Abbas  itaque  liberavit  ei  duas  Hydas   de  duodecies  xx  &  xxxvii  acris, 
apud  Fordham,  &  ille  e  converfb  hberavit  Abbati  duas  Hydas  de    duode- 
cies  XX  acris  apud  Middeltune. 
.:?v  n^. 

■        '  C  A  p.     XLL 

De   Eodem. 

IN  eadem  villa  hafeuit  etiam  Thurketelus  Abbas  iv  Hydas  &  dimidiam, 
Qui  eo  tempore,  quo  expulfus  erat  de  Bedeford,  petiit  ab  Epifcopo 
Lundonienf  nomme  jElfflano,  &  a  clero,  ut  cum  eis  polfet  habere  commu- 
nionera,  &  partem  in  Monafterio,  ubi  prius  in  Presbyteratu  enlerat  fibi 
iocum.  Sed  Epifcopus  cum  toto  clero  recufavit  eum.  Tanderii  tamen 
nfus  conlilio  &  patrocinio  amicorum  hseretavit  Sand:um  Faiilum  de  c\n^- 
tuor  ,Hydis  &  dimidia,  quas  habuit  apud  Middeltune,  ut  in  iHorum  con- 
tubernio  eife  poflet.  Quod  cum  fadium  fuerat,  ipfe  quamditi  vixerat, 
tenuit  eandem  terram  de  fratribus,  hoc  eft  de  clero,  dans  eis  qubt  annis 
inde^  XX  folidis :  poft  mortem  vero  ipfius  utebantur  ipfi  clerici  iHa  terra, 
fed  cum  injuriofa  difficuitate.  Qui  cum  muitas  injurias  paterentur  ibi, 
concupivit  tandem  5n^^«oif/;ax  Abbas  eandem  terram  ab  eis  vel  ad  Cenfiim 
vel  admutationeni,  ii  fbrte  habuifTet  tantundem  terrje,  quae  pi-ope  effet 
eis .  infra^  comitatum.  Interea  contigit  quod  avia  jEdgari  RegiS  ^ndtnine 
jEdgyna,  ciim  moreretur,  dimifit  cuidam  nobiii  matr^nje,  qu*  dicebatur 
^lftred,  V  Hydas  in  Eaftfexe  z^nd  Fioland,  quas  ipfa  emerat  a- i^rojw-  pro 
XX  iibris.  Tunc  prsedidia .  matrona,  fciiicet,  ^^?W,' 'dedit  iiiam  terrarfi- 
SznGt^  yEdeldryda  i  jEdelweldus  verci  Epifcopus,  8c  Brihtnot hus  Ahhas,  totuf^ 
que  coetus  Monachorum  de  Ely,  tradiderunt  eandem.iterram  SantSo  PWi?, 
&  ciero  Lundonienfy.ipro  quatuor  Hydis  &  diraidia  de  M/^<^/^a«i?;  De- 
derunt  etiam  pecuniam    pro  pecunia  :     fuperabundabai:^;    tamen  apud 

Holande  c  oves,  &  xv  porci,  6c  duo  hommes,  &  v  bp^ves  fubjugales. 

■      ■•         ■  :      :   ,::'..  :oj,     ;    ■,  ..uii^v  jtii     1^::;; 


V         -  C  A  p.     XLIL   *  tBiariK  icujfiup  fOad  -^mA 

.     .  ,  7d83'i*^I  Qs^^^^^.j.c^^sJi.  orjl  ijoqart 

2)£   Horningefeie.oJiSpnoH  3b  on3:f)iia^^^ 
.:  .dbrjm  ■  (nuz>  ;akTv\^\-^;9b8Q:i9Ji-^"i^ 

P  Kmfqazm  Paganorum  rabies,  qtti  hv  Orienta(i  Anglia  dsh^cchAti  "^t^nii 
circa  provinciam  Grantebrycge  efFerbuiffet,  terramque  vaftationi  8c  de- 
folationi  tradidiffet,  apud  Horninggefeie  Monafterium  Regise  dignitatis  ex^ 
titiitciieratque  ibi  non  parva  congregatio  ciericorunii  '  Eodem  vero  tem^ 
pore,  quo  exercitus  illo  in  ioco  debacchatus  e^^  Certtvddus  Presbyter  fi^ 
'  P  P  P  cerdotit 


4.8a  H     I     s     T     o     R     I    A  Lib.I. 

cerdotii  ofliGio  fungebatur  ibi.  Tunc  illi  qui  ex  paganifmo  ad  Baptifmi 
gratiam  confluxerant,  dederunt  prsedido  Monafterio  v  Hydas  in  Hornig-^ 
gefeie,  &  duas  in  Eie.  Mortuo  autem  Cenwoldo  fucceffit  in  locum  ftium 
Herolfus  Presbyter,  qui  quoniam  fequutus  erat  jEthelfianum  Regem,  fub 
ttitela  &  protedtione  illius  locum  obtinuit.  Illis  tamen  in  diebus  Wlfricus 
pr^pofituSj  qui  cognatus  erat  Cenwoldi^  duas  Hydas  fupradid:as  de  Eie  vi 
&  injufte  abftulit  Monafterio.  Deinde  in  diebusyS^arz  Regis  jEthelfia- 
nus  Presbyter,  cognatus  Herulfi,  loco  in  vice  ejus  in  eodem  Monafterio 
fundtus,  facerdotium  otinuit.  Qua  tempeftate  contigit,  ut  quidam  fiira- 
rentur  magna  &  innumera  bona  cujufdam  Thord  nomine,  Ojlaci  comitis 
filiij  qui  frangentes  cophinos  ejus,  extraxerunt  licam  unam  optime  in- 
lignitarii  auro,  &  argento,  fed  &  plurima  indumenta  pretiofarum  extraxe- 
runt  veftiuni  *  quse  fecuni  afportantes  detulerunt  omnia  ad  uitbeljianum 
Presbyterum,  eique  commiferunt.  Qui  ea  accipiens  inclufitin  chophinis 
Herulfi.  Qmhm  ita  pera(flis  furtum  cafu  patuit.  Nec  mora,  nde&.Thord 
cum  Centurionibus  &  Triumviris  ac  prseconibus,  &  referatis  cophinis  Herulfi, 
reperit  furtum  fub  cuftodia  JEthelflani.  Qui  extenlplo  capitur,  vinclis  ar- 
tatur,  &  ante  confpedium  Pontificis  Oskiteli  fiftitur.  Interea  venit  He- 
fuifiis,~^  cafu  JEthelfla7ii  cognito,  accepit  omnes  Gazas  Ecclefia;,  quas 
boni  tiri  Deo  devoti  prifcis  in  temporibus  pro  animabus  fuis  Monafterio 
impenderant,  &  veniens  ad  Wlfianum  dedit  partem  earum  illi,  eo  padto 
ut  eum  miferaretur,  6c  ut  Monafterio  flio  diebus  vitas  fuse  potiretur.  Quas- 
dam  quoque  ornamenta  dedit  Epifcopo,  ne  jEthelftanus  Presbyter  vita  pri- 
varetur,  nec  degradaretur.  Poll  modicum  tempus  Herulfus  Presbyter  tol- 
litur  e  medio,  &  jEthelfianus  fucceflit  pro  eo :  his  itaque  perad:is  beatus 
Aihelvpoldus  acceflit  quantotius  ad  Regem  jEdgarum ,  &  emit  ab  eo  Hqt' 
niggefeie  pro  l  aureis.  Tunc  juflit  Wlfianus  ut  beatus  jEthelveoldus  metiri 
feciffet  terram ,  quam  Presbyter  jEthelfianus  habuit ,  videlicet  iii  Hydas 
de  duodecies  xic  acris.  Quo  audito  jEthdfianus  coepit  ufiirpare  fibi  Eie,  & 
-  atteftari  quod  iilud  effet  jure  fuum  proprium.  Ut  vidit  tamen  quod  con- 
tra  Epifcppum  fuis  juribus  non  fufficeret,  petiit  JF^awawj  fecitque  fibi 
<&flOT^z'azw,  ac  promifit  ilii  He  ad  vendendum  pro;  tanto  pretio,  quantum 
iibi  placerejtj  quatenus  contra  Epifcopum  jEthelwoldum  manu-teneret  eUm, 
quia  J^pifcopus  appellabat  eum  de  Gazis  Ecclefias,  quas  ille  &  Herulfus 
Gum  facfilegio  extulerant.  Taliter  na^us  eft  WifiaTi.us  Eie  per  mandata 
Presbyterij ,  &  per  aliquantulum  pecuni®,  ficque  habuit  quamdiu  vixerat 
contra  D^unj,  &  contra  beatum  jEthelwoldum,  Poft  mortem;  vero  illius, 
ccepit  Epifcopus  ^cere  calumniam '  fuper  £"?>,  &  fuper  /Ethelfimum^  q\xi 
Gazasr^^cciefi^e  abftulerat.  Videns  igitur  Presbyter,  quod  nii '  prdficeret, 
fi.eum  Epifeopo  contenderet,  qusefivit  fibi  patronos,  fcilicet,  Ofulfam,  & 
^  Godingum,  d^^  jElferdum,  &  aiios  quam  plures  viriones,  qui  eura  apud  Epif^ 
copum  depi^earentur;  Tunc  Epifcopus  rogatu  iilorum  dimifit  ei  dun- 
taxat  caluiiijaiafn  d^  Gazis,  eo  patfto,  quod  redderf  t  Deo  &  S&.n&.as  jE- 
deidrydtg.,Eiei  Ivitjgituf  Presbyter  cum  ep  ad  Helj.'inzc  juravit  fuper  al- 
tare  San<3:unj,  &  fuper  corpus  Sandije  jEtheldryda,  quod  uec  ille  nec  ali- 
quis  fuccefTorum  fuorum  unquam  tempore  vits  fiise,  nec  poftea,  Eie  re-  , 
peteTet7  nec  caiumniam  inde  faceret. 

Ante  hac,  quatuor  annis,  Wlfricus  praspofitns  exuit  hominem,  &  dimifit 
nepoti  fuo  Leoffiano  Presbytero  duas  Hydas,  quas,  ut  ante  docuimus,  Deo 
&  Monafterio  de  Horinggefeie  vi  &  iffljufte  arripuerat.  Interea  quidam 
inftitores  de  Hybemia,  cum  variis  mercibus  &  fagis,  apud  civitatulam,  quse 
Gr^«^^f|{f^c/nuMcupatur>  apptderuijti,  &  expofitis  naereibtrg,  coatigiit  <juod 
{«^fetvis  Pi^^bytcr  Lef^mus  furtira  fubduxiflet  i%a  eorum.  Q»od  cum 
pate^ret ,  petiit  .patrociuium  civium ,  qui  ei;  deprecati  imxt  yjtam  ^ 
fGlum,v£vel  patrlam.]  Qiiod  cum  ia^um  fuerat,  praefacm  Presbyter 
dUas-Hydasj  ^\lm  W^icm  prsepofitm  Isi  tliitiiferat.,  dedit  Wiffi^amo  cuni 
ihohiT^  cyrographo. 


Lib.  I.  E    L    I    E    N    S    I    s.  48  f 

cyrographo,  injlanus  vero  dedit  eas  cum  cyrographo  ^thelflano  Chufiti 
(id  eft  j  cognato  fiio,  quas,  poft  obitum  Wljiani,  jEthelvpoldus  Epifcopus 
emit  ab  eo  pro  viii  libris. 


C  A  p.     XLIII. 

De    Horningefeie, 

kEinde  poft  mortem  jEdgari  Regis  pr^edidius  Leofflanus  &  filius  Wl- 
frici  profiluerunt,  &  yi  obtinuerunt  duas  praefcriptas  Hydas  Ho- 
ringgejeie.  Et  jEthelflanus  Presbyter  afTultum  fecit,  &  obtinuit  Eie,  menti- 
tus  Deo  &  Sandtce  yEtheldrydx  jufiurandum,  quod  juraverat.  Partitufque 
eft  Presbyter  terram  de  Eie  cum  duobus  fratribus  fiiis,  hoc  modo ;  dimi- 
diavit  primum ,  &  poft  dimidiam  partem  acceptam,  accepit  &  tertiani. 
Eo  enim  majorem  partem  coepit,  quo  ei  magis  quam  aliis  terra  conftitit|. 
Nam  dedit  j£thelfla;}io  filio  Manne  duas  marcas  argenti,  &  Omundo  cum 
fratribus  fiiis  tantundem.  Dedit  etiam  multa  aliis  proceribus,  ut  euin 
contra  jus  &  fas  manu  tenuifTent.  Cum  igitur  Presbyter  Mhelftanus  m\x\- 
tis  injuriis  Epifcopum  &  Abbatem  affed:os  reddidiffet,  poft  multa  anno- 
rum  curricula,  confilium  inierunt  cum  amicis ,  tandemque  fecerunt,  ut 
ille  Presbyter  &  fratres  fiii  Bondo,  &  jElfflanus,  fimul  effent  inunum,  di- 
emque  conftituerunt  apud  Horniggefeie.  Venprunt  itaque  ad  diem  Abbas 
&  jilfnothus  filius  One,  Vvi  &  frater  ejus  Ofivi,  Wlnothus  de  Stowe,  Grim 
filius  Ofulfi,  Saxferd  &  filius  ejus  Oskitelus,  Ofvoi  de  Bece,  Alfftanus  Clac  de 
Fugelburne,  Omundus  &  filius  ejus  Simundus,  Vvi,  Wacher  de  Swafham  &  jElf- 
nothus  Godingy  filius,  coram  his  ergo  teftibus  dedit  Abbas  Mthelftano  pro 
lua  parte  de  Eie,  unum  praedium  &  unamHydam,  de  duodecies  xx  acris, 
apud  Sneillevpelle ,  quam  emerat  a  Wedwino  Aldflani  filio  pro  vi  libris. 
Deditque  etiam  ei  aiiud  prsedium  &  lxxv  acras,  quas  emerat  ab  Hugoiie, 
&  ab  Alfrico.  Deditque  etiam  Abbas  fratribus  JEthelflatii ,  Bondoni ,  & 
jElfflano,  in  eodem  loco,  quatuor  libras  &  xviii  denariosj  ficque  pacificati 
funt  Abbas,  &  jEthelflanus,  &  Bondo,  &  Alflanus,  de  omnibus,  fcilicet,  de 
terra,  &  de  marifco,:  &..de  pecunia,  cum  omni  amicitia,  &  corani  Tefti- 
monio  populi.    ;  rn£!riur>"- 


C  A  p.     XLIV. 

DEmde  ibant  quidam  fiutres  Leofflus,  yElffl^nus  &  Wlgarus  &  Oflacus, 
gener  eorum,  ad  Brihtnothum  Alderman,'  dederunt  eiunam  Hy- 
dam,  quam  acquifierant,  eo  padro  ut  ipfe  ma  jm  ferret  eis,,  ad  conqui- 
rendam  quandam  terram  in  Orientali  Anglia;  quod  cum  fecifTet,  Wlgarus 
&  0/2afaj- fecerunt  ei  de  fua  parte  de  Hyda,  ficuti  pepigerant:  aUi  vero 
omne  padum  cum  eo  irritum  tecerunt,  ab  his  autem  q[ui  pa<5tum  fregerant, 
comparavit  Abbas  &  jEdricus  fuam  partem  de  Hyda,  pro  quatuor  libris, 
coram  teftimonio  populi.     x^a  ?0.:'  v.^Ayv^VVK  ^i^svMtej  - 

Poft  haec  comparavit  prsedidus  Leofflus  Presbyter  Alefftano  Presbytero 
unam  Hydam,  &  unum  campum  pro  c  folidis.  Qui,  tamedi  antea  pa- 
d;um,  quod  cum  Brihtnotho  Alderman  habuerat ,  irritum  feciffet,  iterum 
.  tamen  propofuit  ei  unara  Hydam  datum,  aliam  vero  venundatum;  verum 
ut  antea,  ita  &  nunc,  omnia  mentiri  comprobatur.  Videns  igitur  Briht- 
mthus  Alderman,  quod  Presbyter,  niendaciis  &  perfidia  quia  plenus  erat, 
eum  feduxerat,  juffit  illum  fummoneri,  &  veniens  ad  Dittune,  coepit  ibi 
diCTerere  &  enarrare  caufas  &  calumnias,  conventiones,  &  pada  infi-ad:a, 
quse  habuit  fuper  eum,  per  teftimonium  mukorum  legalium  virorum.    Cui 

P  p  p  z  omnia 


^84  H    I    s    T    o    R-i"^,  a'         tib.I: 

omnia  illata  deneganti,  &:  contmdicenti ,  ftatuerunt  ut  cum  juifejurando 
fe  purgaret ;  quod  cum  facere  nequibat,  nec  qui  iecuai  jurare  debuerant, 
habere  poterat,  decretum  eft,  uteoexpulfo,  Brihtmtbns  Alderman  utrifque 
Hydis  uteretur,  videlicet,  quam  pollicitus  erat  ei  dare,  &  quam  propo- 
fuit  venundare,  hoc  idem  iterum  alia  vice  ftatutum  erat  apud  Grantebricge. 
Quod  cum  fadtum  fuerat,  Brihtnothus  Alderman  eafdem  terras  contuhc 
^andlte  ALtheldrydw. 


'         C  A  p.     XLV. 
Dfi  Suafham  e^  Berlea. 

E^^.Adgarus  Rex  emitab  jEgelwino^  Jithelwardi  fiho,  &  Suthfexe,  Suafham, 
\  da  Beriea  pro  lxxx  aureis.  Deinde  comparayit  utrafque  terras  Ji- 
thehvoldus  Epifcopus  a  Rege,  datis  ilh  totidem  aureis ;  poft  obitum  vero 
jEdgari  Regis,  quidam  maligni  per  parezitelas  violentiam  impe.tum  fecerunt 
fliper  Berelea,  6c  vi  obtinuerunt  iUud.  Tamen  illa  terra  iad:a  erat  per 
furtum  tranfgreffioni  obnoxia ,  tempore  ALdgari  Regis ,  Wljiano  praspofi- 
turam  agentc.  Contigit  igitur  quodam  tempore,  quod  magna  concio 
erat  ftatuta  apud  Witlesford,  &  convenerunt  illuc  jEgeirvinus  Alderman,  & 
fratres  fui  Alftooldus^  gt  Agelfms,  &  Epifcopus  Efwi,  &  Wlfed  relida  Wl- 
jlani ,  &  omnes  meliores  Concionatores  de  comitatu  Grantebrycge.  Affi- 
dentibus  itaque  cuncStis,  furrexit  Wenfius  Wifrifi  cognatus,  &  iecit  calum- 
iiiam  fuper  terram  de  Suafham,  dixitque  fe  &  cognatos  fuos  injufte  carere 
illa  terra,  quandoquidem  pro  ea  nil  habuiffent,  videhcet ,  nec  terram  , 
nec  terrje  pretium.  Audita  igitur  hac  calumnia,  intQVT:ognv\t  .jEgeiwinus 
Aiderman,  fi  aliquis  effet  ibi  in  populo  qui  fciret  quomodo  Wlflanus  illam 
terram  adeptus  effet  ?  Relpondens  adlisec  Aifricus  de  Wicham,  dixit  quod 
Wlfianus  emerat  eandem  terram,  fcilicet,  duas  Hydas  in  Suafiiam  a  prse- 
didto  Wenfio  pro  viii  libris.  Et  ut  credibile  quod  dixerat  haberetur,  viii 
hundreta  quae  fiint  in  auftrali  parte  Grantebrycge  traxit  in  teftimonium. 
Dixit  etiam  quod  Wlfiarius  dederat  Wenfo  illas  viii  libras,  per  duas  vi- 
ces ,  extremam  tamen  partem  pecunise ,  &  extremum  dcnarium  mifit  ei 
per  Leofwinum  Mduifi  filium.  Qui  dedit  illi  pecuniam  in  una  cyrotheca 
involutam  coram  viii  Hundretii,  in  quibus  prsedidta  terra  forte  jacuerat. 
His  ergo  auditis,  ftatuerunt,  ut  Epifcopus  6c  Abbas  duas  Hydas  in  Suafham, 
fine  omni  calumnia  haberent,  &  pro  libitu  potirentur.  Si  autem  Wenfius 
aut  cognati  fui  pecuniam,  aut  ahud  pretium  ,  pro  illa  terra  amplius  exi- 
gere  voluifTent ,  ab  h^eredibus  Wifiani ,  &  non  ab  alio  illud  exegifrent. 
Terra  enim  illa  f uit  mo^  >  in  quarta  manu,  &  quamvis  eflet  in  tertia  vel 
in  fecunda  manu,  fimilitt^%cere  debuiffent.  Poft  hsec  Mthelwoldus  Epif^. 
copus  &  Brdotnotims  Abbas,  has  duas  Hydas,  &  lxx  acras,  quas  Epifcopus 
emerat,  prseftiterunt  y£a?/-yro,  eo  pad:o  ut  ille  cum.  moreretur ,  redderet 
San6tae  Aitheldrydte  hanc  eandem  terram,  cuin  omni  pecunia  &  omni  {k- 
cultate,  omnibufque  bonis,  quse  ipfe  in  vita  fua  acquifierat.  Et  hujus  rei 
teftes  erant  JEgelwinus  Alderman  ,  &  totus  coetus,,..ai4Jt>tunc  ,gp^d,%4J«^^- 
bricge  convenerat.      '      ,  '  'i-^r[«3ncr  :fi7i-^rc-:'->j 'r^i^^r' vlilo^ 

-■-:'■■■  c  A  i>r^\:^x  ■•■.-■■  '■  .  .    

•.V  iifjijs;: 

Lfgarus  de  Muletune,  cum  moreretur,  d^mx^itWiflano  dt  Daiham  v 
Hydas  apitd  Brandune,  &  Liveremere,  Wlfimus  Vero  dedit  eandem 
terram  cognato  fuo  Wihtgaro,  multis  annis  ante  Jiaem  vit£e  fii^e;  poft 
obitum  yero  ejus,  quodam  tempore,  cum  conyenilfent  coucionatores  An- 

gli» 


Lib.I.  E    L    I    E    N    S    I    s.  ^iSf 

gliiE  ad  Lundottiam,  idem  Wihtgarus  /Ethehvoldo  Epifcopo  eandem  terfaifi 
obtulit  venum  j  quod  cum  audilTent  Epifcopus  &  Abbas,  dederunt  ei  pro 
terra  xv  libras,  coram  teftimonio  Leofrici,  jEthelferthi  filio  &  Vvi  de  Wi~ 
nelingeham.  Centum  vero  Iblidos  miierunt  ei  poftea  per  Leofwinum  pra;- 
pofitum,  &  Wine  de  Wiceford ,  qui  dederunt  ei  eandem  pecuniam,  apud 
Brandune,  coram  teftimonio  totius  Hundreti,  in  quo  illa  terra  jacet.  E- 
merunt  etiam  ab  eo  omnem  pecuniam,  quse  erat  in  illa  terra  fecundura 
quod  appretiata  fuerat.  Ea  vero  tempeftate,  quod  Rex  ^dgarus  de  hac 
vita  deceffit,  quidam  Ingulfus  noniine  vi  &  injufte  Deo  Sandseque  JEthel- 
drydie  Brandune  abftulit.  Sed  ut  manifeftaretur  virtus  Dei ,  &  merituii^ 
beatse  yEtheldrydas  virginis,  ex  illo  die,.  quo  fic  res  Ecclefise  invafit,  nihil  e* 
dulii  aut  liquoris  guftavit,  rumpebatur  enim  fine  omni  dilatione  cor  e]us, 
ficque  fadium  eft,  quod  qui  vivus  quas  Dei  erant  injufte  arripuerat,  op« 
petens  mortem  retinere  non  potuit.  Sed  fe  &  illa  fimul  amifit;  uxor 
quoque  &:  filii  ejus  eo  mortuo  invaferunt  eandem  terram  fimiliter,  fed 
quemadmodum  honorem  Deo  non  dederunt ,  nec  anim^B  fuae  peperce- 
runt,  fic  ultio  divina  exarfit  fuper  eos,  &  inft-a  unum  annum  omnes  mi- 
lerabiliter  interierunt.  Tunc  Siverdus  Ingulfi  frater  dedit  Epifcopo  fuam 
terram,  contra  voluntatem  jEgelwini  Jlldermanj  aliorumque  quamplu- 
rium. 


G  A  p.    XLVII. 
De  Brandune  z3  Liuremere. 


/i  ^  Lfgarus  emit  omnem  o£tavam  acram  in  Brandune,  &  iii  Hydas  a- 
/  \  j  pud  Liuremere,  a  quodam  comite,  qui  dicebatur  Scule,  pro  duo- 

bus  dextrariis,  &  duobus  dorfaliis  de  pallio  &'l  aureis.      „  ,    ' 

:  ■         .••  ..  .  ,  >...  /,-i  b.OG... 

^   _  > 

■ ^'- • ' ' ■ ■ — ■  ■v.M'iV,'J-tW^.Vj!C 


C  A  p.     XLVIIL 

JfJ  Thelvpoldus  Epifcopus   addidit    fupradidis  xx  libris  x  aureos  ^    & 
Jf±_j  dedit  Wihtgaro,  pro  amicitia  qu£e  inter  eos  erat. 


C  A  p.     XLIX. 
De    Sudburne. 


Dgarus  ViQ\  &  Alftreth  dederunt  Sando  Mthelvpoldo  mdMtnvxskl, 
_^  _^_j  quod  dicitur  Sudburne ,  &  cyrographum  quod  pertinebat  j  quo4 
comes,  qui  dicebatur  ^Sca/e,  dudum  poiTederat;  eo  padto  ut  ille  regulanj 
Sandi  BenediUi  in  Anglicum  idioma  de  Latino  transferret ;  qui  iic  feciL 
Deinde  vero  beatus  jEthelwoldus  dedit  eandem  terrani  Sandse  jEtheldrydte, 
cum  cyrographo  ejufdem  terrae. 


C  A  p.    L, 

De  Wdebregge. 

'  Eatus  Mthelvpoldus  comparavit  jii  Hydas  apud  Wdebrygge ,   &  appen» 

)  diciaquaepertinebant,  ab  WlfledardiStz  Wlflmit  pro  xy  libris,  coram 

lt2i\momo  toiwxs  Hundreti. 

.    ,  -j 
P  p  p  3  C  A  pI 


+85 


Hi    s    T    o     RI    A  Lib.  L 


C  A  p.    LI. 
De   Stoche. 


QtTsedam  itiatrona,  quse  dicebatur  Alftreth ,  coepit  deprecari  Regem 
jEdgarum ,  ut  beato  jEthelwoldo  venderet  x  Hydas ,  apud  Stoche, 
quod  prope  eft  de  Gyppefwic,  Sc  duo  molendina,  quse  funt  fita  in  auftrali 
parte,  cujus  preces  valuerunt  apud  eum,  nam  Epifcopus  dedit  Regi  pro 
illa  terra,  &  pro  molendinis,  c  aureos,  &  poftea  obtulit  eandem  terram, 
&  eadem  molendina  Sandlae  Mtheldryda. 


F 


C  A  p.    LII. 

J>e  Sudburn,  ^  Wdebtegge,   ^  Stoche,  ^  vi  Hundretis. 

Ecerunt  quodam  tempore  conventionem  inter  fe  Epifcopus  &  Ab- 
jL  bas,  &  Mgelwinus  Alderman,  ut  ipfe  JEgehoinus  tenere  deberet  de  illis 
Sudburn,  &  Wdebrygge,  &  Stoche,  &  vi  Hundreta,  quae  pertinent  ad  Sud- 
hurn,  qui  fic  fecit,  reddiditque  eis  pro  his  minifteriis  x  libras,  quot  an- 
nis,  in  termino  J^pgaiionum. 

C  A  p.    LIIL 
De  Nordwolde. 

THurverthm  abftulit  cum  rapina  Deo  &  Sandtse  yEdeldryda  xii  Hydas 
apud  Nordthwolde,  nam  hsec  terra  erat  pars  terrarum,    quas  beatus 
Mthelwoldus  comparavit  a  Rege  /Edgaro,  dans  ei  pro  his  Eartingan. 


C  A  p.    L I V. 
De    Pulham. 

Jripuit  etiam  idem  Deo,  &  Sand^se  jEtheldryda,  Tulnham,  quam  jE- 

*  thelwoldus  Epifcopus  emerat  ^  Rege  Edgaro  pro   xl  libris.     Quas 

ferras,  videlicet  Nordwaldcs ,  &  Pulnham,  per  tranfgreflionem  amifit  Wald- 
ehifl,  &  omnia  quse  habebat,  tempore  jEdmundi  Regisj  &  fueruntin  manu 
Rcgis  Mdmundi,  &  JEthelredi,  quoufque  ipfe  Eathelredus  dedit  eafdem  ter- 
ras  Eadgivx  matri  fiias ;  poft  cujus  mortem  acquifivit  eafdeni  terras  Wl- 
ftanus  a  Rege  jEdgaro,  fed  &  Eadgiva  &  Wlflanus  acquifierunt,  &  eme- 
runt  plures  terras,  &  plura  bona,  quam  unquam  Waldchift  habuiffet,  & 
his  duodus  maneriis  addiderunt.  Hsec  igitur  duo  maQeria  prsdidtiis  Thur' 
verthus  vi  coepit  &  obtinuit. 


C  A  p.    L  V. 


De    Wetinge. 


APud  Wetinge  comparavit  JEthelwoldus  Epifcopus  iii  Hydas,  ab  Eagel- 
Tpoardo,  pro  vi  libris.  Deinde  vero  quidam  nomine  Stectpa  per  fua 
munera  tantum  fecit ,  quod  Epifcopus  caruit  utrifque ,  viz.  terra  & 
pecunia. 

C    A   P. 


Lib.L  E   L   I   E   N   s   I  s,  ^Sy 


C  A  p.    LVI. 
De    Horningefeie. 

EMit  quoqe  Epifcopus   ab  Etbelfiano  jEgelwardi  fratre,   duas  Hydas 
apud  Hornigiefeie ,  pro  viii  libris,  nunc  vero  caremus  &  illa  terra 
&  pecunia. 


C  A  p.    LVIL 
J)e  Grantedene. 


Tjr^  Thehcoldus  Epifcopus  emit  Grantedene  pro  ducentis  aurei$,  ab  Heu' 
Jl^j  rico  de  WanettT^y  coram  teftimonio  Eadgari  Regis,  &  jilferi  AU 
derman,  gc  jEgelwini,  &  Brihtnothi,  &  Alfrisi  Cyld,  &  l^ngulfi,  &  Thurverthi^ 
&  aliorum  lapientum,  qui  tunc  ibi  aderant  j  ficque  fa^a  eft  illa  conventio 
coram  illis,  quod  fiquis  unquam  in  alio  tempore  facere  vellet  calumniam 
fuper  illa  terra,  Henricus  &  Hseredes  fui  Epifcopo  ducentos  aureos  redde- 
rent ,  ipfique  difcordiam  cum  calumniatoribus  baberent.  Quamvis  h«c 
conventio  fic  fadta  fuiffet,  tamen  caret  Ecclefia  de  Ely  nunc  &  illa  terra, 
&  pecunia.     .  , 


C  A  p.    LVIIL 
De  Meffewrde. 


M 


Dgarus  Rex  &  Alfred  dederunt  Sandae  jEtheldryda  terram  de  Me^ 
,  ajfewrde,  quam  Alfgiva,  cum  moreretur,  dimifit  ei. 


Cap.    LIX. 

De  Kiilinge. 

j\2  Thelrvoldus  Epifcopus  emit  ab  Mdrico  Daco  fuam  terram  de  Chillinge^ 
/  j  V  pro  XX  libris,  6c  pecuniam  qu£B  erat  in  ea  emit  pro  xi  libriss 
recepit  igitur  /Edricus  apud  Ely  c  folidos  ab  Epifcopo  coram  Hundreto,  & 
XL  libras,  quje  reftabailt ,  detulit  illi  JEgelfius ,  qui  tunc  erat  praepofitus 
Epifcopi,  &  dedit  eas  ei  coram  tribus  Hundretis,  in  quibus  ChiUinge  ja- 
cet;  aderantque  ibi  Wlfianus  de  Dalham,  &  B^ngulfus,  &  fere  omnes  me- 
liores  de  illis  finibus.  Dataque  eft  ei  pecunia  coram  teftimonio  triwm 
Hundretorum. 


C  A  p.    L  X. 
De    Horningefeie. 

POft  obitum  vero  jEdgari  Regis,  dum  eflet  Rex  yEdwardut,  &  fere  om- 
nes  fapientes  fui  apud  ^yngeftune,  rogavit  jEgelroinus  Alderman  Mthel- 
Tpoldum  Epiftopum,  ut  dimilifTet  eum  habere  Chyllinge,  eo  padto  ut  b  con- 
verfo  ille  mutaret  fibi  tantundem  terrse,  quae  ei  effet  proprior  &  copio- 
fior :  de  pecunia  vero,  quse  erat  in  terra,  pro  libitu  fecifTent.  Quod  cum 
conceffifrent  Epifcopus  &  Abbas,  JEgehoinus  Alderman  tradidit  eandem 
terram  J^ngulfo.    Deinde  petierunt  Epifcopus  Sc  Abbas  ab  eodem  MgeU 

who. 


H      I      S      T      O      R     I     A  Lib.I. 

Tpwo^  ut  adquietaret  eis,  &  abfque  calumnia  habere  feceret  duas  Hydas 
apud  Horningefeie,  a  filiis  Wlfrici,  quas,  ut  fupra  diximus,  Epifcopus  eme- 
rat  ab  JEtheljiano.  Quo  audito,  jEgelwinus  coepit  femper  bene  promit- 
tere  fe  hoc  fadturunij  fed  verba  fua  pondus  non  habuerunt,  nec  promiiTa 
ad  eftbdtum  pervenerunt.  . 

jEthekooldus  Epifcopus  emit  a  quodam  fuo  optimate  Leffio  duas  Hydas, 
apud  Ceagnefmorde  pro  iv  libris.  Quse  terra  eft  in  vicecomitatu  de  Bede- 
forde^  pertinens  ad  Hohtune.  Brihtnothus  igitur  Abbas  dedit  Lefjio  primam 
partem  pecunise,  fcilicet,  lx  folidos  npnd  Heatfeld,  coram  teftimonio  v^^ 
wardi  de  Stodham.  Deinde  vero,  cum  moreretur  idem  Leoffius,  xx  Ibli- 
dos  qui  reftabant,  fecit  Abbas  dari  &  partiri  clericis  pro  anima  fua.  Sed 
&  relevatio  Leoffii  reftabat,  nec  data  erat  Epifcopo.  Sic  emit  Epifcopus 
illam  terram,  &  tamen  per  rapinam  &  yiolentiam  ei  ablata  eft. 

Hyda  quoque  &  dimidia  ei  ablataeft  apud  Earningeford,  qu«e  perpug- 
nam  &  per  furtum  fad:a  erat  tranfgreffioni  Obnoxia. 

§lu(e  fequuntur,  addita  Junt  ex  alio  antiquo  Codice  MiS  Hiftorise  Elyenfis, 
penes  me ;  qui  quidem  codex  Hiftoriam  Ecclejiis  ElyenfisW  tempora  Nigelli 
Epifcopi  deducit.  Totum  opus  conflat  tribus  bbris,  quoru^  primum  edidit,  fed 
imperfeUe,  Lucas  Dachery  in  A^is  BenediUinorum.  , 


\K  sr-. 


■Ji."-^   ,■■■  ■  :•■■'. ^    ■ 


'■'iVaknoH 


■oi^OC^ 


•,x  -■  .:  isa.    ■ 

-".  •joiic^ov _:....,,. ...  :rf3l  mt'  ;::  idft-if- '••■'-' "'^'^ 

,,]■■].  ■•    '  .    ,.8ficidi  ;  :•:•  'Oiliirs:;'- 


^n'--  ..:  .  -  ": 


4-8p 


EX    SECUNDOLIBRO 

Hifforice  Elyenjis. 

C    A    P    U    T.      I. 

§l;uo  tempore  Ecdefia  fuit  dedicata  vel  a  quihus. 

INTERIM  Abbas  {^Brithnodus'^  circa  Ecclelise  fabricas  inftabat  mu- 
nificentia  Regis  fultus,  atque  auxiliis  fandti  praefulis,  quam,  non  ut 
piger  operator  fed  cum  fumraa  intentione,  a  Danis  quondam  fubver- 
fam  ad  perfecStum  erigere  laborabat,  ex  parte  enim  iapfa  velut  nova, 
non  fine  grandi  labore,  licet  plurimo  tempore  decurfo ,  tamen  propere 
quam  fperabat  confummatione  adimplevit,  ac  deinde  tedtis  reparatis,  quse 
igne  fuerant  confumpta,  templum  rurflis  sedificatum  non  minus  eximium 
aut  eminens  quam  prius  apparuit.  Tandem  deprecatione  fratrum  tani 
Abbas  quam  Epifcopus  jEdelvpoldus,  dedicationis  diem  obtinuerunt  a  bea- 
tiffimo  archiprsefule  Dorobernenji  Dunjiano,  tempore  affignato  die  fequenti 
Purificationis  Sandise  Marice,  cum  quo  multi  Pontifices  &  Ecclefiarum  pa- 
ftores  ad  tam  feftivam  folemnitatem  celebrandum  convenerunt,  inprimis 
officinas  Monafterii  benedidtionibus  repleverunt,  &:  fiia  autoritate  locum 
&  quse  alicujus  fidelium  largitione  ibidem  collata  fuerant  fcripto  config- 
nantes,  adhibitis  excellentiffimi  Regis  Edgari  privilegiis,  cum  quibus  uni- 
verfa  confirmaverunt.  Poft  hanc  dedicationem  incoeperunt  in  benedidtio- 
nibus  dulcediuis,  in  capite  Ecclefise  titulum  beati  Vetri  Apoftolorum  prin- 
cipis  ponentes,  &  in  Auftrali  parte  memoriam  Sandi  Dei  genetricis  fem- 
per  virginis  Mariee,  &  diem  exultabilem  fblemnitcr  celebrantes  juxta  ri- 
tum  dedicationis  templi,  in  hymnis  &  confeffionibus  Domino  benedicebant : 
ficque  poft  fandtarum  milFarum  veneranda  officia  edentes  &  bibentes  ik 
Domino  continuis  vii  diebus  feftum  agebant,  ac  deinde  in  lietitia  magna 
unufquifque  remeavit  ad  propria.  Emuadatus  eft  locus  ille,  divina  ope- 
rante  clementia,  ex  omni  foeditatis  fquallore  &  negligentise,  immaculatum 
Domino  illlc  facrificium  quotidie  ofFertur  in  odorem  fuavitatis,  unum  & 
Angeli  congaudent  atque  Isetantur  Archangeli  &  collaudant  in  coelis  Filium 
Dei.  Corpus  auteni  beatiffimae  virginis  reginse  jEdeldredce  in  Ecclefia  fe- 
cus  altare  majus,  in  loco  quo  tranftulerkt  illam  fandta  Sexburga,  invenit 
venerandus  pater  jEdeholdus,  quam  certiffime  intentatam  &  inconfped:am 
non  fub  terram  delitefcentem,  fed  defuper  eminentem  reliquit,  &  quidem 
hoc  illi  ad  majorem  gloriam  accrefcit,  quod  nemo  ipfius  tumbam  pandere, 
nemo  infpicere  prsef umpfit ;  qui  vero  illam  aliquando  intueri  tentabant, 
ficut  in  miracults  ejufdem  legitur,  abfque  mora  oculis  de  capite  evulfis  mi- 
ferabiliter   iliterierunt. 

C  A  p.    IL] 
^ihus  metis  Infula  cingitur  ^  quanta  auUoritate  munitur, 

ECclefia  namque,  ut  domum  Dei  decet  fan<9:itudo,   m.  longitudinem 
dierum  fub  religiofbrum  contubernio  coUocata ,  &  jam  res  Ecdefi» 

Q_q  q  augmeu' 


4.^0 


H     I     S     T     O      R     I     A  Lib.  IL 

augmentari  cceperant,  nec  Iblus  ad  omnia  Brithnadus  Abbas  intendere  fuf- 
fecerat,  unde  fratrum  concordia  atque  favore  virum  honeftum  ex  eis  Leo- 
nem  nomine  fibi  commilitonem  extrmfecus  poluit,  in  rebus  quidem  agen- 
dis  providum  atque  follicitum,  cui  rei  iamiiiaris  commifit  prsepofiturami 
Hic  velut  Martha  follicitus  erga  piurima,  promptus  ad  omne  opus  bonum 
citius  ut  jubentis  fu£'eperat  imperium,  ipfo  etiam  fuo  Abbati  non  par- 
vum  adjumentum  in  operibus  tribuit,  etenim  fines  regionis  Ely?  fua  in- 
duftria  metiri   inchoavit,  8c   tanquam  raunitionibus  obfedit,  prsecavens  in 
futurum  dolo^  machinamenta,  ne  aut  incircumcifus  aut  immundus  quae- 
rens  piufquam  fua  funt,  prave  6c  perverfe  Dci  fervos  quieti  vacantes  ini- 
qua  exadtione  lacefFando  pertranfiret  terminos  eorum,  quod  fkpius  con- 
tigiffe  raeminerat ;  unde  vocatis  hinc  &  inde  vicinis  utrorumque  accolarum 
difcuffa  portione  atque  divifa,  poffeffionum  Ecclefise  ad  perpetuam  evi- 
dentiam  fecationem  fecit  ipfo  in  invio  &  in  aquofb  paiudum  medio,  quam 
vuigo  ufque  ad  hanc  diem  Anglice  Abbotefdelf,  latine  autem  Ahbatis  foffa 
Ibnat,  ut  effet  tanquam  firmamentum  in  luto  aquarum,   ne  quis  circum- 
pofitos  titulos  utriufque  partis  temei-e  proriperet  aut  confcenderetj  led  & 
infulam  per  girum  cum  audtoritate  Regis  /Edgari  taxato  fignavit  limite, 
&  a  ieculo  in  feculum  illius  ftatutum  nequaquam  valet   infringi.     Nite- 
batur  frater  ilie  in  augmento  commodorum,  &  quicquid  emolumenti  exe- 
giffet  totum  in  commune  tradidit,  habens  illud  terroris  Ananiie  &  Saphira 
lemper  prse  oculis,  erant  enim  illis  omnia  communia,  ficut  fuilfe  narra- 
tur  de  ipfb  nafcentis  Ecclefise   primordio ;  crucem  vero  fecit  argenteam 
quae  crux  Leonis  prsepofiti  nominatur,  in  qua,  fbrma  corporis  Chrifti  in- 
genuo  artifici  cavata  fandtorum   reliquias  Vedafii  &  Amandi  continebat, 
quam  Ntgellus  Epifcopus  tulit,   &  plura  quas  loco  congruo  juxta  feriem 
temporis  referemus ;  aliud  quippe  opus  geffit  prsecipuum  &  utile,  quod  ad 
prsconium  ejus  credimus  enarrandum  ,  hortos  quoque  &  pomaria  circa 
Ecclefiam  late  plantavit  nafcentium,  &  ipfe  peritus  confiderans  locum  in- 
fignem   atque  venerandum    obfidione  arborum   decentius  apparere,   quse 
multum  loco  &  amoenitatis  &  commodi  tribuunt,  qu^eque  ab  eo  plantata 
6c  infita  ficut  ligna  filvarum  in  altum  eredla  cerneres,  &  omni  citius  fru- 
d:uum  ubertate  repleri.     Hasc  ad  hiftoriam  non  incongrue  adducentes 
ad  propofita   manum  vertimus.     Regio  autem   Elge  per  milliaria  vii  in 
longum  extenditur,  ^  Cotingelade  viz.  ad  Littleport  vel  ad  Abbotefdelf,  nunc 
Bifcopefdelf  dicitnr,  &  iv  in  latum  a  Chirchewere  ad  mare  de  Stretham,  fed 
termmus  duorum  centuriatuum,  qui  ad  Ely  ab  antiquo  pertinet,  amplius 
eomprehendi  nofcuntur ,   hoc  eft   de  medietate  pontis  de  Tid  ufque  kd 
Vpwerc,  &  de  Bifcopefdelf,  ufque  ad  fluvium  juxta  Burch  quod  vocatur  Nen, 
ut  in  capite  libri  primi  contexitur.     Et  hse  funt  dignitates  &  confuepudines 
Ecclefiae  de  Ely,  concefTse  &  confirmata:  a  Rege  jEdgaro  &  omnibus  fiib- 
lequentibus  Regibus  Anglice  ufque  hodie  Sand:^  jEdeldredce  infi-a  inftilam 
&  infra  duos  centuriatus  infulae,  fcil.  omnia  placita  &  jura  qus  pertinent 
ad  Coronam  Regis;   &  omnes  homines  duorum  centuriatuum  infuls  de 
quindecim  in  quindecim  diebus  debent  convenire  ad  Ely  vel  ad  Wiche^ 
forda,  qu£e  caput  centuriatuum  infula:  dicitur,  vel  ad  Modich  qux  quarta 
pars  eft  centuriatuum,  ad  difcernenda  jura  Sandlffi  j£deldredte,  &  nenio  in- 
fra  infulam  habeat  terram  vel  jus  aliquod  nifi  fandta  j£deldreda,   &  nullus 
Baronum  Regis  infra  duos  centuriatus  infulse    habeat  Curiam  fuam,  fed  ca- 
lumniator  &  calumniatus  ad   pr«edidla  loca  venient  &  ibi  jiidicabunturc 
Similiter   in  quinque  centuriatibus ,    &  dimidio  de  Wichelave ,  &  uno  & 
dimidio  de   Dyrham ,    &   in    trijugo   de   Wineftune ,    &  fi  quis    in   terra 
Sand:^  jEdeldredx,  cujufcunque  homagii  fit ,  fivc  externus  five  indigena. 
calumniatus  fuerit  &:  judicatus  ad  aquam  &  ighem,  nec  ahas  fed  in  Eiy 
quod  dominus  indullerit  recipiet,  neque  fuper  hoc  fecularis  aut  Ecclefi- 
aftica  perfona  redtitudinem  exiget ,  foli  autem  Ecclefi*  per  «lanus  fa- 

criftje 


Lib.  II.  E    L    I    E     N    S    I    s.  4pl 

criftse,  qtii  Archidiaconi  vices  in  infulam  gerit,  perfolvetur,  unde  quidam 
literarum  peritiflimus  ienio  atque  canitie  venerandus  atteftari  perhibeturj 
teKtus  quidem  hic  eft.  Venerabili  domino  ^  amico  charijfmo  Alexandro  Priori 
Elyenfi  Henricus  Archidiaconus  YLumidnmx.  falutem.  Noverit  dtleBio  vejira 
nunquam  Nicholaum  Archidiaconum  Cantebrigix  aut  prcedecejfores  ejus  fo-  ■ 
tejiatem  exercuijfe,  vel  quicquam  accepijfe  ab  ahquo  reo,  qui  fubijfet  aquam  vel 
iqiiem  infra  infulam  Elyenlem,  ficut  deafert  memoria,  ^  ab  illis  quos  diligen- 
ter  fuper  eadem  re  conveni ,  (3  ejujdem  rei  fcientes  didici.  Vale.  Sed  neque 
Epilcopus  neque  judex  hadtenus  luper  infulam  fe  intromittit,  vel  reni  San€t£e 
inquietare  praefumit,  ex  autoritate  Apoftolicorum  &  Regum  interdici  vi- 
detur,  fed  a  quocunque  potiffimum  elegerint  ordinari  vel  fua  (an(^ificari 
Epifcopo  faciant.  H«c  de  ibriptig  &  brevibus  Eccleiise,  necautem  kme 
ut  commenta  concepi,  fed  tanquam  flens  dicp,  monens  &  obfecrans,  ne 
quis  poffeffiones  Sandla^  extra  Eccleliam  diftrahere,  five  dignitates  ejus  fibi 
vendicare  pra^fumat,  judiciuni  enini  portabit  quicunque  eft  ille,  teftis  eft 
mihi  Deus  quanta  animadverlione  mulcStantur  quotidie,  non  fblum  ipfi 
qui  talia  prsefumpferunt,  verum  in  quartam  &  quintam  eorum  generatio- 
nem  ira  furoris  Domini  imminere  cognofcitur,  &  hxreditate  proripei^e  ge- 
ftientes  fanduarium  Dei,  ipfi  nunc  degeneres  innumeris  pofTeffionum  agris 
minime  contenti  aiienis  fua  relinquere,  &  graviter  egere  vindice  Chrifto 
compelluntur. 


Cap.     III. 

§iuaUter  Martiricatus  eji  primus  Abbas  nojter. 

>Uodam  igitur  tempore  fandtum  Brithonodum  Abbatem  ad  Regis  cu= 
^  riam  jEdeldredi  contigit  pro  Eccleiiae  negotiis  proficifci ;  cis  Gslde- 
dune,  perfilvam  quse  nova  forefta  vocatur,  ibat,  ubi  ut  fertur  ad  ufus  na- 
tur«  remotiora  loca  repetiit,"cavens,  ut  erat  homo  fimplex  &  magnsve- 
recundise,  undique  circumfpexit ,  Reginam  forte  fub  quadam  arbore  of- 
lendit  Eljiredam  fuis  veneficiis  vacantem ,  quo  vifb,  iion  abfque  ludlu  & 
pavore  ingenti  in  talibus  fe  perceptam  ingemuit,  peritiffima  vero  in  arte 
mechanica,  ut  fertur,  habei^atur,  fed  vir  domini  ex  hujufcemodi  rebus 
raininie  turbatus  quantocius  inde ,  receffit,  &  ad  Regis  curiam  deveniens 
magnifice  fufceptus  Ecclefise  fua;  negotia  citius  adimplevit,  itaque  muni- 
ficentia  Regis  perfundlus  &  exhilaratus  ad  fua  redire  viam  repetiit,  & 
ne  Reginam  licet  abhorrens  declinaret,  ad  ejus  defcendit  aulam,  quam 
fbrtuitu  ab  omnibus  vacuam  penitus  invenit,  tamen  celeriter  Reginse  il- 
lius  innotuit  adventus,  illa  vero  petivit  ut  cum  feftinatione  ad  eam  fblus 
veniret,  &  quod  cum  eo  de  falute  animas  fuas  nonnulla  fecrete  tradiare 
habuerit  mandavit,  cui  ingrefro  plures  enormitates  lafcivi^e  nimis  fevora- 
biliter  &  inverecunde  locuta  eit,  precibus  &  promiffis  illum  veluti  San- 
dium  Jofeph  mulier  impudica  fi  pofFet  incontinentiae  fibi  nodis  alliceret, 
jeftimans  fraude  maligna  Sandum  Dei  in  fcelere  fecum  commifceri,  quo- 
niam  per  illum  metuerat  detegi  a  malitia,  quam  illam  exercere  invenit ; 
ille  vinbus  &  verbis  obftat,  negat,  &  abhorret,  unde  in  furorem  commota 
evocatis  ex  fuo  nequam  famulatu  ancillis ,  &  quia  conceperat  dolorem, 
peperit  iniquitatem,  beatum  virura  neci  tradere  juffit,  nolens  efTe  fiiper- 
ftitem  quem  fbre  dubitavit  fuorum  aliquando  fcelerum  prodJtorem,  exco- 
gitat  quoquo  modo  illum  extinguat,  corpore  £i  vulnere  reiervato  immune, 
&  nec  apparente  liefione,  admonet  eas  mucronum  capulos  in  ignem  fer- 
vere,  &  fub  afellis  iandti  Abbatis  imprimi  uique  dum  ipiritum  excutiant, 
quo  facfto  clamant  intrinfecus  velut  tali  infortunio  pavefadrse,  unde  mi- 
niftri  Abbatis  qui  cum  illo  venerant  adcurrunt ,   Monachi  eum   fubita 

Q^q  q  2  morte 


H     I      S     T     O      R     I     A  Lib.  II 

itiorte  praeventum  ab  eis  audiunt  &  ingemifcunt  j  at  illi  ex  eventu  nimium 
dolentes,  &  voces  lugubres  emittentes,  corpus  domini  fui  vehiculo  impo- 
nentes  io  Ely  ad  fuam  detuleruQt  Ecclefiam,  nullum  criminis  in  eo  com- 
perientes  indicium  fepultur^E  tradiderunt,  martirizatus  eft  itaque  primus 
Sandtas  Elyenjts  Ecclefiffi  Abbas  unius  mulierculsB  fuffocatus  machinatio- 
nibus,  optans  magis  incidere  in  manus  hominis  quam  legem  domini  de- 
rehnquere,  cujus  anima  cum  landtis  omnibus  femper  regnatura  seterna  in 
coelis  promeruit  gaudia.  De  Regina  vero  fiuiftrum  nemo  aliquid  vel 
faltem  mutire,  five  raalum  in  iplam  prsefumpfit  inferre  fermonem.  Po- 
terat  hoc  verbum  cundtos  latere  diutius,  nifi  quod  eadem  de  fceleribus, 
de  fuis  veneficiis,  &  nefandis  operibus  Dei  miferatione  compundta,  &  maxi- 
me  de  interitu  gloriofi  Regis  Edwardi  privigni  fui,  quem  palam  cundtis  fuis 
circumventum  infidiis,  ut  proprius  ejus  fihus  Elredus  levaretur  in  Regem, 
injufte  peremifTe  confeffa  eft,  pro  quo  coenobium  fand:imonialium  de 
Werevpelle  ex  fuis  opibus  fecit,  ubi  omnibus  diebus  vitse  fuse  in  ludlu  & 
poenitentia  permanfit,  &  quali  morte  Brithnodum  Elyenjem  Abbatem  inter- 
fecit,  ut  praefignatum  eft,  gemens  &;  anxia  oftendit,  in  quo  loco  tam  in 
rebus  quam  in  polfeffionibus  multa  deinde  beneficia  contulit. 


C  A  p.     IV. 
I^ojl  ohitum  primi  Abbatis  quis  ei  fubjiituitur, 

ANtiquorum  exemphs  provocati  quorundam  ftndtorum  maxime  Ab- 
batum,  quorum  cura  coetus  nofter  in  fandra  religione  profecit,  fed 
&  Regum  atque  virorum,  quorum  munificentia  locus  nofter  effloruit,  & 
beneficiis  excrevit,  memorias  elabi  non  finamus,  fed  ex  hiftoriis  fub  con- 
veniente  brevitate  quaedam  decerpentes,  ut  nec  prolixitas  quenquam  fafti- 
diret ,  nec  plena  veritas  minus  innotefceret  attendimus.  Qualiter  vero 
primus  Elyenjis  Ecclefise  Abbas  vita  difceffit  prsecedens  lediio  defignavit, 
quem  Sandlus  Dunjianus  Dorvemenjis  Archiepifcopus,  &  Sandtus  MdelvpoU 
dus  Wintonice  Epifcopus  jubente  Rege  JEdgaro  benedixerunt.  Quo  defundto 
ahum  ndmine  jElfmm  prsdidius  jEdelwoldus  jubente  Rege  Mdelredo  in  locq 
ejus  conftituit,  &  ipfe  benedixit;  hujus  autem  Regis  tempore  ipfa  Eccle- 
fia  de  Ely  plurimum  crevit,  &  licet  idem  Rex  bellorum  frequentias  ha- 
beret,  patris  fiii  ALdgari  largitatem  erga  eandem  retradtans  Ecclefiam,  vo- 
luit  &  ipfe  memoriam  fuam  Regali  in  ea  munificentia  propagare.  Pa- 
terna  igitur  probitate  accenfus  ad  dilatandum  eam  poireffionibus  fe  ac- 
cinxit,  fequentique  privilegio  fuam  in  ea  donationem  confirmavit. 


C  A  p.     V. 

Trivilegium  l^gis  ^delredi  Juper  viUam  de  Lithleberi. 

*  B  TNiverfa  fecularium  opum  patrimonia  incertis  nepotum  hieredibus 
1^^  "  rehnquuntur,  &  omnis  mundi  gloria  appropinquante  iftius  vitae 
"  termmo  ad  nihilum  reda(Sta  fatefcit,  ficut  per  quendam  fapientem  dici- 
"tur,  mundus  hic  quotidie  tranfiens  deficit,  igt  omnis  pulchritudo  ejus 
*'  ficut  flos  foeni  marcefcit,  idcirco  terrenis  caducarum  rerum  pofTeflioni- 
"bus  indeficientia  fupernae  patriie  gaudia  Domino  patrocinante  lucranda 
"funt.  Quamobrem  ego  Mdelredus  totius  Britannice  cseterarumque  gen- 
"tium  in  circuitu  perfiftentium  bafilicus,  quandam  ruris  poffeffionem,  xx 
**viz.  manfas,  inloCo  qui  celebri  Lithattbere  nuncupatur  vocabulo,  Domino 
^'&:  ejus  genetrici  Mr?n'<p,  &  Beato  Petro  j^pojiolorumprincipi,  nec  non  Sandfe 

"  Mdeldredce 


Lib.  IL  E    L    I    E    N    S    I    s, 

^'  jEdeldredee  virgini  pr^cipuae,  ac  reliquis  virginibus  fibi  cognatis,  ad  mo- 
«'nallerium  fcil.  quod  in  Ely  fituni  eft,  ad  ufus  monachorum  ibi  degen- 
"tium,  perpetua  largitus  fum  haereditate,  ut  illo  peipetualiter  cum  om- 
«' nibus  utenfilibus,  pratis  viz.  filvis  pertineat.  Sit  autem  prasdidium 
"rus  omni  terrenae  fervitutis  genere  liberum,  tjibus  exceptis  laboribus, 
"  rata  viz.  expeditione,  pontis,  arcifve  reftauratieme.  Si  quis  hanc  igitur 
"  noftram  donationem  in  aliud  quam  conftituinius  transferre  voluerit,  pri- 
"  vatus  confortio  Sandtae  Dei  Ecclefije,  ;Eternis  barathri  incendiis  lugu- 
"  bris,  cum  Juda  proditore  ejufque  comphcibus  puniatur,  li  non  fatisfa- 
"  (Stione  emendaverit  congrua  quod  contra  noftrum  dehquit  decretum. 
Anno  vero  Dominicse  Incarnationis  millefimo  iv  fcripta  eft  hsec  charta. 


^91 


Cap.    VI. 

De  venerabili  Duce  Brithnodo,  eiui  dedit  SanUa  ^deldredae  Spaldewich 

i3  Trurhpintune ,  Ratendune,  S  Hesben,  Seham  ,  Fuulburne, 

Theverefliam  ,    Impentune ,   Pampewrde ,  Cracheftune  ,  G? 

Fineberge,  Tripelave,  Herdwich,  c^  Sumerlham  cum 

apendiciis   ejus. 

DE  Brithmdo  viro  fingulari  &  gloriofo  fuccedit  memoranda  relatio, 
cujus  vitam  juftam  &  gefta  non  parvis  prseconiis  Anglicce  commen- 
dant  Hijlorieey  de  quibus  pauca  quaUcunque  ftylo  cum  venia  ledoris  ex- 
cepimus.     Res  enim  magna  eft,  5c  majorum  relatione  digniffima,  quam 
nos  exigui  &  elingues  arido  fermone  non  fine  pudore  narramus.     Itaque 
vir  ifte  nobiliflimus  Northanimbrorum  Dux  fortiffimus  fuit,  qui  ob  mirabi- 
lem  fapientiam,  &  eorporis  fbrtitudinem  >  qua  fe  fiiofque  viriliter  prote- 
gebat,  Anglica  Lingua  Alderman,  id  eft,  Senior,  vel  Dux,  ab  omnibus  cog^ 
nouiinabatur.     Erat  fermone  facundus ,  viribus  robuftus ,  corpore  raaxi- 
mus,  militia  &  bellis  contra  Hoftes  Regni  affiduus,  &  ultra  modum  fine 
refpedlu  &  timore  mortis  animofus.    Prseterea  Sandlam  Ecclefiam  &  Dei 
miniftros  ubique  honorabat,  &  in  eorum  ufus  totum  patrimonium  fiium 
conferebat,  murum  quoque  pro  religiofis  conventibus   femper  fe  contra. 
eos  opponebat,   qui  loca  fan(5ta  inquietare  conabantur.     Nam  avaritiae  Sf. 
vefanise  quorundam  primatum,  monachos  ejicere,    &  prius  ab  jEdgaro  Sc 
San<flo  ^delrvoldo  ejedtos  in  Ecclefias  revocari  ftudentium ,   vir  ifte  reli- 
giofus  in  fynodo  conftitutus  cum  magna  conftantia  reftitit,  dicens,  nequa- 
quam  ferre  fe  pojfe  ut  monachi  ejicerentur  de  l^mo,  qui  omnem  ^ligionem  t^' 
nuerunt  in  ^egno.     Vitam  autem  fijam  ad  defendendam  patrias  libertatem, 
quamdiu  vivebat ,   impendebat;   totus  in  hoc  defiderio  pofitus,  ut  magis 
moreretur,    quam  inultam   patriae   injuriam  pateretur.     Fiebat  fiquidem 
eo  tempore  frequens  inruptio  Danorum  in  Angliam,  quam  diverfis  in  lo- 
cis  navigio  venientes  graviter  devaftabant.    Brithnodo  autem  duci  omnes 
provinciarum  Principes  quafi  invincibili  Patrono  pro  magna  ipfius  probir- 
tate  ei  fide  fefe  fideliter  alligabant,  ut  ejus  prsefidio   contra   inimicam 
gentem  fecurius  fe  defenderent.     Igitur  cum  Dani  quodam  tempore  apud 
Meldunam  applicuiffent,  ipfb  audito  rumore  cum  armata  manu  eis  occur- 
rens,  pene  fuper  pontem  aquse  omnes  interemit.     De  quibus  pauci  vix 
evadentes  propriam  patriam  ad  hsec  narranda  navigarent.     Poft  hanc  au- 
tem  vidioriam  Brithnodo  duce  cum  alacritate  in  Northanimbrorum  reverfb, 
Dani  nimium  hoc  audito  triftati,  claffem  denuo  reparant,  Angliam  prope« 
rant,  &  ad  ulcifcendam  fviorum  necem    quarto  iterum  anno,  Juflino  6c 
Guthmundo  filio  SteBani  ducibus,  ad  Meldunam  applicant.     Quem  portum 
ij^d:},ut  audiverunt  ^mZ^wo^aw?  ifta  in  fuos  perpetrafle,  ftatimmandant  fead 
xilgifcendps  eos  adventaffe,  ipfumque  inter  ignavos  hab^ndum,  fi  non  audeat 

Q.q  q  3  €um 


li      I      S      T      5      R      I      A  Lib.  II. 

cum  eis  cohferre  nianum,  quibus  nunciis   Brithnodus  m  audaciam  concita- 
tus,  priftinos  focios  ad  hoc  negotimn  vocavit,  &  cum  paucis  bellatonbus 
Ipe  vid:onae,  &  nimia  du6tus  animofitate,  iter  ad  bellum  fufcepit,  &  prse- 
cavens  &  properans,  nc  hoftilis  exercitus  laltem  unum  pafTum  pedis  fe  ab- 
fente  occuparet.     Dum  igitur  iter  agendo  ad  Abbatiam  ^amefeia  appro- 
pinquaret,    &  ab  Abbafe   Wljio  fibi  fuifque  hofpitium  &  procurationem 
qua^reret,  refponfuni  eft  ei,  quod  locus  ille  tantae  multitudini  non  fufH- 
ceret,  fed  tamen  ne  omnino  abiret  repulfus,  libi  &  vii  de  fuis,  quod  pe- 
tebat  miniftraret,  ad  quod  fertur  eleganter  refpondiffe,  jciat  Dominus  Ab- 
ben,  quod  Jolus  Jine  iJHs  nolo  prandere,  quia  folus  Jine  iUis  nequeo  pugnare.     Ec 
fic  difcedens  iter  ad  Elyenfem  Ecclefiam  direxit,  pr^emandans  Abbati  /£l- 
JIo  fe  infulam  cum  imbecillis  copiis  tranfiturum  ad  pugnam,  &  fi  ei  pla- 
ceret,   apud  eum  cum  fuo  exercitu  coenaturum.     Cui  Abbas  pari   volun- 
tate  conventus  fui  refpondit,  fe  in  opere  charitatis  nulla  numerojitate  terreri 
fed  magis  de  ipforum  adventu  gratulari.     Receptus  ergo  cuni  omnibus  fiiis 
regali  hofpitahtate  procuratur,   &  pro  fedulo  Monachorum  oblequio  ad 
magnum  ioci  amorem  fuccenditur.     Nec  videbatur  fsbi  aliquid  bonum 
unquam.  feciffe,  fi  hoc  Monachorum  beneficium  irremuneratum  reliquifl 
let.     Cogitans  itaquc  apud  fe  illos   caufa  fui  non  parum   fuiffe  gravatos 
in  craftmum  caufi  fufcipiendae  fraternitatis  venit  in   capitulum,  &  gra- 
tias  agens  Abbati  atque  conventui  de  tam  liberali  eorum  charitate,  ad  com- 
penfandam  eorum  largitatem  dedit  eis  ftatim  hsec  capitalia  maneria,  Spaldc'  ■ 
vpich ,  &  Trumpintune,  ]{atendune,  &  Hesberie,    Seham,  &   AchoU,    exponens 
negotium   ad  quod  ibat,  aliaque  maneria  fub  hac  conditione  conceflit 
fcilicet,  Fuulburne,  Theverejham,  Impetune,  Pampervorde,  Crocheflune,  &  Fine- 
herge,  Tritpelave  Herdrvic,  &  Sumerejham  cum  appendiciis  ejus,  &luperhxc 
triginta  marcas  auri,  &  viginti  libras  argenti,   ut  fi  forte  in  bello  occuni- 
beret,  corpus  illius  huc  allatum  humarent.     Hanc  quoque   donationem 
cum  diiabus  crucibus  aureis ,  &  duabus  laciniis  pallii  fui  pretiofb  opere 
auri  &  gemmarum  contextis,  binifque  cyroth^cis  artificiofe  compofitis 
Ecclefix  Elyenji  inveftivit.     Deinde  commendans '  fe  orationibus  fi-atrum 
cum  fuis  properavit  ad  bellum.     Quo  perveniens  nec  liiorum  paucitate 
movetur,  nec   hoftiura  multitudine  terretur.     Sed  ftatim  eos  adgreditur, 
&  per  XIV  dies  ardenter  cum  eis  congreditur.     Quorum  ultimo  die  pau- 
cis  fuorum  fuperftitibus,  moriturum  fe  intelligens,  non  fegnior  contra  ho- 
ftes  dimicabatj   fed  magna  ftrage  iilorum  fad:a  pene  in  fugam  eos  con- 
verterat,  donec  adverfarii  paucitate  fociorum  ejus  animati ,  fadto  cuneo 
conglobati  unanimiter  in  eum  irruerunt,  &  caput  pugnantis  vix  cum  magno 
labore  fecuerunt,  quod  inde  fu^ntes  fecum  in  patnam  portaverunt.   Ab- 
bas  vero  audito  belli  eventu,  cum  quibufdam  Monachis  ad  locum  pugnae 
profeftus,  corpus  ipfius  inventum  iid  hanc  Ecclefiam  reportavit,   &  cum 
honore  fepelivit,  inloco  autem  capitis  maffam  cerse  rotundam  appofiiit 
quo  figno  diu  poftea  in  temporibus  recognitus,  honorifice  inter  alios  efb 
locatus.     Fuit  autem  vir  ifte  pius  &  ftrenuus  diebus  Edgari,  Edvpardi  Re- 
gis  &  martyris,  &  jEdelredi  Regum  Anglorum,  &  mortuus  eft  anno  Regni 
ipfius  jEdelredi  xiv.     Ab  incarnatione  vero  Domini  anno  nongentefimo 
nonagefimo  primo. 


C  A  p.    VII. 

De    Domina  .^delfleda  uxore  pradiBi  ducis,  qute  dedit  nohis  viUam  de 
Ratendune,  iS  de  Saham,  &  de  Dittune,   ^  Chefle. 

Xor  quippe  ejus  nomine  jEdeljleda  Domina  ,  eo  tempore  quo  vir 
idem  fuus  interfedlus  eft,  &  humatus,  nunerium  de  J^atendune,  quod 

erat 


Lib.  II.  EliensiS.. 

erac  de  dote  fua,  &  terram  de  Saham,  qua:  eft  ad  ftagiitim  jilxta  Ely,  & 
Ditttaie,  a?  miam  Hydam  in  r-5'f//^',  &  torquem  auream,  &  cortinam  geftis 
viri  fui  intextam  atquedepofitam,  depidam  irt  memoriam  probitatis  ejus, 
huic  Ecclefise  donavit. 

__^ _„_. |_„^ . 


C  A  p.     VIII. 
De  Hadham  (3  de  Chelefhdle. 


HUjus  autem  foror  nomine  jEdelfleda  uxor  Mdelflani  Ducis ,  rebus 
dote  atque  hiereditate  fuorum  opulentiffima,  unde  inter  affines  ipfa 
nobihor  apparuit ,  fed  dum  incertis  mundi  opibus  videbatur  inhaerere , 
circaSands  Religionis  cultum  pie  follicita,  exemplo  beatas  Annie  in  viduitate 
poft  obitum  viri  fui  jugiter  permanebat,  infuper  fandas  noftras  intima 
diledtione-  &  veneratione  crebro  requifivit,  &  ad  eas  cum  devotione  ex- 
cnbias  frequentabat,  unde  fana  &  incohmiis  cum  plurima  munerura  lar- 
gitione  Abbatem  j£ljium^  fratres  Eccleiias  convenit,  ob  infignem  familia- 
ritatis  gratiam  ad  magnum  loci  amorem  trahebatur.  Dedit  illis  Dittime 
&  Hedham  &  Cbelejhelle,  &  ea  in  Teftamento  f  uo  Angliee  confirmari  fecit, 
fcd  forori  liKe  pr^didrx  jElfledie,  dum  viveret,  villam  de  Dittune  con- 
ceffit   habendam.  / 


Cap.     IX. 

De  SanUce  memoriee  iEdelftano-  Epifcopo  qui  dedit  nabh  Dregeftmie. 

C|Uam  venerabilis  olim  extiterit  locus  ifte,.  teftatur  etiam  .^Aelfianus 
£_  Helmamenjis  Epifcopus  ,  vir  Ecclefiaftica  devotione  prsecipuus  & 
prsecipua  largitate  erga  Ecclefiaro  iftam  munificus ,  qui  crcbris  SanUarum 
hic  quiefcentium  virtutibus  &  fratrum  religione  ad  diligendum  hunc  lo- 
cum  attrad:as,  Brithnodum  &  jElfium,  primum  yidelicet  &  fecundum  loci 
hujus  Abbates,  totumque  conventum,  de  fbcietate  fraternitatis,  &  fepul- 
tura  fui  corporis,  diu  ante  obitum  fuum  adhuc  fanus  &  incolumis  cum 
multa  munerum  largitione  convenit,  eai  &  Monachorum  profeffiones,  Ss 
feciendos  ordines,  (3<  castera  Epifcopalia  ob  infignem  familiaritatis  gratiara^, 
Abbas  uterque  apud  fe  conceffit.  Erat  enim  talis  Ecclefise  iftius  liber- 
tas,  nt  quemcunque  Epifcoporum  matlent,  ad  Iikg  facienda  convocarent, 
unde  magis  alios  Epilcopos  quam  Lincolnienfem  ad  facienda  pontificalia 
jura  vocabant,  ne  LincolmenfifHcdeiia.,  in  cujus  Dioecefi  fita  eft  ifta  Efyenfis^, 
calumniofis  exadlionibus  fub  Epifcopali  poteftate  poffet  eam  aliquando- 
gravare.  Quare  ob  indicium  alicujus  dignitatis  fervat^e  ftmt  hucufque 
in  fcriniis  noftris  prifcorum  fi'atrum  fcripta;  profeffiones,  quse  fad:£e  fimt 
in  pr^efentia  Domini  y£delfiani  Helmanhenfis  Epifcopi,  nulla  vero  in  prs- 
lentia  alicujus  Epifcopi  Lmcolnienfis,  ipfe  ei-go  tali  honore  rMagis  animatus' 
Sc  deledatus,  propria  pecunia ,  ut  carta  ipfius  teftatur,  totum  maneriumi 
de  Dringefluna  libera  emptione  comparatum  in  seternam  pofleffionem  Ely- 
enfi  conventui  haereditario  jure  donavit,  &  ut  firmior  effet  donatiouis  hn- 
jus  munificentia,  aliis  etiam  magnificis  muneiibus  eam  ampIificaTit,  6c  am- 
plificatam  fiib  multis  teftibus  roboravit,  quse  figillatim  verbis  ipfius  aa- 
notare  non  erit  inutile.  Prasterea,  inquit,  concedo  vobis  pro  falute  animis 
mece  emnia  capeUce  mea  infignia,  fcilicet,  crucem  Epifcopalem  &  majorera  tur~ 
rem  xx  librarum  inter  aurum  &  argentum,  quam  Nigellus  Epifcopus  po- 
^  ftea  coepit  atque  comminuit,  &  plura  quas  loco  fiio  retexentur,  &  cali- 
cem  cum  patena  x  librarum  argenti,  fed  fadione  GodceUni  clerici  cogno- 

mento 


^95  H     I     sT     0     R     I     A  Lib.II. 

mento  de  Ely  poft  multum  temporis  aufertur,  &  meliorem  facerdotalem 
veftem  meam,  &  i  turribulum  v  librarum  &  i  cappam  cantoris,  &  unum  bo- 
num  pallium  ,  &  xl  marcas  auri,  &  fingulis  annis  quinque  libras  ad  in- 
dumenta  Monachorum ,  &  quicquid  boni  de  csetero  potuero,  vobis  mi- 
niftrabo,  ut  gratior  Qeo  &  huic  fancSta;  Ecclefiie  fit  Ibcietas  mea,  &  ftu- 
diofior  fit  apud  vos  riiei  memoria.  Deinde  multo  poft  tempore  defun- 
d:us,  condidum  fepulcri  locum  huc  allatus  accepit,  &  deinceps  inde  re- 
motus,  &  in  ftriem  aliorum  tranflatus,  feliciter  requiefcit,  fuit  autem  con- 
temporaneus  beati  yEdelwoldi  fiib  piif3imo  Rege  ^dgaro,  qui  locum  iftum 
Monachili  ordini  aflignarunt,  Monachis  &  divitiis  ampliarunt. 


C  A  p.     X. 
De  Wivelingeham. 

SEquitur  vir  bonus  Vva  nomine,  qui  de  opibus  fibi  creditis  fic  difpo- 
nere  appetebat,  quatenus  poft  metam  hujus  vitx,  non  detrinienti  fed 
emolumenti  caufa  fibi  forent.  Dedit  autem  Deo,  &  fii£e  Almse  Virgini 
^deldredce,  villam  de  Winelingeham,  &  terram  de  Cotenham,  jure  perpetuo 
pofiSdendam,  cum  omnibus  qusecunque  ad  eam  pertinebant;  fed  &  aliis 
Ecclefiis  in  poffeflionibus  &  muneribus  abundanter  donavit,  &  cum  tefta- 
mento  ufitato  fermone  corroborari  fecit,  ne  in  aeternum  diftrahi  videre- 
tur,  quod  Chnfto  Domino  pro  ^eterna  gloria  commutaverat.  Hoc  enim 
pa€tum  in  plurimorum  praefentia  teftium  fub  cyrographo  fcriptum  eft, 
&  pro  munimine  in  Ecclefia  hucufque  habetur.  Horum  primus  Leofji- 
nus  Alderman,  &  Abbas  j£ljinus,  &  fratrps  Ecclefise  de  Ely,  &  alii  plures, 
qui  in  ipfb  cyrographo  nominantur. 


C  A  p.     X  I. 

Be  Stevechefworde,  ^  Merch,  ^  Chertelinge,  ^  Dullingeham, 
C^  una  virgata,  in  Suafham. 

I 

HUjus  quoque  frater  fuit  Ofwius  nomine,  cujus  mores  Deo  6c  feculo 
probatos,  omni  honeftate  ordinatos,  omni  ordini  gratos,  largje  elee- 
mofinas,  &  donationes  in  Ecclefias  &  pauperes  proferebant :  nec  erat  ani- 
mus  ejus  aiiunde  occupatus,  nifi  ut  Deo  placeret,  &  omnes  beneficiis  fii- 
peraretj  cui  erat  uxor  Leofleda  di(Sta,  qu£e  in  cun<flis  conjugis  fiii  pro- 
fe(ftibus  applaudens,  ipfa  beatitudinis  prsemia  expedtans,^  eleemofinse  largi- 
tatem  frequentabat.  Dederat  illis  Deus  utriufque  fexus  propaginem  , 
quam  de  copiis  bonorum  atque  pofTeflionum  diviies  fecerant,  atque  fui- 
bhmes.  Ex  quibus  yElfwinurn  nomine  Deo  &  Sandr^e  Mdeldredce  in  mo- 
nachum  obtulerunt,  atque  ad  veflimentum  ejus  villam  de  Stevechefworde 
ftatuerunt,  &  poft  vitam  ejus  Ecclefice  perpetim  abfque  impedimento  ad- 
jaceret.  Prseterea  Ecclefiam  de  Ely  plurimum  provexerunt,  &  his  pof^ 
fefEonibus  ampliare  volebant,  videlicet,  de  Merch,  de  Chertelinge,  &  Dul- 
lingeham ,  &  una  virgata  in  Swafham.  Horum  teftes  fuerunt  ^lwricus 
Cantuarienps  Archiepifcopus,  &  Efcuwius  Merciorum  Epifcopus,  cujus  fedes, 
quse  nunc  eft  Lincolnia,  in  Letrcefiria  fuerat,  &  Epifcopus  Orientalium  An- 
glorum  jEdelfianusi,  de  quibus  fupra  meminimus,  atque  duo  fratres  ejus, 
pr£edi<Stus  Vva,  alius  jEdericus^  &  plures  qui  in  fcripto  illius  habentur. 

C  A  P- 


Lib.II.  E    L    I    E    N    S    I    s. 

C  A  P.     XII. 
De  Caeddeberi, 

I  AUomodo  enim  de  duobus  fratribus  didrum  eft,  fic  &  de  tertio  ne- 
V^  quaquam  prsterire  debemus ;  hic  autem  Deo  acceptus  JEdericus  no- 
mine,  bona  fua,  velut  apes  prudentiifmia,  collegit,  &  colledra  Ecclefiis 
difperfit  £c  pauperibus.  Exemplo  autem  fuorum  Germanorum  concita- 
tus  eft,  atque  beatiffimam  Dominam  fuam  jEdeldredam  tota  mentis  devo- 
tione  venerari  cupiebat,  &  multa  rerum  munificentia  decorari,  filiumque 
fuum  amantifliimum  Mdelmum  illic  in  Sandta  Religione  tradidit,  &  cum 
■eo  terrani  calciatoriam,  videlicet,  Ceaddeberi,  jure  perpetuo  adjicere  vo- 
luit ,  ut  &  ipfe  Sc  uxor  ejus  cum  genere  fuo  benedid:ionem  a  Domino 
mererentur.  Hoc  quoque  AngUce  m  fuo  teftamento  fcriptum  «ft,  &  pe- 
nes  nos  in  munimentnm  libertatis  hucaique  fervatum,  quod  etiam  inter 
alia  in  latinum  transferre  ftuduimus. 


C  A  p.     XIII. 
De  ^dnodo   Tontifce. 

SEquitur  JEdnodus ,   vir  in  Chrifto  famoflis ,   &  Monafticse  Religionis 
cultor  egregius,  qui  a  heaXo  Ofwaldo  Eboracenji  Kxch.iQ^gii^co^o,  &  glo- 
riofb  duce  ^gelwino,    in  Ti^mejienjem  Ecclefiam,  quam  ipfi  conftruxerant, 
de  Wigornenji  Monachatu  ad  officium  Abbatis  eft  afTumptus.     Ubi  cum 
in  omni  honeftate   fub  Chrifto  floreret,  &  gregem  Domini  fideli    cura 
•lahibriter  gubernaret,  fa6ta  eft  cuidam  febro  divina  revelatio  de  corporc 
beati  Tvonu^  &  fbciis  ejus  fimul  cum  ipfb  apud  villam  de  Slepa  quiefcen- 
tibus;  apparens  enim  fabro  in  Epifcopi  fpecie  beatus  Tvo,  &  fe  6c  focios 
fuos  in  eadem  villa  ab  antiquiflimo  tempore  jacuifle  indicavit,  &  ut  jEd^ 
nodo  id  indicaret  imperavit,     At  ille  ftatim  evigilans  viro  Dei  vifionem 
revelavit,  &  de  oblata  fuo  tempori  gratia  nimis  eum  l^etificavit.     Qui  tan!- 
tam  fandiorum  gloriam  nonpafTus  eft  diutius  in  coeno  latitare,  fed  con- 
vocatis  clero  &  populo,  ad  effodiendum  coeleftem  thefaurum  cum  Eccle- 
fiafticis  apparatibus  properavit,  &  beatum  Tvonem  propriis  manibus  cse- 
teris  caeteros  ferentibus,  ipfe  u/que  in  J^amefeiam  ^ovtsMit,  &  poftea  in 
ipfa  iV^/'^  Ecclefiam  in   nomine  ejufdem  fandti  aedificavit.     Nec  multum 
poftea  defundlo  Lincolnienfi  antiftite,  in  Epifcopum  promovetur,  pro  qua 
poteftate  nihil  minuit  de  antiqua  Religione,  fed  quanto  altior  tanto  me- 
lior  effedrus,    circa  condendas  Ecclefias  &  augendas    congregationes  afli- 
duus  infiftebat.     Quarum  unam  apud  Chateri^x^  ob  amorem  Sandtse  Dei  ge- 
nitricis  Mariee,  Sc  Ailfwemm  fbroris  fuse,  cognomento  Dominte,  ad  ponen- 
das  ibi  cum  ipfa  findrimoniales  conftruxit,  &  rebus  neceffariis  ampliavit. 
Ipfe  quoque  corpus  beati  jElfegi  Maftyris  &  Archiepifcopi,   apud  Grene- 
roicum  \  Danis  lapidatum,  pietate  fuccenfus,  &  fide  armatus  coUegit,  atque 
Londoniis  fepelivit.     Tandem  vero  Martyris  gloi'ia  pro  gloriofa  conyer- 
latione  decorandus,  in  bello,    quod  fuit  inter  Mdmundum  Regem,  &  Ca- 
nutum,  apud  Affandun,  dum  miffam  cantaret,  a  Danis  Canuti  fociis  prius 
dextera  propter  annulum  amputata,  deinde  toto  corpore  fciffo,  interfe(5tus 
eft  cum  Abbate  Wlfio,  qui  fecundum  chronicam  ad  adorandum  Dominum 
pro  milite  bellum  agente  convenerant.     Hujus  corpus  cum  ad  hanc  Ely- 
eiifefh  Ecclefiam  a  fuis  fuiffet  allatum,  ut  confeftim  hinc  ad  l^amefeiam  \xh\ 
Abbas  fuerat  deferretur,    jElfgarusYn-  fandtus  qui  tunc  temporis  relidto 

R  r  r  Helma-' 


^97 


8  H     I     3     T     o     R     i     A         Lib.  II. 

Helmanenfi  Epifcopatu  liic  ex  toto  fe  dederat,  corpus  illud  ad'  augendatn 
ioci  hujus  dignitatem  inebriatis  cuftodibus,  in  fecreto  loco  fepelivit,  tum 
quia  illum  fandtas  noftras  valde  dilexiiTe  cognoverat ,  tum  quia  Marty- 
rem  eum  eflTe  credebat.  Qui  &  ipfe  de  veteri  fepultura  inter  alios  trau- 
Hatus ,  magno  nobis  honori  habetur.  PafTus  eft  anno  ab  incarnatione 
Domini  millefimo  fextodecimo  ,  &  fuit  in  diebus  jEdelredi  5c  yEdmundi 
Regum  temporibus. 


C  A  p.     XIV. 
De   ^lfgaro  confejfore  Domini. 

|E  prsedidto  Algaro  talis  inftat  narratio,  quod  prius  facerdos  &  co|i- 
ieflionarius  beati   Dunjiani  Cantuarienfis  Archiepifcopi  fuit,  cui  ad 
laudem  fuse  fand:itatis  hoc  fufficit,  quod  a  tanto  viro  in  tantum  officium 
eft  afTumptus.     In  quo  minifterio  conftitutus,   quale  meritum  habuerit 
apud  Dominum  ex  fubfequenti  vifione  datur  intelligi.     Sicut  enim  in  vita 
Sancfti  Dunflani  legitur,   anno,  quo  idem  fandtus  migravit  ad  Dominum, 
lucefcente  aurora  Dominicse  Afcenfionis ,  qu«  dies  tertia  prseceffit  ipfius 
tranfitum,  prsefatus  facerdos,  dum  facris  officiis  in  Ecclefia  Salvatoris  per- 
vigil  infifteret,  mentemque  coelefti  contemplatione  fufpenderet,  raptus  in  fu- 
prema  mirabiU  vifione,   confpicit  beatum  Dunflamm  in  pontificali  throno 
fedentem,  &  clero  jura  Ecclefiaftica  didianteni.     Nec  mora,  videt  irruen- 
tem  per  omnes  Ecclefi^e  Januas  Angelorum  multitudinem,  ftolis  candi- 
dis  &  coronis  aureis  rutilantem,   Cherubiny  &  Seraphin  fefe  proclamantem, 
Scquafi  divina  nuntia  deferentem.     Cumque  per  ordinem  aftarent  ponti- 
fici,  verba  falutationis  proferentes,  Salve,  in^uiunt  Dunflane  nofler,  (^  fipa- 
ratus  es  ad  nos  venire,  noflro  confortio  gratiofus  adjungere.     Quibus  ille,  fcitisf 
inquit,  o  beati  Jpiritus.,  hodie  Chrijium  ckIos  ajcendtffe,  nofque  tantte  diei  hodi- 
ernum  obfequium  debere,   atque  populum  Dei  oficio  nojiro  indigere,   ut  hac  vice 
non  poffim  vobijcum  abire.     Tunc  illi,  paratus  igitur  eflo  proximo  die  fabbati 
nobifcum  [  ^mam  ]  tranfire ,  &  ante  fandum  fand:orum ,   tu  faniStus , 
asternahter  cantare,     Quibus  illo  id  libenter  annuente,  confeftim  qui  ap- 
paruerant,  difparuerunt.     At  facerdos  tantarum  rerum  contemplator,  rei 
exitum  tacitus  expe<3:abati  donec  idem  fand:us  ipfb  Afcenfionis  die,  inif< 
farum  agens  fbiemnia,  poft  Evangelium  de  tanta  folemnitate  populum  al- 
loqueretur,  fuamque  praefentiam  mox  illis  rapiendam  praenuntiaret.    Tunc 
ergo  demum  cognito  vifionis  veritate,   palam  omnibus,  cum  magno  ge- 
mitu,  qu£e  viderat  indicavit.     Qui  poftea  pro  illuftri  vita  la<3:us  Helmhe- 
mnnjis  Epifcopus,  prxdecefToris  fiii  ALdelflani  exemplo  adeo  fpecialem  de- 
votionem  Elyenfi  conventui,   quamdiu  vixit ,  impendit ,   ut  Epifcopatum 
rehnqueret,  &  in  hac  congregatione  reliquo  vita:  fuae  tempore  perraane- 
ret.     Quem  honore  dignum  aeftimantes,  de  antiquo  fepulcro  inter  caete- 
ros  reverenter  tranftuhmus.     Vixit  auEem  vir  fandtus  temporibus  JEdekedi, 
jEdmundi  &  Cmuti ,  Regum  Anglorum,   &  defundus  eft  anno  millefimo 
vicefimo  primo  ab  incarnatione  Domini,  fub  ipfb  Rege  Canuto. 


C  A  p.   'XV. 

^is  dedit  viUam  de  Wratinge. 

LOngo  igitur  retroa<3:o  tempore  fuit  quidam  miles  divitiis  abundans, 
nomine  jElfelmus,  qui  Ecclefiam  SamAa:  Mdeldredce  cultu  verse  Reli- 
gionis  fiorere,  fignis  quoque&  virtutibus   ad  merita  illius  admodum  co- 

rufcare 


Jl 


Lib.  II.  Eliensis. 

rufcare  profpiciens,  in  beneficiis  ejus  &  honore  attentus  &  beuevolus  ex~ 
titit,  cujus  lumina  frequenter  vifitans ,  diVerlis  generibus  ^xniorum  ob- 
{equens,  varia  uegotia  &  caufas  illius  fideliter  patrocinans,  tanquam  debi- 
tum  inde  falarium  recepturUs.  Audierat  fbrtaffe  illud  Proverbiim,  Deum 
•placat  qui  fanBosfuos  bonorat.  Ingruente  autem  refblutionis  fuas  tempore, 
fuorumque  faiuti  fpiritualiter  providens,  orationibus  beata?  virginis  qua- 
dam  obligatione  fe  liimiliarius  commendavit,  dans  illi  in  Eleemofynam  vil- 
lam  de  Waratitige  in  perpetuum  pofTidendam,  exceptis  dujbus  Hidis.  Exe- 
cutor  illius  Dominics  exhortationis,  facite  vohis  amicos  de  Mammona  iniaui- 
tatis,  ut  cum  defeceritis,  recipiant  vos  in  csterna  Tabernacula. 


g  A  p.     X  V I. 

^od  ifice  poffeffiones   traditce  funt  Ecclejiee  cum  Leoffino  futuro  Ahhate,  fcil. 
Glemeford,  Herdherft,  Berchmges,  Feltewelle,  Scelfbrd. 

TUnc  quippe  temporis  in  Monachatum  educandus  bonse  indolis  puer 
fiifceptus  efl  Leoffmm,  Abbas  futurus,  cum  quo  etiam  parentes  ejus 
juxta  feculi  nobiUtatem ,  divitiarum  copiis  afHuentes,  honorifice  poflula- 
tionem  feceranti  ficque  filium  fuum  in  Monaflerio  offerentes,  amantifH- 
mum  licet  adhuc  state  parvuhim,  Dei  fervitio  mancipaverunt,  &  certe 
non  abfque  meritis ,-  etenim  ex  bonis  fibi  prsftitis  dare  voluerunt  cum 
illo  donationem  pro  mercede  flia,  videlicet  Glemefford,  Hertherfi,  Berchin- 
cbes,  Feeltewelle,  Seelford  pofTefliones  noniinatas. 


C  A  p.    XVIL 

Cum  ^lfwino  Epifcopo  hce  pofeffiones  in  Ecclefia  datce  funt ,   Walepol , 

Wifebeche,  qua  efi  quarta  pars  centuriatus  injulte,  &  Deber- 

ham,    Brithewelle,   Oddebrigge. 

EOdem  tempore  j£lfgaro  Helmhamenji  Epifcopo ,  cujus  fupra  memini- 
mus,  ad  cceleflia  regna  tranflato,  JElwinus  Elyenfis  Ecclefise  a  puero 
Monachus,  vitse  fandlitate  &  gratia  morum  honeftatus,"  fucceflit  in  mini- 
fterium  ejufdem  Epifcopatus.  Cum  ipfb  enim  in  Ecclefia  oblato  data  eft 
Walepoh  Wifebeche,  quse  eft  quarta  pars  centuriatus  infulae ,  cum  fuis  ap- 
pendiciis,  6c  Deberham,  Brithwelle,  Oddebrigge,  a  generofis  parentibus  coram 
venerabilibus  teftibus:  S  licet .  tenerae  zetatis  adhuc  fuiffet,  habituni  Mo- 
nachatus  fufcipere  promta  voluntate  parabatur,  ut  quod  junior  ad  pro- 
fe<Stum  anims  inflitui  conciperet ,  jam  fenior  fedlus  diu  inolitura  abuti 
minime  videretur.  Unde  fidehter  completur  in  eo,  quod  fcriptum  legi- 
tur  in  Jerdmia.  Bonum  ejl  viro ,  cum  portaverit  ■jugum  ab  adolefcentia  fua  i 
cumque  totam  vit£e  fu£e  feriem  cum  fumma  prudentia  &  gravitatis  nio- 
deftia  ufque  in  virilem  setatem  perduxifTet;  pro  Religionis  fii^e  fama,  ju- 
bente  Rege  praefato  JEthelredo ,  ad  Epifcopale  culmen  fiiblimatus,  matris 
fu£e  Elyenfis  Ecclefise  oblivifci  non  potuit;  fed  bonis  pro  fe  puero  pri- 
mum  eidem  loco  collatis,  jam  Epifcopus  fad:us  plurima  fuperaddere  cu- 
ravit,  ut  poftea  docetur. 

R  r  r  2  C  A  p. 


+Pi> 


Soo 


HlSTORlA  Lib.  II, 


C  A  p.    XVIII. 

^od  ^llinus  Jbbas  intuUt  in  Ely  ^eliquias  SanUa  Wendredas 

virginist  ^  quod  obtinuit  pretio  a  l{ege  ^deldredo  Cadenho 

e?  Strethle,  ^  duo  Lintunum. 

PRsedicStus  vero  Abbas  Mffinus  mentis  liberalitate  infignis,  nec  de- 
erat  ei  vel  nobilitas  generis,  vel  honeftas  lecularis ;  unde  apud  me- 
moratum  Regem  non  minus  carus  &  honoratus  extiterat .,  fed  maxime 
circa  Dei  cultum  affiduus  intenderat.  Quantum  ei  ad  utilitatem  &  fub- 
limationem  fu£e  fpiraret  Ecclefise,  omni  difcret»  patet  inteliigenti^ :  nam 
ipfum  locum  fublimius  augere  cupiens ,  fttiam  reliquias  iacrse  virginis 
Wendredce  a  vico  de  Merch  intulit  in  Ely,  &,  in  lcrinio  ex  auro  &  lapidi- 
bus  decenter  aptato  impofuit,  &  quidem  fuper  hsec  omnia  Regem  con- 
venit,  &  taxato  pretio  has  emit  ab  eo  poifeffiones,  ut  ex  prsfenti  innui- 
tur  carta. 


C  A  p.    X I X. 

Inde  hoc  munimentam  I^egis. 

SVmmo  &  ineffabili  rerum  dijpenfaiore  in  teternum  regnante,  lomnibus  gradi" 
bus^  qui  in  triquadro  mundi  cardi^ie  per  theoricam  vitam  ad  ccelefiis  ac  inde- 
ficientis  beatitudinis  jocunditatem  pervenire  fatagunt,  ultroneo  devotionis  ajfeUu 
cum  tota  mentis  alacritate  illuc  incunUanter  adnitendum  efi;  quod  quidam  fapiens 
fagaci  mente  confiderans,  fic  fida  poUicitatione  ait;  meliorem  autem  illum  judico 
^  propinquiorem  Deo,  qui  voluntate  bonus  efl,  quamillum,  quem  neceffitas  cogit. 
Qua  de  re  infima  quafi  peripjemata  quifquiliarum  ahjiciens ,  fuperna  adtnfiar 
pretioforum  monilium  eligens,  animum  fempiternis  gaudiis  figens,  ad  adipifcendam 
mellifluce  dulcedinis  mijericordiam,  perfruendamque  infinitce  lietitice  jocunditatem. 
^o  iEdelredus, /"^r  Omnipatrantis  dexteram  totius  Britannise  l{egni  folio  fub- 
limatus,  quandam  ruris  particulam,  vi\.  xix  cajfatos,  in  tribus  locis,  quce  cele- 
bri,  Cabdanho,  ^  Strethle,  nec  non  &  duo  Lintunum,  nuncupantur  vocabulo 
Domino  noftro  Jefu  Chriflo  &  Sandto  Vetro  Apoflolorum  principi,  caftse- 
que  virgini  Mdefdredcs,  ac  facris  'fbroribus  ejus,  una  cum  illa  requiefcenti- 
bus,  ffiterna  largitus  fum  hsreditate,  ad  ufus  Monachorura  in  ElyenfiMo- 
nafterio  degentium.  Sunt  autem  duse  ex  iifdem  xix  manfis  in  illo  rure 
quod  vocatur  Cadenho,  in  Strethle  x,  ^  in  Lintune  vii,  pro  quorum  pofleffiont 
prcediorum  ^bbas  nomine  iElfinus,  dedit  ]\egi  prcefato  appenfuram  novem  U- 
hrarum  puriffmi  auri,  juxta  magnum  pondus  Normannorum.  PrcediUa  equi- 
dem  rura  cum '  omnibus  utenfilibus,  pratis  videlicet,  pafcuis,  Molendinis,  ^  filvis 
ab  omni  terrencs  fervitutis  jugo  fint  Ubera,  tribus  exceptis,  I{ata  'videUcet  expe- 
ditione,  pontis,  arcijve  reflauratione.  Si  quis  igitur  hanc  noflram  donationem  in 
aUud  quam  conflituimus  tranfferre  voluerit,  pnvatus  ccmfortio  Sa^iUce  Dei  Ec- 
clefice  cEternis  baratri  incendiis  lugubris  jugiter  cum  Juda  Chrifti  proditore  eiuf- 
que  compUcibus  puniatur ;  fi  non  fatiJfaUione  emendaverit  congrua  quod  eontra  no- 
flrum  deUquit  decretum.  Scriptum  eji  hcec  cartula,  ann^  ab  incarnatione  Domini 
noflri  Jefu  Chrifti  millefimo  o^avo.   Indi^ione  vi. 

C  A  P. 


Lib.  II.  E   L   I    E   N    s    i    S. 


fot 


C  A  p.    X  X. 

Quod  Ecchjia   de   Ely  locum  ad  mniftrandum  in   curia  I{egis  ex 

confuetudine   obtinet. 

ADjecit  itaque  gloriofus  Rex  jEdgarus,  gloria  &  honore  Elyenfem  de- 
corare  Ecclefiam,  licut  poUicitus  fuerat,  quando  eum  illic  cum  ma- 
tre  &  nobilibus  Regni  Sandrus  JEdelwoldus  adduxerg^t,  tempore  fratris  fui 
jEdwardi  Regis,  ubi  coram  multitudine  plebis  ad  fepulcruni  beatie  virgi- 
nis,  cui  affedtu  &  multa  diledlione  deditus  erat,  fe  fervum  deinceps  illius 
fore  fpopondit.  Qui  poftea  fufcepto  Regno,  alterius  Regis  fe  intelligens 
efle  mancipium,  fui  Regis  prjecepta  regaliter  obfervabat,  &  Iponfam  ejus 
Ecclefiam  tanquam  matrem  fuam  donis  &  obfequiis  fublimavit,  &  privi- 
legiorum  fune  flibligavit.  Sicque  fuum  confiimmans  propofitum  j  jeter- 
nam  fibi  propagavit  memoriam,  ut  &  finis  eifet  fine  fine,  6c  ad  eum,  qui 
fine  caret  finem  perveniret.  Hinc  enim  pius  oculus  fijum  ad  fequentia 
transferat  afpedtum^  &  digno  intuitu  rerum  magis  quani  verborum  per- 
fcrutans  feriem  jocundo  Regi  per  hanc  difpofitiffimam  ilhus  benevolentiam 
congaudeat.  Statuit  vero  atque  conceffit,  quatenus  Ecclefia  de  Ely^  ex 
tunc  &  femper,  in  Reigis  curia  Cancellarii  ageret  dignitatem,  quod  etiam 
aliis,  Sandi  videhcet  Auguftini  &  Glaftonia  Ecclefiis  conftituit,  ut  Abba- 
tes  iftorum  coenobiorum  viciffim  adfignati,  fiiccedendo  temporibus,  annum 
triplarie  dividerent,  cum  fandruariis  &  c£eteris  ornamentis  altaris  mini- 
ftrando.  Abbas  quoque  Elyenfts  coenobii  femper  in  die  purificationis 
Sandlae  Marice  ad  adminiftratorium  opus  procedebat  in  ipfb  Februarii  men- 
fis  initio ;  &  fic  ipfe  Abbas,  vel  quem  de  fratribus  deftinaret,  quantuni 
temporis  ei  fuppetebat,  per  quatuor  menfes ,  tertiam  videlicet  anni  par- 
tem,  cum  fumma  diligentia  illic  officium  reverenter  fupplevit:  deinde  a- 
lii,  quos  diximus,  refiduum  anni  per  adfignata  fibi  tempora  explicabant. 
Hoc  autem  confuetudinis  ab  ipfo  revocationis  inx.  tempore  apud  Ecck- 
fiam,  ad  magnam  loci  provedtionem  &  libertatem,  fuiffe  memoratur,  nec 
ab  aliunde  impeti  autfubjici  patiebatur,  donec  Anglia  fiib  Normannorum 
jugo  mifere  depreffa,  ex  omni  priftino  fpoliatur  honore,  uade  Elyenps 
Ecclefia  quondam  famofifl5ma,  inter  filias  ferufakm  fpeciofa,  quje  fuerat 
hbera,  calamitatis  nunc  oppreflTa  amaritudine,  2f  princeps  provinciarum 
fada  eft  fub  tributo. 


C  A  p.    X  X I. 

§luomodo  reliquite  Almas  virginis  Wendredse  ex  hoc  loco  jublatae  funt^  ^ 

quod  J{egina  Ymma,  ftcut  fub  J{ege  iEdelredae  hanc  Ecclejism  hmo- 

ribus  provexit^  ita  fub  ^ege  Cnxmto,  fecundo  jponfo  ejus,  ds^eore 

veftium    adornavit. 

^Einde  cum  Rex  yEdelredus,  licet  inter  frequentias  Bellorum,'  ut  ^% 

iram  Domini  amoveret,  quam  per  mortem  fratris  fui  mitiilimi  Re- 

gis  Edwardi  incurrerat,  &  Dei  mifericordiam  obtineret,  Ecclefiis  undique 
Anglorum  bona  geflSlflet,  defund:us  eft  Londonice,  poft  magnos  labores,  & 
multas  vitse  tribulationes ,  quas  fuper  eum  venturas  regalis  in  confecra*- 
tionis  fuse  die,  poft  impofitam  coronam,  prophetico  Spirita  San(^s  Dm- 
flanus  prsedixerat.  ^oniam,  inquit,  ajpirafli  ad  J^gnum  per  mortem  frafrii 
tui,  quem  occidit  mater  tua,  propterea  audi  verbum  Domini.  Htec  dicit  Domi' 
nus ,   non  deficiet  gladius  de  domo  tua  faviens  in  te  omnibus  diebus  vitte  tua^ 

R  r  r  3  interficisns 


Sol 


H     I      S      T     O      R     I     A  Lib.  II. 


\ 


interficiens  de  femine  tuo,  quoufque  J{egnum  tuum  tranfferatur  in  l(egnum  alienum, 
cujus  ritum  (3  linguam  gens,  cui  prisfides,  non  novit.  Nec  expiabitur  nifi  longa 
vindiUapeccatumtuum,  ^  peccatum  matris  tuce,  i3  peccatum  virorum,  qui  inter- 
fuere  confilio  ejus  nequam.  Corpus  autem  illius  in  Ecclelia  San6ti  Pauli  hono- 
rifice  eft  fepultum.  Poll  quem  cives  Londonienfes  &  pa;rs  Nobilium,  qui  tunc 
temporis  confidebant  Londoniee,  filium  ejus  Edmundum  cognomento  Ferreum 
Latus  in  Regem  levavere,  qui  foiii  rcgalis  culmine  fublimatus,  Dei  fretus 
adjutorio ,  audaiSter  contra  exercitum  Danorum  occurrit  in  montem,  quj 
Afjendum  nuncupatur,  ftrenui  militis  &  boni  Imperatoris  officium  exeque- 
batur.  Hoftes  fimul  omnes  protereret,  fi  perfidi'  Ducis  /Edrici  non  efTent 
infidise,  loi\\{(^Q.iQXQ^ohvi%TSobilitatisAnglorum  illic  c^^fus  eft,  qui  nullo 
in  bello  majus  unquam  vulnus  quam  ibi  acceperunt,  ubi  jEdmdus  Lincolnienfis 
Epifcopus,  ^mefienfis  quondam  prsepofitus,  &  Vulfius  Abbas,  qui  ad  exoran- . 
dum  Deum  pro  milite  bellum  agente  convenerant,  interfedi  fiint,  &  fratres 
de  Ely,  ut  mos  eft  Ecclefis,  qui  cum  reliquiis  afcenderant  illuc,  proftrati 
lunt,  £c  reliquias  virginis  Almas  Wendredx,  quas  fecuni  attulerant,  ablatse,  nec 
ufque  nunc  Ecclefije  funt  reftitutas ;  fertur  enim  quod  tunc  ab  ipfo  Canuto 
fublatas  fuut,  &  in  Dorobernia  repofitze.  Nec  diu  poft  fisec  Rex  JEdmun- 
dus  rediens  Lundoniam ,  perimitur  dolo  pra^didti  Aidrici ,  veru  ferreo  in 
fecreta  naturae  transfixus,  dum  in  feceflu  federet,  &:  fepultus  eft  cum  avo 
fuo  JEdgaro  Glajionice ,  filiis  ejus  &  fratribus  «ullara  Regni  portionem 
*  exiftimantibus,  fcd  Canutus  ab  omni  Anglorum  populo  in  Regnum  ie- 
vatur.  Infra  ducs  annos  tres  Reges  Angii^  prsefuerunt,  ut  adimplere-. 
tur  quod  Saudius  Dunfianus  ad  Regem  ALdelredum  locutus  cft  in  fermone 
Domini,  cujus  Reginam  Algivam,  alio  nomine  Emmam,  idem  Rex  Canutus 
in  conjugium  accepit,  quse  ficut  in  illius  tempore  Elyenfem  Ecclefiam  ho- 
noribus  decoravit ,  &  donis ,  ita  &  fub  ifto  illam  augmentare  intendit. 
Infignem  quoque  purpuram  aurifrifo  undique  cindram  fecit,  &  per  par- 
tes  auro  &  gemmis  pretiofis  mirifico  opere,  velut  tabulatis,  adornavit , 
illicque  obtuiit,  ut  nulla  alia  in  Anglorum  Regione  talis  operis  &pretii 
inveniaturj  opus  quippe  illius  materiam  prscellere  videtur,  atque  cste- 
ris  Sand:is  noftris  pannum  fericum  unicuique,  licet  minoris  pretii,  auro 
&  gemmis  intextum  obtulit,  quse  penes  nos  hadtenus  reponuntur.  Fecit 
etiam  indumenta  altaris,  magnam  pallam  viridi  coloris  infignem  cum  lami- 
nis  aureis,  ut  in  faciem  altaris  per  diem  folennem  celfius  appareret.  De- 
fuper  Biffus  fanguineo  fulgore,  in  longitudinem  altaris,  &  ad  cornua  ejus 
attingens  iifque  ad  teri-am  cum  aurifrifo,  latitudinem  habenspedis,  fpe(^a- 
culum  decoris  magni  pretii  admmiftrat. 


C  A  p.     XXII. 

De  tranfitu  ^lfini  Abhatis,  cui  Leofwinus  fuccejfit ,  (3  ei  Leofricus, 
ambo  fuccedente  tempore  confecrati  a^  Wlfwino  Elmanhenfi  Epifcopo. 

PRseterea  jElfnus  fupra  memoratus  Elyenfis  Ecclefise  Abbas,  gratia 
fandlitatis  decoratus,  obiit  in  obfervantia  mandatorum  Dei,  poft  mul- 
tam  gloriam  &  poffeffiones  Ecclefis  adquifitas.  Complevit  autem  dies 
fuos  in,  fenedtute  bona,  &  juxta  pr^edecefTorem  fuum,  ejufdem  Ecclefise 
Abbaterfl  primum ,  in  maufoleo  eft  conditus.  Deceflit  autem  tempore 
Regis  ALdelredi ,  a  quo  ipfe  Abbas  conftitutus  fuerat ,  ac  plenus  dierum 
locum  paftore  vacuum  reliquit.  Cui  Ofchitellus ,  alio  nomine  Leofwinus 
appellatus,  fucceffit  in  locum,  fed  morte  prseveniente  modico  prsefuit  tem- 
pore.  Hujus  vero  mentionem  in  fcriptis  noftris  nufquam  reperimus,  nifi 
tantum  in  Chronico  Anglico  legitur,  quod  ille  dejedlus  a  fiiis,  cum  JEgehiodo 

Dorober- 


Lib.ll.  E    L     I    E    N    S     I    S. 

DoroberiKnli  Archiepifcopo  peteiite  pallium ,  Roniam  ^errexit  y  iibi  iri 
confpediu  BenecHBi  Pap^  de  fibi  objediis  le  pui^avit  criminibus,  &  fic  in 
gratiam  fuorum  recipi  meruit,  poftquem  ipfius  loci  praepofitus  Leofricni 
in  reginam  eft  afTumptus,  ambo  diverfis  fuccedentes  temporibus.  Unde 
ficStum  eft  ut  hos  duos  ibi  Abbates  benediceret  Mfwinm  Elmanhenfis  E- 
pifcopus,  tam  Rege  Canuto  pr^cipiente,  quam  t|>to  conventu  id  peteate» 


C  A  p.    XXIII. 
De  Eftre,  Fanbrege,  ^  Hirlinges. 

1N  diebus  Leofrici  Abbatis ,  regnante  Canuto ,  quaedam  femina  Godiva 
nomine  cujufdam  comitis  derelidra  fuit,  quse  poft  ipfius  obitum  bona 
ftia  Ecclefiis  divifit,  ut  ad  meritorum  fuorum  participes  forent  apud  Deum. 
Ad  fponfam  Domini  Jeju  JEdeldredam  orationum  excubias  adlitans ,  loci 
amcenitate  &  fratrum  devotione  in  maximum  erga  eos  accenditur  amo= 
rem,  unde  de  fuo  jure  aliqua  rura,  fed  prsecipua,  beat^e  virgini  &  Deo 
illic  miniftrantibus  donavit,  &  in  Teftamento  .^«g&c  confirmavit,  quo- 
rum  hic  nomina  memorantur,  Mftre,  Fanbrege^  Terlinges. 


Cap.    XXIV, 
Privilegium  Canuti  ^gisy  de  mutatione  villarum  Chefle,  &  Ditune. 

N  nomine  Chrijii  Salvatoris  mundi  in  perpetuum  regnantis,  cujus  funt 
1  "  difpofitione  univerfi  ordines  &  poteftates  totiiis  dignitatis  &  pritt- 
cipatus  ordinati,  qui  jure  cun(9:is  principatur  &  dominatur,  utpote  crea- 
"  tor  omnium.  Ego  Canutus  Rex  totius  gentis  Angligense  ejufque  amore 
•' provocatus ,  &  venerabiiis  orientalis  Epifcopi  Alfwini,  &  Abbatis  Leo' 
*'frici  Monafterii  Elyenjis,  &  fratrum  eorundem  petitionibus  iticitatus,  ac 
"  pro  remedio  anim^  meas  feci  commutationem  apud  Abbatem  ejufdem 
•'  Monafterii,  Leofricum  lcilicet,  dando  eis  reciproca  viciffitudine  villam » 
"  qu£B  proprio  notamine  appellatur  Dittun,  cum  omnibus  ad  le  jure  atti- 
"  nentibus  in  Longitudine  &  in  Latitudine ,  ut  mihi  in  poteftate  ftetit, 
"  accipiens  quoque  pro  ea  villam  filvofam,  vocabulo  Chejle,  cum  omnibus 
"qusead  eam  attingunt,  in  pratis,  inpafcuis,  in  filvis,  6c  in  quibuflibet 
"  negotiis.  Fadta  eft  h^ec  commutatio  anno  Incarnationis  Dominicse  mil- 
"  lefimo  vigefimo  fecundo,  indidiione  quinta,  epadt^e  quindecim  concur- 
•^rentes  feptem,  die  feftivitatis  Sandtas  jEdeldreda  Regin^  &  virginis,  quas 
"Sandlis  fuis  nieritis  cum  fbroribus  fuis,  videlicet,  IVithburga,  Sexburgd, 
"&  filise  Sexburgce  Armemilda,  illud  Monafterium  patrocinatur  &  regit* 
"Siquis  hanc  noftram  placitam  viciffitudinem  malo  molimine  machina- 
"  tur  mutare,  abfque  voluntate  fervorum  Dei  Monafterio  illo  inhabitan- 
"tium,  fit  pars  ejus  cum  Diabolo,  participium  fumens  de  omnibus  poenis 
"ejus  seternaliter,  nec  contingat  ei  perpetualiter  viciffitudo,  cujusviciffi- 
"  tudine  poffit  fibi  gaudium  aliquod  in  hoc  feculo  vel  in  fiituro  fperare. 


fo^ 


N 


C  A  p.    XXV. 
De  Bereehinge. 

Unc  reftat  adjicere  qualiter  fidelis  Domini  Godtva  JElfricum  Epilco- 
pum  &  Leofricum  Abbatem  de  Ely  per  fcripta  falutavit,  8c  q^aod  de 

ialute 


504. 


HlSTORIA  Lib.II. 

falute  fua  eis  oftendere  voluit,  fic  quoque  ait,  0  Domini  mei ,  ego  infelix 
mulier,  quamvu  circa  falutem  animis  mece  minus  provide  intendi,  &  tempus  exi- 
tus  tnei  injiat,  cum  adhuc  licet  operari,  beatitudini  vefirce  infinuo  quid  ad  Do- 
minam  meam  facratijjimam  virginem  iEdeldredam  in  Ely  conjiituo  fieri  de  bonis 
meii  atque  concedo,  hoc  eji  terram  de  Berchinges,  quce  mei  juris  eji,  parentum 
hcereditate,  illic  perpetualite§  impertior,  ut  apud  eos  mei  jugiter  memoria  fit. 


C  A  p.    XXVI. 

ji  quo  benedicitur  Abbas  Leofiinus  Eiyenfis,  c^  quce  bona  illic  geffit ,  G?  qiiod 
ex  nutu  ^gis  Canuti  annua  firma  Ecclefice  conjiituitur. 

iT  autem  Rex  Camitus  imperium  fufcepiffet,  prsedeceflbrum  fuorum 
_  Regum  accenfus  devotione  erga  beatiflimam  ALdddredam,  &  loci 
Sandli  miniftros  ,  Leoffinum  quoque  ejufdem  Ecclefiae  paftorem,  qui  Leo- 
frico  fucceflerat,  &  diu  abfque  benedidtione  fuerat,  apud  Walexpich  ad  fe 
accerfitum  ab  Egelnodo  Poi"obernenfi  Archiepifcopo  facrari  praecepit.  Hic 
non  fuam  fed  Domini  gloriam  expofcens,  fummo  iludio  locum  provehere 
ftuduit,  &  ut  neminem  in  congregatione  Monachum  fufciperent,  nifi  e- 
led:os  in  fcientia  6c  prseclaros  genere,  quorum  largitione  Ecclefia  fubliiuius 
ditaretur,  &  fratres  fblito  deinceps  vidrum  &  veftitum  abundantius  habe- 
rent.  Qui  vero  in  *  mobilibus  fe  fiifcipi,ifl  eorum  confbrtium  rogarent, 
ad  numerum  Monachorum  fruftatim,  quicquid  offerrent,  divideretur,  & 
juxta  panes  cundorum  in  refedorio,  five  aurum  five  argentum,  quique 
partes  ex  oblato  perciperent,  &  fic  pari  confiiio,  ad  quodcumque  opus 
erat,  in  eommune  locaretur.  Taliter  locus  extrinfecus  in  pofreffionum 
afHuentia  accrevit,  &  decore  veftium  intrinfecus  adornatur;  prohibuit 
maxime  nullum  permitti  de  indigenis  miniftrare  in  loco,  fed  potius  de 
externis,  dicens  ab  eis  cavendum  cile,  optans  illos,  quemadmodum  in  E- 
vangelio  Dominus  fiios  prsemuniri  voluit  Difcipulos,  a  fermento  Pbarifceo- 
rum.  Addidit  quoque  ornamenta  infignia  in  dccorem  Domus  Dei,  inter 
quas  albam  prseclarani  cum  amidio,  cum  fupei-humerale,  cum  ftoia,  6c  ma- 
nipulo  ex  auro  &  lapidibus  contextis,  atque  infula  rubea  mirando  opere 
fubtus  &  defuper  floribus  retro  extenfa ,  &  veiut  quodam  tabulatu  gem- 
mis  &  auro  ante  munitur,  cujus  opus  exponere  non  fufficimus,  Vafa  e- 
nim  aurea  fecit  &  argentea  in  rainifterium  Doraini,  qu»  in  feditione  po- 
ftea  Normannorum  expofita  funt,  Supra  gregem  Domini  Pater  ifte  in- 
ftanter  vigilias  adhibuit  obfecrando,  inerepando  in  manfuetudine,  mifcens 
temporibus  tempora  ,  illud  femper  &  potius  aiFedtans  beati  Benedi^i  pius 
amari  quam  timeri,  Statuit  etiam  nuiu  &  favore  ipfius  Regis  /m.fjf 
confignando,  quse  per  arnium  Ecciefias  in  cibum  fufficerent,  &  potius  e- 
lediai  de  .vicis  &  arvis,  qu£e  abundantiore  duicedine  &  uberiore  cefpite 
fegetes  creare  nofcuntur,  quarum  hic  nomina  inferuntur.  In^nmis  Scel- 
ford  duarum  fblvit  firmam  Ebdomadarum,  Stapelfard  unius,  Litkbery  dua- 
rum,  Tripelave  duarum,  Havechefiune  unius,  &  Neutune  unius,  Meldeburne 
duarum,  Grantedene  duarum,  Thoftes  unius,  &  Coteuham  unius,  &  Wivelin- 
geam  unius,  Dittune  duarum,  Horningefeie  duarum,  Stevechercorde  duarum, 
Belejlmm  duarum,  I(adenh orn  qn^itwov  dierum,  Satifham  dierum  trium,  Spald- 
pic  duarum  Ebdomadarum,  Sumerejljamdxi^mi-n,  JB /unteJlMm  unius,  &  Cohie 
unius,  Hertherfi  unius,  Drenchefiune  unius,  IRjideJdene  duarum,  Hetham  dua- 
rum,  Berechinche  duarum,  Heddinge  unius,  Wederingefete  unius,  Brecheham 
duarum,  Pulleham  duaruin,  Thorpe  &  Dyrham  duarum,  Nordwolde  duarum, 
Feltetpelle  duarum,  Merham  vero  ad  vehendum  firmam  Ecclefias  de  Nort- 
folchie,  6c  ad  fufcipiendum  ingredientes  &  egredientes  de  Monafterio-  E|; 
hcec  fiquid  minus  ftatuto  fuis  conferrent  temporibus,  infula  ad  lioc  depui-' 
tata  reliquum  fuppleret.  Cap. 


Lib.  IL  E    L    I    E    N    S    I    s* 


C  A  p.     XXVIL 

^a  difficultatc  ad  fuam  feftivitatem  ^ex  Canutus  in  Ely  pervenit,  &  4e 
longe  audiens  Monachos  cantilenam  compofuit» 

QUodam  vero  tempore,  cum  idem  Rex  Canutus  ad  Ely  navigio  tende- 
ret,   comitante  illum  Regina  fua  Emma,  &  optimatibus  regni,  vo- 
lens  illic  juxta  morem  purificationem  Sand^e  Mariee  Iblemniter  agerCj 
quando  Abbates  Ely  fuo  ordine  incipientes  miniftrationem  in  Regis  cu- 
ria  habere  fblent,  &  dum  terrse  approximarent ,  Rex  in  medio  virorum 
erigens  fe,  nautis  innuit  zd  portum  Pujillum  ocius  tendere,   &  tardius  na- 
vem  in  eundo  pertrahere  jubet,  ipfe  oculos  in  altum  contra  Ecclefiam  j 
qu£e  haud  prope  eminet  in'  ipfo  Rupis  vertice  fita,  vocem  undique  dul-' 
cedinis  refonare  fenfit,  &  eredtis  auribus  quo  raagis  accederet  amphus  rae-- 
lodiam  haurire   coepit  ;    percepit    namque   hoc  effe  Monachos  in    coe* 
nobio  pfallentes,  5c  clare  divinas  horas  modulantes,   casteros  qui  aderant 
in  navibus  per  circuitum  ad  fe  venire,  &  fecum  jubilando  canere  exhorta- 
batur ,   ipfemet  ore  proprio  jocunditatem  cordis  exprimens ,  cantilenam 
his  verbis   Anghce  compofijit,   dicens,    cujus  exordium  fic  continetur» 
COepie  ]-iinScn  ^s  cpunechej-  binnen  €ly.  'Sa  Cnut;  chins  peu^eji  by.  pope^  cnicer 
noep  rhe  lanb.  anb  hepe  pe  jjcf  OQunecher  rsen^-     Quod  latine  fbnat,    Dulcs 
cantaverunt  Monachi  in  Ely,  dum  Canutm  ^x  navigaret  prope  ibi,  nunc  mili- 
tes  navigate  propius  ad  terram ,  ^  fmul  audiamus  Monachorum  harmoniam ,  C^ 
ceetera  quse  fequuntur,  quse  ufque  hodie  in  choris  pubhce  cantanturi  & 
in  proverbiis  memorantur.     Hoc  Rex  agitans,  non  quievit  cum  venerabili 
collegio  pie  ac  dulciter  concinere,  donec  pervenit  ad  terram,  &  quando 
cum  procellione,  ut  mos  eft  principem  aut  celfiorem  perfbnam,  a  fratri- 
bus  digne  fufceptus  in  Ecclefia  duceretur  j  mox  bona  prsedecelForibus  fuis 
Anglorum  Regibus  Ecclefise  coUata,  ftio  privilegio  &  audtoritate  ad  per- 
petuam  munivit  firmitatera  ,  &  defuper  altare  majus ,    ubi  corpus  facre 
virginis  ac  fponfie  Chrifti  jEdeldredce  paufat  in  fepulcro,  in  faciem  Ecclefise 
coram  univerfis  jura  loci  perpetuo  libera  efTe  fancivit.    Ad  hanc  igitur 
fblemnitatem  ipfum  Regem  ahquotiens  prse  nimio  gelu  &  glacie  inibi  con- 
tigit  non  pofTe  pervenire,   ufque  paludibus  &  aquis  gelatis,  fed  fic  a  bo- 
nitatis  fu^  ftudio  Rex  non  mutatur,  licet  nimium  gemens  &  anxius  fiiifret, 
in  Domino  Deo  confifus,  fuper  mare  de  Saham,  cum  non  cefTaret  vehe- 
mens  pruina,  ufque  in  Ely  trahere  fe  in  vehiculo  defiiper  glaciem  cogi- 
tavit,   fed,  fiquis  eum  prsecederet,  fecurius  &  minus  payide  afperum  iter 
perficere,  necdifFerre  afleruit,  cafu  enim  aftitit  ibi  vir  magnus  &  incom- 
pofitus  es  infiila  quidam  Brihtmerus  Budde,  pro  denfitate  fic  cognominatuSj 
in  multitudine  &  ante  Regem   fe  progredi  fpopondit.     Nec  mora,  Rex 
feftinus  in  vehiculo  fecutiis  eft,  admirantibus  cundtis,  illum  tantam  auda- 
tiam  prsefumpfifTe.     Quo  perveniens  cum  gaudio  fblemnitatem  ex  more 
illic   celebravit.     Nam  ficut  in  Sapientia  legitur,  fortis  efl  ut  mors  dileSlio, 
&  dileUio  cuflodia  legum  efl,  in  fbla  diledtione  ac  devotione  Chrifti  virginis 
Mdeldredte  Rex  gloriofus  nitebatur,  &  completur  in  eo  illud  Dominicum, 
omnia  pojfihilia  credenti.     Ad  gloriam  beatse  virginis  narrare  confueverat 
Rex  fibi  a  Domino  concelTum  fuiffe,  quod  tam  magnus  Ruflicus  &  in- 
compofitus  per  viam  nullum  oflpendiculum  fenferat,   ut  &  ipfe  agilis ,   & 
mediocris  ftaturse,  direde  &  intrepide  fubfequi  *  licuifTet ,  Rex  namque 
liberalis  animi  atque  munificus,  laborem  viri  rependere  volens,  ipfum  cum 
pofTefEone  fua  seternfe  libertati  donavit,  unde  filii  filiorum  ejus  ufque  ad 
diem  hanc  quieti  confiftunt. 

•  Sff  C  A  ?, 


Sos 


5^05  H     I     s    T     o     R     I     A  Lib.  11. 


S 


C  A  p.    XXVIII. 

^od  -^lwinus    Epifcopus    Monachos  apud  Betrichefworde  primum 
locavit  i   S  pojl  reli^o  Epifcopatu  ad  nos  rediens  htc  fuam 
fepulturam    elegit. 

An(3;us  ifte  confeflbr  Domini  jElrvinus  vitae  merita  &  mornm  hone- 

ftate  adEpifcopale  culnien,  ut  pr^ehbavimus,  attingens,  fua  poftula- 

tione  prsedidtum  manerium  de  Dittune  Stlvejtre  pro  Chevele  mutuari,  & 
huic  loco  perpetuo  jure  confirmari  ^  Rege  Canuto  impetravit.  Hic  etiam 
ipfius  Regis  praecepto  in  Betrichefivorde  primum  Monachorum  adduxit  ca- 
tervam  ,  quofdam  de  fi:a  Ecclefia  de  Efy ,  quofdam  vero  de  Holm  iUic 
collocavit ,  eifque  afFuenter  fubfidia  detulit,  auxilium  impendente  Thur- 
chillo  comite ,  rebufque  &  ornamentis  eidem  loco  de  fua  quoque  parte 
collatis  quamplurimis.  Prsefecitque  eis  patrem  &  Abbatem  nomine  Vvium 
virum  humilem,  raodeftum,  manfuetum,  &  pium.  Presbyteros  vero,  qui 
inibi  inordmate  vivebant,  aut  in  eodem  loco  ad  Religionis  culmen  erexit, 
aut  datis  eis  aliis  rebus  in  alia  loca  mutavit.  Et  poft  multa  beneficia 
lacris  locis  collata,  demum  relidto  proprio  Epifcopatu,  ad  contempla- 
tivam  quietem  in  Elyenfe  ccenobium  reverfijs  eft,  ubi  ufque  ad  ultimum 
vitffi  peimanfit,  hunc  etiam  de  antiquo  tumulo  tempore  Nigelli  Epifcopi 
inter  reliquos  honorofice  tranftulimus. 


C  A  p.     XXIX. 
^omodoy  quando ,  ^  a  quo  corpus  Vulftani  confefforis  Domini  tranjlatum  e(i. 

GLoriofo  itaque  Rege  atque  piiflimo  Anglorum  Stephano,  poft  multa 
tempora  regnante  in  feptentrionalem  partem  Ecclefi^  noftr^e,  ve- 
nerabilium  reliquise  virorum,  quorum  beneficiis  locus  nofter  adcrevit  & 
quorum  *  coetus  nofter  in  Sandta  Reiigione  profecit,  cura  Alexandri  prio- 
ris  de  veteribus  fepulchris  tranflatse  funt,  quse  antiquitus  in  profiindo  po- 
fitae,  &  magna  difficultate  tandem  cum  certis  fignis  inventse,  fingulorum 
loculos  cum  fcriptionibus  nomina  acceperunt.  Horum  primus  eft  in 
ordine  vir  optimus  Wtjtanus,  licet  aliquorum,  exigente  narrationis  ferie 
fupra  nieminimus.  Vir  optimus  bonis  pollebat  moribus,  primo  Mona- 
chus,  deinde  Abbas ,  poftremo  beato  Ofwaldo  Eboracenfi  Archiepifcopo 
tertius  in  fedem  pontificaiem  fuccefiit.  Omnes  vero  ipfius  mores  &  ad:us 
religioni  ferviebant,  nec  deerat  ei  vel  nobihtas  generis,  vel  honeftas  fe- 
cularis.  Nam  &  fororis  ejus  filius  Brithtegus  Wigornenfis  Epifcopus  fuit 
6c  plures  ahos  Generofbs  viros  propinquos  habuit,  6c  tam  ex  genere  quam 
ex  fanditate  cundtis  honorabilis  habebatur.  De  quo  id  mirabile  fere- 
batur,  quod  fedto  matris  utero  in  hanc  iucem  produdus  fuerat,  &  vacca: 
uberibus  proximorum  induftria  educatus.  Floruit  autem  temporibus  M- 
detdredi,  Edmundi,  &  Canuti  Regum  Anglorum,  quibus  fingulis  ieque  ama- 
batur,  ut  frater,  aque  honorabatur,  ut  pater,  &  ad  maxima  Regni  ne- 
gotia,  ut  pote  dodtiffimus  confiliarius,  frequenter  vocabatur,  in  quo  ipfa 
Dei  fapientia,  quafi  in  quodam  fpirituali  templo  loquebatur.  Cui  ob  in- 
figne  meritum,  Rex  Canutus  hunc  honorem  fuo  in  tempore  detuht  ut 
eum  ad  dedicandam  Ecclefiam  ab  ipfb  Canuto  &  ThurchiUo  comite  in  monte 
Afandun  sedificatam  mvitaret,  quam  &  ipfis  pr2efentibus  ipfe  cum'multis 
aliis  Epifcopis  gloriofe  &  honorifice  «dificavit.  Qualis  denique  vir  ifte 
apud  IDeum  femper  extiterit,  circa  vit?e  finem  evidenter  apparuit,  quo- 
"       ■       .  dam 


Lib.  II.  E    L     ]     E    N     S    I    S.  ^oj 

dam  enim..tenipore  contigit  eum  hanc  Ecclefiam  orationis  ca«fa  vifitare, 
cui  fratres.  loci  proceffionaliter  cum  magna  ut  decuit  rcverentia  occurre- 
runt,  cumque  jam  in  Ecclcfiam  fuillet  deductus,  &  in  capite  proceflionis 
Epifcopaii  more  baculo  paftorali  llaret  innixus ,  fubito  bacuiiis  pene  ad 
medium  lui  terram  inti-avit,  de  quo  iigno  fpiritualiter  commonitils^fu- 
turam  ibi  iui  corporis  requiem  pluribus  audientibus  Davidico  vaticinio 
Itc  pr^Bnunciavit,  bac  rcquies  mea  in  feculum  fecuU,  hic  hahitabo--,  unde  &  lo- 
cum  iftum  quoad  vixit  veliementer  dilexit,  ornamentis  ditavit,  &  plurima 
munimenta  noitra  prmius  inter  primos  fubfcriptione  fua  roboravit.  Poit 
modum  vero  imminente  vocationis  fiise  die,  cum  jam  diffolvi  inciperet, 
corpus  fuum  de  Eboraco  huc  afferri  prscepit,  &  locum ,  ubi  baculus  fue- 
rat  mfixus,  in  veteri  Ecclefia  obtinuit.  Ad  cujus  tumulum  faepe  contin- 
gebant  miracula,  quse  in  veteri  fiebant  Ecclefia,  ita  ut  ha<5tenus  vivi  re- 
periantur,  qui  a  turpibus  morbis  ibi  curabantur.  Deinde  conftrudra  nova, 
qu£e  nunc  efl,  Ecclefia,  placuit  fratribus  de  priftino  eum  loco  removere, 
&  corpus  ejus  infra  fepulcrum  vifitare,  quod  quidem  dilfohitum  invene- 
runt.  Sed  caililam  &  paliium  auratis  fpinulis  atfixum  cum  ftola  &  mani- 
pulo  invenerunt,  ut  mnum  fuerit  tanto  fpatio  temporis  fub  putredine  cor- 
poris  potuifle  illa  faltem  in  aliqua  fui  parte  duraffe.  Motus  ergo  de 
primo  fepulturse  fu£e  loco  pro  neceffitate  novi  operis,  quod  tunc  con- 
ftruebatur,  extra  Ecclefiam  juxta  cancellum  in  cimiterio  fratrum  interim 
fuit  coUatus,  donec  ipfb  opere  perfe6l:o  in  meliorem  locum ,  ut  dignus 
erat,  transferatur.  Quod  nos  tandem  poft  multos  annos  fub  venerabili 
patre  Nigello  Epifcopo,  Deo  annuente,  complevimus,  primum  eum  in  ferie 
aliorum  coilocantes ,  quos  fublequens  narratio  declarabit.  Mortuus  eft 
autem  plenus  dierum  ,  &  appofitus  eft  ad  patres  fuos,  anno  m.  xxiii  ab 
Incarnatione  Domini,  v  Kalend.  Junii,  feria  fecunda,  benedidlus  Deus 
per    omnia. 


C  A  p.     XXX. 

De  Belefham  ^  Wetheringefete  f^  Stevethefivorde. 

ST  villa  frugiiera  pafcuis  &  agris  fpatiofa,   Belejham  did:a,  de  jure 

j  -Leofede  mulieris,  uxoris  Ofm,  filia  Brithnodi,  cognomento  Aldermany 

quorum  fapra  meminimus.     Hsec  juxta  Marham  ^  circa  fi-equens  minifte- 

rium  adtenta,   nudos  veftiebat ,  mileros  pafcebat,  Ecclefiam   tota  anima 

honorabat,  &  fervis  Dei,  ubicunque  poterat,  beneficia  impendebat.     Et, 

appropinquante  vitse  fu^e  termino,   fcriptum  Canuto  Regi  hsec  continens 

direxit.     "  Tibi  Domino  dilecStiffimo ,  atque  venerabili  Dominse  mese  Re- 

"gin^e,  omnibus  modis  gratias  refero,    quod  circa'me  ancillam  veftram 

"  benigne  agere  voluiftis ,  &  mihi  de  fubftantiis  meis ,   ex  quo  vir  meus 

"  ablatus  eft  a  me,  pro  libitu  difponere  indulfiftis.     Nunc  igitur  oftendo 

"in  hoc  libello,  quod  villam  de  Belefrjam  Deo  &  Szndio  Petro  &  Sandts 

'Wifgini  jEdeldredie,  cum  omnibus  ad  eam  pertinentibus,  poft  diem  meum 

"concedo,  pro   anima  viri  mei  &  liberis  meis,  feu  vivis  vel  defundtis. 

"Deinde  duabus  fiiiabus  meis  annuo  Stevechemrde,  dum  vivaint,  tenei'e, 

"  jEIfd^enne  &  j£lfwide,  &  ultra  dies  fiios  in  locum  Sand:um   Ely  iibere 

dimittant.     Aliae  vero  fili^e,  fcilicet  Leofware,  vicum  illud  de  Weddrerin- 

*'gefete  fub  hac  conditione  permitto,  ut  cafte  fe  confervet,  vel  virum  le- 

"  gitime  accipiat,   ne  ipfa  6c  progenies  noftra  lupanaris  contagii  notetur 

infemia.     Haec  &  alia  ego  ancilla  tua,  tam  Ecclefiis  quam  Domefticis, 

"Domine  Rex,  tuo  fevore  poft  diem  meum  efle  difpono,   &  rata  in  as- 

"  vum  confiftent,  nemo  ea  prtCter  te,  quod  abfit,  fiibtrahat  vel  minuat,  & 

"  quicunque  aliquid  ex  eis  evellere  tentaverit,  maledi<ftionem  liabeat  Do- 

Sff2  «'mini 


cc 


(( 


5o8  H     I     s     T     o     R     I     A  Lib.  II. 

"  mini  noftri  Jeftt  Chrijli,  &  cum  Juda  proditore  auditionem  malam  au- 
*'diat,  ite  maledidi  in  ignem  xternum,  qui  paratus  eft  Diabolo  &  Ange- 
"  lis  ejus.  Hasc  fcripto  tripliciter  conlignantur,  unum  eft  apud  Ely,  aliud 
«'  in  thefaurum  Regis ,  tertium  Leofleda  habet.  Que  cum  mortua  fuit, 
«'corpus  illius  ad  nos  delatum  in  cimiterio  fratrum  fepehtur.  Qua  le- 
"  pulta,  mox  fiha  ejus  pr^efata  jEldefwida  cum  polFeffione  de  Stevecheveorde 
*'Ecclefi2e  fe  tradens*  viri  confbrtium  afpernatur,  ilUc  jugiter  profeflTa  eft 
"permanere,  cui  tradita  eft  Coveneia,  locus  Monafterio  vicinus,  ubi  au- 
"rifrixoriae  &  texturis  fecretius  cum  puelluhs  vacabat,  qu«  de  proprio 
"  fiimptu  albam  cafulam  fuis  manibus  ipfa  tahs  ingenii  peritiffima  fecit , 
"  &  foror  ejus  Leofware  nobiiiffimo  viro  Lujimno  fublimiter  dotata  terram 
"de  Wedreringefete  Ecclefi^e  poftmodum  adjecit,  &  plura  quae  de  dono 
"viri  flii  fequenter  inferemus. 


C  A  p.    XXXI. 

De  Dittune  Silveftre,  G?  Burch,  &  Cnopwelle,  6  cceteris  qux  fcripto 

illo   nominantur, 

CUM  de  pluribus  diximus,  de  hoc  amico  noftro  Lujlwino  praetereun- 
dum  non  eft,  quem  maxime  inter  cseteros  memorare  debemus,  cui 
prjefata  Leofwara  matrimonio  jungebatur,  Hi  anibo  Deo  devoti  Sandita- 
rum  noftrarum  virtutibus  in  fratrum  rehgione  ad  dihgendum  hunc  locum 
adtradli,  de  fi-aternitate  cum  iUis,  de  fepultura  corporis  fui  cum  plurima 
poffeffionum  largitione  conftituunt.  Ambo  fpe  futurorum  bonorum  certi, 
ambo  circa  Sand:ae  Religionis  cultum  devotione  intenti,  fed  potius  erga 
nos  ftiam  bonitatem  extendere  difpofuerant,  &  de  fua  hasreditate  Eccle- 
fise  noftrae,  ut  carta  eorum  demonftrat,  in  jus  perpetuum  tradiderunt,  quae 
hic  debite  inferuntur.  Nam  dederunt  pro  animarum  fuarum  expiatione 
Deo  &  Sandia^  yEieldridce  Dittune,  non  illam  Silvejirem,  &  Cnoprvelle  prseter 
dimidiam  hidam,  &  tunicam  ex  rubea  purpura  per  girum  &  ab  nume- 
ris  aurifrifb  undique  circumdatam,  atque  has  addidit  pofiTeffiones,  videl. 
Burc  parvum,  &  Wejtune,  Chidingtune,  &  Pentelawe,  Wimbifc,  Girdele,  Ham- 
minggefelde,  &  JEjhhendune,  cum  fuis  pertinentiis.  Haec  quoque  concefla 
funt,  &  in  libro  teftamenti  fui  defcripta,  coram  multitudine  plebis  & 
gentis  fuae. 


C  A  p.     XXXII. 
^am  nefarie  proditus  fit  Aluredus  Clito  frater  ghriofi  T^gts  Edwardi. 

Clrca  idem  tempus  innocentes  Cktones  jEhvedus  5c  JEdvoardus,  JEdel- 
redi  quondam  Regis  Anglorum  filii,  de  Norma^mia,  ubi  cum  J^icardo 
avunculo  fuo  manferant  tempore  longo,  multis  Normannu  militibus  fecum 
affumptis,  in  Angliam,  paueis  tranfvedli  navibus,  ad  fuas  matris  colloquium, 
quje  morabatur  Wintoniie,  venere.  Quod  indigne  graviterque  ferebant  po- 
tentes  nonnulli,  qui,  licet  injuftum  effet,  Haraldo  fratri  fuo  multo  devo- 
tiores  extitere,  quam  illis  maxime,  ut  fertur,  comes  Godivinus.  Hic  qui- 
dem  Jilfredum  cum  verfus  Londoniam  ad  Regis  Haraldi  colloquium  ,  ut 
mandarat,  properaret,  retinuit  j  &  ardtam  in  cuftodiam  pofuit.  Sociorum 
vero  illius  quofdam  difturbavit ,  quofdam  catenavit ,  &  poftea  caecavit , 
nonnullos  cute  capitis  abftradia  cruciavit,  &  manibus  ac  pedibus  ampu- 
tatis  multavit,  multos  etiam  vendi  juffit,  &  mortibus  variis  ac  miferabili- 
bus  apud  Gildefordam  fexentos  viros   occidit.    Sed  illorum  nunc  animas 

in 


Llb.II.  E     L     I    E     N    S    1    S. 

in  Paradifo  creditur  gaudere  cum  Sandtis,  quorum  corpora  tam  ctudeliter 
linc  culpa  perempta  fijnt  in  arvis.  Quo  audito  Regina  JElfgina  filium 
Juum  Edwardum,  qui  fecum  remanlit,  maxima  cum  feftinatione  Nortnan- 
niam  remifit.  Deinde  Godrvini  &  quorundum  aliorum  juffione  ad  infu- 
lam  Ely  Clito  Alfredtis  ftridiiffime  vindtus  ducitur^  fed  ut  ad  terram  navis 
applicuit,  in  ipfa  mox  eruti  funt  oculi  ejus  cruentiffime,  &  fic  ad  Mona- 
fterium  dudus,  &  Monachis  traditur  cuftodiendus.  Ubi  brevi  poft  teni- 
pore  de  hac  migravit  luce,  &  in  Auftxali  porticu  in  occidentali  parte  Ec-  ' 
clefis  corpus  ejus  debito  cum  honore,  anima  vero  Varadifiaca  fruitur  amoe- 
nitate.  Quo  in  loco  mirse  &  pulchra  vifiones  luminum  &  virtutum  fBepe 
contigerunt. 


C  A  p.    XXXIII. 

§^aliter  Edwardus  fa^s  ejl  I{ex,   ^  quam  pie  bona  fibi  In&ntia  ab 
Ecclefia  coUata  rependere  jiuduit. 

NE  C  multo  poft  prsedidius  Edwardus  de  Normannia ,  ubi  pluribus 
exulaverat  annis,  venit  Angliam,  &  a  fratre  fuo  Hardecanuto  Rege, 
qui  fratre  fuo  Haraldo  cognomento  Hdrefoh  fuccefTerat,  honorifice  fufci- 
pitur ;  poft  quem  ipfe  Lundonia  levatur  in  Regem .  Jamque  fublimatus 
in  Regno,  beneficiorum,  quse  puer  in  Ely  habuerat,  nequaquam  eft  ob- 
litus,  digna  enim  recompendere  pr^emia  ftuduit.  IUuc  enim  delatus,  in 
cunabulis  a  patre  Rege  &  a  matre  Regina  fuper  Sandtum  altare  oblatus 
fuerat,  palla  involutus  orbiculata ,  brevibus  circulis  non  plene  viridi  co- 
loris  adhuc  ibi  oftenditur,  &  ficut  feniores  Ecclefise,  qui  videre  &  inter- 
fuere ,  narrare  confueverant ,  cum  pueris  in  clauftro  illic  diu  aiitus  eft , 
pfahtios  &  himnos  Dominicos  cum  illis  didicit.  Hujus  quoque  largitas 
fupra  omnium  prsecedentium  Regum  munificentiam  Elyenfi  fe  infudit  Ec- 
clefi^,  dans  ei  univerfa  quas  in  fubjedto  continentur  privilegio. 


C  A  p.    XXXIV. 
Carta  ipfius  fuper  omnibus  quce  pojfidet  Ecclefia. 

\Dvpardus  Dei  gratia  Rex  Anglorum,  cun(Stis  Chrifii  fidelibus  perpe- 

"  tuam  in  Domino  falutem'.     Cum  Rex  &  Dominus  rerum  omnium 

Deus,  nullo  indigens  cundra  poffideat,  agit  ineffabiii  qua  hominem  di- 
"  lexit  charitate,  ut  ex  his  quse  ufui  humano  creata  largitei'  miniftrat,  ipfe 
"  aliqua  quafi  donaria  gratanter  recipiat,  quo  fe  colentis  ad  fiiae  fervitutis 
"intentionem  devotiores  reddat,  quos  poftmodum  perpetua  fecum  liber~ 
*'tate  regnare  concedat.  Qua  fervitutis  intentione  antiqui  patres  fiic- 
"  cenfi,  fua  primum  Domino  ftuduerunt  impendere,  poftmodum  fe,  niu- 
"  tuantes  terrenis  coeleftia ,  temporalibus  fempiterna.  Quorum  veftigia 
j^^araj- avus  meus  ac  prsedlecefror  fceptrigerae  poteftatis,  "diligenter  fiib- 
"fequens,  &  exempla  perfe<Stius  implens,  Elyenfe  ccE,r\oh\\im  &  alia,  illud 
"  tamen  egregie  prseter  csetera  reftauravit,  reftaurans  ditavit,  ditans  om- 
"  nimoda  libertate  quietavit,  confultus  adjutufque  fedula  San<fti  Mdelwoldi 
"  flimmonitione,  vel  copiofa  praediorum  augmentatione.  Quod  &  Sandto 
"  Z)a«/?fl«o  alacriter  collaudante,  cundtifque  primatibus  Regni,  privilegio 
"  firmatum  eft.  jEthelredus  quoque  pater  mcus ,  fuae  gubernationis  tem- 
"  pore,  quaedam  prsedia  eidem  loco  contuiit,  prioremque  libertatem  fiise 
"  fuorumque  conceffionis  privilegio  folidavit.  Horum  ego  Edwardus  Dei 
"  gratia  fuccefTor,  licet  indignus,  cum  in  his  devotam  circa  Dei  Eccle- 

S  f  f  3  fiaui 


i09 


510 


H     I      S      T      O      R      I      A  LibJI. 

"  fiam,  reiigionem,  vel  religiorse  devotionis  operationeni,  longe  diipar  con- 
"fpicio,  veneranda  ecxrum  ftatuta  nequaquam  infringere  praefumo,    fed 
"fortiter,   quantum  in  mea  ejfiicacia  ell,   defeniare,    &  utcunque  augere 
"  defidero.     Unde  &  pr^ato  ccenobio  tillam  nomine  Lachin-geede  firme 
*'&  hsereditarie  fubjicio,   quo  illorum  aliquomodo  jungar  confortio  ,  & 
"Sandtorum    inibi  multiplici  meritorum    laude  quieicentitim    amplificer 
"  fuffragio ,  libertatem  ab  eifdem  ut   diximus  reflitutam  ,   ab.  ipfa  autem 
"  Reo^ina  virgine  Sandiflima  prius  habitatione  poilefla  polTelfione  Sandi- 
"  ficatam,  San(Stificatione  venerabiiem  fa<ftani,  mviolatam  manere,  &  om- 
"nimode  provehendam  cenfeo,  quod  &  priviiegii  atteftatione,  in  eorum- 
"que  confenfu  fideiium,  ftabiie   prasfentibus  &  futuris  proauntio ,  fum- 
"mam  ergo  eorum,    qua;  iili  ioco  hoc  noflrro  adjacent  tempore,  vel  le-   - 
<'gum  confuetudine  nominatim  fubjed:a,    monilrabimus  delcriptibne. 

In  comitatu  Grantecefirm,  ipfa  infula  cum  duobus  centuriatibus,  &  om- 
nibus  appendiciis  ;  Extra  ,  Suafham ,  Horniggefeie  ,  Dittune ,  Havechefiune, 
Nentune,  Stapelford,  Scelford,  Tripelau,  Meldeburtie,  Erningeford,  Grantedmey 
Stevechrvrde,  Belefham,  Fuelkurne,  Theurefham,  Wefilai,  Trumpintune,  Wratinge, 
Sneilervelle,  Dittune,  Hardrvic,  Mideltune,  Impetune,  Cotenham,  Wivelingeham, 
omnifque  quartus  ?zawOTztf,.rdpublicse  in  provmcia  Grantecefirice,  &  alise  terra: 
in  ipfa  villa.  '  37jc"! 

In  comitatu  Sutfo!c,:.Herteft ,  Glamefford  ^  Hecham,  ^atlefdene,  Drinche- 
fiune,  Neddznge,  Berchinges,  Bercham,  Wederingefete,  Liuremere ,  Acholt,  Wi- 
chelau,  quinque  &  dimidium  centuriarum ;  Sutburne,  Meltune,  K^ngeftunho, 
Stoche,  Dehham,  Brithwelle,  Ordebruge,  Brandune. 

In  comitatu  Nortfolc,  Feltewelle,  Brugeham,  Medslwolde,  Crocheftune,  Wa' 
tinge,  Mundeford ,  Berc,  Wefifeld,   Fingeham,  Notvoelle,  Walepol  cum  appen- 
diciis,  Merham,  Derham,  Thorp,  Pulleham.     In  comitatu  Effexiee,  Hadeftoc^ 
Litelbirig,  Stratlaii  dxiX  J^dmges,  J{atendune,  Arnerdene,  Brochefene,    Eflre, 
Fanbruge,  Terlinges.     In  comitatu  Hereford;  Hadham,  Hethfeld,  I{e'efheUe. 
In  comitatu  Huntendum>  Spaldrvich   cum   appendiciis,    Sumerefkam,  Colne^ 
Bluntefham.     "  H^ec  &  aiiorum  appendicia,   five  majora  five  minora  infu- 
"peromnia,  a  quocunque  adjedia  vel  adicienda,  bonorum  teflimonio  pof^ 
"feiTa,  cum  omni  Sacha  &  Socha,  fine  aliqua  exceptione  fecularis  vel  Ec- 
"  ciefiafticse  juftiti^,  illi  Monafterio  damus,  data  quieta  ciamamus,  eadem 
"quaSandii  viri  iiiud  giorificaverunt  iibertate,  quo  nequeEpifcopus,  ne- 
"que  comes,  neque  aiicujus  exadtionis  minill:er,  fine  licentia  vel  advoca- 
"  tione  Abbatis  vei  fi-atrum,  ullomodo  fe  pr^efumat  intromittere,  vel  rem 
"  Sanftse  aiiquomodo  inquietare,  fitque  in  eorum  ut  femper  fuit  arbitrio, 
"aquocunque  potiffimum  elegerint  ordinari  vei  fua  San6tificari  Epifcopo. 
"Convenienti  equidem  difpoiitione  Rcgina  liac  utitur  libertate,  quse  Re- 
"gum  &  Regnum  mundumque  florentem  deferens,  infiiiam  pro  dotalitio 
"  poffedit,  ubi  fponfo  fuo  Chrifto  integerrime  fervivit,  quod  &  caro  fio- 
"  rens  in  tumulo  vefte  etiam  incorrupta  oftendit.     H«c  quemcunque  vo- 
"luit  Epifcopum   afcivit,   fed  Sandus  Wdfridus  Eboracenfis  Archiepifco- 
«pus,  famiiiarior  ei  extitit,  qui  eam  cuni  fuo   coetu  virginum  confecra- 
«vit.     Cum  autem  multo  pofteriori  tempore,  fervitio  Dei  pene  deficiente, 
"  JEdgarus  reftauraret  coenobium,  pofito  ibi  grege  Monachorura,   quibus 
«  Abl:>ates  prsefecit,  quos  Sand:us  Aidelwoldus  &  Sand;us  Dunftanus  Sand:uf- 
"que  Ofwaldus  ordinayerunt,  &  quamdiu  vixerunt  quafi  fuis  confuiuerunt'. 
«  Poft  iios  quofque  meiiores  vinculo  charitatis  fibi  adtrahebant,  equibus  ali- 
«  quos  fecum  in  Monafterio  retinebant.     Harum  ergo  confuetudinum  cum 
^'non  faifTem  conftitutor,   maio  efTe  teftis  &  fideiis  confervator,    quam 
"perfidus  &  deteftabilis  everfor,  Deum  fiimmum  fervatorem  invocans,  ut 
«qui  haec  conftituta  Sand:orum,  noftrumque  infi-egerit  teftamentum,  San- 
«dorum  ^  omnipotentis,   nifi  pcKuiteat,   incurrat  odium,  induens  male- 
"didtionem,  ficut  veftimentum,  dum  Juda  jemulatur  opprobrium. 

'  Quam 


Lib.  II)  ■   E    L    I    E    N    s    t    s. 

Quam  fblicita  fnerit  pii  Regis  ifl  fua  largitate  benignitas  teftatur  fe- 
quens  Apoftolici  privilegium,  quod  individua  fbcietatps  fub  eodeni  COrt- 
tentum  fignaculo  Regiam  munificentiam  Petri  audontate  confinnat.  Vo- 
luit  enim  Rex  piiffimus  inde  inftitutionis  fuse  habere  firmamentumj  unde 
totius  Ecclefis  procefBt  fundamentum,  6c  tanquain  in  futurje  ftabilitatis 
oraculum,  non  alterum  quam  Petri  adhibere  fignaculum.  Ut  ergo  fides 
vincat  peifidiam,  veritas  falfitatem,  &  omnem  de  csetero  jufta  pofTeflio 
repellat  calumniam,  FtB:or  Papa  &  nomine  &  aud:oritate  legitimse  dona- 
tioni  concurrit,  fignificans  invidtum  effe  munus  quod  roborat. 


C  A  p.    XXXV. 

Privikgium  ViBoris  Papa  de  libertate  loci  S  omnium  quis  illic  adjacent. 

«  \  ri(5tor  Epifcopus  fervus  fervorum  Dei,  Edwardo  Regi  Anglorum  fi= 
Y  "  lio  diledlifEmo,  cundtifque  Principibus  Regni  falutem,  &  Apofto- 
"licam  benedidionem.  Privilegium  Apoflolica  &  Romanse  EcClefias  au- 
"  dipritate*  antiquitus  confcriptum,  &  multorum  f^pius  atteftatione  audo- 
"  rizatum  fuper  ccenobium  Elyenfe,  quod  gloriofi  Sandtse  Ecclefi^  patres 
"  pio  affedu,  larga  manu,  conftituerunt,  veftras  pise  petitioni  fuccin(3:e  re- 
"novamus,  ac  perpetua  ftabilitate  firmamusj  imo  firmatum  conclamamus, 
"  Mandamus  ergo  &  jure  Apoftolico  praecipimus  liberam  effe  Eccleliam, 
"&  omnia  quae  ibi  continentur,  vel  adjacent,  vel  adjicientur,  cellis,  terris, 
"agris,  pafcuis,  paludibus,  filvis,  venationibus,  aquis,  pifcationibus,  liber- 
« tatibus,  fervitiis  debitis,  decimis,  cenfii,  capitationibus,  legibus,  confue- 
"tudinibus,  caufarum  difcuffionibus,  correptionibus,  emendationibus,  five 
"  Ecclefiafticis  five  fecularibus,  &  omnino  rememorari  poflit  quas  a  Regi- 
«bus  vel  ab  aliquo  fidelium  Sandtis  in  ilio  Monafterio  collata  vel  con- 
"ceffa  funt,  quo  nemo  ex  liis  fubtrahere  vel  diminuere,  aut  difperdere 
« ahqua  occafione  judicio  vel  poteftate  prsefumat ;  nec  Epifcopus  nec  ali- 
« cujus  ordinis  minifter  fe  intromittat  i  fiquis  vero  malignitatis  fpiritu 
«  commotus  hanc  libertatem  loci  illius  infringere,  noftrumque  privilegium 
« contemnere  vel  abjicere  voluerit,  a  Deo  &  ab  omnibus  Sand:is  ejus  fit 
«  condemnatus,  &  anobisin  quantumliceS  excommunicatus,  &a  confbrtio 
«omnium  fidelium  feparatus,  nifi  refipifcat. 


Cap.    XXXVI. 
^mmodo  Vulfricus  faUus  efi  Abhas. 

HI S  vero  diebus  praedidius  Abbas  Leofjius^  cum  multa  fuse  geffiflet 
Ecclefiae  commoda,  morte  obiit ,  6c  juxta  patres  fuos  in  Ecclelia 
Sandtse  virginis  Mdeldredce  collocatus  eft.  Quo  defundo  Rex  Edwardus 
Wlfricum  cognatum  fuum  Abbatem  ad  jam  didum  coenobium  apud  Wiri' 
toniam  afrumpfit,  ibique  a  Stigando  Dorobernenfi  Archiepifcopo  benedici 
fecit,  tertio  Regni  fiii  anno ;  ab  Incarnatione  vero  Domini  millefimo  qua- 
dragefimo  quinto;  atque  hujus  fcripti  teftimonio  ufitatae  iocutionis  ipfum 
in  loco  confirmavit. 

V 

€  A   P- 


ftt 


fia 


HisToRiA         Lib,  IL 

Cap.    XXXVII. 

Stabilitas  loci  ^  J^g6  roborata. 

7f~^Dpap&Uj-  cynin^  jpet  «lle  mine  bircopaj-.  •]  mine  eoplaj-.  an&  minc  Scy- 
/|..,^  pepen,  anb  alle  minc  }>e5enas  on  ))an  Scypan  ))ep  ^a  lanb  co-hgga^S  snro 
/  1  I  eiy  ppen6lice.  anb  ic  Jiy>e  eop.  jjet;  ic  habege  unnen  ll/lppice  }ex;  Jib- 
bocpice  in  J^ely  on  eallen  j^in^en  bmnen  bup^an  •]  bucan.  roll  anb  team.  an& 
mpn^en-})eop.  pihc-pice.  anb  pepb-pice.  ham-rcchne.  •]  5pi])-bpice.  ricce  hif  mann 
J>ep  l)ep  he  ricce.  pypce  >ec  hepypce.  anb  nelle  ic  ^e-j^apian  \cz  asnig  man  op 
han&a  ateo.  nan  ])epe  Jnnje  J)ej-  ic  him  ^eunnen  habbe.  Dob  eop  geheal&er- 


C  A  p.    XXXVIII. 
Jtem   de  eodem. 

HAnc  quippe  Epiftolam  in  Latinum  duxi  commutandam,  &  fic  in  Hi- 
ftoriam  redigere.  ^'  Edwardus  Rex  Anglorum  Epifcopis»  Baroni- 
"  bus,  Sc  Vicecomitibus ,  &  omnibus  fidelibus  fuis  in  quorum  comitatu 
"  Abbatia  de  £^  terras  habet,  falutem.  Notum  fit  vobis,  quod  donavi 
"  Wlfrico  Abbatiam  de  Ely  cum  omnibus  rebuskd  eam  pertinentibus  intra 
*'Burgum  &  extra,  ToU  &  Team  &  Infangantheof  Fihtvpite^  &  Ferdwite^ 
"  Mamfochne,  &  Gredbrice,  £c  omnes  alias  forisfa(9:uras,  quse  emendabiles 
"  fiint  in  terra  fua  fuper  homines  fuos,  &  nolo  ut  aliquis  fubtrahat  ex  his 
*'omnibus,  quse  illi  concefli.  Deus  vos  confervet. 


C  A  p.    XXXIX. 
§htod  Ecclejia  de  Ely  villam  de  Eftre  cuidam  ad  tempus  tenere  concejfit, 

DE  famofa  villa  de  Eflre  alio  nunc  nomine  Vlajfii^^  vocitata  prsetere- 
undum  non  eft,  fed  quam  mifere  6c  injufte  ab  Ecclefia  Sandtje  jE- 
deldredm  diftradta  fit,  fecundum  antiqua  loci  fcripta  in  palam  producere. 
Algarus  quidam  Stallare,  latine  iJux  dicitur,  pofTeffionem  illam  invadit,  in- 
vadens  poffedit ,   poffidens  velut  proprio  abuti  coepit ,  jamque  indebite 
pofTefTor  eft  fadlus,  cui  jufte  fbret  alienus,   Abbas  vero  prsefetus  Wlfricus, 
&  fratres  loci  eum  fedulo,  licet  fruftra,  requirentes,  cum  nihil  apud  eum 
profeciffent,  pium  Regem  Edwardum  adeunt  de  indebita  hoftis  pervafione 
conquerentes,  illius  fuffragium  implorant,  fed  ille  rebus  &  honore  fubli- 
mis,  nec  Deum  nec  hominem  verebatur,  Regiis  juffis  nequaquam  obtem- 
perans,  illum  imitabatur,  qui  dixit,  ponam  fedem  meam  ad  aquilonem  ^  ero 
fimilis  altiffimo-,  fed  ficut  ille  de  coelo  in  infernum  rui,t,  fic  ifte  per  fuper- 
biam  Sc  abufionem  in  fcandalum  5c  opprobrium  cadendus  eft.     Norman- 
nk  Dei  judicio  Angliam  bello  citius  obtinentibus,  qui  ufque  ad  diem  mor- 
tis  ejus  cum  pluribus  aliis  in  ergaftulo  carceris  ferro  aftridtus,  mox  retru- 
dendus  erat.     Fratres  autem  cum  m  gratiam  nec  prece  nec  promiffis  ip- 
fuis  animum  fledti  cognoviffent,  jaculo  anathematis  eum  ferrfe  adgreffi  funt, 
nec  fententiam  fiiper  eum  ullo  die  prsetermittebant.     Quod  ille  diutius 
parvipendens,  licet  magnus  &  potens  in  Regno,  uti  Regis  Conflabularius, 
ab  Ecclefia  eliminatus  &  fidelium  confbrtio,  ad  corredrionem.vix  tandem 
cundtis  jam  deteftabilis  effedlus,  compulfus  eft  pervenire.     Quippe  cordis 
fui  dudtus  livore  Sc  avaritia  donationes  fidelium,  quas  Deo  prompta  vo- 
luntate  pro  fui  &  fuorum  redemptione  adfignayerant,  divertit,  5c  pro  li- 

bito 


Lib.il.  E    L    I    M    N    s    1    s,    ' 

bito  difponit,  led  Ecclefia  jus  fuum  continud  recianiaiite,  &  teftaiiientiini 
donantis,  &  prseicriptum  Regis  pririlegium  in  ipllim  publice  ofteiidentej 
unde  plurimum  objurg-atus,  necnon  a  Rege  correptus,  in  fe  reverfus  pr6- 
ce  nititur  tandem  obtinere,  quod  iniqua  manu  rapere  cundtatus  non  eft, 
llii  vero  hoc  cognofcentes,  ut  filii  Dei,  pacem  cum  omnibus  habentesi  fuis 
timc  petitionibus  annuant,  dimiferunt  ei;  quamvis  ad  fiii  incommodum, 
ita  ut  jurejurando  poft  ipfius  vitam  ab  omni  fuorum  inquietudine  libera 
ad  Ecclefiam  polTeffio  rediret.  Quod  quidem  fad:um  eft,  &  fcripto  An- 
glici  fermonis  defignatum,  atque  hoc  ut  c^tera  ex  Anglico  tranflatum  iri 
ierieni  adducimus  &  hic  textus  ejufdem.  Jgitur  Ahhm  Wlfricus  &  cmven- 
tus  Elyenfis  Ecchjits  Jiatuerunt  cum  Efgaro  Stallere,  quatenus  idem  Efgarus 
xum  T3ei  henediUione,  &  illorum  permijjione,  terram  de  Eitre  habeat  in.  vita  fua, 
atque  pojjideat,  ^  poji  diem  illius  cum  omnibus  quce  in  eafuerunt-,  libere  adEc:^ 
clefiam  revertatur.  Hujus  enim  concejfionis  prcediVms  T^ex  Edwardus  &  I{e^ 
gina,  cum  optimatibus  ^gni  tejles  exijiunt,  ficut  haUenus  gejice  rel  ftriptunt, 
perlnbet. 


C  A  p.     X  L. 

^Hipmodo  Ahbas  WlFricus  quafdam  Ecclejice  pojjejjrones,  nefciente  cpnventu, 
fratri  fuo  conceffit,  cs?  de  ipfius  obitu, 

POrro  idem  Abbas  gradum  fuum  in  lionore  primum  fervavit,  &  fbl- 
licite  locum  rebus  cumulare  ftuduerat.  Nam  cum  quodam  coraite: 
Elgaro  nomine  habuit  conventioiiem,  &  manerium  de  Bercham  ab  eo  emit, 
pro  viginti  quinque  marcis  auri,  &  in  prsefignata  Regis  carta,  quam  ad- 
quifierat ,  confirmari  fecit,  &  quamvis  hoc  commodum  fuse  geffilTet  Ec- 
clefi^e,  noluit  inteUigere  utinfinem  bene  ageret^  fed  evanuit  a  cogitatio- 
nibus  fuis,  curis  feculi  fe  implicando,  gloriam  appetens  liumanam ;  unde 
in  ignominiam  &  in  proprium  corruit.  Habuit  enim  fratrem  Gudmundum 
vocabulo,  cui  filiam  prsepotentis  viri  in  matrimonium  cdnjungi  parave- 
rati  Sed  quoniam  ille  quadraginta  Hidarum  terrs  Domihium  minime  ob- 
tineret,  licet  nobilis  effet,  inter  proceres  tunc  numerari  non  potuit,  eum 
puella  repudiavit;  unde  pudore  minium  fufFufiis,  ad  Abbatem  rediit,  con- 
querens  infbrtunium  fibi  illatum,  &  ut  ei  aliqua  Ecclefise  rura  pro  frater- 
nitate  committeret,  intentius  exorat,  ne  nunc  honoris  nomine,  prsefertim 
optata  matrimonii  copula,  fruftraretur,  Abbas  vero  nimium  carnaliter  amans 
fratrem,  abfque  titulo  &  fubfcriptionis  teftimonio,  hsc  fubjundra  maneria 
illi,  fed  tantum  in  prsfto  dimifit,  partem  viz.  dc  Merham  cnm  curia  villse, 
Liveremere,  Nachentune,  Acholt,  Bedensjiede,  Gerholdefham,  &  hoc  non  mani- 
fefte,  ne  Monachis  innotefceret :  non  praevidens  aut  prsecavens  quantuni 
criminis  &  dilcriminis  fit  ad  momentum  etiam  res  facras,  &  bona  Domino 
oblata,  laicorum  manibus  exponere,  ut  perfefta  matrimonii  celebratione 
abfque  controverfia  recipere  deberet.  Quod  fad:um  Monachos  diu  non 
latuit,  qui  eum  ut  decuit  pro  tali  tranfgreffione  probris  &  objurgationi- 
bus  proterve  infeftabant.  Ipfe  vero  multo  raagis  fedium  expavit,  ad  unum 
|[eorum]  quos  expofuerat,  feceffitlocum,  Acolt  vocitatum,  moerens  coram 
omnibus,  in  Deum  &  animam  fuam,  contra  profeffionem  fui  ordinis,  psc- 
catuni  imo  fcelus  perpetraffe,  diftrahens  bona  de  loco  Sandto,  qua:  pfe- 
tium  erant  piorum-in  redemptionem  animarum  eorum.  Ibi  dum  ali- 
quamdiu  moras  ageret,  ex  animi  confufione  ac  perturbatione  in  languorem 
decidit,  fed  remedium  falutis  expedlans,  cum  meliorari  credidit,  obiit,  6c 
in  Ely  ad  fepeliendum  deportatur.  lUic  namque  mori  falubre  «ftimavit, 
ut  per  mortem  fuam  clarefceret  Ecclefiam  debere  conquirere,  quod  ne- 
gligenter  &  indignc  conlenfum  prsebuit  extulifle.    Poft  cujus  morteni 

T  t  t  frater 


^'I^^  H     I     S     T     O     R     I  lA  Lib.  II 

frater  ejus  fupradidtus  Gudmundus  nequaquam  eafdenv  tefras  reliquit,  fed 
fada  conventione  cum  Abbate  Turjiano,  qui  ipfi  fuccefTerat,  ut  quamdiu 
viveret,  teneret,  fed  citius  Normannis  Regnum  obtinentibus,  miles  illo- 
rum  quidam  Hugo  de  Mumford  eafdem  tervas  invaiit,  &  hadtenus  Eccle- 
fise  detinuit. 


C  A  p.     XLI. 

^omodo  ^bbatiam  de  Ely  Stigandus  Arcbiepifcopm  tenuit,  ^  quanta 

iUic  Ornametita   tribuit. 

POft  decefTum  vero  Abbatis  Wlfrici,  Stigandus  Dorobernite  Archiepifco- 
pus ,  Abbatiam   de   Ely ,  fed  &  Epifcopatus  atque  Abbatias  fibi  af^ 
fumpflt  plurimas,  &  gratia  utriufqae  Domini  fui,  Edwardi  fcihcet,  &  Ha- 
roldi  Regum,  eas  propriis  paftoribus  viduatas,  quamdiu  voluit  in  fua  manu 
tenuit,  &  quibus  vohiit  perfonis,  conferebat.     Nam  Wintonienfem,  Glajio- 
nienfem,  Sandti  Albani,  &  Sandri  Augufiini,  &  Elyenfem  ante  Turfianum  Ab- 
batem  Abbatias  in  manu  fua  receperat,  &  velut  proprias  pollidebat.     Ipfb 
quoque  fuggerente,  Haroldus,   qui  regni  fceptra  tenebat,  ipfum  Turfianum 
ab  eodem  Stigando  benedici  fecit  >  etenim  Stigandus,    quamvis  fiibftituto 
iUic  Abbate,  caufas  Ecclefiae  agebat,  fed  quafdam  iUius  optimas  pofTelEo- 
nes,   ficut  liber  terrarum  infinuat,  ad  maximum  loci  difpendium  retinuit , 
deditque  tamen  dona  coenobiis  afRuenter,  prsefertim  his  qu£e  in  manu  fiia 
cognofcitur  tenuifTe,  in  Eiy  quippe  vafa  majora  &  minora  de  argento  gc 
auro  in  minifterium  facri  altaris  contuht ,  quse  in  deditionem  Wilbelm 
Regis  magni  comminuta  funt .  &  diftradta ;  fecerat  quoque  iUic  crucem 
magnam  deargentatam  defuper  totam  cum  imagine   Domini  noftri   ^efu 
Chnfti  ad  magnitudinem  fbrms  iUius,  atque  fimihs  operis  imagines,  juxta 
San(St«  Dei  genitricis  Maria,  &  Sandti  Johannis  Evangeliflse,  ex  sre  fa- 
brefa<5tas,  quas  Nigellus  Epifcopus,  ac  plurima  aha,   poftmodum  abftuht 
atque  comminuit.     Infuper  albam  fecit  &  cappam  cantoris,  atque  inefti- 
mabihs  fedturse  &  pretii  cafulam,  qua  nuUa  in  Re^no  ditior  aut  pretio- 
fior  seflimatur,  qu£e  poftea  a  prsedido  Rege  fublata  ha(Senus  recuperari 
non  valuit. 


C  A  p.     XLII. 

De  Ofinundo  Eptjcopo. 

]Unc  dicendum  eft  de  Ofmundo  pontifice  inter  fupradi6tos  pridem 
_  ^  honorifice  tranflato,  qui  de  Suedtheda  regione,  ubi  Epifcopus  exti- 
terat,  veniens  in  Angham,  Edwardo  Regi  ahquamdiu  adhserebat,  ejufque 
curiam  cum  magna  ipfius  Regis  gratia  fequebatur.  Erat  autem  vir  gran- 
daevus  &  honorabihs,  cundtifquc  Regni  primatibus  pro  reverentia  fui  ama- 
batur.  Dum  igitur  verfaretur  in  Regah  curia,  fama  Elyenfis  Rehgioni$ 
defecjtatus,  locum  ipfum  vifitare  decievit,  volens  ibi  rehquum  vitse  tem- 
pus  tranfigere,  fi  fratrum-gratia  cum  flia  voluntate  cqncordaret.  Quo 
perveniens,  foci  amoenitate  &  firatrum  devotione  detinetur,  &  in  plenam 
fraternitatem  receptus,  omnia  Epifcopalia  apud  eos  eorum  petitione  facie- 
bat,  hoc  enim  folum  omnes  Epifcopi  huc  fe  conferentes  fibi  retinuerunt, 
'  ut  rehdia  cura  Epifcopatuum,  fblum  BpifcQpale  oificium  exercerent.  Du- 
ravit  autem  piifEmus  vir  ifte  apud  hanc  Ecclefiam  ^  temporibus  Wlfrici 
Abbatis,  qui  eum  fufceperat,  ufque  ad  tempora  Turfiam  Abbatis,  fub  quo 
defundius  Epifcopaha  ornamenta,  hic  dum  viveret,  conceffa  nobis  derefi- 
quit,  6t  tandem  dq  yeteri  fepultura  a  nobis  tranfiatus  in  pace  requiefcit. 

C  A  P. 


Lib.II.  E    L    I    E    N    S    I    S.  fif 

C  A  p.    XLIIL 

De  ol/itu  l^^gis  Edwardi,  c?  quod  Haraldus  pofi  eum  T^egnum  [ufcepity 
qtd  Thurftanum  in  Ely  Ahbatem  confiituit. 

ANglorum  decus  pacificus  Rex  Edwardtis;  quamvis  curis  fecularibus 
multum  eflet  occupatus,  abjed:is  tamen  plerumque  noxiis  honoribus, 
divinorum  ftudiorum  erat  indagator  fervidus.  Unde  Rex  Regum  multa 
ei  arcana  revelavit,  &  non  multa  de  futuris,  ficut  feniorum  relatione  di- 
dicimus,  infinuavit.  Interim  cum  omnem  vitam  Deo  dicatam  in  verain- 
nocentia  duceret,  morte  obiit  Limdohiee,  &  in  craftino  fepultus  eft  Regio 
more,  ab  omnibus,  qui  tunc  afFucre,  non  fine  lacrimis  plangebatur  ama- 
riffime,  Quo  tumulato  fubregulus  Haraldm  Godwini  Ducis  filius,  quem 
Rex  ante  fuam  deceffionem  Regui  fuccefforem  elegerat,  a  totius  Angli» 
primatibus  ad  regale  cuhneu  eledlus,  die  eodem  ab  Aldredo  Eharacenfi  hx- 
chiepifcopo  in  Regem  honorifice  confecratur,  quia  Stigandus  Archiepif copus 
Canttiarice  ab  Alexandro  Papa,  tanquam  fchifmaticus,  fufpenfus  erat.  Et 
mox  accepto  Regno  Turfianum  in  Ely,  mortuo  nuper  Wlfnco  patre,  ejuf^ 
deni  Monafterii  conftituit  Abbatem,  virum  probatce  virtutis  &  abftinenti«E 
Anglice  5?  Latine  fiifficienter  a  puero  ipfo  in  loco  edodlum. 


C  A  p.    XLIV. 

^0^5^  ^ex  Haraldus  pofi  annum  interemptus  efi  a  Dtice  Normannorum 
Wilhehno,  qui  jus  J^gni  bello  obtinuit. 

EX  igitur  Haraldus ,  mox  ut  Regni  gubernacula  fufcepemt,  legeg 
iniquas  deftruere,  squas  ccepit  condere,  Ecclefiarumac  Monaft.erio- 
rum  Patronus  fieri ;  Epifcopos,  Abbates,  Monachos,  clericos  colere  fimul 
acvcnerari,  pium,  humilem,  afFabilemque  fe  bonis  omnibus  exhibere,  ma- 
lefa<5tores  exofbs  habere,  &  pro  patrias  defenfione  ipfemet  terra  marique 
deflidare.  Sed  per  modicum  tempus  inparva  la;titia  &  jocunditate  tenens, 
imperium,  Regnum  cum  vita  perdidit  i  interea  nuntiatum  eft  ei  Willelmum 
comitem  gentis  Normantiica  cum  innumera  multitudine  fundi  balariorum, 
fagittariorum,  peditumque  adveniffe,  &  in  loco  qui  Pefnefe  dicitur,  fiiam 
clalTem  appulifle.  Undc  Rex  ftatim  verfijs  Lundoniam  fuum.movit  exer- 
citum,  magna  cum  feftinatione,  &  licet  mediam  partem  fui  exercitus  non- 
dum  congregaret,  quam  cituis  tamen  potuit,  hoitibus  occurrere  non  fbr- 
midavit,  &  cum  eis  prselium  commifit.  Ab  hora  vero  diei  tertia  ufque 
ad  nodtis  crepufculum  adverfariis  reftitit  fbrtiffime,  &  fe  ipfiim  pugnando 
tam  fortiter  defendit  &  tam  ftrenue,  ut  vix  ab  hoftili  interimi  poifet  ag- 
mine.  At  poftquam  ex  his  6c  illis  quamplurimi  corruere,  heu  ipfeniet 
cecidit,  crepufculi  tempore,  &  cum  eo  nobiliores  totius  Anglise.  Deinde 
comes  Willelmus  vidtor  exiftens,  in  ipfa  Dominicffi  nativitatis  feftivitate  a 
prjedidto  Aldredo  Eboracenfmm  Archiepifcopo  in  Wefimonafierio  confecra- 
tus  eft  honorifice,  prius,  ut  idem  Archiprseful  ab  eo  exigebat,  ante  altare 
San<5ii  Petri  Apoftoli,  coram  clero  &  populo,  jurejurando  promittens,  Se 
velle  SanBas  Dei  Ecclefias  ac  I^Uores  illarum  defendere,  nec  non  &  cuncltim  po- 
pulum  fibi  fubjeUum  jufie  ac  regali  providentia  regere,  J{eUam  legerfi  fiattiere  ^ 
tenere,  J^pinas  injufiaque  judicia  penitus  interdicere.  Et  hic  primus  Nor^ 
mannorum  in  Anglia  imperavit,  eorum  dico  qui  utroque  parente  Normanni 
&  in  Normannia  flmt  educati.  Quod  quidem  non  fiibito  eventu  aut  in- 
certo  cafii,   *  provido  Dei  judicio  ipfa  rerum  feries  indicat  contigiffe. 

T  t  t  2  Et 


yj^  H     I     s     T     o     R     i     A  Lib.li. 

Ei  nunc  de  Angliu  quid  dicam?    §iuid  pofteris  referam}  Vcs  tihi  efi  Anglia, 
qute  olim  SanUa  prole  fuifii  Angelica,  fed  nmic  pro  peccatis  valde  gemk  anxia^ 
JSJaturalem  B^gem  tuum  perdidtjii,  ^  aliemgente  bello  cum  ingenti  tuorum^  fan- 
guine  fufo  fuccubuifii,  filii  tui  miferahiliter  in  te  occifi  fufit,  (^  confiliarii  princi- 
pefque  tui  viBifeu  necati  vel  exhceredati  fmit.     De  ij>fo  quidem  prselio  teftan- 
tur  adhuc  Franci  qui  interfuerunt,  quoniam  lieet  varius  cafus  hinc  inde 
extiterit,  tamen  tanta  ftrages  8c  fuga   'Normannorum  fuit,   ut  vidtoria  qua 
potiti  funt,  vere  &  ablque  dubio  ifoli  miraculo  Dei  afcribenda  fit,  qui 
puniendo  per  hanc  iniquum  perjurii  icelus  Haraldi,  oftendit  fe  non  Heum 
effe  vokntem  iniquitatem.     Rex  itaque  fedtus  Willelmus  quid  in  Principes  An- 
glorum^  qui  tantee  cladi  fupereffe  poterant,  fecerit,  dicere  cum  nihil  pro- 
fit,  omitto.     Quid  enim  prodeffet,   li  nec  unum  in  toto  Regno  de  illis 
dicerem  priftina  poteftate  uti  permiffun),  fed  omnes  aut  in  gravem  pau- 
pertatis  serumnam  detrufbs,  aut  exhseredatos ,  patria  pulfbs,   aut  effbffis 
oculis,   vel  caeteris  amputatis  membris,  opprobrium  hominum  fados,  aut 
certe  miferrime  afflidtos,  vita  privatos.    Simili  modo   utilitate    carere 
exiftimo,  dicere  quid  in  minorem  populum,  non  folum  ab  eo  fed  a  fuis 
adtum  fit,  cum  id  didlu  fciamus  difEcile ,  &  ob  immanem  crudelitatem 
fbrtaffis  incrediliie.     Ufus  ergo  atque  leges,  quas   patres  fiii  &  ipfe   in 
Normannia  habere  fblebat,  in  Anglia  fervari  volens,  de  hujufinodi  perfb» 
nis  Epifcopos,  Abbates,  &  alios  principes  per  totam  terram  inftituit,  de 
quibus  indignum  judicaretur,  fi  per  omnia  fuis  legibus  poftpofita  omni 
alia  confideratione,  non  obedirent;  &  fi  ullus  eorum   pro  quavis  terreni 
honoris  potentia  caput  contra  eum  levare  auderet,  fcientibus  cundtis,  unde, 
qui,  ad  quid  affumpti  fuerint.     Cundta  ergo  divina  fimul  &  humana  ejus 
nutum  fpedabant.     Monafteria  quidem  totius  Anglias  perfcrutari  fecit  Sc 
pecuniam,  quam  ditiores  Angli  propter  illius  aufteritatem  &  depopula- 
tionem  in  eis  depofuerant,  auferri,  &  in  aerarium  fuum  juffit  afFerri.     Et 
confilio  ftatuto ,    Stigandus  Doroberniee  Archiepifcopus  degradatur ,    atque 
ejus  firater  jEgelmarus  Efianglorum  Epifcopus  fimiliter  PFintonia  eft  degra- 
datus,   Abbates  etiam  aliqui  ibi  degradati  funt,  operam  dante  Rege,  ut 
quamplures  ex  Anglis  fuo   privarentur  honore,   in  quorum  locum  fuse 
gentis  perfbnas  ftibrogaret,  ob  confirmationem  fcilicet  fui,  quod  noviter 
adquifierat  Regni.     Ideo  &  nonnullos  tam  Epifcopos  quam  Abbates,  quos 
nulla  evidenti  eaufa  nec  concilia  nec  leges  feculi  damnabant,  fuis  honori- 
bus  privavit,  &  ufque  ad  finem  vitse  cuftodi^e  mancipatos  detinuit,  efle- 
rato  properanter  animo  undique  patriam  devaftare,  homines  trucidare,  5c 
multa  mala  non  cefTabat  agere,  fufpicione,  ut  diximus,  tantum  indu<Stu9 
novi  Regni. 

J^liqua  pars  hujus  fecundi  libri  Htfioria  Elyenfis  htc  non  adduciturt 
quoniam  pertinet  ad  tempora  Normannorum. 


C  O  L- 


''    fii  w 


}1& 


COLLECTIO  PRIVILEGIORUM 

Elyenjis  Ecckfic^, 

Trivilegium  ^dgari  Regis  Anglorum. 

OMnipotentis  Dei  cun(9:orum  fceptra  regentis  moderamine  reguni»' 
immo  totius  feculi  creaturseque  indiflblubiii  regimine  ^eque  gu- 
bernantis  habenas,  ipfius  nutu  &  gratia  fiiffultus,  ego  Rex  £//- 
garus  bafileus  diledlse  inful^  Alhionii  ,  fubditis  nobis  iceptris 
Scotorum ,  Cumbrorumque  ac  Britonum ,  &  omniuni  circumcirca  regionum, 
quieta  pace  perfruens ,  ftudiofus  follicite  de  laudibus  Creatotis  omnium 
occupor  addendis  5  ne  noftra  inertia  noftrifque  diebus,  plus  asquo  fervi- 
tus  ejus  tepefcere  videatur ,  fed  greges  Monachorum  &  Sandiimonialium, 
hac  noftra  tempeftate  f  ipfo  opitulante,  qui  ie  nobifcum  ufque  in  finem 
faeculi  manere  promittere  dignatus  eft  )  ubique  in  regno  noftro  defertis 
Monafteriis,  antiquitus  Dei  famulatu  deficiente,  nunc  revivifcente,  afTur* 
gere  cupimus,  fub  St.  BenediUi  Abbatis  regula  viventes,  quatenus  illorum 
precatu  ,  &  vigente  rehgione  fandta,  fervitus  Dei,  nos  ipfum  red:orem 
placatum  habere  queamus.  Unde  frequentes  monitus  Mdheltooldi  venera- 
bilis  Epifcopi,  corde  tenus  pertradtans,  cupio  honorare  hoc  privelegio, 
rebufque  copiofis  Monafterium,  quod  in  regione  £^  fitum  dinofcitur  an- 
tiquitus,  ac  St.  Vetri  Apoftolorum  principis  honore  dedicatum  ,  decora» 
tumque  reliquiis  &  miraculis  almje  virginis  JEtheldreda,  cujus  vita  venera-* 
bilis  nobis  modernis  Hiftoria  Anglorum  promitur,  quse  etiam  in  corrup- 
tibili  corpore,   hadlenus  condita  marmoreo  maufoleo  aibo  perdurat. 

Locus  denique  prjedidius,  deficiente  fervitio  Dei  noftri,  setate  regali 
fifco  fubditus  erat,  fed^fecretis  noftris  ALthelwoldus ,  deique  amator,  dioe- 
cefi  Wintonienfis  civitatis  fungens ,  datis  nobis  fexaginta  cafFatis  in  villa , 
quae  ab  accolis  Heartingm  nuncupatur,  mutuavit  locum  pr^didtum  cum 
appendiciis  ejus,  augmentavique  mutuationi  tres  villas,  quse  his  nomini- 
bus  vocitantur,  Meldeburne,  jErmitigford,  Northwolde,  &  ipfe  illico  Mona- 
chos  meo  confilio  &  auxilio  Dei,  fideliter  regulari  norma  fervientes  per- 
plures  inibi  collocavit,  quibus  Brithmdum  quendam  ,  fapientem,  ac  bene 
morigeratum  virum,  praspofiti  jure  prasfecit,  cui  effecStui  admodum  ego 
congaudens,  Isetabundus  pro  amore  ChrijH  &  St.  Vetri,  quem  fub  Deo  pa- 
tronum  mihi  elegi,  &  San(9:se  virginis  JEtheldredce  ^  Deo  diledtle,  &  ejus 
pro^piae  Sandt^  illic  quiefcentis,  &  pro  animabus  patrum  meorum  re- 
gum  antiquorum,  augmentare  largiter  niutuationem  illam  his  dpnis,  tefti- 
bus  meis  confiliariis  volo.         .    ''i'  .«  J  ^ 

Hoc  eft  decem  millia  anguillarum,  quse  omni  anno  in  villa  q\i3Si^WELLEN 
[al.  WtUan']  dicittir,  pro  expenditione  [al.  expeditione]  redduhtur,  frati-i- 
bus  ad  vidtualia,  modo  &  deinceps  concedo,  &  inter  paludes  caufaS  feca- 
lares  duorum  centuriatuum  in  Wichlaw  in  prorincia  Orientalhim  Saxonum 
[^Anglorum]  benigne  ad  fratrum  necefTaria  fanciendo  largior:  quinetiam 
"omnes  caufas,  feu  tranfgreffionum  correptiones  juftas  legis  in  fermonibus 
fecularibus  onuiium  terrarum,  five  villarum  ad  Monafterium  pr£edi(S:um 
rite  pertirientium ,  &  qnas  in  futurum  asvum  Dei  providentia  loco  prae- 
fato  largitura  eft,  fivfe  eraptionc,  five  donatione,  aut  aliqua  juftg  adqaifi- 
tione,  ftent  caufse  faeculares  emendandie,  tamen  clemente  examifte-,  fratrami 
loco  manentium  yi<3:ui  vel  yeftitui  neceffaria  miniftrantes.     AdhuC  infii- 

T  t  t  ?  per 


JI7 


H 


S      T      O 


R 


A 


Lib.  IL 


per  omnem  quar^tum  nummum  reipublicse  in  provincia  Grantecejlriie  fra- 
tribus  reddendum  jure  perpetuo  cenfeo,  &  lit  hoc  privilegium  liberum, 
quafi  munus  noftrum  Deo,  devote  oblatum,  &  fan(5tis  ejus  praedidtis,  ad 
rcmedium  animarum  noftrarum,  licuti  prxfati  fiimus ,  ut  nuUus  reguni 
vel  principum  ,  aut  ullius  ordinis  quiflibet  prspotens  in  pofterum  obfti- 
nata  tyrannide ,  aliquid  horum  infringere  prcEfumat,  fi  non  vult  habere 
Omnipotentis  Dei  maledid:ionem,  6c  Sandtorum  ejus  &meam,  &  patrum 
meorum,  pro  quibus  ifta  omnia  libera  haberi  volumus,  seterna  libertate, 
in  £eternum.  Amen. 

Hoc  privclegium  hujus  donationis  &  hbertatis  fcribi  fcicimus,  anno  In- 
carnationis  Domini  noftri  J,e[u  Chrifii  nongenteflimo ,  feptuageifimo,  indi- 
d:ione  tertiadecima ,  anno  regni  mei  seque  tertiodecimo,  in  villa  regali, 
qu2E  femofb  vocabulo  a  fblicohs  Wlfamere  nominatur;  non  clam  in  an- 
gulo,  fed  fub  divo  palam  evidentiffime  ,•  fcientibus  totius  Regni  mei  pri- 
matibus,  quorum  qusedam  nomina  hlc  infra  inferi  ad  teftimonium  in  po- 
fterum  mandavimus. 


Ego  jGbppur  Rex  animo  benigno  hoc 
targiendo  Deo  concefli,  &  regia 

fublimitate  corroboravi.  )J< 

Ego  Dunj-can  Arch.  corroboravi.  >J( 

Ego  Orcytel  Arch.  corroboravi.  >J< 

Ego  yE]>£lpol6  Epif  confirmavi.  )^ 

Ego  yElprt;an  Epifl  confignavi.  >J< 

Ego  Orulp  Epif  confirmavi.  >J< 

Ego  U/uIpjjic  Epif  adquievi.  >J< 

Ego  U/inrige  Epif^  corroboravi.  >J< 

Ego  Slppolb  Epif  confbUdavi.  >{< 

Ego  Orpolb  Epif  adquievi.  >J< 

Ego  Byphcelm  Epif.  confirmavi.  ^ 

Ego  6a&elm  Epif  confignavi.  >J< 

Ego  €lpic  Epif.   confbhdavi.  )J< 

Ego  U/lj-ige  Epif.  corroboravi.  >J< 


y^  Regina, 


Slppic  Abbas,~ 
yPrepig  Abb. 
Orsap  Abb. 
7^1rt:an  Abb. 
jejjelgap  Abb. 
Gynepeap&  Abb. 
Bypcycel    Abb. 
Balbpeb  Abb. 
Op&bpihc  Abb. 
Sipep^  Abb. 
O^apcm  Abb. 
jej^elrcan  Dux. 
j€lphcpe  Dux. 
^lpeah  Dux. 
Op&gap  Dux. 
/PJjelpme  Dux. 
Oplac  Dux. 
CDalcoim  Dux. 
Bpihtno^  Dax. 


ea&ulp  Dux. 
Bpi&pep^  Miles. 
ieippme  Miles. 
j€])elpeap&   Miles. 
Oplac  Miles. 
Fpena  Miles. 
Sipep^  Miles. 
Leoppic  Miles. 
e&pic  Miles. 
U/lpno^  Miles. 
j€iri5e  Miles. 
flpcytel  Miles. 
l?pooI&  Miles. 
Duprtan    Miles, 
Or5o&  Miles. 
Doca  Miles. 
Fpijje^irc  Miles. 
Buppep=S  Miles. 
Bup5o&  Miles. 
Orpep^  Miles. 
Orcycel  Miles, 
Sipeji^S  Miles. 
Dupcycel  Miles. 
Fopne  Miies, 
Cauc  Miles. 
Duprcan  Miles. 
Dupcytcl  Miles. 


His  igitur  teftibus  &  aliis  complu 
ribus  de  omnibus  dignitatibus  &  pri- 
matibus  regni  mei  hasc  conftituta,  & 
peracfta  noft;untur,  quse  etiam  noftra 
ufitata  fermocinatione  defcribi  man- 
dayimus,  haceadem  fceda;  quo  pof^ 
fint  in  auribus  vulgi  fbnare,  ne  ali- 
qua  fcrupulofitate  admifceri  videan- 
tur,  fed  regia  au<3:oritate  feu  poteftate 
nobis  a  Deo  donata  omnis  contradi- 
(ftip  ftinditus  adnuUetur, 

Jtem 


Lib.  II. 


Eliensis. 


Jtem  Frivikgium  ^dgari  Regts 

"Niveifa  opum  fecularium  patrimonia  incertis  nepotura  hx" 
redibus  relinquuntur  i   5c  omnis  mundi  gloria,  appropin- 

quante  vitae  mortis  termino,  ad  nihilmn  redudia  fetiftit. 

Idcirco  terrenis  caducarum  [rerum]  poffeffionibus  femper  manfura  fupernae 
patriae  emolimenta  adipiicentes  Domino  patrocinante  lucremur.  Quamo- 
brem  ego  j£dgarus  totius  'Bnttamits  Bafileus,  quandam  ruris  particulam  de- 
cem  videlicet  caflatos,  in  loco  qui  celebri  &  Lyntune  nuncupatur  vocabulo, 
Domiuo  ejufque  genitrici  Marite,  nec  non  Mtbeldrydce  perpetuse  virgini,  ad 
Monafterium  quod  in  Elig  fitum  eft,  ad  ufus  Monachorum  ibi  degentium 
perpetua  largitus  fum  hsereditate,  ut  illo  perpetualiter  cum  omnibus  uten- 
filibus,  pratis  videlicet,  pafcuis,  filvis  pertineat.  Ad  hanc  autem  tellurem 
multa  jugera  ex  diverfis  circumjacentibus  villis  pertinent,  perpetua  infig- 
nita  libertate.  Sit  autem  prsedidum  rus  omni  terrenas  fervitutis  jugo  li- 
berum,  tribus  exceptis,  rata  videlicet  expeditione  pontis  arcifve  reftaura- 
tione.  Si  quis  igitur  hanc  noftram  donationem  in  aliud  quam  conftitui- 
mus  transferre  voluerit,  privatus  confbrtio  Sandise  Dei  Ecclefias  seternis 
barathri  incendiis  lugubris  jugiter  cum  Juda  proditore  Chrifli,  ejufque 
complicibus  puniatur :  fi  non  :^tisfad:ione  emendaverit  congrua ,  quod 
contra  noftrum  deliquit  decretum.  His  metis  prjefetum  rus  hinc  inde 
giratur. 

Dij-  j-yn&  ^a  lan&  intro  Lmcunc.  ^e  /Bjjclfep^S  ^eu^c  hi)r  j-unu  Lcoppic.  jjsec 
tonne  li'8hi&-in3elum  •]  aeccp-maeliim  on  U/ilbuphrune.  an&  on  has&anham.  ■]  on  hyllc. 
•1  on  lyichamme.  he  hit  sereal6e  je&^ape  Cyninge  unberacan,  Galj-pa  hir  hij-  yl&pan 
jep  mi&  peo  ^ebohcen  -j  ^t  pope-rppecena  cynms  hic  gercal&c  Do&e  -j  Scc  ft" 
=Sel&pi^e  hir  raule  co  alyre&nerre:t 

Anno  Dommicas  incarnationis  nongentefimo  feptuagefimo  fcripta  efl 
haec  carta ,  his  teftibus  confentiehtibus,  quorum  inferius  nomina  ca- 
raxantur. 


Ego  ea&sap  Rex  praefetam  donatio- 

nem  conceffi.  ^ 
EgQ  Dunr^an  Dorovernenfis  Ecclefise 

Archiepif.  confignavi.  )J< 

Ego  yFVelpol&  Epif  expreffi.  ^< 

Ego  Orulp  Epif.  confignavi.  ^ 

Ego  yfircan  Epif.  ad  quievi.  ^ 

Ego  Orpol&  Epif  fubfcripfi.  )J< 

Ego  /€&elm  Epif  non  renui.  >J< 

Ego  Bpihcelm  Epif.  confirmavi.  >J< 

Ego  Slppol&  Epif  confohdavi»  >J< 

Ego  /ErpiS  Abbas.  '  >J< 

Ego  /eippic  Abb.                  ,  ^ 

Ego  Orsap  Abb.  )|< 

Ego  jeipr^can  Abb.  >J< 

Ego  jejjclsap  Abb,  >$< 


Ego  Kynepcap^  Abb. 
Ego  Slpcah  Abb. 
Ego  yEJ^elhepe  Dux» 
Ego  yf>elpine  Dux. 
Ego  Bpyhcno^  Dux. 
Ego  Orsap  Dux, 
Ego  Orlac  Dux. 
Ego  ^lppine  Minifter, 
Ego  ^I>clpap&  M. 
Ego  U/uIrtan  M. 
Ego  /eiprise  M. 
Ego  /nulp  M» 
Ego  jeippic  M. 
Ego  /€&pme  M. 
Ego  j€lppol&  M. 

Ego  ieiFpap&  yk 


Itm 


520  H      I      S      T      O      R      I      A  Lib,  II 

Item  Trivilegium  iEdgari  Regts. 

FLebilia  fortiter  deteftanda  titillantis  feeuli  piacula  diris  Gbfce- 
na;  horrendajque  niortis  circumfepta  latratibiis.    Non  nos  pa- 
tria  indeptse  pacis  lecuros,  fed  quafi  foetid^e  corruptel^e  in  vo- 
i*aginem  cafuros  provocando  ammonent,  ut  ea  toto  mentis  conamine  cum  ca- 
cafibus  fuis  non  loluhi  defpiciendo,  fed  etiam  velut  faftidiofam  meJancoIi« 
naufeam  abominando  fugiamHsj  teridentes  ad  illud  propheticum,  divitm  ji 
affluant,  nolite  cor  appomre.     Qua  de  re  infima  quafi  peripfema  quifquiliarum 
abjiciens,  fuperna  adinftar  pretiofbrum  monilium  eligehs,  animiini  fempiter- 
nis  in  gaudiis  figens-,  ad  adipifcendam  melliflu^  dulcedinis  mifericordiam 
perfruendamque  infinitse  l^titise  juCunditatem,  Ego  Mdgar  per  omnipa- 
trantis  dexteram  totius  Britannicd  regni   folio  fublimatus ,   quaridam  rurig 
particulam,   decem  videlicet  cafTatos  in  loco  qui  celebri  ALtfloche  nuncu- 
patur  vocabulo,  Sandtse  Dei  Ecclefi^e  ad  reverentiam  beati  'Petri  Apoftoli 
principis,  nec  non  beatse  j£theldryd(s  perpetuse  virginis  dedicat^e,  loco  qui 
celebri  Elig  nuncupatur  onomate,  ob  aeternse  beatitudinis  remunerationem 
perpetua  largitus  f  um  hsereditate,  quatenus  rus  prsefatum  ad  ufus  Mona- 
chorum  inibi  degentium,  uti  j£thelwoldu4  Epifcopus  fuo  famulatu  obtinuit 
devote,  deferviat.    Pr3edid;a  equidem  tellus  cum  omnibus  utenfilibus  pra- 
tis  videlicet,  pafcuis,  molendinis,  ac  fuburbanis,  fupradicStse  jugiter  fubia- 
ceat  Ecclefise.     — ■  fit  autem  pra;did:um  rus  omni  terrenje  fervitutis  tupo 
liberum,  tribus  exceptis,  rata  videlicet  expeditione,  pontis,  arcifve  reftau- 
ratione.    Si  quis  igitur  hanc  noftram  donationem  in  aliud  quam  confti- 
tuimus  transferre  voluerit,  privatus  confortio  Sandse  Dei  Ecclefise   jeter- 
nis  barathri  incendiis  lugubris  jugiter  cum  Juda  Chrifli  proditore  eiufque 
complicibus  puniatur :    fi  non   fatifadtione  emendaverit  congrua ,   quod 
contra  noftrum  deliquit  decretum.    Plis  metis  prasfetum  rus  hinc  inde 
giratur, 

Dir  ryn&  l^apa  X  hy&a  lan&  j;cmaepa.  seC  Scoce.  >^c  ir  forine  ^perc  op^Ssne 
hy&e.  an&  lan^  r^^pcamer  aec /ercmanner  ype.  ^  rpapop^on  mi&&e-peap&ne  rcneam 
•f  hyc  cym=S  on   bpunnan.    i  rpaFop^  on  =Seo&pop&.    -y  ))anon  on  hahrpiHe   oti 
heal&ener  ho.  op  ]?aem  ho  on  potcafop&a  bpicje.  on  hopreja&e  mco  meprcmvlne 
of:  meprcmylne  inc.o  l^epe  bpige.-. 

Anno  Dominics  Incarnationis  nongentefimo  feptuagefimo  fcripta  eft 
h£Ec  carta,  his  teftibus  confentientibus,  quorum  nomina  inferius  ca- 
raxantur. 


Ego  /E&Sap  Rex  totius  Britanni^  pr£e- 

fatam  donationem  cum  figillo  San- 

€t£e  crucis  confirmavi.  >J< 

Ego  Dunrcan  Dorobernenfis  Eccle- 

fiae  Archiepifcopus  ejufdem  regis 

donationem  cum  figno  crucis  con- 

fignavi.  >J< 

Ego  yPlpr^an  Epif.  confignavi.      >J< 

Ego  yF|)eIpoI&  Epif  confenfi.  ^ 

Ego  Oriilp  Epif  )J< 

Ego  U/mriSe  Epif.  >J< 

Ego  Orpa!&  Epif.  >J< 

Ego  SlFpob  Epif,  ^ 

Ego  /E&elm  Epif  j^ 

Ego  SlppoI&  Epi£  >J< 


Ego  jGlrtanEpif  ^ 

Ego  U/uIfjiic  jEpif  Jg 

Ego  lyulFriSe  Epif  £ 

Ego  yBlpriSe  Epif  S 

Ego  jercpis  Abb.  2 

Ego  Orsap  Abb.  ^ 

Ego  yflFP'c  Abb.  2 

Ego  /Flprt^an  Abb„  ^ 

Ego  /fj-elsap  Abb.  2< 

EgO   Ky"epeap&  Abb.  L 

Ego  /eiFeah  Abb.          .  % 

Ego  Folbpiht  Abb.  JS 

Ego  Do&pme  Abb.  S 

Ego  Bpihcno^Abb.  S 

Ego  Orpap&  Abb.  ^ 

.        .  Ego 


Lib.II> 

Ego  Bp-yhceh  Abb. 
Ego  yflFhepe  Dux. 
Ego  Klpeah  Dux. 
Ego  jGJjelrcan  Dux. 
Ego  ^J^elpine  Dux. 
Ego  Bpyhcno^S  Dux. 
Ego  Ojlac  Dux. 
Ego  IJ/ulj-Can  M. 
Ego  j€lppap&  M. 
Ego  6anpulp  M. 
EgO  Orpeapb  M. 
Ego  Orulp  M. 
Ego  yElppine  M. 
Ego  ea&pine  M. 
Ego  /€Ippic  M. 
Ego  y?lphelm  M. 
Ego  j€lrise  M. 
Ego  lymrige  M. 
Ego  lyuIseo-^M. 
Ego  jejjelrige  M. 


E     L    I    E    N    S    I     S. 


>J< 

>J< 
>$< 


Ego  U/uIrcan  M.  >^ 

Ego  Bpyjjpic  M.                 . ;!  jj< 

Ego  Leopa  M.  )J( 

Ego  l^pinsuip  M.  )J< 

Ego  Orulp  M.  )J( 

Ego  Dupepep^  M.         j  nkimo  >J< 

Ego  )?eanpic  M.               >J< 

Ego  Leoppic  M.  ^i* 

Ego  j€6pi5  M.  >J< 

Ego  Leoppine  M.  >J< 

Ego  SJ^ulp  M.  )^ 

Ego  Orpep^S  M.  >J< 

Ego  yFlphelm  M.               .  >|( 

Ego  Si^epep^  M.  >J< 

Ego  Orsob  M.  >J< 

Dir  ir  l^apa  xhi6a  lanb  boc  z.v  Scoce 

"Se  yfbsap  cyning  boca&e  Uobs  anb 
Sancre  /e^elppy^e  inco  eiig  on  ece  yppe. 
hir  paole  to  Klyrebnerpe.  6alrpa  /£])e!~ 
ppy^S  hit;  sejEpnbo&e  hip  5ebi&&a. 


Trivtlegium  ^thelredi  Regis. 

Sif   ir  Jjapa  XX  Li&a  boc  aEC  Lytlanbypi^,  ^e  _/F]jeIpe&  cyninj  geboce&e  i 
hic  ^o&e  realbe  1  rancce  ypjjcl&pi]^  •]  hipe  hal^an  cinne  inco  6I15:. 

"Niverfa  lecularium  opum  patrimonia  incertis  nepotum  hsere- 
dibus  relinquuntur,  &  omnis  mundi  gloria,  appropinquante 
iftius  vitJB  termino,  ad  nihilum  redud:a  fatifcitj  ficut  per 
quendani  lapientem  dicitur,  Mundus  hic  quotidie  tranjiens  deficit;  &  pulcrituda 
ejus  utftos  fmii  arefcit.  Idcirco  terrenis  caducarum  rerum  pofleffionibus  in- 
deficientia  fupernse  patrise  gaudia ,  Domino  patrocinante,  lucranda  iunt. 
Quamobrem  ego  yEthehedus  loiim  Britannix  cxtQxa.r:\xm(\\xQ  gentium  in  cir- 
cuitu  perfiftentium  bafileus,  quandam  ruris  pofleffionem  xx  viz.  manfas,  in 
locoqui  celebri  cet  Littlanbyrig  nuncupatur  vocabulo,  Domino  ejufque  gene- 
trici  Marice,  &  B.  Petro  Apoftolorum  principi,  nec  non  Sanfftse  Mtheldrydcs 
virgini  praecipuae,  ac  reliquis  virginibus  fibi  cognatis,  ad  monafterium  ic. 
quod  in  Elig  fitum  eft,  ad  ufus  monachorum  ibi  degentium  perpetua  lar- 
gitus  (um  hsereditate  ,  ut  illo  perpetuaiiter  cum  omnibus  utenfilibus , 
pratis  viz.  pafcuis,  filvis,  pertineat.  Sit  autem  prsedidtum  rus  omni  ter- 
rense  fervitutis  jugo  liberum,  tribus  exceptis  caularum  laboribus,  rata  viz. 
expeditione,  pontis  arcifve  reftauratione.  Si  quis  igitur,  &c.  utfupra.  His 
metis  pr^eiatum  rus  hinc  inde  giratur.         '  . '■  '.         : 

©ir  ryn&an  ^a  lan&  gcmjepa  inco  Lycianbypig.  ]}£ec  ip  «perC  op  J^am  pop&e 
^e  ir  /fj^elpap&er  cearceppop&a  gemaepa.  ^  Icelingcune  geraa^pa  ■]  Liclanbypis 
^emaepa.  rpa  an&-Ian'5  r^yP'"  inco  J^am  rmalanpojj&a  co  rcpseleaje  mepc,  op 
fam  rmalanpop&a  co  cpocerj^opne.  op  cpocerj^opne  an&.Ianjj  rceacep&cne  inco  J^epc 
eal&an  &elle.  op  ])am  &£lle  inco  ]>am  hascce  ***  inCo  ]>am  pulppicce.  op  J^am  pyccc 
mco  boculper  heale  leaje  ru^pap&e.  op  ]>epe  lea^e  inco  puilaper  lease.  op  pul- 
laper  leage.  an&.lan^  intoLcoprier  pycce.  op  leoprier  pycce  rpa  uc  co  J)am  pelsa 
inco  })am  ealban  ^cbEege.  op  J^am  sch^ge  mco  Spelbeophje.  inco  r^ypice  on  Ice» 
hn^cune  semasjia.  ■}  CearCeppop&a  gemspa.  -j  LyclanbypiS  ^emaepa:- 


* 


U  u  u 


Anno 


f22^  H      I      S      T      O      R      I      A 

Anno  Dominicse  Incarnationis  quarto  fcripta  eft  hxc  carta» 
lecunda.    His  teftibus  quorum  inferius  nomina  caraxantur. 


Ego  jej)elpe&ur  Rex  Anglorum  prae- 

fatam  donationem  cum  figiUo  San- 

dtas  crucisconfirmaviv   ::i         ^ 

Ego  /eiprcanur  ejufciem  Regis  filius 

una  cum  fratribus  meis  corrobo- 

ravi.  >J< 

Ego  jClppicuj-  Dorobernenfis  Eccle- 

fisB  Ajrchiep.  ejufdem  regis  dona- 

tionem  cum  trophseo  agise  crucis 

confignavi.  >J< 

Ego  Wlfycanur  Eboracenfis  Ecclefije 

Archiprasfiil  confenfi.  >J< 

Ego  yFlpeah  Winton.  Eccl.  Pontifex 

adquievi.  ^ 

Ego  Lypingn]-  Epif.  confblidavi.    >J< 

Ego  Opsbpyhcur  Epif  exprefli.     >J< 

Ego  Kjpulpu]-  Epif  fiibfcripfi.        ^ 

Ego  J€'FS^P"J"  Epif  nou  renui.     >J< 


Ego  lyulppp  Abbas. 
Ego  j€lppino  Abb. 
Ego  Eepmanu]-  Abb. 
Ego  j€Ir.hepe  Abb. 
Ego  Kenulp  Abb. 
Ego  yElppic  Abb. 
Ego  yflppic  Dux, 
Ego  yflpelm  Dux. 
Ego  Leoppine  Dux. 
Ego  /6]jelmep  M. 
Ego  Opbulp  M. 
Ego  fulgeac  M. 
Ego  yp&pic  M. 
Ego  iylFcycd  M. 
Ego  /eimrep  M. 
Ego  y?>e!m£ep  M, 
Ego  Co&pin^  M. 
Ego  6ipeap6  M. 


Lib.  IL 

Indi(%ione 


>J< 
>J< 


De  Dittune. 

0if  if  Dictuner  boc.  ^e  paf  ^e  hpyppeb  pij?  ccaplea."' 

N  nomine  ^i&r?/??  falvatoris  mundiin  perpetuumregnantis,  cujus 
funt  difpofitione  univerfi  ordines  &  poteftates  totius  dignitatis  & 
principatus  ordinati,  qui  jure  cundtis  principatur  &  dominatur, 
utpote  creator  omnium.  Ego  Cnut  totius  gcntis  Angligense  ejus  amore  pro- 
vocatus,  &  venerabilis  orientalis  Epifcopi  -^^z>i2,&  Abbatis  Leofrici  monafte- 
rii  Elymjis,  &  firatrum  eorundem  petitionibus  incitatus,  ac  pro  remedio  ani- 
maemese,  feci  commutationem  apud  Abbatem  ejufdem  monafterii,  Leofri' 
cum  fc.  dando  eis  pro  ea  viciflitudine,  viilam  quse  proprio  notamine  ap- 
pellatur  DiShrn,  cum  omnibus  ad  fe  jure  attinentibus  in  longitudine  &  la- 
titudine,  ut  mihi  in  poteftate  ftetit,  accipiens  pro  ea  quoque  villam  filvo- 
fam  vocabulo  Ceafiea,  cum  omnibus  qux  ad  eam  attingunt,  in  pratis,  in 
pafcuis ,  in  filvis,  &  in  quibuflibet  negotiis.  Fad:a  eft  h^c  commutatio 
anno  Incarnationis  Dominicse  miilefimo  vicefinio  fecundo,  Indidlione 
quinta,  epadlje  xv  concurrentes  vii,  die  feftivitatis  viii.  jEthedryd»  Re- 
ginse  &  virginis,  quae  fancStis  fuis  meritis  cum  fbroribus  fuis,  viz.  Wyrbur" 
ga,  Sexburga,  &  filiae  Sexburgis  j£rmenhilda,  illud  monafterium  patrocmatur 
&  regit.  Si  quis  hanc  noftram  plaeitam  viciffitudinem  malo  molimine 
machinatur  mutare,  abfque  voluntate  fervorum  Dei  in  mohafterio  illo 
inhabitantium,  fit  pars  ejus  cum  diabolo,  participium  fumens  de  omnibus 
poenis  ejus  seternaliter,  nec  contingat  ei  perpetualiter  viciflStudo,  cujus 
viciffitudine  poffit  fibi  gaudium  aliquod  in  hoc  feculo  vel  futuro  fperare. 
His  aftipulantibus  fulcitur  haec  commutatio. 


Inprimisi 


Lib.  IL 


E 


L     I     E     N     S    I     S. 


Inprimis  cgo  K""^  bafileus  totiiis  Al- 

bionis   gentis  cum   vivifico  figno 

crucis  corroboravi,  seque  peirenni- 

ter  volo  ut  inviolabiliter  ab  omni- 

bus  fidelibus  roboretur.  >{< 

Ego  /1f5'F"  Regina  prsefcripti  Re- 

gis  cum  omni  alacritate  mentis  hoc 

lancivi,  ut  perpetualiter  inconcuf^ 

fum  fit.  >J< 

Ego  li/ulprcanuf  Aixhiepifcopus  Ebo- 

racenfis  civitatis  Apoftolica  aud:o- 

ritate  confirmavi.  >J< 

Ego  i€J)elno^ur  modernus  Archiprse- 

ful  Cantuariorum  cum  principali- 

tate  &  decreto  Petri  principis  A- 

poftolorum  confirmavi.  ^ 

Ego  Ererbpan&Lir  Rorcyl6e  Parochije 

Danormii  gente  confirmavi.        >{< 

Ego  Briijjpol&ur  Epif.  confirmavi.    ^ 

Ego  j€lprmur  Epif  corroboravi.  ^ 

Ego  yfj^epicur  Epif.  confolidavi.     >J< 

Ego  i€lmepur  Epif  confignavi.      >J< 

Ego  Leoprinur  Epif  affirmavi.        ^ 

Ego  yTjjelpmur  Epif  confenfi.        ^ 

Ego  Bpyhcpinur  Epif  ftabilivi.      ^ 

Ego  jGlppiS  Epif  fancivi.  ^ 

Ego  Do&pinus  Epif.  corroboravi.     >J< 

Ego  yBlppinur  orientalium  Anglorum 

Epif  qui  hanc  viciflitudinem  petivi, 

*  ut  fieret  cum  confenfu  ejufdem  Re- 

gis  Gnuc,  corroborando  fancivi.  .>J< 

Ego  Bpyhcpij;  Abbas.  >|< 

Ego  jeiprise  Abb.  )|< 

Ego  yeiuepe  Abb.  ^ 

Ego  jejjelpinur  Abb.  ^ 


Ego  jeimepur  Abb.  s  ^ 

Ego  yeippeap&ur  Abb,  >Jc 

Ego  LeoFpinur  Abb.  -  ►j^ 

Ego  j€})elrcanur  Abb.  l^ 
Ego  Ypic  comes  affentiendo  corro- 

boravi.  >Ji 
Ego  ejlap  comes  ratum  duxi  ftabilire 

fapientum  decretum.  >J( 

Ego  Dobpine  comes   quod  doininus 

meus  Rex  ftatuit  confirmo.       ^ 

Ego  Do&picur  M.  >J( 

Ego  jejjelpinur  M.  >J( 

Ego  Duppcanur  M.  ,  ^    >J< 

Ego  Dpumm  M.  >J< 

Ego  fulppicur  M.  ^ 

Ego  jeippinur  Satrapa.  ^ 

Ego  jeippis  Satrapa.  ^ 

Ego  jGlppicur  Satrapa.  >J< 

Ego  Ero&pinur  Satrapa.  >J< 

Ego  jeippeap&ur  Satrapa.  >J< 

Sequebatur  ibidem  Privilegium  Ed~ 
wardi  ^egis  ut  fupra ,  i3  in  Monafic 
Angl.  vol.  primo. 

Item  Privilegium  ViBoru  Vapa^  ut  itb 
"Monafiico  Anglicanoy  niji  mod  hlc  in 
fine  ijia  verbababeantur,  nifi refipifcat» 
Fiat  ?  Fiat.  Placet  ?  Placet.  Laa» 
datis  ?  Laudamus.  Hoc  fit  ftabile  > 
Eiat,  Fiat,  Fiat. 

Jtem  Epifiola  Edwardi  ^gKt  Saxo^ 
nice  ut  prius. 

J{egum  fequentium  Brevia  &  "Papairum 
Privilegia  nunc  omittuntur ;  quoniam  0fi 
boc  intervallum  mn  pertimntt 


yaj 


F  I  N  I  s. 


.■:..:;::-Uqtbi>^  •  ■        ^vft^^w^;" 


.^i-.:,%^   <.^^%  U'»-^^^ 


V, 


i'.i;  !:«s5s?m's'c  -;■■'■ 


{■^f^a-iiii^S^-:. 


fif 


I      N      C      I      P      I      U      N 

V-»  H  R„0£,arM.«Xv.v.C  A 


Joannis 


'  N  N  O  ab  liicarnatione  Domiili  ccccxlix.  Anglorutn  five 
Saxonum  gens  invitata  a  Rege  Wortigerm ;  tribus  longiS 
navibus  Britanniam  advehitur ,  apud  locum  qui  dicitur 
Ypevinefflet ,  quafi  pro  patria  pugnatura,  re  autem  vera 
hanc  expugnatura  fufcipitur.  Advenerat  autem  de  tri- 
bus  popiihs  fbrtiffimis  Germanice^   id  eft,  Saxonibus,  An- 

gUs,  Jutts. 

De  Jutarum  origine  flmt  Cantiani  &  VeUuarii.  Hsec  eft  ea  gens,  quae 
VeUam  tenet  infiilam,  &  ea  qu^e  ufque  hodie  in  provincia  Occidentalium  Saxa- 
num,  Jutorum  natio  nuncupatur,  pofita  contra  irifiilam  VeBam. 

De  Saxonibus,  id  eft,  ea  regione,  quas  nnnc  antiquorum  Saxonum  cogno- 
minatur,  venere  Orientales  Saxones,  Meridiani  Saxones,  Occidui  Saxones. 

Porro  de  Anglii,  id(eft  de  illa  patria,  qu£E  A7igulus^\c\i\x\:,  &  ab  eo  tem* 
pore  manere  ufque  hodie  deferta  inter  provincias  y^z^flraw  &  Saxonum  per- 
hibetur,  Orientales  Angli,  MediterrUnei,  Merci,  tpta  Northimbrorum  proge- 
nies,  cseterique  popuU  Anglorum  funt  excitati.  Duces  eorum  fuerunt  Hen^. 
gefi,  &  Horfa.  Deinde  &  alii  Duces  adveneruiit,  qui  quas  fibi  fedes  oc- 
cupayerunt  fubter  anriotatur. 

De   J^gibus  Cantiae, 

PRimusRex  Angior um  Hengefi,  qm  i-egnavit  viginti  quatuor  annis  j  cui 
fucceifit  Oefc  XXIV  annisj  poft  hunc  Otta ;  huic  fiicceffit  Eormerici 
eui  fihus  Eathelberius  primus  ex  Aitghrum  regibus  Chriftianus,  &  regna- 
vit  quinquaginta  &  quatuor  annis;  poft  quem  fihus  cjus  Eadbaldus  tegn^SL' 
vit.  Cui  fucceffit  Earconbertus,  £c  regnavit  xxiv  annis.  Poft  illum  filius 
ejus  Egbertus  ix  annis ;  cui  fiicceffit  frater  Lothere  xii  aniiis ;  poft  iilurii 
Eadricus  filius  Egberti  &  regnavit  uno  anno  &  dirnidio.     ExpHeit  Cantia. 

De    ]{egibusMerc\ommi 

LVtb  vviv.  ■  vM.  ttiv  : 

'lySnda  fiUus  Wibba  regnavit  xix  annis  iri  Mercia^  Qud  iri  bello  oe-* 
jl,  cifb,  interfedtor  ejus  Ofwin,  Rex  Northimbrorum,  tenuit'  regnum  tri- 
bus  annis.  Peada  fiUus  Pendee  ibidem  regnavit,  fed  parvo  tempore.  Sed 
JVolferus  filius  Pendx  reftauratur,  ^  Ofwinum  XEfcTcoine']  Itgxtimmn.  recepif 
regnum*  Cujus  frater  Ethelredus  fucceffit,  tenuit^ue  regntim  xxix  annis, 
ifte  fiham  Regis  Ofvei  duxerat  uxorem.  Et  tandem  relid;o  regno  Mona- 
chus  vitam  finivit,  fepultus  in  Bordanige.     Explicit  Mercia^ 

De    ^egibus  Weftfexiaeci  • 

ANno  ab  Incarnatione  Domini  ccccxcv.     Cerdic  &  filius  ejus  ^tiric 
cum  V  na.wib\is  Britanniam  venientes ,  ad  oftium  fluminis,   quod  d 
noniine  eju»  [cerdices  ora']  dicitur,  applicuerunt.     Qui  cum  debellafTent  il- 

U  u  u  ?  liijs 


C      H      R      O      N      I      C      A 

lius  ioci  Britbnes,  poft  xxiii  annos  adepti  funt  regnum  Gervijforum,  regna- 
vitque  primus  ex  Anglis  in  Wejifaxonia  Cerdic  xv  annis.  Cui  fucceffit  filius 
ejus  K^nric  xxvi  annis.  Dederat  autem  duobus  nepotibus  fuis  Stupho  & 
Worthgaro,  VeUam  inllilam.  Poft  K^nric  regnavit  Ceaulmus  filius  ejus  xxx, 
&  I  annis.  Huiclucceffit  Ceolric  vi  annis.  Deinde  fraterejus  Celmlfttg- 
navit  XIV  annis.  Poft  hunc  KjnegUs  frater  ipfius  Celwoljj.  Hic  primus 
Regum  Occidentalium  Saxonum  baptizatus  eft  k  Sandto  Birino  Epifcopo  mifTd 
ad  prsedicandum  a  Papa  Honorio,  hunc  Kineglijfum  de  baptilmo  exeuntem 
fufcepit  Rex  Northimbrorum  Sand:us  Ofwaldus,  eratque  fiham  e]us  in  con- 
jugem  accepturus.  Poft  Kineglijjum  Ksnwalch  filius  eJBS  regnavit  xxxi  an- 
nis.  Poft  hunc  iSw^ar^^  Regina  I  anno  tenuit  regnum.  'DeindeEafcuine 
regnavit  ii  annis,-  poft  iilum  Ksntwine  filius  Kinegilfiv^  annis;  cui  fiicceffit 
CedvoaUa,  fiiius  Coenberti,  fihi  Cuda,  filii  Cuthce^  filii  Cealini,  filii  Ki^irici,  filii 
Cerdici.  Regnavit  autem  Cedrpalla  duobus  annis.  Dehinc  K^mam  venit 
devotus,  ibique  baptizatuSj  &  adhuc  in  albis  pofitus  vitam  terminavit  iiib 
Jf r^/'o  Papa ;  fucceffit  Ine,  &  Inor.     ExplicitWeJifexia. 

De  J^gihus   Orientalium    Anglorum. 

]Vf^  Odvoald,  {^^edwald^l  Eorthwald  filius  ejus  >  Sigbertus  fi'ater  illius,  bo- 
jt±_J  1"*"^  ^c  religiofus  Monachus  vitam  terminavit  i  Egryc  cognatus  ejusi 
Anna  filius  Eani,  pater  SancStse  Etheldridee,  qui  occiflis  eft  k  Penda  Mercio- 
rum  Duce ;  Eathelhere  frater  Annce  Regis.  Eathelwold  frater  Aldulf  patris 
Sandtse  Ethelburgx  virginis.  Fuit  ifte  Eathelwoldus  filius  fbroris  Sandtas 
Hildte,  nomine  Herefwith.  Eadmundus,  Gitrum,  qui  ex  pagano  converfug 
ad  fidem,  a  Rege  Athelflano  fufceptus  de  fonte  baptifmatis,  poft  occifionem 
Eadmundt  in  EJianglia  regnavit,  donante  Rege  Atheljtano.  Extralinearu 
fucceffio. 

Eathelbertus,  qui  &  Cantuariorum  Rex,  lecerat  Eccleiiam  San(3:i  Pauli  Lon^ 
doniee ;  Sigebertus  baptizatus  ^  Phinano  Epifcopo ;  Swthelm ;  Sibbi  poftea  Mo* 
nachus;  Sigeardus  &  frater  ejus  Swefredus  filii  SihbL  Swebertus,  Explicit 
de  B^gibus  Eftfexise. 

De  I^gibus  Northimbrorum. 

ANno  ab  Incarnatione  Domini  dxlvii.  Ab  adventu  vero  Anglorum 
in  Britanniam  xcvni'  Ida  primus  Rex  ex  Anglis  coepit  regnare  in 
Northimbria,  a  quo  tota  ejufdem  provincia:  Regnum  coepit  originem.  Ha- 
buit  autem  ex  Regina  fex  filios,  Adda,  &  Helric,  Theodoric,  Ecbric,  Then" 
ceric,  Ofmerum;  Scaliosex  Concubinis,fcil.  C^,  ./^/m,  Eccam,  Osbaldum  i  VC' 
nerat  cum  patre  comite  Eoppa  cum  lx  navibus  ad  Flemaburch ,  indeque 
boreales  partes  occupans,  ibidem  regnavit  duodecim  annis.  Quo  mor- 
tuo  regnum  Northimbrorum  divifum  in  duo.  Nam  EUe  regnavit  in  Deira » 
Adda  vero  fucceffit  patri  in  Bernica,  ubi  regnavit  viii  annis;  cui  fiiccei^ 
fit  Glappai  znno.  Poft  quem  Hulfa  — —  annis;  poft  illum  Frithwalf  re- 
gnavit  VII  annis.  Huic  fiicceffit  Theoricus  vii  annis.  Poft  ilium  Eathel' 
dricus  IV  annis;  huic  fucceffit  Eathelfridus  xxiv  annis.  Habuit  autem  vii 
filios,  Eanfridum,  &  ex  fbrore  Regis  Eadwini,  Accam,  Ofwaldum,  Ofwiumt 
OUac,  Ofwiclu,  Ofa,  Ojfa.  Mortuo  autem  EUe,  Eathelf ridus  expulit  filium 
ejus  Eadwifium  fratrem  uxoris  fuse  k  regno  Deirorum ,  qUi  exuiavit  apud 
Regem  J^adwlfum ,  ab  eodem  reducitus  eft  in  regrium  omnium  Northzm- 
hrorum,  qui  effecftus  Chriftianus  tenuit  regnum  xvii  annis.  Quo  regnan- 
te,  fiiii  Eaffridi  exulaverunt  inter  Scotos;  fed  Eadwino  interfe(5to,  redie- 
runt.  Quorum  primus  Eamfridus  regnavit  in  Bernica  i  anno.  Quo  in- 
terfedio  ,  frater  ejus  Ofwaldus  Bernicee  gentis  fimui  &  Deira  adeptus  eft 
regnum j  atqne  ex  duobus  populis  unum  compaginavit,  dc  regnavit  ix  annis ; 

cui 


JoANNIS      WALLINGFORD» 

cuifucceffit  frater  ejus  Ofwius,  &  primo  in  fola  Bernicai  fed  paulopoft,  in- 
terfedlo  O/Tvtno,  iimul  &  in  Deira,  k  quo  tempore  fmiul  utrseque  proVin- 
ci«  unum  habuere  Regeiii.  Defundo  Ojmo  poft  xxvm  annos  Egfridus 
filius  ejus  regnavit  xv  annis.  Ifte  Sandum  Cutbertum  conftituit  Epifco- 
pum ,  cujus  regui  anno  vi  natus  eft  Sandus  Beda ,  &  traditur  feptennis 
BenediUo  Abbati  cognomento  Bifcop  in  Monafterio  apud  Werremithe.  Poft 
Egfridum  fucceffit  Alcfridus. 

De  Bernicibus  &  Deiris  linearis  fuccejjlo. 

ANno  ab  Incarnatione  Domini  dlx  Elle  coepit  regnare  in  Deira  j  & 
ipie  traxit  originem  unde  alii  Reges  Anglorum.  Iftius  Elle  mentio 
fit  in  vita  Sandi  Gregorii  Pap£e,  regnavit  xxx  annis.  Cui  mortuo  filius 
ejus  Eadwinus  fucceffit,  fed  tamen  Rex  Bernicorum  Eathelfridus,  cum  eflet 
Glorias  cupidiffimus,  quamvis  fororem  Eadwini  duceret  uxorem,  eum  regno 
pepulit,  quem  tamen  Rex  J{eadrvolfus  reftituit,  Rege  Eadelfrido  occifb, 
regnavitqne  fuper  Bernicam  fimul  &  Deiram  xvii  annis.  Quo  interfedo 
a  Cedmalla  Rege  Britonum  &  Benda  Merciorum,  fufcepit  poft  illum  regnum 
Deirorum  funde  ipfe  Eadrvinus  originem  duxerat^  Ofricus  filii  patrui  fui, 
qui  Ealfricus  vocahatur,  qui  regnans  uno  anno  occifus  eft  a  Cedwatta  Rege 
Britonum.  Deinde  Ofwaldm  utriufque  Provinciie  Regnum  ix  annis  tenuit. 
Illo  occifb  Ofivinus  de  ftirpe  Regia  Eadtvini  regnavit  in  Deira,  erat  enini 
filius  Ofrici  fupradidii.  Eo  interfedto  Ofwius  Regnum  Deirorum  &  Bernico' 
rum  gubernavit,  Eathelwaldus  tamen  filius  Ofwaldi,  qui  in  Deirorum  parti- 
bus  regnaverat,  patruum  fuum  Ofwium  f^pecum  gente  Merciorum,  &  cuni 
Cedwalia  Rege  Britonum  acriter  impugnabat ;  veruntamen  Bernicorum  & 
Deirorum  provincise  deinceps  linum  habent  Regem. 

Hlc  fequitur  in  MS  vita  S.  Guthlaci  ex  qud  excerptum  hoc. 

CUM  nodte  quadam  S.  Guthlacus  ftaret  ad  pfailendum,  audivit  quafi 
murmur  multitudinis  Britonum,  qui  omni  tempore  vit^e  Sandti  infe- 
fti  AngUs  babebantur :  ut  enim  Galfridus  in  tranflatione  hiftorise  Britonum^ 
( licet  ex  tranflatore  magis  habeat  aud:oritatem  quam  ex  editore  )  fcribit, 
CadwaUadrus  (  queni  Beda  &  ahi  nominant  CedwaUarri)  remifit,  cum  ^omam 
iret,  Inor-  fiUum  fuum  &  Jne  Nepotem  fuum,  qui  fexaginta  novem  (  poft 
deceffum  Britonum  pro  variis  tempeftatibus)  annis  infeftaverunt  Anglos, 
*quo  tempore  interlabente,  deceffit  Rex  Merciorum  Ethelredus,  anno  feptin- 
gentefimo  quarto,  &  Rex  Northimbrorum  Alfridus  anno  dccv,  habuerunt- 
que  fuccefTores  Ethelredus  in  Mercia  Conredum,  &  Alfridus  filium  fuum  Of" 
redum.  Regnavit  in  Cantia  poft  Eadricum  fihus  Egberti  WiBredus  xxxiv  an- 
nis  &  femis.  Igitur  infeftantibus  Britonibus  Anglos  fub  Regno  Conredi  fan- 
dtus  Guthlacus,  ut  inceperam  dicere ,  quadam  nodte  audivit,  ut  putabat , 
Britones  fibi  colloquentes,  &  quafi  tumultuarent,  turbjB  clamores. 

Conredus  cum  regnaffet  quinque  annis  in  Mercia  reiiquit  regnum  Ceolredo 
filio  Ethelreci,c^Qm  in  fide  fua  fufceperat  ad  hoc  nutriendum.  Erat  mi- 
nus  ad  regnandum  (  patre  fuo  decedente,  &  cum  tunc  temporis  inftarent 
ingentia  bellaj  aptus  pro  ietatis  teneritudine.  Ideoque  coad:us  Ethelre- 
dus  fibi  fof«r^<^a/w  reliquitfuccefTorem,  qui  peromnia  prseftans  fuam  fidem 
praedeceffori,  quam  dederat  in  promiffis,  ftatim  ut  ietatem  ad  regnandum 
attigit,  Ceolredo  reliquit  regnum,  &  J{pmam  petens,  optimo  fine  fiib  Mona- 
chico  habitu  quievit  anno  feptingentefimo  nono.  Reliquit  etiam  duos 
filios  Ine  &  Inghf,  quorum  alter  regnavit  primo  non  ftatim,  poft  CedwaUam 
fcihcet,  Ine  in  Occidentali  Anglia.  Ex  altero  vero  proceffit  Regii  generis 
continua  ufque  ad  Eadwardum  liuea. 

Igitur  Ceolredo  filio  Ethelric  regnante  in  Mereia,  habuit  contemporaneum 

juyenem 


f2^ 


\ 


528  C      H      R      O      K      I      C     A 

juveriem  prseftantiffimum  Ethelbaldum,  qui  exRegise  poteftatis  ftemmate  du-^ 

cens  originem,    ad  regnum  afpirabat,  infeftumque  habuic ,  &  poft  priva- 

tam  vitam  Ceolredus  ad  exilium  eum  coegit.     Hic  inter  exilii  varias  curas 

detentus,   nunc  huc  nunc  illuc  inftabihs  habetur,  &  licut  mare  fervens  co- 

gitatione  difpertitus  nihil  certum  de  rebus  agendis  potuit  invenire.     Ve- 

nit  tamen  ad  eum  fema  Sandi  Guthlaci,  &  ad  eum  videndum  caufa  fblacii. 

ab-  eo  percipiendi  pergebat,  exponebatque  ei  &  fui  exilii  caufas,  &  fui  ju- 

ris ;  de  regni  petitione  dignam  rationem ;  excepitque  ab  eo,  quantum  at- 

'    ^       tinet  ad  verba,  primo  folatium,  poftmodum  vero  de  regni  fucceffione  plc- 

nam  prophetiam.     Habuit  Sc  idem  exul  comitem  nomine  Ecgam,  in  quem 

immundus  fpiritus  miferabiliter  grafTabatur,  ita  ut  fe  etiam  nefciret,  &  cum 

corpus  maneret  in  eo  illsefum,  acceffit  etiam  miferise  quod  loquendi  facul- 

tas  defuit  voluntati;  qui,  cum  primo  curiofitate  ad  Sanitum  virum  eft  perr 

dudus,  fola  cinguli  vel  Zj^e  ejus  fuccindione,  &  a  fiiribfitate  eft  fanatus, 

&  ad  facultatemloquendi  redudus.     Appropinquabat,  inter  haec  raulta  aha 

niiraculofe  fada,  Sc  prophetice  prsedidta,   ad  terminum  vitas  hujus,  com- 

plevitque  eum  fub  anno  ab  Incarnatione  Domini  dccxv.     Quod  Ethelbal- 

dus  pr^dicStus  exul  audiens,  ad  eum  etiam  mortuum,  fub  cujus  prophetia 

Ipem  acceperat,  &  inqua  quafiin  fblida  fidei  columna  fuarum  fblatium  cu- 

rarum  pofuerat,  etiam  ad  tumulum  ejus  accedens,  querulis  lamentis  replens, 

de  fblatio  vit«  fii^e  furrepto  qnerebatur.     Sed  nod:e  fubfequente  apparuit 

ei  Sandtus,  &  ante  quam  fol  annum  perficeret,  id  quod  prsedixerat  rei- 

teravit  afFutUrum.     Porro  eodem  anno  emergente,  anno  verocccxvi  ufiiali 

*  mortuus  eft  Ceokedus,  &  eodem  occifus  Ojredus  Rex  Northimbrorum.    Ha- 

,     buit  &  fuccefTorem  Ceolredus  in  Mercia  Ethelbaldum,  &  Ofredus  in  Northim- 

bria  Ofricum.     Eidem  Sandto  erat  contemporanea  Ethelburga  Eadulfi  Rcgis 

filia,  quce  primo  Anachoreticam  vitam  in  virginitate  Sandta  duxit.     Poft- 

modum  vero  exigentibus  caufis  necefTariis  a  loco  fuo  extradia,  AbbatifTss 

nomen  accepit ,   &  vices  adimplevit.     Nam   fandiimonialium  multarum 

cuneis  prspofita  in  virginitate  permanens ,  vitam  praefentem  terminavit , 

eratque  Eadulfus  frater  Ethelwoldi  filii  fororis  Sandt^  Hildee  &  Witebz,  no- 

mine  Herefwit.     Habuit  etiam  contemporaneum  venerabilem  Bedam  Pref^ 

byterum,  quem  a  tribus  annis,  fiquis  diligenter  hiftorias  &  Chronica  con- 

lideret,  in  nafcendo  prseceffilfe  inveniet ;  Beda  vero  poft  Guthlac  diu  vixit, 

qui  a  feptenni  aetate  in  Monafterio  de  Werremuthia  nutritus  elegantem  vi- 

tam  &  Sandtam  duxit,  &  \  pueritia  in  literatura  bibit,   quse  in  fenedlute 

virtuofe  erudtaret,  fcripfit  multa  ad  Ecciefise  sedificationem  opera  vita; 

ejus  atteftantia,  nec  enim  alter  vixit  quam  docuit.     Inter  quse  oppra  etiam* 

jinglicanam  Ecclejiajiicam   hijioriam   ufque  ad  tempora.fua  continuavit,  ab 

adventu  Gaii  Julii  Cxfaris  in  Angliam,  quem  lx  anno  ante  Incarnationem 

Domini  Jefu  adveniffe  teftatur.     Scripfit  &  Omelim  muitas  Sc  fatis  elegan- 

tes,  compofuit  etiam  multos  &  in  Veteris  &  Novi  Teftamenti  libros,  quse 

ufque  ad  feculi  faciem  laudem  ejus  exclamabunt,  quos  etiam  ipfe  in  fine 

libri  Hiftorise  curavit  annotare,  finitque  Hijioriam  Ecclefiajiicam  quantum  ad 

Regum  fucceffionem  in  Ojrico  Rege  pr£edid:o,  &  Ecgberto,  quo  fcil.  anno  ab 

Incarnatione  Domini  dccxxix  poft  cometarum  apparitionem  mortuos  affe- 

verat,  fucceffit  autem  Ojrico  Ceolrplfii^s  frater  Coenredi,  ad  quem  fcribit  Beda 

Hijioriam  Anglicanam,  eratque  filius  Cuthce,  qui  fuit  filius  Cuthewini,  qui  ftiic 

Lefvpaldi,  qui   E^aldi,  qui  Aldelini,  qui  fiiit  Oggx,  qui  fuit  ld«  primi  Re- 

gis  Northimbrorum.     In  cujus    Regni  tempore  tranfiit  Beda  venerabilis  fa- 

cerdos,  &  circa  annum  dcc — ,  cum  vixifTet  lix  armis,  felix  in  Domino,  6c 

latis  probatus  in  expofitione  multiplici,  &  Theologise  multum  eleganti  & 

eloquenti  narratu,  quia  seque  patet  janua  dodtrinje  ab  Anglia,  ut  a  Jerufb- 

iimis,  in  fidei  fbliditate  conftituto.     Multa  &  alia  de  hoc  Sandto  narran- 

tur,  quse  niajori  operi  confervanda  seftimo.     Mortuus  eft  autem  &  Ine  ille 

gl0f iofiffimus  Rex  Occidentalium  Saxonum^^Xn  Coenredi,  fub  tempore  Bedee,ZTino 

ab 


JOANNIS      WalLINGFORD, 

ab  Incarnatione  Domini  dcc — .  Habuit  fuccefTorem  Ethelardum  ili  occi- 
dentali  Saxonia :  iple  auteni  relido  Regno  l{pm(c  finiviC  vitam,  legiturque 
dediffe  Sando  Petro  ex  onmibus  douiibus  iu  Regno  luo  fmgulos  dena- 
rios,  caufa  pauperes,  &  pra;cipue  Jnglos  j^m<v,  illuc  accurrentes  fufteiitandjji 
quod  &  multo  tempore  polt  ejus  decellum  fuit  oblervatum.  Regnavit 
autem  Ethelardtis  xiii  annis.  Omnibus  autem  his,  qui  a  dccxvi  anno  fuc- 
ceflererunt,  contemporaneus  fuit  Difcipulus  Sandi  Guthlaci  Ethelbaldusi 
Qui  ftatim  ex  quo  regnare  coepit  Heremiticum  locum  in  Abbatiam  coe- 
pit  mutare,  &:  ipfiim  Sandum,  per  quem  de  Regnandi  acceperat  poteftate 
prophetiam,  in  gloriofa  condivit  techa  Sandto  tanto  condigna.  Eratque 
valde  ftrenuus  in  armis  ,•  nam  &  omnia  Regna  Aujiralis  Angliee  ab  Vmbra 
fua;  legitur  fubdidiffe  ditioni.  Sufcepit  autem  Regnum  Merciorum,  anno 
ab  Incarnatione  Domini  dccxvii.  Regemque  Cantta  Ethelbertum  \_Ermen- 
rici']  fiiium,  &  Ethelardum  Regem  occidentalium  ,  gc  omnia  alia  proxima 

Regna  vel  iibi  fubjecit  ut  propria,  vel  fibi  fub .     Poiro  Hritonum  reli- 

quias  a  Logria  abegit,  &:  in  Kambria  fola  fecit  refidere,  excepta  fbla  Cornu- 
bia,  k  qua  pars  eorum  ufque  ad  pr^efentem  diem  ejici  nec  potuit,  nec  quif- 
quam  iubfequentium  Regum  ejicere  curavit,  Ipfo  etiam  regnante,  Ceol- 
wolfus,  cum  VIII  annis  regnafTet,  relido  regno  Monafterium  Lindi^harnenfs 
intravit,  ibiqile  optimo  fine  in  Monachico  habitu  vitam  conclufit.  Reli- 
quitque  fucccfTorem  Regni  filium  patrui  fui  setate  tenerum  Eadbertum,  cu- 
jus  frater  erat  Egbertus  Eboracenfis  Archiepifcopus,  qui  primus  poft  VauUnum 
accepto  pallio  legitur  fuifTe  confirmatus  in  Archiepifcopatu  -,  regnavitque 
poft  Ceolwolfum  Eadbertus,  ccepitquc  regnare  a  dcckxxviii  anno  ab  Incarna- 
tione  Domini,  fub  cujus  tempore  occifus  eft  in  bello,  quod  &  ei  prsdixe- 
rat  Rex  Ethelbaldus,  cum  regnalTet  fuper  Merciam  priecipue  &  fuper  aiia 
regna  xxxix  annis;  anno  ab  Incarnatione  Domini  dcclv.  Succeflitque  ei 
fed  parvo  tempore  Bernredus ,  eique  Offa  Rex  Anglorum  potentifiimus, 
[aui]  coepit  regnare  anno  ab  Incarnatione  Domini  dcclvii.  Interrupe- 
runt  autem  ifti  Reges  Ethelbaldus  &  Offa  &  J^newlfus  fubfequens  omnium 
Auftraliuni  Regum  Anglorum  regna,  &  ideo  liorum  nuncannotationem,  uC 
aliquantulum  c^eteris  certiorem,  fequar.  Nam  aliorum,  prope  ufque  ad 
Alfredum  filivim  quartum  Ethelvplfi ,  annotationem  inveni  fludtuantem 
&  incertam,  fed  &  ante  hsc  multa  in  numeri  annotatione  relinquimus  in- 
certa.  Solent  autem  de  ifto  Offa  multa  narrari,  qu£e  etiam  relinquimus 
pro  incertis  &  apocryphis",  ea  tamen  in  cedulis  notavimus,  ut  fi  quando 
vera  poilint  vel  probari,  vel  certe  deprehendi,  majori  operi  commende- 
nius.  Fuit  autem  ifte  contemporaneus  Fipini  Regis  Francorum  ,  patris 
magni  K^roli,  fatStaque  eft  hiems  maxima  &  incomparabilis  ejus  Regni 
VII  anno;  &  Rex  Pepinus  obiit  regni  ejus  anno  xii.  Succeilitque  K^rolus 
filius  anno  ab  Incarnatione  Domini  dcclxix,  Porro  ifte,  iicut  alia  regna, 
fic  &  Angliam  tempore  hujus  Regis  Offce  fibi  flibegit.  Sub  Off^  tempore 
Rex  Northimbrorum  Eadbertus,  cum  regnafTet  xxi  annis,  contempto  regno, 
afTuniptaque  tonfura  in  Ecclefia  Eboracenfi,  quam  frater  ejus  prsedi<5tu?  Eg- 
bertus  tunc  regebat,  in  clericatu  vitam  terminavit ;  tradidit  autem  Regnuai 
filio  fuo  Ofulfo,  quod  cum  uno  anno  tenuiffet  occifus  nequiter  a  /iia  famz- 
iia  juxta  Michehvoiigtune,  fucceiiitque  in  regnum  Eathelwoldus  cognomento 
Mol,  regnavit  fex  annis.  Dehinc  amiiTo  regno  in  Winchdnheale  Aloredum  ex 
profapia  Idce  habuit  fuccefforem.  Qui  cuni  ix  annis  regnaifet  pellitur  a 
regno  in  exilium.  Poft  quem  Ethelredus  filius  Ethelwoldi  Mol,  regnavit  v 
aunis.  Quo  dehinc  pulib  in  exilium,  filius  Ofulphi  quoudam  Regis  fupra- 
didti  paterrtum  fufcepit  regnum  Ethelwoldus.  Qiiod  per  decem  annoste- 
nens  pie  ac  religiofe,  iadita  a  fuis  cdnjuratiohe,  occiditur  in  Cyrencefire  juxta 
murum,  fed  fepultus  eft  honorifice  in  Ecclefia  SanBz  Andreee  in  Haguftel- 
dejham.  In  ioco  ubi  interfe<3:us  eft,  lux  emiiTa  videri  Isepius  fblet.  Suc- 
ceiTitque  (?/;f^w  filius  Alredi  fupradidli  Regis.    Regnavit  uno  anno;  quo 

X  X  X  per 


S^o 


C      H      R      O      N      I      C      A      , 

per  dolum  interfedro,  Ethelredus  de  esilio  rediens  iufcepit  regnum»  Om- 
nibus  his  conregnavit  in  Auftrali  Anglia  Rex  fupradidns  Offa ,  qui  fub 
anno  reoni  fui  xxxvi,  &  dccxciii  anno  ab  Incarnatione  Domini,  ab  primo 
adyentu  An^orum  in  Britanniam  anno  trecentelimo  quadragefimo  quarto, 
Angelica  ammonitione  prshabita,  fecit  transferri  corpus  beati  Frothomar- 
tyris  Anglorum  Albani,  Accitoque  Humberto  Merciorum  Archiepifcopo  di- 
vinam  de  martyre  transferendo  pandit  vokintatem ,-  at  Archiepifcopus  ap 
fumptis  fecum  Ceotwolfo  &  Vnwona  Epilcopis,  magnaque  multitudine  cle- 
ricorum  diverforum  graduum,  venit  ad  locum  Sandium,  ubi  fadis  preci- 
bus  &  prsehabitis  [jejuniis]  haut  fegniter  domini  clementiam  invocantes, 
&  beati  Martyris  auxilium  implorantes,'  aperuerunt  terram,  quaSandi  gleba 
tenebatur,  levantefque  rehquias  glorioli  Martyris  cum  vario  glorise  ap- 
paratu  tranftulerunt.  Deditque  Rex  Martyris  loco  Wineflowe,  eo  quod  An- 
gehca  apparitione  ibi  -fiierit  iUuftratus,  dum  de  transferendo  Martyre  re- 
iponfum  accepilTet.  Dedit  etiam  prope  totius  circumjacentis  provincis 
fubjedionem,  &  rehgioni,  quam  ibi  inchoavit,  prsfecit  Abbatem  nomine 
GuiUegodum ;  anno  primo  iequente  occidit  in  campeftri  indid:o  bello  San- 
d:um  Ethelbrithum  Regem  Wefifaxonum,  re  quidem  vera  fed  caula  incerta. 
Eumque  fblum  nsevum  gloris  fu£e  prsehabitae  rehquit,  porro  nec  ipfe  dia 
fuper  morte  ejus  gavifus  eft;  nam  anno  abhinc  tertio,  hoc  eft  ab  Incar- 
natione  Domini  dccxcvi  &  ipfe  obiit,  fepultufque  eft,  ut  dicitur,  in  Vfa 
flumine  juxta  Bedeford.  Multa  quidem  &  aha  his  aeque  commemoranda 
de  viro  ifto  audivi,  quas  cum  veriora  efle  conftiterit,  ahas  Deo  largientS 
exphcabo.  Rehquit  autem  regni  fui  fuccefforem  fihum  fuum  nomine 
Egredum,  fed  parvo  tempore  regnavit.  Nam  interceptum  eft  Regnum  e- 
jus  &  fama  a  I(enewolfoy  qui  etiam  multorum  Regum  regna  fibi  fubjugavit. 
Nam  &:  Cantiorum  Kegem  Eadbertum,  qui  loco  fratris  {ui  Ethelberti  dlii  pri- 
mi  Withredi  fucceffit,  in  bello  vaftata  Cantia  ccepit,  efFoffifque  ocuhs  ejus, 
&  pr^cifis  manibus ,  regnum  Cantiorum  fuo  adjecit.  Sed  &  Auftrahum 
Saxonum  regnum  obtinuit,  poft  Sigebertumi  qui  uno  anno  regnavit.  Ha- 
buit  tamen  femper  pars  illa  Reges  fuos,  led  toto  tempore  K^newolfi  fub- 
jedios  Kenewolfo.  Nam  &  Brichtricus  ei  fubjedlus  tenuit  occidentale  regnum 
liib  eo  xvi  annis.  Quo  regnante  Dani  primum  venerunt  in  Angliam  tri- 
bus  longis  liavibus  advedii.  Ccepit  autem  IQnulfus  regnare  circa  annum 
ab  Incarnatione  Domini  dccxcvii.  Regnavitque  xxiv  annis,  fehx  fatis, 
fi  fucceffori,  ut  oportuit,  providiffet.   Obiit  anno  ab  Incarnatione  pcccxix, 

De  Martyrio  SanBi  Kenelmi  ^gis  ^  Martyris. 

Ehquit  autem  IQnulfus  duas  fihas  nubiles  £etate,  6c  unum  parvulum 
nomine  K^nelmum,  qui  fub  cuftodia  fororum  pofitus  paternum  reg- 
num  erat  fulcepturus,  invidit  autem  ei  major  natu  fbrorum  nomine  Wen» 
dreda,  eo  quod  fibi  in  regni  jure  effet  pr£eponendus  IQnelmus.  Aha  vero 
nomine  Burchenilda  erga  fratrem  fbroria  affedtione  tenebatur.  Infidias  ta- 
men,  quas  puero  prcetendebat  major  fbror  timore  ejus  detegere  non  au- 
debat.  , 

Regnavit  in  Northimhria  a  tempore  ^nulfi  Osbaldus,  poft  Ethelredum  a* 
pud  Corehrige  occifum,  tenuitque  regnum  viginti  feptem  dies.  lUo  vero 
projecSto  &  in  exihum  fiigato,  Eardulfus  ex  femine  Regio  de  coniite  pro- 
vehitur  in  Regem ;  regnavit  decem  annis  j  cui  fucceffit  Alfwodus  duobus 
annis.     Poft  hunc  Eanredm,  qui  regnavit  xxxix  annis. 


F 


De  SanUo  BotuUo  confejfore, 

Uit  etiam  contemporanus  his  duobus  regibus  Merciorum  Offte  5c  ^- 
nulfi  Akmundus  pater  Egbirti-,  ex  nobili  prolapia  fi-atris  jnce  Iggles-, 

fuit 


JoANNIS       WaLLINGFORD.       '     f^t 

fait  enim  filius  Eafi,  qui  fuit  Eoppee,  qui  fuit  Jngleis,  filii  Coinndi.  Re- 
li6tufque  fuit  in  manibus  matris,  cum  eflet  ineptus  ad  Regni  gubernacu- 
inm,  ob  teneritudinem  pueriti^e.  Habebat  autem  5c  ipfe  Eathelmundus 
duas  forores,  quas  pater  Eafi  transfretari  fecerat  in  Saxoniam,  a  qua  cum 
omnibus  progenitoribus  fuis  origmem  duxerat,  ob  mores  gentis  Saxonum 
erudiendos.  Pra^ceperat  etiam  ut  fub  Ecclefiaftica:  forma  inftitutionis  re- 
ligioni  le  aptarent ;  parnerunt  autem  per  omnia  patris  imperio  Eafi,  & 
regularibus  prxceptis  fiibditse  pupillsB  poft  patris  niortem  in  Saxonid  re- 
manferunr.  Erantque  duo  fratres  in  eodem  Scemate  Religionis  Eadulfus 
&  Boudfus,  &  ipfi  ex  AngUa  nati,  eadem,  qua  puellse  tranlinifrss  fuerant, 
caufa  transfretaverunt,  &  in  tonfura  Ciericali  vivebant;  erat  autem  uter- 
que  bene  religiofus,  atteftabaturque  fad:is  quod  tonfura  defignabat. 

Succeffit  interca  patri  fuo  Alcmundo  five  Ethelmundo  Egbertus,  coepitque 
regnare  ab  anno  Incarnationis  Dominics  dccciii.  Corregnavitque  etiam 
ipfe  K^nulfo ,  poft  cujus  mortem  omnia  regna  ,  qu^e  ei  lubjeita  fuerant, 
fibi  virtute  6c  armis  fiibjecit.  Nam  Cantice  Regeni  Baldredum,  qui  prinius 
poft  Cuthredum  regnavit,  miifo  filio  fiio  Ethelvpolfo  cum  magna  copia  arma- 
torum,  ultra  Thamifam  pepulit,  &  confequenter  Cantuariorum  regnum  ob- 
tinuit,  &  Regem  ab  ejus  tempore  habere  ceffavit,  confenfitque  Regi  pa- 
i-ere  occidentalium  Saxonum.  Sed  &  ejus  tempore  IQnulfo  fucceffit  in  Mercia 
Celrvolfus;  duobus  annis  regnavit,  eique  fucceffit  in  eadem  Bernulfus,  qui 
ab  EjiangUs  occifus  efle  legitur.  Cui  fucceffit  in  eadem  Ludecan,  &  poft 
Wiglaf  ibidem  regnavit.  De  quorura  tempore  Regum  nullam  inveni  an- 
notationem,  fed  &  Egberto  fiipradidroregnante,  fucceffit  Eanredo  ('qui  xxxii 
annis  regnavit  in  Northimbria )  Athekedus,  qui  regnavit  ix  annis  ;  poft  Of- 
bertus  xiii  annis.  Quem  Northimbrorum  populus  pellens  de  regno,  EUam  . 
alienum  Regii  feminis  in  ejus  loco  fubftituerunt.  Sed  Danis  eo  tempore 
Eboracum  irrumpentibus  neceffitas  concordiam  Regum  fecit;  uterque  enim 
Rex  adunatis  viribus  fuis  Eboracum  tendit ;  &  primo  quidem  in  fugam 
vertunt  hoftes,  compuleruntque  eos  in  civitatem  intrare,  quam  antea  ar- 
mis  occupaverant.  Sed  cum  ad  eam  Danos  incaute  infequerentur  Angliy 
csefi  fiint  ambo  Reges  ab  eis,  atrociter  pro  vita  repugnantibus,  fimulexer- 
citu  fuo.  His  vero  qui  fiiperfuerunt  de  Northimbris  prsefecerunt  Dani  Eg- 
hertum^  qui  etiam  ibidem  regnavit  v  annis ;  fubjedla  eft  etiam  Egberto  Su- 
thereia,  Suthfexia,  Efifexia,  ^  Efiangla,  &  Reges  Merciorum;  regnavitque 
XXXV.  Habuit  fijccefTorem  filium  fiium  Ethelvplfum,  mortuufque  eft  circa 
annum  ab  Incarnatione  Domini  dcccxxxvii.  Reliquit  etiam  Ethehvlfus, 
poftquam  XVIII  &  dimidium  regnaffet,  quatuor  filios,  Ethelbaldum,  Ethel- 
brithum,  Ethelredum,  &  Ealfredum ;  regnavit  primus  Ethelbaldus  poft  patrem, 
qui  ab  anno  Incarnationis  Domini  dccclv  coepit  regnare,  &  tenuit  reg- 
num  V  annis,  continuavitque  cum  Danis  bellum,  ficut  &  Ethelbritbus  fi-ater 
ejuspoft  eum,  vi  annis,  d:Ethelredus  idem  fecit  v  annis,  dederuntque  ani- 
mas  fuas  pro  patrise,  &  populi  fui  liberatione.  Sed  Alfredus  adhuc  juvc- 
nis  nil  Simse  inter  fratres  potuit  obtinere. 

Omnibus  autem  his  regibus  fuit  contemporaneus  Sand:us  Swithunm,  qui, 
fub  tempore  Egherti  Regis,  a  ^negilfo  primo  inter  Reges  Occidentalium 
Angkrum  Baptizato,  odavi,  vitse  fuse  curfum  inchoavit,  feliciterque  ter- 
niinavit.  - 

Erat  tunc  temporis  Wentonianee  fedis  Antiftes  &:  Epifcopus,  vir  vitse  ve- 
nerabilis  Elmefianus,  qui  eum  ad  honorem  facerdotii  promovit,  &  quia  vir- 
tutum  in  amplexibus  vidit,  inter  familiares  habuit,  &  ut  minifterium  fuum 
honorantem  honoravit,  inter  cujus  clericos  vita  5c  fandtitate  emicuit 
Smthunus. 

Tradidit  enim  interea  Swithuno  filium  faum  Athulfum  nomine  Rex  pr^- 
didus,  &  literis  imbuendum,  &  fandtis  moralitatis  praeceptis  inftituendum, 
habebat  autem  eum  folum  folamen,  &  patris  &  regni  fpem  unicam,  &  ju- 

X  X  X  a  ris 


S3^ 


C-HRONICA 

ris  paterni  fuccefforem.     Invaluitque  fub  manu  difciplinse  Sandi  in  difci- 
pulo  tantum  literaturae  affedtio,  ut  diu  prashabitam  &  inter  magnos  vi- 
ros  verfatam  Sandto  folveret  quseftionem.     Nam  cum  inter  clericatum  5t 
militaturam  foleat  effe  de  praeftantia  altercatio,  ipfe  quantum  ad  judicium 
fuum  attinuit,  diflidium  terminavit,  &  elegit  fub  tonlatura  clencorum  vi- 
vere  Chrifto,   quam  fub  regali  potentia  defervire  mundo;    unde  &  Dei 
judicio,  per  omnia  multum  approbando,    confecutus  utriufque  vitse  emi- 
nentiam  Sc  primatimi.     Nam  &  in  Wenthoniana  Ecclefia  gradum  fubdiaco- 
natus  affecutus  vices  ipfius  eleganter  adimplevit,   &  ad  ulteriorem  j«:o-- 
fedtum  fpem  acceperat  eficacem.     Sed  interim  decedente  patre  Egberto, 
quia  folus  erat  ei  filius  Athulfus,  folus  ut  juftus  h<eres  ad  fnccedendum 
petebatiir  a  populo  regni.     Sed  cum  inauditum  effet,  ut  quis  a  fiibdia- 
conatu  ad  laicaturam  trahi  deberet,  fada  eft  inter  clericos  &  laicos  dif^ 
lenfio,  adeo  ut  fuper  hoc  capitulo  fedes  Apoftolica  confuleretur.     Mifit 
autem  Regio  ad  Leonem  Papam,  populi  fuggerens  petitionem;  qui  fuper 
eodem    capitulo  habito  concilio,   populi  &  utilitati  &  voluntati  affenlit, 
&  a  fubdiaconatu  ad  regalem  dignitatem  virum  pradi,<a:um  redire  per- 
mifit.  , 

Decedente  interea  Rege  Aithulfo  Sand;i  Swhhuni  Difcipuloi  fucceflit 
ei  filius  ejns  Athelbertus,  cujus  Regni  anno  tertio,  &  eodem  anno  ab  In- 
carnatione  Domini  noftri  ^efu  ChriJH  dccclxii  ,  meruit  audire  Sandius 
Swithunus  ^  Domino,  Euge  ferve  bone  ^  fidelis^  quia  in  paucis  fuifii  fidelis  i  fu~ 
pra  multa  te  confiituam.  Intra  in  gaudium  Domini  tui.  Tranflatufque  eft  poft 
aliquot  annorum  curricula,  5c  in  decenti  theca  reconditus  in  Wentonia  Ec- 
clefia,  ubi  ufque  ad  prsefcns  cooperante  domino  fiunt  crebro  miracula, 
qui  vivit  &  regnat  per  omnia  fecula  feculorum.     Amen. 

De  adventu  Ynguar  ^  Ubbe. 

INgreffuri  diverfbrum  diflidia  bellorum,  a  ledore  petimus,  ut  fi  brevi- 
tas,  cui  ftudemus,  non  placet  ei,  faltem  pro  imagine  teneat  quod  le- 
git,  Nam  rerum  pelagus  quis  fequetur?  Igitur  regmme  Ethelberto  in 
provincia  Wintoniana,  &  Ethelberto  filio  Ethelvpolfi  fecundo  in  Occidentali  Jtn- 
glia;  Burredo  vero  inM?m^;  &  Eadmundoin  Efianglia,  quse  noftro  tempore 
Norfokhia  dicitur,  eruperunt  ex  provincia  fua  Dani^  &  quod  a  dm  paula- 
tim  inchoaverant,  nunc  nifi  funt  confummare-  fed  quia  res  fe  ingerit,  de 
gentis  hujus  origine  pauca  prseUbabo,  pauca  enim  de  ea  prjedixi,  6c  multa 
fi  deus  annuat  di<Sturi  fumus.  De  qua  diverfi  diverfa  fentiunt  Hiftorio- 
graphi.  Nam  quidam  eos  a  Trojanorum  gente  defcendiffe  in  hiftoria  reli- 
querunt,  fiquidem  cum  Anthenor  Trojanus  in  obfidione  Trojanorum  proditio- 
nis  accufaretur,  &  timeret  fibi  ut  confcius,  colledtis  miile  quingentis  vifis 
evafit  a  civitate,  6c  poft  mtiltos  inaris  labores  ad  Germaniam  ^  qu^  tunc 
temporis  colonis  eguit,  pervenit.  Quam  poftmodum  derelinquens ,  ul- 
teriores  terr^  finus  petiit,  &  in  eis  regnavit.  Vocavit  noraen  terr^e  Regni 
fui  a  Dana  quodam  Rege,  ex  quo  ftemma  produxerat,  Danemarchiam,  no- 
menque  fatis  Hiftorise  confentit ;  aiii  vero  aliter  &  forte  melius  hujus  gen- 
tis  originem  texunt.  Nam  ex  tertio  filii  Noe,  fapheti  fcilicet,  mediante 
filio  ejus  fecundo  Magog  nomine,  a  quo  Oothica  fbboles  defcendit,  eos  ori- 
ginem  ducere  dicunt,  6c  de  fimilitudine  ultimac  fillabjB  nomine  patris  vo- 
cabulum  trahere  Goihos.  Porro  duo  populi  ab  Cothis,  poftquam  in  Scan^d 
infula,  quam  fibi  vendicaverant,  multipUcati  funt,  defcenderunt.  Unus 
cum  Rege  fuo  Thanau( e^^xxhenotem  Scphiam  invafit,  &  fedem,  poft  multa 
bella  adverfus  Velonem  JEgyptiorum  Regem,  fecit;  cujus  populi  uxores  diu- 
tinani  belli  protradionem  molefte  ferentes,  repudiata  virorum  copula,  duas 
fibi  Reginas  caeteris  audadiores  Lampetho  &  Marpeffam  elegerunt,  6c  inarma 
canyedm  fmu    Qggg  dextris  mamillis  ob  telorum  jad;us  aduftis,  levam 

-^  fohm 


J   O   A    N   N    I    S      AV  A   L   L   I   N   G   F   O    R   JD.  ^j^o  5 

folam  ladentibus  reliquerunt.     Alter  vero  populus  ab  eadem  vagina,  fcil. 
Scan^&  inlula,  erumpens,  cum^.Rege  fuo  Berig ,  intra  Germamee  linus  Meo- 
tidds  paludes  occupavit,   &  in  (ecunda  fede  Dafmnarchiam.     Omnibus  au- 
tem  his  popuiis  una  fuit  diu  confuetudo  (quoufque  Chriflianitatis  &  fidei 
titulo  inter  Danos  e&  repreila.)     Quod  pater  onines  filios  adultos  a  fe 
repelleret,  cxcepto  uno  folo,  quem  juris  fui  relinqueret  Hjeredem.    Uude 
&  faduni  eft  quod  Juvenes  proprise  voluntati  dediti,  luxui  nimio  fe  fufa- 
dentes,  &  mulieribus  diverfis  copulantes,  innumeram  ibbolem  procrearent ; 
&  confuetudo  inter  eos  inolevit,  ut  cum  eos  patria  ferre  non  pofTet,  adi. 
aliam  fedem  qujerendam  arcerentur.     Qua  lege  ad:i  omnibus  populis  fiijB 
patrise  adjacentibus  infefti  habebantur.    Legat,  qui  vult,  Gothorum  Hifto- 
riam  ,  invenietque  nec  etiam  ab  eorum  vexatione  Romam  fuilfe  tutam. 
Porro  Galliam  a  Beir  coftx  ferrese,  &  k  Magiftro  fuo  Hangifio  omniuai  pa- 
ganorum  fceleratiffimo  ita  devaftatam,  ut  vix  pauci  incolse  remanereiat. 
A  quo  tempore  Normanni  partem  Aquilonarem  Francise  occupantes,  loco 
nomen  dederunt,  fed  his  paucis  pro  digreffione  notatis  ad  propofita  rever- 
tamur.     Igitur  regnantibus  Jtnglis  regibus  fupradidtis,   evaginavit  Dem  ad 
corripiendam  fuperfluitatem  Anglorum  gladium  fuUm,  qui  etiam  mala  iii 
bonos  ufus  convertit,  &  ebullire  fecit  a  Dacia  gentes  infinitse  multitudinis, 
quse  ufque  ad  prasfens  in  Scandalum  permanent  adjacentium  populorum. 
PrimiE  autem  eruptionis  circa  hsec  tempora  (  nam  ab  antea  multa  loca 
Anglia  obtinuerant  j  fuerunt  Duces  Jgguar  &  Vbba^  qui  cum  multitudine 
maxima  in  Northimbria  primo  applicuerunt  j  fecund5  ver6  J^Uonis  comita- 
tusj   tertio  vero  Gitri,  qui  omnes  iafira  viginti  annos  vices  correptionis 
a  Deo  prjeordinats  in  diverfis  locis,  ut  dicendum  eft,  compleverunt.    Ig- 
guar  ergoSz  Vbba  in  iVor^Zii/w^w  primoapplicantes  omnia  mariloca  affinia, 
^  mari  Scotico  ufque  ad  Eflanglam,  depopulationi  tradiderunt.    Loca  San- 
d:orum  incenderunt,  urbes,  vicos,  &  caftella  campis  co^equaverunt,  Regiai'» 
que  digaitatis  &  generis  quendam  virum  nomine  Gutredum,  a  quodam  eo- 
rum  Duce  nomine  Hardecnuto  comprehenfum  in  fervum  vendiderunt.     Sed        *" 
hunc  Sandrus  Guthbertus  ex  fervitutis  jugo  excufrum  mirifice   poft  jKiuca 
promovit  in  Regem.    Porro  Werremuthiam  Abbatiam  in  qua  San€tus  Deo-» 
que  diledlus  Beda  contemplativ»  vitse  frudlus  deguftavit,  incenderuntj  quas 
ufque  modo  ob  veneratlonem  Ecclefiaftici  dodtoris  in  cellula  parva  nomen 
tenet  &  famam.    Sed  ipfius  reliquias  cum  multis  aliorum  Sandtorum,  quse 
ibi  continebantur,  in  Dunnolmenfem  Ecciefiam  tranflatae  honorifice  juxta  al- 
tare  Sancti  Guthberti  reconduntur.     Inde  ad  Wtthebi  Sandtae  Hili(e  locum 
tranfierunt,  &  Sandtimoniales,   f  quse  a  Sandtse  virginis  tempore  eum  lo- 
cum  inhabitaverant )  cum  injuriis  efFugantes,  vaftitati  locura  dederunt.  Ex- 
inde  per  portum  Vmbrte  ad  Eboracum  venientes,  eam  etiam  poft  multos 
bellorum  eventus  irruperiint,  5c  Archiepifcopatus,  ficut  aliis  Sandtorum  Mo- 
nafteriis  fecerant  i"  tervorum  flammis  tradiderunt.     Et  quis  inter  hJBC  mi- 
feris  difpendia,  parvulorum  neces  innocentium,  matronarum  dehonefta- 
tiones,  virginum  deflorationes,  &  diverfa  flagitiorura  genera  exfequeretur, 
magis  autumationi  fiint  per  hasc  pauca,  quam  fcripturas,  quia  fimt  multa, 
relinquenda.     Decedente  interim  fecundo  filio  Ethelwlfi  nomine  EthslbrithOf 
fucceffit  ei  tertius  Ethelredm,  qui  ficut  &  fratres  fui  viriliter  reftitit  Dam 
&  V  annis  regnavit,  cujus  Regni  anno  quarto,  &  eodem  ab  Incarnatione 
Domini  dccclxix,  intravit  Inguar  Eftangtam,  quas  Euro  Aquiloni  espofita, 
multos  habet  aptos  navigiis  jportus,  &  ficut  abexercitu  peditum  proniuro 
habens  oceanum  eft  tuta,  fic  a  periculis  ab  oceano  nayigio  erumpenti- 
bus  eft  iacerta  &  improvifa. 


S34^ 


Chronica 

De  San^o  Eadmundo   l{e^e  ^  Martyre  excerptum. 

REgnabat  autem  tunc  temporis  pius  Rex  Deoque  devotus  ibidem 
Eadmundm ^  qui  &  ipfe  ex  nobili  Saxonum^&a&rt  ftemma  ducens, 
omnem  nobilitatem  generis  &  morum  elegantia  &  fidei  religione  fupera- 
vit.  Solentque  quidam  ad  hunc  Sandum  Regem  retorquere  latis  accom- 
mode  [quoad]  tempora,  &  quod  narratum  eft  fiiperius  de  Sandto  Bothulfo, 
ficut  hlc  invenio  Eadmundu^n^  ita  in  patris  Egberti  nomine  Alcmundum,  6c 
in  Legenda  Sand:orum  Ethelmundum  j  poteftque  facere  de  nomine  diflfo- 
nantia. 

Ejufdem  provincia;  Epifcopus  Theodredus,  qui  ob  reverendse  religionis 
&  vitse  land:2e  lcema  bonus  agnomen  accepit.  Nam  cum  latrunculi  qui- 
dam  ex  praecondidbu  ad  Ecclefiam  Sandi,  ac  ut  eam  infringerent,  acceffil^ 
ient;  quilibet  in  fuo  temeritatis  aulu  comprehenfus  eft,  ftabantque  quafi 
ligati,  ne  pedem  poflent  movere,  nec  arreptum  opus  deponere.  Sed  aii- 
us  cum  fua  fcala  pendebat  in  aere,  alius  ut  foffor  incurvus,  pala  quamte- 
nebat,  inhsefit,  &  pala  ipfi.  Alius  cum  lima  aut  fabri  malleo,  ut  lerse  vel 
pefFuI^E,  quatenus  infringeret,  incumbebat,  ftetit  fuo  fupelledtili  alligatus, 
&  fupellediiles  ipfi.  Deprehenfi  funt  ergo  unufquilque  in  aufu  fuo,  &  ante 
judicium  Epifcopi  pr£edi(5ti  perdu6ti.  Quos  omnes  pr^cipiti  judicio ,  ut 
poftmodum  fibi  vifum  fuerat,  patibulis  fecit  appendi,  non  enim  egmt  res 
probatione,  cum  ex  evidentia  fad:i  &  miraculi  oftenfione  pateret  fures  effe. 
Retrad:abant  autem  fadtum  Epifcopi  Coepifcopi,  &  illum  contra  ordinis 
fiii  jus  feciffe  acclamabat  provincia.  Ipfe  etiam  poenitentia  dud:us,  con- 
tra  aud:oritatem  canonum  confeffus  eft  fe  fecifTe.  Invenerat  enim  fcrip- 
tum,  Nequis  Epifcopus  vel  de  clero  delatoris  fungatur  offcio,  &  illud,  fatis  dede- 
cet  minifiros  vitts  coelejlis  affenfum  preebere  in  mortem  homints  alicujus,  recor- 
datus  eft  etiam  fad:i  Elifei.  Qui  latrunculos  a  Samaria  egreffos  pavit  co- 
ram  Rege,  pane  &  aqua  paftos  remifit  ad  propria,  magifque  hberandos 
efTe  fecum  differuit  ex  fado  ipfius  Helifei,  qui  cum  Rex  //?<3!f/manus  mit- 
tere  in  ^os  vellet,  prohibuit  fieri.  Revolvit  etiam  fecum  fcripturam  di- 
centem,  eos  qui  ducuntur,  eruere  fejiina.  Hisaliifque  multis  Jcripturce  aud:o- 
ritatibus  &  rerum  vel  fadorum  exemplis  fefe  concludens  Epifcopus,  in 
poenitentiam  &:  lamentationem  diutinam  dedit,  &  quia  etiam  in  hoc  fad;o 
fcandalum  f  Ecclefije ,  voiuit  per  eandem  in  fatisfaciendo  adjuvari ;  in- 
duxit  dioecefim  fuam  ut  pro  hoc  delido  fuo  jejuniis  &  orationibus  com- 
muniter  indulgerent,  ficque  fado  ut  fibi  videbatur  fufficienti  piamine,  e- 
tiam  thecain  martyris  ftuduit  in  aliquo  decorare,  infrad:aque  theca  veteri 
vifii  expertus  eft,  quod  fijb  aeftimatione  diu  dubitavit,  &  corpus  &  caput 
conjundia  &  integra  reperit,  induit  etiam  novis  veftibus  &  ornamentis 
Sandum,  &  aromatibus  innovatis  recondivit,  5c  quod  oculis  viderat,  ©m- 
nibus  diebus  vitse  fu^e  prsedicavit ,  ad  laudem  Domini ,  &  his  ob  reve- 
rentiam  martyris  ScRegis,  pro  digreffione  infertis,  ad  textum  hiftoriae  r^- 
vertamur.  Dani  qui  eum  occiderant,  aliis  fuse  perverfitatis  &  originis  Da- 
nisy  qui  jam  maximam  partem  Mercice  occupaverant,  adjundi  in  ducatu  Ig- 
guar,  ut  dicitur,  etiam  Londonias  irruperunt.  Non  enim  habebant  Londo- 
nienfes  fpem  diffugii,  deficiente  &  interrupta  omnium  Auflralium  l{egum 
poteftate,  folus  tamen  in  Wejtanglia  regnavit  filius  tertius  Ethelrvlji  EtheU 
redus,  qui  &  fequenti  anno,  lioc  eft  ab  Incarnatione  Domini  dccclxx,  mor- 
ti  debitum  perfblvit,  fucceffitque  ei  frater  ejus  Alfredus  ultimus  filiorum 
Ethelwlfi  eodem  anno.  xxiii  annorum  fuit  cum  regnare  coepit,  regna- 
vitque  in  multis  pericuhs  ^  Danis  illatis,  cujus  generationis  liueam  fic 
fbrte  ex  afTuetudine  antiquorum  continuatam  in  fcriptura  inveni. 

De 


JoANNIS      WALLINGFORD»  f^S 

De  Alfredo  primo   Monarcba. 

ANno  ab  lucarnatione  Domini  dcccxlix.    Angl.  Saxonum  R^x  Eal' 
frechs  natus  eft  in  iUa  plaga  Anglise,  quas  Barrocjira  dicitur,  fuitque 
filius  Ethelwlfi  Regis,  qui  fuit  Egberti,  qui  fuit  jilcmundi,  qui  fuit  Effe^  qui 
fiiit  Eoppa,  qui  f uit  Jngks ;  porro  Ingles  &  Ine  iile  :feraofus  Rex  Occiden- 
talium  Saxonum  germani  duo  fiierunt,  qui  Ine  Romam  pergens,  ibique  vi- 
tam  prjefentem  finiens,  coeleftem  patriam  cum  Chnfto  regnaturus  adivit.     /«- 
gles  autem  &  Ine  fiierunt  filii  Coenredi,  qui  fiiit  Ceolwald,  qui  fuit   Cutha^ 
qui  fuit  Cuthvpine ,  qui  fuit  Ceaulin,  qui  fuit  Cynric^ ,  qui  fuit  Creotha ,   qdi 
fuit  Cerdic,  qui  fuit  Elefa,  qui  fuit  Ella,  qui  fuit  Gewis,  a  quo  Britones  An- 
glicam  gentem  Gexvis  nominant,  qui  fuit  Wig,  qui  fuit  Freawine,  qui  fuit 
Freothegar,   qui  fmt  Bran,  qui  fuit  Bealdag,  qui  fuit  Guodden,  qui  fuit  iYz-     •, 
theroald,    qui  fuit  Frelaf ,  qui  fiiit  Frethewlf,  qui  fuit  Fingoldwlf,    qui  fuit 
Geata,  [_Getd\  quem  Geattam  [Getam']  pagani  jamdudum  pro  Deo  vefiera- 
bantur,  qui  fiiit  Cetinva,  qui  fuit  5eaa,  qui  fuit  Celdevoa,  qui  fuit  Heremod, 
qui  fuit  Idermod  qui  fuit  Hathra,  qui  fuit  fF<3/«,  qui  fuit  Beadwing,  qui  fuit 
6"ew/^;,  qui  fuit  iS/o<p,  qui  fuit  Lamech,  qui  imt  Mathujfalam,  qui  fuit  Emch, 
qui  fuit  Malaleel,   qui  fuit  Cainan,  qui  fiiit  iSwoj,  qui  fuit  i^e?^,  qui  fuit 
Adam.     Quod  fi  cui  hsc  non  placet  Genealogias  dedu6tio,  quserat  aliam, 
non  enim  ut  authenticam  eam  proponimus,  fed  fi  alterutrum  cogeret,  po- 
tiiis  inter  apocryfe  numerarem.    Hic  ergo  Ealfredm  in  primordiis  Regni 
fui  veteri  homini  totus  deditus,  vivebat  luxui  &  vitiis  flibjugatus,  Ea^re- 
dufque  ut  juvenis ,  mentem  &  corpus  luxuriofse  etiam  dederat  voluptatij 
&  cum  unica  elTet  fpes  jinglicte  generofitatis,  nullam  seftimationem  prp- 
fedius  vel  bonse  opinionis  in  fa€tis  fuis  fagacibus  dereliquit ;  nec  erat  qui 
Regem  corriperet.     Arrifit  etiam  tunc  temporis  ei  pax.    Nam  Hubba  \  a 
Northimhris  interfed:o  Igguar)  -  curfiun  fuas  ferocitatis  caufa  eum  ulcifcendi 
illac  diverteratj  &  Maris  ut  dicunt  tempeftate  circumventus  cura  omni 
claffe  fiia  &  effera  multitudine  infandorum  fatellitum  ufque  ad  prasfens 
difparuit.    ^Eftimant  autem  plures  eum  immergio  illius  tempeftatis  inte- 
riifle :  igitur  arridente  profperitate  &  pace  Ealfredo,  &  Regia  poteftate  blan- 
diente,  dederat,  ut  praediditum  eft,  fervire  membra  fua  inmmditia  ad  immun- 
ditiam,  nihilque  ut  Chriftiani  eft,  de  Chrifti  paffionibus  in  corpore  fuo  vel 
portavit  vel  portare  curavit,  fed  econtra  virgiues,  &  caftse  [vivere^  volen- 
tes,  fuse  luxuriae  vel  invitas  vel  voluntaneas  fubdere  omni    ftudio   fe- 
ftinavit. 

Circa  hsec  tempora  lege  Danorum  pr^edidta  ^Uo  cum  fiiis  a<3:us  fedem 
in  exteris  regionibus  quasfivit,  &  in  tranfitu  fuo  multas  infulas  &  loca  re- 
gionum  maritima  exturbavit.  More  enim  luporum  fubito  incurfii  k  fii- 
vis  erumpentium,  htoribus  naves  impeliebant,  &  a<3;is  prxdis  naves  rein» 
trabant,  &  panfis  velis  ad  ventum  fubito  difparebant :  unde  fadtum  eft  ut 
a  diverfis  portibus  &  locis  mari  vicinis  quaerelae  ad  Regem  defiferrentur 
Alfredum,  qui  fiiper  hoc  habita  dehberatione  pacem  seftimavit  petendam 
effe,  qua  enim  contra  tahter  a  mari  erumpentes  exercitum  duceret,  pe- 
nitus  ignoravit.  Adipifcitur  pacem  quam  petivit,  &  rehgata  multitudine 
Danorum  qui  fludiuabant  &  incerta  fede  ferebantur  in  An^ia,  pandit  B^Uo'^ 
nis  comitatus  vela  ventis,  &  poft  varios  eventus  maris  &  terrse  Seeanni* 
cum  portum  allabitur,  ubi  poftmodum  vel  invitis  vel  voluntariis  FramPs 
fedcm  &  principatum  conlecutus  ^oUo^  &  ufque  ad  pr«fens  inpofteris 
poff^dit. 


^'^^  .      -   "       C      H      R      O      N      I   ,  G      A      ' 

De  SanUo  Neoto  excerptum. 

Uitis  vel  divinse  vel  humanse  manus  flagellis  correptus  Rex  Eal- 
„  „  fi^^dm  a  luxuriis  [quibus]  afluetus  fuerat  teraperavit,  &  de  prsste- 
ritis  etiam  ccepit  poenitere,  Venitque  ad  virum  vitse  venerabilis  Neetum, 
cujus  nomen  aliquantulum  in  Aula  Regis,  ex  divina  gratia,  celebre  ha- 
bebatur,  ab  eo  confilium  petiturus :  qui  tunc  temporis  in  extremis  vit£B 
agens,  inter  fratrcs  quos  collcgerat  &:  regularibus  inititutis  informaverat  in 
Nedjioche,  in  quo  aiiquamdiu  heremiticam  [vitam]  duxerat,  degebat.  Eft 
autem  iocus  in  ulterioribus  partibus  Cornubm  Nedefioche,  qus  a  viro  in- 
colante  nomen  traxit,  &  incultus  a  rerum  primordiis  ufque  ad  fua  tem- 
pora  permaniit,  aptior  iuftris  ferarum,  quam  hominum  habitaculisj  quo- 
ulque  Sandtus  eum  "k  rudibus  frutedlis  labore  fuo  exemit. 

Prasnoverat  autem  antequam  ad  ejus  coniilium  veniret  ex  fama  vitam 
ejus,  ideoque  fecurior  &  providentior  in  vitani  ejus  fecit  invediiones,  nam 
etiam  quje  putavit  Rex  cunctos  iatere,  audader  in  faciem  rejiciens  San- 
«Stus,  vehementer,  ut  oportuit,  increpavit,  &  afperis  ut  erat  a  Sand:a  pa- 
gina  initrudrus  mifcuit  biandimenta,  vinumque  cum  oieo  in  vulnera  fau- 
ciati  infundere  curavit.  Sicque  timorem  incufBt,  ut  ad  fpem  erigeret,  & 
in  fpem  erexit,  ut  in  ea  non  diu  fiu6tuaret,  inftitit  euim  oportune,  impor- 
tune,  fi-ontaiiter  ei  intentans  voraginem  vitiorum,  quibus  affuetus  fuerat, 
in  exemplari  multos  traxifie  ad  pericuium,  gravem  efle  Gehemix  ignemi  & 
gravem  injungendam  evadere  volenti  efTe  pcenitentiam,  inter  ha^c  etiam 
injunxit  ei  ut  fub  fpe  venise  fcholas  Anglm  niteretur  priviiegiare,  &  ad 
Dominum  Papam  hac  occafione  iegatos  mittere  non  difFerret.  Qiiod  ad 
yoliintateni  fuggerentis  fufEcienter  adimplevit;  habentur  etiam  in  Anglia, 
ejus  officio  ad  San(fti  Neoti  inftantiam,  privilegia  Anglice  &  Anglicis  api- 
cibus  fcripta. 

Anno  ab  lucarnatione  Domini  Je[u  dccclxxviii.  Rtgni  vero  Ealfredi 
anno  eodem  vii,  erupit,  lege  Danorum  fsepe  didta,  peftis  efFera,  tyrannus 
nomine  Gutrum ,  applicuitque  in  Anglia  cum  multitudine  niaxima  do- 
miiio  &  duci  in  crudelitateperfimiii,  qui  omni  Gentilium  fuperftitione  per- 
ditus,  csBteris  beftiis  Igguar  5c  Hubba  &  l{pllone,  videiicet,  immanior  appa- 
rebat.  Nam  non  more  ipfbrum  maritima  &  ioca  eis  vicina  invafit,  prse- 
das  duxit,  &  naves  reintravit,  fed  frontaiiter  mediterranea  irrupit  &.  vicos, 
urbes,  civitates  cum  moeniijus  eorum  fiiccendit,  vixerant  enim  prascipue 
in  Wefianglia,  &  mediterraneis,  a  tempore  Britonum  in  pace  Angli,  quse  fi- 
cut  in  fide  manentibus  vincuium  fpiritualis  eft,  &  Ecclefiafiic<e  Vnioms ;  fic 
his  qui  fiint  ex  diverfb  peramica  eft,  &  nutrimentum  vitiorum,  qua  fub 
multi  temporis  interftitio  arridente,  reiiquerant,  ut  incauti,  urbium  &  ci- 
vitatum  moenia,  veterno  &  menfarum  &  potuum  luxui  fe  dederant,  nihii 
de  tam  fubita  irruptione  conjedtantes.  Advenit  ergo  beflialiter  viventi- 
bus,  &  iuxui  deditis  beftialiter  fseviens  homo  beftialis,  &  in  omnes  crude- 
iiter  fsviens,  effecit  quod  voluit  in  gladio,  6c  fecuri,  non  enim  occurfan- 
tibus  &  ante  ejus  ocuios  fe  profternentibus  peperit ,  nulii  fiquidem  vei 
feni  vel  juveni  adulto  vel  puero ,  matronse,  puellie ,  vei  virgini  profuit 
atas  vei  fexus  fuus,  nuiii  profiiit  obiatio  thefauri  patrum  antiquorum  vel 
oblatse  cautio  fiibjedtionis.  Nam  pagos,  vicos,  urbes,  &  civitates  flammis, 
&  vuigus  dedit  enfi  fuo.  Non  pepercit  ejus  ulli  hominum  ocuius :  erat 
videre  miferabiie  excidium,  nam  fenes  venerand^  caniciei  in  porticibus  fuis 
jugulati,  matronse  inhoneftat*e  irreverenter  fupinse  in  mediis  urbium  pia- 
teis,  virgines  expofitse,  juvenes  truncati  caput  manus  6c  pedes,  pueri .  per- 
fbrati  mucronibus  jacebant  in  viis,  compitis,  &  plateis,  a  prastereuntibus 
conculcandi.  Jacebant  in  mediis  cameris  vel  domibus  femiufti  quidam , 
dum  erumpere  non  auderent.    Nam  qui  ab  incendio  eruperat,  exceptus 

efl 


I 


J 


OANNlS      WALLiNG'lFOilDo 


eft  a  fectfri.  Nec  tacuit  interea  ftma,  qus  per-  patriam  delapfa,  etiaiii 
robuftos  fub  timore  tanti  difcrimihis  fugs  ventilabat,  Rex  \txo  Ealfredus 
elegit  prophetis  Ipiritui  cedere,  quam  cum  certo  fuorum  diffidio  fa;vien- 
tibus-occurjfare;  confidenins  pro  fuis'  luorumque  peccatis  h^ec  inftare,  ju- 
gum  Dorninics  prseceptionis,  quod  Sandus  Neothui  prophetice  inlpofiiit, 
humilitfef ,  ut  debuit,  ftud^it  lutthiere.  Receffit  igitur  fcienter  .timidus  &: 
fapienter  fugitivusi  devenitque  in  Athelmgeiam,  quas  locus  eft  in  ultimis 
y^w<r/?>p  partibus  ad  occidentem  vergens,  diciturque  a  Brithonibus,  Clitonum 
patria,  eft  autem  in  mediis  falis  paludibus,  gratam  interius  habens  'plani- 
tiem,  Iliac  ergo  devenit,  &  inter  irrumpentes  infbrtunii  procellas  patien- 
tiam,  quK  gaudet  duris,  ampIexanSj  faltem  in  eafortis  ftetit,  fbrtunseque  lu- 
dibriis,  quia  vitare  non  potuit,  medium  unguem  oftendit,  fibique  animo  in- 
fixit,  quod  fkpe  a  Sand:o  acceperat  iteratum,  quod  fcilket,  pofentespoten- 
tertormsnta  patiefttur,  6c  illud  Apo&oli,  flagellat  Deus  ofnnsm /iiium  quem  reci- 
pit;  fed  &  Sandri  Job  6c  Tobim  ante  oculos  juftiti^e  pofuit  inCi'enierita,  qui 
inter  tot  adverfa  Domini  juftitiam  laudaverunt.  Latuit  autem  in  fiabulci 
tugurio,  &  in  privato  •  habitu  diem  folatii  a  Sandio  Neo2^/)o  prophetatum, 
6c  ih  Dei  voluntate  pendentem,  in  patientia  exped:avit.         -     -"^'^  ....    •.;.-^ 

Interea  contigit  quod  in  domo  fblus  refideret,  &  vetula-filbulcide  re- 
ditu  viri  fui,  qui  in  pafcuis  cum  armento  morabatUrj  fblicita,  panfem  fub- 
cinericium  cineri  calenti  tradidit  decoquendum,  6c.ad  alia  qu£e  opus 
erat^  dum  panis  in  cinere  fuit,  fe  divertit,  oblitaque  eft  panis,  quoufquepef 
uftrinam  memori^  revocaretur.  Accurrit  ergo,  inteiTniffis  iriterim  quse 
pr£e  manibus  habebat  anus,  6c  virum  quem  prsefentem  vidit ,  fermonibus 
impetens,  dixit,  qud  parte  homo  es  in  curce  >  qui paniardenti  negligis  fubvenire, 
nunquam  vidi  homineiyi  tam  negligentem,  qui  etiam  panem  jubcinericium  nefcidt 
gyrare,  &  certe  cum  appofttus  tibi  fuerit,  de  eo  comedere  maturabis,  ^luare  uftri- 
na  ejiis  fubvenire  pigrefm,  Rex  autem  convicioriim  verba  patienter  ferens, 
mi(eris6c  pcsnitentiae  fuse  etiam  ipfa  afcripfit,  6c  voluntati  l^ei  arridens  re- 
fpondit,  ut  dicis  ita  eft.  Hojpes  mea,  nam  nimis  pigrefcerem,  Ji  parii  fubeineri- 
cio  tiefcirem  fubvenire,  d^  decoStioni -2^1115  eKindQ  indulfit,  6c  manus  ad  ni- 
mis  infolita  extendit,  &  quoufque  fiifficienter  coqueretur  cuftodivit.         7 

Afpexit  Regis  interim  humilem  pcenitentiam  Deus,  &  ad  ejus  oppref^ 
fioni  flibveniendum  manum  extendit  pietatis.  Nam  expioratus  ab  aliqui-' 
bus  fuorum  Rex  in  medium  erupit,  6c  munitiorem  arcem  poft  paucos  dies 
perfecit,  colkdtifque  aliquot  militibus  6c  fenioribus,  in  quibus  vigebat  fb- 
lertia  6c  ingenium,  ex  effediu  poenitentiffi  fblidior  ad  refiftendum  fe  para- 
vit,  8c  primo  quidem  ex  faltibus  6c  locis  ad  diverticulum  aptis  immmens 
eis  aderat  improvifiis,  aliquando  etiam  crepufculis  vel  diluculo,  pro  indiffe- 
renti  asftimans  vel  manifefte  vel  occulte  hoftium  infidiis  infidere.  In  tran- 
fitu  quoque  f^pe  illos,  ut  quem  bene  noverat,  prsevenit,  6c  invafione  feita, 

ut  vidit  ■ ad  tutiora  loca  fe  coilegit,  6c  fic  quidem  primo  debile  ex 

improvifb  erumpens,  poftmodum  validum  6c  fi'ontaliter  hoftibus  bellum 
intentavit,  ex  diludiocjue  eventuum  nunc  patuit  vidroriae,  nunc  vi(3:oria 
ceffit  ei..  ,  ;         -:  • 

Militia  vero  quas  h  patria  diffugerat,  audiens  interea  Regem  Ealfredum 
hoftibus  rebellare,  fub  feftinatione  retransfretans  ad  ejus  caftra  fe  divertit, 
ficque  fadrum  eft  ut  de  die  in  diem  immanior  afTurgeret,  6c  hoftibus  ar- 
tius  immineret.  Miffis  etiam  legatis,  J^Uonem,  qui  continuum  bellum,  nifi 
quod  ipfe  interrupit,  cum  Gallis  habuerat,  ad  fuum  fubfidium  vocavit  i  qui 
ob  memoriam  beneficii  quod  ei  contulerat,  dum  ut  prsedidium  eft  per  An-^ 
gltca  littora  tranfiret,  ejus  mandatis  adquievit,  6c  obfidione  intermif^  quam 
Pariftanis  intentaverat,  in  Angliam  venit.  Igitur  receptis  ab  undique  viri~ 
bus,  municipia  pr^eoccupavit  montuofa,  6c  loca  tranfitu  difficilia  raunivit, 
6c  viam  hoftibus  interclufit.  At  adverfarii  non  minori  cautela  ufi  omni 
annifti  Anglu  occurrere  curaverunt,    unde  6c  Gytrus  undique  Danos  con- 

Y  y  y  vocans, 


T?7 


T?B 


Chronica 

vocans,  qui  in  multis  jinglia  locis  confederant,  municipiaque  in  locis  mon- 
tuofis  prseoccupaverant,  jubet  eis  derelidis  in  exercitum  cogi,  &  prjeceps  ruit 
quafi  pro  confulto  in  periculum,  vidit  enim  moram  trahere  peficulum, 
Rege  ab  undique  de  die  in  diem  in  exercitum  accrefcente.  Igitur  &  iple 
manum  magnam  contraxit,  &  prodigus  animarym  fuorum  folummodo 
diem  eongreflionis  adoptavit.  Rex  vero  licet  Iqcurus  de  vidoria  ex  ipon- 
fione  Sand:i  elTet,  tamen  timuit  ut  bonus  Rex  gregi  fuo,  &in  montequem 
anticipaverat  hoftibus  nimis  aptum,  fi  prsecaviifent,  fuper  diem  difcriminis 
Sand:i  expedtabat  prsemonitionem. 

De  Baptijmo  Gitri. 

TjEradtis  tandem  folemniter  triumphis  Rex  Ealfredus  in  Eathelingeiam 
I  rediit,  ibique  caftellum  fortiffimum  condidit,  ubi  Gitrm  poft  tres 
ieptimanas  fponfionem  completurus  invenit  eum,  8c  cum  triginta  prima- 
tibus  fiiis  baptizatus,  poft  albas  depofitas,  Regia  prseventus  munificentia  ad 
propria  in  pace  una  cum  omnibus  fuis  eft  reverfiis.  Reliquum  vero  vitas 
liise  in  pace  bona  deduxit.  Rex  Ealfredus  tradtabat  Regni  negotia,  ut  ^ 
Sandlo  Neotho  pra^monitus  fuerat,  infigni  juftitia,  nam  &  leges  praedecef- 
ibrum  Regum  &  confiietudines  bonas  in  fcriptolredegit,  &  pofteris  cufto- 
dienda  mandavit,  tranferri  etiam  multas  fecit  ^Brithomca  iingua  in  Angli- 
eam,  inter  quas  etiam  Merchene  Leaga  pofuit,  quam  nobilis  &  fapiens  qu£e- 
dam  Regina  Marcia  nomine  Britoniffa  adinvenit.  Addidit  etiam  de  fiia 
adinventione  nonnulla ,  quae  adeo  «quitatis  munimine  fulciuntur ,  ut  k 
nemine  redargui  pofCnt.  In  quo  ejus  fadto  coUigi  poteft,  quam  devotus 
ad  monita  Sandti  vixerit,  &  juftitie  tramitem  fit  fecutus. 

De  Edwardo  filio  ejus  di^o  feniore, 

REX  Ealfredus  cum  complefTet  Regni  fiii  annos  xxviii  &  dimidium, 
vitas  vero  fuje  annos  l  &  unum ,  debita  natur^e  ab  Adam  vitiatae 
perfbivens,  in  pace  defundtus  eft  viii  Kalend.  Novembris,  ab  Incarnatione 
Domini  dcccc  anno.  Suceeflit  autem  ei  filius  ejus  Edwardus  vir  mode- 
ftus,  prudens,  &  pius,  qui  peromnia  patris  mores,  confuetudines  &  ele- 
gantiam  fecutus  eft ;  devotus  prsecipue  Deo,  quod  a  patre  didicerat,  cui 
&  fe  &  Regni  moderamen  commendabat,  patre  latior  in  Regno,  ditior 
opibus,  diuturnior  in  pacis  bono;  in  eum  confenferunt  omnes  SuthangU. 
Nam  Juti  VeUiani^  qui  ^  tempore  Aelherti  filii  Aifiulphi  fiib  tempore  Eel~ 
fredi  mortui,  &  Cantiani  Juti  qui  a  tempore  BaJdredi,  quem  Egbertus  Rex 
ftipradidtus  pater  Ethelwlfi  miffo  filio  cum  multa  manu  fubegit,  caruerant 
Rege,  &  Mediterranei,  qui  &  Mercii,  k  tempore  Burthredi  Rege  vacui,  con- 
didto  potius  &  voluntate  ei  fe  fubdiderunt,  quam  bello  vel  viribus  fub- 
a(3:i ;  folu»  enim  Ealfredus  pater  Edwardi  eis  in  tempore  Danorum  fuccur- 
fui  fuerat,  &  ideo  in  filium  faciiius  confenferunt.  Porro  benignitas  ejus 
multum  vera  ad  hoc  etiam  eos  multum  illexit. 

Duxit  autem  in  fumma  &  bona  pace  vitam  fuam,  excepto  quod  aliorum 
incommodis  vexabatur :  nam  a  temporibus  Smni  &  Igguar  &  Hubba  duci- 
bus  Danorum,  fub  diverfis  eorum  eruptionibus,  confederant  in  diverfis  pro- 
montoriis  &  locis  ad  munitiones  aptis  Dani  multi,  &  ea  optime  munive- 
rant,  nullius  incurfiim  metuentes.  In  tempore  Ducum  fupradidiorum  ir- 
rogaverunt  moleftias  quas  poterant  omnibus  patriotis,  nec  etiam  adhuc 
patriam  inquietare  erant  pigri.  Quamobrem  diverfie  provincise  in  unum 
condicentes,  petierunt  a  Rege  Edwardo,  ut  eorum  voluntati  hoftes  prsedidri 
traderentur ,  deponentes  in  Regis  f  nono  multas  querelas  de  frequenti 
prvedarum  flibreptione,  de  viarum  interclufione,  de  Mercatorum  fpoliis,  & 
3c  multis  aliis  in  hune  modum  erumpentibus,  fed  &  in  fecretis  quse  ad 

publicani 


JoAi^Nis     Wallingfori^,       5* 

publicam  non  pertinent  narrationem  f.  Accepta  itaque  a  Rege  licentia 
unaquaeque  provincia  munitiones  quibus  fe  tuebantur  dejecitj  non  tamen 
fine  gravi  bello  &  labore  diutino,  fub  quo  tempore  deletum  eft  optimum 
eoruni  prasfidium  in  Mercia  Wifioche.     Sed  haec  alias. 

Interruptmii  autem  fuit  inter  tempora  Banorum  diu  Regnum  "Northim- 
brorum,  &  ufque  ad  tempora  Ethelfianz  nuUus  ibi  regrtavit ,  excepto  fblo 
Gudredoy  qui  xiv  annis  regnavit,  quem  Hardecnuti  filn  in  fervum  vendide- 
rant ;  fed  hunc  Sandus  Cuthbertus  d  fervitio  promovit  in  Regem :  ifle,  ut 
audivi,    Hubbam  fbcium  Inguar  in  Campefiri  bello  delevit. 

Sufcepit  autem,  inter  hsec  tempora  labentia,  ^  conjugali  choroRex^^i- 
wardus  ti'es  filios,  &  unam  filiam  nomine  Or^ivam  [Edgivam,']  quam  Rex 
Francorum  J\arolus  accepit  uxorem,  in  duobus  fibi  confulens,  ut  non  time- 
ret  ex  parte  illa  Anglos,  ad  quorum  f uffragium  I{olh  &  fequaces  ejus  fepe 
confugerant,  qui  fub  tempore  Eadivardi  Chriftianus  obiit,  habuitque  fiic- 
ceflbrem  Wilhelmum  fiiium  fiiumj  &  ut  ad  Eadwardum  haberet  refugium 
in  excercitus  refbauratione,  fi  neceffitas  urgeret.  Filius  autem  primoge- 
nitus  fuit  Ealfianus,  fecundus  Eadmundus.,  tertius  Eadredus,  in  quorum  manu 
Regni  difpoiitionem  omnino  dereliquit.  Emicuitque  inter  eos  Ealfianus 
ut  major  natu,  &  vivacitate  confihi,  &  morum  elegantia,  8c  in  dominandi 
poteflate  ,•  accepta  enim  licentia  a  patris  confitio  in  Angliatn  Gytrum  re- 
vocavit,  qai  cum  maxima  manu  a  Dacia  rediens  ejus  fe  fubdidit  una  cum 
fiiis  voluntatij  deditque,  afTenfli  patris,  Efianglam  ei,  Regnum  Sandti  Ed- 
mundi,  quod,  eodem  titulo,  quo  ut  didtum  efi:  multa  alia  Regna,  ad  Do- 
minium  Eadroardi  devenerat,  ufufque  ejus  auxilio  Ealfianus  omnesrebel- 
liones  Suthsnglice  patris  jugo  fuppofiiit,  magnumque  pofteris  in  fad:o  fcan- 
dalum  fecit,  ut  ex  fequentibus  fufficienter  patebit, 

Regnavit  autem  Eadwardus  in  pace  bona  xxiv  annis,  &  mortuus  efl  anno 
ab  lucarnatione  Domini  dccccxxiv. 

Succeffitque  ei  Ethelfianus  filius  ejus  major  natu,  unxitque  eum  in  Regeitt 
Eathelmus  Cantuanenfis  Archiepifcopus,  de  quo  Galfridus  Monemutenfis  fquam- 
vis  invidulus  genti  &  gentis  regibus  Anglorum  effet )  fcribit  quod  primus 
de^  gente  Saxonum  diadema  portaverit :  quod  &:  poffit  efTe  verum,  tamen 
credendum  eft  invidum  magis  prioribus  regibus  derogafTe,  quam  Ealfia-  i 
num  laudaffe.  Nam  &  fubfequenter  Hiflronam  Anglorum  tradit,  Wilhelmo 
TSdalmesherienfi  ^  Henrico  Huntedunienfi  in  corde^  corae  locutus,  &  verenduni 
eft  de  eo  ne  difierdat  Dominus  lahia  dolofa:  verum  quia  vices  interpretis 
fe  dicit  exiequi,  utcunque  excufari  poffet,  fi  ad  tempus  Ealftani  ejus  edi- 
tor  ( quem  Britonem  dicit )  perfcripfiffet ,  nos  autem  eandem  Hiftoriani 
Deo  commendamus,  &  prout  ipfe  donaverit  exfequemur,  tantum  imagi- 
nem  futurs  editionis  &  materiam  hic  prffipingentes. 

Igitur  regnante  Ealfiano  in  Monarchiam  redadla  eft  Anglia,  nani  &  Nor- 
thimbria  &  Scotia,  Cumberlandia,  &  alise  quasque  partes  Anglice  in  infula  po- 
tius  ad  ejus  Monarchice  poteftatem  accefferunt,  quam  cogerentur.  Erat  e- 
nim  pacis  amator,  &  quod  ab  avo  audierat,  &  in  patre  viderat,  in  judicio 
juftus,  &  ex  multarum  virtutum  condid:u  adeo  omnibus  gratiofus,  ut  ni- 
hil  ufque  ad  pr£efens  in  eum  fama  audeat,  quse  omnium  ^ltem  poft  mor- 
tem  carpere  fblet  fadtiones.  Refervavit  ad  iftum  Regem,  quod  fuperius 
dixi,  de  Ealfredo  &  ^ollone,  fcriptor  hiftori^  Normannorum,  quod  nequa- 
quam  ftare  poteft,  cum  ^Uo  ufque  ad  Ealfimi  Regnum  ex  ipfb  ejus  vo- 
lumine  &  Chronicorum  fupputatione  convinci  poffit  non  pervcniffe.  Sed 
6c  multi  alii  Hiftorici  ob  audtoritatem  Ealfiani  ad  eum  referunt,  qu^  ad 
eum  conftat  non  pertinere. 

Coepit  autem  regnare  anno  ab  Incarnatione  Domini  pccccxxv,  veuit- 
que  ad  eum  Lothowicus  cum  matre  fiia  Orgiva,  fugiens  Gallorum  timore,  orta 
enim  occafione  diffidii  inter  Regem  E^rolum  patrem  Lodonnci  &  gentem 
GaUorum,  in  manus  eorum  devenit  &  occifus  eft  ab  eis.    Timetls  filius  de 

Y  y  y  2  fimilij 


5^+0 


C      H      R      O      N      I      G      A^ 

Cmili,  divertit  ad  avunculum  Ealfiamm,  qui  honorifice  ut  oportuit  eum 

fufcepit,  £c  de  reformanda  pace  non  pigritavit;  nam  mifit  legatos  ed  Wil- 

lelmum  ISIormannorum  ducem  ^ollonU  filium,  &  ejus  internuncio  pacem  re- 

ibrmavit ;  porro  fororem  fuam  Orgivam  dedit  Si^rico  ex  Danorum  genere 

in  uxorem,  quem  ideo  ad  nomen  Regis  fublimavit,  ne  foror  a  ReginsE  no- 

mine  ad  nomen  defcenderet  comitiffce.     Accepit  Si^ricus  pro  Regno  a 

Theifa  flumine  ufque  ad  Etheneburgam.     Sic  ergo  primum  fub  tempore  hu- 

jus  Regis  liberum  habuerunt  Dani  accelTum,  nam  qui  in  tempore  Regum 

prsecedentium,  quafi  erratici  per  Angliam  vagabantur,  fub  Elfiani  tempore 

manebant  ftabiles ;  nam  &  Gytrm  in  Efianglia,  &  Si^ricus  in  Northimbria 

gentis  fu£e  libertati,  nec  mirum,  ftudebant;  fivebant  necnon  voluntati  eo- 

rum  optimi  portus,  qui  terram  Danorum  ex  diredlo  refpicientes  receden- 

tibus  6c  accedentibus  faciles  patuerunt.     Porro  &  SiBricus  &  Gytrus  Eal- 

ftano  omnibus  diebus  fideles  paruerunt.     Sed  quia  prudentiam  rerum  exi- 

tus  metitur,  debuit  Rex  fapiens  pofteris  prsecavifTe,  &  iter  hasredibus  no- 

cituris  claufifTe.     Sed  quia  nemo  ex  omni  parte  beatus  addidit  eorum  com- 

moditati,  quod  femiliarifilmos  habere  ftuduit  Danos,  &  ad  omnem  volun- 

tatem  fuam  habuit  praeparatos,  defcenderat  enim  ahquando  in  tempore  pa- 

tris  fui  ad  Gytrum  in  Daciam^  &  multa  de  morahtate  popuh  fuis  moribus 

adjecerat.     ^cedam  defiderantur. 

Porro  Eathelmus  videns  eum  {Dunfianum']  facetum,  extendit  manum  fuam 

8c  commendavit  eum  Ealfiano  Regi,  qui  etiam  ob  reverentiam  Archipre- 

fulis,  quem  femper  habuit ,  ut  patrem,   eo  quod  ab  eo  in  Regem  un(ftus 

fuerat,  inter  familiares  habuit  Dunfianum,  &  cito  induftriam  &  elegantiam 

morum  ejus  &  deprehendit  &  collaudavit;  fed  intercrefcente  a  Northim- 

bris  diflSdio,  non  potuit  Rex  dare  occafionem  fapienti,  ut  adderetur  ei  fa- 

pientia,  fed  ad  prseparatoria  bellorum  fe  convertit.     Fihus  fbroris  fuse  gc 

SiBrici,  quem  Rex  Ealfianus  fub  nomine  Regis  tenuerat,  caufa  prasaflignata, 

patre  Jam  mortuo  avunculo  rebellavit.     Erat  autem  caufa  rebelhonis  Gut- 

tredi  fuggeftio  Northimbrorum,  qua   Adolefcenti  fuggefTerunt  quod  eorum 

patria  fuo  Rege  femper  fblet  gaudere,  &  fub  nuUo  Suthanglorum  ve(5tigari. 

Porro  a  tempore  adventus  Anglorum  in  infulam  hoc  verum  effe  conftat, 

quod  nulii  Anglorum  Regum  fiibjedli  fuerint  nifi  Ealffiano ;  igitur  eo  incon- 

fulto  nomen  Regis  vfiirpaverat  fibi  Guttredus,  &  fubfidia  Sc  caftella  terrse 

cuftodibus  ejedtis  fuse  tutelse  fubdiderat,  &  tributa  quje  patri  impofita  fue- 

rant,  prsecife  negabat.  His  permotus  Ealfianus  ad  expugnandum  invigilabat 

rebellionem,  6c  cum  fatis  in  manu  fuorum  id  pofTet  exfequi,  placuit  etiam 

amicorum  fidem  &  provinciarum  fuo  Regno  adjacentium  attentare,  &  in- 

fra  paucos  dies  magnum  excercitum  collegit.   Cave  autem  hic  de  hiftoria 

Normannorum,  qu3e  falfb  quidem   fiiggerit  ad  hanc  venifTe  l^Uonem,  dum 

eundem  conftet  fecundum  Chronica  etiam  ante  Regnum  Ethelflani  bbiffej, 

fed    Guttredus  audito  Ethelfiani  adventu  difparuit;  qui  poftmodum,  ut  in 

geftis  Sand:i  Cuthberti  legitur,  praefidio  afFuit  Anglis  ipfius  Sandti  monitis 

exhortatus,  contra  piraticam  Danorum  irruptionem,  regnavitque  ut  ibi  legi- 

tur  multis  annis,  fed  fides  hiftorise  communis  habet  nullum  in  Northan- 

glia  regnaffe  poft  tempora  Ethelfiani,  aud:oritati  fadtum  relinquimus  qua 

probatur.     Regnavit  autem  Ethelfianus  yivi  annis,  &  mortuus  annoabln- 

carnatione  Domini  dccccxxxix.     Succeflitque  ei  frater  ejus  Eadmundus,  coe- 

pitque  regnare  anno  ab  Incarnatione  Domini  dccccxl.     Hic  in  primitiis 

Regni,  quse  fblent  diffidiis  patere,  infeftos  habuit  Northimbros  ad  antiquam 

libertatem  afpirantes ,    fed  viriliter  eos  oppugnans  jugum  in  eos  obtinuitj, 

quod  frater  Eathelfianus  inipofiierat. 

Interea  Northimbri  freti  auxiiio  cujufdam  Norwenfis  nomine  Olaf,  quem 
ad  hoc  fub  nomine  Regis  potius  quam  re  nominis  fibi  a  Norweia  vocave- 
rant,  rebellabant  Eadmundo.  Cujus  rebellionis  finem  \_Olafi'\  internecione 
idem  Eadmundus  terminaffet,   nili  baptizmi  interfugio  excercitus  ejus  in- 

ftantiam 


JoANNIS      WalLINGFORD.         5^1 

ftantiam  prseveniflet.  Erat  enim  paganus,  &  diffugium  mortis  fub  baptifini 
pallio  in  mifericordia  Regis  invenit.  Conlpiraverunt  nec  minus  contra 
eundem  Eadmundum  duo,  Olaf  filius  SiUrici  &  Orgivx  fororis  Regis,  lecun- 
do  natus ;  &  J^eginaldiis  filius  Guthredi,  quem  ut  prsedidtum  Ethelfianus  k 
Regno  dejecit,  ied  &  hos  in  multitudine  exercitus  copiofa  ^  Regno  fiio 
expulit,  &  deinde  toto  tempore  vitse  lu£e  Northimbriam  in  manu  propria 
ordinavit. 

De   Dunftano. 

FAdro  ipfius  die  crepufculo  vidit  interim  Dunfiams  Abbas  in  Vef^ertino 
Regis  convivio  eundem  f  ut  quempiam  alium  inter  firequentantes  Mi- 
niftros  Regis  oberrantem.     Porro  poft  aliquot  dies  vidit  San<!ius  juvenem 
ignotsB  faciei  Regis  curiam  perluftrantem  ,   ferebatque  in  manu  I{otulam 
multum  involutam  ,   &  glofa  minuta  confcriptam ;   interrogatufque  quis 
efTet,  refpondit  ex  orientalibus  Regni  partibus,  &  Saxonica  voce  fe  efTe,  & 
cum  Rege  qusedam  nuptialis  verbi  laabere  fecreta:  quasfitufque  ut  Regi 
aftaretad  mandata  exequenda,  difparuit,  unde  ufque  ad  prseiens  nefcitur 
uter  fpiritus  efTet  in  forma  aliena,  an  homo  verus  in  fua.     Rex  autem  eo- 
dem  die  fica  in  vifcera  ejus  [ada6ta]  in  menfa  occubuit.     Sed  qua    ra- 
tione  vel  a  quo  occifus  fuit  ufque  ad  prasfens  incertum  habetur.     Appo- 
fitufque  eft  ad  patres  fuos  anno  Regni  fiii  fextOj  &  eodem  ab  Incarnatione 
Domini  ^efu  Chrifii  cccccxlvi.     Succeffitque  ei  frater  ejus  Eadredus^  coe- 
pitque  regnare  eodem  anno,  fratrifque  fiii  Eadmundi  filios  Eadwinum  &  Ead-' 
garum  fub  diligenti  cura  tradidit  nutriendos ,  i^tis  ex  fad:o  fiio  indicans 
eos  juftos  fbre  Hseredes,  nifi  setatis  teneritudo  obloqueretur.     Erat  enim 
bene  religiofus,  provediae  setatis,  &  maturus  moribus.     Huic  erat  Dunfia- 
nus  magis  quam  prioribus  fratribus,  Ethelfiam  fcilicet,  &  Eadmundo  fami- 
liaris  &  gratiofus  i  quem  quafi  parem  amicitiae  fuse  prseelegit,  fed  &  Dun' 
fianus  tantse  «ftimationi  in  quantum  potuit  ftuduit  refpondere,     Tradidit 
etiam  ei  Rex  ex  diledlionis  confidentia  omnia  pr^dia  fua  Glafionics  vicina, 
ut  ejus  videlicet  providentise   fubjacerent  ,•  fed  &  antiquos  patrum  &  prse- 
decefTorum  Thefauros,  cum  his  quos  etiam  ipfe  adjecerat,  fub  munimine 
Monafterii  ejus  fideiiter  obfervandos,  &  Abbas  ei  ut  Thefaurarius  refpon- 
deret,  quse  omnia  ut  fidelis  omni  vita  Eadredi  Regis  obfervavit,  &  quse  im- 
pofita  prsediis  fuerant,  jufte  perfolvit.     Rebellavit  etiam  huic  Northimbria^ 
&  infradra  fide  quam  illi  juraverant  in  primitiis  Regni  Northimbri,  revo- 
caverunt  Olavum,  quem  a  Regno  dejecerat  Eadmundus.    Et  ejus  ducatu  nifi, 
quce  fibi  impofuerat  Rex  vedtigalia  prsecife  reddere»negabant.     Ad  quoruni 
edomandam  fuperbiam  colledto  Suthanglorum  excercitu  Northimbriam  inva- 
dit  Rex,  &  eam  incendiis   urbium,  dirutione  caftellorum,  occifione  ho- 
ftium,  &  profcriptione  fufpedtorum  exmagnaparte  delevit,  &  OlavumvQ- 
du<3:um  in  exilium  perpetuo  dejecit.     Sed  cum  in  Suthangliam  redire  diP' 
poneret,  timens  hoftium  infidias  rerewardum  exercitui  pofiiit,  quem  iVbr- 
thimbri  in  tranfitu  ad  nocendum  prono  refidentes  in  infidirs,  ex  magna  parte 
deleverunt.     Et  quendam    Hericum  nomine  filium  Horoldi  fibi  in  RegeiTti 
elegerunt ,  qui  earundem  infidiarum  aud:or  fuiffe  perhibetur.     Sed  Rex 
ut  audivit  cunei  fui  extremi  interfedtionem,  valde  infenfus  totum  fe  ad  ul- 
cifcendum  injuriam  fuam  erexit,  &  relato  cito  excercitu  in  NorthinAriam 
ad  eam  penitus  fubvertendam  redire  difpofuit ;  fed  creba  fupplicatio,  & 
multa  munerum  exhibitio,  6c  finahs  fubjedtio  iram   Regis  mitigavit.     Ex 
quo  tempore  paffa  eft  jugum  Suthanglorum  Northimbria,  &  Rege  proprio 
&  antiqua  libertate  ad  hsec  [tempora]  queritur  caruiffe.     Porro  duo  Re* 
gna,  qu£e  ibi  aliquando  fuerant,  in  Baronias  &  Comitatum  divifa  funt. 

Afpiravit  interea  Eadwinus  major  natu  filiorum  Eadmundi  ad  Regnunij, 
quod  fibi  de  jure  fiaereditario  deberi  privata  familiaritas  fuggefTerat,  quo- 

.       Y  y  y  I  circa 


CH1.0NICA 

ciica  omnes  familiares  avanculi  fui  Eadredi  invido  oculo  refpexit,  &:  [licet^ 
itianu  nil  auderet,  dum  Rex  viveret,  tamen  interiorem  invidise  fiammam 
vultus  &  oculorum  torvitate  depromebat,  unde  &  plures  magnates,  Regis 
fbrtunse  amici,  fiiturum  Regem  metuentes  a  curia  recefferunt. 

Senium  nimirum  Eadredum  interim  vexavit,  &  mulus  incommodis  quse  fe- 
nes  folent  drcumvenire  ad  extrema  deduxit.  Erat  autem  pr^cipua  caufa 
qua;  ei  mortem  maturavit,  exeiio  dentium.  Nam  folidorum  ciborum  e- 
dulia  non  potuit  mafticare,  nec  ad  diu  fuftentandam  vitam,  quas  ei  fre- 
quenter  pr^eparabantur  fbrbilia,  fufFecerunt.     Acceffit  ad  h^ec  languor  con- 

tinuus,  &  j&miliaris  fenibus  tuffis  frequens.   Imminente  autem morte 

ejus,  mifit  ad  pr«ediorum  fiiorum  cuftodes,  &  fuos  Thefaurarios,  ut  vide- 
licet  divitias  congererent,  quac  &  exequiis  fufficerenti  &  [ut]  emeritoriis 
fatisfaceret  clientelse  fidelibus,  &  amicis  commonitoria  poft  mortem  bona 
daret  j  &  ex  his  excrefcentia  fuccefToribus  fuis  prompta  forent.  Ad  haec, 
dum  ad  curiam  Dunfianus  properaret,  in  media  via  fadta  eft  vox  Angelica 
de  fliblimi  dicens,  ecce  nunc  J{ex  Eadredus  in  pace  defunUus  efi,  &  admiran- 
tibus  univerfis  qui  aderant,  &in  fuo  ftatucundtis  permanentibus,  folus  equus 
quem  Sandtus  infederat  in  media  via  corruit  &  mortuus  cft.  Cujus  4d:i 
caufani  ufque  ad  hoc  tempus  hiftoria  potuit  ignorare,  iudicavit  vero  San- 
d:us  fociis  fliis,  qui  de  coelo  fblus  audierat.  Et  mirantes  in  rei  fubitse  & 
inauditcC  eventu  in  fletum  &  dolorem  pro  morte  Regis  convertit,  fed  & 
in  hora  &  in  fadto  ita  inventum  eft,  ut  de  ccelo  audivit.  Invenerunt  e- 
nim  Regem  mortuum,  &  fub  eadem  hora.  Porro  Sandtus  Abbas  amici- 
ciie  vices  penitus  exfequens,  licet  multi  praelatorum  Regis  exequias  ob 
morem  fuccefToris  diffugerent  [Eadvptni]  quafifblus  amicus  fubftitit,  &om- 
nino  quod  Regem  noverat  prsecepiffe,  profecutus  e;ft.  Funus  quoque  Re- 
gis  honorifice  in  excubiis  circumifedit ,  &  inter  patres  &  fratres  regaliter 
fepelivit  anno  Regni  ejus  nono,  ab  Incarnatione  Domini  dcccclv. 

Succeffit  ei  Eadwinus  primogenitus  Eadmundi  eodem  anno.  Verum  in 
ipfis  primordiis  Regni,  videlicet  ipfo  die  und:ionis  ejus,  qualis  fiiturus 
Rex  foret,  demonftravit.  Cui  enim  poft  Coronationem  &  milTarum  fb- 
lemnia,  ut  tantae  fblemnitati  congruit,  Barones  &  comites  quafi  in  con- 
fuetudine  deliciofe  corporis  procurationi  affiderent,  &  poft  prandium  ad 
pocula,  quibus  jingli  nimis  funt  affueti ,  ipfe  Rex  e  mediis  exiliens  caufa 
lafciviendi  thalamum  intravit.  Cujus  reditum  cum  diu  expedtaffent  Ba- 
rones,  exiliens  Gy«e/a»2  Epifcopus,  qui  undioni  ejus  interfuerat,  &  Abbas 
DunfianuSf  utRegem  ad  convivium  reducerent,  intraverunt  eundem  Tha- 

lamum,  inveneruntque,  Coronam  de  capite  ejus &  ipfiim  medium  in- 

ter  duas,  matrem  Ethel^vam  nomine  ^  filiam  -  alternatimque  gas  lafcive  Sc 
pudende  palpitantem,  corripiuntque  eum  — ■ —  fadto,  fatis  ei  fuggeren- 

tes  nequaquam  bene  convenire  quod  primam  vi  ■ tali  interludio  ma- 

culaffet,  &  inter  correptiones  Coronam  capiti  imponentes,  potius  invitum 
quam  voluntarium  ad  convivium  reduxerunt.  — —  Algiva  ut  erat  pto 
cacis  linguffi;  &  bene  nofcens  animum  Eadwini  — ~—  &  obprobriis  Dunfia- 
num  impetens,  ipfi  etiam  ex  parte  Regis  malevolenter  — ■  illufit,  fed  qui 
fpem  fuam  in  Deo  ex  toto  pofuerat,  nihii  ad  verba  ejus  timens,  poft  fefti 
confummationem  ad  Abbatiam  reverfus  eft :  fed  non  diu  diftulit  impudens 
illa  mulier,  fed  omne  irse  fuse  venenum  in  San6tum  Abbatem  evomuit,  & 
fiib  pallio  fuse  diffimulationis  Regis  flii  profecuta  eft  voluntatem,  fu^e- 
^us  enim  erat  Eadtpim  omni  tempore  Dunfianus,  eo  quod  tempore  Eadredi 
Thefauros  patrum  fuorum  cuftodiffet,  fub  cujus  obtentu  fufpiciouis  etiam 
ipfa  mulier  impudens  licentiam  a  Rege  acceperat  omnes  facultates  &  fu- 
pelledtilem  Sandi  prolcribendi.  Extendens  igitur  manum  fuam  ex  magna 
parte  conventum  Glafionte  in  Abbatem  convertit,  &  a  familiaribus  caufam 
fiiae  malitiaE  profequendae  excitavit ,  excitatamque  fbvit,  &  eoufque  rem 
diduxit,  uS  ipfum  San<Stum  profcriptioni  appelleret,  quid  enira  inter  tot 

hoftes 


J 


O   A    N   N   I   S      W  A   L   L   I    N   G   F   O    R   D. 


hoftes  faceret  ?     Regis   iram  lenfit  erumpentem  ab  occultis ,  &  Reginaj 

manum  exterius  &  aperte  flagellantem,  &  inmediis  fratribus  feditionis  fbr- 

nacem  eo  periculoliorem ,  quo   a  pelle  familiari  fuccenfus  j  noti  quoque 

€Jus  &  amici  Regis  &  Reginse  malevolentiam  metuentes  incurrere,  in  con- 

filiis  dandis  ei  defuerunt.     (^afi  enim  publicus  hoftis  habebatur,  quicun- 

que  eum  folatii  fubterfugio  juvare  tentaret.     Sed  nec  inter  haec   fe  po- 

tuit  occultare  antiqui  hoftis  verfutia.     Nam  in  voce  muheris  quafi  eum 

irridentis  in  media  profcribentium  multitudine  cachinnum  dedit  audibi- 

lem,  &  de  ejus  -tquam  sftimavit  ex  perditione  exultavit.     Sed  vir  Dei  in 

f undamento  Chrifto  habens  fixam  mentem ,  irridenti  infultans  fertur  re- 

fpondiffe ,  Magis  dolebis  Deo  volente  in  reditu  ,    qmm  gaudeas  in  profcnptu, 

Infurgente  igitur  ex  omni  parte  tempeftate  compulfus  eft  vir  San(3:us  per 

latibula  mare  adire ,  &  exilii  difpendio  redimere  timorem  mortis.     Ad 

quod  etiam  parentela  maheris  profequens,  ex  indignatione  quam  impuden- 

ter  ipfa  moverat,  SancStioculos  eruere  difponebat.     Sed  fruftra,  nam  in- 

tercapedine  fludtuum  jam  fecurus  eorum  infidias  non  timebat.     Fuit  au- 

teni  Dominus  cum  Exule  fuo,  &  omnia  opera  dirigebat,  nam  fufcepit  eum 

vir  beatse  vitse  Eamaldus  ex  Regia  Francorum  ftirpe  editus,  &  mifericor- 

dias  compaflione,  quse  omnium  Regum  &  Regalium  virorum  Francum  fa- 

tis  eft  affentanea,  venerabihter  exhibuit.     Quo  etiam  tempore  idem  Ear- 

mldus  Caenobiumy  quod  prius  fuerat  a  Sandro  Amando  Epifcopo  conftrudium, 

nomine  Blandinium,  renovavit,  &  elegantioribus  sedificiis  infignivit  ,•  Beatum 

quoque  Wandregijilium  Abbatem  cum  aliis  confefForibus  ad  idem  Ccembium 

tranftulit,  &  auro  &  argento  incap^vit.     Cum  hoc  ergo  viro  moras  fa- 

ciens,  linguam,  quam  non  noverat,  audivit,  &  didicit,  facetiaque  gentis  mul- 

tum  inftrudrus  in  ipfis  anguftiis  exihi  aUquem  ufum  invenit.     Sed  tamen 

non  ^bftulit  memoriam  &  defiderium  natalis  fbli  dulcis  terrse  multum  in- 

culcata  jocunditas,  vei  populi  fatis  elegans  facetia,  nam  fblet  fe  femper  in* 

gerere  exulum  mentibus,  &  imago  patrise  ad  fe  trahit  etiam  rekid;antes, 

fed  &  Dominus  pcr  vifiones  &  revelationes  faspe  eum  interim  confbrtavit. 

Sandtus  quoque   Andreas  ei  affidue  apparens  ad  pufiUanimitatem  defcen- 

dere  non  permifit. 

FacSta  eft  interea  in  Anglia  Dei  nutu  ab  Eadwino  difcefSo,  &  in  Mdgarum 
prope  omnes  principes  confenferunt,  erat  enim  ei  fpecies  digna  imperio, 
quam  &  eloquentia  &  morum  nobilitas  venuftabat,  eratque  prudens  in  re- 
bus  agendis,  verax  in  fermone,  providus  in  confiliis,  &  in  judicio  juftus, 
fatifque  in  omnibus  ufualium  virtutmn  incrementis  dabat  intelligi,  quod  in 
non  ufitatis,  fi  occafio  fiippeteret,  non  deeffet.  At  contra  Eadwinm  fra- 
ter  ejus  pacem  mundi,  quse  peramica  eft  vitiis,  dfligens,  in  hac  fbla,  fi- 
mia  virtutis,  mores  terminavit.  Nam,  ut  priedi6tum  eft,  erat  voluptati  car- 
nis  deditus,  neghgens,  fiiis  exceffibus  faventes  dihgens,  6c  infeftus  bonis, 
his  fibi  ex  utraque  parte  caufis  ftimulantibus  coadti  funt  magnates  Regni 
Eadgaro^  ut  Regi,  adhaerere,  6c  difcedere  ab  Eadwino.  Sed  in  his  f  rebel- 
lavit  Eadwino,  immo  ante  omne  diffidium  &  guerram,  ut  pacis  qualifcun- 
quebonbuteretur,  conceflit  fratri  fecum  regnare,  urgente  infuper  ex  omni 
parte  concilio,  fad:a  eft  inter  eos  divifio,  ita  tamen  ut  Diadema  quod  fe- 
mel  acceperat  Eadmtio  remaneret.  Difterminavit  Regna  eorum  Thamija 
flumen  terrae  notiffimum,  regnavitque  in  Auftrali  parte  Eadx^inus.  Con- 
fenferunt  in  eum  Juti  Cantianiy  6c  Juti  VeUiani,  &  omnes  Occidentales  Angli 
ad  diffinium  prsedidi  fluminis,  &  Cornubia  cum  omnibus  appendiciis,  eft- 
que  pars  illa  longe  uberior  in  Segetum  £c  frudtuum  copia,  quam  ea  qu» 
remanfit  Eadgaro ,  fed  longe  inferior  in  multitudine  populorum  &  inter- 
capedine  locorum.  Nam  confenfit  in  Eadgarum  pars  Aqmlonaris  An^ie 
ab  eodem  flumine  Thamifa,  videlicet,  Exfexia,  Northfolchia,  &  tota  Merciat 
cum  Siris  fuis;  &  Bernia,  diDeira  c\xm  Louthian,  qu£e  antiquitus  duos  Reges 
habebant,  ufque  ad  CafieUum  Puellarum,     Confirmatus  ergo  Eadgarus  in  fu« 

jJartis 


H? 


s^^ 


partis  Regno  ftatini   fideles  prsedeceflbrum  ftiorum   Dei   nntu  recollegit 

&  quod  diu  concupiverat,  Dunjianum  Sandtum,  legatis  ad  hoc  prseparatfs, 

honorifice,  tlt,:Oportuit  jtaijitum  patrem,.  ab  exilio  revocavit  cum  fuis,  qui 

'I'  eadem  profcripti  fuerant :  -&  quia  es  magna  parte  adRegnum  Eadwini  fra- 

tris  fvii  eorum  fpedlabant.pQflefliones,  erat  enim  Dunfianus  cum  fuis  ex  Ead- 

gorejteia,  quse  vicina  eft  Glafionite,  natus,  patre  Heorjlano,- matre  vero  ^ned- 

t^iph,  quod  in-cfratris  parte  non  poterat,  ex  fua  parte  fupplevit ;  dans,  viz. 

iiiis  pqffeflipnes,  prout  unicuique  competebat,  ipfum  etiam  Sandtum,  quia 

i^  Glafipma; ,  Abbatia  inftituere  non  potuit,  in  f ua  curia  retinebat,   quouf- 

que  ad  fubUipiora  Dei  adjutorio  eum  proveheret,  fub  quo  tempore  etiam 

qQegit,cpnc;iiiuiw  de  Regni  fui  mgoin^  Eadgams  Rek  in  Br adamf ord,  cui 

jnterfilit  San<3:vis,  qui,  inter  alios  de  jure  .^  cmfuetudinibm^Kegm  tradtantes, 

iqventus  muita  bene  ordinaffe,  &  ad  profedtum  Regis  &  Regni  multa  in- 

voiuta  evpliiifre.     Fecit  etiam  in  eodem  eoncilio  fermonem  ad  populum, 

qui  bene  ordiii^ati  fuit  initium  concihi,  6c  in  quo  adeo  peroravit,  utomnes 

eum  ad  Epifcopi  dignitatem  attitularent.     AlTenfit  autem  Rex  omnibus 

Jiis,  qux  in  confiliis  dabantur  a  Sandto,   &  praecipue  arrifit  applaufiii  po- 

puli,  quem  eled:iOne  fecerant  Z)^^ra//W 9  erat  enim  id  idem  cupiensjam  antej 

concurrente  ergo  favore  populi  Regis  voluntati ,  ad  Wigornenfem  Eccle- 

fiam  devenit  paftor,  quae  eodem  tempore  paftore  fuo  JQnewolde  Epifcopo 

viduata  eft.  -    '■■ ' 

Unde  poft  pauca  Londonienfi  Epifcopo  itiortuo  fedem  ejus  &  Epifcopa- 
tum  curse  fubjecit.  Ut  videlicet  unius  Ecclefix  effet  paftor,  &  praefiil, 
alterius  ver5  nutricius  &  procurator.  Affenfit  per  omnia  Odo  Cantuarienfis 
Archiepifcopus,  ut  duarum  Ecclefiarum  effet  moderator,  fciens  in  fpiritu 
quod  multo  plurium  cura  eum  expeditaret.  Qui  fub  eodem  tempore 
jnorti  debita  perfblvit.  Eledlufque  ad  ejus  vices  fuplendas  Exonienfis  \_Win- 
tonienfis]  Epifcopus  nomine  Ealfinm.  Hlc,  cum  eflet  expartc  Eadwini  ~ 
Regis  adhuc  juvenis,  Romam  pro  pallio  juxta  morem  Cantuariorum  eledio- 
rum  miffus,  in  Alpinis  montibus  frigore  interceptus  obiit,  Subftitutufque 
eft  ei  Brithelmm  Dorchafinm  Epifcopus.  Eratque  vir  mitis  &  benevolus» 
iuavis,  clemens,  &  modeftus ,  &  in  his  totus  fuit.  Nec  aliquo  artificio 
vel  aufteritate  fuppofitiva  virtutes  temperavit.  Sed  ne  fubejus  nimia  re- 
miflione  flucStuaret  Ecclefia,  temperavit  Deus.  Nam  Eadwino  mortuocum 
regnaffet  tribus  annis,  ante  divifionem  Regnorum ,  &  tribus  poft,  totius 
terr^  fubfcriptus  eftRex  Eadgarm,  &  ad  enm  devenit,  divina  gratia  difpen- 
fante,  pra^decefTorum  haereditasj  hic  ergo  remiflTam  modeftiam  Archiepif^ 
copi  afcribens  vitio,  cum  nullo  articulo  juftitias  temperaretur,  eadem  via 
qua  afcenderat  fecit  etfm  defcendere.  Nam  concione  fuper  hoc  eodem 
fedta  objecit  Brithelmo  plura  capitula ,  nimiam  ejus  remiflionem  morum 
arguentia,  &  condidtione  Barenum  fuoruin  &  affenfu,  ad  curam  fblius  Ca- 
fina  EccIefiE  relabi  fecit.  Dehinc  omnium  affenfu  &  acclamatione  ele(5tus 
eft  Sandtus  Dunfianm.  Qui  'E^mce  Pailio  fufcepto  cum  maximo  honore 
&  veneratione  Apoftolica  eft  inltitutus.  At  Rex  Eadgarm  fub  eodem  tem- 
pore  Barones  .Northumbrenfes  in  confilium  convocans  apud  Eboracum,  capi- 
tula  multa  ad  Regni  negotia  fped:antia  bene  ordinavit.  Inter  quse  etiam 
Ofulfi  comitatum,  quem  avunculus  ejus  Eadredm  toti  Northimbria  fiib  no- 
mine  comitis  prsefecerat,  in  duos  divifit  comitatus.  Ipfo  Ofulfo  jam  mor- 
tuo,  noluit  fub  nomine  h^reditatis  Rex  eam  partem  terrae  alicui  prove- 
nire  fbli,  ne  ad  antiquam  libertatem  afpirantes  f  Northimbrice,  hoc  eft  ab 
Humbria  ufque  ad  Theifam  Oflach,  &  comitis  gladio  eum  cinxit.  A  Theifa 
vero  ufque  ad  Mireforth  fub  nomine  etiani  comitatus,  partem  videlicet  ma- 
ritimaih  Deirae  dedit  Eadulf  cognomento  Ewelthild.  Sicque  duo  Regna  ad 
duos  coniitatus  devenerunt,  permanferuntque  omni  tempore  Regum  /in- 
glorum  fub  ditione  &  donatione  eorundem.  Louthion  vero  femper  patuit  ex- 
curfibus  Scotorum  &  TiUorum,  6c  idcirco  parum  curse  fuit  regibus  hsc  pars 

terr^e. 


JoANNIS      WaLLINGFORD, 

terras.  Porro  Rex  Scotorum  Kineth  audiens  ex  fama  &  commendatione  duo- 
rum  comitum  Ojlach  6c  Eadulf,  &  Epifcopi  Bunelm  Elffi,  Eadgari  Regis  ma- 
gnificentiam,  defiderio  videndi  petivit  condudum  veniendi  Londomami  "t 
cum  eodem  colloqueretur,  &  impetravit.  Conduxeruntque  eum  ex  pras- 
cepto  Regis  duo  comites  prxdidi  &  Epifcopus,  venit  Londonias  E^neth 
Rex  Scotorum,  ubi  a  Rege  Eadgaro  honorifice  fufceptus  eft,  &  honori  ha- 
bitus,  cumque  amice  familiariter  &  jocunde  coUoquerentur  i  fuggeffit  Rex 
Kineth  Regi  Eadgaro  LoutUon  ad  luum  jus  debere  pertinere,  &  hasreditarie 
a  regibus  Scotorum  poffideri.  Rex  nolens  aliquid  abrupte  facere,  ne  poft 
fadum  pceniteret,  Regis  iQneth  caufam  curiae  fuje  intimavit.  Proceres  ve- 
ro  qui  a  progenitoribus  erant  eruditi,  niii  fub  nomine  homagii  Regi  ^«- 
glix  a  Rege  Scotorum  inpenfi,  f  &  prscipue  quia  ad  tuendum  terram  illam 
difficilis  eft  acceffiis,  &  parum  proficua  ejus  dominatio ,  f  affenfit  autem 
aflertioni  huic  JQneth,  &  fub  nomine  homagii  eam  petiit  &  accepit,  fecit- 
que  Regi  Eadgaro  homagium  fub  cautione  multa  promittens,  quod  po- 
pulo  partis  iUius  antiquas  confuetudines  non  negaret,  &  fub  nomine  &  lin- 
gua  yingUcana  permanerent.  Quod  ulque  hodie  firmum  mane^.  Sicque 
determinata  eft  vetus  querela  de  Louthion,  &  adhuc  nova  faepe  intentatur. 
Subjedtus  eft  ergo  Eadgaro  Rex  prxdidus  praedidta  caufa,  fed  &  Rex  Cum- 
brorum  Malcolm,  Sc  Oriccm  {Mackml  pkuimarum  Rex  infularum,  &  Orca^ 
dum  diverfi  Reges.     Qui  omnes  Eadgaro  Homagii  nomine  tenebantur. 

Floruit  ergo  in  pace  fanda  tempore  Eadgari  Regis  &  Archiepifcopi 
Bunjiani  Anglia  ;  &,  Deo  per  omnia  difpenfante,  magifterio  bonorum  prse- 
fedorum,  fic  arrifit  profperis,  ut  exempiar  fieret  fiiccefTuris,  impletumquc 
eft  per  omnia  quod  de  eo  prophetice  Angehca  voce  audierat  Sandlus  Daw- 
fianus,  Pax  Anglorum  Ecclepce  nati  nunc  pueri  G?  nofiri  tempore  Dunfiani.  Ha- 
buitque  tunc  tempora  fua,  cum  de  fuoRege  &  de  fuagente  nato  gauderet, 
&  animarum  procuratores  in  fuo  Idiomate  falutis  verbum  audiret,  &  prae- 
dicantes.  Sed  quid  faciat  peccatum  ex  fequentibus  poterit  quis  con- 
jecStare. 

Acceperat  autem  interea  Eadgarus  duas  uxores,  ex  quarum  prima  fufce- 
perat  optimum  fuccefTorem  nomine  Eadwardum.  Ex  alia  autem  uxore 
nomine  Gunnild  alium  filium  nomine  Ethelredum,  invidebat  autem  etiam 
omni  tempore  Eadgari  novercah  more  noverca  privigno  fuo  Eadwardo,  eo 
quod  fiho  fuo  Ethelredo  prsecefTurus  erat  ad  Regnum.  Sed  nequaquam 
tempore  Regis  machinationem  fuam  ad  efFedlum  perducere  aeftimavit.  Nam 
Deus,  quem  de  puero  cognoverat,  eum  quoad  voluit  protexit.  Regnavit 
autem  Eadgarus  in  omni  bona  jocunditate  fcxdecim  annis,  &  mortuus  eft, 
&  fepultus  cum  patribus  fuis.  Succeffitque  ei  primogenitus  ejus  Eadwardm 
eodem  anno,  videlicet,  ab  Incarnatione  Domini  dcccclxxix.  Unxitque 
eum  in  Regem  Dunfianus  Sandtus,  jam  quidem  aetate  floridus,  &  ad  aeter^i 
nos  frud:us  commaturans.  Inftruxitque  eum  patris  fui  &  praedeceflbrum 
fequi  veftigia,  &  fuper  omnia  Domini  gratiam  quasrere  in  fad:is  fuis,  fidei 
documenta  omni  affe<5tu  &  defiderio  ampledti,  &  exemplar  populo  quem 
regeret  fe  praebere.  Quod  &  ipfe  Eadwardm  omni  tempore  fecit.  Nam 
erat  exemplar  virtutis,  quem  fpiritus  Dei  potius  quam  voluntas  innata  tem- 
peraret,  &  fandtitatis  infigne,  quod  optime,  hcet  praemature  terminavit,  in 
motu  &  geftu,  tenore  juftitiae,  &  operibus  praemonftravit,  infignivit  enim 
vas  fuum  Spiritus  Sand;us,  quod  praeelegit,  &  quafi  ducStu  naturse  ad  vir- 
tutum  incrementa  impegit,  fed  vere  artificio  in  eo  ufus  eft,  ut  in  brevi  con- 
fummatus,  expleret  tempora  multa.  Nam  eoufque  charitatis  dono  flagra- 
vit,  ut  etiam  ad  novercam,  quam  optime  infeftam  fibi  fcivit,  manum  ex- 
tenderet  beneficii.  Dedit  ei  fub  nomine  dotis  patris  fui  totam  Dorefetamt 
&  fub  nomine  Regias  dignitatis  eam  prsecepit  poffidere,  ut  videlicet  nuUi 
de  eadem  refponderet,  fed  ut  Regina  &  domina  omnia  etiam  ad  Coro- 
nam  Regis  fpedtantia,  ad  voluntatem  difponerer,  fed  fub  hac  charitativa 

Z  z  z  largitate 


54,5  C      H       R      O       N       I      G      A 

largitate  iiivenit  venenum  novercale ,   nam   nihilominus  novercata  eft  ei 
omni  tempore,  quod  ex  fine  plenius  patebit. 

De  FaJ/iotie  SanUi  iEdwardi  I^gis  &  Martym. 

IGitur  Rege  Regni  negotiis  invigilante,  &  per  omnia  bonse  paci  ftudente, 
noverca  ejus  parvipendens  emergentiaj  nuUa  juftitia  populum  fuje  par- 
tis  temperavit,  led  feminea  levitate  caufas  tunc  forefada  f  diffimulavit. 
Infuper  etiam  ipfa  populum  perturbavit  fuum,  volens  multas  querelas  ad 
Regis  thronum  pervenire,  gaudens  etiam,  li  quomodo  eum  porfet  pertur- 
bare.    Emergente  ergo  circa  hsec  multa  occafione,  delatse  funt  ad  Regem 
Eadrvardum  muhse  &  frequentes  querelse ,  quas"  omnino  remifit  ad  nover- 
cae  fu2e  cognitionem.     Sed^-uftra,  nam  ad  Regem  infe(5tis  rebus  reverfi 
fiint  conquerentes,  diffimulavit  ergo  quantum  potuit,  in  partem  novercse 
manum  mittere,  ne  injuriofe  cum  ea  agere  videretur,  fed  fuccrefcentibus 
querelis,  coadtus  eft  Rex  per  internuncios  novercam  corripere,  &  poftea  per 
mandata  in  fcriptis  redad;a,  &  cum  hsec  omnia  noverca  parvipenderet,  ne 
aliquando   Rex  pietati  deeffet  in  propria  perfbna  eam  adire  raaturavit. 
Proh  dolor  !  nimis  incurius  firaudis  novercahs  &  infidiarum,  quas  ei  teten- 
derat  etiam  adhuc  patre  Eadgaro  vivente:   fed  vicit  egregium  pedlus  bo- 
nitas  innata  ,   &  quas  nuUo  modo  admitteret ,   in  noverca  timere  noluit 
fraudes.     Defcendit  etiam  cum  paucis,  ne  in  viribus  ahquid  putareiur  velle 
adlitare,  fed  quod  perverfo  pediore  vertebat,  facie  ad  tempus  hilari  pai- 
liabat,  &  cum  reverentia  &  glorise  apparatu  fufcepit  Regem  noverca,  pe- 
radiis  itaque  Rex  ad  qu£  venerat  monitis,  &  fub  pietate  correptione  com- 
pleta,  dum  i-edire  difponeret  ad  fua,  percuffit  eum  noverca  Cultello,  quem 
abfconderat,  &  occidit.     DifFugit  autem  ftatim  turba,  quse  cum  eo  vene- 
rat,   &  corpus  neghgenter  dimiferuiit.     Quod  illa  plumbo  involvens  in 
Stura  flumine,  ut  dicitur,  diu  abfcondit.     Suppreffa  eft  ftatim  res  gefta  ob 
timorem  Ethelredi,  quem  patria  noverat  jure  ei  debere  fuccedere,  nec  fuit 
qui  corpus  quaereret,  nec  mortis  ultionem.   Succeffit  enim  ei  ftatim  Ethel- 
redm  eodem  anno  ab  Incarnatione  Domini  dcccclxxxiii.     Regni  Ead- 
Tpardi  anno  quarto. 

Qui  poftmodum  Angelica  revelatione  inventus,  ad  Saftheberiam  eft  tran- 
flatus ,  ubi  gloriofe  ut  martyr  inthecatus  accepit  in  poffeffione  perpetua 
(juod  novercse  dederat  pro  dote  temporali,  nam  conventu  Sandtimonialium 
iiluftratus,  gloriofius  multo  seternaliter  triumphat,  quam  fub  Regis  nomine 
flio  tempore  miiitavit.  Unxit  autem  Ethelredum  in  Regem  Sandtus  Bun- 
fiantu,  qui  &  Eadgarum  Regem  pacificum,  S<  filium  ejus  Sandum  Eadvpar- 
dum  martyrem  ,  &  matrem  ejus  &  Ethelredum  in  throno  Regni  coiio- 
cavit. 

Rex  autem  Ethelredus  accepit  uxorem  primam  de  gente  fua  ,  fufcepit 
ex  ea  filium  nomine  Eadmundum,  qui  poftmodum  ob  probitatem  &  indu- 
rationem  bellorum  &  armorum  agnomen  accepit  Ferreum  Latus,  fed  &  fi- 
liam  nomine  Algivam,  quam  poftmodum  dedit  in  uxorem  Hurthredo  co- 
miti  Northimbrenji,  qui  patri  fuo  Waldevo  feniori  fucceffit,  ex  dono  ipfius 
Regis.  Fuit  caufa  praecipua  ut  haberet  progugnacuium  Northimbriam  ^ 
fecie  Danorum. 

Circa  hsec  tempora  Rex  Ethelredm  fundavit  Monafterium  Celijige,  fug- 
geftione  Archiepifcopi  Sirici,  &  paterna  pietate  conftrudrum  &  ditatum 
tradidit  ad  ordinandum  Germano  Abbati  Winchelcumbix,  quem  Eadgarm  pa- 
ter  ejus  a  Floriacenji  Monafterio  tranftulerat  iiiuc ,  ubi  cum  bene  omnia 
ordinaffet,  tranftuiit  eum  adfliam  Abbatiam  novam  Celijige.  *  Fundavit  au- 
tem  eam  pro  anima  fratris  fui  Eadrvardi  prsedidto  modo  occifi. 

Circa  hsec  tempora  Ethelwinm  Alderman,  exhortatione  Ofwaldi  Ehoracenjis 
Archiepifcopi,  fundavit  i^awfw/eMonafterium,  &  tranftuht  illuc  duosRe- 

ges 


JoANNIS    .WaLLINGFORD.  f^f 

ges  &  inartyres  EthelbriUum  &  Ethelredum ,  qui  ibidem  inthecantur* 
Duxit  etiam  ,  eadem  uxore  mortua,  aliam  nomine  Emmam,  Normanni 
genere,  filiam  l^icardi  ducis  Normmmorum,  qui  &  vetus  appellatus  ,.eft,  qui 
fuit  Wilhelmi,  qui  fuit  filius  l^Ilotiis  primi  ducis  Normannorum.  Accepitque 
ex  ea  duos  filios  Eadroardum  &  Ealfredum,  regnavit  autem  ifte  Rex  in  mul- 
tis  periculis  ex  pr^reguantium  acceiroriis  caufis  fibi  incumbentibus ,  ita 
ut  Dominus  pepercerit  Sand:o  martyri  Eadrvardo,  ne  tempora  xidtrGt  Ethel- 
redi.  Increverant  enim  nimirum  Dani  a  tempore  Etheljiani,  qui  eorum 
fautor  fuit,  &:  optima  terrs  municipia  occupaverant.  Nam  ufi  funt  eorum 
nianu  omnes  Reges  Wejiangli  ad  alias  provincias  debellandas,  quamobrem 
conftituerant,  ut  quailibet  domus  quse  ad  hoc  fufficeret,  Dacum  unum  in 
vidtualibus  procuraret,  ut  ad  expeditiones  Regum  prompti  haberentur. 
Succrelcebant  auteni  minutatim  &  populum  terrse  opprimebant.  ' 

Patebat  enim  eis  omnibus  diebus  illis  EJianglia  prscipue,  qus  terra;  eo- 
rum  eft  expofita,  &  ob  portuum  habilitatem  facilem  habebant  acceflfum 
&  receffum :  unde  fiquid  ex  eorum  numero  vel  fenio  vel  occafione  aliqua 
minuebatur,  ftatnn  ex  hac  accefforia  caufa  potuit  refarciri.  Optima  etiam 
terr:E  municipia  vei  occupaverant  vel  prseparaverant,  &  genti  terrse  mul- 
tas  moleiHas  inferebant :  habebant  etiam  ex  confuetudine  patri^e  unoquo- 
que  die  comam  pedtere,  Sabbatis  balneare,  fsepe  etiam  veftituram  mutare, 
&  formam  corporis  multis  talibus  frivolis  adjuvare  -,  iinde  &  matronarum 
caftitati  infidiabantur,  6c  filias  etiam  nobilium  concubinarum  nomine  de- 
tinebant,  fadtaque  fiint  multa  pro  his  aliifque  hujufmodi  caufis  in  Regno 
diflidia  &  guerrse,  Rege  penitus  fimulante,  quia  Dam  femper  pejori  parti 
incumbebant.  Sed  ex  fcaturigine  prseaffignata  &  numero  &  viribus  aud;i, 
parum  Regem  dubitabant,  qui  tandem  multis  querelis  ex  Danorum  incen- 
tivis  furgentibus  adtus,  conceffit  omnes  An^lorum  voluntati,  fed  non  bene 
vertit:  nam  parum  Dei  judicium  metuentes,  &  incircumfped:e  fibi  prse- 
caventes  coudixerunt  invicem  ut  quselibet  provincia  fuos  Danos  occideretj 
unumque  diem  ftatuerunt  in  quo  in  eos  infurgerent,  fabbatum  videlicet, 
in  quo  ut  prsdid:um  eft  fblent  balneare,.  deletique  funt  in  die  condidlio- 
nis  nimis  crudeliter  a  minimo  ulque  ad  maximum.  Nam  nulli  a:tati  vel 
fexui  pepercerunt,  ipfas  mulieres  ftias,  qua;  luxurise  eorum  confenferant, 
&  pueros,  qui  ex  foeditate  adulterii  nati  erant,  una  delentes,  mammas  qua- 
rundam  abfciderunt,  alias  vivas  terr^e  infoderunt,  pueros  poftibus  &  lapi- 
dibus  alliferunt,  porro  ipfos  adeo  deleverunt,  ut  nec  effet  qui  fadlum  re- 
nunciaret.  Exceptis  duodecim  tantum  juvenibus,  qui  ab  excidio  Londo- 
nienji  effugientes  ad  Thamifam  diffugerunt,  cimbasque  parvse  fe  pr^cipitan- 
tes,  &  remigiis  incumbentes,  fifa  retrad:i  ufque,  cito  difparuerunt,  veni- 
entefque  ad  rivagium  niaris  navem  cambiverunt,  &  pando  velo,  quoad  ci- 
tius  potuerunt,  Danemarchiam  allabuntur. 

In  fletu  itaque  &  gemitu  Regi  fuo  Sivenio  nomine  quse  in  An^lia  fad:a 
fuerant  nunciaverunt,  qui  extemplo  de  ultione  prjemeditans  confilium  ad 
hoc  convocatum  ad  fuam  retorfit  voiuntatem,  &  ad  ulcifcendum  inflam- 
mavit,  fed  &  fedtuni  in  Epiftolis  redadrum  mifit  per  adjacentes  prov.incias 
&  regiones ,  qui  ut  fimt  omnes  avidi  csedis  &  fitibundi  fanguinis,  audita 
hac  caufa,  omnes  unanimi  affenfii  in  auxilium  Sweni  confenferunt,  &  ad 
tempus  ftatutum  convenerunt  Almi  &  Sciti  &  Swathedce,  £c  ab  Tperboreps 
montibus  populi,  &  ^  primo  flatu  Afiilonis. 

De  adventu  Swein  Daci  ^  Onlaf  ^ge  Norwagenorum. 

ADerant  Norwenfes  cum  Rege  fuo  Onlaf,  conflatufque  eft  infi-a  breve 
tempus  Exercitus  maximus ,  folus  tamen  Sminus  ftudio  ulcifcendi 
aftus  eft,  nam  alii  lucri  cupidi  fertilitatem  Anglits  fuse  cupiditati  miniftrare 
velle  aeftimabant,  commoyerat  fama  interea  non  has,  qux  di<5tas  funt,  re- 

Z  z  z  2  giones 


'48 


H      R      0      N      I      C  ■    A 

giones  verum  etiam  omnes  finitimas  Anglix^  qui  non  eonfideranfes  probra 
quce  Anglis  a  Danis  privatim  illata  fuerant,  omnes  fadtum  eorum  in  occi- 
lione  Da,nortm  fceleri  afcripferunt,  unde  ad  refiftendum  minime  fe  para- 
verunt,  illi  etiam  qui  ex  debito  affinitatis  Regi  Ethehedo  tenebantur ,  vi- 
delicet  Normanm  nihil  in  difcriminis  articulo  contulerunt.  Nam  Rex  Ea- 
thelred  audita  tot  gentium  conjuratione  transfretavit,  &  ad  fratrem  uxoris 
fuse  Emmce  J{icardum  filium  ](icardi  venerat  caufe  petendi  auxrlii,  fufcep- 
tufque  ab  eo  honorifice  caulam  Anglorum  &  fuam  ei  ftuduit  iutimare. 
Erat  autem  bene  religiofiis  ille  Rex  [Dux]  unde  quafi  pater  Monachorum 
^eftimatus  eft,  audivitque  petitioneni  attentius,  fed  nihil  per  fadtura  re- 
Ipondit.  Nam  reverfus  in  Angliam  Rex  fub  fpe  quidem  auxilii,  led  pe- 
nitus  fruftrata  de  futuro :  reliquit  tamen  in  Normannia  duos  filios  fuos, 
quos  ex  forore  Ducis  fufceperat  Edwardum  &  Ealfredum,  nutriendos  in  domo 
avunculi  eorum,  ipfe  autem  Rex  Wintonia  fe  recepit,  diem  &  tempus  di- 
vini  difcriminis  fub  multo  prasludio  famas,  &  certo  periculo,  ob  enormi- 
tatem  peccatorum  &  fui  &  populi  Anglicani  expedtans. 

At  Rex  Danorum  Swemts,  &  Norwenjium  Olavm  in  portu  Humbrie  appli- 
cantes  apud  Eboracum,  territoriis  ejus  videlicet,  exercitum  fuum  longo 
maris  tradu  &  labore  vexatum  per  aliquot  dies  refecerunt ;  deinde  Ebora- 
cum  invadentes  ante  paucos  dies  fu£e  ditioni  fubdiderunt.  Eft  enim  ante 
hoc  tempus,  &  fuit^  diu  Dacorum  genere  multum  permixta  iila  provincia, 
&  multuni  alTentanea  in  loquela.  Inde  pandunt  vela  ventis,  &  per  Thami- 
[em  portum  intrantes  Londonias  eadem  lege  fibi  fubigere  ftuduerunt,  fed 
vi  civium  ad  tempus  repulfi,  Cantiam  fubadam  fibi  ve(3:jgalem  fecerunt, 
&  multitudine  eorum  ab  undique  afHuente,  tandem  ftabili  obfidione  Lon- 
donm  funt  aggreffi.  Porro  Rex  Olaf  repacificatus  Regi  Ethelredo  in  ob- 
fidionis  tempore  ab  eodem  baptizatus  fufceptus  eft  a  fonte,  reverfufque 
eft  ftatim  in  patria  fua:  invidias  &  odii  Sweino  &  fiiio  ejus  Cnutoni  fon- 
tem  miniftravit.  •- 

De  Ferfeeutione   Sweni   ^gis. 

SJVeinus  vero  amplius  ultioni  indulturus  remanfit,  &  loca  qax  potuit  de-  . 
vaftavit.  Induratumque  eft  bellum  inter  Anglos  6c  Danos  multo  tem- 
pore,  fed  populus  invafor  de  dic  in  diem  immanior  affurgebat,  &  terrse 
mortalitas  imminebat,  nihilque  terrse  patuit  tutum  omnibus  diebus  Sweini : 
nam  Eboracum  ex  toto  poflidens,  &  Cantiam  tributariam  ad  ufus  exercitus 
fui  in  obfidione  pofiti  fungens,  per  intervalla  temporum  Southanglis  6c  Wejl- 
anglis  imminebat  horrendus.  RegnafTetque  etiam  in  Anglia  vivente  Ea- . 
thelredot  nifi  fortunce  diludium  ei  invidiffet,  &  mors  etiam  felicitatem  in^ 
terrnpifTet.  Nam  ipfo  difponente  de  Regno  in  parte  fuje  jurifdi^ionis 
mortuus  eft.  Difperditaque  fiint  Danorum  molimina  ad  tempus ,  qui  fu- 
neri  Regis  fui  honorem  exhibentes  fimul  omnes  cum  eo  &  Cnutone  filio 
&  fucceffore  Svoeini,  ab  Anglia  difcefferunt,  &  eum  in  Danemarchiam  depor- 
taverunt.  Sepultoque  eo,  fufcepit  Cnuto  &  caufam  ejus  &  arma.  Qui  ex- 
ercitum  fuum  refarciens,  ad  modum  Antei  refiimptis  viribus  k  tadin  ma- 
tris  fortior  Sc  immanior  infurgebat,  adhsefit  enim,  ut  credendum,  peccatum 
matris  fuje  ex  parte  in  Eathelredo,  quod  in  San<5tum  Eadwardum  commife- 
rat,  &  ira  Dei  populo  terr«e,  pro  crudeli  Danorum  flipra  omnem  niodum 
interfedione. 

De  reditu  Cnutonis  Dani  filii  Sweni. 

Ediit  ergo  Cnuto  in  Angliam  cum  exercitu  magrio,  cum  Rege  Sue' 
^  ^  corum  Lacmane  ^  &  cum  Norwenfum  exercitu,  nam  Regem  eorum 
Onhvum  virum  ChriftianiflSmum  a  Regno  expulerat ,  quia  patrem  apud 

obfidio- 


JoANNIS      WALLlNGFORa  54,1 

obfidionem  Londoniarum  reliquerat  contra  conjurationis  Sacramentum,  quod 
in  AngUs  incentaverant  ,•  Regnum  vero  ejus  in  nianu  fua  tenuit,  &  exerci» 
tum  terr^Ei  fecum  deduxit.  Appulit  autem  in  Northimbria  ulteriori ,  ibi- 
que  HuBredum  comitem  obviam  habuit,  &  interfeeit,  uxoremque  ejus  Al"  ^ 

givam  filiam  Eathelredi  fecum  omni  teimpore  guerrae  detinuit,  genuitque 
ex  ea  Horaldum  qui  primo  ei  fucceffit. 

Adjecit  autem  ftatim  Iti^e  ditioni  omnia  quae  pater  fuus  bello  obtinue- 
rat,  &  ab  undique  coUeiftis  viribus  oblidionem  paravit  iterum  Londoniis^ 
occurrerunt  autem  ei  Angli  in  multitudine  gravi  apud  Auxedu7i&,  &  iad:a 
congreffione  traditi  fimt  omnes  judicio  Dei  in  manus  adverfariorum,  & 
occifa  eft  ibi  Anglorum  infinita  multitudo.  Dehinc  per  Ihamifis  portuni 
inyedius  Londonim  obfidione  circumfedit.  Erat  autera  in  eivitatc  tunc 
temporis  Eathehedm  fubminiftrans  arma  6c  ausilium  populo,  8c  ex  fbla 
prasfentia  fua  confortans,  nam  in  propria  perfona  asgrotavit,  6c  infi-a  tem- 
pus  obfidionis  adestrema  pervenit.  Annoque  Regnifui  xxxviii.  Et  eo- 
dem  ab  Incarnatione  Domini  noftri  Je[u  ChriJH  m.  sxi.  mortuus  eft  & 
fepaltus. 

De  iEdmundo  Yrenefide  filio  uEthelredi  ^egis. 

OUfcepit  autem  Regnum  ejus  fiiius  ejus  Eadmundm  Jremfide  ex  prima 
^^  Regina,  eleganterque  fuo  tempore  rexit.  Erat  enim  ftrenuiffimus  iri 
armis  &  in  militatura  fulmineus.  Nam  infira  breve  tempus,  quo  ejus  vo- 
luntati  fubjedti  fuerunt  Angli ,  quinquies  cum  Cmtene  praslium  commifit, 
&  nifi  Angiorum  exturbationibus  prsepediretur,  guerram  ad  debitum  finem 
deduxifTet.  Sed  Angli  mortale  diflidium  &  guerram  amplius  non  feren- 
tes,  quod  prope  per  xviii  annos  continuaverant ,  dederunt  male  manum 
fubje<ftioni ,  &  Regem  fuum  Eadmundum  ad  concordiam  compulerunt ,  6e 
lic  concordiam  cum  Cnutone  inivit  invitus.  Eratque  fbrma  concordiae, 
quod  Cnuto  ea  quse  ipfe  vel  pater  ejus  Sweinm  invafbres  in  Regna  obtinue- 
rant,  in  pace  poflideret,  &  Eadmundm  Rex  ea  quse  ex  jure  hjereditario  fibi 
proveneront;  &  prior  decedens  fu^e  partis  fuperftitem  haeredem  derelin- 
queret.  Datutque  in  confirmatione  hujus  concordise  Emma  Regina  Ethel' 
rediCnutoni  in  uxorem,  multum  gaudenti  ex  affinitate  Normamorum,  qviam 
per  eam  contrahebat. 

Ipfe  autem  Eadmundm  poftprimum  menfem  k  concordia  inita,  proh  do- 
ior  !  hominem  exuit,  6c  gentem  fuam  diutinse  fervituti  dereliquit,  &  fblam 
divinam  gratiam  ad  libertatem  pr^ehabitam  expedtantem . 

Succeffitque  ei  ex  pr^edidtse  concordise  condicStione  Cnuto  Danm  &  ho- 
ftis  potius  Anglorum  qnam  regnator,  immutavitque  ftatim  ftatuta  &  leges 
fcriptas  patri^,  &  conmetudines,  &  popuium,  qui  fub  omni  honore  6c  iiber- 
tate  tempore  fuorum  regum  exftiterat,  fub  gravi  jugo  coegit,  nihilque  de 
Aelfredi  boni  Regis  &  jufti,  qui  ab  undique  bonas  confuetudines  collegerat 
&  fcripferat,  audire  noiuit  flatutis.  Sed  6c  omnia  quse  vei  ipfe  vei  fuccef^ 
fbres  iegitime  fanxerant,  ad  fuam  ftuduit  reducere  voluntatem.  Sicqu® 
lad:um,  ut  praedia  &  poflfeffiones  &  antiqua  prseclarorum  virorum  tene- 
menta  fijse  afcriberet  ditioni. 

Porro  quot  6c  quaiita  fub  paiiio  ejus  protedtionis  fad:a  fuerint  injufta, 
non  eft  fcriptura  quse  poffit  expiicare. 

Adhuc  in  primordiis  Regni  fui  venerunt  iegati  a  NormanniA  ex  parte 
Eadwardi  &  Ealfredi,  filiorum  Eathelredi,  fratrum  Eadmundi  Irennefide,  cu- 
jus  de  jure  erant  hssredes,  qui  cum  Cnutone  de  Regni  jure  difceptantes  ju- 
venibus  praedidlis  Regnum  poftuiabant. 

Super  quo  habito  confilio  cum  fuis,  in  inficias  ivit  Cnuto :  &  ita  legati 
Vacui,  &  pcnitus  re  infedta  proqua  venerant,  ad  Normanniam  rediernm. 

Z  z  Z  3  De 


ffo  Chronica 

De  filiis  Eathelredi  ^gM  Angliae  &  Matrimmio  matris  eorum  Cnutoni  Daco. 

AT  fratres  Eadwardus  &  Ealfredm  cum  avunculo  luo  J^cardo  fecundo 
de  Regni  jure  tradiantes,  ad  id  rem  deduxerunt,  ut  avunculus  pro  ne- 

potibus  arma  movere  tentaret.  CompalTus  enim  diutino  eorum  exilio , 
ac  fuperbse  prasfumptioni  Cnutonis  indignatus,  rem  ultione  dignam  judica- 
vit,  &  claffe  ad  hoc  praeparata  ad  jingliam  ex  propofito  tetendit.  Sed 
fruftra,  nani  tempeftate  fubito  exorta  exturbati  nautae,  multumque  adver- 
fante  vento  a^fti,  poft  longum  tempus  &  periculum  ad  montem  Sandti  Mi- 
cbaelis  vix  revedli  fimt. 

Sed  Cnuto  interea  auditis  minis  filiorum  Ethelredi  de  praeparatione  jam 
dilata,  etfi  non  ablata,  &  de  caufa  flii  juris  diffidens ,  &  multas  circum- 
flantias  conferens,  legatis  prseparatis  mifitad  Eadrvardum  &  Ealfredum,  qui 
cum  eis  de  pacis  bono  tracStarent,  qui  &  medietatem  Regni  Anglicani^  co- 
iram  omnibus  quos  ad  audientiam  legatorum  Dux  ^ohertM  convocaverat, 
promiferunt  *  pro  ejus  pacis  bono,  nam  quadam  moleftia  ta(3:us  CnutOy  & 
libi  &  caufae  fu^  timuit,  &  fub  cotidiana  formidine  diffidium  &  periculum, 
quod  ex  parte  illa  imminere  fenfit,  ftuduit  terminare. 

Inter  hasc  tempora  Olavus  Rex  Norwenjium,  qui,  ut  praedidium  eft,  in 
tempore  obfidionis  Londoniarum  k  Sueno  fadtse,  ad  baptifrnum  confugerat 

/  &  in  patriam  redierat,  &  in  reditu  Cnutonis  cum  funere  patris  flii  Sueni 
abad:us  fugerat  in  l^ffiam,  Angelico  pr£emonitus  afflatu,  in  Norveeiam  re- 
diit,  ibique  multitudinem  gentis  fu£e  adverfam  fibi  invenit,  quje  cum  Cnu' 
tone  contra  eum  confpiraverant,  &  cum  infideliter  eum  k  regno  arcerent, 
infidelius  eum  in  bello  occiderunt,  qui  &  pro  martyre  S.  jure  ^  Normnfi- 
bui  colitur,  ibi  crebris  miraculis  corufcans. 

De  Hardecnuto  filio  Cnutonis. 

SED  &  de  liberis,  quos  jamex  forore  Emma,  Duci  ftuduerunt  fuggerere, 
qui  non  inferiori  linea  confanguinitatis  eum  contingebant,  fiifceperat 
enim  jam  ex  eadem  filium  Hardecnutum  nomine,  &  filiam  Gunildam  nomine, 
quam  accepit  poftmodum  in  uxorem  Imperator  Romanorura. 

Dilatum  ergo  multo  tempore  Regnum  Eadroardi  &  multis  caufis,  pr£E- 
cipua  tamen  putabatur  iter  Ducis  Jerofolimam,  quod  a  diu  ante  voverat,  & 
de  his,  qux  a  legatis  in  promiffis  acceperat,  omnino  nihil  ad:um  eft,  Duce 
rem  differente  ufque  ad  reditum  fuum,  in  quo  &  in  \Nicena\  urbe  mor- 
tuus  eft,  anno  m.  xxvi.  [m,  xxxv.]  ab  Incarnatione  Domini. 


H  I  S  T  o- 


[ 


HISTORIA 

COMPENDIOSA 

DE 

1 

Regibus  Britonum 

A  U  CT  O  RE 

RATJULVHO    DE    DICETO. 


1 


HISTORIA   COMPENDIOSA 

DE    REGIBUS    BRITONUM 

Ter  Radulphum  Dicetum* 


'-^ 


Reges     Bri  T  'O^N  u  m. 


iff 


RUTUS  primus  de  genere  Brjtonum,  quotempbre,  & 
qao  fortunio  conquifivit  terram,  &  de  tribus  filiisj  yide 
in  Galfrido. 
Locrinus  II. 

Maddan  (  ex  Guendolena,  uxore^  Locrini  fiiius,  III, 
Mempntius  filius  ejus,IV. 
Ginbrancus,  aliter  Ebrancus,  V. 
Brutus,  cognomine  viride  Scutum,,Yh 

Leyr,  aliter  Leyl,  VII. 

Rudbutebras.aliter  Rudubras,  vel  Ludhurdibras,  yel  Ruthudibras,  Vltl« 

\_  Franfcion,  qui  ve?iit  de  Trojd.  ] 

Bladuo,  aliterBladud,  IX.  Hic  conftruxit  Bad,  &  balnea  in  ea,  &  ibi  pQ= 
fuit  ignem  perpetuum  in  domo  Minervse. 

Leyr  X.  &  de  tribus  filiabus  fuis. 

Cordeilla  foemina  II.  uxor  J{egls  Francice, 

Cunedagius,  XII. 

Rivallo,  XIII. 

Gurguntius ,  aliter  Gurguftius,XIV.  > 

Sifiilms,XV.  - 

Lago  ,  aiiter  Tago,  XVL 

Amemarcus ,  aliter  Kinimacus,  vei  Kynmarcus,  XVII. 

Bodogodo,  aliter  Corbodug,  XVIII. 

Gerbergus,  aiiter  Ferrex,  XIX.- 

Dumwallo,  aiiter  Malmutius  Dumwaiio,  XX.  Hicfilius  RegisCornu- 
biffi  :  quinque  Reges,  qui  erant  in  Britannia  debellavit,  &  leges  qu£e  Mol- 
mutitise  vocantur,creavit,  &  de  duobus  fiiiis,  Beiino  lc.&  Brennio,  &de  pugna 
inter  eos  pro  Regno  ,  &  quomodo  Belinus  vidroriam  adeptu-s,  &  quomodo 
quatuor  regias  vias  per  Angiiam  fieri  fecit ;  fiipra. 

BislinusXXI.  Rex  Britonicus  fuit,  &  ineo  fadra  eftprima  tranflatio  per- 
Ibnalis  illius  regni ;  &  ultra  de  Brennio,  quomodo  regnavit  in  urbe  Sceno- 
nenfi  ,•  &  quomodo  venit  ad  pugnandum  cum  Belino  fratre  fuo  Rege  Au" 
gii^,  &  quomodo  per  matrem  pacificati  funt :  &  uitra  de  praeliis  quse  fece- 
runt  ifti  duo  fratres,  &  quomodo  conquifierunt  Romam,  &Itaiiam,  fiipra. 
De  ifto  Brennio  dicit  i?ro/«^,  fic.  Brenniusautem,  dumapudurbem  regnavit 
Scenonen{em,cum  trecentis  miiiibus  Gailorum  ad  Italiam  venit,&  eam  ufque 
Scenogalliam,  fiaper  mare  Adriaticum  fitam ,  occupavit,  &  ibi  ab  invicem 
feparati  funt  Galli,  quofum  centum  millia  Delphos  adeuntes  ,  Gr«ecorum 
gladiis  perierunt :  alia  vero  centum  miliia  intra  Grasciam  remanentes  ,  pri- 
mum  Galio-GrEci  a  candore  corporis,  poftea  Galathse  fiint  appellati,  alia 
centum  miilia  remanferunt  inltalia,&  Ticinum,  5c  Mediolanum,  Pergamumj 
8c  Brixiam  conftruentes  ,  Cifalpin^  Galli^  nomen  dederunt,  unde  Gailia 
Tranfalpina,  quse  ultra  Alpes  habetur,  &  Galiia  Cifaipina  ,  qu«e  infra  Alpes 


eft,  vocatur. 


A  aaa 


Gu^"'' 


554 


■-■    :Jli 


Radulphus     Dicetus 

Gurguitarcurt  filitis  Belini,  XXII.  Rex  Britonicus ;  quomodo  autem  ifte 
Rex  in  Infulis  Orcadum  invenit  xxx  naves  plenas  Hifpanis,  qui  Vafcles  vo- 
cantur,  &  quomodo  tradidit  eis  Infulam  Hiberniie,  qui  illam  Infulamufque 
nunc  inhabitant,  vide  modo   Brome. 

Gintelinus  XXIII.  Rex  Britonicus,  al.  Guinthelinus. 
•     Sifubnus  XXIV.  aL  Cecilius. 

Marius  XXV.  al.  Kimarus. 

Daunus  XXVI.  al.  Elanius,  vocatus  etiam  Davius 

Morwidus  XXVII.  al.  Morindus 

Gorbonianns  XXVIII.  aL  Gorbomannus 

Artallo  XXIX.  al.  Archigallo 

Elidurus  pius  XXX. 

Jugenes  XXXI.  al.  Vigenius  -  ,^;^, 

;Peridurus  XXXIL    ';  _  "  'J 

ISlarganus  fiiius  Goirboiiiani  XXXIII.  al.  Morganus 

Cumamius  XXXIV.  al.  Emerianus,  vel  Enion. 

Idwallo  filius  Jugenes  XXXV.  al  Jual 

Rimo  filius  Periduri  XXXVI. 

Geruntius  filius  Eliduri  XXXVII. 

Cateulus   filius  Geruntii  XXXVIII.  al.  Catellus 

Coillus  XXXIX.  al.  Coiius, 

J^orrex  XL. 

Eberinus   magnus  potator  XLI.  al.  Chirimus. 

Fulgentius  filius  Eberini  XLII. 

Aeldradus  frater  Fulgentii  XLIIL  al.  Eldred. 

Andragius  frater  Aeldradi  XLIV.  al.  Androgius. 

Adrianus  fiiius  Andragii  XLV.  al.  Urianus. 

Eimd  XLVI. 

Eiodacus  XLVII.  al.  Cledaucus. 

Elotenus  XLVIII.  al.  Ciotenus. 

Gurguntius  XLIX. 

Merianus  puicherrimus  L.  ai.  Meiriannus. 

Biedanus  filius  Meriani  prodigus  LI.  al.  Bladunus. 

Capo  LII.  ai.  Capenus. 

Boenus  LIII.  ai.  Ovenus. 

Sifiliius  LIV.  ai.  Silius. 

Blagabi^d,  ai.  Bledgabrcdus.  Hic  multum  novit  de  cantu,  &  propter  hoc 
vocabatur  Deus  Joculatorum,  LV. 

Aruay  frater  fuus  LVI.  ai.  Archemaius. 

Edol  fiiius  Aruay  ,  luxuriofus  valde,  LVII. 

Bedion  LVIII.  ai.  Rodianus  vci  ^ftedion. 

Bedochius  LIX.  al.  Redargius  vel  Rothericus. 

Samui  LX.  ai.  Samuiius  Penifei. 

Parir,  puichram  Csfariem  habuit,LXI.  ai.  Pyrrluis. 

Capoir  LXII.  al.  Caporus. 

Guigueilus  fiiius  Capoiri  LXIII.  ai.  Dinellus. 

Hely  fiiius  fuus  LXIV.  al.  Helius,  vel  Beiy. 

Lud  fiiius  Heiy  LXV.  Hic  Londoniam  renovavit  &  nomine  fuo  Earluden 
vocari  praecepit,  ufquehuc  Brome,  &nihil  habetur  fuperius  de  his. 

Caflibelaunus,  al.  Caffivelan  frater  Lud.  LXVI.  Rex  Britonum,  de  quo  fu- 
pra  Brome.  Hunc  Caflibelaunum  proditione  fi'atris  fui  Androgei  vicit  Ju- 
liusCaefar,  namtura  Juhus  Csefar  bis  vi<5tus  tergafua  Britonibus  oitende- 
rat  pugnando.  Ludum  ftatuerunt  Britanni,  in  quofilius  Androgei,  filium 
Regis  interfecit :  unde  Rex  fratri  fuo  mortem  minatus  eft,  nifi  fiiium  fibi 
traderet  occidendum,  &  primo  Androgeus  Csefarem  revocavit,  &  traditafi- 
•iLondonia,  fratremfuum,  &  gentem  Britonum  Romanisfubjugavit,  hsec 
"^^■•'^.  Theman- 


De    Regibus    Britonum. 

Themantiiis,  al.  Theomantius,  LXVII.  RexBntonicus,fi-ater  Androgei. 
Kimbelinus,  filius  Themantii,  LXVIII.  de  quibus  li.ipra,  Brome.  Poft  Paf> 
fioneni  anno  quarto  Claudius  imperavit  Romse,  qui  quarto  anno  Regni  fui 
Britanniam  adiens,  cuineque  ante  Julium  C^farem,  neque  poft  eum  quil^ 
quam  attingere  aufus  fuerat,  fine  uUo  prselio  ac  fanguine  intrapaucas  dies 
plurimam  Infula;  partem  ditioni  fiise  recepit,  &  Oxoniam  fundavit.  Vefpa- 
fianus  autem  a  Claudio  illuc  millus  infulam  VeSlam.  i.  e.  de  Wtth,  Britanniae 
proximam, Romano  imperio  adjecit.  Nero  vero  fucceffor,  fcilicet  Claudii, 
in  re  militari  nihil  omnino  aufus,  Britanniam  pene  amifit,  nam  duo  nobiUf- 
fima  oppida  illuc  capta  atque  fubverfa  funt. 
Guiderius  LXIX. 

Armiragus,  vel  Arviragus,  frater  Gauderii,  LXX.     Rex  Britonicus.  [  al. 
Armoger.  f.  Arivoger  vel  Arivog,  ] 

Marius  filius  Arviragi  LXXI.  [aliter  Maiirinus,forth,  Maur.~\ 
CoiUus,  frater,  Marii  LXXII.  de  quibus  fupra. 

Lucius  filius  Coilli  LXXIII.  Rex  Britonicus.  Hic  primus  fidem  Chrifti 
fufcepit  circiterannum  Domini  clxxxvin,  &ultra,  ficutfupra,  5/owe:  tunc 
confliud:a  eft  extra  Cantuariam  Ecclefia  fandti Martini.Tunc fundata  eft  Ab- 
batia  Weilmonafterii,  ultimo  anno  Antonii  Pii  Imperatoris.  Sed  poftmo- 
dum  Abbatia  diu  deftrudta  ,  ab  Edwardo  Rege  reparata  eft ,  &  nobiliter 
dotata.  Vates  etiam  quidam  paganus  in  Britannia  Dominicam  Nativitatem 
prsedixerat,  Unde  Rex  Lucius  Romam  pro  orthodoxse  fidei  dod:oribus  mi- 
fit ;  fulceptam  autem,  ut  dictum  eft,  ^  Britonibus  Chriftianitatem,  ufque 
in  tempora  Diocletiani  principis,  integerrime,  inviolatamque,  quieta  pace, 
lervabant:  hsc  Brome.  Hic  autem  fuitfecunda  tranflatio  perfbnahs  regni 
iitius:  nam  Severus,  qui  &  Imperator  Romse,  de  quo  fupra,  regnavitpoft 
Lucium  :  nam  Clodio  Albino,  qui  fe  in  Gallia  Caefarem  fecerat,  apud  Lug- 
dunum  interfedto  ,  in  Britannicas  civitates  bellum  transfert ,  &  perdomuit 
Britones  rebellantes.  Hic  fecit  vallum  inter  Britones  &  Pidos,  ubi,  ut  re- 
ceptas  provincias  ab  incurfione  Barbarica  faceret  fecuriores ,  magnam  fof^ 
fam,  firraifiimumque  vallum,  crebris  etiam  turribus  commmutum,  per  fe- 
ptem  &triginta  milliaria ,  a  mari  ufquead  mare  produxit:  fedeotandem 
a  Pidis  perempto  requiefcit  Eboraci,  in  monte  qui  ab  eo  Severfho  yoca- 
tus  eft.    Ifte  igitur  Severus  fuit  LXXIV.  Rex  Britonicus. 

Bafianus.al.  Baffianus  Caracalla,filius  Severi,  fi-atre  fiioGeta  fuperato  re- 
gnavit,  &  fuit  LXXV.  Rex  Britonicus :  &  hic  eft  tertia  tranflatio,  non  tan- 
tum  perfbnalis,  fedadaUos  de  alia  gente;  nam  Caurafius,  al.  Karencius,  non 
degenere  Britonum,  Bafianum  occidit,  fumptaque  purpura  Britanniam  oc- 
cupavit,  tempore  Diocletiani  Imperatoris,  in  cujus  tempore,  in  Britannia 
penetota  Chnftianitas  deleta  eft:  tunc  enim  palTus  eft  beatus  Albanusjuxta 
Verolanum,i.e.  Werelameceftre,  five  Watlingeceftre,  ubi  Ecclefia  mirandi 
operis  conftruda  eft  &  Abbatia  nobilifllma :  &  etiamAaron,  &  Julius  Le- 
gionuni  urbis  cives,  aliique  quam-plures  utriufque  fexus,  ex  pr^ecepto  Dio- 
cletiani,  &  Maximiniani ;  qui  Diocletianus  in  oriente,  &  Maximinianus  in 
occidente,  vaftari  Ecclefias ,  affligi ,  interficique  Chriftianos  prseceperunt. 
Ifte  Caurafius,  infimus  genere,  fed  confilio  &  manu  promptus  &  providuSa 
ad  oceani  littora,  quse  tunc  Franci  &  Saxones  infeftabant,  pr^dam  praedoni- 
bus  eripuit,  &  fibi  foli  vindicavit,  volens  aliquam  partem  Domiiiis  refti- 
tui,quamobrem  a  Maximo  JufTus  occidi,  Britanniam  occupavit,  quam  fbrtiffi- 
me  per  feptem  annos  fibi  retmuit :  tandem  fraude  fbcii  fiii,fc.Alled:i,  interem- 
ptus  eft.  AUecStus  occidit  Caurafiam,  Britanniamq;  tenuit  per  tres  annos,  &  hic 
eft  quarta  tranflatio  retro  ad  Britones,  nam  Britones  elegeruntfibiRegem, 

Afclepidiotum  [  al.  Athelpandem  ]  ducem  Cornubise,  de  quo  fupra ;  ifte 
eft  LXXVI.  Rex  Britonicus,  ifte  occidit  AUeduni ,  6c  Gallerium  fbcium 
ejus,  unde  dicitur  Wallebrok ;  Britanniamque  per  decem  annos  tenuit :  hic 
eft  quinta  tranflatio  perfonalis,  tumque, 

Aaaa  2  Choel 


sss 


f§;6  Radulphus     Dicetus 

Choel  Dux,  al.  Coil,  Coleceftrae  interfecit  iftum  Afclepidiotuni  ,  6c  re- 
gnavit,  &fiiitLXXyiI.  Rex  Britonicus,  de  quo  fiipra  :  &  hic  eft  fexta  tranl^ 
latio  regni  perfonalis :  tumque  poft  mortem  iftms  Choel,  Conflantiims  Sena- 
t,or  £al.  Conflans  Glyn.  ]  poft  regnavit  fuper  Hifpaniam  &Galliara  ;  duxit 
61iam  ejus  Helenam,  regnavitque  decem  annis.  Aliidicunt  quod  tantum 
habuit  eam  concubinam  ,  genuit  ex  ea  Conftantinum  Imperatorem  ,  licut 
Jjabetur  fupra,  &  hicLXXVIIL  Rex  Britonicus,  obiitqueEboraci. 

Conftantinus  Magnus  fiUus  Conftantii,  regnavit  poft  patrem  funm  in  Bri- 
tannia,  &  fuit  LXXIX.  Rex  Britonicus,  ifte  poftea  Romam  occupavit,  & 
Conftantinopolim  occupavit ,  de  nomirie  fuo  lic  vocatam  ,  tranflato  illuc 
Imperio,  de  ifto  fupra.  Helena  autem  mater  ejus  Londonkm  muro,  qui 
adhuc  fupereft,  fertur  cinxiffe,  &  Coleceftriam  moenibus  adornalTe,  &  hic 
eft  feptima  tranflatio,  quia, 

Od"avius  [  al.  0^<?t/w«zw  ]  dux  Gewifeorumobtinuit  regnura  :  hic  LXXX. 
Rex  Britonicus :  &  hic  etiam  odtava  tranflatio  perlonalis :  quia, 

Trahera  avunculus  Helenss  Odavium  vicit,  5t  Regnum  obtinuit ,  hic 
LXXXI.  RexBritonicus,  &  hic  etiam  nona  tranflatio  perfonahs,  quia  ite- 
rum  Odavius,  diffipatis  Romanis  ,  regnum  obtinuit,  qui  lenio  confedus 
invitavit  Maximum  Senatorem,  &  ei  fiham  fuam  unicam  cum  Regno  dona- 
yit,  &  hic  ideo  decima  tranflatio  hujus  Regni.       , 

Maximus,  patre  Britannus,  filius  Cboelini  avunculi  Helense,  matre  vero 
&  natione  Romanus,  Armoricorum  regnum, qu^  nunc  Britannia  dicitur,  de- 
bellavit.  Umbaldum  ducem  Armoricorum ,  &  quindecim  millia  arraato- 
rum  cum  eointerfecit,  &  quicquid  mafcuhni  fexus  erat  per  iirmoricam: 
tandem  fedato  regno  Armorico,  ipfum  Britannico  populoreplevit :  trigin- 
ta  miUiamilitum,  &  centum  millia  plebanorum,  ab  infiila  Britannica  col- 
legit,  &  eas  per  diverfas  Armorici  regni  nationes  diftribuit,  fecitque  alte- 
ram  Britanniam,  &  eam  Canono  Meridiaco  donavit.  Ipfe  vero  Maximus, 
ulteriorem  Galliam,  &  totam  Germaniam  fubjugavit,  thronum  fuum  ftatu- 
ens  apud  Treveros.  Imperatores  Gratianum,  &  Valentinianum,  alterum  in- 
teremit,  alterum  ex  Roma  fugavit.  Gratianum  enim  dolis  circumventum 
apud  Lugdunum  occidit,  fratremque  ejus  Valentinianum  ex  Italia  expulit, 
unde  propemodum  ab  exercitu  Imperator  creatus  eft  ,  ubi  contra  Sacra- 
menti  fidem  per  tyrannidem  emerfiiret  in  Britanniam.  HicLXXXIL  Rex 
Britonicus  fuit :  videntes  autem  tranfiuarinae  gentes  Scotorum  &  Pid:orum, 
Britanniam,  omni  pene  armata  juventute  copiifque  militaribus  fpoliatam, 
milite  ac  defenfbre  deftitutam,  qu£  Maximi  tyranni  veftigia  fecutse  in  Gal- 
lias,  nunquam  ultra  domum  rediere,  infulam  adveniunt:  6c  vaftatam  di- 
reptamque  multos  per  annosopprimunt.  Conanus  autem  ut  nullam  com- 
mixtionem  cum  Gallis  faceret,  decrevit  ut  ex  Infiila  Britannica  mulieres  ve- 
nirent,  quje  fuis  maritarentur  :  direxit  ergo  nuncios  in  Britanniam  infulam 
ad  Dionothum  Regem  Cornubi^e.  Dionothus  igitur  collegit  per  diverfas 
provincias  filias  nobilium,  numerum  undecim  mijlia  virgmum  ,■  de  plebanis 
lexaginta  millia  infra  Londoniam,  quas  Guainus,  Rex  Hunnorum,  &  Mel- 
ga  Rex  Pidorum  periclitatas  interfecerunt  apud  Coloniam  Agrippinam  :  & 
Hic  tranflatio  perfonalis  udecima :  quia 

Gratianus  Rex  rauniceps,  cum  Maximus  interfedus  fuilTet  Rom^eab  a- 
micis  Gratiani  Imperatoris,  cepit  diadema  Britannice,  fed  a  Plebanis  inter- 
fecStus  eft,  ^c  hic  LXXXIII.  Rex  Britonicus  fuit.  Britones  vero  Scotorum 
Pidorumque  infeftationem  non  ferentes,  Romam  mittunt,  &  fui  Subjedio- 
ne  in  perpetuum  promifTa ,  contra  hoftes  auxihum  flagitant,  quibus  ftatim 
miffa  Legio,  magnam  barbarorum  multitudinem  tternit,  cseteros  a  Britan- 
mss.  finibus  pellit :  ac  domum  reverfura,  pr^ecepit  Sociis  ad  arcendos  hoftes 
trans  infulam  inter  Albaniam  &  Deiram  murum  ftatuere :  qui  abfque  ma- 
giftro  artifice,  magis  cefpite  quam  lapidefadus,  nihiloperantibus  profuit : 
nam  utmox  difcefcere  Romam  ,   Guainus  &  Melga  ,  &  pnores  hoftes  ad- 

vedi 


De    Regibus     Britonum. 

V€<5ti  navibus  Britones  opprefleruiit,  iteruni  iiuteiu  petejiti  auxilia  Romani 
advolant  ,  &  csefiim  hollem  trans  maria  fugant.  Conjun<9:ifqiie  fibi  Bri- 
tannis  niurum,  non  terra  utaute,  non  pulvere,  led  laxo  folidum,  interci- 
Yitates,  qua;  ibidem  ob  metum  holtium  fuerant  fa<ShE,  a  mari,  ufque  ad 
mare  collocat,  fed  &  in  littore  Meridiano  maris,  qma.  &  inde  hoflis  tmie- 
batur ,  turres  per  intervalla  ad  profpeftum  maris  Itatuunt,  fic  valedicunt 
Sociis  ,  tanquam  ultra  non  reverf uri :  interim  autem  Guitelinus  Londoni- 
eufis  Archiepifcopus,  in  minorem  Britanniam  ,  ut  auxiham  a  confratibus 
poiluiaret,  transfretavit,  Britonefque  aScotis,  &  PicStis,  &  Hunnis  oppref^ 
fbs  colle(5tis  viribus  de  minori  Britannia  liberavit;  regnabat  vero  tunc  in 
minori  Britannia  Androenus  4"'.  a  Canono Meridiaco,  qui  habuk  Conftan- 
tinum,  quem  Guittelinus  Archiepifcopus  in  Regem  majoris  Britannias  con- 
fecravit :  &  ideo  hic  cft  duodecima  tranflatio  perfbnahs,  quia, 

Conftantinus  Rexfrater  Androeni  cum  duobus  milhbus  miiitum  trans- 
fretavit  in  Britanniam  infulam,  &  a  Guitelmo  Londinienfi  Archiepifcopo 
i-egni  diadema  iiifcepit ;  cui  puellam  dc  genere  Romanorum  ortam  in  Ma- 
trunonium  copulavit,  de  quagenuittres  fiHos,  Conftantem,  Aurelium,  Am^ 
brofuun,  ?<iVterpendragum,  &hic  LXXXIV.  Rex  Britonicus :  Conftansfa- 
(StuseftMonachus  in  Hcclefia  Amphibaii  mfra  Wintoniam. 

Conftans  Monachus  filius  Conftantini  per  Vortigirnum  confiilem  Gewifeo- 
rum  eredus  in  Regem  ,  &  confilio  ipfius  Vortigirni  mterte<5tus  ,  &  hic 
LXXX V.  Rex  Britonicus.     Circa  hoc  tempus  exorta  eft  in  Britannia  haere- 
iis  Pelagiana,  quam  Pelagius  Brito,  &  Juiianus  Capanenfis  longe  lateque  fe- 
rainarunt.     Tempore  Vortigirni  venit  in  Britanniam  Horfus,  &  Hengiftus, 
venit  &  Germanus  Antifiiodorenfis ,  &  Lupus  Trecacenfis  Epifcopi  mifli 
per  Papam  in  eam,  ad  reprimendam  hserefim  Pelagianam  ,  qua  com.preffa 
beatus  Germanus,  omnium  Apoftolorum  diverfbrumque  Martyrum  fecum 
reliquias  habens,  petiit  Sand:um  Albanum  Protomartyrem,  &.  fad:a  oratione 
juflit  revelli  fepulchrum,  pretiofa  ibidem  munera  conditurus,  quibus  depo- 
litis  de  loco  ipfo,  ubi  beati  Martyris  effufus  erat  fanguis,  maflam  pulveris 
fecum  portaturus  abftulit,     QuaiiterautemSaxonesprimo  venerunt  inBri- 
tanniam,  Bedarecitat,  lib.i.cap.  jo.  Recedente  enim  a  Britannia  Romano 
exercitu,  Scoti  &:  Pi<^i,  cognita  reditus  Romanorum  denegatione,  redeunt 
ipfi,  &  ca;fis ,  captis,  fugatifque  cuftodibus  muri,  &  ipfb  interrupto,  intra  il- 
lum  crudelis  praeda  graifatur:  mittitur  Epiftola  lacrimis  &£erumnis  referta 
adRomanffi  poteftatis  virum  Ethium  terConfulem,  23°.  Theodofii  Princi- 
pis  anno,  petens  auxilium,  nec  impetrat.  Cujus  hoc  principium  eft.    Ethio 
ter  Conjuli  I\omanorum  gemitus  Britonum,  &  in  proceffu  Epiftola;,  ita  calami- 
tates  fuas  explicant,  repellunt  Barbari  admare,  repellit  mare  ad  Barbaros,  inter 
htec  oriuntur  duogenera  funerum,  aut jugulamur  ,  aut  mergmur.    Ufque  huc  E- 
piftola  :  neque  tamen  haec  agentes  quicquam  ab  illo  auxilium  impetrare  qui- 
verunt :  initum  eft  ergo  confiHum  ,   quid  agendum,  ubi  quasrendum  eifet 
prsefidium  adevitandam,  vel  repellendam,  tam  feram  irruptionem,  Hyber-  , 
norum,  Pidorum,  &  Scotorum  ;  placuitque  omnibus  cum  fuo  Rege  Vorti>^ 
girno,  ut  Saxonum  gentem  de  tranfinarinis  partibus,  in  auxilium  vocarent. 
Itaque  Britanniam  tribus  iongis  navibus  advedi,  inito  certamine  cum  hofti- 
bus  Britonum,  vi(Storiam  reportarunt:  advenerant  cum  tribus  GermaniiE 
populis.  'i.G.Saxonibiis ,  AngUs^S^Vitts :  omnis  enimterra,  quae  fub  Septen- 
trione  jacet,  Germania  vocatur,  quiatantum  virorum  germinat:   &  Angli, 
&alii  multi  dicuntur  Germani.  De  Vitarum  origi^ie  funt  Cantuarii ,  iS  ViBua^ 
rii,  hoc  eji,  ea gens  quem  [  quse  in  Tenet  ]  tenet  Infula.,  ^  ea\_  quse  ]  ufque  hodie 
in  provincia  occidentalium  Saxonum  Vitarum  natio  mminatur ,pofita  contra  ipfam 
infulam  VeUam,  De  Saxonibtis,  i.  e.  ea  generatione  qucs  nunc  antiquorum  Saxonum 
cognominantur^  venere  Orientales  Saxones,  Meridiani  Saxones ,  occidui  Saxones  : 
de  Anglis.,  hoc  eji,  illa  patna  quce  Angulus  dicitur,  quai  ab  eo  tempore  ufque  hodie 
manet  dejerta^venerunt  Oriejitales  Angli,Mediterranei  Angli,Merchii,  (S  tota  NoT' 

A  a  a  a  3  thanimbrorum 


SsS  Radulphvis     Dicetus 

thanmbrorum  progenies :  borum  ducesfuerunt  duo  fratres,  Horfws  ,  ^  Hengifius^ 
Horjus  autem  occifus  eji  a  Britonibus  a  Catigerno  filio  Vortigirni.  Monumentum 
habetin  Cantia.  Ufque  hucBeda.  Vortigernus  autem  gentem  prasdid^am  in- 
tra  infulam  recepit ,  eifque  locum  habitationis ,  ad  iui  fuorumque  pernici-. 
em,  conceffit.  Nam  gens  illa  pagariis  ritibus  adhuc  dedita  totam  Chriftia- 
nitatem  in  Infula  pene  per  fucceffionem  temporum  deleverunt,  totamque 
terram  vi  &  dolo  obtinentes  ,  Britones  Chriitianos  de  fuis  fedibus  eiFnga- 
runt :  applicuerunt  vero  in  Britanniam  anno  Domini  cccc.  Ixxxi  i.  Theodo- 
fii  Imperatoris  xv.  non  tamen  eam  plene  poffederunt,  quin  Reges  Brito- 
iium  interim  inea  poftmodum  regnaverunt.  Germanus  autem  &  Lupus,  qui 
ad  haerefim  tollendam  venerant ,  bellum  Saxonum  Pidorumque ,  adverfus 
Britones  eo  tempore  jund:is  viribus  fufceptum,  divina  virtute  retundunt. 
Cum  Germanus  ipfe  Dux  belh  faditus,  clamore  Alleluiah,  totius  exercitus 
voce  ad  fydera  levata,  hoftes  in  fugam  vertit,  magnamque  partem  iu  csecita- 
tem  convertit. 

Vortimerius  fihus  Vortigerni  evedlus  eft  in  Regem  a  Britonibus,  &  hic 
LXXXVI.  KexBntomcusfmt,  [^  ii^.  tranjlatioperfonaiis  hujus  regni']  cum 
autem  Horlus,  &  Hengiftus  impetum  Vortimerii  ferre  non  pofTent,  petie- 
runt  Germaniara,  fed  Vortimerius  infidiis  Novercsefuae  l^wein  interledtus 
eft  in  Londonia.  Vortigernus  iterum  reftitutuseft  inRegnum.     Hengiftus 
autem  cum  ccc.  milUbus  armatorum  reverfus  eft  in  Britanniam ;  poftmo- 
dum  Vortigernus  &  Hengiftus  in  pago  Ambrii  convenerunt  Kalend.  Maii , 
iadturi  pacem  cum  Britonibus,  fed  Saxones  dolo  principes  Britones  inter- 
fecerimt,  &  cccc.  Ix.  Barones,  &  confules  cultris  interfecerunt,  Edol  Con- 
fiil  ClaudioceftrisB  fuftulit  pahim,  quo  feptem  Saxones  interfecit.  Cumau- 
tem  Saxones   totam  fere  Britanniam  occupafTent  ,  Vortigernus  feceffit  in 
Kambriam,  vel  partes  Kambri^e,  turrim  fbrtiffimam  sedificaturus,  ad  quem 
addudlus  eft  Merlinus :  ifte  Merhnus  fuit  vates  ex  fiha  Regis  fan(5timoniaIi 
&  incubo  D^emone  natus :  nam  mater  ipfius  inter  Monachas  in  Ecclefia  San- 
€ti  Petri  degebat  in  urbe  Carmerdin,  quse  afTeruit  fe  nunquam  virum  cogno- 
viile  :  fed  quidam  in  fpecie  pulcherrima  ipfam  firequenter  -deofculans ,  & 
evanefcens,  &  iterum  apparens,  &  eamampledlensgravidam  rehquit:  unde 
cum  ille  Rex  Vortigernus  BritannitE  illud  sedificium  mirx  magnitudinis 
conftrueret  ,  &  nodie  evanefceret  quod  de  die  sedificabatur ,  admirans ,  a 
magis  accepit  reponfum  ,  quod  iedificium  non  perficeret,  nifi  calcia  mifce- 
retur  fanguine  ahcujus  fine  patre  procreati,  &  cum  per  Regnum  tahs  qus- 
reretur,  Merhnus  puer  a  quodam  puero  fecum  contendente  talis  notificatur, 
&  captus  ,  atque  coram  Rege  dudtus,  magosmentitosefTe  dixit ,  6c  often- 
dens  fub  terra  voraginem  totum  abfbrbentem  montem  :  de  ifto  Merhno  & 
prophetia  fua  fupra.     David,  qui  &  Dewy,  ex  patre  Rege  Sandro  nomine,  & 
Nunna  matre,  nafcitur  tempore  Leonis  Imperatoris  primi ;  &  hic  tranflatio 
14,  perfbnahs,  quia, 

Aurehus  Ambrofius  [  al.  Aurilamhros  ]  fihus  Conftantini  regni  diadema 
fufcepit.  Hic  LXXXVIII.  Rex  Britonicus  fiut .-  hic  vidtores  Saxones  vicit 
&repuht,  &  exeo  tempore,  nunchi,  nunc  iUi  palmam  habuere,  donec  ad- 
vena  potentior  tota  infula  potiretur.  Hiccombuffit  Vortigernum  in  turri  5 
Edol  Hengiftum  interfecit. 

Uterpendragon  [  al.  Vter,  vocatus  Vendragon  ]  frater  Aurehi  LXXXIX. 
Rex  Britonicus  fuit. 

Arthurus  fihus  Uterpendragon  LXXXX.  Rex  Britonicus  fuit.  Quo- 
modo  ftrenuiffimus  fuit,  &  quomodo  a  Modredo  vulneratuseft,  deinceps 
Britonibus  de  vita  ejus  nulla  certitudo  remanfit.  Sepulchrum  autem  ejus 
^  -  tempore  Ricardi  apud  Glaftenbirie  eit  repertum,  qui  olim  paludibus  cir- 
cumfeptus  injula  Avallonis  Britannice .  i.  e.  Pomorumyoca.tnsc&:.  Sed  quia  Bri- 
tannica  hiftoria  de  ejus  morte  nil  certum  tradidit,  Britones  adhuc  eum  vi- 
vere  delirant :  in  uitima  autem  Britannia,  quam  Arthurus  obtinuit,  prascipua 

ferri 


De     RegibusBritonUm.        sS9 

ferri  materia  eft,  fed  aqua  feno  violentior,  quippe  temperamento  ejus  fer- 
rum  acrius  i^edditur,  nec  ulluni  apud  eos  telum  probatur,  quod  non  in  flu- 
vio  Calabi  tingatur :  unde  &  Curtannum  gladium  Artliuri  ejuldem  Caliburth 
dicunt. 

Conftantinus  cognatus  Arthuri,  £<  filius  Cadoris  ducis  Cornubi^e  per  vi- 
ffinti  annos  regnavit :  ifte  LXXXXI.  Rex  Britannicus  fuit. 

Aurelius  Conanus  nepos  Conftantiili  Monarchiam  fufcepit ,  &  poftquam 
regnaverat  triginta  annis,  mortuus  eft.  Hic  LXXXXII.  Rex  Britonicus. 

Vortiporius  Saxones  fuperavit,  hic  LXXXXIII.  Rex  Britonum. 

Malgo  totam  infukm  obtinuit,Hiberniam,  GothIandiam,Orcades,  Nor- 
wesiam  ,  Daciam  adjecit  poteftati  fuas :  hic  LXXXXIV.  Rex  Britonum 

fuit.  ■     ^. 

Cathericus  [^al.  Careticus']  LXXXXV.  Rex Britonicus  fuit,:  hujustem- 
pore  Gormundus  Rex  Affricanorum,&  Yfenbertus  nepos  Regis  Francorum, 
qui  Gormundo  venic  inauxiUumcum  c.  &lx.  millibus  Britanniaminjfeftan- 
tes,  terram  vaftaverunt.  Interea  Sandtus  Auguftinus,  in  Angliam  mifrus  eft 
kbeato  Gregorioad  convertendum  populum,  &  praedicandum  verbum  Dei 
aiino  Domini  jjf.  anno  pontificatus  Papas  Grcgorii  4.  Mauritii  Imperato- 
ris  14.  anno  ab  adventu  Anglorum  in  iftam  provinciam  142  ,  regnante  in 
Cantia  Ethelberto,  qui  fiUam  Regis  Francorum  Chriftianam  duxerat  in  uxo- 
rem  :  eodem  tempore  occifi  funt  mille  ducenti  Monachi  apud  Bangor,  ju- 
bente  Etheiberto  Rege  Cantiae,  quia  noluerunt  obedire  Sand:o  Auguftino. 
InquadamaliaChronicahabetur,  quod  Ethelfridus  Rex  Northambrorum, 
CLim  apud  Legeceftriam  miUe  ducentos  monachos  interfeciffet,  ei  Britones 
reftitiffent,  amifitde  fuisdecem  miUia.  Sand:us  Tvo  Epifcopus  ,  &  Dodor 
Jnclytus  tempore  Mauritii  Imperatoris  migravit  ad  Deum  :  quiin  Perfideor- 
tus,  nnibus  occiduis  Britanniasa  Dominoeftdeftinatus. 

Caduanus  Dux  Venedocise,  &  LXXXXVL  Rex  Britonum fuit,  de  quo. 
Cadwailo  [  al.  CadivaUimis^  Filius  Caduani  LXXXXVII.  Rex  Britonicus 
fmt,deifto,&Edwino  prodiiore Saxonico  fupra  in  Galfrido.  Ifte  ^S.anno 
regni  fui  migravit  a  fkculo.  "       ^ 

Cadwaladrus  [fl/.  f/3i'/2m//flrf<',-]  RexBritonicus  &ultimusdeilla  gente.  Ifte 
mortuus  eft  ann.  Dom.  689.  &  Romse  quiefcit :  Poftiftum  fiipervenienti- 
bus  AngUs,  Britones,  &;  nomen,  &  Regnum  perdiderunt.  Duravit  autem  re- 
gnum  Britonum  a  Bruto  primo  conquifitore,  ufque  ad  Cadwaladrum,  qui 
fuit  ultimus  de  ilia  gente,  duobus  millibus  &  46.  annis,  fubcentum  &  duobus 
Regibus,  pr^eter  Wallenfes,  &  Cornubienfes.  Angli  autem,  qui  ScSaxones 
didii  funt,  ccc"'    44  annis  ante  adventum  Normannorum.  •  Hxc  Brome. 

Explicit  hifloria  compendiofa  de  Regibm  Britomm. 

In  hoc  Catalo^o  omijjl  [unt ,  ad  numerum  centum  &  duorum  regum  complen' 
dum,  Madan.  JlleBus.  Vortigernus,  Archigallo;  ex  quibus  VortigernmB  Archi' 
gallo  depofttiy  vel  ejecli,  ^  pojiea  rejiitiiti,  bis  numerantur  ab  aliis. 

§hiiedam  funt  htc  inferta  ex  Tab.  Cotton.  Bibliothecis  fuh  VefpaJ.  E.7. 


D  E 


j5o       Radulphus     De    Diceto 

DE   P  ARTITIONE    PROVINCItS 

In  Schiras,  &  Epifcopatm,  &  Regna. 

IN  ^ngiia  fnnt  triginta  duo  Shira ,  exceptis  JjSottijUmljerianb,  XiMtft- 
Jtterlattb,  Cuml&ertattJj,  Cormbia,  inqua  continentur  k^tQmShira,  &ei-, 
ceptis  fF«//z'a,  &  iScofza,  &  inlula  de  fF«%. 

In  aliis  Chronicis  fic  ordinantur  Shirie. 

Suthfolchis  ,  Nortfolchiee  ,  Cantebrigise ,  Lincohiis  ,  Notinghanii«, 
Derbyse  ,  StafFordise ,  Ceftrae,  Schropesbyris :  infra,  Kentise  ,  Suthhiri», 
Suthfexise,  Suthhamptonias,  Wiltoni^,  Sumerfetse,  Dorfet^e,  Devenfchirae, 
Berchfchirs  ,  EfTexise ,  Midelfexise  ,  Hertfordis,  Huntedonise,  Bedfordiae, 
Northamptoni^e ,  Buckinghami«  ,  Oxenfbrdise,  Leyceftrse,  Warcwikiae, 
Wireceftr^e,  Gloceftrae,  Herefbrdise. 

In  his  triginta  duobus  .S/^im,  tres  leges  Conftitutx  funt.  . 

TJmWeJiefaxenlagha,  alia  Devenla^ha,  tQriia.  Merchenelagha. 

Ad  Wefiefaxenlagha  novem  Shirse  pertinent,  videl.  Kentise,  Suthfexise, 
Suthreyse,  BerchHiirse,  Wiltfliir^,  inquibus  Continentur  mmmm.  &  dcccc. 
hidcB.     Southamptonise  Schirse,  Sumerfetse,  Dorfeta;,  Devenfchirse, 

Ad  i).Wi?^/«pertinentquindecim  Schirse.  Everwich-Schir^e,  Notingham- 
Schu-£e,  Derby-Schirae,  Leyceftra^-Schirae,  EfTexae,  Middelfexce,  Suthfolkiae, 
Cantebrig^-Schir£e,  Stanufbrdise,  Bukinghamise,  Northamptoni<e,  Hunte- 
donise,  Hertefordias-Schira  divifa  in  duas  partes,feumedietates. 

Ad  Merchenelagha  pertinent  odio  Schiras  Gloceftre-Schirse,  in  qua  funt 
MM.  hidje,  &  ccc. 

Wireceftre-Schirse,  in  qua  funt  MMM.  hidae  &  cc. 

Hertfbrd-Schira  in  qua  funt  m.  hid^e.  Warewik-Schira,  in  qua  funt  m.  hidas 
&  cc.  Gxenfbrd-Schira,  in  qua  fimt  mm.  hidse  &  cccc.  [  Ceftrefchira.  ] 

StafFord- Schira,in  qua  funt  quingent»  hid^. 
;     Salopesbiriceftrae.  •  .  , 

;     Bpifcopatusverofunt  xx.&duo  Archiepifcopatus.  , 

;     Primus  Cantuariee,  habetfubfe  13. 

Primus  l^offenjis,  fecundus  Londonienjis. 
i     Tertius  Norwaycenjis,  qui  de  duobus  unus  fadlus  eft. 

Nam.unafedeseratapud  /ii?/i«/?OTvelTe/7?r<3?:  ikcxxndn  z^wddomnacb. 

Quartus  Cicejlrenjis. 

Quintus  Wintonienfis . 

Sextus  Sareshurenjis :  qui  olim  erat  divifiis  in  duos,  quorum  altera  fedes 
erat  apud  J^mesbiriam,  altera  apud  Schireburne.  Sed  Rex  Edwardus  hos 
duos  Epifcopatus,  Epifcopo  Heremanno  commiiit ,  qui  unum  Epifcopatum 
fecit,  &  fedem  apud  Saresburiam  locavit. 

Septimus  Exonienfs,  qui  ex  duobus  unus  fadtus  eft,  unus  fiiit  apud  S.  Ger- 
mannum  in  Cornubia,  alter  apud  Croditonam.  Sed  Leuricus  fedem  locavit  apud 
Exoniam. 

Od:avus  Epifcopatus  apud  Bathonam  ,  cujus  fedes  fuit  apud  Welles,  fed 
tempore  WilUelmi  Junioris ,  per  Jommem  Epifcopum,  pofita  eft  fedes  apud 
Bathonam.  • 

Nonus  Herefordice. 

Decimus  eft  Wigomice. 

Undecimus  Lichejeldia,  vel  Coventerics:  fednunc  eft  fedesapud  r(?/?77fl»z. 

Duodecimus  Lincolniae  ,    qui  olim  in  duos  Epifcopatus  fuit  diviius ,  fed 

tempore 


Ter 

Inli 


De     Partitione     Provincije.  56^1 

tempore  Regis  Willielmi  primi,  erat  fedes  Epifcopatus  apud  Dorkacejlre,  fed 
J^migtuj  Epifcopus  tranliulit  fedein  Ltncolnix. 

Tertius  decimus  Elyenjis,  qui  tuit  iubtrad:us  de  Epifcopatu  Lincolniie. 
In  Wallia  vero  lijnt  quatuor  Epifcopatus  fimiliter  lubjedti  Cantuarienfi  Ar- 
chiepifcopo. 

Unu3  autem  apud  Sandum  Bavid,  qui  vocatur  Menenfis  -.  alms  apud  Ban- 
gor:  tertiusapud  Clomorgan,  modo  Landaff:  quartus  apud  Afaph. 

Secundus  Archicpifcopatus  eft  Eborace?ifis -,  qui  olim  inEpifcopatusquin" 
que  fuitdivifus,  fc.in  unum  Archiepifcopatum,  &  quatuorEpifcopatus. 

Unusfuit  ex  parte  fluminis  Vfce,  alter  apud  J^pim,  tertius  apud  Witeby, 
quartus  apud  Beverlaum.  Modo  habet  fub  fe  tres  Epifcopatus.  Scil.  Dulenen- 
Jem,  videlicet  Durem,  cujusfedes  eratoUm  apud  Lindifarnenfem  EcclcCmm. 
Iterum  Cardotenjem,  ic.Ca/duil:  vel  Carlel,  qni  fnit  fubftra(^us  ah  Ebera- 
««/,  non  tamen  demptus  abEpifcopatu, 
Iteruai  Candidecafie  ,  qui  vocatur  Galeweyie. 

Notandum  veroquod  ininfulaBritannije  multi  fuerunt  Reges  de  diver» 
fis  gentibus,  fc.  Britonum,  Saxonum,  &  Anglorum^  Danorum,  &  Normannorum, 
diverfis  temporibus. 

Gigantibus  nempe  ex  ea  expulfis,  primi  regnaverunt  in  ea  Britones ,  quo- 
rum  nomina  perlibrosxi.feriatim  expafTa  ,  fi  certam  redigantur  ad  fiim- 
mam  ,  ad  nonaginta  novem  excrefcent,  quorum  primus  Rex  fuit  Brutus. 

Poflea  feptem  popuUs  Germanicorum,  Britanniam  incurfantibus ,  nomen  ' 
Regium  ulurpatum  eft,  fub  Regulis  nonaginta  fex. 

Quorum  primus  Rex  fuit  Hengijius :  etenim  tunc  in  Anglia  fuerunt  fex 
particularia  Regna,  ficut  dicetur  iiifi-a. 
Ad  ukimumRegesquindeciminAnglia,  regio  diademate  fublimati  funr. 
Quorurn  primus  Rex  fuit  Alfredus,  &  inter  hos  i  ;■  fueruht^  tres  de  Dacia, 
fc.  Cnutm,  Haroldus,  Hardecnutus. 

In  fine,  decem  de  genere  Normannorum  in  urbe  Londonis  coronati  funt. 
Quorum  primus  Rex  fuit  WillielmusBaJtardus. 

Erantvero  ^  tempore //^«^zy?/  particularia  Anglije  regna  fex,  prsterRe- 
gulos  Britonum  qui  refidui  erant,  qui  liodie  Carnowallenfes,  &  Wallenfes  di- 
cuntur. 

Reges  fiquidem  Cantuaritarum,  five  IQntenfes ,  dominabantur-in  Cantia: 
in  qua  funt  Epifcopatus  duo  5  Archiepifcopatus  Cantuarienfis ,  &  Epifcopa» 
tus  l{offenfis. 

Reges  Weftfaxonum  dominabantur  in  Wiltfchire,  Berchfchirs ,  Dorfeth,  in 
quibus  modo  eft  unus  Epifcopus ,  cujus  eft  modo  fedes  Sarssburia ,  quon- 
dam  erat  'B^ameshune,  vel  Schireshurnx: 

Dominabantur  fimiliter  duo  Reges  in  Suthfexia ,  quae  aliquando  tempore 
habuit  Regem  proprium  :  eratque  fedes  Epifcopafis  ejus  pagi  in  Selefea,  quoe 
eft  Infula  circumflua  Ponto  ,  ut  Beda  narrat ,  ubi  Wdfridus  Monaflerium 
conftruxit :  nunc  vero  eft  apud  Cicejiriam. 

Dominabantur  etenim  in  Sutharnton-  Schire,  &  Suthrea  :  quibus  eft  Epifco- 
pus,  quihabetfedem  Wintonicc. 

Yioxmn^zx\t\xx  ^xxzm.mSumerfeth  habentem  olim  Epifcopumapud  ?^///k-, 
qui  nunc  Bathonice. 

Dominabantur  in  Devonia,  quse  Devenfchira  dicitur ,  6c  in  Cornubia ,  quSE 
nunc  Cornu  Gallice  dicitur :  erantque  duo  Epifcopatus,  nimirum  unus  apud 
Cridentone  ,  alter  apud  San<9:um  Germanum;  nunc  cft  unus,  &  eft  fedes  ejus 
Oxonia. 

Porrro  Reges  Merciorum  dominabantur  in  Gkcefire-fchira,  &  Wygornknfi. 
&  Warewicenfi,  &  in  his  efl  Epifcopus  unus,  cujus  fedes  eft  Wygornia. 

In  Cefirenfi,  &  Stajfordenfi,  &  Derbenfi,  &  in  his  eft  unus  Epifcopus,  habet- 
que  partem  Warereicenjis^  h  Scrobesburienfis,  &eftfedesapudcivitatem  Legio- 
num  i.  e.  Sandtum  Z)aw^,  vel  Coventreyam;  quondam  evAt  Lychefeidia,  nunc 
elt  apud  Ceftriam,  B  b  b  b  In 


f62  Radulphus     De     Diceto,  i^c.     . 

In  Herefordenfi,  habeturque  ib^  Epifcopus,  habens  dimidium  pagum  i.  e. 
Schirse  Scrobesburw,  &  partem  Warewicenfis,  &  Glocefirenfis  poffidens  in  He~ 
refordo.  Iternm  inOxenfordenfi,  Burfordenfi,  Huntedunenfi,  Bedefordsnfi^  Nor- 
thamptonenfif  Lincolnienfi,  quos  regitEpifcopus,  qui  modo  habet  ledem  Lin- 
colnits ;  quondam   vero  habebat  apud  Dorkeceftnam. 

Iteruni  in  Leyceftrenfi,  vel  Legeceftrenfi,  &  Notingamenfi ,  feu  Snotingam, 
quibus  olim  pr^eerat  proprius  Epifcopus,  cujus  fedes  erat  apud  L^^ffej?rza/»  t 
fed  nunc  fped:at  ad  Archiepifcopum  Eboracenfem. 

Reges  Eflanglorum,  vel  Orientalium  Anglorum,  dominabantur  in  pago 
Grantebrigienfi,  quondam  de  Lincolnienfi  DiceceR,  fed  nunc  eft  nifi  unus  Epi- 
fcopus,  cujus  fedes  eft  apud  Ely. 

Iterum  Northfolk^,  &  Suthfolk^,  &efl  nifi  unus Epifcopus,  cujus  fedes  eft 
apud  Norwicum,  apud  Helinam,  vel  Teford.  > 

Reges  Orientalium  Saxonum ,  vel  Eftfexi^  ,  dominabantur  in  Eftfexia , 
Middlefexia,  &  dimidia  Herefordenfi,  &  habetur  ibi  unus  Epifcopus,  habens 
fedem  apud  Londonias. 

Reges  Northumbrorum,  dominabantur  in  omni  Regione  quse  efl  ultra 
Humbram  fluvium  ufque  Scotiam. 
\      Erant  ibi  Archiepifcopatus  Eboracenfis,  &  Epifcopatus  Hauguftaldenfis,  & 
"B^penfis,  &  Lindifarnenfis,  &  de  Candida  Cafa.     Hauguftaldenfis  &  J^penfis  de- 
'  fecerunt.  Lindifarnenfis  vero  tranflatus  efl  in  Dunelenum. 

H^erant  partitiones  regnorum,  quamvisRegespro  viciflStudine  tempo- 
rum,  modohi,  modo  illi  terminos  prsetergrederentur  pro  fbrtitudine  j  vel 
ignavia  amitterent. 

Sed  has  omnes  Regnorum  varietates  /EdbriBus  Rex  Weftfaxonum  animi 
magnitudine  compefcuit,  &ea  uni  conquadrans  imperio,  ad  unifbrme  do- 
minium  vocavit,  fervans  unicuique  proprias  leges. 

Ab  illo  verotemporc  Weftfaxones  caput  extulerunt. 


J  O  H  A  N- 


V 


JOHANNIS    FORDUN 

SCOTI  CHRONICON 


S  I  V  E 


ScotorumHistoria. 


Bbbb  2 


S6s 


[OHANNIS       FoRDUN 

SCOTORUM    HISTORIA 

hicipimt  tituJiCapitulonm  Lihriprimigentis  Scotorum. 

Cap.I.T^E  Mundo  feniibili,  terra  viz.  &  fuis  quatuor  pundis  principali- 
J^^  bus,  Orientali,OccidentaIi,Auftrali,  ScBoreali. 

II.  De  quatuor  ventis  cardinalibus,  quorum  coUaterales  od:o  funt,  £c  de 
capite  mundi  ienfibilis,  in  orienteParadifbterreftri. 

III.  De  tribusmundi  partibus  inffiqualiter  divifis,  &  mari  mediterraneo. 

IV.  De  divifione  trium  mundi  partium  inter  tresfilios  Noe,  Sem,  Cham, 
&  Japhet.  Et  fitu  quarundam  regionura,  Afi«  6c  Afric^. 

V.  De  fitu  quarundara  regionum  Europae,  viz.  Scithise,  Grseciie,  &  urbis 
Rom^. 

VI.  De  eodem,  &  infulis  Europs  majoribus ,  Albania  &  Hibernia. 

VII.  De  numeris  annorum  ab  originemundi  per  a^tates  quinque  divifis 
ufque  Chrifti  Nativitatem. 

VIII.  De  motu  primo  Scotorum  originis,  &  eorum  rege  primo  Geythelos. 

IX.  De  fuccedentibus  in  iEgypto  regibus  ufque  Pharaonem  patrem  Scor 
tx,  qui  fubmerfus  eft  mari  rubro. 

X.  De  tempore  quo  Scoti  primam  habuerunt  originem,  &aquibus,  & 
eorum  ex  ^gypto  profcriptione. 

XI.  De  ele<5tione  Geythelos  in  regem  ,  &  ejus  profedlione  verfus  occi- 
dentem. 

XII.  De  tempore  quo  ftationem  fecit  in  Africa  Geythelos ,  &  caufa  qua 
primo  petiit  Hifpaniam. 

XIII.  Decaufa  fui  recefTus  ex  iEgypto  fecundum  quofdam,  &aliorum 
eadem  caufa  recedentium. 

XIV.  Qualiter  primam  obtinnit  fedem  in  Hifpania  Geythelos. 

XV.  De  continua  cede  fuorum  ibidem,  propter  quod  exploratores  pro 
terris  oceano  fcrutandis  direxit,  qui  reperta  quadam  inflila  redierunt. 

XVI.  De  eodem,  &  exhortatione  filiorum  ut  didtam  adirent  infulam. 

XVII.  Quaiiter  Hyber,  filius  Geythelos,  didtam  aggrediens  inflilam  ob- 
tinuit,  quae  de  nomine  fuo  poftmodum  Hybernia  didtafuit. 

XVIII.  De  his  qu^e  dodior  Yfidorus,  St  Beda  venerabilis  fcripferunt  de 
Hibernia. 

XIX.  De  quibus  legibus  Geythelos  populum  fuum  prius  inftruxit. 

XX.  De  fucceilione  filii  Geythelos  Hyber  in  regnum  Scotorum ,  poft 
mortenT  patris  in  Hifpauia  degentium. 

XXI.  De  Anycelio  rege  Scotovum  Hifpanienfium,  &  fuisfiliis  ad  Hyber- 
niam  proficifcentibus. 

XXII.  De  his  quas  Galfridus  Monumetenfis  fit  fcripfit  de  Bartholomeo 
filio  Mitelii. 

XXIII.  De  diffonantiis  Hiftoriarum. 

XXIV.  Quomodo  circa  tempus  primse  captivitatis  Romse  non  Scoti  fed 
Pidti  tentantes  Hyberniam   pro  fedibus  ,  mifti  funt  a  Scotis  ad  Albioniam. 

XXV.  Qualiter  excufat  Chronica  diffonantias  Hiftoriarum. 

XXVI.  De  profediione  tertia Scotorum  adHyberniam  ,  ifedta  per  Smon- 
bracht  &  ejus  Genealogia. 

XXVII.  De  eodem  Smonbracht  &  Cathedra  Regali  lapidea,  &  ejufdem 
vaticinio. 

Bbbb  i  XXVIII. 


S66 

XXVIII.  Deregeprimo  Scotorum  inhabitantium^nfuks  Albionis. 

XXIX.  De  Pid:is  advenientibus  Hyberniam,  pro  fedibus  ibidem  habeu' 
dis,  quos  abadtos  Scoti  miferunt  ad  Albioniam. 

XXX.  De  his  qu^  Beda  de  Pidorum  adventu  confcriplit. 

XXXI.  De  caufa  prima  Scotorum  aditus,  ad  infulam  Albionem 

XXXII.  De  diisgentium,  imo  verius,  gentium  dsemonibus. 

XXXIII.  De  dfdem  &  earum  in  talibus  ftultitia. 

XXXIV.  De  primo  rege  Scotorum  Regnantium  in  Albione. 

XXXV.  Quomodo  ^gentibusPid:orum,&  Scotorum,Boreales  Albionis 
partes  prius  poffeffse  fuerant.  , 

Expliciunt  Qapitula  libri  primi. 

Incipies  Opm  Hoc  AdonaJ  Nomine  Nojiri 

Exceptum  Scriptis  Dirigat  Emanuel 

Fantes  Ornate  J^uUent,  Dum  Verbula  NeUant. 

Compilatoris  nomen  fuperis  Elementis 

Conftrue  quem  LeB,Qr  precor  ora  fcandere  ccelum, 

Atque  Vater  Nofter  offer  amore  Dei.      Amen. 

Literse majufculae  trium  horum  Verfuum(qua  fupera  elementa  in  prsediiSto 
verfii  nominantur  }  infimul  compofitse  reddunt  Authoris  nomen, 

JOHANNES    DE  F  ORDUN,quiScoto-Chroniconfcripfit. 


J  O  H  A  N- 


JOHANNIS    FORDUN 


icotoram   tiiltori^ 


CAP.I.  De  vetujiate  origimsy  ^  gefiis  Scotorum;  ^  primo 
de  mundo  [enfibili. 

^X  variis  quippe  veterum  fcripturis  Chronegraphorum  colligi- 
tur  ,  quod  gentis  antiquiffini^e  natio  Scotorum  a  Graciadc 
j£gyptiorum  reliquiis,  caeteris  mari  rubro  cum  rege  fubmer- 
lis,  primum  coeperat  exordium.  Igitur  educationis  fu^e, 
regnorum  viz.  Grcecits  fimul  &  jEgypti,  c^eterorumque  pe- 
regrinationis  fuse  locorum  &  ftationis,  fedis  etiam  nabita- 
tionis  modernEe  litus,  defcribere  puto  conveniens,  ut  fub 
quo  vel  coeli  cardine  vel  orbis  parte  lituata  confillant  Ledtori  facilius  pa- 
tefiat.  Omnipotens  autem  Deus  Creator  omnium  &  redlor,  mundum  in  fua 
creatione  fecundum  Philofbphos  rotundam  voluit  habere  fbrmam  ,  &  in 
ejus  regione  media  terram  pofuit ,  omnium  vegetabilium ,  fenfibilium,  & 
rationabilium  matrem,  nutricem,  &  habitaculum  :  ab  omnibus  coeli  parti- 
bus  in  centri  modum  ,  sequaii  feparatam  intervallo.  Eft  antem  mundus 
fenfibiiis,  terra  viz.  infiniti  maris  Oceani  aquis  undique  cindta.  Cujus  bra- 
chiis  muitifbrniiterinvafa,  percuffa,  &  furcata,  ac  humiditate  fiia  peroccul- 
tos  meatus  huniediatione  penetrata ,  ne  nimise  ficcitatis  dominio  in  pui- 
verem  penitus  redigatur.  Habetigitur  mundusquatuor  principaies  pund:os 
five  parallelos  abinvicem  seque  diftantes ,  viz.  Orientalem,  Occidentalem, 
Auftralem,  6c  Borealem.  A  quibus  quatuor  venti  cardinaies  procedere  di- 
cimtur  cum  fuis  odto  ventis  coliateralibus. 


II.  De  quatuor  ventis  cardinalibus ,  quorum  collaterales  oUofunt, 
iS  decapitemundifenjibilis,  inoriente  Faradtfo  terrejiri. 

iRimus  pundtus ,  five  eardinalis  ventus,  in  Oriente  confiftit,  ubiSoI  ori- 

^     tur  ,  fub  sequinodlio  vernali :  &  dicitur  fubfblanus.  Ifte  vero  ventus 

duos  habet  coliaterales,  Vulturnum  verfus  Septentrionem,  etiam  Eurum  ver- 

fus  Auftrum  :  Secundus  vero  pund:us  vel  ventus  cardinalis,  fitum  habet  in 

Occidente,    ubi  Sol  occidit  fub  squinodiio  autumnali:  &  dicitur  Favoni^ 

us,  quique  duos  habet  collateraies  ventos,  fcii.  Circium  verfus  Aquilonem  : 

&  Zephirum  verfus  Auftrum.     Tertius punUus  feu  ventus  cardinaiis  eft  Au- 

fter,  atquefub  Polo  Antariftico  eft  seftivaiis  fblftitii,ubi  Sol  aitius  afcendit,  in 

nieridie  fituatur,  &  hic  duos  habet  collaterales  ventos,  Nothum,  fcii.  ver- 

fusOrientem  &  Africum  verfus  Occidentem.    ^«^?to  quoque  pund:us  aut 

cardinalis  ventus  eft  Boreas,  qui  vero  fub  Polo  Ardiico  hyemaiis  fblftitii 

,fiftitur,^ubi  Sol  media  node  profundius  defcendit ;  &  hic  utique  duos  ha- 

bet  coilateraies  ventos  ,  Aquilonem  verfus  occidentem  &  Chorum  verfus 

Orientem.     In  Oriente  quidem  fub  cardinali  fubfblano  teri-a  five  mundus 

lenfibilis  initium  habet ,  cujus  caput  terreftris  eft  Paradiflis,  iocus  florum, 

6carborum,  omni  fuavitate  redolentium  amoeniffimus.  Inliabitabiiis  tamen 

propter  Adse  peccatum  hominibus,  fed  Spiritibus  bonis,  animalibufque  gio- 

rificatis  receptibilis.     In  tantum  vero  conftat  locus  ille  fuper  altitudinem 

terrae  levatus,quod  univerfale  diiuvium  cacumina  montium  longe  tranfgre- 

dieris  iilk  attingere  npn  valebat, 

.:'  \\\.D& 


S6S  J    O    H    A   N    N    I    S      F    O    R    D   U   N 


IW.  ^e  tnbus  mundi  partibus  inaqualiter  divijis,  &  mari  mediterraneo. 

Undusautem  fecundum  IJydorum  intres  non  sequales  partes  divifus  eft, 

u1Jiam,viz.  Africamdi  Europam.Qvii  quidem  ideo  divilus  dicifur,quoni- 

am  a  iviwww  vel  Occidente  finusOceani  permaximus  terram  intrans,  &  ab 
ejus  auftrali  plaga  Circialem  dividens,  fcil.  Africam,  ab  Europa,  penemundi 
pertingit  ad  niedium  ,  ubi  finum  eflSciens  angularem  ,  verfiis  Boream  in- 
ter  Orientales  Europje  fines  &  Afiam  contra  Polum  Ar(^icum  diredte  di- 
rigit  Oceano  curfum  fuum.  jijia  vero  qu3e  media  creditur  elfe  pars  orbis, 
ex  nomine  cujufdam  mulieris  eft  appellata,  quse  apud  antiquos  regnum  te- 
nuit  Orientis  fecundum  IJydorum.  Haec  a  pundio  Boreali  perOrientem  ufqfle 
ad  Auftrum  perveniens :  ab  Oriente  ortu  fblis,  a  Meridie  Oceano,  ab  Occi- 
duo  mari  mediterraneo  finitur,  &  a  Septentrione  quafi  fub  polo,  Meotide 
lacu  terminatur.  faro^^  diciturab  Europa  fiiiaAgenoris  regis  Libyae  ficvo- 
cata,  quam  Jupiter  raptam  ab  Africa  Cretam  adduxit,  &  tertiam  partem  or- 
bis  terrarum  ex  cjus  nomine  appellavit.  Incipit  autem  ab  eodem  Meotide 
lacu  defcendens,per  feptentrionalem  Oceanum  ufque  ad  Occidentem  &  mare 
Gaditanum.  Pars  autem  ejus  orientalis  &  meridiana  ^  Ponto  confurgens 
tota  mari  mediterraneo  conjungitur,  &  ad  idem  Gaditanum  Fretum  termi- 
natur.  Africa  tertia  pars  mundi  dicitur  efle  contra  Afiam  6c  Europam,  quse 
tamen  minor  eft  fecundum  Tjidorum  fpatip  quam  Afiavel  Europa,  fedpro 
fua  quantitate  decior ,  &  mirabilior  qualitate  :  hoc  nomen  habet  ab  Jifer 
uno  de  pofteris  Habrahae  de  Cethura,  qui  dicitur  exercitum  duxiffe  verflis 
Libiam,  &ibivi(3:ishoftibus  confediffe  ,  fuofque  pofteros  Afros  nominafTe. 
Incipit  autem  a  finibus  Afise  juxta  Meridiem,  pergens  per  meridianum  Ocea- 
num  ,  ufque  Atlantem  montem.  A  Septentrione  vero  mari  mediterraneo 
clauditur  &  in  Gaditano  Freto  etiam  finitur.  Et  fic  medium  mundi  fola  te- 
net  Afia,  medium  vero  Europa&  Afiica,  quae  ideo  dusefadlje  funt,  quia  in- 
ter  utramque  ab  Oceano  mare  magnum  ingreditur,  quod  eas  interfecat. 


IV.  De  Divijione  triummundi partiuminter  tres  Jilios  Noe,  Sem,Cham,  G? 
Japhet.  Et  Jitu  quarundam  regionum,  Afis  ^  Afric^. 

SIC  autem  diviferunt  mundum  inter  fe  Noe-,  Sem  ,  Cham  dijaphety 
filii  iVoe,poft  diluvium.  Inter  quos  &»?  cum  fua  pofteritate  Afiam.  Ja- 
phet  Europam  ,  &  Cham  Afi-icara  pofTederunt.  A  quibus  difTeminatum  eft 
omne  genus  humanum,  per nationes  &  regna  fuper  terram,  viz.  ^  Sem  Judaji 
&  Sarraceni,  immo  verius  Agareni.  AJaphet  Gentiles,  quorum  pars  maxi- 
ma  Chriftiani.  Et  a  Cham  Chananzei,  qui  maledidtione  Noe  prophetauturex- 
pellendi  de  loco  habitationis  fliffi.  Hte  vero tres  partes  niundi  multas  ha- 
bent  gt  diverfas  regiones,  quas  omnes  nuilatenus,  fedeas  folummodo  quse 
ad  opus  inceptum  neceffaris  videntur,  intendo  diftribuere,  vel  eas  faltem  qujE 
dignae  funt  ob  Patronorum  reverentiam,  fingulari  laude  praeferri.  Ut  eft 
Jerujalem  Sandta  civitas,  &  urbs  etiam  Romana.  Afias  prima  regio  in  Ori- 
ente  fecundum  Vincentium  eft  Paradifiis  terreftris,  fed  nobis  ignota  -,  deinde 
India  fiib  ortu  fblis:  ultima  vero  verfus  Boream  eft  Scythia  fuperior,  &  ul- 
tima  fiia  regio  verfus  Auftrum  eft  ^gyptus,  ex  qua  fcripferunt  antiqui  Sco- 
tos  primordii  partem  habuiffe.  Inter  hasregiones  fcil.  iEgyptum  &  Scythi- 
am,fuper  mare  mediterraneum  Jerofblima  regio  confiftit,ubi  fitus  eft  SancJlse 
civitatis  Hierufalem, in  qua  filius  Dei  Deus  &  homo  Jefiis  Chriftus  Dominus 
Noiter  pro  omnuim  falute  pafTus  eft.  Africa  vero  primam  habet  ab  Oriente 
regionem  Libyam  Cirenenfem  ,  iEgypti  partibus  conjundiam.  AbAuftro 
.ffithiopiam  fuperiorem ,  6t  uitima  regio  verfus  Occidentem  inferior  eft 

^thiopia. 


SCOTORUM      HlSTORIA. 

iEthiopia.  Eft  enim  triplex  iEthiopia,  ciijus  pars  occidiia  eft  montuofa,  irt- 
cipiens  ad  montem  Atlantem.  Mcdia  vero  arenola.  Oriens  autem  de« 
lerta.  Ad  maremediterraneum  iii  Boreali  plaga  ^ugis  eft  regio,  ubi  quon- 
dam  Chartago  magna,  ipfa  eft  vera  Africa. 


V.  T>e  Jitu  quarundam  regionum  Europce,  vi^.  Scythice,  Grteciiv, 

&  urbis  I^miS. 

DEinde  pro  diftribuendis  quibufdam  Europx  regionibus  ftilus  aptandus 
eft,  de  qua  Tholomxm  in  tripartita  nova  ,  fic.    Habet  autem   Europa 
poit  Jfiam  plus  de  habitabili  terra  ,  immo  fecundum  fuam  quantitatem  fu- 
pra  omnes  partes  terrje,  amplius  eit  populofa.     Europce  vero  prima  regio 
eft  Scythia  inferior,  &  incipit  fub  Polo  Ard:ico  a  montibus^T^/^/^^EW,  &  Miso- 
tidls  paludibus,  inter  Danubium&  Oceanum  Septentrionalem,&  ufque  Ger- 
maniam  porrigitur.     Et  habSt  ab  Oriente  mare  mediterraneum,  quod  ibi- 
dem  Balthicum  dicicur  ii  Bath  ,  loco  ubi  terram  intrat  ab  Oceano.   A  qua 
regione  fecundum  quofdam  yilbioiiefifes  PiHi  progrefli  funt.     Deinde  fuper 
litus  Mediterranei  niaris  &  in  mari  verfus  Auftrum  fepteni  funt  Grascorum 
provincise,  qus  quondam  regna  fuerunt,  fcil.  Dalmatia,Epyrus,EIiades,  quae 
Sc  Attica  ,  ubi  funt  Athenm  mater  liberalium  artium  &  nutrix  Philofbpho- 
rum.     Theffalia ,   Macedonia,  Achaia ,  &   Creta  in  mari,    quse  &  CentopoUs 
quondam  didla    eft.     Cum  infulis  Cycladibus  numero  .  liii  ,    quarum  Me- 
tropolis  eft  'R^odiis.     Etiam  in  linu  Achais  Arcadia,  q^uas  &  Sicyonia.    Ab 
iftarum  una  regionum,  propter  infblentias  progrefli  funt  quidam  Graeci,  &: 
cum  iEgyptiis  conjun6ti  unum  fecerunt  Scotorum  popuhun,  utin  fequenti- 
bus  patebit.     Super  idem  itaque  mare  verfus  Auftrum  ,  in  angulari  finu 
quoretorquet  verfus  Boream,principales  fituantur  ratione  regiones  a  duabus 
partibus  mari  conjundtas.  Quse  fiint  Italia,  Tufcia,  Etruria,  Calabaria,  &  Appu- 
lia,  quarum  pene  medio  famoiiHima  urbs  ^ma  fituatur.     Cui  maxima  pars 
mundi  quondam  fuit  fubjedta.     In  qua  gloriofi  Petrus  ApoftoJus,  Orthc^- 
doxorum  fub  Chrifti  Vicarius ,   Sc  Paulus  gentium  do(9:or  pafli ,  cum  aiiis 
innumerabilibus  fandtis  martyribus  confefforibus  &  virginibus  requiefcunt. 


Yl.  De  eodem,  ^  infulis,  Europa  majonbm  :  Albania 
&  Hybernia. 

iLtima  quidem  Europae  regio  fub  plaga  Favonii  eft  Hifpania,  velGa- 
_  des  infula,  quje  cxx.  paflibus  in  Oceano  mari  feparantur  ab  Flifpa- 
nica  terra,  quibus  quondam  Hercules  fuas  fixit  columnas.  DuiE  funt  Hi- 
fpanisB,  citerior  &  ulterior,  diverfas  regiones  continentes.  Legionem  fcil.  & 
Cajlellum,  Navarriam,  Arragoniam,  &  Portugalliam,  cum  CKteris  provinciis  ut 
efl  Gfl&i(3,  cujus  indigense  iecundum  IJidorum  Grjecamiibi  vendicant  origi- 
nem.  Et  Celtibia  fuper  Hyberum  flumen :  quibus  Scoti  primam  habuerunt 
aliqualem  temporis  ftationem.  Infulas  etiam  habet  Europa  multaS  &  ma- 
gnas,  quarum  maximam  Albionem  in  Oceano  plaga  Circiali  fitam.  Cujus 
auftrina  pars  &  major  olim  a  Britonibushabitata,  5;7>«w??//i!did:a ,  fed  An- 
gUa  modo  nuncupata.  Borealis  itaque  pars  ab-antiquo  Scotis  inculta  dice- 
batur  Scotia,  quse  nunc  etiam  Deo  protegente  fuum  eft  regnum  prmcipale. 
Habent  etiam  Scoti  multas  infulas  numero  c.  vel  eo  amplms ,  per  eos  ab 
antiquis  temporibus  poffefras ,  ultra  quarum  ripas  fub  circello  non  inveni- 
tur  terra,  excepta  quadam,  ut  aiunt,  Ty!e  didra,  navigatione  vii.  dierum  ab 
ipfis  difcreta.  Uitra  quam  navigatione  uniusdiei  pigrum  &  concretum  di- 
cunt  mare.  Etiam  ultra  Britanniam  in  Oceano  inter  eam  &  Occidentem 
infula  fitumhabet  Hibernice:  qua  Scoti  fixerunt  primam  fedem.  Hsec  vero 

C  c  c  c  quantum 


570  J  O  H  A  N  N  I  S      F  O  R  D  U  N 

quantum  ad  propofiti  prseambulum  ,  de  regionum  defcriptione  fufficiant 
ad  praefens.  Et  ad  mundi  tranfadas  ante  Dominicam  Incarnationem  states 
hoc  opere  ponendas  percurramus. 

VII.  De  numeris  annorum  ah  origine  mundi  per  cetates  quinque 
divifis  ufque  ChriJH  Nativitatem. 

AB  origine  mundi  curfus  annorum,  ad  Chrifti  Nativitatem,  antiquipa- 
tres  in  quinque  partiuntur  aetatibus ,  quas  tamen  non  omnes  uno  5c 
eodem  niodo  ,  fed  varie,  diftingunt.  Igitur  in  infrafcribendis  iftiusChro- 
nicse  temporibus  antiqus  tranilationis  annorum  fumma,  quam  fand^a  tenet 
Ecclefia,  fervetur,  quoufque  facere  operis  faciat ,  per  quem  inceptum  eft, 
qui  fons  eft  &  initium  totius  bonitatis,  initio  carens  &  fine,  nullatenusf  hu- 
jus  finem.  Ipfarum  autem  setatum  prima  continet  annos  ^  mundi  principio 
ad  dihivium  MMCCxlii.  A  diluvio  quoque  fecurida  tenet  annos,  ad  Nativita- 
tem  //fl^/v?^^, DCCCCxhi.Tertia  quidem,ab  Habrahamzd  regnum  David,armos 
habet  Dccccxxxx.  A  regno  quoque  Dawisfad  tranftnigrationem  annoshabet 
aetas  quarta  cccclxxxv.  Quinta  fiquidem  jetas  ab  uitima  tranfinigratione 
fiUorum  IfraeUs  in  Babylonem,  ufque  Dominicam  Incarnationem,  annos  conti- 
net  dIxxxxviii.  Etfic  habetur  ab  initio  mundi  fumma  totahs  ad  Incarnatio- 
nem  mmmmmcxcix.     Unde  quidam  metrice, 

Sic  atatem  plebu  a  primo  patre  videbts, 

Ad  Chrifium   C.  his^  ac  quinquies  M.  removebk. 

VIII.  De  motu  primo  Scotorum  originis^  ^  eerum  rege 
primo  Geythelos. 

N  ffitateVero  tertia,  temporibus  Moyfi,  Rex  quidem  unius  regnorum 
__  Gmcice,  nomine  Neolus  originis  ,  vel  Heolaus ,  fihum  hujus  vultu  ele- 
gantem  ,  animo  tamen  inftabilem ,  nomine  Geythelos  ,  nullum  in  regno 
poteftatem  habere  permiferat;  dum  concitatus  in  iram,&  manumultorum 
munitus  juvenum,  horrenda  crudehtate  paternum  regnum  mukis  affecit 
cladibus ,  &  infblentiis  patrem  &  incoias  offendens  vehementer.  Quapropter 
a  patria  violenter  expulfus  navigio  divertit  in  Atgyptum,  &  ibidem,  quia 
tbrtitudine  fimul  6c  audacia  pr^poilens,  atqueregali  propagine  natus  exti- 
terat,  fiha  Pharaonis  Scota  conjugio  iibi  fuerat  copulata.  AHa  Chronica^  In- 
feftabant  omnem  Mgjyptum  Mthiopes  ilhs  diebus  ,  more  fohto  vaftantes  a 
montibus  ufque  civitatem  Memphym ,  &  mare  magnum ;  ideo  Neoli  regis 
fihus  Geythelos  P^araoww  confoederati,  in  adjutorium  fibi  cum  exercitu  magno 
rniilus  eft".  Cui  confederationis  gratia  padti ,  rex  unicam  fiham  tradidit 
in  uxorem.  Legenda  Brandani.  Legitur  iaibi  quendam  militem,  cui  principa- 
lem  generis  fui  dignitatem  attribuunt ,  jithenis  in  Gracia  regnaffe  j  cujus  fi- 
lium,nomine  GaythelosfiliSLm  Pharaofiis  regis  ./Sgypti  Scotam,  a  qua  Scoti  nomen 
etiam  traxere,  conjugio  perhibent  habuiffe.  Qui  fcil.  Gaythelos  viribos  prse- 
ftans  &  audacia,  dum  patrem  vel  c^teros  infolentia  perurgeret,  caufa  repul- 
la  potius  quam  voto  difcedens,  animofa  fretus  manu  juvenum  in  jEgyptum 
leceffit.  Alia  Chronica.  Gaythehs  autem  quidam,  nepos,  ut  fertur,  Nembrochti 
per  generis  fuccefhonem  regnare  nolens,  per  indigenas  ipfius  tyrannidi  no- 
lentes  fubeffe,  auxiliantibus  finitimis,  ex  patria  ceflit,  quem  fecutuseft  po- 
pulus  multus  juvenum  cum  exercitu.  Denique  multis  per  loca  varia  bel- 
lis  lacefcitus,  &  inopia  vid:ualium  compulfus  venit  in  JEgyptum  ,  &  cum 
rege  Pharaone  jundrus,  filios  Jfraelis  una  cum  Mq^yptiis  nifiis  eft  in  fervitu- 
tem  perpetuam  tenere :  unde  filiam  Pharaonis  unicam  nomine  Scotam  uxo- 
rem  duxit,  animo  tendens  ut  in  reguum  .^^y/>??' Socero  fijccederet. 

IX.  De 


-/> 


C   O    T   O    R    U   M 


H 


I    S   T   O   R   I   A. 


y^ji 


IX.  De  fuccedentibus  in  ^gypto  regihus  ujque  Pharaonem  patrem 
Scot^,  quijub?nerj'us  eji  inari  rubro. 

REgnum  yEgyptiy  cui  primo  nomen  Aitherea,  omniurii  regnorum  antiquif- 
fimum  eft,  pr^eter  Scytl}aruT)i,iJiC\xnd\\m  Fincentium,  quod  tempore  I{a- 
gau^  abavo  Habrahie,  ficut  &  Scythia,  legitur  onginem  habuifle,  Unde  con- 
tentio  diu  inter  Scythas  &  j£gyptios  de  fui  generis  antiquitate  habita  eft. 
Scythie  tamen  antiquiores  vifi  liint.Hoc  autem  regnum  -^gjpti  duravit  a  tem- 
pore  /{agau  ufque  ad  OUavianum  Augujium  ,  non  tamen  continue  fed  fadlis 
qiiibuldam  interruptionibus.  In  quo  regno  primum  regnavit,  ut  quidatfl- 
volunt,  yharao,  per  quem  Phanis  civitas  sdificata  legitur,i  quo  etiam  pofte- 
ri  reges  di<Sbi  funt  Pharaones.  Poft  quem  regnavit  ^es.  Tempore  quidem 
nativitatis  Habrahtv,  regnum  -^gypti  regebiatur  per  poteftates  qua;  dice- 
bantur  Dynaftise.  Porro  in  xvii.  Dinaftia  regnaverunt  Pbaraones  ,  quorum 
unus  fublimavit  Jojeph ,  quem  Commeftor  Nephrem-  vocat.  Et  ifte  Nephres 
Pharao  mortuuseft,  anno  tertiodecimo  ducatusyo/^^Z'.  Cui  fucccdens  Amo- 
fs  Pharao  regnavit  annis  Xxv.  Cui  Chebron  Pharao  annis  xlii.  Cui  Amemphis 
i^/wfloannis  xxi.  QmMephres  Pharao  annis  xii.  cujus  anno  nono  obiityo- 
feph.  Deinde  Mifpharmotojis  Pharao  annis  xxvi.  Cui  fucceffit  Authomcjis  Pha- 
rao,  annis  ix.  Cui  Ammenophis  annis  xxxi.  cujus  filia  Therenmch,  anno  regni 
flu  xxvij  natum  Moyfen  de  aqua  fufcipiens  in  filium  adoptavit ;  &  poft  hoc 
Amenoph  ille  annis  ^'«^w^aeregnavit.Poft //onwP/f^rao  annis  xxxviii.  regna- 
vit.  Cui  Acentris  Pharao  annis  xii.  Cui  Athorijis  Pharao  annis  vii.  Cui  Chen- 
cres  pharao  fuccedens  regnavit  annis  xviii.  Quique  perfequendo  filios  Ifra- 
el  in  mari  rubro  fubmerfuseft.  Cujus  etiam  erat  filia  iSfo/^^^j,  qu^  memorato 
Gaythelos  conjux  fuerat. 


X.  De  tempore  quoScoti  primamhabuerunt  originem,  &  a  quibm^   '         ,' 
e?   eorum  ex  .ffigypto  projcriptione.  ,', 

Mundi  quoque  principio  tranfadis  MMMDclxxxix,  annis.In  tertiseviZi 
jetatis  anno  dv.  qui  fuit  ante  captivitatem  Trojse  cccxxx.  ante  condi- 
tionem  urbis  dccIxxx.  &  ante  Domini  Noftri  Jefu  Chrifti  Nativitatem  mdx. 
fupradid:o  Pharaone  cum  fuis  exercitibus  fubmerfo  ,  fexcentis  &  curribus  , 
quinquaginta  millibus  equitum  ,  &  ducentis  millibus  peditum  armatorum; 
Hi  vero  repente  qui  fuperfuerant  domi  fuperftites,  kfervitute  fruguni  olim 
illata  per  Jojeph  tempore  famis  fperantes  abfblvi,  generum  regis  Gaythelos » 
Glws,  infontes  Hebrseos  nolentem  perfequi,  nefuper  eos  dominium  invade- 
ret,  cum  fuis  de  regno  penitus  abigebant.     Cundris  itaque  GrsECorum  pa- 
riter&  jEgyptiorum  nobiles,  quos  nequaquam  vorax  abfbrbuit  Pelagus,  alledti 
Pagenfes,  fervilitumultucrudeliterafepropulerunt.  Alia  Chronica.  Gaythe- 
los  autem  ex  induftria  inter  ipfum  &  regem  Pharaonem  condidta  poft  exer- 
citum  civitate  remanfit  Heliopoleos,  fuo  quafi  regno  fbrfitan  fucceifurus.  At 
populus  JEgyptius,  qui  refvduus  adhuc  fuerat,  quiddefuo  regecontigit  ad- 
vertens  ,  limulque  prsecavens   ne  Jugo  tyrannidis  aliense  femel  fubmiffus  , 
excutere  denuo  non  valeret.  Colledtisigitur  viribus  Gaythelo  mandat  quod 
fi  ocius  e  regno  non  maturaret  exitum,  inexterminabile  fibi  fuifque  proveni- 
ret  exitium  abfque  mora. 


Cccc  z 


XI.  De 


5^7^  JOHANNIS      FoRDUN 


XI.  De  eleSlione  Gaythelos  in  regem,  &  ejus profe^ione 
verfus  occidentem. 

PRseterea  Geythelos  ,  quia  gener  regis  omniumque  nobiliffimus,  ab  ex- 
pulfis  utriufque  gentis  nobilibus  in  regeni  erigitur.  Sed  nihilominus, 
exercitu  quanquam  numerofb  ftipatus,  caute  perpenditfe  tantae  multitudinis 
hoftium  turmis  fsevientium  non  pofTe  refiftere  :  fed  &  iterum  in  Graciam  fci- 
ens  obftrudram  redditus  orbitam,  ob  perpetrata  ibidem  prius  fcelera,  fiio- 
rnm  confilio  majorum  pro  rata  quippe  decrevit,  ut  aut  regnum  &  terras 
aliis  abriperet  gentilibus  armis  perpetuo  colendas  >  feuDiisfibi  faventibus 
defertas  faltem  manfiones  conquireret  poflidendas.  Quodque  pro  viribus 
omnibus  executione  debitaprofequi,  communi  propofito  conjurantur.  Sub- 
limato  quidem  Geythelo  ergo  duce,  nobiles  expulfi,  ut  in  exti-emi  mundi  fi- 
nibus,  velut  opinantur,  adhuc  vacuas  novas  terras  igitur  colendas  acquire- 
rent, juvenilibus  dud:i  quodammodo  lafciviis,  clafTem  non  modicam  inmiiflis 
vi(3:ualibus  cum  caeteris  navigio  necefTariis  oneratam  citifEme  praspararunt, 
j4lia  Chronica.  Collediis  igitur  Gaythelos  fuis  omnibus  cum  uxore  Scota  ab 
jEgypto  receflit:  6cquia  propter  veteres  inimiticias  timuit  in  partibus  e  qui- 
bus  in  JEgyptum  venerat  repedare  ,  veriiis  occidentem  iter  vertit,  ubi  no- 
verat,  ut  pauciores,  ut  minus  bellicofbs  habitare  populos,  cum  quibuscon- 
gredi  necefTe  fuerit  ,  hominibus  armis  minus  dod:is,  ItemaliaChronica,  De- 
nique  paratis  omnibus  Geythelos  cum  conjuge  totaque  familia,  caeteriquc 
duces  Deorum  fuorum  regimini  fidentes  fcaphis  advedi  naves  confcendunt 
paratas,  &  anchoris  funditus  fubdudtis,  nautarumque  funibus  diligenti  cura 
fblutis,  vela  latius  ventorum  afHatibus  expanduntur.  Mediterraneum  inde 
fretum  petentes,  inter  auftrales  Europie  fines  &  Africam  proi-is  pelagi  fecan* 
tibus  undas,  verfus  occidentales  mundi  plagas  tetendere. 


XII.  T)e  tempore  quoftationemfecit  in  Africa  Geytheios,  ^  caufa 
quaprimo  petiit  Hifpaniam. 

GEythelos  itaque  provinciis  pluribus  pervagatis,  &variisperioc2  ftatio- 
nibus  quae  reperit  opimiora  fadis ,  quia  popuium  quem  duxit  mu- 
lieribus  ac  parvulis  multifque  farcinis  oneratum  ultra  modum  vexari  nove- 
rat,  per  Aufaga  flumen  Africam  intrans,  peraiiquod  temporis  fpatium  A'a- 
midice  provincia  quievit.  Licet  iilius  patrise  cultores  nuliam  requiei  certam 
habent  fedem.  Igitur  per  annos  xl.  quibus  habitaverunt  filii  Ifraelu  in  de- 
ferto  fub  Moyfe,  &  ipfe  Gaytheles  cum  fiiis  nunc  hac  nunc  illac  per  piures 
vagabatur  terras :  fed  Africa  tandem  reliijta,  navibus  quas  habere  tunc  pote- 
rat  afcenfis,  juxta  Gades  infulas  advehitur  in  Hifpania.  Alia  Chronica.  Sic  qui- 
dem  diu  per  maris  incogniti  loca  huc  illucque  vagi  plura  pertranfeunt ;  & 
prout  contrario  ventorum  agebantur  impetu  pericula  muita  difcriminaque 
varia  perpeffi  ,  cogente  tandem  aiimentorum  penuria,  quafdam  infperatas 
Hifpaniarum  ad  oras  incolumes  adventant.  Ubi  naves  ejed:is  anchoris  af^ 
fixse  tenacibus  quieverunt. 


XIII.  T)e  caulafui  recejfus  ex  Mgypto  fecundum  qtiofdam, 
e^  aliorum  eadem  caufa  recedentium. 

pErhibetur  tamen  alibi  multos  yd^^/^^^J  &  advenas  Gracos,  nonfolum  hu- 
J*-  mano  metu,ficut  fiiperius  exprimitur,  fed  potius  timoredivino  perterri- 
tos,  ab  MgyptQ  procui  &  patria  nativa  fugiffe.     Videntes  autem  terribiies 

plagas 


S   C   O    T   O    R    U   M      H   I    S    T   O    R    i   A. 

plagas  &figna,quibns  per  Moyfen  afflidi  fuerant,  tijiiuerunt  valde,  nec  aufi 
iiint  ibidem  amplius  pr^Eltolari.  Nani  licut  Gomorreorum  regiones  cum 
populis  &  Sodomorum,  olim  iu  cineres  propter  peccata  redadts  fuerant,  fic 
totam  fperabant  jEgy^tum  cum  incolis  fubito  iubvertendam.  Quod  &  in 
Hiftoria  Scholaftica  patet,  ubi  dicitur.  Multi  quidem  j£gyptiorum  timentes 
j£g\ptum  perituram  egreffilunt  -,  quorum  Cecrops  in  Graciam  tranfiens  urbem 
condidit  Athen,  qujepoftea  diicthdxwi  Athence.  Creditur  etiam  ea  tempe- 
ftate  quod  Dionyjius  Bacchus,  cgrefTus  ex  J^gypte,  Arges  in  Gracia  civitatem 
condidit,  &  ufum  vines  Gr<zcis  dedit.  Siquidem  vel  hujufinodi  fponte  nie- 
tu  divino  ducitam,  five  violenter  abhoftibuscoadam,  modopenituse  duo- 
bus  altero  verum  efle  docetur ,  Scotam  cum  viro,  magna  fedtante  iamilia, 
territam  ^(/y/j^oproceffifTe.  Groffumcaput.  Antiquitus  autem  exiit  de  JE- 
gypto  Scota,  tilia  Pharaonis,  cum  niarito  fuo  nomine  Gayel,  &  maxima  Co- 
niitiva.  Audierant  enim  mala  qus  fuperventura  fuerant  jEgypto  ,  &  hoc 
per  prsecepta  Deorum  vel  refponfa,  plagas  fngientes  quafdam  venturas  mi- 
lerunt  fe  in  mari,  Deorum  fiiorum  gubernaculo  committentes.  Quitaliter 
diebus  pUuumis  per  maria  fludluantibus  anunis  navigantes,  tandem  littori 
cuidam  propter  aeris  intemperiem  ia;ti  applicuerunt. 

XIV.  ^aliter  primam  obtinuit  fedem  in  Hifpania  Geythelos. 

ILlisinterim  diutina  maris  fatigatione  vexatis ,  &  acquirendi  gratia  vi- 
dtus  ac  quietis  ad  terram  Hifpanice  properantibus,  ex  omni  parte  con- 
currunt  cives,eorumque  indigne  feremesadventum,bello  proponunt  &  armis 
obfifterej  fed  &  pugna  mox  ingenti  contentione  commiffa  vi(5ti  funt  indi- 
gens  pariter&  fugati.  Patrata  deinde  vidioria  G«^?)^^/oj-  cives  infequitur,  & 
aliquantis  agrorum  prsedatis  ad  littora  reverfus  ,  in  quodam  altiori  loci 
monticulo  tentoria  vallo  circundata  confixit  ,  ubi  hoftium  infultan- 
tibus  cuneis  poterat  obviare.  Quo  poftmodum  fuba^Stis  aliquantifper 
incolis  oppidum  interpokte  fbrtiffimum,  nomine  Brigantiam,  a^dificans,  cu- 
jusinmediomaximse  celfitudinis  turrim  conftituit,  profundis  adhucpaten- 
tibus  foffis  circiimfeptam.  Omnibus  igitur  diebus  vit^  fu^  continuis  af- 
fedtus  bellorum  incurfibus  ibidem  deguit,  variifque  cafibus  jugiter  obvo- 
lutus.  Legenda  SanUi  Branda?ii.  Gaythelos  autem  ex  jEgypto  pullus,  &  fic  per 
mediterraneum  mare  ved:us  navibus  ad  Htfpaniam  applicat ,  atque  fuper 
i^^erywj  flumen  turrim  condLQm  nommQ  Bngantiam  ,  locum  &  ledem  vio- 
lenter  ab  incolis  ufurpavit. 

XV.  De  continm  cede  fuorum  il/idem,  propter  quod  exploratorespro  terris  Oceano 
fcrutandis  direxit,  qui  reperta  quadam  injula  redierunt. 

^  /|Ultimodis  interim  afflidus  ibidem  mcommodh  Geythelos,  cujus  circa 
i.  V -i  gentis  fuse  tuitionem ,  ficut  utilem  decuit  &  curiofiim  prmcipem  i 
tota  verifebatur  intentio,  cum  aliud  illac  eventum  fibi  nullatenus  advenire 

Srolpexerat ,  quam  aut  ^  populis  Hifpanorum  fortiffimis  ipfum  cum  gente 
e  fuperficie  terrarum  omnium  deleri,  veljugoperpetu^e  fubjici  fervitutis : 
&  licet  adverfariis  faepius  ftrages  plurimas  ipfum  inferre  contigerat ,  nun- 
quam  tamen  aut  una  potitus  eft  vi(3:oria  abfque  fiias  gentis  exigus  detri- 
mento ,  quam  quotidiano  jugique  difpendio  minui  potius  profpicit  quam 
auo^eri.  De  tali  vero continua  csede,  necnon  imminente  difcidio,  feu  dein- 
ceps  de  didto  quod  agendum  negotio,  dum  cura  pervigili  pr«cavens  mente 
divolveret ,  fecum  tandem  difceptans  animadvertit,  quod  quas  patiebatur 
merito  tulifTet  anguftias,-  utcunque  fiium  primitivs  dehberationis  propo* 
fitmn,  terras  fcil.  vacuas  nulli  raoleftiam  inferens  acquirere  dimiferat,fed  & 

C  c  c  c  3  fblum 


^l^ 


574  J    O   H   A    N    N   1   S      F    O    R   D   U   N 

folum  infultans  aliis  divinitus  adhibitumpopulis,  quodinhoc  fuos  multipli- 
citer  Deos  offendiffe  fperavit.  Ad  prasconceptum  igitur  in  jE^pto  propo- 
litum  intendens  regredi,  fuorum  confenfu  majorum  nautas  convocat,  &  eos 
armis  inftrudos  cum  naviculis  vidtualibus  refedtis  terras  qujefitum  diflitas 
ad  infinitum  confeftim  dirigit  Oceanum  perfcrutandum.  Illi  nimirum  ab- 
euntes  naves  petunt,&  explicatis  velis,litus  iinquentes  Hifpanicum.zdi  incogni- 
ta  mans  loca  relid:is  cognitis  adveniunt.  Quique  curfii  velociffimo  fa- 
vore  condu6ti  Deorum,  procul  eminentem  viderunt  infulam  undique  falo 
circumfufam.  Ad  quam  in  portu  cum  applicarent  proximo  locatis  navibus 
eam  explorantes  circueunt,  atque  vifa  quoad  poterant  infula  celeri  remige 
Brigantiam  repetunt,  de  quadam  piaga  terrse  pulcherrima  Occano  reperta 
fiio  regi  Gaythelo  enunciantes. 


XVI.  De  eodem,  &  exhortatione  filiorum  ut  diSiam  adirent 

infulam, 

C"l  Aphelos  namque  cum  effet  incolis  ingratus,  die  quodam  fereno  cum  de 
j|  Brizantia  fpedtans ,  eminufque  terram  contemplatus  effet  in  mari  ,' 
agiles  &  Bellicofbs  juvenes  armat,  &  cum  tribus  naviculis  exploratum  di- 
rigens ,  alto  fe  comniittunt  freto.  At  illi  fpirantibus  auris  ad  notum  tandem 
ad  infulam  conveniunt,  &  eam  contemplando  circueuntes,  &  remis  incolas 
repertos  invadentes  peremerunt.  Sicque  tellure  luftrata  mirantes  ejus  deco- 
rem  ad  Brigantiam  redeunt.  Sed  Gaythelos  morte  repentina  pr^ventus,  fiiios 
hortando  commonuit  ut  prsedidtam  certamine  teiTam  invaderent ,  eorum 
pariter  fegnitiem  arguens  &  ignaviam,  fi  tantcC  nobiiitatis  regnum  deferere- 
tur,  quod  line  belio  vel  quovis  difcrimine  penetrare  valerent.  Vobis,  inquit, 
hanc  infulam  quicquid  de  mea  falute  contigerit  iacere  poteritis,  ut  aireritur, 
habitabilem  ,  applicantibus  in  hac  regione ,  nobis  urgente  vid:us  inopia, 
dum  noftri  deobftantibus  incolis  juftamdedere  vidioriam,  fi  quantocius  ut 
refed:is  alimentorum  copia  navibus  recedentes ,  hancquamDii  nobis  jam 
ofFerunt  infulam,  vel  confimilem  cultoribus  vacuam  adiremus.  Hasc  igitur 
nobis  adverfantia  merito  patimur,  quia  juftis  Deorum  votis  nullatenus  obe- 
dire  curavimus,  Inhis  asftimo  partibus  dominii  pofTeffio  dil5icilis  acquiri- 
tur  nifi  caro  nimis  pretio,  fervili  viz.fubjecftione,  feu  nimirum  omnium  mor- 
te,  quod  abfit  mortibus  redimatur.  Sed  &  nobis  jocundius  eft  iaudabiiiufque 
mortem  compati  beilo  ftrenuo,  quam  ignobiliter  quafi  viventes  moriendo 
quotidie  ,  fub  execrabilis  onere  ftibjedionis  jugiter  compediti.  Horainis 
enim  nullatenus  dignus  eft  nomine,  cujus  continuum,  velut  afinicoilo,  ju- 
gum  imponitur  fervitutis.  Nunc  igitur  6  filii  munera  Deorum  oblata  gra- 
tanter  accipite,  &  vobis  paratam  adite  nec  tardetis  infulam,  qua  veiut  no- 
biies  6(iiberi  degere  poteritis,  cumfit  hominum  fummanobihtas  &  cordis 
cujufque  generofi.  defideratiffima  rerum  jocunditas,  immo  gemma  cundtis 
mundi  merito  prseferenda  jocalibus,  nullius  AIienigen£e  dominantis  impe- 
rium  pati :  fed  fucceffionem  fbiummodo  propri«e  nationis  uti  fpontaiiter 
poteftate. 


XVII«  ^aliter  Hyber,  filius  Geythelos,  diBam  aggrediens  infulam  ohtinuit, 
qua  de  nomine  [uo  pofimodum  Hybernia  di^afuit, 

Uditis  igitur  Iber  patris  fermonibus  cum  Hymec  fiere  navigio  praedi- 

^  (Stam  aggreffus  eft  infulam,&  eam  non  vi  fed  vacuam,  ut  quidam  volunt, 

omni  cultore  carentem  obtinuit,  &  obtentam  frari  fiisque  familise  com- 
mittens,  ad  Hiipaniam  reverfus  eft.  Quidam  vero  tradunt  iilam  infulam 
primo  Gigantes  inhabitare,  quod  &  fcriptum  in  fua  Chronica  Galfridm  Me- 

mmetenfis 


SCOTORUM      HlSTORIA. 

mmetenjis  Aurelii  Amhrofn  gefta  commemorans,  libro  {eptimo  (ic.  Gdfridui. 
Mitte  pro  Chorea  Gigantum.inqmeiis  ^///f//o  JSlerUnus,  quxeltin  Gallareo, 
monte //)'^fm<p,  &  infra.  Ad  cujus  verba  io\nt\\s  Qik  Jurelius  in  rifum  di- 
ccns,  quaiiter  id  fieri  poflet  ut  illius  choiTiK  tanti  lapides  exregno  tam  lon- 
ginquo  adveherentur,  acfi  Britannia  lapidibus  careret.  Adha;c  Merlinm,nQ 
moveas  orex  vanum  rifiim,  quia  vana  non  profero.  Myftici  funt  lapides  illi, 
&  ad  diveria  medicamenta  iiilubres.  Gigantesoiim  eos  afportavejrunt  ex 
ultimis  Africcs  finibuSj  &  pollierunt  in  Hybernia,  dum  eam  inhabitarent,  Cau- 
fa  autem  erat  ut  5<i/«m  infra  iplos  conficerent,  cum  infirmitate  gravarentur, 
h^cille.  Legenda  'Brandmi.  Ex  filiis  Gayii^/^f/oj- unus  quidem //yW  nomine, 
Juvenis  ied  de  aetate  valens,  incitatus  ad  bellum  accepit  arma,  paratoque 
pro  poflenavigio  pra;did;am  aggreffiis  infulam,  partem  paucorum  incolarum 
quos  reperit  necat,  fibique  partem  fubegit.  Sed  &  totam  fibi  pollidendam 
&  fratribus  terram  vendicat  eam,  ex  nomine  matris  Scotiam  nuncupando. 
Grojfum  caput.  Et  quia  ipfa  DucifTa  eorum  inter  omnes  qui  aderant  nobi- 
liflima  fuerat,  Scota  dicebatur,  ipfani  partem  terra^,  cuiprius  applicuerant, 
fcil.  Scotiam  vocaverunt,  Oylifer.  Legenda.  Poftmodum  autem  ab  eodem  /fy- 
hero  r€ge,vel  mari  potius  flyberico  Hybemiam  vocaverunt.  ExChronicis.  Hy- 
ber  igitur  fiia  poftmoduai  tam  crebra  navigatione  verfus  infulam  profi- 
cifcens,  indeque  toties  iterum  per  mare  rediens ,  eidcm  mari  ficut  &  in- 
fulsde  fuo  nomine  vocabulum  reliquit  ^ternum.  Itaviz.  qnod  Hybericum 
mare  de  cffitero,  fiquidem  &  infula,  vel  ab  eodem  rege  vel  pelago  Hybernia 
vocentur  interim  &  ufq;  tempus  prsefens.  Quidam  quoque  tradunt  fcriptoresi 
Hyherum  amnem  toti  Hifpanite  Hyberia  nomen  dediffe,  quique  nota  ab  ipfb 
rege  ficut  legitur  accepit^  Citeriorem  autem  Hifpaniam  Janue^ifs  fcripjit 
primo  yocnn  HyberniamX^d.  ulteriorem  Hefperiamye\ahHefpero&.Qlh,qni'm 
ipfa  parte  coeli  lucet,  vel  ab  Hefpeno  regCj  Atlantis  fratre,  qui  puifo  a  Ger- 
mano  Italiam  tenet,  eamque  de  ftio  nomine,  vel  nomine  priftinse  regionis 
quam  reYiqnerat,  Hefperiam  nomiuavit. 


XVIlI.  De  his  qua  doBor  Yfidorus,  (3  Beda  vemrabilis  i 

Jcripjerunt  de  Hibernia. 

Anuen fis  s.ntem  yonit  Hybemiam  i\b  ///mj  derivatam,eoquodibi  praeci- 
pue  fit  Hyems  dura.  Aliter  tamen  fcripferunt  omnes  Hiftorici,  qui  men- 
tionem  taciunt  hojus  infulse,  Beda.  Eft  autem  Hybemia  infiila  omnium  poft 
Britanmam  maxima,  &  ad  Occidentem  ejus  fita.  Et  ficut  contra  Aquilonem 
ea  brevior,  ita  in  Meridiem  fe  trans  fines  illius  plurimum  pi'ocedens,  ufque 
contra  Hifpanice  feptentrionalia,  quamvis  maguo  ssquore  interiacente,  perve- 
nit.  Hsec  autem  &  iatitudine  fui  ftatus ,  &  ialubritate  ,  &  ferenitate  aerum, 
multum  Britannice  praeftat.  Ita  ut  raro  ibi  nix  plufquam  triduana  remaneat. 
Nemo  propter /^j-i^/^zffl?  autfoena  fecet  ^eftate,  aut  ftabula  fabricet  Jumen- 
tis.  NuIIum  ibi  reptiie  videri  foleat,  nulius  vivere  ierpens  valeat.  Nam  fi 
aliunde  illucferpentes  aliatae  fuerint,  mox  ut  odorem  aeris  illius  perfenfe- 
rint,  intereunt.  Quin  potius  omnia  penej  qu^e  de  eadem  infula  funt,  contra 
venenum  valent,  Divfis  lad:is  ac  mellisinfi^ila,  nec  vinearum  expers,  volu- 
crumque,  fed  &  cervorum  caprarumque  venatu  infignis,  TJidoriis.  Hybemid 
Oceani  eft  infula  in  Europa,  Bntannict  infute  vicifla,  fpatio  terrarum  angu,» 
ftior  fed  fitu  f(xcundior.  Hasc  ab  Auftro  in  Boreani  porrigitur,cujus  parteg 
priores  in  /^^mzaw  Cantabricum  Oceanum  mare  tendnnt.  Eftautem  inflila 
frumentariis  campis  uberrima  ,  fontibus  &:  fluviis  irrigua,  pratis  &  filvis  a-» 
moena,  in  metallis  fbecunda  &  gemmigera.  Nam  ibi  gignitur  lapis  Seita-' 
gonus,  &  Hiris,  quifoli  appofitusformat  in  aere  Coeleftem  ArCuttl.  Quan-' 
tuni  autem  ad  falubritatem  aeris,  eft  Hybemia  regio  valde  temperata,  modi- 
cus  enimeft  ibiisftusvel  Hyems,    Exceirusibi  nullus  infrigore  vel  calore. 

I  Regio 


31S 


Sy6  JoHANNIS       FoRDUN 

■Regio  eft,  ubi  nulla,anguis,  avisrara,  apis  nulla,  adeo  ut  advedtos  inde  lapil- 
los  vel  pulveres ,  fi  quis  fparferit  inter  Alvearia^  examina  favos  deferant. 
Nullus  ibidem  Serpens,  nulla  R,ana,  nulla  Aranea  venenofa,  Immo  tota  terra 
adeo  eft  contraria  venenofis,  ut  terra  inde  delata  &  fperfa  Serpentes  perimat 
&  Bufbnes.  Lana  etiam  Hybernica  &  animalium  coria  fugant  venenofa.  Sunt 
ibidem  fontes  &  lacus  mirabiles,  de  quibus  nihil  ad  prafens.  Sed  in  iila  ter- 
ra  multa  funt  alia  mirabilia,  quorum  proprietates  omitto  defcribere,  quia 
Ledlori,  utasftimo,feftidiumgenerarent. 


XIX.  De  quihus  legihus  Geythelos  populumfuumprijis  infiruxit. 

kOcuit  autem  populum  fuum  leges  fervare  Geythelos,  quas  rex  Fhoro' 

nem  Grtscii  ^Q(X\i.Comefior.  Tempore  quojrtfo^  confiliomatris  fugitad 

Lal}an,\iz.  infi'a fpatium  xiv.  annorum,  quibus  ei fervivit  profiliabus,  Pho- 
roneus,  filius  Inachi  &  Meliffce,  primus  Graciee  leges  dedit,  6c  fub  judice  caufas 
^gi ,  locumque  judicis  deftinatum  inftituit.  Locum  commerciis  forum  a  fuo 
nomine  appellavit.  Soror  ipfius  Jfis  m  y£gyptum  mvigans  quofdam  apices 
terrarum  yEgyptiis  dedit,  &  poft  mortem  ibidem  nuraero  Deorum  accepta 
eft.Filiusautem  P/;oro«fz'rex  Argivorum,qui  -i^/>/j' didtus  eft,cum  fratrem  fuum 
jEgialeum  ^JW^  prsefecifrec,  ipfe  cum  populo  ad  yi^_y^?a»2  navigavit,  &ibi- 
demmortuusab  ^^/'to/ deificatus  eft.  i.ifdemferme  eo  tempore  legibus 
Sc  lingua  fruebantur  jEgyptii,  ficut  &  Grceci,  quamvisfecundum  diverfarum 
regionum  vel  gentiuni  mores  &ritusin  multis  difFerant,  ut  infcriptis  variis 
reperitur.  Vnde  in  libro  Ethymolog.  ix.  de  Grcecorum  lingua  Ifidorus.  Lingua 
enim  Grceca,^^'^  inmodo  pronunciandi  clarior  eft  c££teris,  in  quinque  par- 
tes  diftingitur.  Vna  vero  eft  mixta  five  communis  qua  omnes  utuntur.  Se- 
cunda  Attica  ,  quse  Athenienfis  dicitur,  qua  ufi  funt  omnes  au(5l:ores  Greecice 
iive  Philofbphi.  Tertia  Donca,  qua  jEgyptii  &  Syri  utebantur.  G^arta  vero 
Jonica.  ^zwM  ^olica,  qua  ^o/{/?«,  utebantur.  Etipfarum  una  qu^eque  lin- 
gua  multas  habet  fpecies,  vel  varietates.  SicScinlingua  Latina  continen- 
tur  Ecclefiafiica,  Italica,  Gallica,  &  Hifpaniea,  Sed  inter  iftas  linguas  fit  fub- 
divifio  fecundum  loquendi  modum,  &propria  idiomata  provinciarum.  Alia 
Chronica.  Legibus  vero,  quas  Phoronteus  rex  Grcecis  mandaverat  ,  &  jam  fuo 
tempore  apud  jEgyptios  celebratas,  memoriter  Gi^^^/^e/oj- eruditus,  populum 
qui  eum  iecutus  eft  imbuit,  &  per  earundem  legum  conllitutiones  ,  quoad 
tempus  quo  vixerat,  illum  prudenter  ac  moderate  tradravit  j  unde  &ufque 
hodie  Scoti  noftri  eifdem  legibus  fe  ufbs  gloriati  flint. 


XX.  De  fuccefiione  filii  Geythelos  Hyber  in  regnum  Scotorum,  pofi 
mortem  patris  in  Hifpania  degentium. 

D  regimen  vero  Scotorum  in  Hifpanis  permanentiuni  poft  mortem  pa- 
_  tris  fucceffit  Hyher.  Cui  filius  ejus  Nonael -,  deindequidem  quemcun- 
que  regimen  jure  fucceflionis  attigerat,  huncgens  praefecerat  fiium  regem.^ 
Alia  Chronica.Ver  cc.  circiter  xl.  annos  inter  H/fparios,  qui  eosjugiter  infe- 
ftabant,  sgro  vi6tu  &  vili  habitu  moram  fecerunt.  Deferta  quippe  loca 
montibus  Pyrceneis  &  faltuofi ,  fibi  funt  ab  Hifpatiis  contradita  ,  ut  vix  vi- 
vere  poterant,  folummodo  ladte  caprino  &  melle  filveftri  vitam  fliftentan- 
tes.  His  igitur  ^Erumnis  vel  pejoribus  muito  tempore  vixit  populus  ifte  , 
filvis  degens  &  abditis,  praeter  quod  ex  rapinis  habere  valuit  &  praedis,  pro- 
pter  quod  a  circumfitis  undique  populis  maxime  deteftatus,  nihil  habens, 
nudipes  gradiens  ,  male  paftus,  habitu  viliffimus;  nam  pene  nudus,  exce- 
ptis  faltem  pelliciis  vel  pilofis  veftibus,  quibus  fuerat  informiter  coopertus. 
Et  in  omnibus  his  malis  &  anguftiis  nunquam  ut  regi  fubderetur  aiieno 

vel 


f 


S    C    O    T    O    R    U    M       H    I    S    T    O    R    I    A.  ^77 

vel  ad  obediendum  fled:i  poteiat,  quiii  potius  humilis  femper  &  devotus 
fub  rege  proprio  cum  libertate,  tantum  hanc  vitam  eligeret  ducere  beltialem. 
Grojsum  captit.  Scoti  quoque  quafi  a  principio  regnum  ab  aliis  diilindum,  & 
regem  reniper  proprium  habuerunt. 

XXI.  De  Mycelio  rege  Scotorum  Hifpanienfium,  ^fuis  filiis 
ad  ^^^'hQmmw  proficijcenttbns . 

"^Ervenit  tandem  regiminis  cuhnen  ad  virum  a;que  ftrenuum  6c  indu- 
^  ftrium,regem  viz.  Micelium  Ejpayn,  cujus antecefforis  quidam  libi  fuif- 
que  gentibus  cum  libertate  fedem  manfionis  acquifivit  hberani  ,  fed  tan- 
t£  numerofitatis  gentibus  nimis  modicam.  Defiderat»  vero  pacis  tranquil- 
litate,  pro  qua  dm  certalTet,  obtenta  per  circuitum  ab  omnibus,  lioctem- 
porepopulus  fruebatur.  Erant  enim  Micelio  tres  fifii,  quorum  nomina  lunt, 
Hermonius,  Barthoiomus  ,  &  Hibertus.  Ipfbs  interim  ad  Hyberniam  parata 
clafle  copiofb  trapfiuifit  exercitu  ,  fciens  ibidem  eos  ad  colendam  fpatio- 
fam  reperire  terram  fed  pene  vacuam,  hcet  paucis  £c  ex  eodem  genere  geu- 
tibus  fiierat  antiquitus  incolata.  Qiio  poft  breve  fpatium  cum  advenif^ 
ient,&  eam  velbello,veIabincohsfponte  recepti,  faciliteroccupaffent,  Her- 
monius  ad  patrem  Hifpanias  rediit,  fi;atres  vero  fui  Bartholomm  ,  &  Hibertm 
cum  gentibus  in  inlula  commanlerunt.  ^lia  Chronica.  Poft  mortem  Geythe- 
los  &  Scotie  fuorumquefiliorum  ,  in  illo  fucceflerunt  ducatu  quique  proximi 
fingillatim,  ficut  cafus  fe  cafibus  obtulit,  ufque  quendam  qui  proprio  nomi- 
ne  Barthalomus  dicebatur.  Is  animo  fagax  &  seque  fenfuinduftriusdolere 
ccepit,  fe  populum  fuum  in  illis  partibus  crefcere  vel  multiplicare  non  poffe 
propteracerriraas  &  crebras  infeftantium  moleftias ////^anoraw.  Igituratam 
arido  fblo,  quod  etiam  asrumnofb  tenuerant  iter,  abiis  quoque,  qui  eos  tan- 
quam  hominum  viliflfimos  reputabant,  fefe  proponunt  eripere,  &  ad  man- 
fiones  pro  poffe  latiores  tranfducere.  Confilio  pronidemum  initocumfe- 
moribus  ad  mare  Gallicum  cum  fportelhs  &  farcinis  accedunt,  &  compara- 
tis,  vel  undecunque  poterantquxfitis  navibus,  marino  difcrimini  fefe  com-  . 
mittunt,  certas  qu^fituri  qucrfe  fortuna  perduceret  &  perpetuas  cum  liber- 
tate  manfiones.  Igitur  ab  Hyherniam  Bartholomus  cum  fiia  familia  navigio 
profedlus  eft,  &  eam  fubadiis  nidigenis  in  perpetuam  fibi  poffellionem,  obti- 
nuit. 


XXII.  Ce  /;/i  ^a<e  Galfridus  Monumetenfis  fcripfit  de  Bar- 
tholomeo  filii  Micehi. 

INter  cseteras  tamen  Hiftori^e  Britonum  incidentias,  ifta  Bartholomi  profe- 
d:io  pro  conquirendis  Hyberniee  partibus  fabulofe  reperitur  fic  infcri- 
pta.  Galfridus.  GurguntBartruc,  rex  5?7>o«?/iw,  .Sf/zWregis  filius,cum  poft  vi- 
(Storiam  £i  Dacis  tributum  fblitum  denegantibus  obtentam  domum  navigio 
per  Orcadum  rediret  infulas ,  invenit  triginta  navesviris  &  nuilieribus  ple- 
nas ;  &  cum  caulani  adventus  eorum  inquififfet,  acceflit  ad  ipfum  dux  eo- 
rum  Bartholomm  nomine,  &  eo  adorato  veniam  rogavit  &  pacem.  Dicebat 
autem  fe  ex  partibus  ////^0«?^^;^  fuifreexpulfum,&  mariailla  circuire.  Pe- 
tebat  autem  ab  eo  portiunculam  Britannice  ad  inhabitandum,  ne  odiofum 
iter  maris  diutius  perararet.  Nam  annus  &  dimidios  jam  erat  emerfus,  ex 
quo  a  patria  fiia  expulfus  per  Oceanum  cum  fbciis  navigaverat,  Ut  igitur 
Gurgunt  Bartruc  &  ipfbs  ex  Hifpania  veniffe,  &  Vafclenfes  effe  vocatos,  &  eo- 
rum  petitionem  edodius  fuit,  mifit  homines  cum  eis  ad  infulam  Hybernia, 
quE  tum  vaftata  omni  incola  carebat ,  eamque  illis  conceflit.  Denique  cre- 
veruntillic6c  multipUcati  funt,  infulamque  ufque  ad  diem  hodiernum  tenue- 
runt,  htec  ipfe,  D  d  d  d  XXIII.  De 


fj^  JoHANNIS      FoRDUN 


XXIII..  De  dijjonantm  Hijioriarum. 

SED  hocomnino  videtur  Hiftoriae  prsecedenti  tam  fadto  quam  tempore 
diffonum,  in  qua  traditur  Hyberniam  ante  fuum  adventum  cultam  fuifle 
non  vacuam,  neque  dedonoregis  alieni  receptam,ledvel  gladio  vel  indi- 
genarum  voto  tantum  in  regemfufceptum,  fedesetiam  ibidem  libere  quas 
denuo  coluit  poffidere.     Noftrse  liquidem  nullatenus  Hiftorise  contempo- 
raneos  effe  tradunt  hos  reges.     Nam  aetate  tertia  circa  dies  jibdon  Judicis 
T/^rae/^ir,  vel ante paulo,  cujus  annovi.  TrojanumcQ\Qht^X.me-s.c\Amn\,Bartho- 
lomi  regnum  a  Chronicis  initium  habere  traditur.  Regem  vero  Gurguntm 
astate  quinta  poft   primam  urbis  ^mce   captivitatem  regnare  perhibetur. 
Quia,  ut  refert  Galfridus,  rex  Belinus  pater  regis  Gurgunt  cum  fratre  Brennio, 
Gallorum  regulis  omuibus  captis,  &  ad  deditionem  infra  unum  annum  co- 
ad:is,  eorum  provincias  fuas  fubmifit  ditioni.     Quibus  confedtis  exercitu 
copiofo  ^omam  petentes  per  dies  aliquot  obleffam  manu  valida  ceperunt , 
anno  fecundum  Eutropium  ab  urbe  condita  ccc.  Ixiv.  Hujusautem  Capti- 
vitatisannus  ut  vult  Eujebim^xc  fummatur.  uinno  xvii.  regis  Perfarum  Ar- 
taxerjis  fecundi,  qui  Hebraica  lingua  dicitur  Affuerus,  fub  quo  &  Hiftoria  He- 
Jler  confcripta  ell,  qui  eft  aunus  aetatis  quintte  cxcviii.   Galli  Senones  duce 
Brennio  J{pmam  invadentes  excepto  capitolio  ceperunt  ,  illudque  tenebris 
nodie  cepiffent ,  nifi  anfer  eos  impediret.    IJidoriis.  Gallorum  afcenfiis  in 
capitolio  anferis  clangore  deprehenfus  eft.     NuUum  enim  animal  ita  odo- 
rem    hominis  fentit  licut  anfer.   Unde  in  derifionem  Deorum  gentium  jim- 
brofius  l^pmafn  fic  alloquitur.  Amhrofim.   Merito  debes    anferibus  6   'R^ma 
quod  regnas,  Dii  enim  dormiebant  &  anleres  vigilabant.     IHis  potius  de- 
bes  facrificare  quam  Jovi.     Cedant  enim  Dii  tui  anleribus,  a  quibus   fe 
lentiunt  effe  defenfbs,  ne  &  ipfi  ab  hofte  capiantur.  Igiturcaptai^o/ra«,  dicit 
Galfridm,  ibidem  Brennio  fratre  relidto  Belium  rex  ad  Britanniam  reverfus  ali- 
quo  tempore  regnavit.     Quo,  cum  reUquis  diebus  vits  fu^  collapfas  repa- 
raffet  urbes,  &  novas  sdificaffet,  defundo,  fucceffit  ei  filius  fuus  Gurgunt  Bar- 
truc,  patetigitur  ipfum  clare  poft  urbem  captam  regnaffe. 

XXIV.  ^iomodo,  circa  tempus prima  captivitatis  Roms,«ow  Scbti  fed  Pidli  teM- 
tantes 'H.Yhernizmpro  fedibus,  mifijunt  aScotis  ad  Alhiomam. 

SCiendumeftquodinhisdiebus,  ]{pmanee  viz.  captivitatis,  quibus  ipfiini 
h.  Galfrido  regnare  proponitur,  de  PiHavia  progreffi  cum  fua  fiimiha 
PiUi  trans  fretum  Britannicum  ratibus  Hyberniam  adibant,  ut  ibi  fedes  a  Sco- 
tis  acciperent,  quos  ipfi  nequaquam  admittere  volentes  ad  Albionem  ut  in- 
fra  patebit  tranfmiferunt.  De  quibus,  nifi  fallor,  intelligi  poffiut  qu2e  fupe- 
rius  per  Galfridum  vitio  relatoris  de  Scotis  infcriptai  funt.  Nam  ipfis  ut 
puto  per  maria  vagis  cafu  rex  obvians,  ut  navigarent  ad  infulam  conifuilttit. 
Exquo  popularis  inepta  loquacitas  de  tali  fbrte  confiiio  fublimia  glorians 
afferere  voluit,  Hyberniam  eis  de  fui  regis  donofuiffe  datam,  de  quo  rege 
Gurgunt  quendam  Hiftoricum  quod  fequitur  fcripfiffe  reperi.  Mirandum 
eft  inquiens hujus  animofitate  modefti  regisBritonum &  prudentiSjqui  propri«e 
nationis  gentibus  in  tanta  numerofitate  dotatus,  quod  remotas  valde  traufr 
marinas  regiones,  quasofim  invadere  J^manis  etiam  terror  inerat  »  peii- 
quiofis  vel  fubjicere  vel  inquietare  faltem  bellis  praefuraeret,  &  feeundam 
inilnam  Hybernia  quim  inclytam,  quod  haic  ab  Hiftoricis  mukum^n-^aM'- 
nis  pr^ftare  diceretur^incuitam  dimitteret  &  vacuara^eaiinque  geMibus  extra- 
neis  traderet  poffidendam.  Ram  qui  regna  notia  praebeant  domefticis  no- 
fcuntur  reges,  ignotis  autein  extraneis  rariores. 

XXV.  Slue- 


S    C    O    T    O    R    U   M      H    I    S    T    O    R   1   A.  SJ^ 


XXV.  i>mliter  excufat  Chronica  dijfonantias  Hijionarum. 

ET  licet  in  his  aliqualiter  &  forian  in  aliis  diiTehtiant  Hiftorise,  non  inde 
mireris:  quiain  pluribus  Hiftorici  difronare  videntur  fcriptui-is  omni 
die,  ficut  habetur  exemplum  iii  Chronicis  reguni  Perfarum.  Argem  vero  fili- 
um  regis  Ochi,  Jujiinus  inter  reges  Verfarum  non  numerat ,  fed  ftatim  poft 
Ocbum  ponit  Darium  •■,  Tertullianus  autem  hunc  Argem  vocat  Argum^  quem  di- 
cit  regnare  announo.  IJidorm  appellat  eum  Perfen  ,  quem  dicit  regnafle  an- 
nis  quatuor :  Jeronimus  fuper  Damelem  vocateum  Arxen,  alii  appellant  eum 
Arjanum,  ficut  Comejior.  Nec  etiam  ipfius  I{om(e  totms  pene  mundi  trium- 
phatricis  conditoribus  conlbnos  habemus  Hiftoricos.  Salujiius  enim  ficut  & 
//Wo/w  urbem  a  T?o/'a;K.f  ab  initio  conditam  &  inhabitatam  icriplerunt.  Alii 
dicunt  ^hEvandro  rege,  fecundum  quod  Virgilius. 

Tujic  rex^vandrusKommx  co?iditorurliis. 
Alii  i  l{pmuIo,  ut  Emiius  &  Eutropim.  Si  igitur,  ut  ait  IJidorus,tSLntx  civitatis 
certa  ratio  non  appareat,mirum  non  eft  fi  in  aliorum  opinione  dubitetur» 
Unde  non  Hiftoricos,  nec  Commentatores  vel  Commentores  varia  dicentes, 
imperite  vel  imperitiae  condemnare.debemus,  quia  antiquitas  ipfa  creavit 
errorem,  longinquitate  fsepe  fit  temporis  ut  origmis  conditio  non  pateat. 


XXVI.  De  profeSlione  tertia  Scotorum  ad  Hyberniam  fa^a  pr 
Smonbracht,  ^  ejus  Genealogia. 

D  infulam  pr^eterea  fupradid:am  proceflfu  temporum ,  ab  Hifpanite 

iterum  finibus,  ut  docent  Chronciie,  etiam  tertms  adveniens  accola, 

Scotici  generis,  cui  nomen  Scotice  Smonbrecht ,  Latinevero  Simon  Vanus  vel 
Lentiginofus  ,  ibique  regni  faftigium  accipiens ,  indigenis  abunde  novis  in- 
fulse  populos  ampliavit.  Eo  tempore  regnavit,  ut  afTerunt ,  in  Jud/ea  Manaf- 
fes,  filius  E^echice.  Qui  coepit  anno  quartas  a^tatis  ccclxiv.  rexit  autem  an- 
nis  quinquaginta  quinque.  Hic  peffimus  idolatra  fuit ,  &  plateas  Jerufalem 
fanguine  Prophetarum  purpuratas  fecit.  Inter  alia  quidem  fua  fcelera,  Ifai- 
am  quoque  avum  maternum  fecundum  Hebraos,  vel  fuum  affinem,  ejedlum 
extra  IJraelem,  circa  pifcinam  <S'?7oe  ferraligneapermediumfecarifecit.  Qui, 
dum  in  principio  fed:ionis  anguftiaretur,  fibi  petiit  aquam  dari  ut  biberet : 
&  cum  nollent  ei  dare,  Dominus  a  fublimi  mifit  aquam  in  os  ejus,  &  expira- 
vit,  nectamen  carnifices  deftiterunt  a  fed;ione.  Ob  hanc  aquse  miilionem, 
confirmatum  eft  nomen  Siloe,  quod  interpretatur  miiTus.  Temporibus  ita- 
que  Manaffce,  I{omanorum  fecundus  regnavit  Numa  Pompilius ,  qui  I{pmulo 
fucceilit,  &  primus  leges  Romanis  dedit.  Erat  enim  idem  Simon  filius  regis 
Fonduf ,  qui  tunc  temporis  fuper  Scotorum  reliquias  Hifpania  degentes  re- 
gnavit,  qui  fiiit  filius  Etheon,  dluGlath,  filii  Noethath  Fail,  Glii  Elchata,  Olt- 
baim,  filii  Sirue,  filii  Dein,  filii  Demail,  filii  T{pthotha,  filii  Ogmam,  filii  Eugus^ 
olim  Cotha,  filii  Fiachach  Labrain,  filii  Emirnai,  filii  Sinretha,  filii  Embatha,  fi- 
lii  Chiernay,  filii  Falegis,  filii  Etheor ,  filii  Jair  Olfacha,  filii  Hermonii,  fratris 
Bcirtholom  &  Hibert.  Et  hi  tres  fuerunt  filii  regis  Micelii  Efpain,  cujus  fupra 
mentionem  fecimus,  de  quo  quidem  «S^wow^nV^i^,  &  ejufdem  adoptione  regai, 
quoddam  ut  fequitur  in  Legenda  Santiti  ro/ig«//i  reperitur  infcriptum. 


D  d  d  d  2  XXVII.  Dt 


580  JOHANNIS      FoRDUN 


XXVII.  De  eodemSmovlbrixchX.  &  Cathedra  J^gali  lapideap 
^  ejufdem  vaticinio, 

ERat  autem  quidam  Scotorum  Hifpanite  rex,  plures  habens  filios,  uiium 
tamen,  cui  nomen  Smonbracht,  quamvis  natunonmajor  fueratvelhseres, 
prsecasteris  tum  diligebat.  Mifit  igitur  ipfum  pater  ad  Hyberniam  cnm  exer- 
citu  ,  donavitque  iibi  marmoream  cathedrani,  arte  vetuftiffima  ,  diligenti 
fculptam  opifice ,  qua  Scotica  nationis  Hifpani^e  reges  federe  fblebant.  Un- 
de  diligenter  in  fua  regione  quafi  pro  anchora  tuebatur.  Pergebat  autem 
idem  Smonbrecht,  magna  comitatus  hominum  caterva,  prsedid:am  ad  infulam, 
&  in  ea  fuo  fubjedta  dominio  regnavit  annis  niultis.  Lapidem  vero  prse- 
foum,  lcil.  cathedram  in  eminentiori  loco  regni  Themor  nomine  pofiiit , 
qui  regia  fedes  locufque  regni  fuperior  de  caetero  did;us ,  quo  fuse  propa- 
ginis  poftera;  reges  multis  teniporibus  federe  fblebant  ,  regiis  honoribus 
infigniti.  Attuht  fecum  hanc  cathedram  Gaythelqs  ,  cum  aliis  ornamentis 
regahbus  ad  Hifpaniam^  ut  aiunt  quidam,  ex  j£gypto.  Alii  quoque  quod 
Smonbret  inmariprope  litus  Hybernicumcira^zi  &n2.Vi  confixit  anchoras,  6c 
eas  iterum,  urgente  ventorum  adverfitate,  dumex  undofisomni  conature- 
trahere  fludtibus  vahde  iategerat,  in  fbrmam  cathedra;  decifum  ex  mar- 
more  lapidem  de  pelagi  profiindo  fublatum  ,  in  navi  cum  anchoris  intro- 
duxit.  Huncigiturlapidem  quafi  pretiofum  munus  a  Diis  oblatum  certum 
etiam  futuri  regni  prsefagium  accipiens,  &  nimio  fluduans  in  gaudio,  fiios 
in  tantum  veneratus  eft  Deos,  ac  fi  regnum  fibi  tradiderant  penitus  cum 
corona,  Accepit  ibidem  &  inde  vaticinium  a  Diis  fuis  hujufiuodi,  ficut  fcri- 
ptis  afTeritur,  quod  ubiciinque  locorum  regno  feu  dominio.  per  adver^rio- 
rum  de  csstero  potentiam  ab  eis  invitis  delatum  reperiant  lapidem,profir- 
mo  tenere  juiferunt  aruipices  ibidem  fefuofque  poftea  regnaturos.  Vnde 
quidam  cxQoxxxm  divinatione  vaticinando  metrice  fic  prophantur. 

Ni  fallatfatum,  Scoti  quocumque  locatumy 

Invenient  lapidem,  regnare  tenentur  ibidem. 
Et  hoc,  ficut  vulgaris  aiTerit  hadenus  opinio,  verum  in  fua  fsepius  primi- 
tiva  peregrinatione  probari.  Nam  ereptum  per  hoftes  lapidem  nonfolum 
Hifpanienfes  regulos,  VQvmw  Qium  ^  Hyber7iienfes  patriotas,  Iiunc  una  cum 
eorum  regionibus,  fecundum  affignatum  fuperius  vaticinium,  &  ipiTpoten- 
ter  ab  hoftibus  receperunt.  Verum  quia  de  Grcecis  &  jEgyptiis  populus  ifte 
commixtus  duxeratoriginem,  ne  priorum  memoriafuorum  principum  pro- 
lixi  tranfcurfu  temporisexhominibusfbrteperiret,  eorum  nomina  fuis  co- 
aptabant  nominibus.  Grceci  viz.exfuiprincipis  nomine  Gaythelos  {e  Gaythelen- 
/f/jfimiliter  &  /E^yptii  de  Scota  fe  Scotos  protinus  vocabant,  quo  folo  nomine 
poftmodun]  hodieq;  communiter  utraq;  gens perfrui  gratuiatur,unde  quidam. 

Scoti  de  Scota,  de  Scotis  Scotia  tota 

Nomen  habent,  vetito  Gatheios  ducis  adauUo. 


XXVIII.  De  regeprimo  Scotorum  inhabitantium  infulas  Albionis. 

CRevit  autem  in  terra  populus  &  valde  multiplicatus  eft,  extendit  enini 
a  mare  uique  ad  mare  palraites  fuos,  &  Alhionis  infulas,  ut  traditur,  nul- 
lo  cultore  pr£ehabitatas,propagines  ejus.  Primus  autem  covnm  duxczs  inha- 
bitantium,  Echachius  J^thay,  pronepos  fupradidti  Simonis  Brec,  interpreta- 
tione  fui  nominis  infula;  l{othifay  nomen  dedit,  quo  quidem  non  parvi  teni* 
poris  fpatio  fruebatur  nomine,  quouique  Salvatoris  Noftri  fide  per  univerfbs 
orbis  terrse  fines  &  infulas  quse  procul  funt  dilfuia  ,  SanBus  Brandanus  in  ea 
botham,  idiomate  noftro  Bothe.  i.e.  cellam  conftruxit.  Unde  &  deinceps  &  uf^ 
que  tempus  noftrum  habetur  binomia,quod  aliquando  'Kothifay,  i.e.  iniiila  T^o- 
thay,  lic  &  aliquando  infiila  de  Bothe  ab  indigenis  nuncupatur. 

XXIX.  T)i 


SCOTORUM      HlS-TONlA.  fSt 


XXIX.  De  Vi£t'is  (tdvefiie?it?ifus  YbjhQvnvxm.,  pro  fedibm  ibidemhabendisy 
qtios  abnHos  Scoti  jniferunt  ad  Albioniam. 

Evoluto  quidem  non  pauco  tempore,  dummodo  profpera  quietede- 
^  ^gebant  6c  pace,  populus  quidam  ignotus  ab  J quit ani a;  ^mhm  emer- 
^nl,  qui  Pi^us  poftea  dicebatur,  fuo  littori  ratibus  applicuit,  &  quod  vel 
per  fe  loco  deferto,  vel  fecum  in  nifula  paffim  cohabitare  poifet,  humiliter 
a  majoribus  poftulavit.  Ex  propria  namque  patria  fe  dicebat  adverl^nti- 
um  valida  manu  licet  immerito  nuper  expulfum,  ac  eatenus  in  mari  peri- 
culis  vexatum  fuifle  maximis  &  horrendis  procellarum.  Nec  tamenutin- 
ter  eoseadem  maneret  infuia  fateri  volebant ,  immo  fub  amicitiafus  pa- 
cis  &  protedioneflifceptum,  ad  finem  Albionis  aquilonalem  defertum  ha- 
dienus  cum  quibufdam  traditis  fecum  comitibus  tranfiniferunt.  Illis  igi- 
tur  incipientibus  ibidem  terras  incolere,  nec  fecum  fua;  nationis  mulieres 
habentibus  dederunt  uxores  Scoti  filias  fuas ,  fub  pado  fempiterni  fcede- 
ris  &  dotis  condido  fpeciali.  TiBorum  autem  accelfus  ad  hanc  infulam  per 
varios  varie  deicribkur  audores,  quorum  quidam  tradunt  quod  a  gentibus 
quas  fecum  ex  Scythia  rex  Humber  ad  Britanniam  conduxerat,  cum  zLocrine 
fiiio  Bruti,  propteroccifionem  fuifratris  Jlbana^i,  fubmerfliseft  fluvio,  Pi- 
Hi  fumpferuntoriginem.  Nam  fublato  gentes  rege  f  uo  non  recefferunt  ab 
infula,  fed  in  extremis  ejufdem  finibus  multo  temporecaufas  judicibus  ter- 
minabant.  Alia  Chronica.  P?S?  quidem  exorti  de  Scythiah\ozm  Agenoris  co- 
mitati  funt,  &  ipfb  duce  infederunt  Aquitamrum  nationem,  huic  affertioni 
nofh-K  urbs  teftatur  Agenorenfis  ab  Agenore  conftrudra,  &  BiUavorum  patria, 
in  qua  Tiiii  de  proprio  nomine  ViUavem  condiderunt  civitatem,  his  vero 
claiTe  poftmodum  compofita  petentes  Albioniam  cum  Scotis  hadtenus  com- 
manere  dicuntur. 


XXX.  dehis  quce  ^tdizdeViCtommadventuconfcripfit. 

1N  Eccleliafticis  autem  gentis  Anglorum  Hiftoriis  ,  quas  venerabilis  Beda 
apud  fe  ftilo  fideli  compofuit,  TtUos  quoque,  non  ut  tradit  Galfridusy  ex 
donatione  Britofium,  fed  Scotorum,  vel  eorum  exhortatione  faltem  Albionem 
prius  advenifTe  docetur,  etiam  fub  eorum  protedionis  cuftodia  terras  ibi- 
dem  infedifTe.Cujus  ha;c  funt  verba  quse  fequuntur.  Beda.  Cum  Britones,  plu- 
rimam  infulse  paitem  incipientes  ab  Auftro  pofTedifTent  ,•  contigit  gentem 
TiUorum  de  Scythia,  ut  perhibent,  longis  navibus  non  multis  ingreiram  Ocea- 
num,  circumagente  fiatu  ventorum,  extra  fines  omnes  Britannix  Hybemiam 
pervenifTe,  ejufque  feptentrionales  oras  intraffe,  atque  inventa  ibi  gente  Sco- 
^oraffz,  fibi  quoque  in partibus  iliis  fedes  petifre,nec  impetrare  potuifTe.  Ad 
hanc  infulam  ergo  ufque  pervenientes  navigio  TiUi ,  pctierunt  in  ea  fibi 
quoque  fedes  &  habitationem  donari.  Refpondebant  ^Sfo;^?,  quianonambos 
eos  caperet  h^c  infula;  fedpofTumus,  inquiunt,  falubre  vobisdare  confili- 
um,  quod  agere  valeatis.  Novimus  infulamefTe  aliamnon  procul  a  noftra» 
contra  fblisortum,  quam  fsepe  lucidioribus  diebus  de  longe  afpicere  fble- 
mus.  Hanc  adire  fi  vultis  habitabilem  vobis  fecere  valeatis,  vel  fi  quis  vo- 
bis  reftiterit,  nobis  auxiliariis  utimini.  Itaque  petentes  infulam  P/&,  habi- 
tare  per  feptentrionales  ejus  partes  coeperunt :  nam  Auflrinos  Britones  oc= 
cupaverunt.  Cumque  uxores  TiUi  nou  habentes  peterent  a  Scotps,  ea  fblum 
conditione  dare  confenferunt,  ut  ubi  res  veniret  in  dubium,  magisdefcemi- 
nea  regum  profapia  quam  de  mafcuHna  regem  fibi  eligerent.  Qiiod  ufque 
hodie  apud  TiUos  conftat  efTe  fervatum,  h£BC  Beda. 

Dddd  3  XXXI.  JU^ 


582  JoHA>srNIS      FoRDUN 


XXXI.  De  caufa  prima  Scotorum  adttus^  ad  infulam  Albionem. 

SCotorum  vero  filias  quas  nuptum  FiBi  fumpferunt  &  cognatas,  dum  fe- 
cum  ad  propria  paulatim  mariti  conducerent,  earum  innumeri  parentes 
lecuti  funt,  patresviz.  Sfmatres,  fratres  etiam  &  fbrores,  neptes  fimiliter  & 
nepotes;  fequuntur  autem  &  c«eteri  plures,  quos  non  fblum  afFedrio  filialis 
urgebat  vel  fororia,  fed  potius  quos  telluris  Albionic(S  quo  tendebant  her- 
bola  fertilitas,  atque  fuorum  ampliflima  pecorum  pafcua  penitus  provoca- 
bant.  Utriufque  vero  fexus  tanta  fequacis  vulgi  copia  fecum  armenta  de- 
ducens  ciun  ViUis  manflira  per  exigui  temporis  exiit  intervallum,  quanta 
non  legitur  propriam  liquiffe  patriam  abfque  duce.  Sed  &  eoi-um  itaque 
numerum  augebat  profcriptorum  contraria  progreflio  maleficorum  ,  quia 
legis  difciplinam  quifquis  fubire  timefcens,  cohabitare  PzSw  fecurus  adiit, 
ubi  deinceps  accerfitis  parvulis  &  uxore  pacifice  remanens ,  nullatenus  de 
caetero  reverfus  eft.  Adventum  vero  tantce  mnltitudinis  interim  ViUi  mo- 
lefle  ferentes,  nam  timor  eorum  eos  pervaferat,  ne  quis  advena  fedem  de 
csetero  manfionis  ufquequaque  finibusfuis  obtineat,  ex  prseconio  procla- 
mari  jubebant ;  fed  &  his  qui  fecum  prius  ad  votum  manere  contenderant 
occafionem  dedere  multiplicem  recedendi.  Nam  primo  cum  intrabant  ad 
infulam,  per  fuorum  refponfa  Deorum,  fed  potius  Dsemonum,  quibus  ante- 
quam  operis  cujufque  quicquam  facerent  immolantes ,  intellexerunt  futu- 
rum  effe,  quod  fi  non  Scotos  expugnare  fatagerent,  ab  eis  penitus  deleren- 
tur.  Ideoque  videntes  eorum  inter  eos  augeri  numerum,  magis  ac  magis 
timere  coeperunt,  &  eos  acrius  a  fua  regione  propulerunt.  Quod  autem 
verum  non  ftatim  poflea  fed  poft  milie  annos  expertum  eft,  quia  genus  eo- 
rum  eo  tempore  cum  lingua  per  eos  penitus  deletum  eft. 


XXXII.  De  Diis  gentium^  imo  verius,  gentium  Dcemonibus. 

SAcraquoque  fcriptura  teftatur,  quod  per  Deosgentium,  Idolaviz.  ex 
iere,  ligno,  vel  lapide  manufadia,  qus  furda  fuerunt  &  muta,  Dasmones 
multotiens  quafi  per  inftrumenta  loquebantur,  &  falfa  quandoque,  quandoq; 
vera  dicentes.  Vera  quidem  velomninoper  bonos  Angelos  coa(5ti  dixerunt , 
vel  utfortius  fuos  poftea  multo  tempore  cultores  deciperent,  velfidie  ve- 
ra  nunciando  fiib  intentione  duplici,  five  vigilantibus,  five  dormientibus,  ut 
maleficos,  qui  fe  vexando  per  incantationes  a  praeda  pinguiori  praspediunt 
citius  extinguerent ,  aut  damni  eis  in  corpore  ,  bonis  temporalibus  ,  aut 
fema,  celerius  inferre  valerent.  Sicut  fratri  quondam  Hafdrubalis  Amilcari 
contigit,  quipofteabello  iSzW&w^occiflis  eft.  }imc  Amilcari,  nt  ait  Valeri- 
us^  cumobfideret  Syracufai^d^idixiim  eft  per  j^o/wwz^waiytemone,  futurum  eft 
utproxima  die  in  eadem  urbe  coenaret.  Quod  &  in  craftinum  fecit ,  non 
viftor  fed  captivus.  In  Elucidario  quoque  dicitur,  quodDasmones  formulas 
Idolorum  intrare  fblebant,  &  populum  per  refponfa  feducentes  ludificabant. 
Ex  Angelica  enim  natura  Dcemonibus  ineft  plurima  fcientia,  non  tamenomnia 
fciunt  ,  fed  quanto  eorum  natura  eft  fubtilior  quam  hominum ,  tanto  in 
omnibus  artibus  peritiores  fiant  quam  ullus  hominum  :  futura  nefciunt  nifi 
^uatenus  ex  tranfadtis  colligunt.  hcec  ibi.  Vel  ut  puto  quantum  eis  per  bonos 
Angelos  fcire  permittitur  ex  indignis.  Multos  enim  Deos  olim  habuere 
gentiles.  Nam  apudGmfw,  ex  quibus&  jEgyptiis  Scotorum  propagatur  fb- 
boles,  Cecrops,  fub  quo  urbs  Athenienfium  ex  appellatione  Minerva  nomen 
fbrtita  eft ,  primus  omniuni  Jovem  appellavit  Deum  ,  fcil.  temperantise 
fimulacra  reperit,  aras  ftatuit,  vi(^imas  immolaviCj  unde  Theodolus. 

'  Egregio 


SCOTORUM      HlSTORIA.  J"S^ 

Egrcgio  Cecrepi  debetur  tnufn  iitmdi 
Jlle  bovis  prijno  riniatur  v/fcera  fhro. 
/Egyptii  quoque  colebant  Ifidcyn  Deam  terrae  ,  fed  Serapis  Gmliium  deo- 
rum  ^gypti  maximus  eft.  Ipie  fnit  rex  Argivormn  Apis ,  qui  poftea  didtus 
fuit  Serapis.  Ilte  Serapis  /Egypti  cum  Ijide  Dea  ,  necnoli  &  Griecict;  Jupiter 
cum  Dea  fapienti^e  Minerva  ,  quam  de  Jovis  capite  natam  dicunt  ,  Deos 
fuifle  creduntur  Scotorum  antiquitus  principales.  Apud  l^mmos  omnes 
pene  Dii  gentium  fiib  fuo  niilitantium  imperio  colebantur,  ut  JpolkDtui 
divinationis  &  medicinie.  Diana,  germana  ApoUinis,  Dea  ^  praefes  viarum. 
Saturmis  Deus  feminum  terr^e,  Jdwzw  Deus  ptincipii.  Mars  Deusbelli.  Ce- 
res  Dea  fiugum.  Volcanus  Deus  ignis.  Neptunus  Deus  aqusfe.  Juno  fofor  Jo- 
fw,  Dea  januarummulierum.  Venus  wxo):  ^A;/f «??/',  Dea  generatioiiis.  Cupidd 
filius  /^«mJjDeus  amorum.  Genius^  Deusgenitalium  Iiabens  vim  rgiuiii  omni- 
umgignendarum. 


XXXIII.  De  eifdem  &  eamm  iti  talibus  jiultitia. 

GEntiles  autem,ut  inEpiftola  Bragman??orum  ad  Alexandrum,Dcorum 
unicuique  membra  fui  corporis  r6genda  diftriblmnt ,  cuilibet  mem- 
bro  Denm  ftatuentes,  Affirmant  enim  Minervdm  pro  eo  quod  fuit  inven- 
trix  multarum  artium,  natam  de  capiteyom,  &  tenere  fapientiam.  Proinde 
dicunt  eam  tenere  capitis  fummitatem.  Junonem,  pro  eo  quod  fuit  iraeuft- 
da,  dicunt  effe  Dcam  cordis.  Martem,  pro  eo  qUod  fliit  prsefes  Bellorunl 
dicunt  effe  Deum  ped:ons.  Mercurium,  pro  eo  quod  nlultum  loquebatur,  di- 
cunt  effe  Deum  leporis  &  lingttag.  Bacchum,  quia  fuit  egregius  potator  U 
ebrioftis  dicunteffe  Deum  gutttiris.  Herculem,  pfo  eo qitod  xii.  liiirabiles 
fecit  virtutes,  dicunt  eile  Deum  bracliiorum.  Cupidinem ,  eo  quod  fuit  for- 
nicator,  dictint  in  manu  tenere  favillam  ardentem,  eUm  qua  aecendit  libi- 
dinem  ,  proinde  dicunt  illum  efl^e  Deum  jecoris,  ubi  habitat  maxin^Ja  pars 
ignis  corporis.  Cererem ,  pro  eo  quod  fliit  iiivefltrix  frfctitteftti,  dicurit  eflfe 
Deam  ventris,  Venerem ,  pro  eo  quod  fuit  maxime  Idjcuriofa ,  diemit  eff^ 
Dearn  membrorum  genitalium.Sed&  inDeorum  laudibus accefferuilt  Poetae 
fecundum  IJidorum  ,  &  compofitis  carminibus  inedelunl  eosin  fteilismuta!-* 
tos  fuftulerunt ;  proinde  autem  ex  his  feptem  Planetis  vel  Stellis  nomina  die- 
rum  dederunt,  dicentes  fe  habere  ad  ^<j//i?;e  fpifitum  ,  a  Diana  corpus,  ^ 
Marte  fanguinem,  a  Mercurio  ingenium  &  leporem,  a  J&ve  temperaiitiaini  j 
a  /^^«^re  voluptatem,  &  humorem  a  Saturno.  Talis  quippe  gentiliuni  e^-i 
titit  ftultitia  quod  tales  effe  Deos  crediint,  quales  propter  fuam  tui'pitudi- 
nem  digni  nonfunt  homines  appellari.  Bet  mttm  idolum  Bahylonice  ixki 
omnium  idolorum  occafio,  ficut  dicitur,  &  primum.  Fuit  enim  hie  Bel^Htt 
Nini  regis  Jfyriorumyqatm  quidam  Saturnumz^^ptlhmt,  quidam  Bel.  PiriniuM 
apud  Ajfyrios  gc  Jfros  ,  poftea  cultam<«ft  &  apud  alios  plures,  fed  a  diver- 
fis  diverfimode   nominatum,  ut  Bel,  Baal,  Belyal,  Bel^bub,  &  Belphegor. 


XXXIV.  Deprimo  rege  Scotorum  l^gnantium  in  Albione. 

P 'R.stttv&z  dnm  PiBi  Scotos  advenas  hujufmodi  damnis  afHigerent  &  an- 
guftiis ,  nunciatum  eft  clanculo  gentis  fuse  majoribus,  quali  quantaque 
per  eos  degebant  serumna.  Sed  &  interim  accedentes  quidam,  quitamam- 
pls  tanta^que  fbecunditatis  amoenitatem  regionis  etiam  fibi  prodiderant, 
inquavolatilia  tantum  Sc  ferse  filveftres  inerant  6c  beftise,  redigenda  fiqui-- 
dem  faciliter  in  culturam.  FIa;c  igitur  utaudivitnobilis  quidam  &  immo- 
dic^  probitatis   ]mtmi  Fergus  ^Xms  Ferehad,  fiye  Ferehardi,  ex  antiquorum 

pro^pia 


584.  JoHANNIS      FoRDUN 

proiapia  regum  progenitus,  qnod  fcil.  acephalagens  fuse  nationis  abfque 
redtore  per  Albionis  vaftas  vagando  folitudines,  a  'PiB:is  ejed:a  degebat,  cor- 
dis  ob  iram  candefcere  ccepit.  Infuper  &  illius  commendatione  regionis, 
qua  fbrfan  regnare  tetenderat,  multum  alledlus  eft  ;  quam  qui  vidiflent  u- 
berrimam  prsedicabant ,  prseter  quod  operiebatur  eo  tempore  condenfis 
valde  nemoribus  omnis  humus,  unde  certum  nobis  &  hadtcnus  hujufmodi 
patetindicium,  cum  in  locis  contigerit  &  fa;pe  planiffimis ,  quibus  terra  for- 
taflis  efFoffa  fuerit,  feu  cavata  ,  fubterranese  radices  arborum  ingentes  & 
trunci  reperiuntur ,  immo  quo  nufquam  antea  filvas  creviffe  diceres  nllo 
figno.  His  ergo  exhortationibus  &ambitioneregnandiftimuIatus,magna  fi- 
bijuvenum  copiam  accumulansad  ^//'zWot  continuQ  progrefTus  eft,  ubife- 
gregatos  e  medio  PiBorum  Scotos  accolas,  una  cum  his  quos  fecum  attule- 
lerat,  in  occidentalibus  infuise  locando  finibus,  ibidem  fuper  eos  Regem  pri-^ 
mum  fe  conftituit. 


XXXV.  §luomodo  agentibusVidiOTiwm,  G?Scotorum,  Boreales  Albionis 
partes  prius  pojiefce  fusrant. 

I^Uabus  autem  his  gentibus  diverfae  nationis  vetuftse  docent  Hiftorise 
__  pofTeffam  primo  f  uifle  Scotiam,  ficearumingreffus  inibi,  nuilo  vel  pau- 
co  faltem  interveniente  temporis  fpatio,  cum  tamenante  Pz^o/quidam  vo- 
lunt  regnare  Scotos  multisannis.  Sed  in  hoc  etiam ,  etfi  pariter  infulam  fii- 
iffent  mgreffi  ,  nequaquam  ideo  diffonant  Hiftori^  ,  quia  regnantibus  con- 
tinueregibus  in  Scotos  a  fuo  principio  ,  ducentorum  viz.  ad  minus  anno- 
rum  decurfu,  PtUi  non  Regibus  fed  judicibusufi  funt,  &  quoadufque  Cle- 
mentis  unius  judicum  filius  ,  nomine  Cruchne^  regia  violenter  arripiens  in- 
fignia,  regnabat  infuperin  hac  gente.  Et  videtur  Bartholomceus,  decimo- 
quinto  librode  proprietatibus  rerum,  velle  conjundtos  abinitiocum  PiBis 
ibre  Scotos  ,  &  pariter  intraffe  Galliam  Narbonenfem.  Bartholus.  Pi^avia 
Gailia  Narbonenjis  eft  provincia,  quam  PiUi  &  Scoti  navigio  impetentes  anti- 
quitus  inhabitaverunt,  &  tandem  regioni6c  genti  de  fua  antiqua  profapJa 
nomen  in  pofterum  reliquerunt.  Hi  de  Britannicis  finibus  claflem  facien- 
tes  oras  Occani  circueunt,  &  fines  Aquitanici  tandem  invaferunt.  Deinde 
nonfine  bellorum  difcrimine  contra  incolas  locum  in  patria  obtinentes, 
PiUavum  oppidum  ^  P^^w  nominatum  conftruunt,  &  longa  patri^  confinia 
■PiUaviam  decaetero  vocaverunt.  Huicvero  nulla  favetquam  legebam  Hi- 
ftoria.  Polttmanticm.  Avis  Pica  vel  Pid:a  PiUavorum  urbi  nomen  contulit,  levi- 
tatem  gentis  &colore  &voce  prsefigurans.  PiSiorum  populos  volunt  quidam, 
vel  a  venuftatis  forma,  vel  eleganti  flatura  corporis  vocari  PiBos,  vei  a  Pi- 
Uuratis  veftibus,  quafi  prs  cseteris  circumfitis  quadam  varietate  fplendidio- 
ris  amidlus  &  novitate  depidtos ,  vel  eos  forte  quia  vilifTimos  habitu  qx- 
ters  gentes  deriforie  PiUos  per  antifi^afim  vocaverunt. 


Explicit  Primus  Liber, 


SCOTORUM      HlSTORI 


sSs 


Incipimt  tituli  Capitidorumfecundi  Lihri. 


Dap.  I.TPNE  litu,  longitudine,  latitudine,  mutationeque  nominis  hujus 
\^  y  Albionis  inliilas  in  Britanmam  &  Scotiam.  o 

II.  De  fcriptis  Galfridi  diverfis  affirmantibus  Britan^iiam  efle  divi(am  k 
Scotia. 

III.  De  Scriptis  Willielmi  Malmesberienjis  &  Beda  venerabilis  hoc  idem 
affirmantibus. 

IV.  De  lcriptis  etiam  eorundem  e  converfb  contrarium  affirmantibus,  & 
quod  a  fcribis  ^emulis  Hiftorise  fkpius  everfe  falfificantur. 

V.  Sub  quo  Bruto  prius  Britones  ad  Albionem  infulam  acceiferunt. 

VI.  De  divifione  trium  regnorum  Britonum  inter  filios  Bruti. 
VIL  De  Scot2a  qualis  &quantafitveldudumfuerit. 

VIII.  De  Scotix  regionibus  imis  &  fiimmis,  &  de  contentis  in  eifdem. 

IX.  De  divifione  gentium  Scotice  &.  linguarum,  ac  diverfis  moribus  ea- 
rundem. 

X.'  De  infulis  Scoti<^  divifis  ab  Orcadibus  Infiilis. 

XI.  i)e  infulis  Orcadibm. 

XII.  De  tempore  quo  Fergufer  ^Vms  Ferechardi,  rexScetorum  priraus,  in 
Scotia  regnare  coepit,&  armis  ejus  bellicis. 

XIII.  De  rege  T^cher  ejus  abnepote,  quem  Beda  /^ndam  vocat. 

XIV.  Delegatisaya/?»  f^p/^remiflisadreges  Scotorum  &  Pi^orum,  ut  T^o- 
mant!  obedirent  liortando. 

XV.  De  refponfis  eorundem  regum  tranfitorie  Julio  remiflSs. 

XVI.  DeRepentinoya/zi  redditu,  propter  Fra^icerum  ^ve  Gallorum  itejra- 
tam  rebellionem  iedendam,  &  de  figno  lapideo,  meta  fcil.  ultima  ^omana 
pofTeffionis  fub  circulo. 

XVII.  De  primo  Julii  Ccefaris  Imperio  qualiterque  vi  J{pfnanam  arripuit 
poteftatem. 

XVIII.  Quomodo,ex  neceffitate,7(o»z««ora»2  tempora  Principum  fcribenda 
fiint  in  hac  Chronica,  &  de  quatuor  mundi  Monarchiis. 

XIX.  De  morte  JuUi  Ccejaris  ,  &  mirabili  vindidla  fuis  proditoribus,  ut 
fpero,  divinitus  illata. 

XX.  De  tempore  fucceffionis  Imperatoris  OUaviaiii  nepotis  Julii  C/efa- 
ris,  &  de  vifione  fibi  divinitus  revelata. 

XXI.  De  Conceptione  Nativitateque  Domini  Noftri  Jefu  Chrijli. 

XXII.  Dediverfisaccidentibuspoftlncarnationem,  &  fucceffione  Tiberii, 

XXIII.  De  PaflSone  &  Refurred:ione  Chrifli,  &  diverfis  accidentibus. 

XXIV.  De  fucceffione  Claudii  Ccefaris,  &  e]mhe\\o Britannis  illato,  &  fuc- 
ceffione  Neronis. 

XXV.  Quomodo  anno  Claudii  dLXxodiecimo,  bellum  primo  Britannicum  ad- 
verfus  Scotos  initium  fumpfit. 

XXVI.  De  bellorum  fsevitia  Scotorum  &  TiUorum  contra  Britones,  &  ab  eis 
primo  conqueftu  regionum  Albanice  trans  fretum  Scotorum. 

XXVII.  De  Moravienfbm  ^  natali  fblo  Moravia^er  ^omanos  expulfis, qui 
fe  PiEiis  poftmodum  conjunxerunt. 

XXVIII.  De  figno  quod  Marius,  T{ommarum  legionum  dux,  ob  bellime- 
moriam  fieri  fecit,  &  Imperatorum  (ucceffione. 

XXIX.  De  his  quae  de  'R^manx  poteftatis  afcenfu  &  defcenfu  fcripferunt 
Orofius  ?^  Auguflinus,  &imperatorum  fucceffione. 

XXX.  De  fucceffione  diverfbrum  Imperatorum. 

XXXI.  De  confoederatione  Fulgentii  ducis  Britonum  Alhamnfs  cum  Sco- 
tis  &  PtU.is. 

Eeee  XXXII. 


fS6  JOHANNIS      FoRDUN 

XXXII.  Quomodo  imperator  Severus,  ad  excludendum  Scotos  &  Fi^os  ab 
invafione  Bntomm,  murum  fieri  fecit  tranfverfus  infialam. 

XXXIII.  Quomodo  fulgentius  Scotorum  fuitus  &  PiSlorum  prasfidio  civi- 
vitatem  obfidens  Eboracum^  Severum  occidit  imperatorem. 

XXXIV.  De  hoc  quod  Beda  fcripfit  de  did:o  muro  civitatis,  etiam  obfi- 
dione  ieu  morte  feveri. 

XXXV.  De  fan(ilo  ViUore  Papa  primo,fub  quo  Scoti  fufcipere  fidem  coepe- 
'              runt  Catholicam. 

XXXVI.  De  ignobili  fucceffione  multorum  Imperatorum. 

XXXVII.  Deprimomotu  difTentionis  inter  «Sro^oj  6c  P/^oj-,  temporeD/o- 
cletiani,  vel  antepaulo  exortE. 

XXXVIII.  De  conventione  Caraufii  fada  cum  Scotis,  &  ViUis^  &  Roma- 
norum  ejedtione  prima  de  Britannia. 

XXXIX.  De  ratificatione  conventionis  ejufdem,  &  foedere  per  Carcmfi' 
awinter  infiilanos  Scotos,  Britones,?^  PiSlos  inito,  imperpetuum  duraturo. 

XL.  De proditiofa  morte  f^rcja/zper  adledtum  niiUtem,  &ejusadinfu- 
lanos  exhortatione,  feu  dod:rina,quomodo  de  J{pmanis,\el  quibufcunque  cse- 
teris  adverfantibus  tranfinarinis,  lemper  fe  defenderent.  i 

XLI.  De  fucceffione  G«/mi  &  Conjiantii  Imperatorum,&bello  conflan- 
ter  contra  Scotos  &  Britones  Albahenfes.  t 

XLII.  De  fucceffione  magni  Confiantini  imperatoris  ,  &  ejufdem  avun- 
culo  Thraherii  per  Scotos  &  Britones  occifo. 

XLIIL  Quomodo  ^^^flwaj-rex^r/VowaOT  tripharias  infiilse  gentes,  videli- 
cet,  Scotos,  Britones,  &  FiBos,  ad  unitatem  pacis  reduxit,  ut  olim  Caraufius,  & 
de  fucceffione  filiorum  Confiantini.  i 

XLIV.  Quomodo  foraawaj-  nepos  OFiavii  Scotos  S^PiBos  bellando  duxerat 
contra  tyrannuni  Maximum,  Confiantini  mzgni  conlanguineum,  qui  M<7:v/>wa^ 
poftmodum  fimulatapace  PiUos  a.  Scotis  ca.llide  feparaverat. 

XLV.  Quomodo  Britones  cum  PiUis,  duce  Maximo,  Scotos  a  regno  deje- 
cerunt. 

XLVI.  De  tranflatione  reliquiarum  beati  j4ndrete  Apoftoli  per  Cenfianti- 
num  Imperatorem  de  civitate  Patras  ad  Confiantinopolim. 

XLVII.  Quomodo  Angelus  Domini  beatum  Abbatem  ^gulum  cum  fbciis 
mandaverat,  ut  accepta  parte  reliquiarum  Boreales  adire  mundi  partes  non 
tardaret. 

XLVIII.  Quomodo  beatus  ^egulus  fbciique  fui  cum  reliquiis  naufragi  pri- 
mo  Scotiam  advenerunt,  tempore  regis  PiBorum  Hurgufi. 

XLIX.  Quomodo  Msx/wza/ poftquam  ■Sfo^w  feparatos  kPi&is  bello  con- 
triverat,  &  ipfbs  etiam  fiibegit,  &  de  flicceffione  Imperatorum. 

L.  De  prsefumptibne  Maximi  contra  J^manum  Imperium,  &  ejus  interi- 
tu.  Ac  de  Conano,  cui  regnum  tradidit  Armoricum  ,  quod  de  caetero  minor 
Britannia  vocatum  eft,  &  Imperatorum  fucceffione. 

LI.  De  Chriflianiffimis  a<5tibus  Imperatorum  Theodofii  Senioris  ,  &  ejuf^ 
dem  uxoris  PlaceUa. 

LII.  Quomodo  mortuo  tyranno  Maxirno  Scoti  regnum  fuum  recipere 
coeperunt,6c  de  fucceffione  Imperatorum. 

Expliciunt  tituli  Capitukrum  Libri  fecundi. 


SCOTORUM      HlSTORlA.  587 

Incipiunt  Capitula  Libri  Secundi. 

Cap.  I.  Dejitu  longitudimy  latitudine,  mutationeque  mmims,  hujus  Al- 
bionis  infulce  in  Britanniani  ^  Scotiani ; 

TOtius  namque  peregrationis  Scotorum  ambitu,  de  gente  viz.  in  gentenii 
de  regno  ad  regnum  fiquidem  alterum  utcunque  tranfcurfb,cum  eorum  , 

tandem  moderncB  fedis  inDei  nomine  perveniatur  ad  patriam,  cui  nomen 
fecundum  fcribas  Alhion  erat  antiquitus  j  de  fui  nominis  varia  mutatione, 
propter  nov£B  nationis  adventum  ipfam  crebro  fuperantis,  ac  de  hoc  fitu  re-  ' 
gnorum  ejus  marginibus,  procedat  ulterius fermo  brevis.  AlhiontmxwO- 
ceani  quaedam  eft  infula,  fitus  hujusin  Europa ,  fub  Circio,  qu^e  per  longum 
k  Meridie  prirao  tendens  verfus  Aquilonem,  deinde  curvam  quafi  fbrmam 
aiTumens  quodammodo  vergitin  Vulturnum.  Auftrales  quidem  ejus 6c  rae- 
dise  regiones //y<Jm«flyw  habent  Infulam  ab  Occidente,  Boreales  vero  contra 
Polum  Ardticum,  Oceano  patent  infinito,  Habet  etiam  IJlandiam  ^  Borea,  lic 
&  Vulturno  Norguegiam.  Ab  Oriente  Daciam.  Ab  Euro  Germaniam  vei  Al-  ' 
manniam.  A  Notho  quidem  Hollandiam  &  Flandriam.  Ab  Auftro  fiquidem  Sc 
Afiico  Galliam,  cum  f uis  provinciis  -,  ac  Hifpaniam  ^  Zephiro,  quibus  Ocea-. 
ni  raaris  undique  nunc  majore  jacet  intervallo,  nunc  minori  circumfepta. 
Longitudinis  quoque  pafTuum  efTe  traditur  odtingentorum  millium,  feu  pau- 
lominus,  Tranfverfb  vero  Latitudinis  quibufdam  locis  ampliffimis  ducen- 
torura,  quibufdam  aliis  multo  ftri<ftior,  Nam  in  fui  pene  medio  milliaria 
tantum  fexaginta  quatuor  ab  Oceario  tenet  ad  Oceanum ;  ubimagniseft  adeo 
perfufa  flummibus,  quodprseter  afperos  terrse  meabilis  amfi-ad:us  fpatio 
miliium  viginti  duorura  pafTuum,  interfitis  nemoribus,  arbuftis,  ac  paludi» 
bus,  eorum  ferme  capita  contrahuntur.Undefitquodex  hujufinodiraagno- 
rum  hinc  inde  fluminum  influentia,  quamvis  adinvicem  non  plene  contin- 
gant  eam,  in  duabus  quafi  divifam  infulisnonnullifcripferunt  Hiftorici,  fi- 
cut  perhsec  quse  fequuntur  fcripta  clarius  apparebit.  Ha^c  igitur  Albion 
infula  poft  Gigantes^obmifTo  nomraeprimo,  duobus  confequenter  nominibus 
lecundum  has  duas  divifiones,  Britannia  viz.  &  Scotia,  fruebatur.  Primiquidem 
ejus  accols  partis  Auftralis  fuerunt  SnVeww,  ^quibus,quiapereosfuaepri- 
mo  cultse  fuerant  regiones,  vocabuium  liabuerunt  JJn^awwza»?,  Aquiionalis 
itaque  partis  regiones  advenas  primos  habebant  Ti^os  &  Scotos,  quibus  fimi- 
liter  ^  Scotu  poftmodum  Scotia  nomen  inditum  eft. 

II.  Be  fcriptis  Galfridi  diverjis  affirmantihus  Britanniam 
effe  diverfamaSQoixs., 

HiE,  C  autem  iftorum  divifio  primitiva  regnorum  &  antiqua  fcriptiS 
multorum roboratur.  Galfridus Monumetenfis,  peculiaris  Britonumili- 
ftoricus,  in  fuaChronica  ficinfcripfitjRex  Britonum  Leyl,  dum  profperitate 
regni  ufus  eft,  urbem  in  Aquilonali  parte  Britannice  de  fuo  nomine  K^rleyl 
vocatam  ^dificavit.  Urbs  autem  illa  iQ?r/e y/ ,  inparte  revera  Boreali  5rz- 
tannice  conftat ,  fed  in  Albionis  Boreaii  nequaquam,  quia  fui  pene  medio  fi- 
tuatun  Idem  Galfridu^.  Belinus  Rex  ambiguum  legi  fuse  auferre  voiens,  juf^ 
fit  viam  ex  c^mento  iapidibufque  fabricari ,  qua2  Infiilam  in  longitudinem 
fecaret.  Qiisequidem  ftrata  viafive  fbfTa  nonamplius,  in  rei  veritate,quam 
ad  maris  Scotici  iitus  protenditur,  nam  ejus  veftigium  patet  hadlenus,  nec 
ab  intuentium  delebitur  vifibus  in  futurum.     Idem  Galfridus,  Severus  par- 

E  e  e  e  2  tem 


\ 


588  J  O  H  A  N  N  I  S      F  O  R  D  U  N 

tem  illam  Britannice,  quam  flibjugare  hequivit,  diris  debellationibus  in  Scotid 
tra.ns  ^ll/amam  iaga.Yit.  Idem  Galfridus.  Timentes  a.ntem  .Aurelium  Saxones 
fefe  Trans  Humbrum  in  Albaniam  receperunt,  vicinitas  enim  Scotix  tutelam  eis 
adhibuit,  qui  in  omne  damnum  civium  Britannice  confueverant  imminerei 
Jdem  Galfridus.  His  igitur  a  Cadrvallone  regibus  interfedtis  fucceffit  Of' 
tvaldus  in  regnum  Nortbumbrorum,  quem  Cadrvallo  poft  c^^teros  inquietatum 
inprovinciam  ufquead  murum,  quem  ^'fz/^rzw  Imperator  olim  inter  Britan- 
niam^  Scotiam  conftruxerat, fugavit.  Idem  in  libri  fiii  proemio  Britanmam 
de  fuis  fluminibus  commendans  ait.  Porro  5«>rt!«m',3pifcofisfluviiseft  irri- 
gua,  nam  abfque  meridiano  plagse  freto,  quo  navigatur  ad  Gallvas,  triano- 
biliaflumina,  Thamenfem,  Sabrinum,  ^  Hutnbrum,  welattn^i  Brachia  extendit, 
quibus  tranfinarina  commercia  ex  diverfis  nationibus  eidem  deferuntur. 
Quod  igitur  nomine  plura"funt  in  Albtone  famofa  flumina  verum  ,  fi  totam 
•  Albionem  Britanniam  diceret,  flumina  .Sfo^/>,  quse  multo  fupradid:is  amplio- 
ra  funt  fluviis,  pifcofiora  meliora,  necnon  utiiitatibus  cun«3:is  fbecundiora, 
filendo  minime  tacuiffet ,  ficut  ffunien  de  Forth,  quod  &  auftrale  dicitur 
firetum  velmare  Scoticumi  ^VLmenEsl{j,  Q^o<Xdxc\t\xr  Scot/fveath,  fwe  Sultvath. 
Flumen  itaque  de  C/yde.  Flumen  etiam  de  Tay.  Et  flumen  Borealis  freti, 
Cronibathy ,  quod  propter  fu£e  firmitatis  excellentiam  a  nautis  Z^hirforant 
nomen  habet.  Et  praeter  hsc  alia  plura,  quae  fiuminibus  Britanme  f uperius 
didiis  conchelinis  funt  &  marinis  pifcibus,  etiam  aquae  dulcis,  utiliora  nautis  $ 
itaque  procellis  Oceano  periclitantibus  incomparabili  refugio  tutiora. 


III.  Befcriptis  Wellielmi  Malmesberienfis  &  Bedx  venerabilis 
boc  idem  affirmantibus. 

'  Jllielmus  itaque  'Malkesberienjis ,  verus  Anglorum,  ut  aiunt,  &  infii- 

fpedius  Hiftoricus,  non  omnem  Albionem  dici  velit  Britanniam  , 

immo  territoria  tantummodo  Britdnum,  Britanniam,  quafi  Britonum  terram^ 

live  quas  ipfi  regiones  regnando  coluerunt  etiam  per  fe  velut  infulam  k  Sco- 

tia  divi^m  ,  fuas  tradit  aperte  per  fcripturas.    Willielmus.  Saxones  navigio 

gentes  Orcadum  cum  Scotis  6c  PiSlis  pari  aerumna  involventes,  in  Aquilonali 

parte  infulae,  quas  nunc  Northumbria  dicitur,  &  tunc  &  deinceps  infedere  ; 

nltima  pars  infuise  Britannice  verfiis  Boream  eft  Northumbria.    Idem  WiUi- 

dmus.  Vir  venerabilis  Beda.,  quem  mirari  facilius  qua  mdigne  prasdicare  poflis, 

in  remotiflima  Britannice  plaga,  territorio  viz.  Monafterii  quod  eft  apud  We- 

remuth ,  locum  nativitatis  &  educationis  habet  Scotics  propinquum  ;  igitur 

remotiffima  &eft.    Sandius  Cuthbertus,  utin  ejus  habetur  hiftoria,  ledto  vi- 

gilanti  Alfredo  regi  apparuit  dicens,  juftitiam  de  caetero  diligas  &  judicium, 

quia  me  impetrante  totius  imperium  Britannice  tibi  conceditur :  nec  multo 

poft  imperium  quod  Sandlus  prsedixerat  obtinuit.     Sed  quale  poftea  rex 

hnperium   obtinuit  Willielmus  idem  defcribens  ait,  Alfredus  totam  Angham 

praeter  id  quod  Dani  habebant  animo  fuo  fubdiderat.g^^a.  Exinde  coeperunt 

per  plures  dies  deScotorum  regione  yenireBritanniam,?^  Anglis  verbum  dei 

prasdicare.  IdemBeda.  Interea.  Colmannus  Epifcopus,  qui  de  Scotia  erat,  reiin- 

quens  Britanniam  ad  Scotiam  reverfiis  eft.  Deinde  feceffit  ad  infulam  non  pro- 

tui  ab  Hybernia  fecretam.  Idem  Beda.  Occifus  eft  autem  Sandtus  Ojwaldus, juxta 

murum ,  quo  I{omam  ob  arcendos  Barbarorum  impetus  totam  a  mari  ad 

mare  prfficinxerunt  Britanniam.  Tholomceus.  Scotia  reg»um  promontorium  eft, 

montibus  &  maris  brachiis  a^mflwmafeparata,  mores  habet  &  linguam  mo- 

dumque  vivendi  ab  AngUcis   omnino  diftindtum :  regio  quidem  Hybernia 

peromnia  conformis.  Bartholomceus.    Anglorum  progenies  Britmniam  infu- 

lam  poffidet.  /^m.  Britannia,  quas  nune  dicitur  Anglia,  eft  infula  contra 

profped:um 


SCOTORUM      HlSTORlA.  fg^ 

profpedlum  Galliee,  &c.  Idem.  A  Bruto  dicitur  Britannic ,  ied  tandem  ab  ^n- 
^l/cis  iplhm  obtinentibus  vocata  cft  Anglia. 


IV.  De  fcriptis  etiam  eorundem  e  converfo  contrarium  affirmantibm,  &  quoda 
fcribis  amulis  Hijiorice fcepius  everfce  falfifcantur. 

E,  C  autem  &  alia  fiquidem  innumera  fcriptis  corundem  reperta , 
Scotiam  aftruunt  a  principio  feparatam  a  Britaunia,  licet  e  contrario 
quibufdam  eorum  fcriptis  omnis  JlbionvocznBritanniadmoksLtut.  Unde 
primo  Beda.  Britannia  Oceani  eft  inflila,  cuiquondam  Albion  nomen  fuit,  per 
millia  paffuum  odtingentorum  longa,  Et  ha^c  revera  totius  eft  Albionis 
longitudo.  Idem  Beda.  Denique  duabus  gentibus  tranfinarinis  vehementiP 
limis,  Scotorum  a  Circio,  PiBorum  ab  Aquilone,  Britannia  multos  gemuit  per 
annos.  Tranfmarinas  dicimus  has  gentes,  nonquodextra  Britanniam  eflent 
poiitse  ,  ied  quia  a  parte  Britonum  erant  remota^,  Galfridus.  Britan- 
?iia  quidem  iniularum  optima,  in  Occidentis  Oceano  fita ,  milliaria  tenet 
in  longitudine  odtingenta.  Idem  Ga/fridus.  AlbanaHus  fihus  Bruti  polTedit 
patriam,qua2noftristemporibus  Scotia  yocztm,  cui  nomen  ex  nomine  fuo 
dedit  Albaniam.  AuBor.  Nunquid  hsec  omnino  difFexTe  videntur  a  prsece- 
dentibus  ?  immodifferunt :  fed  neque  fuperhis  velillis  fixumHiftorise  fer- 
raonem  retinent;  quin  &  eildem  varia  variis  contraria  fepius  intermifcentur 
etiam,  ut  eodem  quandoque  capitulo  quaedam  infint  fibirnet  claufui^  diffo- 
nantes.  Et  licet  hujufmodi  fane  crebra  difcrepatio  reperta  fit  Chronicisj 
ipfarum  peritis,immoiand;is,nullatenuseftaud:oribus  imputanda,  quicaute 
luis  originalibus  immobili  ftylo  confonas  quippe  veritati  fcripierunt  Hifto- 
rias.  Sed  icribis  potius  ^emulse  nationis ,  quorum  invidia  quasdam  omnino 
Chronicse,  ne  regnorum  confinium  vigeat  au6toritas,  evertuntur,  pejoran- 
tur,  &  violantur,  ac  indifcrete  fxpius  adeo  mutantur,  ut  unius  videatur  af- 
fertio  capituli  fenfum  alterius  adnullare  :  Verum  quicquid  hujufmodi  va- 
riae  definitionis  finium  Britanniee  icriptorum  vitio  reperiantur  Hiftoriis,  vui- 
garis  opinio  moderni  temporis  omnem  Albionem  a  Bruto,  qui  prseter  Auftra- 
ies  ejus  regiones  cultura  redegerat,  dici  velit  Britanniam,  velut  ab  Agenoris 
filia  dudum  Europa  mundi  pars  tertia  nomen  accepit  aternum ,  licet  iilius 
exigua  parte  Dominium  prima  tunc  temporis  excoluerit. 

V.  Sub  quo  ]iruto  prius  Britones  ad  hVoioicyQin  infulam 
'  accefferunt . 

TGitur  primo  Scotorum  illic  introitu  fiiperius  utcunque  digefto  ,  reftat 
I  jam  ut  Britonum  acceffus  ibidem  iecundum  diverias  Hiftoricorum  tradi- 
tionesiub  coinpendio  declaretur.  IncoXnevxxntevgo  Britones  Albio7iem  infii- 
lam  prius  fub  ducequodam  Bruto;  fed  quis  fuerit  ille  5^^^«/  cujufve  fitge- 
neris  non  omnes  conientiunt  Hiftorici.  Nam  quidam  a^ra^oduce  Tr<w'««z 
generis  fuiiqUe  iequacibus  5«>«««z«w2  effe  vocatam  volunt&  populatam,iicut 
a  Galfrido  fibique  feventibus  traditnm  eft.  Etiam  a  Bruto  quodam  IJicbionis 
fiho  primogeniti  ducis  Alanii  quidam  Britones  afferunt  nuncupatos.  Erat 
enim  Alanius  de  genere  faphet,  qui  primus  mare  mediterraneum  tranfiens 
cum  tribus  filiis,  IJichyon,  Armenon.,  &  Negno,  pervenit  ad  Europam,  a  quibus 
exortas  funt,  ut  dicitur,gentes  quatuor,viz.  LatiniyFranci,Alemanni  &  Britanni. 
Quidam  itaque  Britones  ab  eorum  conditione  filveftri  ,  Latine  Britones^ 
quafi  brutos  homines,  ficut  a  ferocitate  Francos,  denominari  volunt,  quibus 
^hvQtlfidorus.  NonnuUi  fiquidem  ingenio  veterum  derogantes  a  Bruto 
confule  'B^mano  vocabulum  dedere  Britonibus.  Nos  verumtamen,  obmiflSs 
cseteris  minusnotisaffertionibus,  notioris  nobis  pagin»  icriptis  fidem  adhi- 

Eeeej  bentes. 


5-^0  JoHANklS      FoRDUN 

bentes,  5c  in  lioc  fedantes  Galfridi  Chronicam  ,  ab  ipfb  Bruto,  qui  fuit  fi-» 
lius  Silvii,  filii  Jfcanii,  filii  jEnece  ,  de  Troja  profugi ,  cujus  pater  Jn^hifes 
filius  Treii^  filii  Dardani,  congruum  de  Britonibus  noftrae  fumamus  initium 
relationis. 


VI.  De  divifiom  trium  l{egnorum  Britonotn  inter 
filios  Bruti. 

IDem  vero  filius,  patre  vivente,  de  nobili  ifemilia  ,  nepte  viz.  Lavinia  Re- 
ginse ,  genuit  Brutum  ,  quia  ficut  per  hunc  patet  verfum  ,  natus  eft  ab 
originemundi.  Mille  quater  Deca  tres  fit  jidam  Bruto prior  annis.  Hoc  eft 
o^tingentefimo  xlviii.  tertise  setatis  anno.  Ex  Italia  quidem  exivit  Juvenis 
annorum  quindecim,&  inAlbioms  regnare ccepit  provinciis  Auftralibus,  an- 
norum  setatis  triginta  quinque.  Genuit  igitur  idem  Brutus  ex  uxoris  filia 
Pandrafi  XQ^is  Grcecorum  tres  filios,  quibus  impofitafunthsec  nomina,  Z,flm= 
nusy  AlbanaBus  &  Camber.  Qui  poftquam  viginti  quatuor  annis  regnaverat 
mortuuseft ,  6c  fepultus  a  filiis  in  urbe  Londonienfi.  I^oft  cujus  obitum  filii 
Regnum  prius ,  quod  ab  eo  fuifve  Britonibus  eft  dicfta  Britannia ,  divifiim 
in  tribus  inter  le  Regnis  partiti  fiint ,  liraites  cuilibet  &  vocabula  de  fuis 
nominibus  imponentes,  Locria  vero  Locrini  Regnum  ,  ad  Meridianam  In- 
ful^e  plagam  ,  Cotonenfe  fcil.  litus  incipiens,  ad  Humbri  fiumen  verfus  Bo- 
ream  ,  &  adamnem  de  Tharent^nem  habet.  rtfw^na  deinde  fratris  quoque 
Junioris  r<3?w^n  regio  connexa  Locr ia  regno.  Jacetnonad  Auftralem  ejusfi- 
nem,  ut  quidam  autumant,  neque  Borealem,  fedad  ipfius  latus  occiduum,  ab 
eo  montibus  marique  Sabrine  divila,  quafi  coUaterahs  ei  verfus  Hyberniam  ex 
oppofito.  jilbania  fiquidem  regnum  AlbanaUi,  tertia  regio  regni  Britonum^ 
ad  idem  Humbri  flumen  &  gurgitem  amnis  de  Tharent\^2}otxi%  initium  ,  in 
fine  Boreali  Britannice,  ficut  fuperius  eft  expreiTum,  terminatur.  Hujus  au- 
tem  Albanite  regionis  provincias,  qusecunque  fuerint,  quse  fimt  inter  Humbrum 
&  mare  Scoticum,  olim  Britones  dominio  tantum,  &  nihil  unquam  pofleflionis 
in  -^/^/o«everfusBoream,habuerunt.  Hisex  mitoitn  Britonum  adhanc  in" 
liilam,.5c  ambiguitate divifionis  finium  regnorum  ejus  ita  peradiis,  modo' 
fupereft  ut  Scotorum  regio  Scotia,  quam  modQmn  Albaniam  dici  placeat^ 
quahsSc  quanta  fit,  feu  dudum  fuerit,  propaletur. 


VII.  De  Scotia  quaUs  &  quanta  fit,  vel  dudumfuerit. 

Cotia  quidem  a  Scotorum  gentibus  quibus  incolitur  appellatur.  Ad  fre- 
tum  quoque  Scoticum  Scotia  prius  initium  fiimpfit,  ab  Auftro  deinde 
quidem  &dHumbri  flumen,  a  quocoepitexordiura  Aibania.  Poftmodum  vero 
juxta  murum  incoepit  Thirlwal,  quem  Severus  extruxerat  ad  amnem  Tynam, 
Modo  quidem  ad  amnem  Tiveden  iacipit,  afinibus  y/«g/zW  Borealibus,  5cin 
longum  per  quadringenta  vel  paulominus  milliaria  verfus  ^ftivum  pro- 
tenfa  Circium,  &  infi-eto  Terthtlandice,  quo  fbrmidabilis  &  dira  Caribdis, 
aquas  bibit  &  vomit  omnibus  horis,  terminatur.  Terraquoquefortis,&pro- 
greffus  difficilis  ac  laboriofus.  Eft  namque  regio  quodammodo  promonto- 
ria,  quodammodo  depreffa  five  plana.  Namafine  per  medium  ejus  ufque 
finem,  ut  ^^^ j  altiffimi  per  Europam,  fic  montes  protenduntur  excelfi,  qui 
Scotos  dudum  a  Bi^is,  &  eorum  ab  mvicem  regna  feparabant.  Inpertranfibi- 
lis  quidem  equitibus,  nifiperpaucis  inIocis,6c  tamen  propter  in  eis  continuas 
nives,  excepto  fblum  seftatis  tempore,  perdurantes  ,  tamen  propter  altifii-^ 
morum  praeruptos  rupium  fcopulos,tamenpropter  eorum  medio  concavita- 
tes  profundas,  peditibus  extant  vix  meabiles.    Quorum  vero  montiun?  circa 

radices 


SCOTORUM       HiSTORlA.  ^-Ql 

radices  nemora  funt  ingentia,  cervis,  damulis,  aliiique  feris  fdveftribus  di- 
verli  generis,  &  beftiis  reierta  ,  qua;  contra  prJEdationes  hoftium  pecudi- 
bus  incolarum  firmas  multotiens  &  tutas  adhibeant  munitiones.  Habeut  au- 
tem,ut  aiunt,  illarum  armenta  partium  ex  ufu  coniuetudiuem,  ut  quandocun- 
que  virormn  clamores  audiant  velmulierum^ac  ii  confeftim  rimarentur  cani- 
bus,currendogregatim  filvas  petunt.Fontes  autem  ex  dechvis  montium  jugis 
&  collibus  quamplurimum  piorumpentes  ebulliunt:  &  inter  ripas  ad  mia  fio- 
rigeras  quam  dulci  ibnitu  rivuhs  fcaturiunt  criftalhnis :  ex  ipiis  vero  per 
Valiium  planities  condefcendentibus  anmes  multi  naicuntur,  ac  etiam  ex 
illis  magnaflumina,  quibus  Scotia  mirifice  prae  cseteris  abundat,  quorumin 
oftiis  quo  maria  repetunt,  portus  habet  nobiies  &  fecuros. 


VIII.  ■O^  Scotise  'Regionihui  imu  ^  fumfnis,  ^  de  contentis  in  eifdem. 

Egiones  quoque  maritimas  fatis  planas  &  uberes  habet,  virides  cam- 
^       pos  habentes  ac  agros  fertiles  &  frugiferos,frumentarios,  &  hordeaceos, 
febis^  piiis,  ac  c^teris  quibufque  fi'ugibus  aptos ;   vini  tamen  expertes  &  olei, 
fed  mellis  &  cerse  nequaquam.     Sed  &in  fummis  &.fecus  montana  provin- 
ciis,  agrifrugibus,exceptis  avenis  tamen&hordeo,  funtminus  habiles.  Rura 
multum  ex  moris  ibidem  funt  tetra  ,  paluftribus  arvis,  luteis  &  fqualofis 
confperfa  i  pafcuofa  tamen  armentorum  herbagiis,5cjuxta  decurfus  aquarum 
virore  convalUbus  funt  decora.  Regio  namque  lanuginoiis  ovibus  eft  ac  equis 
abundans ,  cujus  tellus  lierbofa  ,  pecudem  altrix  &  ferarum ,  ladis  &  lanse 
dives,  pifcibus  marinis  fluvialibus  &  lacualibus  multiplex  opulenta.  Multi- 
niodis  etiam  volatilibus  eft  iniignis.   Falcones  ibi  nobiles  altiiEmi  volatus 
&  animolitatis  egregii  funt ,   &  accipitres  audacitate  maxima  prseftantes. 
Ibi  lapis  marmoreus  bini  coloris  feu  trini,  niger  viz.  varius  &  candidus,  6c 
Alabaftrum  reperitur.  Ferrifodiis  &  Plumbicidiis,  cujuflibet  etiam  pene  me- 
talli,  fatis  habilis :  Erodotus.  Scotorum  regio  quoad  humi  fertilitatem  nemo- 
runi  amoenitatem,  fluviorum  ac  fbntium  irriguitatem,  gregum  omnium  ac 
jumentorum  multiplicitatem  ,  ubi«  litus  gaudet  cultoribus,  nec  etiam  ipli 
fblo  Britannico  impar  eft.  IJidorm.Scotia  quantum  ad  aeris  &  coeli  ^lubritatem 
eft  regio  valde  temperata ;  modicus  ibi  caloris  isftate  vel  nulius  exceiTus,  aut 
hyeme  firigoris ;  &  eadem  omnia  ferme  de  Scotia<\Q.^dQ  Hybernia  dcicriplit. 
Solftitio  quidem  seftivo  Scotta  longiffimos  dies  odtodecim  horarum  habet,vel 
amplius;  hyemali  vero  breviffimos  non  plene  fex ;  cum  in  infila  M?roe,  quse 
caput  eft  ykthiopum,  dies  fit  longiffiraus  horarum  duodecim,  in  Alexandro  j£~ 
gypti  tredecim  ,  in  /fa/^is  quindecim.   Ininfula  vero  Ty/^  iex  menfibus  sefti» 
valibus  dies  continuus  eft,  &  iterum  ienig  meniibus  brumalibus  etiam  nox 
continua. 


IX.  De  divijione  gentium  Scotise  ^  linguarum,  m  diverjis 
moribus  earundem. 

,f  Ores  autem  Scotorum  iecundum  diveriitatem  linguarum  variantur,  dus" 
j^y  \.  busenim  utunturlingius,  Scoticayiz.  &  Teutonica,  cujuslinguae  gens 
maritimas  poffidet  &  planas  regiones,  ScoticavQroYm^nx.  montanas  inha- 
bitat  &  iniiilas  ulteriores.  Maritima  quoque  domeftica  gens  eft  &  culta,  fida, 
patiens  &  urbana,  veftitu  iiquidem  honefta,  civilis  atque  pacifica,  circa  cul- 
tum  divinum  devota,  ied  &  obyiandis  hoftium  injuriis  iemper  prona.  Iniii- 
lana  v-srofive  montana,  ferinagens  eft&  indomita,  rudis,  &  immorigerata, 
raptacapax  ,  otium  diligens,  ingenio  docilis  &callida,  formafped:abilis,fed 
amidtu  deformis,  populo  quidem  Anglorum  &  linguaj ,  fed  &  proprias  na- 

1  tioni 


& 


5^2  JoHANNIS      FoRDUN 

tioni  propter  linguarum  diverfitatem  infefta  jugiter  &  crudelis.  Regi 
tamen  &  regno  fidelis  &  obediens ,  necnon  faciliter  legibus  fubdita,  fi  rega- 
tur.  Solinus  Hiftoriciis  mores  prim^vae  Scotorum  gentis  defcribens  ait.  Inhu- 
mano  ritu  gens  Scotica  femper  afpera  fuit  &  belUcofa.  Naraque  dum  eis 
nafcerentur  mafculi,  patres  cibum  eis  mucronis  cfcfpide  primum  ofFerre  fb- 
lebant ,  ut  non  aliter  mortem  quam  in  armis ,  pro  libertate  belio  perire 
defiderent;  &  cum  adulti  deinde  fuerint,  &  ad  bellandum  liabiles,interempto- 
rum  languine  prius  haufto  vidlores  vultus  fuos  obliniunt:  liberalis  enim 
gens  eft,  vidtu  parca,  animo  fsva,  vultu  ferox  &  torva,  affatu  afpera,  erga 
fuos  tamen  afFabilis  &  benigna,  dedita  ludis  &  venationibus  &  otio  potius 
quam  labori.  Ijidoms.  Scotica  gens  ea  ab  initio  eft  qus  quondam  in  Hfbernia 
fuit,  &  ei  fimilis  per  omnia,  lingua,  moribus  &  natura.  Nam  gens  eft  levis , 
animo  ferox,  faeviens  in  hoftes,  tantum  fere  mortem  diligens ,  quam  fervi- 
tutem,  inlecfto  mori  reputans  fegnitiem,  interfici  campo  per  hoftes  ut  in- 
terficiat,  gloriam  arbitrans  &  virtutem,  gens  parci  vi<Aus,  famemque  diu- 
tius  fuftinens,  &  raro  ante  fblis  occafum  fe  fuper  cibum  efFundens.  Carni- 
bus  5c  la^ticiniis  eft  contenta.  Et  cum  fit  a  natura  populus  fatis  elegantis  fi- 
gur^  generaliter,  &  faciei  pulchrse,  multum  eos  tamen  deformat  proprius  ha- 
bitus. 


X.  De  ■infulis  Scotise  divijis  ab  Orcadibus  Infulis. 

Tergo  quoque  Seotia  multas  habet  utriufque  quantitatis  inter  ipfam 

^Hyberniam  infulas,  ab  Orcadum  infulis  interjacente  magno  freto  fe- 

Iparatas,  quarum  hsecfunt  qusedam  nomina  quse  fequuntur.  Eftenim  ab 
Auftro  prius  incipiens  infula,  quse  dicebatur  antiquitus  Eubonia,  modo  quo- 
que  Marina.  Cujus  regulusDomino  fuoregi  iScoi^zWgaleas  piraticas,  quoti- 
ens  opus  fuerit,  praster  alia  fervitia  regia  providebat,  In  qua  fedes  eft  Epi- 
fcopalis  Sodorenjis.  Infula  -Arane,  ubi  duo  fimt  caftra  regalia ,  Brethwik^  & 
Lochranfay.  Infiila  Helantina  Layfche.  Infiila  de  ^thifay,  five  Bothe,  &  ibi  ca- 
ftrum  regale  pulchrum  6c  inexpugnabile.  Infula  Combrey  major ,  dives  5c 
magna.  Infula  Combray  minor,  infignis  vfinatui,  paucos  igitur  habet  incolas. 
li\{\\h.  Bladay.  Infula  Inchmerno\.,  &  ibi  celia  Monachorum.  Imxxh.  jivpyne, 
ubi  capeila  fandti  Anniani,  ibique  pro  tran^^efToribus  refugium.  Infiila 
^achryn,  fex  milliaribus  tantum  diftans  ab  Hybernia,  InfTila  Gya.  Inf ula  He- 
lant  Naicarmyk^di  ibi  refugium.  Infula  magnaquaedicitur  Ile,  ubi  dominus 
infularum  duas  habet  manfiones,  &  caftrum  Dtfw/ami?^/-^.  Infah  Heianttexa, 
ibique  cella  Monachorum.  Infnia  Colonfey,d:  ibidem  abbatia  regularium  Mo- 
nachorum  Canonicorum.  Infula  Dura,  viginti  quataor  milliaribus  longa,  cu- 
jus  pauci  funt  incol^,  quiavenationibusmultum  apta.  Infula  Starbay,  lon- 
gitudinis  quindecim  miiiiarium,  ubi  capellabeatcB  Virginis,  qua  multa  fiunt 
miracula.  [uxta  quam  gurges  Oceani  decurrit  fbrtiflima  Corebre\ane. 
Infiila  Linguay.  Infula  Luyng.  Infula  Svnay.  Infula  Selee  major.  Infiila  Selee 
minor.  Infiila  Hellan  Leneovo,  eft  infula  Scotorum,  &  ibi  refugium.  Infuia  Gar' 
holeane  ,  juxta  magnum  caftrum  de  Donquhonylie,  diftans  ab  aiiis  infulis  fex 
milliaribus  in  Oceano.  Infula  Mule,  ibi  duo  fimtcaftra,  fcil.  Domandoward & 
Domananvife.  Et  a  Muk  per  quatuor  miliiaria  diftans  in  mari,  fbrtiffimum  ex- 
tat  caftruiTj  Carnebrog.  Infiila  Hycolumbkille,  ubiduo  Monafteriafunt,  unum 
Monachorum,aIiud  Moniaiium,  ibidem  itaque  refugium.  Infula  Sandti  i(/- 
nethy,  cujus  ibidem  eft  Ecclefia  Parochialis.  Infula  l\ernerm.  Inflila  Li- 
^moree  ,  ibi  fedes  Epifcopalis  eft  Ergadiem'  Lifmorenjis.  Infiila  Coel,  Infiila 
Xyree,  qua  turris  eft  fortiflima,  etiam  hordeijtnagna  copia.  Infiila  Helkntinok^, 
i.  e.  infula.  Porcorum.  Infiila  Barraye^  &ibi  celia  San<ftae  Trinitatis.  Infula 
Vyji ,  ubi  maxima  de  cetis  caeterifque  beliuis  marinis  habetur  abundantia, 
&  ibi  caftrum  de  Bermml.     Infula  J^ernie  filveftris  &'montanaj  yenationi- 

Uis 


SCOTORUM      HlSTOHlA.  '    f^^ 

bns  apta,  paucos  etiam  habens  incola-s.  Infula  Fuleay,  Infula  Affck^  Infiila 
S}q.  Inrula  Lems.  VcSsxh.Hirth,  omnium  nifuUu-um  fbrtiffima.  Juxta  quam 
eft  infula  qusedam  viginti  milliarium  longa,  qua  dicitur  oves  ineife  filveltres, 
quse  non  praeter  a  venatoribus  capiuntur.  Infula  Tyreym.  Infula  Thorfat,  & 
ibi  turris  eft  fortiffima.  Infula  Stromeay.  Infula  Durenys,  &  ibidem  seftatis 
fblftitio  fol  pernodlem  vifus  eft  non  lucens  fed  quafi  caliginem  pertranfi- 
ens.  Has  habet  Scotia  {wpxzdiQi^tS  Sc  pluresalias  Infiilas,ad  Occidentis  fiii 
iimites  inter  ipfam  &  Hyberniam  mari  fparfim  fituatas  ,  quarum  iub  sefti- 
vo  Circio  qusedam  infinitum  refpiciunt  Oceanum.  Unde  fub  hac  Scotie 
plaga  mundus  ut  creditur  habitabilis  finem  habet. 


XI.  De  injuUs  Orcadibit^s. 

SUnt  etiam  infulse  Tomonice ,  qu^  dicuntur  Orcades ,  ad  fioem  Scotia  Bo- 
realem,inteream  &  Norguegiam  Oceanofitum  habentes,  &  a  prsdidtis 
infulis,  utfuperius  dicitur,  a^quore  non  modico  disjun<3:as,  quamvis  &has  & 
CJeteras  infulas  quidam  velint  Orcades  appellari.  Dicuntur  autem  Orcades  a  cho- 
reein  G/veff,quodeft  reciperci  quia  ibidcm  Oceani  Scylla  five  Charybdis  aquas 
maris  continue  recipit,  &  refundit,  de  quibus  fcripfit  IJidorus  dicens,  Orcas  eft 
iufula  juxta  mare  Britannicum  ,  a  qua  conterminatae  traxerunt  inful^  nomen 
OrcWej.&funtinnumero  trigintatres,  quarum  viginti  defertse  funt  &  tre-* 
decim  incoluntur.  Sed  revera  ,  fi  cum  ipfis  Orcadibus  caeteras  Scetiie  con- 
numeremus  infulas,  cultas  viz.  &  incultas,  plures reperientur  quam  ducehtse ; 
inodernis  namque  temporibus  Orcadum  infulse  quadraginta  cult^  flint  6c 
plures.  Igitur  ut  earundem  infiilarum  difFerentia  iiquidius  pateat ,  Orca' 
dum  itaque  nomina  confequenter  infcripta  funt.  Infuia  major  earum  Fo- 
monia  dicitur,  vel  Orcadia.  Infula  J{evaldifay.  Infula  Papey  major.  Infuia 
Papayxninor:.  ln{\x\z  Stromifay.  lYi^vXzSanday.  Infula  Onfkery.  Infula  Etheay, 
Infula  Stromeholme.  Infula  Wefieray.  Infula  Fereay.  Infula  Eglifay.  Infiiia 
J^Utfay.  Infula  Were.  Infula  Inhelaw.  Infiila  Gorifay.  Infiila  Srvynay.  Infula 
Scalpadifay.  Infula  Heleneholm.  Infula  Colbanyfay.  Infiila  Lamholm.  Infula 
Glonufholm.  Infula  Borowray.  Infiila  I\onaldifay.  Infula  Flatay.  Infuia  Stpynay 
minor.  Infiila  Grymifay.  Infula  l^yfaymor.liwxlz  Srvytay.  Infula  Wawis.  Inr 
ix^SsiHoy.  Infula  iv^r^ay  minor.  Infula  f<?^^.  Infula  r<3^"de  Flataye.  Infula 
Ventlandiskery.  Infula  Sowliskery.  Infuia  Borcb  de  Brifay.  Infula  Borch  de  Dev 
nes.   Infula  Papay  tertia. 


XII.  Detempore  ^uo  ^ergnfixxs  filtus  Ferethardi  r«A;  Scotomm primus  in 
Scotia  regnare  ccepit,  t3  armis  ejus  bellicis. 

D  hanc  infulam  Albion  memoratus  adveniens  Fergufms,  Scotorum  primus 

rexmeacreatus  eft,  quibus&  ipfe  datis  iegibus  &  flatutis,  ab  Occiden- 

tali  quidem  Oceano  regnum,&  abinfulis  ufque  dorfum  Jllbaniie  Aihxzm,  li- 
mites  ibidem  inter  regna  conftituit :  nam  orientaiis^Oceani  regnum  PiHi  co-' 
luerunt.  De  regni  quoque  principio  didti  regis  &  ai'mis  beiiicis  fic  habentm'. 

Aibion  in  terris  rex  primus  germine  Scotis. 

Jpforum  turmis  rubri  tulit  arma  leonis. 

Fergufius/w/t^o  Ferthard  rugientis  in  arvo 

Chrifium  trecentis  ter  denis  prafuit  annis. 
Hoc  vero  tcmpore ,  viz.  anno  aetatis  quintae  cclv.  magnus  ^lexander 
patri  Philippo  fuccedens  ,  anno  regni  fui  poftea  fexto  Darium  regent 
Perfarum  interfecit,  atque  Babyloniam  obtinuit:  per  idem  itaque  tempuS 
apud  ^manos  Lucius  Papirius  did:ator  effedtus.  Adeo  tunc,  ut  ait  Eu- 
tropius,  inter  bellicofiffimos  urbis  miilites  habebatur,  ut  cum  diceretur  Ale- 
xandrum  in  Jtaliam  tranfgredi,  J^pmani  inter  cseteros  duces  hunc  eligerent 

Ffff  prsecipue, 


5^94"  JoHANNIS      FoRDUN 

prascipue,  qui  bellis  fuftineret  inipetum  Alexandri.  Hiftoria  beati  Congalli.  De- 
inde  poft  multum  tempus  venit  quidam  rex  ex  Hybernia  nomine  Fergujius, 
filius  Ferethardi,  regalem  iu  Scotia  fecum  deferens  cathedram  marmoreo  la- 
pide  decifam,in  qua  primusibidem  Rex  a  Scotis  cotomtxxs  eft.  Cujusex- 
emplo  fuccedentes  poftmodum  in  regno  cseteri  reges  eadem  cathedra  rite 
coronam  fufceperunt.  Hanc  quoque  cathedram  Symonbrec,  ut  fupradidtum 
eft,  primus  attulit  ad  Hyberniam.  Poft  cujus  vero  Regumque  quorundam 
ahorum  deceirum,  abnepos  ejus  I{enther,  qucm  ^tda  I^endam  vocat,  ad  regi- 
men  Regni  Scotorum  Jlbionenjimn  fuccedens,  fui  Regiminis  temporibus  in- 
defeflb  labore  regionis  limites  protendere  ftuduit :  nam  6c  aliquas  ViUorum 
Regui  partes  adduxit  folUcitusfuoregno,  Infuper  nec  arridentis  ei  tam  fe- 
licis  fbrtun^E  dono  contentusj  immo  prorogandi  Regni  fines  aviditate  nimia 
deditus,  appofuit  etiam  &  ex  terris  Britonum  quafdam  extremi  limitis  pro- 
vincias  verfus  Boream  fuo  dominio  fubjugare. 


XIII.  De  rege  Rether  ejus  ahnepote^  quem  Beda  Rendam  vocat. 

E  X  igitur  l^ther  in  manu  forti  copiofam  hominum  ex  Hybernia  con- 
,  ducens  multitudinem,  cum  Scotis  infulanis  &  Albanice  terras  habitanti- 
bus,  partes  Britonum  aggreffus  eft.  Ubi  procurfu  modici  temporis  cum  fu- 
is  refidens,  parti  cuidam  regionis,  qua  fixit  tentoria  de  nomine  fuo  l^ther- 
dale,  hoc  eft,valhs,  five  pars  I^ther,  Anghce  J^ddefdak, indimm  eft  nomen  ho- 
diernum.Ipfum  tamen  quidam  a  Britombus  eorum  partes  deprsedantem  eadem 
valle  referunt  occifura,  &  hoc  exinde  vocabulum  habuiffe.  Sub  hoc  autem 
rcge  fecundus  ex  Hibernia  Scotorum  adventus  ad  Alhaniam  perfici  legitur.Nam 
omnes  ferme,quos  in  auxilium  inde  vocaverat,ultro  fibi  fad:a  ^ds.,Scotis  adjun- 
OiiiwrxlAlbanenfibm,  nec  unquam  de  c^etero reverfuri.  Beda.  S^oti  vero  duce 
J^nterha  de  Hybernia  progreffi,  vel  amicitia  vel  ferro  inter  Pi^os  fedes  quas 
hadlenus  habent  vendicarunt.  Dum  idem  utique  regnaret  Rex,  inter  fuos  tam 
infulanos  quam  terrigenas  iSi^o^oj  &  P«'^w  reparata  pace,  firmifhmum  commu- 
nionis  foedus  caute  compofuit,  utcujufquegentisalienxbellorum  infultibus 
unanimi  voto  conjundri  de  csetero  fimul  refifterent  fimiliter&impeterent, 
cum  contigerit.  Quodque  fcsdus  dia  poftea  variis  conjugiorum  akernative 
confeftis  nexibus,  &  ob  amicitiam  mutuae  diledtionis  inter  eos  eorumque 
fbboles  perpetrandam  multimodis  hinc  inde  donariis  finnatum  eft. 


XIV.  De  legatis  a  Julio  Csefare  mij/is  ad  reges  Scotorum  £?  PicSto- 
rum,  ut  Romanis  obedirent  hortando. 

sOrromodefta  pace  Scoti  concovdLes  efFe<5ti  cum  Pi^is,  fuorumque  Re- 

gnorum  limitibus  ambo  contenti  multo  fequenti  tempore  regnabant , 

nuUam  alterutris  moleftiam,  feu  quicquid  injuri^e  conferentes.  Fuerunt  fi- 
quidem  eo  tempore  reges  Monarchse  Britonibus, c^mg&ntcs  undique  circumfi- 
tas  bellis  nequaquam  injuriando  vexabant  ;  fed  omni  manfiietudinis  cle- 
mentia  cund:is  concordiam  utrobique  confervarunt.  Tali  namque  pacis 
concordia  dum  cundtse  fub  Circio  gentes  potirentur  infuIaniE,  Gaius  Julim 
C(efar,  poftquam  ponte  fadro  ^num  tranfiens  totam  perterruifFet  Germaniam, 
omnemque  fere  Galliam,  quse  inter  Alpes,  flumen  J^danum,  T{enum  &  Ocea- 
num  eft,  Gallorum  gentem  ferociffimam  annis  novem  domuiflet :  mox  Britati- 
«^bellumintulit,  quibusante,  ficutrefert  Eutropim,  nec  nomeu  quideni  T{p' 
manorum  cognitum  eft.  Beda.  Verum  Britannia  I^omanis  ufque  Gayum  Ju- 
lium  Ctefarem  inaccelTa  atque  incognita  f uit ,  qui  cum  Lucio  Bibulo  confiil 

fadus 


ScotORUM      HiSTORlA»  '     f^f 

faclus,  Germanorum  gentihus  ^Gallorum  vel  territis  vel  fuperatis,  Britonttrti 
regem  Capibilanum  ad  deditionem  coegit.  Galfndus.  CaJJibilanus  vedligal  fin- 
gulis  annis  librarum  argenti  tria  millia  Julio  defari  fpopondit.  Igitur  Ur- 
bis  Condits  anno  DCCiii.  &  ante  Divinani  Incarnationem  xlix.  Ctyar  vidtis 
Britonibus,  AquilonaUum  partium  reges  conlimili  volens  fubjicere  jugo,  prse- 
miffis  primo  legatis,  qui  quas  petebat  ab  eis  fervari  leges  e.xponerent,  per- 
tranfit  Britanmam ,  &  ad  mare  Scoticum,  quo  tunc  temporis  Britones  a  Scotis 
disjundii  fuerantj  ufque  perveniens,  in  ripa  fluminis  ejufdem  magno  vallatus 
exercitu  per  tenipus  aliquod  affidebat.  Ipfis  interea  ,  Scotdrum  viz.  regi- 
bus  &  TiBorum^  per  nuncios  bifarias  &  clementise  fimul  &  auftefitatis  direx- 
it  epiftolas :  quarum  fi  priores,  hocefl  fpontane^e  fubjedtionis  &  pacis,  quafi 
propri^  falutis  fbrfan  immemores,  fronte  rugata  flolide  refpuant,  ut  altc- 
ras  fibi  bellorum  iiteras  mandavit  ac  diffidentisc  prsefentarent. 


XV.  De  refponfis  corundem  regum  tranfitorie  Julio  remijjis. 

TTUjufmodi  vero  cum  audifTent  reges  nuncium  indignati  valde,  brevi 
X  -1»  refcribentes  ftilo,  fub  uuo  tenore  conjun^ti  refponfa  dabant  tali  fbr- 
nia.  Reges  Scotorum  PiBorumque  voce  confbna  J^manorum  civium  Julio  pro- 
curatori,  Salutem  dicimus  2<  pacem ;  li  quse  funt  pacis  fapias  aut  falutis ;  & 
tuni  confequenter  ad  hanc  claufulam.  Neputes,  6  Cafar,  puerili  nos  more 
talibus  adulationum  feduci  pofTe  blanditiis,  quod  ab  innatae  nobis  amoena 
nobilique  libertatis  platea ,  qua  noftri  diredie  parentes  ope  Deorum  fuf^ 
fulti  femper  ibant,  non  a  dextris  ad  finiftram  fled:entes,  per  callem  inviam, 
generofi  cordis  cuique  tortam  afperam  &  horribilem  ,  fervili  valle  teterrima 
devios  errando  deducere  valeas,  cum  hsc  praecipue,  quse  blanditiarum  in- 
fipientibus  apta  conveniunt  pignora,  tuas  legationi  defuerant,  giracula  viz. 
vel  poma,  quo  libationi  fortius  afpirat  gratulando  ftultorum  levitas  quam 
ii  quis  Regnum  eis  libere  genibus  ofFerat  provolutus.  Minas  itidem,  quas 
ex  tuis  literis  te  nuper  equitaffe  propendi  poterit,  parum  timendas  vei  ni- 
hil  omnino  decernimus,  cum  eas  non  Deorum  exiffe  fperamus  decreto;  fed 
notabili  tuae  prasfumptionis  audacia  potius  ambiguum  non  eft  :  nam  temet, 
feu  quos  te  fateris  eoruni  confulem,  nufquam  ofFendimus,  fed  neque  novi- 
mus  tefte  mundo.  Nobis  injufte  fic  quidem  infbntibus  belia  promittis  in 
proximo,  fi  non  hujufmodi  praetad:as  fuperius  adorationis  tuse  fe(3:antes  fe- 
mitas,  eleganti  deje(Sto  nobilitatis  antiquae  fepto,  quod  abfit,  reges  tamquam 
blalphemi  propriac  gentis,  cundlifque  monftra  regibus,  ordine  rationis  ever- 
fo  famulemurcivibus,  &  regia  dignitate  vertices  coronis  hadienus  aureis 
affuetos,  fub  fervitutis  torque  lugubri  praecipites  mifere  fubmittamus.  Igi- 
tur  hsec  nobis  tua  legatione  nuper  afcnpta,  quia  Deorum  fimul  &  hominum 
diffona  videntur  legibus ,  Deos  in  adjutorium  nobis  &  tuam  perniciem,  fi 
tua  dicStis  fad:a  fequantur ,  infurgere  pr^fto  non  diffidimus.  Non  enim  ad 
bella  quafi  pompatice  te  provocantes  hoc  brevius  refcribimus.  Sed  omni 
voto  pacem  humiliter,  &  prifcorum  falvis  omnino  patrum  traditionibus,  tu- 
am  intentius  amicitiam  obfecrantes.  Nam  traditionis  libertatem,  quae  di- 
ligenda  nobis  fuper  aurum  eft  &  topazion,  quasque  noftro  judicio  cundlas 
longe  mundanas  &  incomparabiliter  opes  tranfcendit,  &  infinite  jocalia, 
quam  ab  initio  magnanimi  patres  incontaminatam  nobis  filiis  ,  &  ufque  ad 
mortcm,  fervabant  egregie  :  fimiliter  &  nos  profedto  non  tamquam  noftris 
demeritis  ab  eorum  degenerati  natura,  fed  quafi  fuarum  imitatores  legum 
ftrenui  noftris  poft  obitum  filiis  inviolatam  fervabimus,  &  abfque  lervili 
quoque  fcrupulo  transferemus,  valeas  &c. 

*  Pfff  2  XVI.  Dt 


f^6  JoHANNIS      FoRDUN 


XVI.  J)eJ{epentino  Julii  redditu,  propter  Francorum  Jive  Gallorum  iteratam 

rebellionem  Jedendam ,  ^  de  fmio  lapideo,  metafcil.  ultima 

'Bsim2a\xpojfejfionis  fub  circulo. 

jUM  vero  per  idem  tempus  ad  Scotici  maris  auftrale  litus  refponla 
_  prseftolans  Cafar,  cum  exercitu  moram  laceret,  advenerunt  ex  Gallia 
naves,  a  quibus  audivit  quod  jimbio  Rex  cum  Eburmcihus  &  J!dvaticis,  con- 
filio  Treverorum  animatus ,  l{omanorum  legatos  inlidiis  cum  tota  funditus  ad^ 
ventante  libi  legione  circumventos  apud  Embronas  interfeciffet.  QrJO^ 
itaque  conlpirantes  iterato  Galli  contra  J^omanos  ad  arma  crudeliter  conju- 
raflent.  Intelligens  autem  majora  quam  iplbrum  regum  expugnationem 
hasc  fupereffe  negotia,  feftinus,  priufquam  ad  Gallias  mare  tranfcenderet, 
incertus  fui  reditus,  ex  magnis  politifque  lapidibus  ablque  casmento  rotun- 
dam  cafulam  columbaris  ad  inftar,  prjeter  lignum  ut  patet  intuentibus  ad 
nihil  utilem,  fieri  juflit ,  ab  oftio  non  procul  amnis  Caronii.  Ipfam  vero 
^  domunculam  7^o»^««<p  poffeffionis  ultimam  quafi  fine  mundi  fub  Circio  me- 
tam,  fliseque  famofs  militiae  perdurans  fignum,  extruere  voluit,  ut  dudum 
Hercuks,  ob  jeternse  famsefuique  laboris  longinqui  memoriam,  in  infula  Ga- 
des  columnas  fixit,  ad  finem  Europte  fubFavonio.  Docetur  tamcn  alias,  £c 
prcecipue  fama  vulgante,  c^odiJuUus  f<p/ar  hanc  domunculam  per  lingulos 
lapides  feparatim  ab  exercitu  circumferri  fecum  juflit,  ut  in  ea  fingulis  diebus 
quaIibetftationereffidificata,fecuriusquiefcerer,  quam  tentorio.Sed  dumre- 
gredi  concitus  ad  Gallias  voluit,eam  ut  hadtenus  patet  lapide  tantum  impofito 
lapidi  conftrudram  in  intentione  citius  redeundi  dereliquit.  Hujus  ad  Ori- 
entem  "domus,  tantse  quantitatis  extat  intrpitus,  ut  emiffario  miles  armatus 
fedens  ingredi  valeat ,  galea  capite  criftata  faftigium  valvas  non  attingens. 
J^chardm.  jfulius  Gallorum  gentem  ferociflimam  multis  prasliis  expugnavit: 
denique  navibus  Britanniam  advedtus,  ^oiwa«a;wimperiumultraiimitem,Yiz. 
Oceanum,  dilatans,  quod  totum  intra  decennium  confummavit. 


XVII.  Deprimo  Julii  Ca;:&ris  Jmperio.,qualiterquevi  Romanam 
arripuit  potejtatem. 

Umore  vero  conjurationisGtf//orawcrebrefcente,  C(e[ar  rem  tanti  nego- 
tii  non  negligendam  ratus,  ne  rebellionisaiiorum  hase  impunis  fieret 
occafio,  reges  prsedidos  bellis  ad  tunc  impetere  diftulit,  &  vere  proximo 
debellandos  fe  reverfurum  improperans,  inftrudtis  navibus  ad  Gal/ias  redjit, 
vicSofque  Britones  acceptis  obfidibus  fecum  duxit.  Ubi  vero,  fecundum 
OroJiumiS  Bedam,  a  Britannis reverfas ,  repentinis  bellorum  tumultibus  un- 
dique  circuniventus  &  conflidlatus  eft.  Orojim.  Igitur  cum  paeatam  univerfam 
effe  Galliam  C(efar,r\eQ^e  aufuramfbre  ut  aliquosafpiraretmotus,  arbitra- 
retur.  Legiones  in  Hyberniam  mfiit ,  &  Ambionii  regis  fines,  qui  tot  excitave- 
rat  bella,  ftragibus  hominum  horrendis  devaftavit.  Oppreffa  deinde  rebel- 
lione  Gallorum,  bellum  civile  continuo  fiirrexit  J{pmanis  «xecrandum,  &  la- 
crimabile,  quod  &totam  urbem  J{omanam  quatuor  annis,  &  ufquemortein 
Cafaris  tenuit,  quo  populi  J{pmani  fortuna  pene  mutata  diceretur.  Interea 
Cafar,  altero  confulatii,  quem  ita  per  nuntios  expetierat ,  ut  &  fine  aliqua 
dubietate  deferf  etur,  per  Marcellum,  Jubulum,  Pompeium,  atque  Catonem  con- 
tradid:o,  juffus  eft  ut  dimiffis  legionibus  ad  urbem  redire  non  tardaret.  Ob 
quam  injuriam,  ab  Arantinio,  quo  congregatos  milites  habebat,  adverfus  pa- 
triam  repcnte   yenit  cum  exercitu.     Cujus  adventu  territi  confules  ,  & 

omnis 


S    C    O    T    O    R    U   M      H    I    S    T   O    R    I    A. 

bmnis  fenatus,  atque  univerla  nobilitas  ex  urbe  fugerunt  in  Grteciam  ;  &  apud 
Epirum,  Macedoniam,  &  Achaiam,  duce  Pompeio,  Senatus  contra  Ccejarem  bellum 
parat.  C(efar  vei"o  vacuatn  urbem  ingreirus,  didtatorem  fe  tecit,  cujus  audto- 
ritas  ab  antiquo  fuit  ut  confulum  excederet  poteftatem.  Deinde  quatuor 
annis  ut  didium  eft  civilibus  bellis  intentus,omni  pene  vel  vido  vel  interfedo 
Senatu  cum  Pompeio,  c^eteraque  nobilitate  ,  folus  I^mamm  annis  quinque 
tenetimperium,  peridem  vero  tenipus  in  ^^?r:«  duces  l{pmmi,  Cato,  Scipio 
Petreius  &  '^uba,  quia  per  Ccefarem  vidi,  feipfos  nequiter  occiderunt. 


XVIII.  §luomodo,ex  necej]itate,  Romanorum  temporaPrinciptm  [crihenda 
junt  in  hac  Chronica,  G?  de  quatuor  mundi  Monarchiis. 

^T  E  C  te  pigeat  quicquain ,  6  led:or,  quod  ^omanorum  gefla  feu  bella 
\  quidem  Imperatorum  ,  hoc  confequenter  opufculo  fci-ipta  reperias^j 
qu«e  compendiofe  quidem  huic  ratione  duplici  funt  inferta;  unaviz.  eftfic 
neceffaria,  quod  a  temporeya//?  Cafaris,  qui  Scotos,  ut  priori  notatur  capitulo, 
fi  non  ab  aliis  fbrte  bellofaiffetoccupatus,  fiibjicere  giadio  tetendit,  per  an- 
nos  &  ultra  quadringentos  infliltando  l{p?nani  Scotof  fubigere,  refiftendo  fi- 
militer  6c  hi  fua  defendere  bellis  adinvicem  conflixerunt.  Altera  quippe  fed 
fpontanea,  quia  pr^  cseteris  omnium  nationum  Hiftoriis,exceptaduntaxa£ 
Hiftoria  facra,  qus  merito  cundtarum  Regina  dici  debeat  Hiltoriarum,  6t 
Dominam  ,  I{pmanorum  penitus  efFuIget  Hiftoria.  Juxta  cujus  igitur  Im- 
peratorum  fuccefliones,  qui  per  annos  notantur  IncarnationisDominicse,  ta- 
d:i3  quorundam  famofis  aliquibusgeftisbellifve,  negotioquodammodojun- 
dtis,  hujufmodi  vocari,(E]^ranii;l00,  tempora  prsetenduntur.  Quatuornam- 
que  mundi  dudum  fuifle  Monarchias  Hiftoriis  legimus,  per  Afyrios,  Perfas^ 
Grtscos,  &  J^manos  obtentas,  quarum  excellentior  ,  amplior  ,  &  diuturnipr 
eft  I^mana.  Prima  vero  Monarchia  partibus  furrexit  Orientis.  Nam  ficut 
humanum  genus  originem  habuit  in  Oriente,  fic  2^  ibidem  .mujtipjicatum 
Dominium  primo  prse  cseteris  puUuIavit ,  &  in  Jetate  mundi  tertia  tem- 
pore  Nativitatis  Ahrahce,  tran^diisabejusprincipio  MMMCLxxxivannis,per 
Regem  AJfyriorum  Ninum,  6c  eo  modo  per  Semiramidem  ejus  uxorem,  infiaper 
6c  ad  obitum  Sardanapalli  continuata.  Haec  autem  Semiramis  Indis  bellum  in- 
tulit,  quos  praeter  illam  &  Alexandrum  nullus  intravit.  Secundam  deinde  per 
Cyrum  Regem  Perfarum,  setatisquint^e  principio  vel  citra  furrexit,  &  in  mor- 
te  regis  Z)«m  filii  ^?;gw  finem  habuit.  T^r^za  quidem  in  eadem  setate  quinta 
per  magnum  Alexandrum  Macedoniorum  Regem  initium  habens ;  poft  cujus 
obitum  ,  7^o»z<a;?«z.r  triumphantibus,  paulifper  evanuit.  ^flr^aquoque  Mp- 
narchia  fed  &famofiffima,  ficutlegitur,  abipfb  i^<?ffz««<?ram  Imperatore  pri- 
mo  Julio  Ctejare,  velab  O^aviano^^i  fuccedente  nepote  principium  traxit,ac 
deinceps  cum  annis  Incarnationis  concurrens  hadtenus  durat.  Et  licet  liodi- 
ernum  i^ora^H^poteftatisimperium,  ceffante  juflitia,  multimodifque  peccatis 
exigentibus,  temporali  nequaquam  gladip  regatur  ut  affolet,  ejus  tamen  mp- 
dernse  poffeffionis  Monarchia,  Domini  Dei  Noftri  Jefu  Chrijii,  cujus  caratSte- 
re  fignatur ,  favente  gratia  ,  prsecedentes  Monarchias  ,  cieteraque  mundi 
dorainia,  fieut  6c  honeftate  fimiliter  &  audacia,  ionge  prsceUit  &  i^fi/iitp. 


XIX.  De  morte  Julii  Csefaris,  £^  mirabili  vindiUa  [uisproditoribus, 
ut  Jpero,  divinitus  illata. 

PRimus  apud  ^pmams  Cmus  Julius  Cafar  Imperium  arripuit,  ^ngulare 
viz.  anno  Ckpatreei.  quifuit  annus  aetatis  quintse  quingentefimo  qua- 
dragefimo  quarto,  &;  imperayit  annis  fere  quinque.  jR^cardus.  VQxJuliumCts- 

F  f  ff  3  farem 


j^pS  '  JOHANNIS      FoRDUW 

fme?n  repetitum  eft  jusuni  parendiin  Republica  anno ab  urbe  condita  dccv". 
ac  pro  regibus  Imperatores  funt  appeilati.  Denique  Cttfar  bellis  civili- 
bus  orbe  toto  compolitis,  J^omam  rediens,  dum  Reipublics  Itatum  juxta  prio- 
rum  exempla  clementer  inftauraret,  audtoribus,  Bruto  &  Caffro,  plurimo  fi- 
quidem  fenatu  confcio,  in  curia  viginti  quatuor,  alii  viginti  tribus,  alii  vi- 
ginti  uno  tradunt,  vulneribus  confbffus  interiit.  In  hac  conjuratione  ducen- 
tos  fexaginta  vel  amplius  confcios  fuiffe  ferunt.  Duo  enim  Bruti ,  de  gene» 
re  Bruti,  qui  primus  J^omte  Conful  fuerat,  &  reges  extulerat,  Gayus  Cafim^ 
atque  Servilius  Cajia  ,  ftridlis  in  capitolio  pugionibus,  Cafarem  annos  aetatis 
habentem  quinquaginta  fex  occiderunt.  ^pmanm  itaque  populus  dolore 
ftimulatus,  Capitolium  cum  audtoribus  c^edisincenderevolens,  ejusraptum 
corpus  in  fbro  fragmentis  tribunalium  ac  fubfelhorum  cremavit.  Apud 
quos  etiam  ita  poftmodum  memorabilis  fadlus  eft,  ut  omnis  poft  eum  Im- 
peratores  defares  appellarentur.  Suetonius.  Animadvertens  Cafar  undique  fe 
ftridlis  pugionibus  peti,  toga  caput  obvoluit,  fimulque  finiftra  manu  ad  ima 
crura  deduxit, quo  caderet  honeftius,  etiam  inferiori  parte  velata  corporis : 
atque  uno  tantummodo  ad  primum  idtum  edito  gemitu  fine  voce,  percuf^ 
forum  Ccefaris  fere  neque  triennio  quifquam  amplius  fupervixit,  neque  fua 
morte  defundus  eft.  Damnati  omnes  ahus  alio  cafu  periit,  pars  naufra- 
gio,  pars  praelio,  nonnulli  eodem  pugione  quo  Ccefarem  violaverant,  {^{q.  mife- 
rabiliter  interemerunt.  Ecce  ledlor  renunciationem  juftam  proditionis.  Eu- 
tropius.  Vir  ergo  nuUus  unquam  bellis  magis  innituit.  Ejus  vero  dudtu  un- 
decies  centum  nonagintaduomilliacsefa  fimthoftium  ,  nam  quantumbelhs 
fuderit  ciyihbus  noluit  annotare,  Signis  coUatisquinquagiesdimicavit,-  ad 
hoc  nuUus  celerius  fcripfit,  nemo  velocius  legit ,  quaternas  etiam  Epiftolas 
fimul  didtavit.  Tantse  fuerat  bonitatis,  ut  quos  ari?iis  fubegerat,  clementia 
magis  vincebat. 


XX,  De  tempore  fuccejjionis  Imperatoris  0£ta.viam  nepotHs  ]alii 
Caefaris,  ^  de  vijionejibi  divinitus  revelata. 

JVlio  quoque  Cafari  "B^mamrum  fecundus  fucceffit  Imperator  nepos  ejus, 
annorumdecem  &feptem,y«t/mi  OUdvianmAuguflus,  i  quo  c£eteri  T^o- 
manorum  Im peratores  yfaga^/,  ficut  kjfulio  Cafaresiunt  appellati.  Ipfumya- 
lius  hasredem  Teftamento  relinquens  nomen  fuum  ferre  jufferat.  Coepic 
anno  quidem  setatis  quintas  dxlviii.  ac  annis  lvi.  regnavit.  Poftmodum  au- 
tem,  anno  duodecimo  quam  Conful  fuerat,  bellis  orbe  toto  confed:is,  l^pmam 
rediitj&ex  eorempublicam  quadraginta  quatuor  annis  fblus  obtinuit,ante  vero 
per  XII.  annos  cum  Antonio  &  /.e/^z^otenuerat.Ejus  autem  anno  circiterxxvii. 
nata  eft  beata  Virgo  Maria  ,  juxta  librum  Joachim,  &  Revelationem  fad:atn 
Eli^abethtex  qua  poftmodum  filius  Dei,  cooperante  Spiritu  Sand:o,  fine  virili 
femine  carnalem  affumpfit  Nativitatem.  Hujus  autem  Augujti  diebus  trans 
T^ibrim  de  taberna  meritoria  fbnsolei  exundavit^  terra,  ac  pertotum  diem 
largiffimo  rivo  fluxit,  fignificans  Chrijii  gratiam  ex  gentibus.  Etiam  circu- 
lus  aureus  ,  ad  fpeciem  coeleftis  arcus  ,  circa  fblem  apparuit.  Igitur  cum 
totum  orbem  Cafar  Augujim  fubpace  tranquillacompofuiflet,  J^mani  non 
intelligentes  quod  pax  illa  non  Augujlo,  fed  nafcituro  Chrifio  faraularetur, 
dicuntei.  Te  volumuS  adorare  quiaDeus  eftin  te.  Si  hoc  vero  non  effet, 
non  ita  tibi  profpere  fuccederent  omnia.  Quod  renuens  inducias  poftula- 
vit,  &  ad  fe  Sybillam  Tiburtinam  fapientem  convocans,  fibi  quod  fenatores 
dixerant  recitavit.  Quse  fpatium  petiit  trium  dierum,  quibus  ardlum  ope- 
rata  eft  jejunium,  &  Imperatori  poft  diem  tertium  reiponfum  dedit  in  hunc 
modum, 

.  ^ici 


S  C  O  T  O  R  U  M      H  I  S  T  O  R  i  A. 

Judicii  fignum  tellus  [udore  madefcit. 
De  cwlo  J{ex  adveniet  per  feccla  futurus. 
Scilicet  in  carnem  potius  ut  judicet  orbem. 

Et  caetera  per  ordinem  verfmim,  qusefunt  in  numero  xxvii,  Quibus  im* 
peratori  recitatis  illico  coelum  apertum  eft,  in-quo  pulcherrimam  Virginem 
ftantem  vidit  fuper  altare  puerum  tenentem  in  brachiis,  vocemque  dicentis 
audivit,  hoec  eft  Ara  filii  Dei.  Quam  fenatoiibus  vifionem  retulit,  &  ipfi  fu- 
pra  modum  mirati  funt.  Cujus  poftmodum  anno  quarto,  od:avo  Kal.  odto- 
bris,quando  dies  incipiuntminui,fuum  fihum  Eli^abeth  peperit  Johannem  Bap- 
tiftam,  prsecurforem  divinuni. 


S99 


XXI.  De  Conceptione  Nativitateque  Domini Noffri  ]eiu  Chiiiki. 

^  Ratise  quidem  anno  primo,  qui  Cafaris  Augufli  fuit  xlii.  poft  prsecux- 
foris  vero  Conceptionem  menfe  lexto,  Kal.  videlicet  jdprilis  ocStavo, 
quando  dies  incipiunt  crefcere,  beata  Virgo  Maria,{eryata.  Virginitate,mundi 
pereuntis  Redemptorem,  Angelo  nunciante,  concepit.    Qui  cum  in  fbrma 
Dei  eifet  humiliter  ex  ea  fervi  formam  accipiens  in  Bethleem  Juda,  civitate  !)«- 
vid,  ejufdem  anni  menle  decimo,  Deus  &  homo  Dominus  'No^evjfefus  Chri' 
ftus  nafci  voluit,  ut  tunc  demum  aptior  fieret  humilitatis    inftitutio ,  cum 
jam  poena  fuperbias  per  totum  mundum  omnibus  effet  exemplum.     Igitur 
fbpitis  ubihbet  bellorum  tumultibus,dum  medium  filentium  tenerent  omnia, 
&  nox  in  fuo  curfu  medium  iter  faceret,  Dei  patris  verbum  caro  fadtum 
eft,  &  habitare  ccepit  in  nobis,  a  mundi  principio  tranfad:is  mmmmmcxcix. 
annis.  A  tranfitu  maris  rubri  mmcccclii.  ATroja  capta fex annis  milledu- 
centis.    Et  quinquaginta    feptingenti  duo  fluxi  Urbis  erant,  Chriflus  cum 
mundum  fandtificavit.  Kpximo  ^ege  ScotoruminScetia  regnante,  c[\xi.Chri- 
fium  trecentis  ter  denis  prsfuitannis.  A  refufcitatione  Regni  yW^ora;?»  per 
Judam  Machab(sum  clviii.  Orofius  autem  in  Apologetico  fuper  illud  orationis 
Abacuc  Prophetx.    Domine  opus  tuum  in  medio  annorum  vivifica ,  illud 
defcribens  ait,  Chrifius  filius  Dei  iu  virtute  &  gloria  Patris ,  ea  quse  prin- 
cipio  condidit  in  medio  redemit,  &  in  noviflimo  judicabit.  Mundus  itaque 
per  tria  variationis  leguni  tempora  divifus  eft.     Nam  in  Adam  incepit  tem- 
pus  legis  naturse,  durans  ufque  ad  Moyfen,  in  quo  terminatum  eft.  In  Moyfe 
vero  tempus  incoepit  legisfcripturce  fluens  ad  Chrifium,  quod  &inipfoter-, 
minatur,  In  Chrifto  fiquidem  incoepittempuslegis  gratia,  quod  ufque  con- 
fummationem  feculi  perdurabit. 


XXII.  De  diverfis  accidentibus  pofi  Jncarnationem,  G? 
fuccejjione  Tiberii. 

ANno  Gratias  fecundo  Gentiles  Magi,  Jafper,  Melchior,  &  Baltha^ar,  cum 
muneribus  procul  ab  Orientis  finibus,  eo«  nova  ducente  ftella,  vene- 
runt  Judceam,  adorare  ChriJium  Natum.  Quem  cum  adoraffent,  jufTui  regio 
non  obedientes,  per  aliam  viam  in  fuas  regiones  reverfi  fiint.  Igitur  Hero- 
des  iratus  omnes  puerog  duorum  annorum  6c  infra  Bethleem  Judx,  &  in  omni- 
bus  finibus  ejus  occidit,  fperans  inter  eos  occidere  Dominum  Jefum.  Eo- 
6.em  Sinnojohannes  Evangelifta  natuseft.  Anno  gratias  vi.  miferabiliter  i/*?- 
rodi  mortuo  fucceffit  filius  ejus  Archelaus.  Et  anno  xii.  Chriftus  in  Templo 
Dodores  audit,  &  in  Chana  Galilece  convertit  aquam  in  vinum.  Eodem  eti- 
am  anno  Judaicum  Regnum  in  quatuor  Tetrarchiis  divifum  eft  inter  fratres 

Archelaii 


500  J  O  H  A  N  N  I  S      F  O  R  D  U  Jj 

r/irchelai,yidelicet Herodem,Jntipatrum,Lifaniamb.Thilippum.  Qui  quidem  Ar- 
chelaus  anno  Domini  xv.obiit.Etillifucceffit  Herodes  Tetratcha.  Arnioquoque 
Domini  -^vi.Ccefar  Augujlm  obiit,  quem  J^pmani  plangentes  dixerunt.  Utinam 
aut  non  nafceietur.aut  non  moreretur.Vir  qui  non  immerito  ex  maxima  parte 
Deo  fimilis  putatus  eft.Nulius  eo  vel  in  bellis  felicior aut  in  pace  moderatior. 
Qui  certe  nunquam  aut  reipublicse  ad  fe  potentiam  traxiffet ,  aut  ea  tam- 
diu  potiretur,  nifi  magnis  Itudiorum  &  natur^e  bonis  abundaiFet.  Beatiffi- 
mam  rempublicam  Tiberio  fucceffori  reliquit,  qui  privignusei,  mox  gener, 
poftremo  filius  adoptione  fuerat.  Hic  Tiberius  anno  quidem  Imperii  xxiii. 
obiit,  omnium  ingenti  gaudio.  Pilatus  ^mnoDomim  xxvi.  Procurator effici- 
tur  in  Judcea. 


XXIII.  DePaJfwne  &  ^eJurreUione  Chrifti,  &  diverjis  accidentibus. 

Nnograti^  tricefimo  tertio  Deus  &Domiims  'No^exjefus  Chrijlus,  ut 
^  ^  ipfe  prsedixerat,  fecundiimque  prophetias,  quse  de  eo  pra^fcriptae  fue- 
rant,  ad  Paffionem  fponte  venit,  pafTufque  fepultus  cft,  ac  tertia  Die  refur- 
rexit.  Die  vero  deinde  quadragefima  propria  virtute  ccelos  unde  ve- 
nerat  afcendit.  Eodem  anno  Sandus  Stephanus  lapidatur  ,  &  Paulus 
converfus  eft.  Anno  gratia^  xxxvii.  Sandus  Petrus  in  ylnttochia  cathedra- 
tus  eft.  Et  anno  xxxviii.  Pilatus  feipflim  interemit.  Decedenti  quoque 
Tiberio  nepos  ejus  fucceffit,  l^manorum  quartus  ,  Cayus  cognomento  Caligu- 
la  HveGaligula  fceleratiffimus  j  coepit  annodominixxxix.  &  regnavit  annis 
quatuor.  Hic  Herodem  Jgrippam  a  vinculis  liberatum  Regem  Judets  fecit. 
Annoque  fequenti  Sandtus  Matthaus  Evangelium  in  Jr/dtea  {cripfn.Gaius  vero,, 
dum  adverfus  cundos  ingenti  crudelitate  fa^viret,  in  palatio  confilio  Sena- 
torum  interfedtus  eft.  Claudius  inde  ^omanorum  quintus,  Gaii  Patruus,  re- 
gnare  coepit  anno  Domini  xliii.  &  imperavit  annis  fere  xiv.  cujus  anno  ter- 
tiojacobus  J^ebedei,  frater  yo/;a««w  EvangeliftK,  decollatus  eft  abHerode,a 
quo  Petrm  etiam  vinculatus,  fed  aperto  carcere  per  Angelum  liber  exivit,  6c 
ejusanno  iil  l^mte  Cathedram  fufcipiens,  ibidem  annis  xxv.  princeps  Eccle- 
fise  fedit.  Porro  poft  paffionem  Dominicam,  erat  Petrus  Ecclefias  Redor 
annis  quatuof- ,  poftea  quidem  Antiochia  tenuit  Epifcopatum  annis  vii.  at 
/(<?/««  deinceps  Pontificatum  annis  ut  fupra  viginti  quinque ,  ficque  facer- 
dotii  gradu  poft  Chrijlum  iimgens,  annis  xxxvi.  papafedit.  AnnoDominiL. 
Claudii  quoque  Ceejaris  odtavo  Paulm  K^mam  invitus  mittitur. 


XXIV.  De  JucceJJione  Claudii  Ca^faris,  &  eJusbelW^ntznxm 
tllato,  (3 JucceJJione  ^CTiOms. 

C^Laudim  autem,  inquarto  fuas  Regnationis  anno,  ^rita.nnis,  ob  negatam 
j  tributi  folutionem,  bellum  intulit ;  quos  nullus  poft  C^Jarem  Julium  atti- 
gerat.  Ipforum  autem  interempto  Rege  Guyderio,  fratreni  fuiim  Arviragum., 
ejus  loco  Regem  fublimatum  ,  ad  deditionem  tributique  folutionem  coe- 
git :  unde,  fecundum  Galjridum,  ibi  pcr  totam  hyemem  moram  laciens,  fuam 
filiam  nomine  GexviJJam  uxorem  ^mra^o  tradidit,  quofacSto  l{pmam  rever- 
flis  eft.  Beda.  Claudim  fine  ullo  pr^elio  ac  fanguine  intra  pauciffimos  dies 
plurimaminfulse  partem  in  dedicatione  recepit,  ac  fexto  quam  profedrus 
eft  menfe  l{pmam  rediit.  Infulas  quoque  tunc  Orcades  inter  Scotiam  &  Norgue- 
giam  pofitas,  auxilio  Britonum  ufus  I{pmano  fubdidit  imperio.  Nec  omnes 
eo  tempore  Britones  ^pmanis  fiibjedti  fiint :  nam  poftquam  recefTcrat,  eos  ad 
rebeliionem  reparatos  Vejpajianm ,  qui  poft  N^ronem  regnavit ,  ab  eodeni 
Claudio  Britanniam  mifTus,  perdomuit ,  &inflilam  WeBamy&m^nmo  fub  di- 
tio«e  ^omma  fufcepit.  Nero  quoque  poft  hunc  ad  Imperium  fuccelfit  avun- 

culo 


SCOTORUM      HlSTORlA.  ^Ol 

culo  fiio  Gap  fimillinnis,  cospitani#Domini  lvi.  6c  iniperavit  annisxili. 
&  menfibus  oQio.  Eutropins.  Hic  J{omannm  jmperium  &  defbrmavit  &  mi- 
nuit,  mufitatsefuitluxuriairumptuumgue,  ut  retibusaureis  pifcaretur,  qusa 
balteis  funibus  extrahebat,  Infinitam  fenatus  partem  interfecit ;  bonis  omni" 
bus  hoftis  fuit ;  urbem  B^mam  incendit,  ut  ejus  imaginem  fpedtaculi  cerne- 
ret,  qualiT;o;'rtcaptadudum  arferat.  Cujus anno  lexto,  yafoiw  frater  Do- 
mini  a  Jndteis  lapidatur.  Et  amio  vii.  Marcus  Evangelifta,  Mariac[\xQ  Ma^da- 
/«w  obierunt.  Ultimo  quidem  imperii  annoPe^/aj  abeo  crucifixus,  &  P«a- 
lus  decollatus  efl.  Eodem  anno  publicus  hoftis  k  fenatu  judicatuSj  cum  qus- 
reretur  ad  poenam,  e  palatio  fugiens  feipfiam  interfecit. 

XXV.  ^uomodo  annoC[a.\idiiduoiiecimo,  l/e/lumf>rimoBtitAXia.U. 
nicum  adverjus  Scotos  initiumjumpjit^  U-^n  n 

Clrca  quidemhaec  tempora,  duodecimum  viz.  annum  Ctaudii,  Britami- 
cum  primo  bellumadverfus^co^w&Pz^ojexortum  fuiffe  dicitur,  quod 
per  centum  quinquaginta  quatuor  annos ,  ad  annum  fcilicet  Severi  deci- 
mumquintum,  nulhus  interveniente  pacifica  temporis  ftabilitate :  hoc  uti- 
que  modo  fequenticoeptumefti^^fl/Tflnaj-enim  ablmperatore  Claudio  va- 
nis  legionibus  Britanniam  tranfmiffus,  poftquam  omnium  rebellione  fbpita, 
Britones  ad  annuam  tributi  lolutionem  reduxerat,^o/w«;M  rediiti  &  pro  tuenda 
patria  fui  partem  exercitus  ibi  relinquens,  ut  Bntonum  fulta  fubfidio  gen- 
tem  fervire  cbgeret  H)hernienjium,  &  Scotos  fimiliter  &  PiSios,  veldeleret, 
prascepit.  Progrefli  denique  comites  cum  l^manis  Brttones  ad  Hyberniam  > 
ubi  datis  mutuo  receptifque  variis  cladibus  parum  aut  nihil  profecerunt. 
Indeque  reverfi  contiguas  regni  Scotorum  &  PiHorum  plagas,  quia  fe  J{pma' 
nis  fubjicere  nollent,  incendiis  ubique  confumunt,  &  caedibus  fimiliter  &  ra- 
pinis.  Convalefcentibus  interim  ^manorum  &  Britonum\iQ\\\5,  crudeliffimse 
gentes,  Hybernici  viz.  PiBi,  fed  &  Scoti,  quos  eadem  urgebat  convenire  necef^ 
iitas,  quiatriplex  dilficile  funiculus  rumpitur,  adverfuseos  fcedere  firmiffi- 
mo  colligatae,  Britanniam  ex  omni  partc  vaftare  coeperunt.  Nam  ab  Oc- 
cidente  prorumpentes  Hybernici,  Scoti  fic^iAem  aCircio,  necnon  &  ab  Aqui- 
Tone  PiUi,  divilas  inter  fe  regni  partes  mifera  caede  confumunt,  non  fexui 
parcentes  vel  parvulorum  astatulas,  fed  vel  in  ore  gladii  vel  incendio  fbr- 
bentes  omne  quodattigerant,  Illiquidemeos  e  contra  nec  immerito  fubji- 
cere  compari  clade  fatagentes,  vifa  quseque ,  pr^eter  humum  &  lapides,  aut 
in  nihilumigneredigunt,  autgladiopafiim  trucidarunt. 


XXVI.  De  bellorum  fisvitiaScotorum  5c  Pidiorum  contra  Britones,  &  ab eis 
primoconquejiuregionum  Albanise  tr.ansfretum  Scotorum. 

SiEviffimura  inter  eos  nec  auditum  antea  confimile  bellum,  quippe  nul- 
ium  Hiftoriis  tale  vel  eo  crudelius  inter  gentes  prsedicatur :  vulgus  qui- 
dem  gentis  utriufque,  cujus  proprium  eft  Agriculturce  fblummodo  non  cas- 
dibus  indulgere  feu  bellis,  ex  omni  parte  prasdis  penitus  &  bellis  expofi- 
tumeftac  rapinis.  Miferi  quoque  plebis  viz.  abjedtio,  qui  neque  prodeffe 
civibus,  vel  hoftibus  quicquam  nocere  noverant,  abfque  pietate  trucidantur. 
Pars  namque  populi  refidua ,  qu£e  gladiorum  ullatenus  aciem  evadere  po- 
terat,  omni  deftituta  praefidio,montibus,fpeIuncis,  atque  latendo  filvarum 
fiiuit  in  abditis.  Herbarum  itaque  radicibus,  frudtibus  etiam  &  fbliis  arbo- 
runi,  feu  corticibus,  aut  ladteiultem  cujufque  pecudis,  fi  quidem  habuerit, 
fumme  contenta  ,  mifere  vitani  fuftinebat :  unde  &  contigit  quod  &  cives 
fortifilimisurbium  indufi  mcenibus,  oppidorumquecuftodes,  hujufinodi  gla- 

Gggg  dio 


5*02  I    O    H   A    N    N   i-  S      F    O    R,  D   U   N       ; 

dio  vel  decifis  agroruni  vel  fuga  pr^apfis  cultoribus,  ad  taiitum  iattiisSc 
inedize  pervenerunt  inopiam,  utdoraos  ,  univerfafque  facultates,  totamque 
fupelleftilem,  pro  nihilo  reputantes,  feipfbs,  uxores,  &  liberos,  ab  hac  cla- 
de  falvare  cupientes,  remotis  procul  in  partibus  adduxerunt.  Urbesin- 
terea  fic  faspius  evacuatse  cuftodibus,  praeter  paucos  yecpfdes,  omn.i  defen- 
fionis  expertes  peritia  derelidtas ,  circumdant  hoftes,  ,nec  ab  his;  diu  qui^^ 
vit  eorum  feritas,  led  led:is  in  unum  agminibus  facile  (candentes  moenia,  qui- 
busabfque  moraproftratis  funditus,  ac  fparfim  lapidibus  foifa  dejeitis,  hu- 
mo  protinus  cosequabant.  Hujus  vero  funt  teftes  cladis  vrbes  Bntmum  fbr- 
tiflimse,  viz.  Agiied,  quse  per  Heth  Scotorum'R.Qge.m  reparatapofimodum, 
Hethml?ur^hdi&:a  fmt:  K^erleyl ctizm,  & -^/^/ef/art?,  oppicfflque  phirima,  qu£e 
per  eos  uiquequaque  folotenus  dejedta.funt ,  nec  ^  quoque  hadtenus  refbr- 
mata.  J^matiorum  Hiftoriis  Eutropius  hujus  reminifcenscladis,  ait.  Nero 
quidem  irt  remilitari  nihil  aufus,  pene5r?>«««mwamifit :  jiam  duo  fubeo 
vel  tria  nobiiiffimacapta  funtoppida&fubverfa. 


-VS'Vv\v;^   /■ ■■ — —  ■  ■"  -  (mif  '\ 

XXVII.  De  Moravienfibus,  fl7za&/z/o/ff  Moravia>j&er  Rbmanos 
expulfa,  quifeVidiiSpojimbdumconjuiixerunt. 

T  Mperatoris  illius  nequiffimi  Neroms  vecordia  fegnitieque  non  incogni- 
^  tis,  fpes  priftinse  libfertatis  recuperandas  nonnuUa  eft  exorta  gentibus. 
Innumera  mala  7(o?w/^m  fuis  diebus  perpeffi  funt.     Nam  legionibus  Orien- 
tis  Parthi  jugo    fiibducStis  ,    Armeniam  ab  eis  receptam  fervire  cogebant. 
Britaniiiam  quidem  %.  cireumfitis  eft  diminuta   peneque   vaftata  popuUs. 
Germanos  ihfuper  &  Famtonios  novo  motu  rebellare  volentes  ^omani  doma- 
bant  exercitus.  Itaque  MorrtOT^,  Vannonite  regio  qusedam  juta  Z)«»a^?>  flumen, 
ut  fepe  folebat  per  feditionem  excitata,  J{oderico  duce  rebellans,  totam 
ipfius  patriae  tutricem  legionem  dolo  circumventam  occidit.   Hosquoque 
Moravios  ante  privignus  AugiJH  Ccefaris  Tzberius,  nondum  Imperator,  csede 
cruenta  ferme   delevit.     Quamobrem    propinquffi  provinciarum  legiones 
fceleris  hujufinodi  £i6tione  percepta  decernunt ,  quod  vel  eorum  majores 
videlicet  Moraviorum  punirent  gladio ,    five  perpetuo  deinceps  damnatos 
exilio  relegarent.     l^deiicus  igitur  advenientium  impetus  legionum  pa- 
vore  territus  ferre  non  fuftinens ,  cum  fuis  exul  claffe  refedia  vi<5tualibus 
per  Danubii  ffunien  mare  petiit,  ac  arte  piratica  finus  varios  Borealis  Ocea- 
ni  pr^edando  circuiens ,  ad  mare  Belgicum  fe  tranftulit.  Igitur  duni  ibidem 
per  tempus  aliquod  adverfando  J^mams  mare  tranfcurreret,  ac  multis  infe- 
iftationibus  Gallite  partes  &  Britannia,{ua.{q;  naves  alficeret,Pz'^?i  demum,inter 
quos  antea  fsepius  moram  fecerat,  quiefcere  volens,  perpetuo  foedere  ma- 
nus  dabat.     C^orum  illico  multitudine  nervofiorcs  PiBi  multoque  fbrtio- 
res  effedti,  contra  Brite?ies  ad  bella  procedere  continuo  Scotos  hortantur, 
quod  &  £i6tum  eft.  Nam  (ua  componentes  inunum  agmina  ,  nulhus  adver- 
larii  timentes  impetum,  5mfl??«zfl»2  advolant,  6c  poft  multos  hominum  hinc 
inde  difcurfus  gravefque  provinciarum  vaftationes  ad  propria  redire  con- 
tendunt ,  quibus  interea  cum  prsedis  pluribus  &  fpoliis  in  margine  Regno- 
rum  revertentibus ,  J^mame  gentis  legionum  dux  Marim  ,  Britonumque  pa- 
tricius  occurrens,  eos  utrinque  fseviffima  csede  commifla  fugere  compulit, 
perempto  prius  in  acie  Moraviorum  principe  J^derico.     Hos  enim  Moravios 
genus  fuiffe  P?'&j  de  Scythia  fcriptis  impofuit,  &  bene,  nam  omnes  a  mari 
Baltico  regiones  ufque  Danubium  olim  inferior  Scythia  dicebantur,  ex  quarum 
una  venientes  fe  Pi^is  pro  perpetuo  conjunxerunt.     Regreffiis  vero  domj 
Pi^orum  populus  poft  fugam  confufi  penitus  ;  necnon  &  acephalse.  genti  Mo- 
ravia,  cujus  princeps  in  bello  cecidit,  filias  in  uxores  &:  ampla,m  deditpa- 
triam  excolendam  ,  cui  priftinae  regionis  Moravix  J^taniee  tradentes  no- 
men,  cum  PiUis  infiiper  commanferuut. 

XXIII.  De 


G   O    T    O    R    ll   M      H    I    S    T    0   R    I   A.  60^ 


XXVIII.  Be  jigno  y/WMarius,  Romanarum  hjrionum  dux,  ob  belli 
memoriam  fierifecit,  &  ImperatorumjucceJJione. 

PAtrato  quoque  triumpho  ^pmmus  idem  Alarius ,  perpetuam  volens  ad 
pofteros  tanti  dirigere  belli  memoriam,  conclavis  ad  limilitudinem  pe- 
ne  quadranguli  quoddam  lignum  utilitatis  modicae,  tamendolatisex  lapidi- 
bus  abfque  csementi  conipagine  compofitis  artifice  ,  juxta  vi(5tori£e  locum 
erigere  juJGGt ,  quod  itaque  red;i  tegcbant  5c  concavi  lapides  inufitati  pe- 
nitus  operis  antea  fabricatum.  Servius  Galha,  poft  Neronem,  per  aliquod.  tem- 
pus  fucceflit  ad  imperium,  quodbreve  fuitj  nam  (^^/yt^w/J  occifus  infidiis  im- 
perii  menie  feptimo  I^mte  forojugulatus  eft.  Inde  Lucius  Otho,  percmpto 
Galba,  pervafitimperium,  hifdem  namque  temporibus  quibus  Otho  Galham 
occiderat ,  Vitellim  a  Germanicis  exercitibus  Imperator  i^xdtus  ,  Othonem  m. 
halia  pra^lio  vicit  levi,  unde  futuri  belli  defperatus  eventu ,  xcv.  die  qud 
fumpfit  imperium  femet  occidit,  dicens,  fe  noneffetanti  meriti  quod  pro- 
ptei'  eum  civile  bellum  oriretur.  Deinde  Vitelliiis  imperio  pofrcus  multo 
dedecore  gravique  fsevitiarexit.  Hiccum  Nerone  limuletre  velleta  Vii[pa' 
fiani  ducibus  occifus  eft  ,  imperii  completo  menfe  viij  perempto  prius  ab 
eo  nequiter  Va[pafani  fratre  Sabino,  quem  cum  capitolio  Vitellius  incendit. 
Vafpafa7ms  J^jnanorum^Qptimm  huic  interfedlo  fucceflit,  annoDominiLxxi. 
&  regnavit  annis  novem,  menfibus  x,  diebus  xxii.  Hic  apud  Palceftinatn  fadus 
fuit  imperii  princeps.  Obfcure  quidem  natus,  fed  optimis  comparandus. 
Cum  fiiio  fuo  T?>o  deyfro/o/a»zwtriumphavit,  interfedis  inea  centum&  un- 
decim  millibus  Judceorum.  Qui  cum  anno  vitse  fu£e  lxx.  cundtis  amabilis 
effet  acjucundns,  profluvio  ventris  fefTus  afTurrexiiret,  ftantem,ait,  Impera- 
torem  terras  excedere  decet,  &  lic  exanimatus  eft.  Cui  fiicceflit  'Titus  filius 
ejus  I{pmanorum  OUavus,  anno  lxxx".  fic  regnavit  annis  ii.  &  menfibus  od;o. 
"Vir  dmnium  virtutum  genere  mirabilis  adeo,  quod  amor  &  delicia;  generis 
humani  diceretur,  fecundifllmus ,  bellicofiffimus,  modei'atifIimus :  ibelici- 
tatis  6c  libertatis  tantae  f uit,ut  cum  nulli  quicquam  negaret,&  ab  amicis  repre- 
henderetur,reipondit,nuIlum  debere  triftem  ablmperatoredifcedere.Prseter- 
ea  cum  quadam  die  recordatus  in  coena  fuifl'et,nulli  ie  quicquam  illo  die  prae- 
ftitiffe,  dixit,  amici,  hodie  perdidi.  Interea  xlii.  setatis  anno  morte  prseven- 
tus  eft,  hominum  majore  quam  iiiodamno.  TzVofucceflitfrater  ejus  Domi- 
tianus,  Neront  vel  GalicuU.,  vel  Tiberio,  quam  fratri  feu  patri  fimilior,  anno 
Domini  lxxxiii.  imperavit  annis xv.  Hic  fecundus  poft  iVf;o«m  Chriftianos 
perfequens,  cum  ob  fcelera  cuncftis  exofus  effe  coepifret ,  interfedtus  eft  in 
palatio  per  fenatum.  Nerva  fucceflit  Domitiano  ;  regnavit  anno  uno  &men- 
fibus  quatuor. 


XXIX.   De  his  quie  de  Rotiianae  poteflatis  afcenfu  &  defcenfufcripferunt 
Orofius  ^  Auguftinus,  &  Imperatorum  [ucceffions. 

NnoDomini  c.  T{omanorum  undecimus  Wlpim  Crinitus  Trajanus,  natus 
_  Italicm  in  Hifpania,  regnavit  annis  xix.  menfibus  v.  diebus  xv.  Denique 
proftrato  debilitatoque  ftatu  I^omano,  in  remedio  malorum  divinitus  crede- 
batur  Nerva  datus.  Innumera  quidem  evenerunt  femper  ^mte  bella  contra- 
ria,  non  folum  hisfedetiam  a  fuas  conditionis  diebuscontinue,  quamvis  ad 
tantam  poteftatem  pervenerit,de  quibus  omnibus  epilogatis  in  generali  fcripfic 
Oro/Sa^j^diccns.Partem  five  latitudinem  regni  I{oma{\x\%  cladibus  in  iuamveria 
csdem  fingularem,  quaique  gentes  ibidem  ubidomuit  vindicavit ;  Afm,  Eu- 
ropx,  atque  Africce,  non  dico  tribus  mundi  partibus,  fed  totis  trium  partium 

Gggg  3  angulis. 


60^  JoH'ANNIS      FoRDUN 

angulis,  gladiatores  fuos  feriatufque  inimicis  IpecStaculuni  ultionis  mifere 
ingeflit.  Et  Augufiims ;  partibus  orbis  imperans  ipfa  tanquam  fe  ferre  non 
valens  fe  f iia  quodammodo  magnitudine  fregit.  Nerva  quoque  rempubli- 
cam  ita  miniftravit  ut  omnibusprincipibusmerito  prjeferatur.  Inter  plura 
did;a  hoc  ipfius  fertur  egregium ,  amicis  eum  culpantibus  quod  nimium 
circa  omnes  communis  effet,  refpondit,  talem  fe  Imperatorem  efTe  privatis, 
quales  efTe  fibi  imperatores  privatus  optaffet.  Obiit  profiuvio  ventris  aeta- 
tis  anno  xliii.  Hujus  tantum  memorise  delatum  eft,  ut  ufque  noftram  seta- 
tem  non  aliter  in  fenatu  principibus  acclametur,  nifi  {Qliciot  Augujio,  melior 
Trajano.  Ejus  tempore  yo^arawe/  Apojiolus,  cnm  efTet  nonaginta  novem  anno- 
rumymigra.\itadDom'nmm.HelyusAdriams,Con{oht'm3^Trajani^lim 
g«/?o  duodecimus  princeps  creatus,  coepit  anno  Domini  c.  xix.  imperavitau- 
tem  annisxxh  Omnibus  pene  diebus  vitae  fiije  pacem  habuit.  Urbem  /^o- 
manam  luo  tempore  circuiit ,  Judieos  fecundo  rebelles  fubjugavit ,  niuros 
Jerufalem  reparavit,  &  Helyam  de  fuo  nomine  vocari  prsecepit,  ne  cui  Judao- 
rum  in  eadareturintrandilicentia,  fed  tantum  Chrijtiams,  alias  in  ea  gentes 
collocando. 


XXX.  De  fuccejjione  diverforum  Imperatorum. 

ANtoninus  Adrianus,  cognominatus  Vius,  Helii  gener  ,  eo  mortuo  deci- 
mus  tertius  l{omanorum  fucceflit,  anno  Domini  cxl.  &  imperavit  cum 
filiis  Aurelio  &  Lucio  xxii.  annis.  Cui  decedenti  Marcus  Antoninus ,  &  Lu- 
cius  Aurelius  Commodus  ,  anno  Domini  clXii.  imperium  affecuti  funt.  Hi 
ssquo  jure  adminiftraverunt  imperium,  cum  ad  hoc  tempus  finguli  fuerint 
AuguM.  Conjundti  regnabant  annis  decem  :  undecimo  quidem  anno  Aureli' 
us  Commodus  obiit ,  £c  Marcus  Antoninus  rempublicam  fblus  tenuit  aianis 
VII.  Quem  mirari  quifquam  facilius  quam  laudare  pofTet.  A  principio  quo- 
que  vitcE  tranquiliiflimus,adeo  quod  ab  infentia  multum  nec  ex  gaudio,  nec 
ex moerore  mutaverit.  Ipfius  tempore  Lucius  Rex Britonum^Vititxvsyc,  ad  pa- 
pam  Eleutherium  Epiftolam  mifit,  obfecrans  ut  per  ejus  mandatum  Chriftia- 
nus  efficereturj  &  raox  effedtum  pice  poftulationis  confecutus  eft.  Anno  clxx. 
fand:a  crux  inventa  eft.  Aurelius  Commodus  patre  defun<3:o  regnavit  annis 
XIII.  coepit  anno  Domini  clxxxi.  Tandem  ipfe  Commodus,  cund:is  incom- 
modus,  in  domo  veftali  ftrangulatus  interiit,  Helyus  deinde  Pertinax  fcnex  a 
fenatu  creatus  eftlmperator.  ImperareverojufTus  eft  annoDomini  cxciii. 
fed  Juliani  Jurifperiti  fcelere  occifus  eft ,  quem  poftea  Severus  apud  Mii- 
vum  pontem  interfecit.  Julianus  antem,  qui  vi  fibi  J^omanum  vendicavit  im- 
perium,  imperavitmenfibusfeptem.  Sicquc  inter  Pertifiacem  Cafarem,Sx.Ju' 
lianum  ejus  fuccefforem,  unus  annus  fcriptus  eft.  Severus  igitur  Afer  ge- 
nere,  ^omanorum  decimus  feptimus,  regnavit  annis  xviii.  Solus  omnium  me- 
moria  &  ante  &poftex  .^^ica  Imperator  fuit.  Coepit  annoDomini  cxciii. 
Hic  natura  fsevus,  multis  bellis  lacefcitus ,  rempublicam  fbrtiffime,  fed  la- 
boriofiflime  rexit. 


XXXI.  De  confmderatione  Fulgentii  ducis  Britonum  Alba- 
nenfis  cum  Scotis  ^  Pidis. 

TEmporibus  autem  Imperatoris  Comrmdi  prascedentis  civile  difcidi- 
um  itt  Britannia,  propter  tributi  fblutionem,  oriri  coepit  inter  Brito- 
nes.  Nam  defundlo,  vel  ut  alibi  non  comparente  fuo  rege  Lucio,  poft  quem 
eorum  regia  ftirps  in  Britannia  regnare  defiit,  tribuni  pro  regibus  con'  '■ 
tuuntur  ibidem  ^  J^omam.  Conful  interim  Britonum  Albanenfium  Fulgentii^s, 

ex 


ScOTORllM      HlSTORlA.  ^of 

ex  antiquorura  exortus  regum  proftpia,  ie  nequaquam  J^manis  tributa  fbl- 
vere,  led  neque  debere  dicebat,  cuni  nullam  eis  unquam,  velfidem  velfub- 
jediionem  promififTet.  Ob  hoc  autem  ad  invidiam  excitati  concives,  ipfiim 
contribucre  fi^as  namando  terras  cogere  difponunt ,  quibus  &  ipfe  rena- 
mando  nullatenus,  fed  in  ipfos  quafi  defeviens  pr^edando,  vicem  compenlat 
cum  ufiiris,  Unde  poflmodum  rapinas  fequuntur  acerrim^,  feditiones  eti-' 
am  &  incendia,  nulli  mutuo  parcentes,  fed  oninia,  quafi  totaliter  ab  Auftrali- 
bus  Boreales  divifi  fcil.  Britones ,  atque  feipfbs  ad  invicem  ubique  confu- 
mentes.  ^S^fo^i  fiquidem  cum  EiUis,  more  folito,  crebris  irruptionibus  pro- 
pinquas  eis  Fulgentit  partes  vaftando  dilacerant ,  prsdas  innumeras  abdu- 
centes.  Quod  utique  Fulgentius  ut  undique  bellis  competeretur  non  fufti- 
nens,  foedus  cum  Scotisad  tempus  iniit;  &ex  padto  pace  Hnmta,  Britones 
fbcios  toto  conamine,  2{omanorumque  patricios,  qui  patriam  eo  tempoi-e  re- 
gebant,  invafit.  Dum  h^c  autem  apud  Britanniam  civilis  difcidii  gerun- 
tur  incommoda  ,  tributi  penfio  I{pma7iis  annuatim  fblita  tranfmitti,  re- 
manfitpenitus  infoluta.  Multiquoque  Britonum  a  T^omana  fidelitate  poft 
ipfum  abierunt,  a  tributorum  fabjediione  fperantes  fic  abfolvi. 


XXXII.  §luomodQ  imperator  Severus,  ad  excludendumScotos&Vidios  ab 
inva^one  Britonnmy  murumfierifecittranfver/us  infulam. 

AD  imperii  Regimen,  ut  didrum  eft,  Severus  accedens,  ubique  rempub- 
licam  omnino  turbatam  invenit ,  quam  ad  ftatum  reducere  magnis 
laboribus  conatus  eft.  Igitur  poftquam  PafceniumNigium,  jEgypti  partibus 
&  Syrice  rebellare  conantem ,  occidifTet,  ac  Farthos,  Arahes,  &  A^ahenos,  vi- 
d:os  adpacem  reduxerat ;  Judceos  etiam  6?  Samaritas,  iterato  rebellionem 
meditantesreprefFos,  multaque  rebellia  toto  T^owawtf  pacifceret  orbe,  Clodium 
Alhanum^  qui  fe  Galliis  Ceefarem  fecerat,  apud  Lugdunum  civitatem  vidlumj 
interfecit.  Civilibus  itaque  bellis  ex  omni  parte  maxima  diligentia  repref^ 
fis ,  fbla  Britannia  fadiione  Fulgentii  remanfit  efFra^nis.  Inito  quidem  impe- 
rator  confilio,  quis  inter  totius  militise  principes  acceptis  fecum  legionibus 
Britanniam  adire  fe  difponeret  inquirens,  nec  ullum  fe  paratum  effe  dicen- 
tcm  audierat,  affumpto  gladio,  prsfto  fum,  inquit,  omnes  prseparate  fequi- 
mini,  mecum  ibitis  ,  ficque  continuo  verfus  Britanniam  profedius  eft.  Nec 
tamen  adventus  flii  caufa  Fulgentio  latuit,  fed  ab  amicis  per  prasmiffos  clam 
nuncios  pr^emonitus,  quod  tant£e  muititudinis  pugnatorum  adverfus  impe- 
tum  fe  nequaquam  cum  fuis  fperaret  ullatenus  praevalere.  Quamobrem  fe- 
ftinus  Scotiam  ingrediens  ,  cum  regibus  Scotorum  &  PiUorum ,  perpetuse  pa- 
cis  fuarumque  gentium  seternae  commuuitatis  perftabile  fbedus  iniit ,  filiis 
fuis  duobus  obfidibus  interim  dereli(9:is.  Quorum  deinde  maximo  fufful- 
tus  exercitu  Britanniam  regrefTus  eft,  bella  confeftim  commifTurus.  Ibat  au- 
tem  hujufiBodi  fsepius  expeditiones  faciendo  redibatque ,  donec  latiflimi 
valli  munitione  per  Severum  trans  infiilam  dedudti  prsepeditus,  ac  tunc  primo 
paululum  conquievit. 


XXXIII.  ^^mmodo  fulgentius  Scotorum  fultus  ^  Vid:oram prafdio  civitatem 
ohfidens  Eboracum,Severumof«V//^  Imperatorem. 

FEceratenim  Imperator  eo  tempore  vallumtrans  infulam,  cum  effuga- 
tum  in  Scotia  Fulgentium  fuperaffet,  inter  duos  hinc  inde  fluvios,  vizo 
Tyne  &  £"j-^  ,  ne  fuis  continuis  hoftibus  Scotis  &  FiSiis ,  aut  ipfis  etiam 
Alhania  Britonibus ,  invadendi  focios,  ut  fbliti  fuerant,  appareat  de  csetero 
loCuspatens.  Sciensigituri^»^w??ajiterfuumterreftre  verfus  Ehoracum  effe 

G  g  g  g  3  vallo 


^OS  JoHANNlS      toRDUN 

vallo  prseclufiim,  navicuks  vi<3:ualibus  inftrumentifque  bellicis ,  ac  equiti- 
bus  oneratas  repente  praeparat  ,•  pedites  etenim  cum  feipfo  c£:terique  ter- 
reftris  duces  exercitus  iluvium  adeunt,  &  carabos  ex  compiedis  virgulis, 
icaphas  fcil.  portatiles,  coriis  circumcirca  fubtiliter  confutas,  quarum  una- 
quaque  duos  aut  unum  falteni  cuni  armis  &  remige  transferre  poterat ,  ex 
•induftria  facientes,  quibus  remigando  nodtis  caligine,  natando  fimiliterpro- 
fpere,  fluvium  prse  diluculo  transferunt.  Adunatis  in  unum  deinde  catervis, 
civitatem,  quaminvadentCiSmro  prius  amiferat,  Ehoracum  foni  circundans 
obfidione,  fuorum  quofdam  ab  co  recedentes  antea  procerum  in  fide  prifti- 
nafibi  conjundos  recipiebat.  Animati  vero  tanta  pugnatorum  mukitudine, 
qua;  fecum  aderat ,  fibi  potius  adha^rere  quam  J^manis  elegerunt.  Duni  igi- 
tur  poil  paucos  diesobfidioni  vacaret  intentius,  &praeparatis  multisinftru- 
mentorum  ad  moenia  civitatis  fcandenda  feu  perforanda  machinis,  afful- 
tum  diligenter  afKceret,  inimpetu  repente  cum  f uis  idem  7^o7?2^«ax  princeps, 
ut  erat  magnanimus,  in  eos  irruit,  &  cum  Ful^entio  bellum  lethale  committens 
occifus  eft.  Beda  vero  Severum  eadem  civitate  propria  morte  defundtum 
refert :  fed  Ga/fridus,  ficut&  hic,  hunc  a  Futgejitio  teftatur  fequentibus  inter-^ 
fed;um. 


XXXIV.  De  hoc  quodBQda.fcripft  de  diBo  muro  civitatis,  etiam 
ohjidionejeu  morte  Severi. 

I  Eda.  Vi<^or  ergo  Severus  bellorum  civilium,  quas  flbi  graviflima  concur- 

rerant,  in  Britannias  omnium  pene  fociorum  defed:u  trahitur,  ubi  ma- 

gnis  gravibufque  pr^eliis  fxpe  geftis,receptam  infulse  partem,  a  c^teris  in- 
domitisgentibus,  non  ut  quidam  seftimant  muro,  fed  vallo  diftinguendam 
putavit.  Hocitaque  valium  firmifHme  crebris  infuper  turribus  communitum 
i  mari  deduxit  ad  mare,  ibique,  viz.  apud  Eboracum,  morbo  obiit.  Gdfridm. 
Severus,  mox  ut  appulfus  Britanniam  fuerit ,  bellum  Britonihus  committens, 
partem  patrise  fibi  fiibmifit,  &  partem  quam  fiibjugare  nequivit,  diris  debel- 
lationibus  irt  Scotiaming^yh.  At  ilia  duce  Fulgentio  toto  nifu  refiftens,  maxi- 
niam  fsepius  ftragem  &  concivibus  &  I{omanis  inferebat. ,  Conduxerat  enim 
in  auxilium  infulanos  quofcunque  populos,  &  fic  cum  vid:oria  multotiens 
redibat.  Igitur  irruptiones  Fulgentii  crebras  graviter  ferens  Imperator,  fieri 
juffit  vallum  '\x\X.QtDeiram  6c  Alhaniam,  ut  ejus  impetum  propius  accedere 
prohibei^et.  Communicatoque  fumptu  a  mari  fecerunt  illud  ufque  ad  mare, 
quod  poft  hoftium  acceffus  futuro  tempore  facilius  poterat  detinere.  At 
Fulgentiusy  cum  .Set/ero  diutiusrefifterenequiffet,  tranfmeavit  in  Scotiam,  ut 
Scotorum  SL\i\i\xo  Pi^orumque  reftitueretur  dignitati.  Cumque  totam  ibiju- 
ventutem  collegiffet  navigando  reverfus  eft  Britanniam,  &  Ehoracum  obfedit 
civitatem.  Quodcumper  cseteras  Britannite  nationes  divulgatum  fuiffet, 
maxima  pars  Britonum  Severum  deferens  penitus  abivit  ad  Fulgentium.  Nec 
ob  id  ab  inceptis  Severus  de&iii\t,  fed  convocatis  7^o»2««?'j',  cxx&xiic^Q  Britoni' 
bus,  obfidionem  petens  cum  Fulgentio  dimicavit.  Sed  cum  pugnani  acrius 
confecifTent ,  Severus  cum  multis  fuorum  interfedius  eft,  &  Fulgentius  vulne- 
ratus. 


XXXV.  DefanBo  Vidore  Papaprimo,  fuh  quo  Scoti  fufcipere 
fidem  coeperunt  Catholicam. 

A  Nno  quidem  imperatoris  Severi  feptimo  ,  ViUor  primus ,  poft  Fetrum 
-i-^Papadecimusquartus,  -^nc^  nationis  oriundus,  patrem  habens  nomi- 
ne  Felicem,  fedit  annis  decem ,  menfibus  duobus,  diebus  xii.  Sub  eo  Scoti 
fidem  Catholicam  ceperunt,  anno  viz.Dominicc.  tertio,  unde  quidam. 

Chrifii 


IS. 


S    C    O    T    O    R    U   M      H    I    S    T   O    R    I    A, 

Ckrijii  tranfaUis  tribus  amiis  atque  daccTttis . 
■    Scotia  Catholuam  cocpit  inire  fidcm. 
.j;    Roma  YiOiOiQ. primo  Papa  refidente. 
«:  .'    Principe  Severo  Martyr  &  occubuit.  ... 


Hicautem  ViBor.,  ficut  prsedecelTor  ejus  Eleuthe)-ius,im€tnm  PafchaDie 
Domitiica  celebrari  couftituit,  &  ad  facerdotum  interrogationem,  de  termi-* 
150  palchali  celebra|ido,  caetens  etiam  Eccleli^e  perneceirariis,  Concilium  iii 
AlexandriaPalejHncB  celebravit.  Cui  interfuit  Conciliofandius  ipfe  Papa 
ViBor,  Narcijpis  itaque  Patriarcha  Hierofoiymorum,  atque  Tbeophilus  Ccefari- 
enfis  Epilcopus;  ubittatutum  eft,  ut  oWervata  xiv.  luna  menfis^ff/zjjlem- 
per  Die  Dominico  Pafcha  celebraretur.Multi  quidem  ck  Orientis  &  ^^^  tunc 
Epifcopi,  multoque  tempore  poftea';  cum  Judxis  Pafcha  celebrabant.  Con- 
ftituit  etiam  quod  urgente  neceflitate  quicunque  hominum  five  flumini- 
busj  five  fontibus,  velinmarijChriftiana  tamen  profeflione  creduhtatis  cla- 
rificata  baptizaretur.  Martyrio  quoque  fub  Severo  coronatur,  &  apud  San- 
dum,  Pehum  fepult^us  in  Vaticmo ,  cujus  feftum  agitur  V^°.  K^lenias  Augufli, 


ij"nj   »^- 


,     'X.'X.'X.'Vl-  De  ignobili  (uccejjione  multorum  Imperatorum.  . 

EVtropius.  Reliquit  enim  Severus  duos  fihos  fucceflbres,  Bajianum,  &  Ge<^ 
tham,  ied  Bafa?io  nomen  Antonmus  perlenatum  impofitumeft,  zcGe* 
tha  pubUcus  hoftis  judicatus  confeftim  periit.  Antoninus  igitur  Bafianus,  qui 
6c  Caracalla,  poft  patrem  regnare  coepit  anno  Domini  CGxiii.  &  fex  annis 
regnavit,  atque  defundtus  apud  civitatem  £^//&w,  adverflis  Parthos  moliens 
e^pQditiomm. Sigibertus  apud  Edifam  civitatem  Bafianum  a  Parthis tradit  inter- 
fedtum.    Galfridus  vero  Bafmnum  in  Britannia  docet  occifum  ^  Caraufio  ,  fed 
priorum  potius  hiftoriis  annuendum  seftimo ;  quia  Diocletiani  temporibus 
S^Maxinnani,  certum  eft  Caraufium  tunc  ^timo  Britanniamk  I{omams  ufiir-' 
paffe.  Nam  tranfadis,  poft  hujus  mortem,  ^-^/^"aKi  feptuaginta  duobus  annis, 
Caraufius  in  Britannia  contra  J^omams  rebelhs  effedtus,  ablmperatore  Bio' 
cletiano  per  fbcium  adled:um  interfici  juiTus  eft,  ut  infra  ftatim  recjitetun 
Bafiano  lucceffit  Macrinus  Opilius  anno  Domini  ccxix.  &  imperavit  anno 
uno.  Poft  quem  Marcus  Aurelius  imperio  potitus  imperavit  annis  quatuor. 
Hic  ^manorum  vicefimus  coepit  anno  Domini  ccxx.  ib.\ic  Alexander  tacce'' 
deus  anno  Domini  ccxxiii.  regnavit  annis  xiii.  Quo  militum  occifb  tumul- 
tu  ,    ^manorum  vicefimus  fecundus  regnavit  Maximimu.     Hic  primus  ex 
corpore  militari  fine  fenatus  audtoritate  Imperator  eledius  eft  ab  exercitUj 
anno  Domini  ccxxxvii.  6t  regnavit  annis  iii.    Mox  Pupienus  &  fiater  ejus 
Balbinus,  interfedlo  Maximino,  ufurpaverunt  imperium,  &  ftatim  in  palati©^ 
csefifunt.     Gor<^w«aj' ad  imperiunl  liiblimatus  imperavit  annis   fexj  coepit 
anno  Domini  ccxl.  qui  Philippi  fraude  occifus  elt   M^m.amrum  igitur  xxiv, 
regnavit  Philippus  cum  filio  Philippo  vii.  annis.  Qui  primus  omnium  ex  T^o- 
manis  Imperatoribus  Chrijiianus  efled:us  eft.  His  regnantibus  ^omance  urbis 
millefimus  expletus  eftannus,  quique  fraude   Dem  fuccefforis  occifi  funt' 
ficque  'B^manorum  xxv.  regnavit  Decius  anno  uno  &  menfibus  tribus.  Porro 
non  totis  duobus  annis  cum  regnalfet  cum  filio,  in  medio  finu  Barbarorum 
interfe6tus  eft.     Pofthunc  Gallus  Hojiilianus,  qui  &  Decius,  cum  ii\ioVdufiei' 
no  regno  potitus  imperavit  vix  ann,  ii.  coepit  autem  anno  Domini  ccliv. 
7^om««o/w?2  quoque  xxvii.  imperavit  Valeria?ius  c\imGalieno&ao,c^\xi  6c  De- 
cius  ,  &  imperiVerunt  anno  xv.  cceperunt  anno  Domini  cclvi.  Qui  quidem 
Frt/erra?z«j-,  poftfvlartyrium  beati  Pontii  &  aliorum  Martyrum  phirimorura, 
a  vege  Perfarum  Sapor c  ca.ptus,  omnibus  diebus  vita^  fu£E  meritapro  fad:is 
percepit ,  ita  ut  quotiens  rex  Sapor  ssquum  confcendere  vcllet,  non  mani- 

bus 


5o8  J   O   H   A    N    N    I   S      F    O    R   D   U    N 

bus,  fed  incurvato  dorfo ,  cervice  ejus  pofito  pede,  equo  membra  locaret. 
Galienus  Medtolano  gladiis  amilitibus  confofTus  Q&.JR^manorum  xxviii.  regna- 
vit  Claudius  fecundus  annis  fere  duobus ;  coepit  anno  Doraini  cclxxi.  Cui  fra- 
ter  ejus  ^intilius^  ab  exercitu  eledus,  &  y\i.  die  percufTus  occubuit.  Au' 
relianus  poft  hunc  regnavit  annis  pene  vi.  poft  Aurelimum  occifum  l{pma- 
mrum  xxx.  regnavit  Tacitus  menfibus  fex.  Quo  apud  Vontum  occifb,  impe- 
tmm  Florianus  obtinuit,6c  diebus  Lxxxix.imperavit.Hoc  apud  T/^ar/a/w inter- 
fecSto,  l{pmanorum  xxxi.  regnavit  Probus  annis  fex,  menfibus  iv.  ccepit  anno 
Domini  cclxxlx.  qui  militari  tumultu  apud  Sirmium  necatus  eft.  Cui  fuc- 
ceflit  Carus  anno  Domini  cclxxxv.  &  imperavit  annnis  n. 


XXXVII.  De  primo  motu  diJjTentionu  inter  Scotos  £?Pi6tos,  tempore 
Diocletiani,  velantepaulo  exortce, 

CAro  quoquefulminisidupercuflb,  Diocletianus  ^o^  Auffijlum  xxxii.  an- 
no  Domini  gclxxxvii.  fuccedens  annis  y;x.  regnavit  &  Maximianum  , 
Herculium  primo  Ca/aremy  dcinde  fecit  Augujium,  &  in  Ga:llim  mifit.  In  quo 
itinere  Thebea  legio  pafla  eft.  Tanca  quide.ii  furia  perfecutionis  Chrijliano' 
rum  invaluit  eorum  temporibus,  ut  infra  ciiginta  dies  xxii.  milJiapromifcui 
fexus  per  diverfas  provincias  Martyrio  coronarentur.     Qua  perfecutione 
Chriftianitas  in  Britannia  deleta  eft.     Sed  eorum  juflu  dum  ifta  geruntur  per 
omnes  imperii  }{omani  fines,  fubitarum  graves  perturbationum  concrepuere 
fulgores.     Vorto  Caraujio ,  qui  adobfervanda  Oceani  littora  penitus  fuerat, 
irr  Bntanma ,  ac  in  jEgypto  Achilleo  rebellantibus,  Narfeus   Rex  Perfarum 
Orientem ,  &  Afncam  j^inquegentiani  premebant.  Hujus  autem  Diocletiani 
vel  ante  paulo  tempus,  Scotorum  corregnantibus  pacifice  gentibus  &  ViUorumy 
jundtifque  viribus  fuas  ubique  regiones  protegentibus,  cafu  contigit  ut  die 
ftatuto  gentis  utriufque  quidam  nobiles  more  fblito   regnorum   confini- 
bus  gratia  venandi  convenerunt.  Ubi  verodum  per  diei  fermefpatiumhuc 
illucque  difcopulatis  canibus  feras  agitando  difcurrerent,  molofflis  quidam, 
qui  fanguinolenta  ierarum  veftigia  folebat  infequi,  furto  per  TiUos  abdu- 
d:us,  &  apud  eos  continuo  repcrtus  eft.     Quem  cum  repetentes  Scoti,  nec 
reddere  voluiflent,&infeditionemverfiper  violentiam  eiseripere  niteban- 
tur.  At  illi  quidem  e  contra  nequaquam  injurias  fatisfaciendo  mitigare,  fed 
vel  crudeHus  augere  curantes,  ad  pugnam  properant,  ex  quo  partis  utriuf^ 
que  multi  qui  convenerant  gladiis  mutuo  trucidantur.  Haec  etenim  occafio 
primse  diffentionis  inter  eos,  ut  legitur,  &  initium  eft,  qui  per  quingentos 
annos  una  pace  degentes ,  unaque  potentia  casteris  quibufque  refiftentes 
gentibus  concordarunt.Sed  non  diu  poftmodum,quanto  prius  eorum  quando- 
,  que  unius  amicitia  gentis  crebris  alternatim  obfequiorum  beneficiis,confcede- 
rationibus  liberorum  firmis  matrimonii  lege,  necnon  &  mutuis  f^epe  con- 
viviis,  fovebatur  intentius,  tanto  crudeliuseorum  inimicitia  de  csetero  ra- 
pinis,  incendiis,  caedibus,&  infidiis,  tumultibusvariis&  eruptionibus,  de  die 
crefcebatindiem.  Et  licet  frequenter  inter  eospaxfirmata  treugarumoue 
tradlatus  convenerunt,  opus  tamen  in  deterius  quotidie  verfum  eft,  ut  una 
gens  alteram   delere  fatageret  toto  nifii.  Reparata  tamen  pax  eft  per  Carau- 
fium  Britonem,  conducere  vero  fecum  cos  pr«eliatum  contra  J^pmanos  inten- 
dit,  ut  in  fequentibus  elucefcet. 


ft 
♦      XXXVIII. 


SCOTORUM      HlSTORlA*  ^o^ 


XXXVIII.  De  Co7iventienc  Caraufii  fa^a  eum  Scotis  £^  Pi(5kis,  ^ 
Romanorum  eje^one  prima  de  Britannia. 

VOlvente  rotam  hujufinodi  non  indubie  fortuna  mobili,  ^manorum  at- 
tenuatse  vires  adeo  mutantur,  ut  eorum  orbis  totus  mari  terrague 
turbaretur,  1' orro  Caraujius  idem  viliffime  natus,  militaris  tamen  officii  peri- 
tiffimus,  dum  arte  piratica  Saxones  &  Franci  tradtus  Belgici  maris  &  littora 
navibus  populabantur,  illud  pacandi  accepit  poteilatem  ^  Senatu.  Qui 
continuo  latrunculis  undique  convocatis,  quos  ad  fadtionem  quifquis  pro- 
nos  feniper  habere  poterit,  multas  ab  hoitibus  pr^das  fkpe  receptas  non 
Ibciis  a^que  dividens,  nec  fua  reftituens  indigenis,  vel  ad  reipubhc^e  pro- 
ved:um,  aut  Senatui  quicquam  impertiens,  integras  fibi  curiofitate  caUida 
colledtas  retinuit,  fe  ditando.  Ob  hoc  igitur  etiam,  ne  nimia  barbaros  ami- 
citia  fbfceptoo,  &  in  J^mani  ftatus  perniciem  aggregatos  induceret,  ^  Sena- 
tu  fecreto  per  literas  utoccideretur  juffum  eft,  Ille  vero,  cuminomnibus 
prudens  fuiffet  &  cautus,  Ccefaris  mandati  ferie  comperta,  mox  omni  virtu- 
te  contra  T^manos  infurgens,  totam  fibimet  Britanniam^  nihil  eis  inde  lar-> 
giens,  retinuit,  dominioquepropriofiippofuit  univerfam.  Infulanas  infiiper 
quafcunque  nationes,  Scotos  etiam  &  Pt^os,  quos  acerrimis  pridem  deprsda- 
tionibus  afFecerat,  ad  amicitiam  pacis  cum  inftantia  repente  provocans,  ut  - 
'B^manos  ex  infula  conjundli  cum  eo  pariter  dejicere  confurgerent,  multa 
promittendo  donaria,  diligenter  poftulabat.  Nec  eos  ad  hujufiiiodi  pacis 
ufquequaque  contraftum  allicere  poterat,  fi  non  acquifitcE  gladio  tempore 
Neronis  poffeffiones  fub  eadem  pacis  fubfifterent  fbrma  concefferit,  etiam 
eis  integre  pro  perpetuo  remanerent.  His  igitur  in  adjutorium  fibi  con^ 
jundiis,  in  l^manosinntns,  ereptisfibi  cundtis  munitionibus,  &  oppidis,  om- 
nes  e  Britannia  crudeliter  expuKit,  fefeque  regni  cuni  diademate  con- 
fignivit. 

XXXIX.  De  ratificatione  Conventionis  ejufdem,  &  fccdere  per  Caraufium 

inter  Infulanos^  Scotos,  Britones  ^  Pidtos,  itiito,  in  fev 

petuum  duraturoi 

HUnc  ergo  Caraufium,  ex  fera  licet  miiitia  Britones  &  obfcure  natum 
cundi  cognofcerent,  propter  tamen  rei  militaris  qua  callebat  peri- 
tiam,  iibenter  in  regem  fufcipiunt,  fperantes  citius  per  ejus  induftriam  at 
J{omanorum  eripi  poteftate.  Conventiones  quoque  cum  Scotis  nupergc  PiSlis 
per  ipfum  initas,  fponte  ratificant,  ac  dominia  ducis  quondam  Fulgentii,  quse 
nepos  ejus  exfilia  Gotharius ^  z6.  fluminis  Humbri  ripam,  a  ^omank  eatenus 
ope  Scotorum  multis  labentibus  annis  serumnofe  tenuerat,  in  pofTeffionem 
extunc  fibi  perpetuam,  confederationis  gratia  pad:i,  libere  conceflerunt. 
Et  ut  futuris  firraatum  eft  temporibus  unus  quafi  confedti  populus  contra 
J^omanos,  velalias  quafcunque  nationes,  ipfis  inferre  vel  eorum  alteri  bella 
volentes,  abfque  dolo  fidelem  alterutris  opem  darent.  Mittitur  interea 
duce  Bafiano  ^mana  poteftas  ab  Imperatpribus  ad  Britanniam,  ut  a  barbaris 
eam  gentibus  &  indomitis,  occifb  Caraufiov&i  effugato,  reciperet,  &  ad  foli- 
tnm  reipublicae  ftatum  perduceret :  fin  autem,  incolarum  cadaveribus  refpi- 
rare  volentium  lugubre  fterneret  fua  rura.  Sollicitabat  interim  adventu 
primo  blandiens  PaUos  Bafianus;  non  utique  Bafianns  ille  CaracaUa,  qui 
tranfadtis  non  paucis  annis  Severo  patri  fucceffit  imperio,  fed  alius  jam  tunc 
propter  militiae  famam  legionibus  pr«ftare  ducatum  eled:us ;  quia  fi  per- 
cufTo  fecum  foedere  contra  Britones  ipfum  bello  juvare  contenderent , 
etiam  2t  eis  ipfe  contra  Seotos  continuum  adhibere  prsefidium  non  negaret* 

Hhhh  Sed 


6^10  J   O    H    A    N    N    I    S      l^    O    R   I>  U    N 

Sed  quia  Conventione  prius  a  Caraufio  prseventi  fuerant,  de  prssmiflis  fina- 
le  nuUatenus  dedere  refpanfum :  ipfum  tamen  vel  eorum  protenus  habeiidi 
fublidium,  feu  bello  faltem  fe  fubtrahendi  fedudum,  callide  dimittentes. 
Volebant  enim  fallaci  prius  pr^videre  cautela  belli  finem,  de  vidoria  certi, 
quo  fecurius  cum  vidtore  pado  poftmodum  convenirent.  Adveniens  igitur 
Bafianus^  poftquam  perfugatos  csedibus  variis  &  profcriptionibus  afFecerat 
Bntones,  a  Caraujio,  jun(3:is  fibi  Scom  &  Fi^is,  acerbiffimo  certamine  cum 
multis  militibus  occifus  eft. 


XL.  De  proditiofa  morte  Caraufii  per  Adledlum  miUteTn,  ^  ejtis  ad  In- 

fulanos  exhortatione  feu  do^rina,  quomodo  de  Romanis  vel  quibufcunque 

cceteris  adverfantibus  tranfmaxinis  Jemper  fe  defenderent. 

Oft  hanc  igitur  vidoriam  Caraufm  prse  caeteris  in  omni  militia  fplen- 
^  defcenSjCum  primus  omnium  5n>o«fj,poftquam  ab  Imperatore  Julio  iub- 
ad:i  fuerant,  expulfis  es  eorum  medio  J^manis,  ad  libertatem  redados  prifti- 
nam  egregie  rexiflfet,  a  fuo  milite  non  abfque  proditionis  nota  deceptus 
gladio  periit.  Beda.  Caraufius  Britannis  fibi  per  feptem  annos  fortiffime 
vendicatis  ac  retentis,  fraude  tandem  Adlecii  focii  fui  interjfedtus  eft,  Erat 
enim  Caraufius  ex  pa6to  prseclare  fidelis,  promifla  quaque,  fed  &  cum  Seotis 
Conventiones  &  ViUis  compofitas,  ad  ungueni  obfervaus,  eos  ad  mutuam  & 
veram  frequenter  concordiam  per  intercedentes  nuncios,  faepiufq;  per  literas 
adhortando.  In  hac,  inquiens  eis  Caraujiiis,  Infiila  metuendos  effe  l^manos 
nequaquam  cenfeo,  dummodo  cdmmunione  fideli  nationum  illius  varietas 
fub  fidis  adunata  principibus  firmam  alterutris  pacem  obfervet.  Sic  quidem, 
ut  non  intrantibus  ftatim  adverfariis,  priufquam  fociorum  habito  vel  ami- 
corum  concurfu,  repentinurh  praeceps  in  bellum  irruat  improvide :  fed  ab 
hoftibus  fubftradis  prudenter  vidtualibus,  bello  quidem  oporteat  differatur, 
&  fic  communi  dehberato  caute  propofito,  bellandi  fufcipiat  tempus  aptum. 
Ob  mortem  interea  Caraufii  principis  pars  maxima  gentis  Britamiicie  repa- 
rato  cum  Scotis  prsehabits  confoederationis  padto,  vel  ut  AdleUum  occidere 
vel  ex  Britannia  pofTet  expellere  nitebatur.  AdleUus  vero  Pi^os,  qui  fcedus 
ante  prsmiffum  Britonibus  eruperant,  fecum  ducens,  variis  Britanniam  af- 
flixit  incommodis :  poft  annos  tandem  paucos  pugnam  cum  eis  aggrediens, 
poft  plurimas  utrorumque  ftrages,  &  ipfe  non  immerito  cecidit  interem- 
ptus.  Eutropius.  Poft  Caraufium  AdleUus  triennio  Britanniam  tenuit,  qui  Af- 
ckpiodori  du<3;u  Prsefedti  Prsetorio  opprefTus  eft.  Deinde  vero  genti  Britanniccs 
belia  quotiens  per  l{omanos  illata  fuerant,  auxiliantes  ei  totiens  fidele  fc- 
rebant  &  Scoti  fubfidium,  adverfiis  quoque  Britones  J{omanis  opem  affidue 
BiUi  dabant.  Separabat  autem  BiUos  a  Britonibus  Adlecii  calliditas,  qui 
fe  invicem  deinceps  ufque  Galliarum  Imperatoris  Maximi  tempus  alternis  cx- 
dibus  vaftabant.    Ad  Imperatorum  recitando  fucceffiones  redeamus. 


XLI.  De  SucceJJione  Galerii  G?  Conftantii  Imperatorum,   S?  bella 
Conftantii  conira  Scotos  ^  Britones  Albanenfes. 

VErum  periclitante  republica  fub  Augujiis  Dioclefano  &  Maximiano 
fupradidris,  coadjutores  fibi  duo  creantur,  Conjiantius  viz.  Magni  Con- 
Jlantini  pater,  qui  Claudii  nepos  ex  filia  fiiit,  &  Galerius  Maximinus.  Quos  ut 
eis  etiam  affinitate  conjungerent,  Dioclefianus  Galerio  filiam  fuam  Valeriamy 
atque  Conjiantio  Maximianus  Theodoram^  fuam  privignam,  uxores  dederunt. 
De  Theodora  vero  Conjiantius  feptem  filios  Conjiantini  fi'atres  genuit,  qui 
tandem  ad  opprefTam  ab  Alemannis  Galliam,  Britanniamque  laborantem  civi- 
libus,  a  MoiXimiano  miffus  eft.     GaUias  autem  pacificatas  pertranfiens  feceffit 

in 


SCOTORUM      HlSTORlA.  ^^II 

in  Britanniam,  &  tres  fecum  transducens  legiones,  non  bello,  (ed  belli  quideni 
formidine,  Britoncs  facilitcr  Auttrales  ad  pacem  coegit.  Albanicis  vero  Bri- 
tonihus  &  Scotis  bellum  indicens,  PiBorum  in  eos  gentem,  in  vicinoruni  per^ 
niciem  fem»3er  pronam,  agitabat.  Erat  enim  his  diebus  cum  Dioclejiavo 
niilitans  filius  Conjiantii  Conjiantimis  juvenis,  ex  Helena  priore  conjuge  ge- 
nitus,  quem  Btoclejianus  dolo  perimere,  ftimulante  Galerio^  latagebat.  Cujus 
fraude  per  FauJiajnMaximiani&i.i3.m,  quam  uxoremduxerat,  detedla,  lalvus 
ad  patrem  remeavit.  Recedentes  ab  imperio  Dioclejianus  &  Maximianus, 
eoldem  Conjlantium  &  Galerium  fuccellbres  habebant,  anno  Domini  cccvii. 
qui  poftquam  creati  lunt  Augujii,  ^manum  imperium  in  duas  procura- 
tiones,  Urientis  fcilicet  2c  Occidentis,  primi  diviferunt.  Ita  ut  Gallins, 
Jfricam  &  Italiam  Conjiantius,  Galerius  IHyncum,  Afiam,  &  Orientem  obtine- 
rent.  Cojijiajitius  tamen  Augujii  dignitate  cum  GaUiis  contentus,  regendi 
quidem  Italice  ficut  &  Africa  follicitudinem  recufavit,  Sicque  biennio 
Galtrius  imperium  Iblus  tenuit.  Beda.  Conjiantius,  qui  vivente  Diodejiano 
Galliam  Hijja?iiafque  regebat ,  vir  fummas  manfuetudinis  &  civilitatis,  in 
Britannia  morte  obiit.  Hic  Conjiantinum  filium  ex  Helcna  Concubina  pro- 
creatum  GaUiarum  reliquit  Imperatorem. 


XLII.  De  fuccejfione  Magni  Conftantini  Imperatoris,  &  ejufdem  avun- 
culo  Traherio  per  Scotos  Gf  Britones  occijo. 

EVjebius.     Igitur  Conjlantinus,  ex  Helena  Conjlantii  Concubina  genitus, 
anno  Domini  cccix.  pervafit  imperium,  &  regnavit  annis  xxxi.  cum 
menfibus  x.  qui  ftatim  poft  niortem  primus,  animo  totum  iniperium  inva- 
dendi,  colle<flis  Gallorum,  &  quotquot  Britonum  habere  potuit,  verflis  Italiam 
profed:us  eft.     Interim  excitato    I^omie  tumultu  Prsetoriani    Maxentium 
Maximiani  filium  Augujium  nuncupaverunt.     Eutropius.    Eo  tempore  res- 
publica  per  quatuor  tuebatur  Imperatores,  Conjlantinum  &  Maxentium,  Au- 
sujiorum  filios,  Licinium  &  Maximinum  novos  homines.     Conjiantinus  quoque 
poft  afTumptum  imperium  anno  quinto  Maxentium  vicit,  Italiaqus  potitus 
eft;  anno  deinde  ix.  Maxiwmo  fbrtuita  morte  prsevento,  L?'«maw,  cui  fbror 
eius  Conjiantia  nupta  fuerat,  navali  terreftrique  bello  vidlum  interficiens, 
totum  obtinuit  imperii  principatum.     Anno  fui  regiminis  x.  iR^omcs  Tetri 
Cathedra  Sandtus  Papa  Silvejier  fedit,  natione  ^manus,  qui  didtum  Impera- 
torem  a  lepra  baptizando  mundavit,  ex  quo  pacem  deinceps  accepit  Eccle- 
lia,  qu£e  fecundum  omnes  hiftoricos  a  tempore  Neronis  continua  turbine 
perfecutionis  laborabat,  quamvis  crudeliores  csteris   decem  annotentur. 
Nam  ad  hunc  Silvejirum  exclufive  quotquot  I^mee  prsfuerunt  Ecclefise 
Pontifices,  excepto  duntaxat  Marco,  Martyres  extiterunt.     Vi6ti  funt  his 
diebus  in  Britannia  per  Britones  I{omani  cum  Gallis,  quos  ad  ipfius  tutelam 
Conjiantinus  tranfmiferat,  fed  nullatenus  expulfi,  quia  ad  eorum  mitteban- 
tur  prsefidium  legionts  aliae,  qus  fub  jugo  redadiis  Britonibus  clade  mifera 
Scotos  etiam  lacerabant.     Inter  hsec  vero  Britannici  generis  OUavius  nomine 
duxquidam,  infperate  primo  cum  paucis  infiirgens,  legionum  duces  atque 
Patricios  fimul  Prstorio  confedentes  extinxit.     Igitur  ad  eum  mox  omnes 
indigenx  libertatis  gradum  volentes  afcendere  fubito  confluunt,  ac  fuum 
unanimes  in  regem,  hoftibus  ex  Infiila  dejedris,  erexerunt.     Deinde  mittun- 
tur  adverfus  eum  &  aliiE  legiones  duce  Traherio,  i  quo  vi(5tus  Scotiam  adiit,  & 
Scotos,  Pi^os  etiam,  quos  Britones  eatenus  hoftes  habuerant,  firma  pace  com- 
pofitos,  Britanniam rediens,  fecum  adduxit,  ac  ipfum  Tralmium,  cui  Britonum 
penitus  obftiterat  omne  robur,  interfecit. 


H  h  h  li  2  XLIII.  9uo- 


^j2  foHANNIS      FoRDUN 


XLIII.  G^fimodo  Odavius  l{ex  Britonum  trifarias   Infulce' gentes,  videlicet 

Scotos,  Britones  ^  Pidtos,  ad  unitatem  pacis  reduxit,  ut  dudum  Ca- 

raufius,   ^  de  fuccejfione  filiorum  Conftantini. 

Gitur  folio  regni  fublimatus  OBavius,  ad  ver^e  pacis  unitatem,  ut  dudum 
Caraufusy  Infulae  trifarias  gentes,    Scotos    viz.  Britones  &  PiSlos,  verus 
initercefror  exiftens,  reduxit  j  promifit  infuper  ex  pad:o  fe  fuofque  lemper 
ad  eorum  defenfionem  pronos  juvamen  impendere,  fi  fecum  adventantes 
contra  'E^mams  dimicarent,  cum  opus  fuerit,  &  hoc  idem  quifquis  eoruni 
confirmavit  alteri  facramento.  Quomodo  utique  conventionis  foedus  ex  omni 
parte  fideliter  aliquandiu  fervatum  eft,  &  ufque  cujufdam  tyranni  tempus, 
cui  nomen  Maximus,  cujus  crudeli  dolo  tyrannidis  ab  invicem  didtas  gentes   ' 
feparantur,  &  in  nihilum  pene,  ficut  infra  declarabit  hiftorise  veritas,  re- 
diguntur.     Conftantino  quoque   Nicomedia  decedenti  tres  fihi  fuccefferunt, 
Conllantius  viz.  Conflantinus  &  Conftans^  anno  Domini  cccxl.  Conftantius  J^o- 
manum  adeptus   eft  imperium,  Conftantinopoli  ytvo  Conftantinus  regnavit,  6c 
apud  Ainiochiam  Conftans.  Conftaiitinus  interea  dum  fi"atri  bellum  inferre  vellet 
occifus  eft.    Conflantem  quoque  Magnentius  apud  caftrum  cujus  Helenx  nomen 
eft  interemit,  imperii  anno  xvii.  Conftantius  autem  vir  egregi^e  tranquillitatis, 
cum  annis  xxiv.  [al.  xxvin.]  regnafret,ad  beUum  civile  contra  Julianum  Jpo- 
ftatam  converfus,  inter  Siciliam  &  Cappadociam  obiit  in  itinere.     Anno  qui- 
dem  hujus  Conftantii  xvi.  Maximus,  de  quo  fiiperius  eft  tadtum,  ab  eo  re- 
gendi  Gallias  accepta  poteftate,  cum  legionibus  proficifcens  proditione 
quorundam  Britonum  alledtus,  relidtis  in  quiete  Galliis,  Britanniam  cum  fuis 
copiis  venit,  Gallis  pariter  &  J^pmanis.     Hic  ex  Imperatorio  genere  defcen- 
dens,  Conflantini  VvL.Magni  confr  nguineus,  partem  imperii  fibi  competere 
calumniabatur.     In  catalogo  Principum  T^mani  generis,  qui  dominabantur 
Britonibus,  iegitur,  quod  ab  anno  Gratiani  primo,  &  deinceps,  apud  Britones 
regnaverit  Maximus  annis  xxxiii.  hoc  eft  ab  anno  Domini  ccclxxxi.  &  fic     i 
ad  annum  quintum  Imperatoris  Honorii  vixiffe  diceretur.     Sed  hoc  nulia- 
tenus  ftare  putatur,  quia  T/;Wo/z  Senioris  anno  lecundo,  qui  dominicus  eft     , 
annus  ccclxxxviu.  Idem  Maximus,  propter  iniqnam  mortem  Gratiani,  quem     . 
proditione  magis  quam  bello  peremerat,  apud  Aquileiam  a  T^heodofio  captus 
eft,  &  occifusj  pacet  igitur  verius  quod  anno  Conftantii  xvin.  Domini  viz. 
CCCLV.  Maximus  hoftiiiter  Britanniam  mtraverat  debeiiandam . 


XLIV.  §luomodo  Conanus  nepos  Od:avi!,    Scotos  c^  Pidtos  hellando  duxerat 

contra  tyrannum  Maximum,  Conftantini  Magni  confanguineum,  qui  Maxi- 

mus  poftmodum  fmulata  paceYi&o^i  a  Scotis  callide  Jeparat. 

IPfi  tyranno  quoque  Maximo  venienti  Britanniam,  primo  nutu  pars  ma- 
xima  Brito7ium  ^d\\xi\t,  fed  lii  pr^ecipae,  quos  ut  patriam  invaderet  in- 
vitatores  habuit,  pars  vero  refidua  firmiter  cum  O^avio  permanebat.  De- 
inde  in  Britannia  civile  bellum  inter  eos  commotum  eft,  &  hinc  inde  con- 
fli(3:us  varii.  Maximiu  tamenpotiori  beiiorum  fine  potitus  eft.  Conmuszn- 
tem  Brito  Regis  OUaviinQ^os,  cujus adminiftrationes belii  gerebat,  iecefiJit  in 
Scotiam,  &  focios  Alhanice,  Britones,  Scotos  &  PiHos,  &  aliis  undique  coliedtis 
auxiiiis  regrefTus,  &  beiium  cum  Maximo  committens  vid:us  eil.  Unde  de- 
fperatus  O^avius  rex  triumphanti  Maximo  fefe  dedit.  Ad  Scotiam  nihiio- 
minus  iterum  Conanm  refugiens,  copiis  iterumque  refbciatis  ad  beiium  pro- 
perans,  adli^erentes  cum  Maximo  Provincias  txzmHumbrum  ciade  vaftando 
gravifllma  contrivit.  Beiiorum  vero  ftrages  inter  eos  continus  trium  an- 
norumdurabantfpatio,  quibus  Scotorum  yires  tantis  attenuantur  incommodis, 

quod 


l( 


S    C    O    T    O    R    U    M       H    I    S    T    O    R    i    A.  61 

quod  fecum  deinceps  ad  ceitamen  fecum  le  conferre  nequaquam  poile  dixe- 
runt ;  quia  fu^  nobiliores  gentis  quamplurimos  bellis  prioribus  amiiiffent. 
De  pace  vero  tratStanda  ialvis  omnmo  confocderacionibus  confilmm  dabant. 
Prxcaventes  autem  &  hi,qui  Cofiammi  cxtollevc  yoicbant  Bnio?tes,m  fuo  fine 
conlenfu  Scoti  cum  Max/mo  pacem  fecreto  conficerent,  etiam  focios,  fme  qui- 
bus  minime  bella  fubiflent,  a  fuo  videntes  fubfidio  deficere,  pacem  &  illi 
contmuo,  quam  ipfe  iaspius  expetijt,  inierunt.  Galfridiis.  Redibat  igitur 
Maximus  commiflis  pri^eliis  quandoq;  cum  tnumpho,  quandoq;  fuperatus  abi- 
bat.  Denique,  cum  aker  alteri  damnum  maximum  intuliffet,  concordiam 
annuentibus  amicis  fecerunt.  Huic  JMaximus  per  anni  fpatium  firmam  fimi^- 
lando  pacem  habere  cum  Scotis.,  utprimo  traitatu  fub  fide  Conano  promiferatj; 
regem  Pi^orum  &  populum  occulte  iibi  callida  fbcietate  connedtens,  ad« 
verfus  eos  bella  movendum  fallaciter  excitavit.  Intendens  vero  populum 
utrumque  fub  flia  fervitute  deducere,  caute  primo  divifit  ab  invicem,  ut  ' 
poftmodum  faciiius  vincere  poffeti  quia  quos  infuperabiles  communi  potentia 
conjundtos  noverat,  dolo  fuperatos  vincere  propofuit,  cujus  propoliti  fta- 
tim  effedtus,  &  in  brevi  poftea  fequebatur. 


XLV.  §iupmodo  Britones  caw.Pidtis,  duce  Maximo,  Scotos 
a  regno  dejecerunt. 

IMmemores  deinde  confedii  foederis,  quod  olim  agente  Caraujio  nec  fru» 
ftra  Scotis  PiBi  pepigerant,  eorum  iilico  Provincias  non  fblum  cum 
Maximo  cpnjundti  Comites,  verumetiam  duces  prsecipui  caeteris  per  omnia 
crudeliores  vaftabant,  &  interceptos  vel  populando  quofcunque,  vel  con- 
flicStu  majores,  omni  fpreta  redemptione  trucidant,  inermi  nequaquam  vul- 
go  parcentes  vel  imbelli.  Omnis  vero  Britannicce  gentis  aggregata  poteftas, 
ut  eos  deleret,  FiUis  adhffirere  non  diftuiit,  f blus  Conanus  &  fui,  quamvis  op- 
probrium  a  Maximo  cum  indignatione  tulifTent,  a  prsedis  ie  continent  & 
csedibus,  nec  eis  afTenfum  tantummodo  dare  volebant  aut  juvamen.  Me 
dudum  eis,  Conanus  inquiens,  &  ipfi  fidem  perpetui  foederis  mihi  fecifTe 
commemoro,  quam  violare  nullatenus  hbnefte  valeara,  quemadmodum  in- 
violatam  hadtenus  ut  illi  fidqliter  obfervarunt.  Nefanda  deinceps  inter 
eos  bella  multo  prioribus  fsevibra  refurgunt,  quibus,  poft  modicum  adhuc 
tempus,  non  coniedtorum  fenio,  fiigentium  vel  ubera  parvuiorum,  mulier- 
cularumve  partu  proximo  quicquam  hinc  inde  miferetur,  fed  cujufque 
fexus  univerfi,  quos  vel  interciperent ,  hac  clade  mifera  confiimti  funt. 
Quid  plura: 

Finalis  demum  ridlis  viSloria  cejjit^ 
jimplius  in  bello  nequeunt  rejijiere  Scoti, 
C^  probitate  folent  armorum  gentihus  ejfe 
Contiguis  terror^  hojlefque  fugare  fuperbos, 
Subdere  vi  terras,  viBores  jura  tueri. 
Foedere  conpmBiis  ^  opem  conferrepotenter. 
Jam  latitant  dereliUi,  fit  nuUus  amicus. 
Fiigantur  gladio,  cicduntur  G?  exiliantur. 
Hojiis  &  efl  plebi  judex,  generofa  propago 
Exulat,  heu  regni  cum  principe  vis  perit  omnis, 

Cecidit  autem  his  diebus  in  bello  rex  Scotorum  Eugenius  cum  filio,  iliuitique 
cum  eis  Prmcipes  &  reguli,  vulgus  etiam  innumerabile  :  fed  &  reliqui,  qui 
bello  fupererant,  relidiis  pr^ediis,  fubefTe  cum  populo  vel  hoftibus  fervire  no- 
lentes,  elegerunt  in  terram  potius  alienam  veiut  advena:  degentes  liberi, 
quam  propria  fubditi  vivere  continua  fervitute.  Echoth.  quoque  regis  fra- 

H  h  h  h  ?  ter 


5i^  JOHANNIS      FORDUN 

ter  cnni  fuo  filio,  cui  nomen  Erthy  aliifque  pluribus  Hyberntam  petiit.  Alii 
vero  Norguegiam.  Infulas  itaque  quidam  petentes  per  omne  tempus  late- 
bant  excidii,  prseter  quas  omne  regnum,  circa  Dominicse  tempus  Incarna- 
tionis,  annum  viz.  ccclx.  amiferunt. 

XLVI.  De  tranjlatione  reliquiarum  beati  Andre^  j^poftoli  per  Conftantiuni 
Jmperatorem^  de  civitate  Patras  ad  Conftantinopolim. 

IDem  quoque  circa  tempus  Conflantim  Imperator,  filius  Magni  Conftantinit 
de  quo  praemiffum  eft,  anno  regni  fui   xx.  zelo  Chriftianse  Religio- 
nis  dudtus  &  Ipeciali  devotione,  quam  erga  beatum  Andream  Apoftoluni 
antea  diu  corde  conceperat,  ftimulatus,  fad:o  complere  defiderans,  regionis 
Achaix  civitatem  Patras,  qua  paffus  eft  Apoftolus  &  lepuitus,  adiit,  &  fuas 
inde  reliquias  manu  valida  furripiens,  in  maxima  laetitia  cum  hymnis  &  can- 
ticis  VII.  Idus  Maii  Conftantinopolim  tranfltulit,  ac  thecis  ibidem  aureis  &  ar- 
genteis  fummo  locavit  cum  honore.     Achaia  quidem  eft  una  de  feptem  Gra- 
cite  Provinciis,  &  Infula  pene  j  nam  abfque  ■  Septentrionali  fua  parte,  qua 
Macedottiee  jungitur,  eft  undique  mari  circumfepta.     Erat  enim  beatus  An- 
dreas  Apoftolus  Chrifti  vocatione  primus,  in  ordine  fecundus,   aut  certe 
tertius,  colore  niger,  decorus  afpedtu,  ftatura  mediocris,   barbam  liabens 
prolixam,  cujus  quorundam  oflium  de  Patras  ad  Scotiam  tranflatio  fequi- 
tur  in  hunc  mpdum.     Accidit  autem,  ut  divino  nutu,  tertia  nodte  priufquam 
Imperator  civitatem  eft  ingreffus,  Angekis  Domini  cuidam  fand:o  viro  ti- 
menti  Deum  Abbati,  nomine  J{eguio,  reliquiarum  cuftodi,  dicens.     Applica 
tibi  fratres  idoneos,  &  pergens  ad  Sarcophagum,  quo  beati  Andrea  Apoftoli 
recondita  funt  offa,  toUes  inde  dextrae  manus  tres  digitos,  6c  os  brachii  de- 
pendens  ab  humero,  dentem  unum,  6c  genu  patellam,  ac  ubi  monftravero 
tibi  caute  cuftodias,  donec  redeam.  Qui  mox  eledtis  fratribus  accerfitis  om- 
nia  velutfibi  prseceptum  eft  offa  fecum  deferens,  in  fecretiori  locoper  An- 
gelum  condidit  aflignato:  veniens  igitur  expeditis  legionibus  Imperator 
poft  biduum  civitatem  opibus  evacuando  captivat,  &  acceptum  in  quo  con- 
•  debanturreliquise  fcrinium,  decenti  veneratione  Conftantinopolim  afferri  juffit, 
feipfo  pariter  cum  exercitu  comitante. 


XLVII.  §^omodo  Angelus  Domini  beatum  Abbat em  Kegulam  cum  fociis  ma?ida- 
verat,  ut  accepta  parte  reliquiarumBoreales  adirt  mundi  partss 

non  tardaret. 

TRanfcurfis  demum  annis  aliquot  Angelus  iterato  coeleftis  ad  Abbatem 
reverfus  l^gulum^  hoc  illi  mandatum  vultu  terribili  quod  fequitur 
in  omnipotentis  Dei  nomine  tradidit  &  his  verbis.  Refumptis,  inquit,  beati 
Andrece  Deodiledfri,  quas  menuperdocenterefervafti,  reliquiis,  Scotorumto- 
tum  laudabilem  affumens  comitivam,occiduaspartes  fub  leonis  circio,  mun- 
difinem,adire  non  differas;  &  quocunque  locorumqua  tranfveheris  carina 
Deo  volente  nautragio  periclitet,  te  tamen  &  fociis  in  incohimitate  perfi- 
Itentibus,  ibidem  tui  laboris  extenfum  aut  longioris  faltem  itineris  fcias  fe- 
liciter  confummatum.  Caveas  infuper,  nec  hujufinodi  fis  mandati  negligens 
aut  immemor,  quia  &  eodem  loco,  divini  nominis  ad  honoreni,  6c  Apo- 
ftoli  fiii  fandi  perpetuse  venerationis  laudem,  firmiter  Ecclefise  fundamina 
jaceas ;  quia  fiiturum  eft,  ut  ficut  ejufdem  vivet  pr^dicationis  fonitu,  quod 
nonignofcis,dudum  Oriens,  ita  reliquiarum  ejus  fcias  veraciter  fignis  fiendis 
&  totum  Occidens  pro  perpetuo  decorari.  Erit  enim  locus  ille  quidem  ele- 
(Stus  a  Deo  fempiterna  fedes  Apoftolica,  firma  fiquidem  fidei  petra,  nec  ini- 
merito,  quia  beati  Fetri  fratris,  cui  dixit  Dominus  tu  es  Petrus  &c.  itaque 

regni 


S    C    O    T    O    R    U   M      H    I    S    T   0    R    I    A. 

regtii^  quo  fitum  habeat,  immobilis  erit  &  tenax  anchora,  cundifque  fideii- 
bus,  pr2:cipue  regibus  &  c^teris  terra:  potentibus,  ob  devotionem  ApottoU 
percelebris,  quorum  praediis  abunde  dkabitur  &  muneribus.  Venientium 
igituribidem  pera^gre  diverfis  ex  mundi  finibus,  ut  corporis  falutem  &  ani- 
m£e  recipiant,  catervs  crebro  fidelium,  adeptis  mirifice  petitis  adpropria 
gaudentes  redibunt,&  Deum  in  Apoftolo,qui  femper  in  fuis  gioriofus  eft  fan- 
diis,  voce  magnifica  collaudantes.  Et  his  didtis  Angelus  ab  eo  difparuic,  & 
ejus  ad  exequenda  mandata  beatus  I^gubts  le  convertit.  Igitur  divinis  vo- 
leas  obtemperare  pra^ceptis,  prudentibus  viris  ac  religiofis  ad  fe  vocatis,  fci- 
entia;  nioribus  prseclaris,  quos  &  pridem  angehcafigillatim  exhortatio  prse- 
monuit  iwx  peregrinationis  ficri  participes,  fecum  ad  navem  facras  deferens 
i-eliquias  mare  petiit,  partes  adire  paratus  circiales.  Hsc  autem  hujusco- 
mitivK  Sandtorum  funt  nomina  qu^e  fequuntur .-  Primus  vero  Sandtus  Ab- 
bas  T^gulm,  &  Sand:us  Bamianus  Presbyter.  Gelafms  &  Thuhaculus  diaconi, 
Idennatus  frater  Sand:i  Damia^ii.  Nerim  &  Elufenius  de  Cretba,  Mirenus^ 
Machahnus,  ^  Sihius  frater  ejus,  Heremita^  quidem  odo,  viz.  Felix^  Sa- 
janus,  Matbceus,  Mauricius,  Madianus,  Philippus,  Lucius  &  Eugenius.  Ac  Vir- 
gines  Sandse  tres  de  Colofia,  viz.  Triduana,  Potentia,  &  Emeria. 

XLVIII.  ^omodo  beatus  Regulus  fociique  fjii  cum  reliquiis  tiaufragi  primo 
Scotiam  advenerunt,  tempore  l^gis  PiUortm  Hurguft. 

HI  quoque  viri  fandifEmi  cum  virginibus  refertam  quibufque  necefTa- 
riis  ingrefli  naviculam,  sequoreo  tramite  Mediterraneo  fines  Europce 
circuiverunt,  quoufque  fisas  Oceano  multis  fatigati  laboribus  venirent  ad  In- 
fulas  fub  Occafu.  Cumque  fpatioduorum  penefuilTent  annorum,  ut  aura  du- 
ce  contigerat,  freto  non  cognito  \*^gantes,  ignari  quid  agerent,  ab  Oriente 
fubito  ventus  vehemens  &  fohto  vahdior  in  vehim  irruit,  cujus  impetu  re- 
gno  Pi^orum  inter  fcopulos  Alhionis  Infulse,  velut  ab  Angelo  prasdidum  fue- 
rat,  ratis  impulfa  conquaffatur.  Confbrtatus  tamen  \  Deo  beatus  J{eguhis,  in- 
columis  ad  terram  cum  fociis  iv.  kal.  Odobris,  Dominicse  crucis  prselato 
fiwnaculo,  gaudens  aggreditur,  &  ibidem  in  nemore  Porcorum^  quod  patria 
linouci  Mucroffis  dicitur,  ad  honorem  Apoftoli  bafilicam  poftea  dedicavit. 
In  quo  loco  reliquiarum  attadu  multa  fiebant,  etiam  hadenus  ftupenda 
fiunt  miracula,   quaha  poft  fidei  fufceptionem  in  Infuhs  vifa  nequaquam 
eatenus  vel  audita  funt,  utpote  csecis  ab  utero  daretur  vifus,  mutis  fermo, 
grefTus  claudis,  &  omnibus  pie  flifFragium  ApoftoH  petentibus,  a  quacunque 
tenebantur  infirmitate,  medela  protinus  Deo  miferante  iargiretur.     Crebre- 
fcentibus  hujufinodi  quotidie  miraculis  occurrunt  undique  nationum  populi 
cum  muneribus,  immenfas  Deo  laudes,  complofis  manibus,  de  tanto  patrc- 
iio  fuppliciter  extollentes,     lUius  autem  eo  tempore  regionis  rex  Hurguft, 
filius  FoPsii,  loci  deledatus  fandtitudine,  fuum  inibi  palatium  juxta  bafilicam 
sedificans,  beato  P\egulo  fuifque  fratribus  terrasquafdam  profeminandis  fru- 
gibus  in  elemofynam  perpetuam  excolendas  conceflit,     Cujus  exemplo  po- 
fteri  reges,utfux  devotionis  didabat  affedrus,  quamvis  in  modico,  poffeflio 
tum  augebatur,  ufque  quo  rex  Hungus,  qui  poft  annum  odingentefimum  In- 
carnationis  DominiCK  r?Bos  rexit,  decimam  i-egni  partem  beato  Andrece  tra- 
didit,  ob  opem  mirabiicm  in  expeditione  fibi  coliatam  contra  Saxones^  ut  li- 
bri  quarti  decimotertio  capitulo  patet  &  decimoquarto.     In  fbrma  quoque 
'  monafteriali  fundata  cellula,  deputatifque  reliquiarum  cuftodibus,  beati  viri 
pra:dicando  per  patrias  exiere,  non  equites,  fed  ut  dudum  Apoftoli,  per  bi- 
nos  &  binos  verbum  Dei  gentibus  ubique  feminandum  innumera  figna  mi- 
raculofe  facientes.     Cum  igitur  has  in  fide  gentes  dodrinis  coeieftibus  im- 
buiffent,  &  fignis  confirmaffent  variis,  beatiffimus  Abbas  l^gulus  poft  annos 
triginta  duos,  poftquam  naufragiisin  ^//^iokz  adyeuerat  Infiiia,  quibus  evan- 

gelicum 


^l^  JoHANNIS      FoRDUN 

gelicum  opus  exercens  miiifice  Deo  complacuit,  apud  IQlremont  k  Mucrofu 
per  regem  mutato  nomine,  plenus  dierum  obiit  &  grandaevus. 

XLIX.  §^omodo  Maximus,  pofiquam.  Scotos  feparatos  a  Pi(5tis  bel/o  con- 
triverat,  &  ipfos  etiam  fubegit,  ^  de  fuccejfione  Jmperatorum. 

RUpti  namque  foederis  gens  ipla  Ti^orum,  cum  Scotos  a  regno  callide 
per  eam  deceptos  expuliffet,  impunis  poftmodum  diu  non  exftitit. 
Nam  &  ejufdem  Maximi  tyrannidem  ftatim  poftea  perfenlit,  &  ex  eodera 
liquore  ielleo,  quem  fbciis  nequiter  propinari  compofuit,  etiam  &  jpla  nec 
immerito  potavit.     Igitur  tyrannus  idem  Maximus,  duni  Scotos  a  regnope- 
nitus  noverat  exad:os,  totius  potentiee  robur  in  Scotiam  repente  conduxit, 
&  TiUos  priori  bello  multum  a  Scotis  debilitatos,  &  pluribus  oppreffos  bel- 
lis  fervire  coegit,  eorum  cundtis  munitionibus,  etiam  Scotorum  quas  ipli  ce- 
perant,  captivatis.     Interea  Confianttus  Imperator,  adverflis  patrui  filium  Ju- 
lianum  Apoftatam  regnare  molientem  ad  bellum  civile  converfus,  poft  an- 
num  imperii  vicefimum  quartum,  inter  Ciliciam  obiit  6c  Cappadociam  in  itine- 
re.     Quo  mortuo  Julianus  ad  Imperatoriam  acceflit  dignitatem,  anno  Do- 
mini  cccLxiv.  &  imperavit  anno  uno  cum  odto  menfibus,  aiibi  tamen  annis 
tribus.     Eutropius  quoque  feptem  traditj  eratenim  magni  Confiantini  nepos, 
qui  Bi^ntiam  dfi  fuo  nomine  Confiantinopolim  vocari  pra^cepit.   Habuit  enim 
Confiantinus  duos  ex  eodem  patre  fed  non  ex  eodem  matre  germanos,  Dal- 
matium  fcilicet  &  Confiantium,  qui  vero   Confiantius  iftum  genuit  Julianum, 
Sub  eo  pafli  fiint  Sand;i  Damianus,  Gordianus  &  Epymaehus,  fohannes  &  Paulus, 
&  plures  alii  Sandi.     Poft-  necem  vero  Juliani,  quem  fandus  martyr  &  mi- 
les  Mercurius,{\c\xX.Szn&.o  5^/7/0 revelatum  eft,peremit.  Acceffit ad imperium 
Jovinianus,  &  imperavit  menfibus  odto.    Deinde  magnus  V alentinianus  impe- 
rio  fucceflit,  anno  fecundum  laulum  Diaconum  ab  urbe  condita  mcxvi.  &  fe- 
cundum  Hugonem  anno   Domini  ccclxvii.  B^manorum  Imperatorum  in 
computatione  tricefimus  odtavus,  &  imperavit  annis  xi.  Hic  non  fblum  cor- 
poris  fortitudine  {td^.  &  prudentia,  temperantia,  atque  juftitia,  corporifque 
magnitudine  pr^efulgebat.     Cum  idem  antea  fub  Augufio  Juliano  fidem  Chri- 
ftianitatis  integram  gerens,  fcutanorum  tribunus  effet,  juffus  ab  Impera- 
tore  facrilego  vel  idolis  immolare  vel  cedere  militia,  fponte  deceflit.     Nec 
mora,  ciBlb  Juliano,Jovinianoquen\oxi\xo,  idem  Valentinianus,  quipro  Chrifti 
noniine  tribunatum  amifei-at,  in  locum  fui  perfeeutoris  imperium  accepit. 
Valentem  vero  fratrem  in  communione  regni  fufcepit,  &  filium  Gratianum 
anno  regni  tertio  fiiftolli  fecit  Imperatorem.     Sigibertus.    Hoc  tempore 
Maximus,  qui  per  tyrannidem  Britanniam  invafit,  Scotos  &  Pi^os  eam  incur- 
fantes  fuperavit,  6c  regis  O^avii  filia  affumpta  conjugio,  fe  regni  diade- 
mate  confignivit. 


L.  De  preefumptione  Maximi  contra  Romanum  imperium,  (3  ejus  interitu. 

Ac  de  Conano,  cui  regnum  tradidit  Armoricum,  quod  de  ccstero 

minor  Britannia  vocatum  efi,  ^  Imperatorum  fuccejjime, 

POftquam  Valentinianus  apud  Brigitionem  ^adorum  oppidum  fiibita  fangui- 
nis  effufione,  quse  dicitur  apoplexis,expiraffet,  ejus  frater  Valens  cum  ne- 
pote  Gratiano  iii.annis  &  vi.  menfibus  imperavit.  Quo  Valente  per  Gothos 
in  vili  cafula  cremato,  remanfit  Gratianus  Imperator  cum  Valentiniano  juve- 
ne  fratre  fiio;  coepit  anno  Domini  ccclxxxi.  &  imperavit  annis  fex.  Coad- 
jutorem  vero  fibi  Theodofum  Augufium  fccit,  qui  poft  ipfum  Gratianum  occi- 
fum  a  Maximo,  fblus  imperavit  annis  xi.  cum  jam  in  Orientis  partibus  fex 
annis  Gratiano  vivente  regnaffeti  coepit  anno  Domini  ccclxxxvii.    Porro 

Maxi- 


SCOTORUM       HlSTORli.  ^iy 

Maximns,  qui  merito  A/fl.v///wj-,  fi  tyrannorum  addatuf,  dici  poflet,  inregni 
Brztamiiie  lublimatus  faltigio,  cum  fuse  dolo  calliditatis  &  potentia  Scotos  a 
Tiviis  fociis  nequiter  circumventos,  ac  trufbs  in  exterminium,  eorumque  vi- 
(Stores  PiHos  fiio  cernebat  llibditos  dominio,fuperbire  coepit,&  contra  l{pma- 
num  imperium  lliam  tyrannidem  exercere.  Nam  divulgata  morte  Valentis^ 
non  obilante  quod  Vakntiniav.o  jamdudum  &  filio  fuo  Gratiano  regnantibus 
firmatam  facramento  fidem  feciffet,  arrepta  tyrannide  purpuram  induit,  £c 
Dionoto  tribuno  pro  judice  Britannis  relidlo,  omnes  Galliarum-  regiones,  quas 
fub  eifdem  Aaguftis  regendasacceperat,  imperio  iliblatas  ufurpavit.  Ha^re- 
dem  f~e  dicebat  magni  Conjiantini^  ideo  quod  Gallis  ad  minus  imperare  de- 
beret  ac  ^r/Vowz/iwcontendir.  G«///f<3  deinde  regna  poftquam  obtmuit,  Ar- 
moricum  regnum  Conano  Meriodok^  pro  Britannia  recuperatuni,  anno  .Domini 
cccLxxxvi.  tradidit,  &  expulfis  jndigenis  promiicuo  fexu  Britannici  generis 
illud  reftaurans,  minorem  deinceps  .5/-/>fl/2nMz^  nominavit.  Tinmit  enim  ne 
Conano  redeunte  Britanniam,  cum  eo  Britones  contra  fiiffi  majeftatis  potentiami 
ut  foUti  iemper  adverfus  extraneos,tumultu  confurgerent  -,  ipfijm  igitur  cum 
alijs  fibi  fufpediis  proceribus  fecum  transduxit  ^d  GaJIias,  quos  cum  multis 
plebanorum  miUibus  ex  Infula  deducStis  minori  locavit  in  Britannia.  Beda. 
Max?mus,  vir  quidem  Augujlo  dignus,  nifi  contra  fidem  emerfiiTet,  in  Gallias 
traniiit,  ibique  Gratianum  dolo  circumventum  occidit.  Theodojius  infuper 
anno  regni  fui  fecundo,  vel  fecundum  alios  primo,  beneficiorum  Gratiani 
non  inimemor,  hoftem  illum  Maximum  trucem  ac  formidabilem  occidic 
apud  Aquileiam,  ac  Valentinianum  fi"atrem  Gratiani  reftituit  Occidentis  ad  im™ 
perium.  Sigtbertus.  Tempore  Theodojii  Senions  Szn&ns  Patricius  Scotus  in 
Hyherma  cum  fbroribus  venditur,  ubi  cum  ^eguli  eujufdem  Porcarius  efTetj 
Angelico  faspius  alloquio  fruebatur, 

LI.  De  ChriJiianiJJimis  aUibus  Imperatoris  Theodofii  Senioris, 
d  ejufdemuxoris  Vhcellx. 

Vgo  Floriacenjis.     Denique  Chriftianiffimus  Impcrator  Theodojius  coii- 

___  tra  gentilium  errorem  infurgens,  eum  evertere  funditus  deftinavit:' 

Lege  primo  data  prsecepit  idolorum  tempia  foiotenus  everti.   Ante  fui  tem- 

poris  imperium  magnus  Cotijiantinus ,  quiprimus  pietate  morum  ornavitim- 

perium,  facrificare  dsemonibus  interdixit,  non  tamen  eorum  evertit  tem- 

pla,  fed  inacceflibilia  fbre  prsecepit.     Cujus  filii  paterna  fiint  fecuti  vefligia. 

Julianus  autem  eis  fuccedens  impietatem  renovavit,  &  veteris  flammam  er- 

roris  reaccendit.     Interemptoque  Juliano  yofiwM/zaj imperium  afTecutus,  im- 

molationes  rurfus  prohibuit  idolorum.     ^<?/e?/j-."denique  cundtis  imperii  ^- 

mani  gentibus  conceilit,  ut  religiones  fuas  colerent  ficut  vellent.     Illos  im- 

pugnans  folummodo,  qui  dogmata  non  fufcipiebant  Arriana.     Sic  quidem 

&  ufque  tempus  hujus  nobilis  TheodoJii,d^^d  idoiorum  aras  ignis  accendeba» 

tur,  &  libamina  atque  facrificia  oiFerelmnturj  fed&  pubiicas  feftivitates  po- 

puli  per  plateas  agebant,  &  orgya  Dionyjii  celebrabant,  atque  cum  facris  cur- 

rebant  evifcerantes  canes,  &  furentes  agebant  omnia,  qux  nequitia  proprii  er- 

roris  infinuat.     Sed  hxc  omnia  Catholicus  Imperator  T/^eo^o^aj- extirpare 

radicitus  imperavit,  &  evulia  corripuit  &  condemnavit.    Imperatrix  uxor 

fua  Placella  claudorum,  cscorum,  atque  debilium  maxime  liabebat  curam, 

non  iervis,  non  aliis  utens  miniftris  ad  hsec  officia  peragenda,  fed  per  femet- 

ipiam  hsc  agens  ad  eorum  Iiabitacula  veniebat,  unicuique  quod  opus  liabuic 

pr^bens,  &  per  Ecclefiarum  Xenedochiadifcurrensfuis  manibusinfirmis  m"i- 

niftrabat.  Olias  eorum  extergens,  jus  guftans,  ofFerens  coclearia,  panem  fran- 

gens,  cibos  miniftrans,  calices  guftans,  &  aiia  cundta  fliciens,  qua;  fervis  & 

mmiftrismoseft  foiemniter  operari,  faciebat.   lilis  autem  qui  de  rebus  eam 

talibus  prohibere  nitebantur  dicebat.     Aurum  autem  diftribuere  imperii 

I  i  i  i  opus 


^i8  JoHANNiS      J^ORDUN 

Opus  eft,  ego  autem  pro  ipfb  imperio  hoc  opus  oiFero  mihi  bona  tribuenti. 
Sed  &  viro  fuo  faepe  dicebat,  oportet  te,  marite,  lemper  cogitare  quid  dudum 
fiieris,  &  quid  modo  iis.  Nam  fi  femper  hsec  cogitaveris,  ingratus  Deo  be- 
nefacStori  tuo  non  eris,  fed  imperium,  quod  eo  largiente  fnfcepifti,  per  omnia 
legaliter  gubernabis.  His  autem  &  hujufhiodi  fermonibus  optima  muher 
icdulo  virum  fuum  proficere  virtutibus  hortabatur. 


LII.  Ghipmodo  mortuo  tyranno  Maximo,  Scoti  regnum  fuum  recipere 
eceperunt,  ^  de  fucce£ione  Imperatorum. 

^  Heodofius  autem,  bene  tranquillata  republica,  apud  Mediolanum  natura- 

Us  mortis  quietem  invenit.     Cui  fuccefferunt  duo  fihi,  quos  ex  eadem 

flacella  genuit,  Honorim  &  Arcadius,  anno  Domini  cccxviii.  fimulque  re- 
gnabant  annis  xiii.  Eorum  anno  fecundo  dicit  Sigibertus  Sandlum  obiifle 
^artinum,  fed  Profper  eorum  anno  quinto.  Iftorum  vero  temponbus  Im- 
peratorum  diu  proftrata  lateque  difperfa  Scotorum  natio,  poft  mortem  Ma- 
Qsimi  ftatim  refurgere  ccepit,  &  ex  illatis  iibi  tanto  tempore  per  hoftes  in- 
juriis  ultionem  expetere  condignam  intendit.  Cum  igitur  a  Theodojio  per- 
emptus  fuiffet  M^^v/Vwaj,  ejufque  filius  VtBomomim,  quem  imperandum  Gal- 
Us  dum  ad  Italiam  tenderet  rehquit,  etiam  ab  eo  f uerat  extindlus,  necnon  & 
comes  fuus  Andragatius  his  auditis  ex  navi  praecipitem  fefe  dediffet  in  ma- 
ri,  nec  ulterius  ejus  famili»  ulia  fpes  iterum  refpirandi  fuerat,  Gratianus  mu- 
niceps  a  quibufdam  Britonibus  Imperator  ejus  loco  Britannice  creatus  eft.  Ab 
iihis  tamen  fuam  timentibus  tyrannidem,  ne  velut  Maximus  perperam  ali- 
quid  in  eos  ageret,  poft  creationem  mox  percufTus  occubuit.  Paubis  &  Beda. 
Apud  Britannicts  loco  Gratiani  Conjiantinus  ex  infinita  mihtia  propter  fblani 
fpem  nominis  fine  merito  virtutis  eligitur.  Qui  Gallim  tranfiens  detrimen- 
to  reipublic^  magis  fuit  quam  augmento,  Conjiantemque  fihum  exmonacho 
Ciefarem  fadtum  Hifpanim  mifit.  Quod  audiens  Honorim,  dum  jura  rei- 
public£e  continuis  vexari  cerneret  incommodis,  generem  fiium  Conjiantium 
comitem,  virum  ftrenuum,  ad  Gallias  cum  exercitu  mifit.  Ubi  mox  ingref^ 
fiis  Confiantinum  apud  K^elatem  extinxit.  Conjians  vero  filius  ex  monacho 
Ccefar  a  Gerontio  comite  Vienna  peremptus  eft.  Hos  vero  patrem  &  filium 
Galfridm  in  Britannia  proditio-ne  PiUorum  docet  occifbs,  cujus  etiam  varise 
tenent  hiftorise  contrarium. 


Explidt  Liber  Semndm. 


Jnci- 


SCOTORUM      HlSTORlA, 


Incipiiint  titiili  Capituhrtm  Libri  tertii. 

Cap.  I.  T^E  Fergujio  filio  Erth  TiUis  conjundto,  regnum  dolo  tyranni 
^  ^  Maximi  per  J^manos  &  Britoties  quadraginta  tribus  annis  de- 
tentum  recipiente. 

II.  De  eodem,  &  expullione  J{pmanorum  &  Britonum  de  fuis  regnis. 

III.  De  crudelitate  cladis  per  Pi^os  &:  Scotos  illats:  Britonibus,  &  J^mana 
legione,  ac  «dificatione  fofDe  per  Infulanij  qu^e  dicitur  Grymifdike. 

IV.  De  vi6toria  J^manx  legionis  &  Britonum  contra  Scotos  &  Pi^os,  beilo 
quo  cecidit  rex  Fergujius,  cum  magna  parte  fuorum  &  PiUorum, 

V.  De  fucceffione  regis  Eugenii  filii  Ferthardce,  qui  cum  avo  Gryme  ever- 
tit  Grymifdike,  &  de  fecunda  legione  Scotos  iterum  &  Pt^os  fugante  citra  am- 
uem  Tynam. 

VI.  De  reparatione  muri,  quem  Severus  Imperator  olim  conftrui  juffit 
trans  Inftilam,  inter  Gatyjhedeh.  Carlyle,  ac  reditu  legionis,  &  ele<Stione pri- 
mi  regis  Francorum. 

VII.  De  Scotis  murum  deftruentibus,  &  de  clade  quam  Britonibus  intu- 
lerunt, 

VIII.  De  adventu  Sandti  Palladii  in  Scotia,  primi  Scotorum  Epifcopi  & 
dodroris,  quamvis  ante  fidem  longe  fufceperant. 

IX.  De  San(ftis,  eodem  Palladio,  Servanoy  K^ntigerno,  Ternano  &  Niniano. 

X.  De  dejedione  muri  per  Scotos  &  PiBos,  &  unde  nomen  accepit,  &  de 
fubjedlione  Britonum  Albanenfium  fub  Scotorum  ditione. 

XI.  De  Britonibus  adhuc  mittentibus  Epiftolas  ad  ^amanos,  Litorium  vizi 
&  Aetium,  pro  fuccurfu,  nec  obtinuerunt. 

XII.  De  defperantibus  Britombus  cum  fiio  rege  Vortigerno,  qui  paganam 
gentem  Saxenum,  in  adjutorium  contra  Scotos  &  PiSlos  invitarunt. 

XIII.  De  adventu  primo  Saxonum,  &  diverfis  ftragibus  liinc  indc  datis  & 
receptis. 

XIV.  De  fucceffione  regis  Dungardi  fiatris  Eugenii,  &  confoederatione 
regis  Vortimerii,  filii  Vortigerni,  tunc  regis  Britonum,  cum  Scotis  contra  Saxones 
iiiita,  &  eorum  agitatione  de  Britannia. 

XV.  De  reditu  Saxonum  poft  mortem  Vortimerii  cum  majori  multitudine 
paganorum,  &  proditiofa  morte  magnatum  Britonum. 

XVI.  De  fucceffione  Conflantii,  6c  divifione  Britanniee  procefTu  temporis 
inter  Saxones,  &  odto  regnis. 

XVII.  De  confosderatione  regis  Britonum  Aurelii  Ambropi  c\xm  xege  Con- 
fiantio  contra  Saxones,  &  vate  Merlino. 

XVIII.  De  fucceffione  regis  Congaili,  &  renovatione  foederis  inter  Scotos 
&  Britones,  &  inteftina  diifentione  Britonum,  per  quam  regnum  amiferunt,  & 
Saxones  penitus  prsvaluerunt. 

■    XIX.  De  primo  regeFrancorum  baptizato,  nomine,  Clodoveo,  &  eorum  ori- 
gine. 

XX.  De  eodem,  Sc  temporequo  priraum  habuerunt  regem,  ac  de  regia 
fucceffione  ufque  hunc  Clodbveum,  &  Sand:o  Giberiano  Scoto. 

XXI.  De  fucceffione  Gonrani,  &  renovatione  foederis  cuuiVther,  &  dcr 
Sandta  Brigida. 

XXII.  De  Hiftorico  Gildai  &  fuis  quibufdam  metricis  prpphetiis. 

XXIII.  De  eifdem  prophetiis,  6cSand;is  Brandano  Sa  Machuto. 

XXIV.  De  morte  Gonrani  regis,  &  de  Arthuro  rege  Britonum. 

XXV.  De  eodem  Arthuro. 

I  i  i  i  2  XXVI.  De 


^20  JoHANNIS      FoRDUN 

XXVI.  De  fucceffione  trium  regum,  Eugenii,  Gmvalli,  atque  I^natel,  five 
Convydem,  &  adventu  Sandti  Columba. 

XXVII.  De  Angelo  iibrum  vitreum  deferenti  Sandto  Columhce  regni  coil- 
lecrationis,  &  fticceffione  regis  Aydmi. 

XXVIII-  De  fubfidio  per  Aydanum  Malgoni  Britonum  regi  miffi^,  &  vi- 
ftoria  paganorum,  de  parentibus  Sandlorum  Furfei,  Feylam,  &  Vulcani. 

XXIX.  De  rege  Aydano  pro  Cadwallonis  regis  Britonum  fubfidio  pi-ofi- 
cifcente  contra  Saxanes,  &  belli  vidoria,  &  prophetia  Sandi  Columba,  de 
didto  bello,  &  de  Sandtis  JQntigerno  ac  Convallo. 

XXX.  De  eodem  Aydano  per  Northumbrorum  regem  JEthilfridum  e  bel- 
lo  fugato,  &  de  Augufiino  fidem  Anglis  prsedicante. 

XXXI.  De  prophetia  Sandi  Columba,  de  regis  Aydani  filiis,  &  ejus  morte, 
&  de  Sandto  Droflano  fuifque  parentibus. 

XXXII.  De  fucceffione  Eugenii  filii  Aydani,  &  de  Sand:is  Gillefna  &  ^0- 
lumbano. 

XXXIII.  De  fiiga  Cadwallonis  regis  Britonum  venientis  in  Scotia  pro  fub- 
fidio,  &  adventu  SancSti  Ofvpaldi,  fratrumque  fuorum  ibidem  baptizatorum,  6c 
fepultui-a  dextrie  manus,  &  gladii  regis  Eugenii  in  mora  lapidea. 

XXXIV.  De  fucceffione  regum  Ferthardi,  fuique  fratris  Donaldi,  queni 
San6tus  Columha  benedixit  adhuc  puer,  &  reditu  Sandti  Ofwaldi  in  patriam. 

XXXV.  De  eodem  SancSto  Ofwaldo,  &  elediione  Sandti  Aydani  ad  Saxo- 
nes  convertendos. 

XXXVI.  De  praedicatione  ejufdem  Sandti  Aydani^  &  morte  Sand:i  Of' 
waldi, 

XXXVII.  De  fucceffione  regis  Ferthardi,  5c  San<5tis  Fynano,  Furfeo  & 
Fulano. 

XXXVIII.  De  Sandto  Colmanno  &  ejus  prsedicatione  tribus  annis,  &  fuo 
reditu. 

XXXIX.  De  numero  regum  Anglorum,  quos  Scoti  baptizabant,  &  Epi- 
fcopis  a  quibus  baptizabantur. 

XL.  De  fucceffione  Maldwyni,  &  Epifcopo  Tuda  fuccedente  poft  Col- 
mannum. 

XLI.  De  fuga  Cadwaladiee  noviffimi  regis  Britonum  ex  Britannia,  &  caufis 
quibus  dejecit  cos  Deus  de  regno. 

XLII.  De  eifdem  caufis,  &  Britonum  futuro  reditu  per  Angliam  propheta- 
to,  &  quibufdam  prophetiis  Merlini  de  eodem. 

XLIII.  De  fucceffione  regum  Eugenii  quarti  &  Eugenii  quinti,  &  de  San- 
£tis  Cuthberto  6c  Adamnano. 

XLIV.  De  fucceffione  regis  Amrynkyleth  &  ejus  morte,  &  de  Sandto  Chiliano. 

XLV.  De  fiicceffione  Reguh  Eugenii  fexti  &  Murdaci,  &  flatu  tunc  tem- 
poris  in  Britarmia. 

XLVI.  De  fucceffione  trium  regum,  Ethfyn,  Eugenii  five  Ne^avii,  atque 
Fergufi,  &  de  fua  morte  per  reginam. 

XLVII.  De  fucceffione  Selwalthii,  &  de  magno  rege  IQirolo. 

XLVIII.  De  fucceffione  regis  Athay,  primam  cum  Francis  confbederatio- 
nem  facientis,  &  ejus  caufa,  &  de  egregio  milite  Gilmerio  Scoto. 

XLIX.  De  nunciis  Scotorum  JQirolo  miffis  pro  eadem  confcederatione 
firmanda. 

L.  De  execranda  proditione  Northumbrorum  in  fuis  regibus,  adeo  quod  eis 
nuUus  auderet  imperare. 

LI.  De  principio  ftudii  Parifienfis,  &  k  quibus  incccpit  primo. 

LII.  De  imperio  IQiroli  filiique  fui  Ludovici,  &  a  Clodoveo  fucceffione  re- 
gum  Franeorum  ad  ipfum  J^rolum  afcendendo. 

LIII.  De  fucceffione  regum  Convalli  &  DongaUi  refufcitantes  bellum  diu 
fopitum  in  Fi^os. 

Incipit 


S    C    O    T    O    R    U    M      H    I    S    T   O    R   1   Ao  621 


Incipit  Liber  Tertius. 

~       ■  "         '  ■         ■*      ■      -'"■  -'  —  ■■■■■■■  I  .1       .  11.11  I    ■  ■  I   ■■■    ■■■  I  «1     ■  ■   ■m   ■■    I    ■  ^i»— I— ^i^Pii^w^— ^ 

Cap.  I,  De  Ferguiio  ^lfo  Erth  Pitftis  conjunHo,   regnum  dolo  tyranni  Maximi 
per  Romanos  (3  Britones  qiiadragi^ita  tribm  antm  detentum  recipiente. 

Ujufmodi  quidem  &  aliis  nbique  'R^manis  contingentibus  incom- 
modis,  &  fuper  hsec  Britannia  civili  difcordia  laborante,  ViUi^  quo- 
rum  eis  nuper  Maximui  munitiones  eripiens  fuis  fervandas  mili- 
tibus  tradiderat,  a  fervitutis  viriculo  cupientes  refblvi,  priftinse 
vicifStudinis,  &  pacis  fbedus  cum  Scotis  occulte  componunt,  ut  libertates 
avorum  &  regna,  conjundiis  viribus  Iiortantur  fuppliciter,  cum  opportu- 
num  inftaret  jam  tempus,  reciperent.  lili  vero  fuis  annuere  parati  iugge- 
ftionibus,  fed  dolofse  gentis  proditionem  primitus  expertam  omni  cura  ca- 
vendam  decernunt,  quod  nec  bella  faltem  publica  feu  deprsedationes  cum 
paucis  fuo  nunquam  ineant  confbrtio,  nec  prseviam  in  bellis  aclem  inter 
amicum  viz.  fufpedlum  &  hoftem  publicum  affumere  de  csetero  non  pras- 
fumant.  Nam  fsepius  incauti,  poft  foedus  noviter  initum,  dolojfis  ab  hofti- 
bire  profternuntur.  Igitur  anno  Domini  cccciii.  Imperatorum  Arcadii  &: 
Honorit  vi.  regni  quoque  Scotorum  in  Albion  InfulaDCCxsxni.  Ab  eorum  ori- 
gine,  primo  viz.  eorum  ex  Mgypto  progreffu,  mdcccciii.  ac  ab  origine 
fflundi  MMMMMMDXXv.  Fergujius  filius  Erth,  filii  Echadii,  qui  fuit  fratei: 
Eugenii  regis,  bello  proftrati  per  tyrannum  Maximum,  juvenis  ftrenuus,  ccete- 
ris  virtute  prseceliens,  fortis  viribus  &  a^dax,  in  bello  quoque  pronus  Scelfi- 
cax,  cum  duobus  fratribus  Loaru  8c  Cenego  fuifque  popularibus  Infulanis 
Hibernenfibus  ac  Noricis,  intrepide  Scotiam  regnum  de  jure  libi  debitum  ad- 
veniens,  hoftes  in  eadiu  degentes  abunde  longiusefFugavit,    Igitur, 

Agmine  condenfo  ventis  velamina  pandit : 

Et  ratis  tequoreos  atque  galea  petunt  ' 

FluUus  :  in  his  acies  juvetmm  phalerata  fuperbo 

Vrincipe  congreditur.  Nec  mora,  turma  potens 

Ad  natale  folum  properat ;  relevare  jacentes 

I(ex  fafces  regni  cejpite  fofpes  adit 

Intrepidus  patrio,  pandens  vexilla  leonis, 

Terruit  occurfu  quem  fera  nulla  ferox. 

Ocius  advenit,  fuerat  quts  turbine  diro 

Subdita  plebs,  annis  Gf  quater  d  tribus;  hxc 

Congaudens  patrio  regi  fervire  parata, 

Ad  Itbertatefn  quicquid  ut  orbe  volat. 

Regi  prseterea  Fergufio  cum  exercitu  per  patrias,  quas  paulatim  cum  indige- 
nis  ad  pacem  recepit,  procedenti,  PiSlorum  gentes  cum  fuis  occurrunt  cuneis  j 
&  ne  quidem  eis  ullus  vel  odii  vel  perfidise  fcrupulus  putaretur  ineffe,  caftra 
quseque,  cundtafquemunitiones  quotquot  Scotorum,  permittente  Maximo,  te- 
nuerunt  eatenus,  apertis  fibi  fpontaliter  januis  reddiderunt. 

II.  De  eodem,  ^  expuljione  Romanorura  ^  Biitonum  de  fuis  regnis. 

COnduxerunt  utique  de  Dacia  Vefpiliones  ac  etiam  Hunnos,  qui  mare 
turbarent  Britannicum,  plurima  fibi  promittentes  fpolia,  fuifque  regno- 
rum  portubus  firmum  contra  l^manos  de  csstero  receptaculum.    In  unum 

I  i  i  i  3  nam-' 


^■^a  JoHANNlS      FordUn 

namque  prsefetje  gentes  conglobatJe,  fcederibus  tactu  facramentorum  itei^a- 

tis :  quia  &  una  fuerat  &  amborum  neceffitas,  per  regna  gradientes  alienos  ^ 

prsediis  ejiciunt,  &  quia  prudentis  nullatenus  eft  differre  paratis,  iixlucias 

nuili  concedere  volebant;  immocujufque  conditionis  quemquam,  li  non  vel 

h  regnis  ieftinum  arriperet  exitum,   vel  eatenus  fi  caftra   tenentes  petita 

Jponte  non  redderentj  poft  obfidionis  impetum  ftatim  ereptos  jugulabant. 

Infra  quoque  fpatium  ab  inde  trium  annorum  idem  Fergufms^  univerfas  re- 

gni  regiones  eis,  citraque  vadum  Scoticum,  apatribus  abantiquopofrefTas,  de 

mora  lapidea  viz.  &  Inchegd  7id\nixih.%0rcades,  fub  fna  compofuit  ditione.' 

A  primo  quidem  hujus  regni  rege  Fergujio,  filio  lerthar,  ad  hunc  regem 

Fergujium,  filium  Erth,  inclufive,  quadraginta  quinque  reges  ejufdcm  gentis  & 

generis  in  hac  Infula  regnaverunt.     Sed  &  horum  fingillatim  diftinguere 

tempora  principatuum  ad  prasfens  omittimus,  nam  ad  plenum  fcripta  non  re- 

perimus.     Ab  hoc  ergo  rege  jam  ulterius  omnium  regum,  etiam  ternpus  uf^ 

que  modernum  fucceffive  fecundum  chronicas,  regnationis  annos  inferere 

convenit,  ut  qliis  quo  quantove  tempore  regnaverat,  clarius  pofteris  propa- 

letur.     Idem  namque  i"ex  xvi.  regnavit  annis  in  Scotia,  quorum  tribus  ulti- 

niis  ultra  Dernalban,  hoc  eft,  ultra  dorfum  Alhanice,  primus  regum  Scotici  ge- 

neris  in  terra  PiBorum  a  montibus  ad  mare  Scoticum  regnavit ;  fed  fi  vel 

gladio  vel  alio  quo  jure  mihi  non  patuit,  ubi  nullus  antea  primatum  tenuit 

prsedeceilorum .     Conjund:i  quidem  ut  fuperius  Sceti  cum  ?i^is^  poftquam  a 

propriis  fedibus  ]^manos  expuliffent  &  Britones,  eorum  regnum  Britanniam, 

quie  tunc  temporis  omnium  beUigerorum  ope  vindicata  fuerat,  crebris  agmi- 

nibus,  ut  diverfbrum  notatur  in  chronicis,  f<epius  invadiint,  vulgi  miferabilis 

partem  gladio  csedentes,  partemque   vitse  relid:am    fub   fervitute   dedu- 

centes. 


III.  De  crudelitate  cladis  per   Pidtos  G?  Scotos  iUatie  Britonibus,  £^  Romana 
legione^  ac  «dificatione  fojfa per  Jnfulam,  quce  dicitur  Grymifdike. 

Bduxerat  enim  fecum  Maximm  omnes  bellicofos  Infula;  juvenes  quos 
_  _  reperit,  &:  inermes  tantum  colonos  reliquit,  qui,cum  fi\x  feritati  refifte- 
re  vel  bello  confligere  non  noverant,  ab  eorum  occurfu  velut  ab  igne  reh- 
d:is  prsediis  aufugerunt.  Tanta  nimirum  tyrannide  tunc  temporis  eos  ve- 
xabat,  fuaque  crudeh  difperfit  verfutia,  quod  had:emis  &  hodiernum  ufque 
diem  ftatum  nequaquam  attingere  priftinum,  feu  quomodohbet  profperare 
valebant.  Beda  vero  de  crudehtate  cladis  his  diebus,  &  sedificatione  muri 
fecundi  tranfverfiis  Inflilam,  ita  fcripfit.  Exinde  Britannia  omni  armato  mi- 
lite,  totaque  floridse  juventutis  alacritate  fpoliata,  qus  tyrannorum  abduda 
temeritate  nufquam  ultra  domirediit,pr3eda  tantum  patuit,utpote  omnis  ufus 
belUci  prorfus  ignara.  Denique  fubito  duabus  gentibus  tranfinarinis  vehe- 
menter  {ks'is,Scotorum  a  Circio,Pi^orum  ab  Aquilone,multos  ftupet  gemitque 
per  annos.  Tranfmarinas  autem  dicimus  has  gentes,  non  quod  extra  Britafi- 
niam  effent  pofit^,  fed  quia  a  parte  Britonum  erant  remotae,  duobus  iinibus 
maris  interjacentibus,  quorum  unus  ab  Orientali  mari,  alter  ab  Occidentali, 
Britannia  terras  longe  lateque  irrumpit.  Orientahs  habet  in  medio  fui  ur- 
bem  Guid;ji  Occidentalis  fuprafe,  hoc  eftad  dextram  fui,  habet  urbem  Al- 
cluit,  quod  eorum  lingua  fonat  petram  Cluit,  eft  enim  juxta  fluvium  nomi- 
nis  illius.  Ob  harum  autem  infeftationem  gentium  Britones  legatos  'F^mam 
cum  Epiftolis  mittentes,  lacrimofis  precibus  auxilia  flagitant  fubjediionem 
continuam,dummodo  hoftis  imminens  longius  arceretur,promittebant.  Qni- 
bus  mox  legio  deftinatur  armata,  qu«  ubi  Infulam  adveda  cum  hoftibus  ag- 
greifaeft,  &  magnam  eorum  multitudinera  fternens,  casteros  fbciorum  e  finj- 
bus  expulit,  eofque  interim  a  diriffima  depreffione  liberatos,  hortata  eft 
inftruere  murum  inter  duo  maria  trans  Infulam,  qui  arcendis  hoftibus  poffit 

effe 


SCOTORUM      HlSTORIAo  52  2 

(Efle  prasfidio,  ficque  donmm^c.um  magno  triumpho  rcver/a.eft.  At  iili  traas 
Infiilam  murum,  quem  juffi  fucrant,  non  tam  lapidibus  quam  cefpitibus  con- 
ftruentes,  utpote  nullum  tanti  operisartificem  habentes,  ad  niliil  utilem  fta- 
tuunt,  Fecerunt  autem  eum  inter  duo  freta  vel  finus  de  quibus  di- 
ximus  maris,  ubi  aquarum  munitio  deerat,  ubi  prsefidio  Valli  fines  fuos  ab 
hottmm  irruptione  detenderent.  Cujus  ibidem  operis  Viilli  ufque  hodie  cer- 
tiflima  veftigia  cernere  licet.  Incipit  autem  fpatio  duorum  ferme  millium 
a  monafterio  Abircornyng,  i.e.  Ahircornum,  ad  Onentem,&  tendens  contra  QC' 
cidentem,  juxta  urbem  Alcluit  terminatur.  Poft  Arcadii  mortem  impera- 
vit  Honoriui  cum  odtenni  puero,  fratruele  fuo  Theodojio,  xiv.  annis,  cum  ante 
cum  Arcadio  fratre  trefdecem  annis  regnaverit ,  &  cospit  anno  Domini 
ccccxi. 


IV.  De  viBoria  Romanas  legimis  &  Britonum  contra  Scotos  i§  Pidtos,  beUo  quo 
ceczdit  r^AT  Fergufius,  cum  magna  parte  juorum  ^  PicStorum. 

EQuidem  &  inde  refert  Taulus  Diaconus,  qu^e  fequuntur.     Hac  tempeftate 
Britanni  Seotorum  &  PiHorum  infeftationem  non  ferentes,  ^mam  mit- 
tunt,  ac  fui  fubjed:ione  promifTa  contra  hoftes  auxilia  flagitant ;  quibus  fta- 
tim  ab  Honorio  mifTa  militum  hgione,  magnam  eorum  multitudinem  ftraviti 
caeterofque  Britannice  finibus  expulit.     IUis  igitur  ex  Britannia  fugatis,  Bri- 
tones  'R^manorum  auxilio  fuperiorem  in  bello  manum  habentes,  ut  eis  jufTum 
eft,  fiipradidum  murum  ab  Oceano  conftruunt  ad  Oceanum,  6c  tantis  per  in- 
tervalla  firmatum  turribus,  quod  ab  unaquaque  tubse  clangor  ad  alian)  per- 
tingere  poffet,  maximo  fumptu  perfecerunt,     Incipit  autem  ab  Oriente  fii- 
per  Auftrale  litus  Scotici  maris  juxta  villam  K^redyn :  deinde  pafTuum  fpatio 
viginti  duorum  millium  procedens  per  tranfverfiim  Infulse  porrigitur,  &  ci- 
vitatem  habens  ab  Auftro  Glajguenjem  in  ripa  fluminis  de  Clyde,  juxta  /(fr^T 
■patrih^  terminatur.     Hujus  autem  atrociffimi  praememorati  confli(3:us  poft 
ruinam,  quo  triumphantibus  I(omanis,  a.  Britonibus  rex  inciytus  Scotovum  Fer- 
gujius  cum  magna  fuorum  ViUorumque  multitudine  corruit,  qui  de  Scotis  fu- 
pererant,2^oOTfl«^  nequaquam,aut  Britonibus  volentes  fubjici,paucis  vulgaribus 
exceptis  vacuam  linquentes  patriam  aufagerunt.     Non  enim  ultra  fretum 
Auftrale  moram  diutius  audebant  trahere,  quamvis  ejuftiem  temporis  non- 
iHilii  vates,  gentis  utriufque  tanta  beili  non  obftante  clade,  futurum  effe  ca- 
nebant  Scotos  proculdubio  totam  Infulam  poffidentes.     Filios  autem  tres  re- 
liquit  impuberes,  Eugenium^  Dongardum  &  Conjiantium^  quos  ex  filia  Britonis 
Cryme  genuit,  de  ftirpe  ducis  Fulgentii  defcendentis.     Ipfum  quoque  Gryme 
Imperator  Maximus,  quia  Conani  fautor  indeficiens  atque  Scotorum  extiterat, 
callide  pulfit  a  dominio,  Eugenius  vero  poft  mortem  patris  regni  fuftollitur 
arte.  Juvenis  quidem  5c  paucos  habens  annos,  ideoque  redtorem  fibi  f  uifque 
firatribus  &  regni  cuftodem,  avum  fuum  Gryme  primates  deputant,  cum  & 
ipfemilitia  praeftans  de  fuorum  etiam  prifcorum  regum  genereduxerat  ori- 
ginem.  Quia  veroficut  6c  pacis  ita  beliorum  temporibus  aptum  regimini  non 
jgnorantes  in  ducem  eiigunt,  quoufque  nepotes  ad  annos  attigerint  pube- 
res,  ac  habiles  extiterint  ad  regendum. 

V.  De  fuccejfione  regis  Eugenii  Jilii  Ferthardse,  qui  cum  avo  Gryme  evertit 

Grymifdike,  &  dejecunda  legione  Scotos  iterum  ^  Pidlos /a- 

gante  citra  amnem  Tynani. 

IN  regni  denique  fiibiimatus  fblio  rex  Eugenim,  cum  avo  confule  Gryms. 
regnare  ccepit  anno  Domini  ccccxix.  &  Imperatoris //^«ori?  ix.  regna- 
vitque  xxxui.  anuis.     Interim  l^mana  legione  poft  Kdificationem  mun  re- 

verfa 


62^ 


OHANNIS      rORDUN 

verfa,  primo  quse  pacis  funt  regni  caute  difponens,  ad  bella  deinde  fe  con-! 
vertit,  Terras  quidem  ad  Boream  Humbri,  quarum  fibi  qusdam.fticceffio- 
ne  parentum  dudum,  Fulgentio  viz.  aliifque  Scotor?im  Pi^orum^ue  nohilihns, 
ante  bellum  jure  competerent,  molefte  ferens  injufle  per  J^omams  &  Brito- 
«fj- fbre  detentas,  collediis  undiqne  adjutoribus  in  magna  potentia  diotum 
adiens  muruin,  pr^eordinatis  machinis,  cuftodibus  vel  fuga  lapfis  veloccifis, 
funditus  evertit.  Evidensenim  illiusfbfTae  velmuri  fignum  veraque  patent 
hadenus  vefligia^quique  de  fuo  nomine  nomen  hodiernum  accepit,&  Grymif- 
dik^  ab  incolis  efl  vocatus.  Everfb  denique  muro  terras  olim  ab  eis  poffef- 
fas  una  cum  indigenis  lub  ditione  priftina  fufceperunt.  Eedd.  Verum  prio- 
res  inimici,  ut  I{pmanu?n  miVitQm ,  zhtSt  confpexerant,  adve(3:i  mox  navigio 
irrumpunt  terminos,  omnia  csdujit,  &  quafi  maturam  fegetem  obvia  qu£e- 
que  nietunt,  calcant,  &  pertranfeunt.  Unde  rurfum  mittunt  B^mam  iegatos 
flebili  voce  auxilium  implorantes,  ne  penitus  mifera  patria  deleretur,  ne 
nomen  ^omance  Provincise,  quod  apud  eos  tam  diu  claruerat,  ex  terrarum 
gentium  iniprobitate  obrutum  vilefceret.  Rurfum  mittitur  legio,  qu«  in- 
opinate  tempore  autumni  adveniens  magnas  hoftium  ftrages  dedity.eofdUe 
qui  evadere  poterant  omnes  trans  maria  lugavit,  qui  prius  anniverfarias  pras- 
das  trans  maria  milite  nullo  obfillente  cogere  fblebant.  Ab  Honorio  quidem 
&  hscetiam^iittebatur  Jegio,  qua  diCtx  gentes  diverfis  incurfionibus  ex- 
territ^e  pubiicum  inire  certamen  non  audebant,  fed  quo  fecuiius  iatere  po- 
terant,  donec  ipfa  rediret  legio,  tutamina  petentes,  fed  neque  procul  a  flu- 
viorum  ripis  Esk  &  Tyne  Aquilonalibus  retrocedunt. 


VI.  De  reparatione  muri,  querH  Severus  Imperator  olim  confirui  jujjit  trans 

Jnfulam,  inter  Gatyfhede  G?  Carlyie,  ac  reditulegionis,  © 

eleUione  pimi  regis  Francorum. 

BEda.  Tunc  T^omani  denunciavere  Britonibus,  non  fe  ultra  ad  eorum  defen- 
fionem  tam  iaboi"iofis  expeditionibus  pofle  fttigari.  Ipfbs  potius  mc- 
nent  arma  corripere,  &  certandi  cum  hofbbus  fludium  inire,  quo  non  aiiam 
ob  caufim  quam  fi  ipfi  inertia  fblverentur  eis  poffent  effe  fortioresj  qui 
etiam,  quia  hoc  fbciis,  quos  dereiinquere  cogebantur,  aliquid  commodi  aila- 
turum  putabant,murum  a  mari  ad  mare  recSto  tramite,inter  urbes  qua:  ibidem 
ob  metum  hoflium  fadlse  fuerant,  ubi  &  Severus  quondam  vailum  fecerat, 
firmode  lapide  locaverunt.  Quem  videiicetmurum,had:enusfamofum  atque 
confpicuum,  fumptu  publico  privatoque,  adjund:a  fecum  Britannorum  manUy 
conflrnebant,  odto  pedes  latum  &  duodecim  altum,  red:a  ab  Oriente  in 
Occafum,  lineafque  &  turres  per  intervalla  coilocant,  ut  ufque  hodie  intuen- 
tibus  ciarum  eft.  Quo  niox  condito  dant  fci^tia  fegni  popuio  monita,  prcs- 
bent  inflituendorum  exemplaria  l^pmanorum,  &  valedicant  fbciis,  tanquam 
uitra  non  reverfuri.  Anno  quidem  Homni  nono,  fecundum  Sigebertum,  Sam- 
mne  &  Mareomiro,  Francorum  ducibus  defun(ftis,  Franci  in  conimuni  delibe- 
rant,  ut  &  ipfi,  ficut  &  ali^  gentes,  regem  habeant,  &  fiiium  Marcomiri  ducis 
Pharamundum  fibi  regem  ordinant,  qui  regnavit  annis  undecim.  Honorius 
autem  Augufius  tranfad:is  annis  xiii.  quibus  imperaverat  cum  Arcadio  fiatre 
fiio,  6c  aliis  iterum  quatuordecim  annis  cum  fuo  nepote  Theodojio,  rebus  ex- 
ceffit  humanis. 


VII.  De  Scotis  murum  defiruentibus,  &  de  clade  quam  Britonibus  intukrunt. 

T)  Aulus  Diaconus.  Sed  mox  ut  B^mani  difceflerunt,  adved:i  navibus  iterum 
-«-  hoftes,- obvia  fibi  qu^que  conculcant  ac  devorant.  Beda.  J(pmanis  in- 
terim  ad  fua  remeantibus,  cognita  Scoti  PiHique  redditus  denegatione,  confe- 

ftim 


S    C    O    T    O    R    U   M      PI    I    S    T    O    R    i    A.  6lS 

ftim  &  ipfi  fblito  confidentiores  fadri,  or.ines  Aquilonalem  &  extremam  In- 
lulas  partem  pro  indigenis  ad  murum  ulque  capefcunt.  Statuitur  ad  hoc 
medic^B  artis  acies  iegnis,  ubi  trementi  corde  flupula  die  no<fi;uque  marccbat. 
At  contra  non  ccirant  uncinata  holtium  tela,  quibus  ignavi  propugnatores 
miferrime  de  muris  tradti  allidebantur.  Quid  phira  >  rehftis  civitatibus  ac 
mnro,fugiunt,di(perguntur,infequitur  hoftis,acceIerantur  flrages  cunCiis  prio- 
ribus  crudeliores.  Sicut  enim  agni  a  teris,  ita  mi(en  cives  diliipantur  ab  ho- 
ftibus,  nude  a  fuis  manfiombus  &  polTeffionibus  eje(5ti ;  imminens  fibi  famis 
periculum  latrocniio  ac  rapacitate  mutua  temperabant,  agentes  exteras  cla- 
des  domefticis  motibus,  donec  omnis  regio  totius  cibi  f  uftentatione  excepto 
venandi  folatio  vacuaretur,  Interea  fiunes  illa  pr£efiita  magis  ac  magis 
.B/v>(?nei  afficiens,  acflimam  fiiie  malitia:  pofteris  diuturnam  relmquens,  raui- 
tos  eorum  coegit  vJd:os  infeflis  pra^donibus  dare  manus.  Initium  vero  tra- 
hit  ille  memoratus  murus  ad  Orientem  in  Auftrali  ripa  flunfinis  Tyne  ad 
Cnpricapud,  quod  Anglorum  lingua  fonat  Gaitijljcde,  ubi  dudum  Severas  mu- 
rum  per  vallum  fieri  jufllt  ex  oppofito  Novi  Cajin,  2<  fi.iper  fluvium  Es^j 
fed  alias  dicitur  Scotis  Watb,  per  iexaginta  pafruum  millia  porreftus,  finem 
habet  juxta  f^r/)'/,  ad  Occidentem.  Poft  decefTum /fowom,  T/w/o/w  idein 
[unior,  ejus  ex  Arcadio  fratre  nepos,  ad  imperium  anno  Domini  ccccxxv. 
fuccedens,  fblus  imperavit  annis  tribus, &  anno  tertio  Vakntinianum^CQnflan' 
tii  &  amitse  fuse  Placidiie  filium,  Imperatorem  fecum  regnare  creavit,  qui  ve- 
ro  pariter  anms  xxiv.  regnaverunt. 

Vlil.  De  adventu  SanFli  Palladii  in  Scotia,  primi  Scotorum  Epifcopi  & 
do^oris,  quamvis  ante  fidem  longe  fujceperant» 

ANno  quoque  Theodofii  fecnnda,  primus  Ca;ieflinUs,Ecc[erix  \omanaVz.- 
pa  quadragefimus  primus,  natione  l^manus,  a  patre  Prifconomme  ge- 
nitus,  fedit  anms  od:o,  menfe  uno,  diebus  autem  odto.  Hic  conftituit  ut 
Pfalmus,  Judica  me  Deus  &c.  ante  introitum  mifTse  diceretur.  Et  Pfalmi 
David  centum  quinquaginta,  ante  facrificium  antiphonatim  canerentur  ex 
ommbus.  Quod  ante  non  fiebat :  nifi  tantum  Epiftola  Pauli  &  iand:um  Evan- 
gelium  recitabantur.  Ex  hoc  inftituto  de  Pfalmis  excerpti  icii.  introitus 
mifTsejgradalia,  alleluja,  &  ofiertoria  ante  facrificium,  orationes  inter  commu- 
nicandum  cum  modulatione  ad  miffam  m  Ecclefia  'Rnmana  cantari  cceperunt.  ' 
Sigibertus.  Anno  Domini  ccccxxix.  vei  fecundum  aiios  ccccxxx.  ad  Scotosm 
Chriftum  credentes  S^MxStmPailadius  ordinatusa  Va.p3.  Coeieflino  primus  Epi- 
lcopus  mittitur,  &  hoc  idem  teflatur  Beda.  Socrates  autem  eifdem  pra:- 
miffis  verbis  ait :  Erat  enim  Sandtus  Pailadius  difcipulus  Evagrii,  qui  duo- 
rum  fuit  MflcZ-^/zoraw  difcipuius,  de  quibus  &  caeteris  yf^y/i/ Sandtis  patri- 
bus  iiber  ejus  affluenter  ioquitur.  Ait  enim,  oportetnos&  addifcere  quse 
nefcimus,  &  fideiiter  docere  qu^e  novimus  &;c.  PoiycJiron.  Anno  Domini 
ccccxxx.  Papa  Cceieflmus  primum  Epifcopum  iii  Scotia  mifit  San<5tum  Paiia- 
dium,  de  quo  Scotis  convenit  quod  fuam,id  e&^Scotorum  gentem,longe  quamvis 
in  Chriftum  ante  credentem,  fidem  orthodoxam  verbo  fbllicite  perdocuic, 
&  exemplo  fefta  fimul  &  memorias  Ecciefiafticas  diligenter  ceiebrare.  Ante 
cujus  adventum  habebant  Scoti  fidei  dodlores,  ac  facramentorum  miniftra- 
tores,  presbyteros  fblumiTiodo  veimonachos,  ritum  fequentes  Ecclefi^epn- 
mitiv^e.  Advenit  vero  Scotiam  magna  cicri  comitiva,regis  Eugenii  regnatio- 
nis  anno  xi.  cui  rex  manfionis  iocum  ubi  petierat  gratis  dedit. 


K  lc  k  k  IX.  De 


626  JOHANNIS      FoRDilN 


P 


IX.  De  SanUis,  eodem  Palladio,  Seivano,  KentigernOj  Ternano 

^  Niniano. 

Rajdicaticnis  autem  &  iacramentorum  miniftrationis  confbrtem  fan- 

(ftiffimum  virum  Servanwhi^vikimt,  quem  ordinatum  Epifcopum,  quia 

tantae  genti  minifteria  folus  impendere  paftoralia  non  fufficiebat,  ad  ortho- 
doxam  populo  fidem  docendam,  ac  opus  follicite  perficiendum  Evangelii, 
dignum  per  omnia  fuum  efFecit  coadjutorem.     Ex  hijioria  beati  Kentigerni.. 
Ifte  vero  Servanm  in  primitiva  pene  Scotorum  Ecclefia  difcipulus  venerandi 
Pontificis  Palladti  fuit.     Hunc  Palladium  anno  poft  Incarnationem  Domini- 
cam,  ut  fupra,  fan^Stus  Papa  Ccelejtinus,  longe  credentibus  ante  Scotis,  primum 
mifit  Epifcopum.     Ille  vero  Scotiam  adveniens  Sandium  ibideni  invenit  Ser- 
vanum,  &  eum  ut  in  vinea  Domini  Sabaoth  operaretur  invitans,  dodtrina 
poftmodum  Ecclefiaftica  fufficienter  imbutum,  in  omni  Scotorum  gentem 
fuum  conftituit  fiiffraganeum.  Heec  ibi.   Erat  itaque  difcipulus  beato  Palladio 
Sand:us  Ternanus  Pontifex,  cui  &  baptifinate  pater  &  univerfis  literarum 
&  fidei  rudimentis  ahnificus  dodor  &  alumnus.     Difcipulus  etiam  Sandti 
Servani  Kentigernus,  a  quo  facri  baptifmatis  eft  fonte  lotus,  &  in  omni  Chri- 
ftiana;  religionis  dogmatefive  fcientia  perfedte  dod:us,  qui  tantas  perfedio- 
nis  &  gratiffi  defuper  datse  poftmodum  etiam  &  adolefcens  habitus  eft,  ut 
magna  per  eum  Deus  atque  ftupenda  dignatus  eft  operari  miracula.     Sigi- 
bertus.    Anno  quoque  poftquam  Paliadius  a.dyemt  Scotzam,  miffus  eft  ad  Sco- 
tos  Hybernienfes  ab  eodem  Papa  C(ele[iino  Sandtus  Patricius,geneve  Brito,  filius 
Chouches,  fororis  San(5ti  Martini  Turonenjis  Epifcopi,  qul  didtus  eft  in  baptif- 
mo  Suchat,  a  Sandto  Germano  Magomus,  a  Sandto  Ccelejtino  Patricius,  a  quo 
&  Epifcopus  ordinatus,  per  fexaginta  annos,  dodrina,  fignis,  &:  fan<5titate  ex- 
cellens,  totam  Hybemiam  Infulam  ad  Chriftum  convertit.   Imperatoris  iftius 
Theodofii  Junions  temporibus,  SancStum  obiffe  ferunt  Ninianum  Pontificem. 
Ipfum  namque,  fecundum  hiftoriarum  fcripta,  fub  imperio  fui  patris  Jrcadii 
&  Honorii  patrui  fcimus  veraciter  floruiffe  :  nam  eorum  anno  quinto  beatus 
Martinus  Turonenfis  Epifcopus  obiit,  cujus  adhuc  in  carne  viventis  alloquio 
Sandlus  meruit  Ninianus  faluberrino  confolari.     Auftralium  quoque  regni 
partium  ultra  fi'etum  Scoticum  prsedicavit  gentibus,  quas  nondum  cum  Aqui- 
lonalibus  Scotis  Chrifti  legem  fiifcipere  meruerunt.    Erat  autem  mirandse 
virtutis  vir  &  fanditatis  coram  Deo  &  hojninibus,  ac  innumerorum  vivens 
niiraculorum,etiam  poft  tranfitum  &  hadtenus,  operator  mirificus  -,  unde  Gre- 
gorius.     Quid  mirum,  fi  ele6ti  quique  in  carne  pofiti  multa  facere  mirabilia 
pofTunt,  quorum  ipfa  offa  mortua  plerumque  in  miraculis  vivunt. 

X.  Ve  dejeBione  muri  per  Scotos  ^  Pidtos,  ^  unde  nomen  accepit,  &  de 
fubjeUioiie  Britonum  Albanenfium  fub  Scotorum  dttione. 

Urante  vero  famis  memoratse  fuperius  egeftate  Scotorum  principes  & 
_  PiUorum,  afTumptis /:^^^r«?'«>,  ad  ejufdem  muri  fines  utrofque,  trans 
flumina  Tyne  &  Ef\,  diverfb  navigii  genere  remigantes,  undique  per  circui- 
tum  regiones  invadunt,  deftruunt,  &  confumunt.  Ubi  modico  poft  tempore 
quibufdam  indigenarum  ad  pacem  acceptis,  his  autem  fugatis,  aliis  in- 
teremptis,  totam  a  mari  ufque  ad  maix  regionem  fub  prote(5tione  pacis  fuf- 
cipientes,  hadienus  abinde  nequaquam  abigi  potuerunt.  Galfridus.  O  divi- 
nam  ob  praeterita  fcelera  vindid:am  !  6  tot  per  vefaniam  Maximt  tyranni 
bellicofbrum  militum  abfentiam,  qui  fi  in  hujufhiodi  ftrage  calamitatis  ad- 
effent,  non  fupervenifTet  populus  queni  non  in  fugam  propellerent.  Interea 
vero  non  ceflant,  utfuperius  ^QxBedam,  uncinata  hoftium  tela,quibus  mife- 

rum 


S   C    O    T    O    R    U    M      H    I    S    T    O    R    1    A.  6l-] 

rnm  vulgus  demuris  trahebatur,  2^  fblo  crudeliter  allidebatur.  Q,uid  plura  > 
relidtis  enim  civitatibus,  &  niuro  ceKo,  civibus  itcruai  luga:,  itcrum  difper- 
fiones  multum  folito  deiperabiliores,iterum  inleitationes  ab  hoitibus,iterum 
crudeliores  ftrages  accelerant.  Obtinentes  autem  qus  cis  citraque  murum 
funt  regiones,  inhabitare  coeperunt  vicStorcs,  ac  citato  repenterurali  vulgo, 
cum  fuis  farpis  quihbet,  &  ligonibus,  raltris,  tridentibus,  &  fbilbriis  patulas 
in  eo  rimas  fbraminaque  crebra  perfoderunt,  qmbus  ubique  promptum  ha- 
beant  aditum  etiam  &  recefTum.  Ab  illis  ergo  forammibus  hsec  deinde 
materia  nomen  hodiernum  afrumpfit,  quod  Avglica  hngua  fonat  Thirlit  walli 
Latine  vero  murus  dicitur  perforatus.  Anno  quoque  regni  regis  Eugenii 
duodecimo,  Diabolus  in  Infula  Cretba  fpecie  Moyfis  Judteis  apparuit;  ad  ter- 
ram  repromiflionis  per  mare  pede  ficco  perducere  promittit,  ficque  pluri- 
inisnecatis  ac  fubmerfis,  rehqui  adChriftum  convertuntur. 


XI.  De  Britonibus  adhuc  mittentibm  Epijlohs  ad  Romanos,  Litorium 
w.^.  £^  Aetium,  pro  [uccurfu,  nec  obtinuerunt. 

|Um  autem  &  his  ac  hujufliiodi  ftragibus  Britonum  hiric  inde  populi 
graffabantur,  regis  Eugenii  bellorum  princeps  &  conful  pr^ecipuus 
Gryme,  poftquam  cuftodis  officio  decem  &  novem  annis  fungeretur,  quibus 
&  regnum  uobiliter  rexit,  &  nobilius  ad  ftatum  reduxit  priftinum,  morte 
propria  fenex  obiit.  Deinde  poft  ejus  mortem  rex  fblus  xiv.  annis  regnavit. 
Etiam  &  ipfe  PiBts  adjunitus  crudele  bellum  contra  ]^omam:{atos  Britones 
fufcitare  non  diltulitj  fed  &eos  communi  potentia  totis  viribus  invafit:  qui- 
bus  vero  confeftim  obfiftere  non  valentibus,  ad  l^manos  Patricios  mittitur, 
qui  fub  Imperatoribus  Theodojio  &  Valentiniano  reipublicas ,  vices  gerebant» 
Aetium  viz.  6r  Litorium,  qui  fecunda  poteftate  poft  Aetium  CcEteris  pra:- 
erat,  ut  eis  ipfi  ficut  &  aliis  'R^manorum  fubditis  adverfus  Scotos  &  BiUos  ho- 
ftes  ferociffimos  opem  inferre  non  recufent.  Beda.  Ad  Aetium  paupercu- 
l^  Britonum  reliquize  mittunt  Epiftolam,  cujus  hoc  principium  eft:  Aetio 
Confiih  gemitus  Britannorum.  Et  in  procefTu  Epiftol^e  fuas  ita  explicant  ca- 
lamitates.  Repellunt  ad  mare  barbari,  mare  repellit  ad  barbaros,-  inter  haic 
duo  genera  funerum  oriuntur,  aut  enim  jugulamur  aut  mergimur.  Neque 
tamen  h^c  agentes  quicquam  auxilii  ab  illo  impetrare  quiverunt,  utpote 
qui  graviflimis  eo  tempore  bellis  cum  Bledla  &  Attila  regihus  Hunnorum  emt 
occupatus.  Siquidem  ab  eis  nihil  habentes  adjutorii  triftes  ad  fiia  redeunt^ 
atque  concivibus  fuam  denunciant  repulfam.  Taulus.  Itzcpc  Britanni  cam 
rurfus  Scotorum  BiUorumque  concurfionibus  prsemerentur,  mittunt  Aetio  Epi- 
ftolam  lacrimis  &  serumnis  refertam,  ejufque  quantotius  auxilium  efflagi- 
tant.  Quibus  dum  Aetius  nequaquam  annuiffet,  eo  quod  contra  viciniores  oc- 
cupatus  hoftes  exifteret,  quidam  Britannorum  ftrenue  refiftentes  hoftes  abi- 
gunt,  quidam  vero  coad:i  hoftibus  fubjiciuntur.  Denique  ScotifiUique  fub- 
adtam  extremam  hujus  Inful^e  partem,  eam  fibi  habitationem  facientes  ha- 
d:enus  exinde  nullatenus  expelli  valuerunt.  Interea  Theedojtus  Imperator» 
dum  abfque  viginti  uno  fuperioribus  annis,  quos  cum  Honorio  patruo  regnS' 
verat,  feptem  &  novem  annis  regnavit,  ex  quibus  cum  Falentiniano  genero 
fuo  vigintiquinque  geflifTet,  apud  Mediolanum  morbo  confiimptus  obiit,  & 
ibidem  fepultus  eft.  Hoc  tempore  Sandtus  Johannes  Baptijia  caput  fuum 
duobus  monachis  Orientalibus  venientibus  Jerofolymamt  juxta  quondam  H*" 
rodii  regis  habitaculum,  revelavit. 


K  k  k  k  a  XII.  Dt 


6^28  J    O   H   A   N    N    1    S      F    O    R    D   U   N 


XII.  De  defperantibus  Britonibus  cum  fuo  rege  Vortigerno,  qui  paganam  gen^ 
tem  S2iy.or\nm,  inadjutorium  contra  Scoios  ^  Piftos  invitarmit. 


E 


X  Chronius.     At  vero  refidui  Britannorum,  duni  Scotorum  continue  fbr-» 
_  _j  midarent  impetum,  ultra  jam  de  J^omanorum  prsiidio  diffidentes,  fui 
regis  confilio  gentem  SaxonumzwwoViovcimi  ccccxlvii.  vel  potius  ccccxlix. 
regis  Eugenii  tricelimo  tertio,  cum  duobus  ducibus  Horfa  &  Hengiji,  in  fuae 
defeniionis  auxilium  invitarunt.  Sigibertus.  Poftquam  Maximus  Inlulam  Bri- 
^«k;«W  prsefidio  militum  evacuaverat,  irruerunt  in  eam  Scoti  ^  Picii,  caetere- 
que  nationes  cum  eis,  &  populum  imbellem  terramque  totam  csedibus  & 
prsedis  vaftare  coeperunt.     Acceflit  &  aliud  huie  malo,  quod  rex  P^ortiger' 
nus,  ad  fui  tutamen,  &  hoftium  impugnationem,  gentem  invitavit  Saxonum 
paganorum.     Ex  Chronicis.  Annoutfupra,  cum  Fortiger7ii  Britonum  regis  mi- 
quitas  &  animi  levitas  omnibus  per  circuitum  nationibus  divulgata  fuifiet,  in- 
f  urrexerunt  in  euni  a  Circio  Scoti ;  ViSli  fiquidem  ab  Aquilone,  qui  regnum 
Britanfiia;  acerrimis  infeftationibus  &  laboribus  impugnabant.     Nam  ferro 
£c  flammis,  praedis  &  rapinis,  omnia  confumentes,  gentem  peccatricem ,  quas 
regio  faftui  &hixuri2e  favebat,  conteruerunt ';  &  fic  plebs  iimul  cum  rege 
contaminata  communi  proceliitur  ultioni.     Et  quos  de  miferando  popuio 
lioftdis  irruptio  non  attigit, fames  prsevalida  penitus  confumpiiL.  Et  iic  quaii 
inter  duas  molas  plebs  contrita  volveretur,  ingruente  pefte,  gladius  graflaba- 
tur,  adeo  quod  nec  vivi  fiilficerent  fuos  mortuos  fepeiire.     Rex  itaque  cuni 
populo  defblato,  &  bellicis  incuriionibus  fatigato,  contra  hoftium  irruptio- 
nes  ignarus  quid  ageret,  in  defolationem  inclinavit.     Beda.  Inito  namque 
coniiiio  quid  agendum,  ubi  quserendum  effet  prsiidium,  ad  evitandas  vel 
repellendas  tam  feras  tamque  creberrimas  Aquilonalium  gentium  irruptio- 
nes.     Placuit  tandem  omnibus  cum  fuo  rege  Vortigerno,  ut  Saxonum  gentem 
de  tranfrnarmis  partibus.in  auxilium  vocarent.     Quoddivino  nutu  conitat 
eife  diipoiitum,  ut  venirent  contra  improbos  mala,  ficat  evidentius  rerum 
exitus  comprobavit.     Nam  anno  fuperius  notato,  gens  Anglorum  five  Saxo- 
num,  tribus  adveiSia  primo  longisnavibus,  a  Vortigerno  rege  Britonum  invita- 
ta,  locum  manendi  in  Cantia,  quafi  pugnatura  pro  patria  fufcepit.     Advene^ 
runt  igitur  de  tribus  populis  Germanim  fortioribus,  i.  e.  de  Saxonihus,  Angulis^ 
&  Jutis:  porro  de  ^/?g//->,  hoc  eft  degentibus  exortis  ex  illa  patria,  quse^w- 
gulus  dicitur,  CtCter»  gentes  Anglorum  omnes  denominantur. 


XIII.  Tie  adventu  primo  Saxonum,  ^  diverfis  firagibm  hinc  inde 

datis  &  receptis. 

ABritonum  deinde  prsfidio  J{ojnanis  deficientibus,  ex  deliberato  com- 
municonfilio  Saxones  imit^ntnr.  Qui,  ftatim  poftquam  advenerant, 
nova  belia  contra  Scotos  jund:i  Britonibus  reparare  captantes,  procedunt  ad 
Albaniam,  ac  eam  hoftiliter  impetentes  prsedas  plurimas  abftulerunt.  E  con- 
tra  quidem  &  Scoti  cum  ViUis  &  Britonum  parte  fibi  flibjedia,  nam  Albaniam 
his  diebus  paffim  manentes  colebant,  fuos  collegerunt  cuneos,  regiones  nvore 
iblito  XtzmHumbriam  deprsedantes.  Galfridus.  Saxones  illico  barbari  con» 
firmato  foedere  cum  Vortigemo  fua  remanferunt  curia,  ied  6c  ex  Albania, 
Scoti,  Bi^tque  grandem  valde  fecerunt  exercitum,  &  Infulae  coeperunt  Aqui' 
lonares  partes  devaftare.  Quod  ut  audivit  Vortigernus  milites  fuos  cum  Saxa- 
nibm  collegit,  atque  trans  Humbrum  obvizm  pergens,  hoftes,  qui  vincere  fble- 
bant,  in  fugam  protinus  repulit.  Dedit  autem  Hengiflo  Vortigernus  agros  in 
regione  plurunos  Lyndiffaya.  Siquidem  annorum  ferme  duorum  fpatio,  cre- 
bras  hinc  inde  ftrages  conferunt,  bella  nequaquam  publica  commiifa  funt. 

Suggerebanc 


S    C    O    T    O    R    U    M       H    I    S    T    O    R    I    A.    ,  62^ 

Suggerebanc  antem  rortigcnio  Saxones  dolo/  qiiod  li  plures  aliquos  de  fua 
patna  Itipendiai-ios  habere  diiponerct,  Iqpradidos  iaciliter  hoftcs  iibi  red- 
derent  liiperatos,  quod  ck  fiidum  ell.  Nam  ut  rel^ert /;f^/.'j,  conBuentibus 
certatim  inlnllila  memoratarum  gentium  catervi^,  grandeicere  populus  coe- 
pit  advenarum.  Ita  ut  ipiis  quoque  qui  eas  invitavcrant  indigenis,  efTent 
terrori.  Galfndus.  Biitones  yero  cum  hoc  vidiilent,  eorum  tunpntes  prof 
ditionem,  dixerunt  regi,  qupd  eos  ex  regni  finibus  expelleret,  fed  VaYtifnri' 
iius  fuo  diffugiebat  acquielcere  confdio,  quia  Saxones  fuper  omues  gentcs 
propter  filiam  HengiJH  l^orven,  quam  ante  duxerat  uxorem,  dihgebatj  unde 
Britones  illico  Vortigernum  deierentes,  Vortimerum  fihum  regis,  quem  ante  ge- 
nuit,  ut  barbaros  expelleret  repente  regem  erexerunt.  Willielmus.  Vortime^ 
riis  vero,  fiUus  Vortigerni,  cum  le  fuolque  Britones  Saxonum  dolo  perverti  cei> 
neret,  ad  eorum  expuliionem,  poft  feptera  annos  adventus  corura,mentem 
jntendit.  - 


XIV.  De  fuccejjione   regis  Dungardi  fratris  Eugenii,    G?  cohfaderations 

regis  Vortirnerii,  Jilu  Vortigerni,  tuni:  regis  Britonum,  cum  Scotis 

contra  Saxones  imtaj,  &?  earum  agitatione  de  Britannia. 

'Vgenins  namque,  completis  aerumnofe  regnationis  lus  diebus,  morbo 
j  prsevalente  mortuus  eil,  vel  ut  in  quadam  hiitoria  traditur,  a  Britonihm 
&:  Anglis  ad  Auftrum  Humhri  bello  corfuit,  fibique  frater  ejus  Bong&rdiis  \\\ 
regni  fublimatus  folio  quinque  regnavit  annis,  ac  anno  Domini  cccclii. 
regnare  coepit,  &  Imperatoris  Marciani,  qui  Theodojio  fucceflit,  anno  prinio, 
qui  Marcianus  imperavit  annis  fex,  &  fex  menfibus.  Anno  quoque  Dongardi 
iecundo,  Vortimerus,  de  quo  fupra,  patre  vivente  continuo  rex  conclamatus : 
non  tutum  animo  fentiens,  nondum  Scotis  ad  concordiam  indudtis,  temere 
Saxo?ies  prseceps  ofFendere,  ne  forfan  conjundi  viribus  fimul  in  Britones  ir- 
fuant,  nuncios  iUico  regi  dirigit,  qui  foedus  folitum,  quod  contra  IR^mams 
olim  pepigerant,  in  omni  fecuritate  contra  Saxones  paganos  reparatum  fide- 
liter  in  omnibus  obfervaret,  Paruit  enim  eis  rex  libenter  in  omnibus  ac  pcr 
omnia  poftuiatis,  qui  fuo  regi  cundta  per  ordinem  ad:a  referunt,  &  concefTa. 
Jlle  vero  ftatim  abilitate  captata  temporis,  in  eos  fubito  cum  fuis  irruens, 
ducem  Horfum  fratrem  HengiJH  primo  pr:slio  cum  multis  aliis  interfecit.  Ocr 
cifo  quidem  Horfo  principe,  Saxonss  Hengijium  fratrem  ejus  in  regem  eri- 
gunt,  quem  ter  eodem  anno  contra  Britenes  pugnafTe  iegitur,  fed  probitati  ta- 
men  Vortimerii  reliftere  non  valens  ad  Infulam  Tbanet  confugit,  ubi  quotidie 
prEelio  navali  vexabatur.  Tandem  Saxones  cimbas  fiias  vix  ingreffi  relidris 
mulieribus  &  parvulis  'mGermaniam  vtdxQvnnt.  Deinde  Vortimerio  fbrte  fa- 
taU  fublato,  qui  multum  a.  facihtate  patris  abhorrens  egregie  regnum  mode- 
raffet,  fi  Deus  fiviffet,  Vortigernm  iterum  in  regni  fuftollitur  regimen,  &  Ss- 
xones  Britanniam  redierunt.  Marcianus  Imperator  anno  imperii  fexto,  fed 
&  eodem  menfium  numero  tranfadis  obiit,  &  Leo  Magnus  illi  fucceflit,  ac 
imperavit  arinis  xvi.     Obiit  autem  anno  Marciani  quinto  rex  Dongardus. 


XV.  De  reditu  Saxonum  pojt  mortem  Vortimerii  cum  majori  muhitudi?ie 
paganoriim,  ^  proditioja  morte  magnatum  ^ntonwm. 

fGitur  anno  Domini  cccci-x.  primo  Hengiflus  audito  obitu  Vortimeriii 
qui  per  venenum  a  fua  noverca  l^ovpen  porredum  extindtus  fuerat,  cum 
tribus  millibus  armatorum  fibi  fociatis  in  Britanniam  advedtus  eft.  Sed  cum 
tant$  multitudinis  adventus  iterum  Vortigermxn  rege  creato  principibufque 
regni  nuntiatum  fuiffet,  indignati  valde  cum  illis  conftituunt  priElia.  Quod 
cum  Hengijio  filia  fua,  Vortigerno  injufte  prius  copulata,  per  internuncios  pa- 

Kkkk  3  tri 


5^0  JoHANNlS      FoRDUN 

tri  clam  indicaflet.  Iple  Hengifius  gentem  Britanniie  fub  fpecie  pacis  pro- 
dere  cogitavit.  Militque  legatos  ad  regem,dicens  fe  non  tantam  multitudi- 
nem  conduxifle,  ut  fibi  vel  regno  aliquam  ingereret  violentiam,  fed  ut  fefe 
per  populum  fuum  difpofitioni  committeret,  ut  quos  rex  optaret  in  regno 
retineret,  &  refidui  in  Germaniam  vela  retornarent.  Cumque  talia  regi  nun- 
ciarentur ,  necnon  ut  dies  6c  locus  ad  ha^c  firmanda  de  communi 
confenfu  prasfigerentur,  juflit  rex  cives  &  Saxones  kal.  Maii  in  pago  jimbrii 
convenire,  ubi  pr2edid:a  firmarentur.  Interim  commilitonibus  fuis  prsce- 
pit  Hengifius,  ut  unufquifque  longum  cultrum  infi-a  caligas  haberet,  &  cum 
lecurius  Britones  colloquium  trad:arent,  unufquifque  paratus,  fad:o  figno,  ve- 
niet  :^nre  Sexes,  aftantem  fibi  Britonem  edud:o  cultro  jugularet.  Quod  ita 
fad:um  eft,  Hengifim  Vortigernum  per  pallium  detinuit,  caeteri  autem  aftan- 
tes  Britones  nihil  talia  prsemeditantes,  circiter  quadringentos  fexaginta  viros, 
Barones  £c  Confules  jugularunt.  Saxones  quoque  mox  quafque  Provincias 
devaftantes  ingraffantefque,  fubito  cives  invaferunt,  quafi  lupi  oves  quas  pa- 
ftores  deferuerunt,  Ecclefias,  &  Ecclefiaftica  omnia  ad  fblum  ufque  deftrue- 
bant,  Sacerdotes  juxta  altaria  trucidabant,  facras  Scripturas  igne  concrema- 
bant.  Viri  religiofi  &  conjugati  fubftantiam,  conjuges,  liberos,  6c  quod  majus 
efl  libertatem  relinquentes,  exteras  ac  tranfmarinas  petebant  regiones.  Ita- 
que  nonnuUi  de  miferandis  reliquiis,  qui  ab  hac  clade  evadere  poterant,  fpe- 
Juncas  2f  nemora  loco,  quidam  Boreales  partes,  quidam  Auflrales,  Scotiam, 
viz.  Walliam  &  Cornubiam  petierunt.  Alii  vero  fame  convidi  procedentes, 
pro  accipiendis  alimentorum  fubfidiis,  manus  dabant  hoftibus,  aeternum  fubi- 
turi  fervitium,  fi  non  continuo  trucidarentur. 


XVI.  De  fuccejjione  Conftantii,  ^  divifone  ^vilmmx  ^rocejfu  fempons 
inter  Saxones,  0  oSlo  regnis, 

COnfiantius  quoque  frater  Bongardo  fucceffit,  anno  Domini  cccclvii. 
quique  regnavit  annis  xxn.  Vortigerno  rege  Britonum  fulminis  idtu  per- 
cuffo,  vel  ut  velit  Galfridus,  turre  propera  per  Aurelium  Ambroftm  cremato, 
idem  Aurelius  in  regem  fufceptus  eft  a  Britombus.  Nam  ut  tradit  WiUielmus, 
pofl  mortem  regis  Vortimerii  Britonum  robur  emarcuit,  6c  jam  tunc  Britonts 
peiTum  iffent,  nifi  folus  Ambrofius  J^manorum  fuperftes,  qui  poft  Vortigernum 
regnavit,  monarcha  regni  fuiffet.  Beda.  Utebantur  autem  Britones  eo  tem- 
pore  duce  Aurelio  Ambrofo,  qui  fuit  vir  modeftus,  Sc  qui  fblus  fbrte  'B^mante 
gentis  praefatae  tempeftati  fuperfuerat,  occifis  in  eadem  parentibus  regium 
ferentibus  nomen  &  infigne.  Eo  quoque  duce  vires  capefcunt  Britones,  & 
ex  eo  tempore  nunc  cives,  nunc  hoftes  vincebant,  ufque  ad  annum  obfeflio- 
nis  Badomor  montis,  quando  non  minimas  eifdem  hoftibus  ftrages  dabant, 
XLiv.  circiter  anno  poft  eorum  adventum  in  Britanniam.  Subjugata  fiquidem 
a  Saxotiibus  Britannia,  coeperunt  procelTu  temporis  od:o  reges  Saxonum  regno 
inter  fe  partito  regnare,  qui  nihil  potius  quam  Chriftum  &  Chriftianorum 
fubvertere  cultum  fitiebant,  dilatantesfiia-regna,  &pro  uniufcujufque  poffi- 
bilitate  regnis  fuis  lites  imponentes,  quorum  hlc  nomina  confequuntur. 
Primum  utique  regnum  fuit  K^ntia,  cujus  reges  primi  Horfa  &  Hengi^. 
Secundum  vero  Suthfax.  cujus  rex  primus  Elle  regnare  coepit  anno  Dommi 
ccccLxxvir.  Aurelio  regnante  fuper  Britones.  Tertium  Wefifax.  temporibus 
Vther  initium  fumpfit  k  rege  Terditio.  Quartum  deinde  Eftfax.  fumpfit  ini- 
tium  temporibus  Arthuri  regis  ab  Erkenvpino.  Quintum  efl  Anglia,  cujus 
rex  primus  Wlfa.  Sextum  regnum  Merciorum,  incepit  a  rege  Creodda. 
Septimum  regnum  Deirorum,  coepit  ab  Al/e.  Od:avum  eft  regnum  Berrvicio- 
rum,  quod  fumpfit  initium  ab  Adda ;  &  haec  ultima  duo  regna  de  regno 
Northumbrite  divifo  fadta  funt,  quod  poftmodum  in  uno  regno  reintegratum 
eft.    Et  hsec  de  Saxonum  adventu  primo  ledtori  fufficiant  ad  pr«fens. 

XVTLDe 


SCOTORUM      HlSTORIA. 


XVII.  De  conf(vJerat/o?ie  regis  Britoniim  Aurelii  Ambrofii  cum  rege 
Conitantio  contra  Saxones,  ^  vateVis.x\x\\o. 

Onflantio  deinde  regi,  rex  Britonum  Aurclins  Amhrofms  falutem  mifit,  ac 

_j  intermiffis  nunciis  ab  eo  diligenter  expetiit,  ut  &  ipfe  paganis  Saxoni- 

l'us,  veri  Dei  Chriitiana;que  religionis  affiduis  hoilibus,  bellum  non  tardaret 

inlerre,  Brito7tibufque  contoederationis  praehabitse  gratia  fubveniret  confbciis 

iiui  parte;  &  foederi  wAmc^m  ^qm  Vortimerium  nuper  mito  rex  confentit,  & 

iteratum  pro  perpetuo  duratnrum  magnis  intervenientibus    Sacramentis, 

li  quidem  AureUus  hoc  idem  faceret,  confirmavit.   Nuncii  vero,  cundis  pro- 

ipere  pro  quibus  advenerant  expeditis  ad  votum  negotiis,  cum  ahquibus  ie- 

cum  Ambaifatoribus  iterum  adpropria  funt  regreffi.     Miiit  enim  Aurelius 

eo  tempore  ViUorum  regi  Drojiano  nuncios  etiam,  eodem  oneratos  negotio, 

qui  prsventus  ab  HengiJH  nunciis,  cui  foedusamiciffime  contra  Britones,  & 

tutum  in  neceffitate  receptaculum  promiferat,  neque  pacis  iolummodo  ie- 

curitatem  Aurelio  ulterius  prseftare  curavit.     Unde,  poftquam.  Hengijius  in 

finibus  Cantice  regnum  firmaverat,  promiffione  PiBorum   confiius,  fratrem 

iuum  OFiavi,  ac  iiliam  Eubufam,  probitate  viros  &  audacia  probatos,  ad  Bo- 

reales  occupandas  Britannice  partes,  &:  ad  refiftendum  Scotis,  fuofque  com- 

pefcendos  impetus  emifit.     Venientes  igitur  didi  milites  ftatim  ^  PiHis  cuni 

hilari  vuku  recepti  funt,  quibus  etiam  adaud:i  numero  bellum  paulifper 

&  Scotis  &  Britombus  intulerunt.     Conjun<Sti  de  csetero  fimul  Britones,  & 

Scoti,  contra  Pi^tos  femper  &  Saxones  pugnaverunt.     Aureiii  regis  fimul  & 

fui  prsedecefToris  Vorttgeriii  diebus,  vates  quidam  ex  Cambria,  Merlinns  no- 

mme,  plura  quafi  prophetice  cecinit  ad  intelhgendum  obfcura,  quK,  donec 

contingant,  nullatenus  aut  vix  k  quoquam  diicerni  valeant,  fed  contingen- 

tia  fsepius,  vel  poftquam  acciderint,  a  multiscreduntur  agnofci;  hsec  autem 

quse  prsedixerat,  in   chronicis  Gaifridi  libro  fexto    prope  finem  reperies. 

Unde  quidam, 

Vortiger  in  vejle  regali  fedit  honejle, 
lylerivno  Jiante  ventura-pericuia  fante, 

Sic  enim  incipit,  fedente  Vortigerno  fuper  ripam  eshaufti  ftaghi,  6cc.  Quod 
autetii  Britones  a  Saxonibus  de  regno  fuiifent  expellendi,  fuis  aperte  conti- 
netur  didtis ;  etiam  Saxones  prius  a  Danis  fuperandi,  poftmodum  a  Neujtren- 
fihus  e  Normannis  dejiciendi,  (juse  quidem  per  omnianoftris  diebus  nofcuntur 
veraciter  perimpleta.  Ab  his  itaque  qui  modo  regnant  in  Angiia  Norman- 
nis  iterum  Britones,  concomitantibus  Armoricis  gentibus  &  Aibmicis,  regnum 
erepturos  priftinum  pra;dixit,  &  inibi  de  csetero  regnaturos.  C^eterum  five 
divinationis  hujufmodi  futura,  quse  nondum  ut  putatur  fiunt,  five  fienda 
contingent,  annonejus  conftaut  arbitrio,  cui  prseterita  fimul  &  futura  pr:e- 
fentia  continue  prxfto  funt. 


XVIII.  De  fuccejfione  regis  Congalli,  G?  renovatione  fcederis  inter  Scotos 

^  Britones,  e>  inteflina  dijfentione  Britonum,  per  quatn  regnum 

amiferunt,  (3  Saxones  penitus  pricvaiuerunt. 

Oft  mortem  vero  Conjiantii,  qui  morbo  decodrus  occubuit,  ejus  ne- 
pos  Congailiis  ex  fratre  Dongardo.,  regnum  anno  Domini  cccclxxix. 
fufcepit,  &  anno  ^nonis  Imperatoris  fexto,  qui  ZeowHucceffit,  cujusfiliam 
duxerat  in  uxorem  :  regnavit  autem  rex  annis  fimihter  xxii,  ficut  .?c  patruus 
prJEdeceffor.    Etiam  &  cum  Congallo,  ftatim  ut  in  regem  coronatus  eft,  per 

regis 


6:^ 


^^2  JoHANNIS      FoRDUN 

regis  Aurelii  nuncios,  amicitias  foedus  innovatum  confirmatur.  Invalefcebant 
namque  bella  Saxonica  coutra  Britones,  novis  affidue  fiipervenientibus  tur- 
mis,  &  tandem  undique  copiis,  quod  eos  ex  regno  nequaquam  valebant  abi- 
gere ;  fed  niagis  magifque  numero  malitiaque  de  die  proficientes  in  dieni 
prsevaluerunt.  Ex  omnibus  paganoruni  terris,  maxime  tamen  Germanicu,  ut 
ad  cadavera  corvi,  naves  armatss  conveniunt,  quibus  eorum  vehementer  ad- 
au6tu3  eft  numerus,  &  Britonum  quotidie  minoratus.  Inteflina  difTentio- 
nis  etiam  clade  continua  robur  eorum  nimium  indulgens  variis  adeo  divi- 
fum  eft  partibus,  quod  fi  non  Aurelii  cum  aufteritate  juvifTet  prudentia, 
tunc  regnum  proculdubio  perdidiffent.  Suo  quidem  omni  tempore  Bnto- 
nes  Scotorum  gentibns  amicitiam,  &  ipfi  mutuo  ^n>o«?(^aj- obfervabant.  Non 
enim  eos  uUa  deinceps  adverfariorum  fejunxit  verfutia,  nulia  de  castero 
fuse  pacis  aliena  padum  effregit  fsevitia,  nec  fuarum  protinus  gentium  al- 
trinfeca  diffentio^vel  injuria,  fuam  amicitiam  difTecuitj  immofefnna  repara- 
tio  fbrtior  potius  diledione  colligatos  folidabat.  Pugnatum  eft  ergo  con- 
tinue  contra  invicem  a  Saxonibus  &  PiUis,  adverfantibus  eis  Scotis  &  Brito- 
nibus,  quoufque  fuperiorem  manum  obtinentes  Scoti  Piclos  omnes  pefTun- 
darent,  &  hBritombus,  propria  licet  incuria,  Britanniam  Saxones  eripuifTcnr. 
Unde  Willielmus ;  conjundi  denique  fnnul  5n>o«a  &  Scoti  contv^L  Saxones  S^ 
PiBos  bello  fsepius  duiiicabant.  Beda.  Interea  Saxones  &  Pi^i,  quos  ea- 
dem  &  una  neceflitas  in  caftra  contraxerat,  bellum  jundtis  viribus  adver- 
fum  Britoties  &  Scotes  fufceperunt. 


XIX.  De  primo  rege  Francorum  bapti^^ato,  nomine  Clodoveo, 

^  eorum  origine. 

C1  Lodoveus  vero  Francorum  rex,  anno  ConiaUi  regis  x.  vel  circiter,  baptlza- 
X  tus  eft,  in  nomine  Sandtae  &  individuse  Trinitatis,  a  Sando  B^migioy 
&  cum  eo  fui  exercitus  ad  tria  millia,  cund:ulque  iTd!»ma«'i populus,  exea,-  : 
plo  fui  confequenter  baptizatur.  Sigibertus.  Origmem  vero  gentis  Franco- 
rum  de  relatu  fideli  majorum,  hanc  effe  notificemus.  Poft  liiud  famofuni 
&  cun6tis  notum  ftcculis  Trojance  civitatis  excidium,  vi(5toribus  Graci^s  reli- 
quiffi  Trojanorum  cedentes,  pars  qusdani  cum  j£nea  ad  fundandum  J^ma- 
num  Imperium  ^d  Italiam  perrexit,  parsuna,fcil.  decem  millium,  duce  Ati- 
thenore  in  finitimas  Pannonice  partes  fecus  Meo^/r/^w  paludes  pervenit,  ubi  ci- 
vitatem  aedificantes,  ob  fui  memoriam  Sicamhriam  vocaverunt.  In  qua  co- 
habitantes  multis  annis  magnam  coaluerunt  in  gentem,  &  crebris  incurfibug 
jR^manum  fblum  ufque  Gallias  ferocitatis  fux  veftigia  dilataverunt.  Hos 
adeo  l^manis  infeftos  Conjians  Ctefar,  filius  Magni  Conflantini,  bello  pz"effit 
ck  tandem  l^ommo  imperio  fubjedtos  aliquantulum  a  fua  ferocitate  manfue- 
tos  fieri  coegit.  Poft  aliquot  annos,  Jlanis  rebellantibus  contra  Valentinia- 
num  Imperatorem,  qui  cum  eos  debellare  non  poffet,  eo  quod  intranfibiles 
M(?o^zW^  tutarent  eos  paludes,  promifit  Imperator,  quod  fi  qua  gens  has  pa- 
ludes  intrando  rebelles  Alanos  poffet  conterere,  decem  annis  a  tributo  libe- 
ram  redderet.  Hac  illedti  fponfione,  fbrtitudme  fua  fimul  &  prudentia 
confifi,  duce  Priamo^Meotida^  paludes  i^owflw/j- invias  ingrefli,  gentes  A/ano- 
rum  exuperantes  Valentiniano  fatisfecerunt.  Imperator  autem  eorum  virtute 
deledtatus,  eos,  qui  prius  TVoyaw,  poftea  AVflwz^/zvocati  fuerant,  AtticaXm- 
gua  Prancos^  quod  interpretatur  Latina  feroces,  appellavit.  Ab  illo  tempo- 
re  tantum  virtus  eorum  crevit,  ut  totam  Gertnaniam,  &  ufque  juga  montis 
Pirenai,  Gallias,  &:  ultra,  fubjugavenmt.  Alii  Francos  ab  Heilons  filio  Fran- 
cione  volunt  appellari.  Dicuntenim  quod  prius  excidium  Frojce  multitudo 
raagna  indefugiens,  &  in  duos  poftea  populos  dividens,  aha  Francionem  fu- 
per  fe  regem  levabat,  alia  Thureum  nomine  fecuta,  fic  &  ex  eis  duos  popu- 
los  Franccs  &  Fhureos  appellari. 

XX.  De 


ScOTORUM      HlSTORI 


XX.  De  eodem,  6  tempore  quo  primum  hahuerunt  regem,  ac  de  regia 
JucceJJione  ufque  hunc  ClodoveuiTij  &  SanHo  Giberiano  Scoto. 

VErum  undecunque  denominati  fiint  franci,  quantum  altius  hiftorici 
colligere  poterant,  diebus  ultimis  Falejitiniam  principis,  aut  Gratianij, 
primus  quidam  Priamus  vel  fuper  eos  regnare,  vel  eorum  dux  efle  eoepit. 
Non  Priamus  ille  magnus  rex  Trojte,  fed  Priamus  qui,  poft  multa  tempora, 
de  filiis  nobiliffimi  militis  HeSioru  in  Francorum  chronica  legitur  defcendifTe. 
Igitur  anno  primo  Gratiani,  qui  Valentiniano  fucceffit,  in  commune  Franci 
dehberant,  ut  &  ipfi  ficut  alise  gentes  regem  habeant,  &  \^i\x\\\Priamumr:t' 
gem  conftituunt,  qui  fuper  eos  regnavit  annis  quinque :  cui  Marcomirm  fi- 
lius  ejus  fuccedens,annis  xxxiii.  regnavit,  hosenimduos  in  quadam  chroni- 
ca,  non  reges,  fed  duces  fuifle,  legitur.  Sic  enim  habetur;  Imperatoris  Ho- 
norii  temporibus  Sampnone  &  Marcomiro  Francorum  ducibus  defund:is,  Franci 
regem  habere  volentes,  fiiium  Marcomiri  ducis  Pharamundum  in  fuum  erigunt 
regem,  qui  regnavit  annis  xi.  eui  Clodius  Crinitus  filius  ejus  fuccedens,  re- 
gnavit  annis  xviii.  cui  cognatus  "ejus  Meroveus  fuccedens,  regnavit  annis  x^ 
cui  filius  ejus  Hildericus  fuccedens,  regnavit  annis  xxiv.  cui  Clodoveus  ^Yins 
ejus,  de  quo  fit  mentio,  fuccedit,  &  regnavit  annis  xxx.  Gseterorum  quoque 
nomina  regum  Francorum  flicceffiones  &  tempora  nofcere  captans^  ifto  libro 
confequenter  feptimo  capitulo  reperiet.  Anno  CongaUi  xv.  Imperatore  ^- 
none  mortuo,  qui  decem  regnavit  &  novem  annis,  Anajlajius  ab  Augufla  af- 
fumptus,  Imperator  fimul  &  Augujice  maritus  cundis  innotuit,  &  imperavit 
annis  xxv.  Coepit  anno  Domini  ccccxciii.  Congalli  regis  etiam  anno  xvi. 
Sandtus  Gyberianus  Scotus  cum  fratribus  fuis  &  fororibus  Galliis  peregrinatus, 
urbem  l^emenjem  vita  morteque  fua  perhiftravit.  Ejus  autem  anno  xvii.  Le- 
tanise,  qu2e  dicuntur rogationes,  abeato  Mamerto  ^Z(?«/f  Epifcopoinftitutce 
funt,  &  in  Scotia  promulgat^e.  Eodem  autem  anno  duc?s  duo  Saxonum, 
f er/^i;*;  viz.  qui  primus  regnavit  in  Wejifax.  &filiusejus  I(enri{f  in  Britan* 
niam  cum  quinque  navibus  advehuntur,  &:  ipfb  apphcationis  die  bellum  cum 
Britonibus  committentes  vicerunt. 


XXI.  De  fuccejjione  Gonranii  ^  renovatione  fwderis  cum  Uther, 

(3  de  Sanila  Brigida. 

BElla  quoque  puMica  Congalli  temporibus  nulla,  fed  irruptiones  varise, 
Saxonibus  &  PiSlis  infultantibus,  fuiffe  leguntur.  lUi  verp  difcedenti 
G onranus  frzter  ejus,  fihus  etiam  Dongardi,  vir  setatis  provedl^e,  fiicceffit, 
anno  Domini  m.  necnon  Imperatoris  Anajlafd  nono,  regnavitque  xxxiii. 
annis.  Ejus  regnationis  principiis,  inter  ipfum  Sc  5riVo«w  emergere  bella  cce- 
perunt ;  nam  ftatim  ut  f  ublatus  efTet  e  medio  nobihs  ille  princeps  Britonum 
Aurelius^  Saxonico  proditorie  potionatus  veneno,  nequaquam  jBmowf/,  vel 
foederatis  pacem  amicis,  vel  fibimet  concordiam  noverant  ulterius  obferva- 
re :  ejus  vero  laudes  eximius  Britonum  hiftciricus  Gildas  prse  cjeteris  eoruni 
regibus  non  tacuit,  immo  pofteris  eleganti  ftilo  fua  gefta  fideliter  confcripta 
derehquit.  Erat  enim  fortis  pede,  fortior  equo,  largus&audax;  indivinis 
obfequiis  fedul\is,  cund:k  modeftus,  &  ad  exercitum  regendum  do<3:if}imus, 
Obeunti  tandem  fibi  frater  ejus  Vther  fucceffit,  inter  fuos  civiliom  bellorum 
,nimius  excitator.  Nitebatur  etiam  &  ipfe  quorundam  inftigatione  regio- 
nem  Wejimeriam,  cum  aliis  annexis  regionibus,  Scotis  eripere,  quibus  polfef^ 
fione  pacifica  tantis  tranfad:i  temporis  gaudebant  annis.  Sed  hoftium  im- 
petitus  undique  paganorum  incurfibus,  cum  rege  priftinum  renovare  foedus 
confentiit,  atque  partis  utriufque  nunciorum  interceffione  concordes  adiii- 

L  1  11  Viceni! 


i 


^■?4-  aJ   O'  H   A'N    N    I   S    -  F    O    R    D   U   N 

vicem  funt  efFedi.  Anno  Gonrani  regis  odtavo,  pagani  priefdripti  Cerdix  & 
j^nri\,  una  die  quinque  millia  Britonum  cum  rege  ftio  Nathanleod  occide* 
runt.  Etiam  ejus  anno  xiv.  Stuff  &  Wichtgare  pagani  Saxones,  cum  paucis 
navibus  Britanriiam  advehuntur,  &  apud  Cherdixore  bellum  cum  Britonibus 
committunt,  &  omnes  in  fugam  verli  funt.  Ejus  anno  xviii.  obiit  SanAa 
Brigida,  virgo  Deo  diledia,  Dunoque  fepulta  eft.  Eodem  anno  Cherdix  & 
i^«n/^  apud  Cherdixforde  pugnaverunt  contra  SnVowe/,  &  vi6tores  exftite- 
runt,  ac  in  Wefifex  deinde  regnandi  poteftatem  obtinuerunt. 


XXII.  De  Hiftorico  Gilda,  i3  futs  quibufdam  metricis  frophetiis. 

Oc  circa  tempus  Gildd^s  obiit,  verus  hiftoricus  &  facetus,  qui  in  In- 

fula  AvaUone  vetufta  fepultus  eft  Ecclefia.     Cui,  ficut  variis  teftatur 

hiftoriis,  Britanni  debent,  fi  quid  inter  caeteras  gentes  habent  notitise :  qui- 
dam  ipfum  Arthuriimffe  Capellanum  volunt,  &  quidam  non,  fed  ejus  primis 
&  ante  fforuiffe  diebus.  Hic  ineadem  InCuh  Avallone,  affedtu  non  niodico 
focique  fandlitudine  deledtatus,  diutina  perendinatione  manfit.  In  ea  vero 
vitam  Deo  placabilem  atque  fblitariam  ducens,  ad  tantam  pervenit  gratiam, 
ut  &  miracuhs  &  fpiritu  Isepius  prophetiae  meruit  divinitus  decorari.  Mul- 
ta  quidem  &  vera,  quorum  profaice  qusedam,  &  quaedam  metrice,  pr^e- 
dixit  experta.  Sed  pauca  qusedam  operis  fui  metrici,  qu£e  fecundum  noftri 
temporis  expofitores  nondum  accidiffe  putantur,  huic  operi  praefenti  capitu- 
lo  placuit  inferere  quse  fequuntur.  Et  primo  fequitur  de  continuatione 
Gbnfedli  fbederis  inter  Scotos  &  Briiones,  incepti  prius  a  Caraufio,  deinde  fide- 
liter  a  Conano  fervati,  fed  &  ab  Aurelio  Ambrofio  reparati,  necnon  ^  multis 
hucufque  principibus  quamvis  non  omnibus  continuati,  Gildas. 

Brutipofieritas  cum  Scotis  affociata, 
Anglicaregnapremet,  marte,labore,  nete. 
Flumina  manabunt  hofiili  tinUa  cruore, 
Terfida  gens  omni  lite  fubaUa  ruet. 
§h£m  Britonum  fundet  Albanis  junUa  juventus, 
Sanguine  Saxonico  tinBa  rubebit  humus. 
l{egnabunt  Britones  Scotorum  gentis  amici. 
Antiquum  nomen  Infula  tota  feret. 
Vt  refert  aquila  veteri  de  terra  locuta, 
Cum  Scotis  Britones  regna  paterna  regent. 
J{egnabunt  pariter  in  profperitate  quieta, 
Hofiibus  expulfisjjudicis  ufque  diem. 


XXIII,  De  eifdem  prophetiis,  &  SanUis  Brandano  ^  Machuto. 

ETiam  &  hasc  de  quibufdam  cafibus  Scotis  contingendis  intar  csetera  ce- 
cinit  dicens: 

Fata  dueis  celebris  fuper  emnia  Scotia  ftebH^ 
§Ua  loia  fepta  falo  junget  ubique  fibi : 
'Brincipe  magnifico  tellus  viduata  vacabit^ 
Annis  bis  ternis,  menfibus  atque  novem. 
Antiquos  reges,  jufioSf  fortes,  lompletes, 
Largos,  famofos,  Scotia  mcefia  luget^ 
"Dt  Merlinus  ait,  pofi  reges  viFloriofoSf 
liegis  more  carens^  regia  fceptra  reget. 
V^  canefi  Albania  tantis  prafaga  ruinisg 

Totaque 


ScOTORUMHlSTORlAi 

Totaque  gens  propria  fraude  perempta  jacet. 
Serviet  Angligeiice  regi  per  tempora  qucsdami 
Proh  dolor  \  Aibania  fraude  fuba^a  Jua. 
§h,od  refpirabit  poft  funus  regis  avari, 
Verjibus  antiquis  prifca  fibilla  canit. 
Candidus  Albanus  patriotis  caufa  ruitm, 
Traditimie  fua  Scotica  regna  teret. 
J{ex  Borealis  enim  numerofa  clajfe  potitus, 
Jffliget  ScotoSj  enfe^  furore^  f^^e^ 
Extera  gens  tandem  Scotorum  fraude  peribit. 
Jn  bello  prinseps  Noricus  enfe  cadet, 
Gallica  quem  gignet,  qui  Gazis  regna  replebit^ 
0  dolor,  0  gemitus  fratris  ab  enfe  cadet  \ 
Trifii^  ceffabunt  qucs  prefpera  fine  fequentur, 
Vacis  &  adveniet  ternpore  grata  quies.  ' 

Hiftoriee  veteris  Gildas  luculentus  Orator, 
Hcec  retulit  parvo  carmine  plura  notans. 

fuftinus  Senior,  Imperator  Chriftianiffimus,  Anaftaf o  perMofuccedens  anno 
Domini  uxviii.  imperavit  annis  x.  &annoregis  GonranixxYiu.  mortuuseft, 
Cui  fucceffit  ex  fbrore  nepos  ejus  Juftinianus  eodem  anno,  viz.  Incarnationis 
Dominica;  dxxvui.  &  imperavit  annis  xxxviii.  Ipfe  libros  ^omanorum  le- 
gum  in  uno  volumine,  quod  JufHnianum  vocatur,  abbreviavit.  Anno  itaque 
regis  XXX.  Therdix  &  ^nrik^  filius  ejus  WeBam  Infulam  ceperunt,  &  illam 
nepotibus  fiiis  Stuff  &  Wichtgare  dederunt.  Et  hoc  tempore  Dionyfius  in  ur- 
be  l{pma  Pafchalem  circulum  decennovennalem  compofuit,  6c  anno  Do= 
mini  dxxxii.  incoepit.  Eo  tempore  Sandius  Brendams  in  Scotia  floruit,  qui 
&  magnse  abftinenticE  vir  &  in  virtutibus  clarus,  trium  fere  millium  mona- 
chorum  pater  fuit.  Hic  quoque  fortunatas  Infulas  Septentrionali  naviga- 
tione  perquirens,  multa  miraculo  digna  vidit.  AquoSanftus  Machutes,  c^l 
&  M«c/of faj,  baptizatus  &  regulariter  educatus,  aciplius  navigatione  fbcius, 
in  Britanma  miraculis  &  fandiitate  claruit. 

XXIV.  De  morte  Gomsimregu,  &  de  Arthuro  rege  Britonum. 

GOnranus  utique  plenus  dierum  j  poftqiiam  in  regno  trigiiita  quatuor  im- 
pleverat  annos,  apud  Innerlothyn,  a  fuo  nepote  filio  fratris  Eugenio  vel 
Eothodio  Hebdir  infidiis  circumventus  interiit :  cujus  ad  fepeliendum  cor= 
pus  ad  Ecclefiam  Sandi  Orani  delatum  eft,  ubi  patris  &  avi  funera  quiefcunt 
in  Hy  Infula.  Uxor  vero  poft  ejus  mortem  regina,  cum  filiis  fiiis  l{ogenano 
&  Aydano,  ad  Hyberniam  clam  aufugit,  ubi,  dum  vel  ipfe  vel  frater  ejus  te- 
gnabat,  &  ufque  moitem  permanfit :  filii  tamen  fui,  cum  perfecftas  pubertatis 
annos,  &  militise  robnr  habuiffent,  animo  regis  intercedentium  amicorunt 
mitigato  precibus,  ad  patriam  redeuntes  in  pace  de  csetero  quieverunt  j  de 
quibus,  ut  infra  fuo  loco  patebit,  amplius  eft  dicendum.  Cum  enim  Vther  rex 
Britonum,  ficut  bonse  memoris  frater  ejus  Aurelius,  Saxonum  perfidia  veneno 
periflet,  filius  ejus  Arthurus  fadtione  quorundam  in  regno  fuccefflt,  quod 
tum  iUi  debitum  de  jure  non  fuerat,  fed  Annts  fbrori  potius  vel  fuis  liberis. 
Illa  namque  de  thoro  procreata  legitimo,  confuli  Loth  Scoto  &  domino  Lan- 
donice,  qui  de  familia  ducis  Fulgentii  proceffit,  nupta  fuit :  ex  qua  duos  filios 
genuit  Galwanum  nobilem  &  Mofdredum,  quem  aliter  ex  adverfb  genitum 
nonnuUi  tradunt,  fed  non  tenet.  Arthurum  regnaffe  Gonrani  diebus  regna- 
tionis  certum  eft,  &  poft  ejus  deceffum  feptem  annis.  Nam  anno  Domini 
quingentefimo  quadragefimo  fccundo,  ficut  variis  apparet  in  Scriptis,  obiit 
Arthurus,  fed  quoto  regnum  fufceperat  anno  mihi  non  notuit,    Sed  quare 

L  H  1  z  afTumptus 


6:^6  JOHANNIS      FoRDUN 

afTumptus  eft  Arthwus  iii  regem,  omiffis  legitimis  haeredibus,  patere  poterit 
.  ,  per  Galfridum,  qui,  ut  dicit,  defundto  Vther  Fendragonum,  coiivenerunt 
ex  diverfis  Provinciis  gentes  Britonum,  &  proceres  in  civitate  Cilcejirieej 
Dubricio  urbis  legionum  Archiepifcopo  fuggerentes,  ut  Arthurum  filium 
ejus  in  regem  fublimarent  &  confecrarent  ,•  arguebat  enim  eos  necef^- 
fitas,  quiaaudito  prsedidri  regis  obitu,  Saxones  concives  fuos  ex  Germania 
invitaverunt,  &  duce  quodani  Colgerino  eos  exterminare  nitebantur. 

XXV.  Ve  6odem  Arthuro. 

Vhricius  ergo  calamitatem  patrias  dolens,  afTociatis  fibi  Epifcopis',  pro- 

pter  periculum  eminens  fiitmum,Arthurum  regni  diademate  infignivit, 

Eratenim  xv.  annorum  ^r^^ara/,juvenis  inaudit^e  virtutis  &largitatis,  m  quo 
tantam  gratiam  fua  innata  bonitas  fibi  prseftiterat,  ut  a  cun(Stis  fere  populis  a- 
maretur.  Infignibus  igitur  regiis  initiatus  fbhtum  morem  fervans  femper  lar- 
gitati  indulfit,  propter  ejus  admirabilem  liberalitatem  cum  aliis  virtutibus 
confluebat  ad  eum  tanta  multitudo  mihtum,  ut  quod  etiam  difpenderet  eide- 
ficeret.  Sic  cui  naturalis  ineft  largitas  cum  probitate,  quamvis  ad  tempus  indi- 
geat,  nullatenus  tamen  continua  paupertas  ei  dominari  poterit :  fed  ut  ad 
propofitum  revertamur,  ubi  dicitur.  Arguebat  enim  eos  neceflitas  qu£e  le- 
gem  non  habet,  nam  multotiens  neceflitas  facit  licitum  quod  aliter  licituni 
non  effet.  Sed  qu^e  vel  qualis  fuerat  ifta  neceflitas  non  multum  declarat, 
nam  fatis  luculenter  apparere  poterit,  &  colligi  ex  di(5tis  ejufdem  procefTus, 
quia  tunc  Gawanus  &  ejus  frater  Mordredus  pueri  erant  impuberes ;  &  ponito 
utjam  diximus,  c^od  Arthurus,c^\mm  afTumptuseft  in  regem,  fuitannorum 
quindecim,  diverfjs  eruptionibus  per  eum  bellicis  iS'^xow^?-!j' illatis ;  interim 
poft  hujufmodi  bella  a  tempore  regnationis  ejus  edita,  fic  loquitur  Galfri' 
dus.  His  itaque  geftis  &c.  poft  pauca,  erat  Wauivanus  filius  Loth^  xii.  anno- 
rum  juvenis,  obfequio  Sulpitii  Papse  ab  avunculo  traditus,  a  quo  arma  rece- 
pit.  Et  ideo  ingruente  tanta  neceflitate  potius  adolefcens  tendens  ad  viruni 
eligitur,  quam  in  periculis  puer  in  cunabulis,  &  hac  fbrte  de  caufa  movebat 
bellum  Mordredus  contra  Arthurum,  in  quo  alteruter  fatis  ceflit,  &c.  Scribit 
enim  Galfridus,  Mordredum  &  Geirvanum  fuifTe  filios  fbroris  Aurelii  patrui 
Arthuri,  fic  dicens.  Loth  autem  qui  tempore  Aurelii  Amhrofn  fbrorem  ejus 
duxerat,  ex  qua  Mordredum  &  Gauwanum  genuerat,  infra  tamen  vocat  Ar- 
thurum  avunculum  eorum.  Sic  dicens,  erat  autem  Wauwanus 'aXma  Loth  anno- 
rum  XII.  juvenis,  obfequio  Sulpitii  Papse  ab  avunculo  traditus.  Tamen  clare 
conftat  quod  ei  tunc  non  ei-ant  fuperftites,  nec  Aurelius  nec  Vther.  Ideo  col- 
iigitur  quod  Arthurus  fuit  ifte  avunculus,  qui  obfequio  Papse  eum  tradide- 
rat :  aiibi  tamen  legitur  Mordredum  fuifle  fororium  Arthuri.  Unde  Scriptor 
de  prophetia  Venerabiiis  Bed«i  &  ejus  fcriptis.  Beda  Venerabilis  de  Anglia 
fic  proplietizans  dixit : 

Villa  fuper  Twedam  fert  Anglis  te  fore  precdami 
Gaude  per  Bedam,  quifcripfit  verhula  quadamt 
Libro  de  gefiis  Anglorum  fcripta  poteflis. 
Cateris  quod  peflis  ent  Anglis  tetra  teflis^ 
Tr^dixit  Chnfli  vir  genti  credulm  ifti. 
Stragi  dolo  trifti  mala  gens  femper  fluduifti  ^ 
Ebria  gens,fideifiUx,gens  Ingluviei, 
Gens  peravara  rei,  gens  nequam  progeniei. 
Eft  ter  ventura  gens  Francorum  nocitura, 
"Te  fubverfura  femper  fine  fpe  hbitura, 
Non  gens  Francorum  tamen  fed  fpreta  proborum, 
Gens  tibi  Scotoruiij  fiet  major  duorum. 


S    C    O    T    O    R    U   M      H    I    S    T    O    K.    I    A.  ^^J 

Hsc  ille  Beda.  Nota  quod  anno  Domiui  dxlii.  J/tlmms  in  bello  iethali- 
ter  vulneratus,  abiit  ad  ilinanda  vulnera  in  Infulam  yivalloms.  Evegus;  non 
legimus  quo  ftne  paufavic,  led  quia  in  Ecclelia  monafteriali  de  Glafmbery 
dicitur  efle  tumulatus,  cum  Iiujulinodi  epitaphio,  fic  eum  ad  prsefens  ibidem 
credimus,  unde  verlus :  ^ 

Hic  jacet  Arthurus  rex  quondam  rexque  futurus, 

Credunt  enim  quidam  de  genere  Britonum  eum  futurum  vivere,  &  de  fer-- 
vitute  ad  libertatem  eofque  rcducere  &c.  Contemporaneus  fuerat  Arthurus 
'S>'u\\S(\  ColumbiSy  Sandtus  etiam  Conjiantimis  rex  Cornubiee  eodeni  tempore  re-* 
liquit  regnum  terrenum,  adhasrendo  &  invitando  regem  creleftem,  &  cum 
Sandto  Columha  in  Scotiam  venit,  &  fidem  Scotis  prasdicavit,  raonaftermm  de 
Gorow  fiindavit  &  Abbas  fuit,  ^PiBis  prsedicavit;  terram  totam  dQ  I^ntyre 
convertit,  &  ibidem  martyno  occubuit,  &c.  Item  Santftus  Columba  conver-  - 
tit  IQfideren  regem  Pi^orum,  &gentem  ejuidem,  &  Abbas  fuit  in  Hyberniai 
in  monafterio  quod  vocatur  Campus^  &  in  Scotia,  in  monafterio  Gef/Jy  ;  non 
fuit  Epiicopus  led  monachus. 

XXVL  De  fuccefjtone  trium  regum^  Eugenii,  Convalli,  atque  Kynatel, 
fve  Connyd,  &  advefitu  SanUi  Columbse. 

EVgefiius,  qui  &  Eochodius  Hebdir,  occifb  patruo  Gonrano,  regnuni  fufcepit 
anno  Domini  dxxxv.  &  regnavit  annis  xxiii.  Su^  regnationis  anno 
odtavo,  &  Imperatorisy«7?raM«^decimo  quinto,  commiGximQ&:  mBritannia 
bellum  inter  Britonum  regem  Arthurum  &  fuum  ncpotem  Mordredum,  quo 
bello  cecidit  vulneratus  ad  mortem  uterque  cum  multitudinecopiofa  Brito- 
num,  pariter  &  Scotorum.  Totum  namque  tempus  fui  reginiinis  cum  Saxo" 
nibus  &  Piclis  afEdue  dimicando  tranfduxit,  illi  quandoque  vel  ilhs  fbrtuna  vi- 
d;oriam  concedente :  pacem  cum  Britonibus,  &  priftinas  colligationis  vincu- 
lum  diligenter  obfervans,  f^pius  eis  etiam  perfona  prsefens  fiibfidium  con- 
tra  paganos  exhibuit.  Illi  vero  poft  mortem  fucceffit  fi-ater  ejus  Convallus 
anno  Domini  dxviii.  &  Imperatons  jfujliniani  tricefimo  primo,  regnavitque 
decem  annis.  Eo  regnante  Scotis  anno  odtavo,  &  PiHis  Brudeo  filio  Mealo' 
chon  anno  fui  regni  nono,  qui  erat  annus  Domini  dlxv.  ex  Hybernia  venit 
in  Scotiam  Sandus  Presbyter  &  Abbas  Columba,  vir  vitas  non  nimus  mirabilis 
quam  venerabilis,  monafteriorum  fundator,  6c  multorum  pater  &  inftru6tor 
monachorum.  Hic  cum  Jofia  Propheta  fortitus  eft  nomen,  nam  quod  He- 
braica  lingua  Jonay  Latina  vero  Columba  dicitur,  Gr^eca  vero  Perijiera  voci» 
tatur.  Nomina  virorum  duodecim,qui  cumSand:o  Columba  Scotiam  adnavi- 
gaverunt  ex  Hybertiia,  ftint  hsec :  duo  filii  Brendini,  Bathenus,  qui  &  Coninus, 
Sandti  Columbx  fucceffor,  6c  Obthacus  frater  ejus :  Aernamus  avunculus  San(5ti 
Columbee :  Dormitius  ejus  miniftrator :  duo  filii  l^pdaini,  ^us  &  Fechno :  Stan- 
dalaus  filius  Brefailiy  filii  Endei,  Goghodius,  Thocammeus,  Mocuferus,  Cetea,  Cayr- 
naanus,  filius  etiam  Brafidiur,  filii  Meigy  GriUaamis.  Die  quodam  &  eadem 
hora  qua  commifTum  eft  bellum  in  tlybernia,  quod  Ondemorim  Scotice  dici- 
tur,  idem  homo  Dei,  coram  eodem  rege  ConvaUo  filio  CongaUi  converiatus 
in  Scotia,  narravit  per  omnia,  tam  de  bello  commifTo,  quam  etiam  de  regibus 
quibus  Deus  donavit  vidoriam  de  inimicis.  Sand:i  vero  Columbx  poft  ad- 
ventum  anno  fecundo  mortuus  eft  rex  ConvaUus^  &  illi  ftatim  fi^ater  ejus 
K^natel  five  Connyd  eodem  anno  fuccedens  in  regno,  poft  annum  &  tres 
menfes  difceffit. 


Llll  3  XXVIL  De 


5g8  JoHANNlS      FoRDUN 


XXVII.  De  Angelo  lihrum  vitreum  deferente  San^o  Colunibte  regi^  con- 
fecrationis,  &  fuccejfwne  regis  Aydani. 

ADamnanus.     His  itaque  temporibus  cum  in  Infula,  cui  nomen  Hymbat 
Sandtus  Columba  m^hfiflet,  nod:e  quadam,  mentis  in  extafi,  vidit  ange- 
lum  Dei  vitreum  in  manu  librum  regum  ordinationis  geftantem,  quem  ut 
legeret  Sand:o  Cohmbx  porrigebat,  qui  cum  tertia  node,  fecundum  quod  ei 
in  libro  jufTum  fuerat,  Aydanum  fiimm  Gonrani  regem  ordinare  reeufaret, 
cum  fi-atrem  ejus  fogenanum  magis  diligeretj  extendens  fubito  manum  ange- 
lus  fiagello  fandtum  virum  percuflSt.     Cujus  inlatere  linofum  ommbus  fuae 
vitse  diebus  permanfit  vefligium.  Hoc  itaque  verbum  intulit,  pro  certo  fcias, 
inquiens,  quia  cum  hoc  libro  fum  ad  te  miffus  a  Deo,  ut  juxta  quod  in  eo 
legifti  regem  ordines  Aydanum,  quod  fi  nolueris  huic  obfecnndare  juffioni 
iterato  te  percutiam.  Itaque  cum  angelus  Domini  per  tres  continuas  nodtes 
eundem  in  nianu  vitreum  habens  codicem  eidem  San(fto  apparuifTet,  6c  di- 
vina  juffa  de  "regis  ejufdem  ordinatione  commendaffet,  ad  ^onam  tranfnavi- 
gavit  Infulam,  &  ibidem  Aydanum  his  diebus  adventatem,  ficut  erat  juffus, 
manum  fuper  caput  ejus  impofuit,  &  in  regem  benedicens  ordinavit,  ac  in- 
ter  ordinationis  verba  de  filiis  nepotibus  ac  pronepotibus  futura  propheta- 
vit.     Aydanus  igitur  angelicis  in  regem  hujufmodi  monitis  ad  fuse  Isetitiam 
gentis  ordinatus,  regnum  inmagna  profperitate  rexit.    Coepit  autem  anno 
Domini  dlxx.  Jufiini  Junioris,  qui  Jufiiniano  fuccefIit,anno  quinto  j  nam  im- 
perare  coepit  anno  Domini  dvi.  &  imperavit  annis  duodecim,  regnavitque 
rex  annis  xxxv.     Hic  belhcis  motibus  nimis  etiam  contra  beati  Columbce  mo- 
nita  fe  fupra  modum  ingerens,   adeo  quod  quafque  gentes  per  circuitum, 
quotiens  fuum  irruebant  in  regnum,  Noricos  \'iz.  PiHos  di.  Saxones  devince- 
ret,  fed  &  eofdem  Pi^os  etiam  propriis  in  fedibus  fuperabat,  binis  tamen 
vicibus  fuum  exercitum  Scripturse  docent  fuperatum.     Una  vero  vice  fub 
Brendino  principe  bellorum,  altera  quidem  fub  feipfb ;  quarum  unius  &  pri- 
mae  modus  difconfedturse  ftquenti  capitulo  fequitur,  &  eft  talis,  &c. 


.    XXVIII.  T)e  fubfidio  per  Aydanum  Malgoni  Britonum   regi  mifo,  ^     ■ 

viUoria  paganorum,   de  parentibm  SanUorum  Furfei, 

Feylam,  (3  Vulcani. 

1\  M  Ifit  autem  ei  nuncios  Malgo  rex  'Britonum.,  cum  fuse  probitatis  pr£e- 
X V A  conium  audiffet,  obfecrans,  ut  pofterse  confoederationis  &  amiciti^ 
non  immemor,  auxiliari  fibi  contra  nefandse  nationis  ethnicam  gentem  non 
recufet.  At  iilc  faciliter  tam  juft^e  petitionis  aurem  inclinans  efFedui,  filium 
fuum  Griffinum  militem  cgregium,  atque  Brendinum  Eubonia  regulum,  ex  par- 
te  fbroris  nepotem,  anno  regni  flii  xv.  cum  manu  potenti  deftinavit.  Non 
enim  illis  hac  vice  tanti  curam  commififfet  negotii,  cum  antea  nihilominus 
exercituum  prudenter  fbleret  &  faepius  ducatum  gerere,  quia  didiam  per 
fe  profedtionem  regere  difpofuit,  fi  non  faniori  confilio  primates  diligen- 
tius  ipfum  a  propofito  revocaffent.  Illrs  mox  cum  exercitu  proficifccnti- 
bus  Britones  aflbciantur  Boreales,  &  fic  conjund:i  fimul  quafi  nihil  timentes 
lecure  Malgoncm  adire  contendunt.  Sed  ecce  fubito  die  tertia,  poftquam 
moram  tranfifTent  lapideam,  in  paganorum  turmas,  non  improvifi  penitus 
incidunt,  quibus  prsefuit  Wefifaxonum  rex  Cenlinm,  loco  qui  Fethanleg  appel- 
latur,  ubi  cum  non  parvo  diei  fpatio  fortiter  certafTent,  Cutha,  Cenlini  filius, 
cum  tota  quam  ducebat  acie  prima  peremptus  eft.  Nec  tamen  ob  id  paga- 
norum  acies  reliquse  quicquam  timcntes  ex  campo  recedere,  quin  &  for- 
tius  inftare  curabant,  donec  &  noftros  &  Britones,  qui  bellum  primo  videban- 

tur 


SCOTORUM      HlSTORlA* 

• 

tnr  evincere  crudeli  caede  terribiliter  efFugaret.  Vnicus  erat  enim  his 
diebus  in  Scotia  Brendino  ^egulo  frater,  cui  nomen  Adelfius,  de  cujus  filia 
vocata  Gelgehes,  rex  Hyberni<e  Philtanus  Sandlum  genuit  Furfeuin,  &  tratres 
ejus  Stoylanum,  &  Vltanum,  magnificos  Sandtos  apud  Deum.  Anno  regis  ^yda- 
ni  nono  Jufiinus  obiit,  &  ad  imperium  fucceffit  Tiherius  anno  Domini 
DLxxviu.  &  imperavit  annis  vi.  Ttberio  mortuo  fuccellit  geuer  ejus  ex  fiiia 
M<sKr/to/,  anno  Domini  dlxxxiv.  &  regnavitannisxxi. 


XXIX.  De  rege  Aydano  pro  Cadvvallonis  regis  Britonum  fubfidio  proficifcente. 

contra   Saxones,  i3  belli  vi^oria,  &  prophetia  Sandli  Columba;  de 

diUo  bello,  &  de  SanUis  Kentigerno  ac  Convallo. 

ABritonibus  d^  fuo  rege  Cadmallone,  rex  Aydanus  anno  regni  fui  xxui.  con- 
tra  prcedi<Stuni  Cerdinum  regem  de  fiibfidio  requifitus,  ad  Cefiriam  ufque 
cum  fuo  perrexit  exercitu,  quo  Britones  cum  eo  turmatim  globati  per  acies 
adverfus  ipfum  dimicaturi  convenerunt.     Qiiibus  &  ipfe  cum  hoc  audifTet, 
cum  fuis  paratus  ad  bellum  obvius  incedit,  &  apud  Wodenysborth  duro  com- 
miffo  prselio,  duces  de  parte  Cenlini,  Cealinus  &  ^^uichelm  &  Crida,  copiseque 
bellatorum  fui  pene  perierunt  exercitus,  fed  &  ipfe  vulneratus  fugiens  re- 
gno  ftatim  privatus  eft.     Ipfb  quoque  tempore  belli  vir  fandtus  Columba  Jo^ 
na  moram  feciens  Infula,  ficutrefert  in  fiiis  Scriptis,  fubito  miniftrum  advo- 
cat  dicens,  cloccam  pulfa ;  cujus  incitati  fbnitu  fratres  ad  Ecclefiam  ocius, 
ipfb  fandto  prsefule  prseeunte,  cucurrerunt.     Ad  quos  in  Ecclefia  flexis  ge- 
iiibus  jufSt,  nunc  Deum  intentius  pro  rege  deprecemur  Aydano^  &  hoc  po- 
pulo,  nam  in  hac  hora  beUum  ineunt.     Et  poft  modicum  intervallum  Ec- 
clefiam  egreffus  in  coelum  refpiciens  inquit,  in  fugam  nunc  barbari  vertuntur, 
Aydanoque,  quamlibet  alias  infelix,  a  Deo  tamen  vidtoria  conceditur.     Sed  & 
exercitus  Aydani  de  numero  trecentorum  interfediorum  &  trium  virorum, 
prophetice  vir  fandtus  atque  veraciter  narravit.     Contemporaneus  vero 
cum  Sandto  Columba  beatiffimus  floruit  K^ntigernm  Glafgmum  Epifcopus, 
vir  mirands  fandtitatis,  &  multorum  operatpr  miraculorum,  cujus  ibidem 
offa  veneranda,  multis  ad  laudem  Dei  clarificata  miraculis,  tumulata  re- 
quiefcunt.    Ejus  verfus  Auftrum  Epifcopatus  tunc  temporis  ultimus  finis 
fuerat,  ut  effe  modo  de  jure  debeat,  ad  crucem  regiam  infira  Stanemure.  Unus 
vero  difcipulorum  ejus  pr^cipuus  erat  Sandtus  fowt/a^zw,  miraculis  ciarusgc 
virtutibus  ,    cujus   itaque    ofla   fepulta    quiefcunt  apud   Inchenave  juxts 
Glafgrv. 


XXX.  De  eodem  Aydano  per  Northumbrorum  regem  iEthelfiridum  ^ 
beHo  fugato,  ^  de  Auguftino  fidem  Anglis  pradicante. 

ALio  quidem  in  tempore  vidlus  efl  Aydani  regis  exercitus  ipfb  prsfente, 
fuse  viz.  regnationis  anno  tricefimo  tertio.  Denique,  poftquam  Cen- 
linum  regem  WeJtfaxonum  devicerat  anno  undecimo,  conventum  eft  inter 
ipfum  &  Britones,  populos  Northumbrefifes,  quos  tunc  rex  fbrtis  viribus  & 
prudens  jEthelfridm  rexit,  qui  Britones  continuis  &  Scotos  affecit  injuriis,  ifte 
quidem  ad  Boream,  illi  fiquidem  ad  Auftrum,  utrifque  partibus  impetere 
condido  fubfirmata  fide  termino  convenirent.  Rex  igitur,  quamvis  aetate 
grandsevus,  adveniente  nodturno  tempore,  fperans  eos  ex  adverfb  fadiuros 
quod  padlo  pepigerant,  Northumbria  partes  invafit,  &  dum  per  dies  fingulos 
incendio  fuis  vacaret  &  fpoliis  exercitus,  una  dierum  difperfbs  hujufhiodi 
prsedando  per  villas  &:  arva  Scotos,  rex  jEthelfridus  condenfo  fuperveniens 
agmine,  non  abfque  fuorum  magna  caede  fuperavit.  Beda.  Profed:ibus  yE- 
thelfridi  motus  Scotorum  rex  AydanuSy  contra  eum  cum  immenfo  fortique 

venit 


6^0  JoHANNIS      FoRDUN 

venit  exercitu,  fed  cum  paucis,  loco  qui  dicitur  De^fajian,  omnis  pene  cxfu& 
eft  ejus  exercitus.  In  qua  tamen  pugna  Theobaldus  yEthelfridi  frater,  cum 
omni  quem  ducebat  exercitu  peremptus  eft,  vidus  nihilominus  Aydarnn 
aufugit,  Ante  quidem  hoc  bellum  anno  quinto,  Sandus  Gregorius  Papa  nii- 
fit  Auguflinum  cum  fbciis,  primum  dodtorem  in  Angliam^  ut  eis  fidem  prae- 
dicaret,  quiregem  Cantice  Athelbertum  zd&dem  eodem  anno  convertit.  Fran- 
ci  quidem  &  Hifpani  temporibus  ^^am'  de  Pafcha  celebrando  dilFentiunt, 
Francis  xiv.  kal.  Maii,  Hifpanis  xii.  kal.  April^  Pafcha  celebrantibus.  Ejus 
etiam  tempore  San(5tus  Gregorius  Turonenpum  ordinatur  Epifcopus,  &  clarus 
,  habetur  in  omnibus.     Hic  regum  Francorum  hiftoriam  fcripfit.     Poft  autem . 

did:um  bellum  rex  jEthelfridus  gentem  Britonum  mifere  vaftavit,  plurefque 
terras  eorum,  exterminatis  indigenis,  aut  genti  Anglorum  tributarios,  aut  ha- 
bitabiles  fecit. 


XXXI.  De  prophetia  SanBi  Columbse,  de  regu  Aydani  filiisj  &  ejus 
morte^  &  de  SanBo  Droftano  fuifque  parentibm. 

ADamnanus.  Tempore  vero  quodam,  cum  Sandlus  Columha  regem  Ayda- 
num  de  regni  fucceffore  qusefierat,  illo  fe  refpondentc  nefcire  quis  e(^ 
fet  regnaturus  de  fiiiis,  Arthurius,  an  Eochodius  Find,  an  Dongartus  ?  Sandtus 
hoc  confequenter  prophetatur,  nullus  ex  his  tribus  erit  regnator,  nam 
in  bellis  cadent  ab  inimicis  trucidandi :  fed  nunc  fi  quos  habes  alios  minores 
ad  me  veniant,  &  quem  ex  eis  Dominus  regem  elegerit  fuper  meum  fubito 
irruet  gremium.  Quibus  accitis,  ficut  prophetabat  Sandtus,  Eochodius  Buyd 
adveniens  in  ejus  finu  recubuit,  quem  Sandius  ftatim  ofculatus  eft,  &  bene- 
dicens  ad  patrem  ait,  hic  eft  fuperftes,  &  rex  ftatim  pqft  te  regnaturus  etiam, 
&  poft  eum  regnabunt  ejus  fihi.  Sic  omnia  plene  fuis  temporibus  impleta 
fimt,  nam  Arthurim  &  Eochodius  Find  non  multo  poft  temporis  intervallo 
bello  Maychorum  trucidantur,  Arthurius  quoque  bello  Saxonico,  ficut  &  ante 
diu  fraterejus  ma.jor  Griffinus,  peremptus  eft;  fed  Eochodius  Buyd,  quodno- 
ftra  lingua  fbnat  Eugenius,  in  regno  patri  poft  annum  fiiccellit.  Hujus  enini 
Griffini  filii  regis  Aydani^  filiiGonrani,  filiam  nomine  Fynenennem  Cenanrodus 
filius  regis  Demetice  duxit  uxorem,  ex  qua  genuit  fiiium  multum  Deo  dile- 
<Stum  Sandbum  Drofianum^  qui  monachico  degens  in  habitu  Deo  feipfum 
hoftiam  obtulit  acceptabilem.  Anno  Domini  fexcentefimo  Sandtus  obiit  Co- 
lumba,  poftquam  optima  converfatione  in  Scotia  manfifl!et  annis  plene  triginta 
quatuor,  quod  ex  didtis  beati  viri  patet,  Ufque  in  hunc,  inquiens  fratribus, 
prsefentem  diem  mese  peregrinationis  in  Scotia  terdeni  completi  funt  anni  j 
led  quia  dominus  mihi  totis  viribus  roganti  donavit,  ut  ad  ipfiim  hac  die 
de  mundo  tranfirem,  muftarum  magis  Ecclefiarum  orationes  pro  me  exau- 
diens,  didium  citius  immutavit,  &  ipfis  exorantibus  a  domino  donatum  eft, 
ut,  quamlibet  contra  meam  voluntatem,  anni  quatuor  ab  hac  die  mihi  car- 
ne  manenti  fuperaddantur.  Aydanus  quoque  rex  poft  bellum  Degfafian  con- 
tinue  moerens,  tantis  leipfum  afflixit  doloribus,  quod  ann^  fecundo  poft 
fugam,  adeo  grandtevus  ut  annorum  odioginta  pene  metas  attingens,  apud 
K^ntyre,  &  apud  K^lcheran,  quo  prsedeceflbrum  nullus  ^ntea,  tumulatur. 
Statimque  K^nethus  Kere  filius  Conal  regiam  fufcepit  coronam,  6c  poft  an- 
num,  yel  ut  alibi  poft  tres  menles,  defun(itu$  eft. 


XXXII.  De 


S   C    O    T    O    R    U   M      H    I    S    T    O    R    I    A. 


XXXII.  De  fuccejftone  Eugenii  filii  Aydani,  G?  dc  SauWs  Giile- 

no  ^  Columbano. 

AD  regni  deinde  fucceflit  apicem  filius  Aydani  regis,  Eugenius  Buydnel, 
Eochodius  k  quibuldam,  Aydo  fecundum  alios,  anno  Domini  dcvi.  &; 
regnavic  annis  xvi.  Anno  quoque  pr^cedente,  Ciirifti  viz.  dcv.  Mauritio 
cuni  uxore  &  filiis  k  milite  luo  Foca  perempto.  Focm  idem  invafit  impe- 
rium,  &  tenuit  annis  o6to.  Bonifacius  Ecclefi^e  J^omanie  Papa  lxiv.  qui  Sa- 
biniano  fucceffit,  apud  eundem  Focam  obtinuit,  ut  Ecclefia  J{pma?m  caput  ef- 
fct  omnium  Ecclefiarum,  quia  tunc  Ecclefia  ConJiantinopoUta^m  fe  primam 
fcribebat  omnium  Ecclefiarum.  Hic  Eugenitis  a  Parmcno,  poftquam  in  bea- 
ti  Columbce  gremio  caput  reclinaverat,  diledlus  fuit  ejus  alumnus  tenerrime 
nutritus,  diuque  poftmodum  difcipulis  diligenter  tnbus  infbrmatus.  Ejus 
do6trinam  rex  efFeitus  in  multis  oblivioni  tradens,  nam  paci  raro,  fed  bel- 
lis  continue  curam  adhibuit,  gravibus  femper  regiones  Saxonum  irruptioni- 
bus,  aliquandoque  Pi^orum,  infeftavit.  In  cundtis  vero  regendis  aufterus 
erat,  ac  omnibus  fuse  majeftatis  imperium  irritantibus  per  omnia  crudelis 
atque  ferox,  gloriofius  multo  fuperbos  putavit  aut  efFrenes  cruenter  quam 
civiliter  fuperare.  Subadtis  tamen  vel  hoftibus  vel  legiis  civibus  valde  mi- 
fericors  &  mitis  fuit,  {ed  &  injuriarum  veniam  pofcentibus  promptus  indul- 
tor  &  fuavis,  in  hoc  enim  generofi  leonis,  cujus  ipfe  fignum  tulit  in  armis, 
verus  imitator  dici  poflit,  cum  parcere  proftratis  fit  nobilis  ira  leonis.  Ejus 
anno  od:avo,  cum  Focm  Imperator  in  fiios  crudeliter  domefticos  defasviret, 
Heraclii  Jfrica  Patricii  juffu  peremptus  eft,  "qui  poft  ejus  necem  fibi  rem- 
publicam  vendicavit ;  coepit  anno  Domini  dcxiii.  trigintaque  regnavit  annis  • 
hic  rempubiicam  dilTolutam  invenit  6f  attritam.  Eotempore  SandtusGi/- 
lenus  Scotus  Provinciam  Attrebatenjem  fana  dodlrina  Chrifto  acquifivit,  8c 
illi  claris  attraxit  liiiraculis.  Quadam  die,  cum  idem  Sandtus  cum  San6to 
Phareone  corpus  reficeret,  vas  vitreum,  quo  vinum  propinabatur,  pincerna 
tenente,  cafu  ruens  confrad:um  eft :  cernens  autem  beatus  Gillenus  vultum 
miniftri  in  paliorem  verfum,  innuit  illi  latenter  dari  fruftum  caiicis  frad:i, 
fuper  quem  oratione  fa6ta,  repente  vitreum  reintegratum  eft.  Eugenii  die- 
bus  Sandtus  Columbanus  Scottis  multis  claruit  virtutibus,  in  GaUiis  Ccenobia 
huxonienfis  &  Bobrenjis  conftruxit ;  poftmodum  a  Theodorico  rege,  inftindtu 
Brunechi/d  zyi3e.  fuae,  expellitur  de  Francia,  qui  poft,  reiidio  Gal/o  difcipulo  in 
Alemannia,  Coenobium  conftruxit  in  Italia. 


XXXIII.  De  fuga  Cadwalionis  r^;^?j  Britonum  venientis  in  Scotin  pro  fubfdio^ 

^  adventu  SanBi  Ofwaldi,  fratrumque  fuorum  ibidem  bapttT^atorum^  ^ 

fepultura  dextne  manus,  Cf  gladii  regis  Eugenii  in  mora  lapidea. 

ANno  quidem  Eugenii  decimo,  Wejifaxonum  regis  CinegiUus  &  ^icheU 
mus  prselium  apud  Beautonum,  adverfus  regem  Britonum  Cadwallonem 
committentes,  exercitus  fui  duobus  millibus  quadraginta  fex  occifis,  ipfum 
fiigam  arripere  coegerunt.  Qui  poftmodum  Scotiam  cum  paucis  clam  ad- 
veniens,  opem  habiturus  a  rege,  de  qua  placitum  fibi  promifTum  accepit:  de 
Scotia  vero  petiit  Hyberniam,  mdeque  Britanniam  feceffit  Armoncam,  ubi  fta- 
tim  a  rege,  cui  nomen  Salamon,  cum  obtenta  beilatorum  manu  non  modica 
domi  reverfus,  immuneris  Saxones  occifionum  ciadibus  infeftavit.  Undeci- 
mo  quidem  anno  fuo  I^edrealdus,  rex  Orientaiium  Anglorum,  Ethelfridum 
Northumbrice  regem  belio  peremit ;  in  quo  regno  fuccedens  Edmnus,  feptem 
filios  Ethelfndi,  viz.  Andefndum,  Ofvealdum,  Ojlafum^  Ofroium,  Offam,  Ofwu^ 
dum  &  Ojlacum,  &  unam  fiUam  Ebbam,  ex  regno  patris  fui  depulfit.    Hi  qui- 

M  m  m  m  dem 


JohAnnis     Fordun 

dem  omnes  cum  multis  nobilibus  amicorum  diligentia  fuga  lapfi,  fiipre- 
mam  coad:i  neceflitate  Scotiam  adveniunt,  quos  rex  adhuc  paganos,  ac  licet 
eorum  pater  fuum  debellaffet  inbellopatrem,  eo  tamen  honore  quo  decuit 
benigne  fufcipiens,  in  regno  diu  poftmodum  receptavit.  Ejus  etiam  hor- 
tatu  poft  paucos  annos,  dodtrinaque  landtorum  Patrum  6c  prsedicationibus, 
quorum  affidue  gloriofa  tunc  converfatione  &(?^?i3  refulfit,  ad  Chriftianam 
perdud:i  fidem,  Sand:ae  Trinitatis  nomine  lacri  baptifmatis  aqua  funt  renati. 
Anno  duodecimo  regni  regis,  &  Imperatoris  Heraclii  quinto,  Paliefiina  bel- 
lo  premitur  i  Perfis,  fand:aque  civitas  Jerufalem,  peremptis  in  ea  Chriftia- 
norum  nonagintamillibus,  capitur,  &  ipfa  ^ndta  Dominica  crux  alportatur. 
Undequinto  poftliocannomotus  Imperator,  menfis  Aprilis  die  quarta,  le- 
cundaque  feria  Pafchfe,  contra  regem  Cofdroem  iter  arripuit,  quo  ftatim  in- 
terfe(5to,  Jerufalem  reportavit  fandtam  crucem,  in  cujus  Imperator  erum- 
pendo  laudibus  hanc  cecinit  Antiphonam,  O  crux  fplendidior,  &c.  Rex  igi- 
tur  Eugenius,  qui  cundtis  pene  regni  diebus  quietem  abhorruit,  ad  vitae  bra- 
vium  tandenl  perveniens,etiam  &  hoftibus  poft  mortem,  ut  dudum  vivens, 
aternus  voluit  effe  timor.  Nam  ut  in  futurum  regni  gentes,  ipfb  defenfbre 
licet  mo.rtuo,  nunquam  careant,  legiis  majoribus  fub  fide  jurata  priecipiendo 
teftamento  conftituit,  quod  ad  eorum  firmam  de  caetero  tutelam,  in  extre- 
mis  ad  Auftrum  regnifinibus,  eo  defundto,  dextramftatim  ab  humero  de- 
cifam,  ac  figno  leonis  bellico  decoratam  habentem  manu  gladium  fepelirent,- 
hujufmodi  tamen  regias  manus  fepulturam  Eugenio  regi  CongaUi  filio,  non  ifti, 
chronica  qujedam  afcripfit  s  arbitrio  Ied:orisj  an  ifti  debeat  afcribi,  vel  altcri 
potius  rehnquatur. 

XXXIV.  Be  fuccejfione  regum  Ferthardi,  fuiq?ie  fratris  Donaldi, 

quem  SanUus  Columba  benedixit  adhuc  puer,  &  reditu 

Satidi  Ofwaldi  in  patriam. 

EJus  enim  ^liomm  mA]or  Ferthardus  anno  Domini  dcxxii.  principis /f^- 
i  raclii  x.'  in  regno  fibi  fiicceffit,  &  regnavit  annis  x.  in  cujus  nihil  adtum 
eft  tempore  memoria  dignum.     Ejus  circa  principium  regnationis,  magus  & 
pfeudopropheta  Machometus,  ^ral>es,qul  &  Saraceni  dicuntur,  &  populos  mul- 
tos  feduxit.     Qui  vero  Ferthardus,  cum  in  Infula  Columba  fepultus  effet,  ac- 
cepit  pro  eo  regnum  fiater  ejus  Donevaldus  Brek^  anno  Domini  dcxxxii.  & 
ejufdem  HeracUi  xx.   &  regnavit  annis  xiv.     Idem  vero  Donevaldus  adhuc 
puer  ad  Sandtum   Columbam,  ficut  tradit  Adamnanus,  in  Infula  Dorcete  per 
mercatores  addudlus  eft,  quem  San6tus  intuens  ro/a/?z^<2  percundtatur,  inqui- 
ens,cujus  filius  eft  hic  quem  adduxiftis  ?  Illis  refpondentibus,  hic  eft  Doneval- 
dus  filius  Eugenii,  qui  ad  te  ideo  pei-dudtus  eft,  ut  tua  redeat  benedidiione 
ditatus.     Quem  cum  continuo  Sand:us  eum  benedixiffet,  ait,  hic  poft  om- 
nes  fratres  fuos  fuperftes  erit,  &  rex  valde  famofus,  nunquam  in  manus  ini- 
micorum  tradetur,  fed  in  fenedrute,  morte  placida,  fuam  inter  domum,  & 
coram  amicorum  familiarumque  turba,  fuper  ledtum  morietur,  &  h^ec  om- 
nia  vera  funt  fecundum  beati  viri  vaticinium  adimpleta.     Regis  enim  anno 
fecundo  Northumbrorum  rex  Edvoinus,  qui  regis  Ethelfridi  filios  f upra  memo- 
ratos  e  regno  pulfit,  k  Cadrvallone  Britonum,  &  Penda  Merciorum  regibus  oc- 
cifus  eft.     De  cujus  nece  fratres  Andefridus,  Ofwaldus,  ac  cajteri  nobiles,  qui 
decem  tunc  &  feptem  annis  exules  manfifTent  in  Scotia,  veraci  relatione  cer- 
tificati  regis  accefferuntpraefentiam^rogantes,  utlibertate  conceffajfibi  fubfi- 
dium  quoddam,  quo  regnum  reciperent  patris,  conferre  dignetur  gratiofe. 
Rex  autem  liberam  eis  recedendi  facultatem  ac  redemidi  gratis  tribuit :  fed 
&  contra  Pendam  feu  quofcunque  Saxones  fiibfidium  promittens,  adverfiis 
Cadwallonem  &  Britones,  quibus  amicitia  veri  fbederis  Scotos  ad  diu  conjunxit, 
omnino  renuit  adhibere.     Ut  itaque  fui  monarchias  falvi  pertranfeant,  non 

afFedlione 


S    C    O    T    O    R    U   M      H    I    S    T    0    R    1    A. 

affedione  Saxonici  generis,  fed  Chfiftiana;  zelo  religionis,  bellatorum  cum 
eis  manum  copiofam  mifit.  Ac  illi  tantis  (uffulti  catervis,  paternum  intran- 
tes  regnum,  libenter  ab  incolis  recepti  funt,  ac  eorum  major  Andefridus  mox 
in  regem  coronatur  Bervpiciorum.  Regnum  quoque  Deirorum  eo  tempore  Ofri'' 
ctis  ab  Epiicopo  Paulino  baptizatus  lulcepit ;  nam  Northumbrice  regnum  in 
duabus  tunc  regionibus  Bertvicits  &  Deins  divifum  eit.  Qui  quidem  reges 
Andefridus  &  Ofricus  utcunque  regna  receperant,  fidem  abnegantes  Catholi- 
cam,  ferviendum  idolis  redierunt. 


XXXV.  De  eodem  SanBo  Ofwaldo,  G?  eleUione  SatiBi  Aydani  ad 

Saxones  Qonvertendos . 

BEda.  Toto  quidem  tempore  quo  regnavit  iiflWwMf,  filii  prsefati  regid 
/Ethelfridi,  cunl  magna  nobilium  juventute,  apud  Scotos  exulabant,  ibi- 
que  ad  dodlrinam  Scotorum  catechifati,  &  baptifmatis  funt  gratia  recreati* 
Qui,  ut  mortuo  rege  inimico  patriam  funt  redire  permiflS,  5c  eorum  primus 
Andefridus  regnum  Bervoiciorum  accepit,  Ofricm,  ut  fupra,  regno  prsficitur 
Deirorum;  qui  uterque  rex,  ut  terreni  regni  fbrtitus  eft  infulas,  Sacramenta 
regni  cceletlis  anamatizando  perdidit,  &  fe  prifcis  idolatriie  fbrdibus  pol- 
luendum  reftituit,  acperdendum.  Nec  mora  regem  litrumque  ^ja^w^/Z»  rex 
Britonum  impm  manu,  fed  ultione  Dei  jufta,  peremit.  Deinde  cum  anno  in- 
tegro  Northumbrorum  provincias  poffideret  SanUus  Ofvoaldus.,  poft  occifionem 
fratris  cum  parvo  fuperveniens  exercitu,  fed  Chrifti  fide  munitus,  ipfum  re- 
gem  Cadrvallonem  cum  immenfis  copiis  interemit.  Eft  autem  locus  pugns 
juxta  murum  illum  qui  vocatur  T/^zrwa/Z,  ad  Aquilonem,  qua  J^owam  quon- 
dam,  ob  areendos  Scotorum  impetus,  totam  a  mari  ad  mare  pr^ecinxerunt 
Britanniam.  Idem  rex  Ofwaldus  ubi  regnum  fufcepit,  defiderans  totam  cui 
prEeeffe  coepit  gentem  fidei  Chriftianse  gratia  imbui,  mifit  ad  majores  natu 
Scotorum,  inter  quos  exulans  ipfe  baptifmatis  Sacramenta  cum  his  qui  fecum 
erant  militibus  confecutus  erat,  petens  ut  fibi  mitteretur  antiftes,  cujus  do- 
dlrina  gens  quam  regebat  Anglorum  Dominics  fidei  dona  difceret,  ac  fufci- 
peret  Sacramenta.  Nec  aliquanto  tardius  quod  petiit  impetravit,  milTus  eft 
igitur  ad  prsedicandum  primo  vir  quidam  aufterus  animo,  qui  cum  ali- 
quandiu  genti  praedicans  Anglorum  nihil  proficeret,  patriam  rediit,  &  in  con- 
ventu  feniorum  retulit,  quod  nihil  prodeffe  docendo  genti  ad  quam  mif^ 
fus  erat  potuiffet,  &  quod  effent  homines  indomabiles  &  durse  mentis.  At 
illi  tradtatum  magnum  in  confilio,  quid  effet  agendum,  habere  coeperunt, 
defiderantes  quidem  genti  quam  petebant  faluti  effe,  fed  de  non  recepto 
quem  miferant  prsedicatore  dolentes.  Tunc  ait  Sandrus  Aydanus,  nam  & 
ipfe  confiiio  intererat,  ad  facerdotem  eum  de  quo  agitur,  videtur  mihi,  fra- 
ter,  quia  durior  jufto  indodis  auditoribus  fuifti,  &  non  eis  juxta  Apo- 
ftoiicam  difciplinam  primo  lac  dod:rin£B  mollioris  porrexifti,  donec  paula- 
tim  enutriti  verbo  Dei,  ad  capienda  perfed:iora,  &  ad  facienda  fublimiora 
Dei  praecepta  fufficerent.  Quo  audito  univerfi,  qui  confedebant,  ad  ipfiim 
oculos  &  ora  convertentes,  diligenter  quid  diceret  difcutiebant,  &  ipfum 
effe  dignum  Epifcopatu,  ipfum  ad  erudiendos  incredulos  mitti  decernunt 
&  indodos. 


Mmmm2  XXXVI.  D^ 


544  ••    J   O   H   A   N   N   1   S      F   O    R    13   U   N 


n-i-r  ■■:■■" 


XXXVI.  De  prtedicattone  ejufdem  SanUi  Aydanij  C^  morte  SanSi 

Ofwaldi. 
ni  ;'•  ..■■■■■{ijy  i  '' 

IjTaqu^  Beda.   Acceplt  ergo  Sandlus  Ofwaldus  Sandtum  Pontificem  ^yda- 
num^  fummse  manfuetudinis,  &pietatis,  ac  moderaminis  virum,  liaben- 
tem  zelum  Dei,  cui  locum  fedis  Epifcopalis  in  Infula  Lindifarnenjiy  ubi  ipfe 
petebat,  tribuit,  atque  ejus  ammonitionibus  humiliter  ac  libenter  in  omni- 
bus  aufcultans,  Ecclefiam  Chrifli  in  regno  fuo  multum  diligenter  sedificare, 
ac  dilatare  curavit,  ubi  pulcherrimo  fsepe  fpedtaculo  contigit  ut  evangeli- 
zante  antiflite,  qui  An^orum  linguam  perfecSte  non  noverat,  ipfe  rex  fuis 
ducibus  ac  miniftris  interpres  verbi  exifleret  coeleftis,  quia  nimirum  tani 
longo  exilii  fui  tempore  linguam  Scotorum  jam  plene  didicerat.     Exinde 
coeperunt  plures  per  ioca  indies  de  Scotia  venire  Britaflniam,  atque  illis  An- 
^lorum  Provinciis,  quibus  regnavit  Ofwaldus,  magna  devotione  verbum  Dei 
fidei  praedieareA  credentibus  gratiam  baptifmi,  quicunque  Sacerdotali  erant 
gradu  prarditi,  miniftrare.     Conftruebantur  ergo  Ecclefix  per  loca,  conflue- 
bant  ad  audiendum  verbum  Deipopuli  gaudentes,  donabantur  munere  re- 
gio  poflefEones  &  territoria  ad  inftituenda  monafteria,  imbuebantur  praece- 
ptoribus  Scotis  parvuli  Anglorum  una  cum  majoribus  j  ftudii  &  obfervationis 
regularis  difciplinse  inter  alia  vivendi  documenta,  fandlus  antiftes  faluberri" 
mum  abftinenti2q,vel  continentise,  clel-icis  exemplum  reliquit,  cujus  do<ftri- 
nam  id  maxime  commendabat  omnibus,  quod  non  ahter  quam  vivebat  ipfe 
cum  fuis  docebat.  -In  tantum  vita  ilhus  1  noftri  temporis  fegnitie  diftabat, 
ut  omnes  qui  cum  eo  incedebant,  vel  attonfi  vel  laici  meditari  deberent,  id 
eft,  aut  legendis  Scripturis,  aut  Pfalmis  difcendis  operam  darent.  Anno  qui- 
dam  regis  Donaldi  xi.  iden)  Sandlus  rex  Ofvpaldus  ^  Penda  rege  Merciorum  oc» 
cifus  efl,  &  illi  frater  ejus  Ofmus  fucceffit ;  hic  etiam  ^  Scotis  in  fide  Catho- 
lica  dod:us  i5t  baptizatus  eft.   Eodem  anno  moritur  Heraclius  Imperator,  & 
Conflantinu^  filius  ejus  fubftituitur,  ac  imperii  fiii  quarto  menfe  a  noverca 
fiia  Martina,  &  Pirro  Patriarcha,  veneno  extindtus  eft :  MartinadQmdQ  cuni 
filio  fno  Heraclona  imperium  arripuit.     Y eram  Heraclonas  poft  annum  ab- 
fciironafoy'&  Martina  mater  ejus  abfpiffa  lingua  exulantur,  &  Conftans,  qui 
6c  Conflahtinus,   filius  Conflantini  l^j^aedidti,   cepit  imperium  anno  Domini 
DCXLiv..  regnavit  annis  xxvi. 

■  ■  r:  :-c|?OD  '    .  '  ~     ^  ^  ^     '  "' 

.  XXXVII.  De  fuccejfione  regis  Ferthardi,  ^  SanBu  Fynauo,  Furfeo 

^  Fulano. 

Nnist  autem  in  regn^  completis  quatuordecim  BonaUus  moritur,  Sc 
nepos  ejus  Ferthardus  Fode,  filius  Ferthardi,  promotus  ad  regni  reginiea 
coronaturj  regnare  coepit  annoDoiliini  dcxlvi.  Conftantis  ejufdem,  qui  & 
Conft antini,  tertio  i  regnumque  xviii,  tenuit  annis,  &  in  pace  toto  tempore 
rebtit,^  Anno  regni  fui  fexto  Sandtus  Epifcopus  &  doiStor  Anglorum  Aydantis', 
pdftquam  Epifcopatum  Northumbriie  feptendecim  annis  gloriole  rexiffet, 
migravit  ad  Dominum.  Et  Sandtus  Finanrn  etiam  Scotus  illi  fuccedens,  de= 
ceni  annis  regebat,  a  quo,  ftatim  poft  fuum  ibidem  adventum,  mediterraneo- 
rum  Anglorum  rex  Veada,  filius  Pendee,  baptizatus  eft,  cum  omnibus  qui  fe- 
cum  venerant  comitibus  ac  mihtibus,  earumque  ^miliis  univerfis.  Ejufdem 
regis  circa  regnationis  principium  San&ius  Furfeus,  de  cujus  parentibus  dl- 
«Stum  fijperius  eft,  virtutibus  plenus  emicans,  de  Scotia  pro  Chrifto  peregri- 
nationem  aggrelTus,  ad  Callias  ufque  pervenit,  &  a  rege  Clodoveo  fiho  Dago- 
berti  fulceptus,  honorifice  Laciniacum  Coenobium  fundavit :  quem  non  mul- 
to  poft  fratres  fui  Sandtus  Foilanus  &  San(ftus  Vhanus,  pari  peregrinandi 

voto 


S  C  O  T  O   R  U  M      H   I   S   T   0   R  r  A.  6^f 

voto  fecuti  per  Gallias  claruerunt.  E  quibus  Fotlanus  dono  Gertrudis  virgi- 
nis  Fojfe/ifc  poftea  monafterium  fundavit,  ubi  etiam  &  ipfe  martyrio  coro- 
natus  quiefcit.  Ejus  itaque  temporibus  Dido  PiBavenfs  Epifcopus,  ad  regem 
in  Scotia  milTus  eft  exul,  quem  honorifice  fufceptum  aliquanti  temporis 
fpatio  fecum  retinuit,  poftea  vero  pr«di(3:o  regi  Clodoveo  ipfum  ad  gratiani 
repetenti  remifit.  , 

:•?£  tv,i ■ 

XXXVIII.  l>e  SanUo  Colmanno  G?  ejus  padicatione  tribus  annU,  ^ 

fuo  reditu. 

Efund:o  quidem  anno  regis  Ferthardi  decimo  fexto  Sandto  Finanoi 
Epifcopo,  fucceflit  SancStus  Colmannus,  etiam  a  Scotis  miffus  &  ordina- 
tus,  fed  nifi  tribus  annis  oificium  ibidem  exercuit,  nam  Anglorum,  qui  tranf^ 
ved;i  fuerant,ferre  non  valens  invidiam,Epifcopatu  relid:o  ad  patriam  remea- 
vit.  Beda.Colmannus  autem  cum  tribus  annis  genti  Northumhrice  pr^fuiffet  anti- 
ftes,  affumens  fecum  partem  offium  Sandti  patris  Aydani  Scotiam  reverius 
eft ;  quantse  autem  parcimonise,  cujus  continenti^e  fuerit  ipfe  cum  praede- 
cefToribus  fuis,  teftabatur  locus  ille  quem  regebant.  Erant  ibidem  eo  tem- 
pore  multi  de  nobilibus  Anglorum,  fimul  &  mediocrum,  qui  tempore  Col- 
manni  &  Finani  Epifcoporum,relid:a  patria,  vel  divinse  ledionis,  vel  de  con- 
tinentioris  vits  gratia  illo  fecefferant.  Et  quidam  mox  fe  monaftic»  con- 
verfationi  fideliter  manciparunt,  alii  magis  circuiendo  per  cellas  ledioni 
magiftrorum  operam  dabant.  Quos  omnes  Scoti  libentiflime  fufcipientes  vi- 
d:um  eisfine  pretio  quotidianum,  atquelibros  ad  legendum,gratuitumque 
magifterium  prsbere  curabant.  Interea  Colmannus,  qui  de  Scotia  veneratre- 
linquens  Britanniam,  iterum  rediens  ad  Scotiam  tulit  fecum  quos  congrega- 
verat  Scotos,  &  Anghrum  gentis  viros  triginta  circiter,  qui  monachicse  con- 
verfationis  ftudiis  erant  imbuti,  cum  quibus  ad  Infulam,  quse  dicitur /^ 
Bofy7id,  non  procul  ab  Hybemia  fecreta,  perveniens,  inibi  morufterium  con- 
ftruxit,  &  monachos  utriufque  nationis,  quos  adduxerat,  irt  eo  collocavit : 
qui  cum  invicem  concordare  non  pofTent,  monafterium  aliud  in  loco  qui 
Mageo  nominatur  conftituit,  ac  relidis  in  priori  ScotM  monachis,  Anglos 
ibidem  confiftere  per  femet  ordinavit. 


XXXIX.  De  numero  regum  Anglorum,  quos  Scoti  bdpti^abant,  ^  Epi* 
feopis  a  quibus  bapti^abantur. 

PEr  hos  ergo  fandiflimos  viros  agentibus  Scotarum  regibus,  ac  cleri  raa- 
joribus,  Epifcopos  Aydanum,  Finanum  &:  Colmannum,  five  per  fe,  five 
per  alios,  quos  ipfi  confecratos  Anglis  dederant  Epifcopos  ac  Sacerdotes, 
cum  aliis  dodoribus,  regna  quatuor,  viz.  duo  Northumbrorum,  Merciorum, 
Midilanglorum,  &  media  pars  regni  Saxonum  Orientalium,  ufque  Thamenjis 
pene  fluvii  ripam,  ad  Chriftum  coriverfa  funt,  ac  eorum  reges  cum  indigenis 
in  noraine  Sandae  Trinitatis  baptizati,  necnon  operibus  fidei  dodi  fideliter 
&  informati.  Primus  namque  rex  Ansjorum  a  Scotis  baptizatus  Gaudfridut 
extitit,  quamvis  ad  idola  velut  ad  vomitura  canis  redierat.  Ejus  itaque  fra- 
ter  Sandus  rex  Ofrvaldus,  quo  ut  fupra  poftulante,  fides  Catholica  Northum- 
bns  a  beato  Aydano  pr^edicatur.  Rex  ethm  Ofwius,  Ofwaldi  frater,  ac  ejus 
in  regno  fucceffor.  Rexitaque  DeirorumOfvpinus,  quem  ^  propriis  homini- 
bus  proditum  idem  Ofwius  interfecit.  Midilangkrum  rex  Peada,  filius  Pen- 
dan,  cui  datus  eft  Epifcopus  Drvynea  Scotus^  ut  ipfis  MidilangUs  prseeffet  fi- 
mul  &  Merciorum  populis ;  nam  Sacerdotum  paucitas  unum  cogebat  antifti- 
tem  duobus  populis  duarum  prsefici  regionum ;  fed  Orientalium  Saxonum, 
qui  fidem  expulfo  Mellito  nuper  abjecerant,  rex  Sigberthus,  cui  pro  doceii- 

Mmmm  3  dis 


6±6  J    O    H    A    N    N    I    S       F    O    R    D    U    N 

dis  gentibus  Cedda  mittitur  Epifcopus,  a  quo  fiquidem  rex  Swythelmus  ejuf^ 
dem  Sigberd  fiiccejGTor  baptizatus  eft.  Epifcoporum  namque  Scotorum  pri- 
mus  fidem  An^lis  prsedicantium  Sandtus  fuit  Aydanm,  cui  difcedenti  San- 
(Stus  fiicceflit  Finams,  &  huic  SancStus  Colmannus,  cui  Scotiam  revertenti  Cu- 
da  fuccefCt,  Epifcopus  rite  per  Scotos  ordinatus :  Midilanglis  equidem  atque 
Merciis  Epifcopabat  prinip  Dmnia  Scotus,  deinde  poft  ejus  obitum  fucceflic 
Ceolatus  etiam  Scotus,  cui  poftmodum  ad  Scotiam  reverfb  fucceflit  Trumheryy 
&  hinc  Jarmnan,  ambo  quidem  Angliccs  nationis,  fed  a  Scotis  edo<5ti  pariter 
&  ordinati. 


'X.L,.  De  fuccejjlone  Maldwyni,  &  Epifcopo  QwidA  fuccedente  pofi 

Cohnannum. 

POftquam  igitur  Ferthardus  obifTet,  Maldewynus  Donaldi  regis  filius,  ad 
apicem  acceflit  regni,  poft  incarnationem  anno  dclxiv.  Imperatoris 
Conflantiiii  xxi.  Quo  videhcet  anno  Sandtus  rediit  ad  Scotiam  Colmannus, 
&  ilh  Cuda  fucceflit :  per  omne  vero  tempus  prasdicationis  Scotorum  in  An- 
jrjia,  firma  pax  atque  communio  fine  ftrepitu  contentionis  habita  fuit,  de- 
mum  cum  properse  nationis  ^?i^/oram  clcrus  dodtrina  maxime  Scotorummwl- 
tiphcatus  crevifTet,  ingratus  omnino  i&nd:is  dod:oribus  indignari  ccepit,  & 
occafiones  muhas  &  varias  acquirere,  quibus  eos  redire  iScfl^MTw  cogeret,  aut 
intolerabile  quod  eis  impofitum  onus  fuerat,  fiiftinere.  Unde  de  cietero 
viginti  quibus  Maldervinus  regnavit  annis,  nulla  feu  rara  pax  inter  regna  con- 
tigit,  fed  eruptiones  eruptionibus  hinc  inde  vaftando  quidem  continue  fuc- 
cedebant ;  nulhim  tum  behum  de  quo  memoria  fieret  his  adium  tempori- 
bus,  neutrorum  chronicis  reperitur.  Ejus  autem  anno  quinto  mortahtas 
hominum  graviflima  totam  Europam  horribih  clade  praemebat.  Adamnanus. 
Hujus  cladis-mentionem  faciens  ait,  de  mortahtate,  qua^noftris  teniporibus 
orbem  terrarum  bis  ex  parte  vaftaverat,  majori  tacendum  minime  videtur. 
Nam  ut  de  e^Eteris  taceam  latioribus  Europce  regionibus,  hoc  eft  de  Italia 
ipfaque  J^omana  civitate,  &  Cifalpinis  Galliarum  Provinciis,  Hifpanis  quoque 
Pirencei  montis  interjedtu  difterminatis,  Oceani  Infulse  per  totum,  Hybernia 
videhcet  &  Britannia,  binis  vicibus  hac  dira  peftilentia  vaftatse  fimt,  exceptis 
duobus  popuhs,  Scotorum  viz.  &  PiBorum,  inter  quos  dorfi  Britannici  niontes 
utrofque  difcriminant.  Et  quamvis  utrorumque  populorum  grandia  non 
defint  peccata,  quibus  ad  iracundiam  seternus  plerumque  provocatur  judex, 
utrifque  tamen  patienter  ferens  ipfe  mifericors  hucufque  pepercit.  Anno 
regis  feptimo  Confians  Imperator,  qui  &  Confiantihus,  in  balneo  per  fuos  oc- 
cifiis  eft,  atque  Meoi^ntius  Armetius  creatus  eft  Imperator  a  mihtibus  j  fed 
non  multo  poft  ejufdem  Confiantis  interfed:i  filius,  nomine  Confiantinus,  He" 
raclii  pronepos,  purpuram  fufcepit,  &  Me^x^ntium  cum  interle(5toribus  patris 
fui  morte  turpiffima  peremit,  ccepit  anno  Domini  dclxx.  &  imperavit  an- 
nis  XVII.  cujus  anno  xiv.  rex  obht  Maldroinus^  &  in  Infuhs  in  Ecclefia  beati 
CoJumhce  fepuUus  eft  honorifice. 


XLI.  De  fuga  Cadwaladri  novijfimi  regis  Britonum  ex  Britannia,  ^ 
caufis  quibus  dejecit  eos  Deus  de  regno. 

Is  etenim  temporibus  ukimus  rex  Britonum  in  Britanniam  Cadvpalla- 
drus,  fihus  Cadwallonis  memorati  fuperius,  obiit.  Hunc  Cadvpallonem 
Galfridus  m  Britonum  geftis,  non  ut  in  Beda  feu  casterorum  Anglorum  do- 
cetur  chronicis,  ab  Ofwaldo  tradit  occifum,  fed  ipfiim  e  contra  praecipuum 
Ofvoatdi  fuiffe  perfecutorcm  ufque  ad  mortem,  longeque  poft  ejus  vixiffe 
decefTum,  ac  morte  propria,  cum  xlviii.  regnaflet  annis,  led:o  vitam  termi- 

'  nafTe, 


SCOTORUM      HlSTORl 


A. 


nafle.  Verum,  ficut  in  his  &  multis  aliis  expertum  eft  Britonum  geftis  & 
Anglorum^  in  tantum  fua  fepius  difcordant  Poetarum  fcripta  quantum  &  po- 
puli,  quorum  voluntates  adeo  contraria:  nofcuntur,  ut  nifi  coadlus,  neuter 
id  minime  quod  alter  velit.  Hic  locus  exigit  difcidium  notare  gentis  Bri- 
tonum,  ut  eorum  civilis  affidua  contentio,  vilium  flagitiorum  deled:atio,  di- 
vini  cultus  omiffio,  novorum  eledionis  regum  pr^efumptio,  fed  5c  virorum 
dcfped:io,  quibus  regnum  amiferant,  nobis  continue  cedant  &  cseteris  gen- 
tibus  in  exemplum.  Sufcepto  quoque  regno  pro  patre  Cadwaladrus,  poffc 
duodecim  annos,  prsevalentibus  quotidie  Saxonum  uTuptionibus,  urgente- 
que  gravifSma  praedid:^  mortalitatis  clade,  fugit  e  Britannia,  flens  &  ejulans, 
his  verbis  aut  fimilibus  lamentando;  Deditii  nos  Domine  tanquam  oves  efca- 
rum,  &c.  nobis  peccatoribus  v£e  nobis,  ob  innania  fcelera  quibus  Deum  of- 
fendere  nequaquam  diffugimus,  dum  poenitentise  fpatium  habuimus;  idcir- 
co  nobis  ejus  poteftatis  incumbit  ultio,  quse  nos  a  natah  fblo  pellere  feftinat, 
quos  nec  ohm  B^mani,  nec  Scoti  vel  Pi^i,  nec  verfut^e  proditionis  poterant 
Saxones,  qui  femper  proditionem  facere,  nec  firmam  ulh  fidem  confiieverant 
retinere :  fed  in  vanum  fuper  eos  patriam  recuperare  nitimur,  cum  divina 
non  fuerit  voluntas,  ut  in  ea  diutms  regnaremus.  Ipfe  vero  juftus  judex, 
cum  nos  a  noftris  fceleribus  velle  nullatenus  cefTare  vidiffet,  indignationem 
fuam  nobis  invifit,  ut  indignos  corripit,  qui  noftris,  proh  dolor !  demeritis  h 
patrio  regno  catervatim,  velut  inutiles  arborum  rami  ligati  fafciculis,  ex 
vineis  dejicimur,  cundiis  monftrum  gentibus  &  exemplar,  ne  tantis  Deum 
irritent  flagitiis  in  futurum.  Quo  mifera  gens,  quonam  civilium  bellorum 
tuse  contentiones  abierunt  &  rixae  ?  quibus  ipfa  tuam  duIciflSmam  Britannia 
regionem  adnihilare  non  omififti :  ex  altera  quidem  mentitse  fidei  Saxones 
ipfam  nuuc  occupatam  adeo  retinent,  ut  nec  in  ea  te  bellis  extraneis  uti 
volunt  aut  civilibus.  Quid  igitur  otiofa  gens,  immo  vero  gens  otiofa,  quid 
facies  ?  non  habes  unde  modo  civilia  valeas  gerere  bella,  nec  extranea  potens 
exercere.  Tu  namque  prselia  femper  civilia  fitiens,  in  tantum  intrinfecis  te 
debilitafti  motibus,  quod  patriam  aut  conjuges,  aut  filios,  aut  quod  majus 
eft,  libertatem  tueri  nequeas  ab  inimicis :  heu  tarde  nimis  Evangelicum  il- 
lud  intellexeras !  Omne  regnum  in  feipfo  divifiim  &c.  fed  hanc  modo  clau- 
fulam  experientia  docente  veriffimam  effe  didicifti.  Nam  defolatum  ideo 
cernis  regnum  tuum,  &  ab  impiiffimis  paganis  occupatum,  quia  civilis  difcor- 
dise  furor,  &  timoris  fumus  tuam  hebetavit  mentem,  &  quia  tua  fuper- 
bia  nullatenu^s  uni,  feu  vero  regi,  debitam  ferre  permiferat  obedientiam,  cer- 
nis  domos  ejus  fuper  domos  ruentes,  ac  lesense  barbarse  catulos,  ejus  oppida, 
civitates,  gt  cseteras  ^  te  tuas  eripere  poffeffiones,  a  quibus  adeo  miferabili- 
ter  es  expulfa,  quod  prioris  tuse  ftatum  dignitatis  vix  aut  nunquam  recu" 
perabis. 


XLII.  De  eifdem  caujis,  &  Britonum  futuro  reditu  per  Angliam  prophetato^ 
(3  quibufdam  prophetiis  Merlini  de  eodem, 

EX  Britannia  vero  Cadwaladrm  fugiens,  ad  minoris  Britanniee  regionem 
venit,  ubi,  dum  per  aliquod  tempus  manens  redire  Britanniam  propo- 
neret,  iritonans  ei  vox  angelica  prsecepit,  ne  quod  mente  conceperat  perfi- 
ceret.  Quia  Deus,  inquit,  ad  prasfens  gentem  tuam  in  Infula  Britannice  diu- 
tius  regnare  non  velit,  antequam  fetale  tempus  advenerit .-  tunc  enim  pro- 
pter  fidei  meritum  Britones  funt  regnum  adepturi,  nec  id  tamen  tempus  futu- 
rum  fperent,  priufquam  tuis  potiti  reliquiis,  illas  ex  ^ma  Britanniam  afpor- 
tabunt.  Hsec  acer  audiens  ab  angelo,  B^mam  adiens  ibidem  defunitus  eft. 
Merlimis  Ambrojius  dc  vecQ^Xione  regni  Britonum  fic  prophetatur;  Cadveah' 
drm  vocabit  Conanum,  &  Alhaniam  in  fbcietatem  accipiet,  tunc  erit  ftrages 
alienigenarum,  tunc  flumina  fanguine  manabunt,  tunc  erumpent  montes 

armo- 


54.8  JoHANNIS      Fo 


R   D   U    N 


armoria,  &  Bmti  diademate  coronabuntur  &c.  Porro  filius  ejus  Inar  & 
nepos  Tny,  nunc  Wallia  nunc  Scotia  recepti,  colle<5tis  navibus,  inquietatione 
faeviffima  regnum  Britannice  per  multos  annos  afFecerunt.  Ab  hoc  autem 
tempore  circiter,  viz.  annum  Domini  dclx.  Britannia  vocabulum  amittens 
priftinum,  ab  Anglarum  gentibus  nomen  modernum  Angliam  alTumpfit. 
Quod  nomen  exponens  Beda  fcripfit  j  porro  de  uinglis,  hoc  eft  de  populis 
venientibus  ex  patria  Germanits,  quae  dicitur  Angulm^  Anglorum  cseterse  gen- 
tes  nomen  habent.  Difperfi  fiquidem  Britones,  quidam  regnum  petebant 
Armoricum,  quidam  Gallias,  &  quidam  eorum  Scotiam,  nunquam  ad  propria 
reverfuri,  quidam  autem  Walliam;  proprise  regionis  in  extremis  finibus  mi- 
feram  cum  libertate  potius  ibidem  eligunt  vitam  tranfigere,  quam  hoftium 
fiibjici  dominio  fervitute.  Duriffima  quoque  fervitutis  eft  cuique  conditao, 
naturali  patria  famulari  fervus,  qua  dominari  foleat  libertate. 


XLIII.  De  fuccejjione  regum^Ewgcnn  quarti,  (3  Eugenii  ^'azV/ft,  ?3  de 
San^u  Cuthberto  &  Adamnano. 

Efundlo  rege  Maldivino  nepos  ejus  fucceffit  Eugenius  quartus,  filius 

Dongardi,  filii  Donaldi  Bre^,  &  regnavit  annis  tribus.     Coepit  autem 

anno  Domini  dclxxiv.  Imperatoris  Conjiantini  xv.  Regis  autem  anno  lecun- 
do  Sandtus  Cuthbertus  ordinatus  eft  Epifcopus,  tertio  loco  poft  Sandium 
Colmannum  Scotum,  de  quo  did:um  eft  fupra.  Eodem  anno  Northumbrorum 
rex  Egfridus  a  Scotis  occifus  eft.  Beda.  Rex  Egfridus,  cum  temere  ad  vaftan- 
dam  Scotorum  Provinciam  exercitum  duxifTet,  multum  prohibentibus  ami- 
cis,  &  maxime  beatse  memoria;  Sandto  Cuthberto,  qui  nuper  fuit  ordi- 
natus  Epifcopus,  introdudtus  eft,  fimulantibus  fugam  hoftibus,  in  anguftias 
inaccefForum  montium,  &  cum  maxima  parte  copiarum  quas  fecum  adduxe- 
rat  eft  extindlus.  Ex  quo  tempore  fpes  coepit  &  virtus  Anglorum  regni 
fluere,  &  retro  fublapfa  refern :  nam  &  ViUi  terras  poffeffionis  fuse,  quas 
tenuerunt  Angli,  &  Scoti  qui  fuerunt  in  Britannia,  Britonum  itaque  pars  non- 
nulla  receperunt.  Huic  Eugenio  poft  mortem  etiam  Euvenius  quintus  fiic- 
ceffit,  anno  Domini  dclxxxvii.  Imperatoris  etiam  Jujttniani  :fecundi,  qui 
pariter  Conjlantino  fucceffit,  primo,  &  imperavit  annis  x.  regnavit  autem  rex 
itaque  x.  annis.  Ifte  Eugenius  filius  erat  Ferthardi  Fode,  &  omni  tempore 
fuo  pacem  cum  Anglis  habuit,  cum  FiB:is  vero  bellum  treugis  paulatim  in- 
terceptis.  Nam  ejus  tempore  regnavit  in  Northumbria  rex  Alfridus,  frater 
Nothus  Egfridi  prsedidli,  non  tamen  eifdem  terminis  quibus  fi'ater  regnum 
tenuit,  qui  non  paucis  annis  in  Scotia  &  Hybernia  difcendo  literis  curam  de- 
dit,  ubi  crebra  converfatione  regi  fuit  Eugenio  notiffimus,  &  ideo  firmam 
alterutris  pacem  regnorum  fervabant  in  marginibus.  Ejus  itaque  tempo- 
ribus  virtutibus  poUens  &  miraculis  Sandtus  Adamnanus  Scotus  floruit,  per 
omnem  enim  Infulam,  eo  regnante,  tam  Scotiam  quam  Britanniam^  fanguinea 
pluvia  per  feptem  dies  defuper  effluxit,  ac  verfa  fimt  in  fanguinem  omne 
lac  pariter  &  butyrum. 

XLIV.  De  fuccejjlone  regis  Amrynkyleth  ^  ejus  morte,  ^  de 

SanUo  Chiliano. 

REgnum  difcedens  Eugenius,  pace  cum  BiUis  5c  Anglis  firmata,  fuo  fuc- 
cefTori  reliquit  Amrykelleth,  filio  Findan^  filii  Eugenii  quarti ;  qui  cum 
coronatus  fuiffet  eodem  anno  Domini  dcxcvii.  bellum  adverfus  Pidos  in- 
confulte,  pacis  fbluta  conditione,  paravit.  Nec  ipfe  plene  nondum  anno 
completo,  in  terris  eorum  prima  profedtione  condenfbrum  abdita  luftrando 
nemorum,  exercitus  flii  piuribus  fagittatis,  ipfe  rex  id:u  fagittse  vulneratus 

fubito 


SCOTORUM      HlSTdltiA. 

fubito  rediit,  ac  decimo  die  poft  vulnus  acceptum  moriens,  Eugenio  fratri 
regtti  (edem  evacuavit.  Eodem  anno  apud  Wh-xjhurgh  caftrum  oftio  Fran- 
ctcey  Sandtus  ejufdem  Epifcopus  Chillianus  Scetus^  cum  (iiis  difcipuljs  Cloloma^io 
&  Colmanno,  clam  martyrizantur  a  Geylana,  uxore  Gothberti  principis,  qu^ 
timebat  feparari  a  viro  fuo,  arguente  eum  ChiUiano,  quod  eam  uxorem  quon- 
dam  fratris  ejus  etiam  ipfe  uxorem  haberet :  quorum  mors  Cum  apud  Om- 
nes  diu  lateret,  Geylana  &  percufToribus  a  dsemonio  arreptis,  eorum  cori- 
feflione  divulgata  eft.  Ipfb  fiquidem  anno  cum  Imperator  Jujiinianu!,  \xt 
didum  eft,  decem  annis  regnalfet,  infurgens  in  eum  Leo  Vatricius,  &  eum 
regno  privans  &  nafb  relegavit.  Sed  anno  deinde  poft  fumptum  imperium 
perad:o,  Tiberius  ab  imperio  Leone  pulfo,  carcereque  trufo,  fibi  nafum  deei- 
dit,  ac  annis  feptem  imperavit.  Deinde  Jujlinianus  auxilio  Crebellis  Bulga- 
rorum  regis  imperium  iterato  recepit,  atque  Tiberium  &  Leonem  jugulavit. 
Tantam  in  adverfarios  ultionem  exercebat,  ut  quotiens  ab  excifo  nafb  de- 
fluentem  reumatis  guttam  detergeret,  pene  totiens  aliquem  confpiratoruni 
jugulari  prseciperet.  Ipfum  vero,  filiumque  fiium  Tiherium,  poftquam  feptenl 
annis  fecundo  regnaflet,  Vhilippus  pariter  interficiens,  anno  uno  cum  dimi- 
dio  regnavit.  In  eum  infurrexit  Anaftafms,  &  illum  oculis  privans  ab  im- 
perio  pulfit,  quem  utique  poft  duos  annos  Theodojius  ab  imperio  depofitum 
presbyterum  ordinans,  regnavit  anno  uno.  Huncetiam  Leotemm  abim- 
perio  depofiiit;  qui  poft  fatStus  clericus  vit*e  refijduum  in  pace  peregit.  Sic- 
que  per  viginti  unum  annos  imperium  ^omanum  cundtis  fuit  ridiculum 
etiam  infidelibus* 


XLVi  De  fuccejjione  ^guli  Eugenii  fexti  &  Mufdaci,   ^  Jiatu  tuns 

temporis  in  Britannia. 

SExtus  £a|[5K?W,  filius  Findan  fupradidius,  Amrykeleth  fratfi  fiiccedens,- 
regnavit  annis  xvii.  coepit  enim  anno  Domini  dcxcviii.  Legfiis  Vatricii 
lecundo.     Erat  autem  rex  humilis  6c  modeftus,  pacificum  potiiis  tranfigere 
tempus  quam  bellicum  eligens,  feras  etiam  &  aves  inquietare  malens,  quam 
homines :  omnis  vero  vicins  nationis  fagaci  quodam  ingenio  favorem  pari- 
ter  &  amorem  alliciens,  propriumque  regnum  continuis  regendo  legibus 
adornans,  tranquillam  feliciter  vitam  terminavit :  cujus  poft  mortem  apud 
Loarno  funusejus  allatum,  ad  Infulas  patrum  in  tumuio  fepelitur.  Cui  Mur- 
dacus  nepos  ejus  ex  Amrynkeleth  ffatre  fuccedens,  eadem  pace  qua  patruus 
prasdeceffor  regnum  rexit,  fed  eodem  feu  tanto  fevore  nuUatenus  vicino- 
rum.  Regnare  vero  coepit  anno  Domini  dccxv.  &  regnavit  annis  xv.   Ejus 
tempore  regnationis  5^^^  Venerabilis,  nationum  totius  Albionis  Infulce  ita- 
tum  in  fiiis  noviflimis  fcribens  chronicis,  ficut  fequitur  annotavit.    Hoc,  in- 
quit,  tempore  ViUorum  natio  foedus  habet  paCis  cum  Anglis,  catholicaeque 
veritatis  ac  unitatis,  cum  univerfali  Ecclefia  particeps  gaudet  exiftere.  Scoti, 
qui  Britanniam  incolunt,  fuis  contenti  finibus,  nihil  jam  infidiarum  contra 
gentem  Anglorum  moliuntur.    Britones  quoque,  quamvis  ex  maxima  parte 
gentem  Anglorum  odio  fibi  domeftico  moribus  impugnent  improbis,  tamen 
&divina  fibi  &  humana  prorfus  refiftente  virtute,  in  neutro  poffunt  obti- 
nere  propofitum .     Quippe  qui,  quamvis  ex  parte  fui  fint  juris,  ndnnulla 
tamen  ex  parte  Anglorum  funt  fervitio  mancipati,  quse  res  quem  finem  fit 
habitura  pofterior  £etas  videbit.     Anno  Murdaci  ultimo  circa  fbiem  appa- 
ruerunt  duas  Cometse,  multum  intuentibus  terrorem  inCutientes,  una  quip^ 
pe  fblem  pr^ecedebat  mane  Orientem,  altera  vefpere  fequebatur  Occiden- 
tem,  dirse  cladis  pr^fagse,  una  diei,  altera  nodtis  prsecurrebat  exortum,  ut 
mala  mortalibus  imminere  fignarent.     Portabant  feciem  ignis  contra  Aqui- 
lonem,  quafi  ad  accendendum  adclivenj,  apparebant  autem  menfe  Januario, 
&  duabus  ferme  feptimanis  permanebant. 

N  n  n  n  XLVI.  De 


JoHANNIsFoRDUN 

XLVI.  De  fuccejftone  tnum  regum,  Ethfyn,  Eugenii  fwe  Ne(3:avii,  atfie 
Fergulii,  &  de  fua  morte  per  reginam. 

ANno  quoque  Domini  dccxxx.  Leonis  tertii,  qui  Theodojium  ab  imperio 
depofuit,  decimo  tertio,  Mari-aco  fucceffit  £if/^B,  filius  Eugemiihyin, 
&  regnavit  annis  xxxi.  vir  regix  fublimitatis  honore  dignus,  paee  votiva 
pro  parte  regnationis  fux  majori  fruens,  ultimis  tamen  diebus  a  Pi^is  bellum 
habuit.  Ejus  anno  fecundo,  vel  ut  volunt  quidam,  anno  quinio,  Beda  VC' 
nerabilis  obiit.  Ejus  anno  duodecimo  Sandtus  Eucherius  Aurelianenjis  Epi^ 
fcopus  in  oratione  pofitus,  ad  alterum  feculum  raptus  eft,  qui  inter  csetera 
qu£E  vidit,  confpexit  Carolum  patrem  Pipini  regis  in  inferno  torqueri,  quia 
res  Ecclefiarum  ab  eis  feparavit  atque  divifit,  &  propter  hoc  folum  damna- 
tus  eft.  Anno  decimo  tertio  Leoni  fucceffit  fihus  ejus  Confiantinm^  &  impe- 
ravit  annis  xxxv.  Anno  xxi.  Franci  Tipinum  regise  domus  majorem  audo- 
ritate  ^chariee  Papse  regem  conflituunt,  Hilderico  rege  in  monafterio  ton- 
fbrato :  deinde  benedidus  eft  rex  Tipinm  ^  Sand:o  Stephano  Papa,  &  fihi 
ejus  Carolus  &  Carolomannus,  &  fiha  SigiUa,  Parijiis,  inter  facra  miflarum  fb- 
lemnia,  prsecipiente  Sandto  Petro  &  Sandto  Paulo,  beatoque  Bionyjio.  Pofl 
Ethpyn  feptimus  Eugenius,  fihus  Murdaci,  quadam  tamen  chronica  didius  efl 
NeBavim,  regni  coronam  fbrtitus  efl,  annoDomini  dcclxi.  Imperatoris  Con^ 
Jiantini  vicefimo,  regnavitque  duobus  annis.  Et  ilh  fiicceflit  Fergufms  fihus 
Ethfyn  anno  Domini  dcclxiii.  &  Imperatoris  prsedidti  vicefimo  fecundo, 
atque  regnavit  annis  tribus.  Ipfum  ab  uxore  regina,  nimium  in  ipfb  zelata 
niuherum  concubinatu,  veneno  fuiiTe  prohibetur  extind:um.  Quod  ipfa  pofl- 
modum  confitendo  palam,quamvis  aneminede  tah  fadto  fufpicaretur,  cuni 
regis  defundii  corpus  infpiceret,  clamore  lugubri  laniando  carnes  in  hcBc 
feu  fimilia  verba  perrumpit :  O  miferrima  muherum,  &  omni  fera  crude-^ 
hor,vihffima  proditrix,quid  fecifl:i?Nonne,Dominum  tuum  regem  conjugem, 
amantiffiipum  virorum  omnium,  &  fupra  muherum  amorem  fbrmofiffimum, 
quem  fblum  prse  cund:is  viventibus  intimo  cordis  amore  dilexeras,  prodi-» 
tionis  fkviffimo  genere,  nec  in  hoc  afpidi  multum  diffimihs,  hbidinofb  furo- 
re  flimulata  nequiter  occidifti  ?  Non  enim  hoc  flagitiofum  nephas  impuni- 
tum  erit,  vindicabor  certe  demeipft.  Igitur&tu  maladicSa  manus,  quod 
divino  tuo  nuper  amatori  dulciffimo  propinafti  poculum,  hoc  idem  vel 
amarius  audadter,  &  ori  meo  feftina  prsepares,  nec  omittas.  Deindepoft- 
quam  lethahter  haufit  hquorem,  ftatim  infert;  nec  ifta  mihi  maleficse  potio 
poena,  quafi  tahonis,  tantum  committenti  fcelus  fufficere  debeat ;  immo  ca- 
ballorum  ailigata  trahi  caudis  ad  fufpendium,  atque  fpinarum  incendiis  hoc 
corpus  nefandum  in  cineres  vento  difperfbs  concremari.  Et  his  didtis  pu- 
gione,  quem  prsemeditata  paraverat,  accepto,  manu  coram  aflantibus  in  lo- 
cum  cordis  fiibito  feipfam  transfigebat. 


XLVII.  I>e  fuccejjiane  Selwalthii,  &  de  magno  rege  Karolo. 

UccefTor  autem  Fergufii  Selrvalthius,  filius  Eugenii,  filii  Ferthardi,  regnarc 
coepit  anno  Domini  dcclxvi.  &  ejufdem  Imperatoris  vicefimo  quin- 
to,  fed  6c  regnavit  annis  xxi.  Regnifui  diebus  cum  PiBis  pacem  6c  jinglis 
Jiabuit,  quamvis  &  hi  fimultatibus  inter  fe  domefticis  utebantur.  Illi  qui- 
dem  uingli,  vi?.  Northumbretifes,  quorum  regio  Scoti«  propinquius  adjacet, 
fuorum  miferabiliter  csedibus  regum  &  profcriptionibus  operam  dabant  af- 
fiduam,  ut  infra  clarius  patebit ;  etiam  ipfe  rexiners&  remiffiis,  otium  longe 
bello  propofiiit,  non  ad  reipublicse  augmentum  profpiciens,  fed  omniade- 
labi  mifera  fegnitie  permifit.  Verum  fipopulus  uterque  Scotus  &  PiUus,  ut; 
'  creditur. 


I 


SCOTORUM      HlSTORlA.  ^ft 

creditur,  ipfo  fatali  tempore  mutuafidem,  ut  fblito,  rorva{ret,&  pacem  etiaiii 
fi  fola  gens  Scota  fub  belligero  condudra  principe,  jufta  dico  belii  concur- 
rente  caufa,  Nonhumbros  armis  impetiflet,  cuncStas  Alhanm  regiones  oliui 
proprias,  ab  eis  eripere  proculdubio  potuifTet.  Nihil  tamen  adum  efl  in 
advcrfarios  eo  tempore,  de  quo  digne  memoria  fieret,  prseter  eruptiones 
quafdam,  quse  fub  militise  ducibus  raro  fiebant  &  plebeis.  Annd  quoque 
regni  fui  quarto  Carolus,  qui  pro  fcehcitatis  &  geflorum  magnitudine  didius 
eft  Magtius,  &  frater  ejus  Carolomannus,  patri  Pipino  fuccefferunt,  quos  ex 
Berta  C(sfaris  Heraclii  filia  genuit,  Carolomanno  quoque  pofl  biennium  mor- 
tuo,  totum  pofTeflione  i"egnum  patris  Karolus  accepit,  quod  &  in  du- 
plo  quam  pater  habuerat  ampliavit.  Anno  quoque  duodecimo,  Ghrifti  viz. 
DCCLXxvii.  Leo  Conjiantini  filius  imperium  patris  accepit,  &  imperavit  annis 
quinque.  Cujus  poft  mortem  fucceflit  Hyre?ie,  mulier  magni  eordis,  cum 
filio  fuo  Confiantino,  &  rexit  imperium  annis  pene  decem.  Coepit  annb  Do-^ 
mini  dcclxxxii.  Morte  vero  tranquilla  rex  apud  Innerlochy  difcedens,  eum 
patribus  in  Infula  requiefcit* 

XLVIIT.  De  fuccejfione  regis  Achay,  primdm  cum  Brancis  confcederationem 
facientis,  &  ejus  caufa^  &  de  egregio  milite  Gilmerio  ScotOj 

T  illi  fuGceffit  Achaius  filius  Ethfyn^  anno  Domini  dcclxxxviiI  tunc^ 

imperantis  Hyrene,  filii  quoque  fui  Conjiantini  fexto,  &  regnavit  annis 

XXXII.  Ejus,  ut  creditur,  frater  erat  egregius  ille  miles  Gilmerius  Scotus,  qui 
diu  K^roli  regis  obfequio  contra  crucis  Chrifti  ftrenue  militabat  hoftes,  unde  , 
nomen  fibi  perpetuum,  &  prseclaris  armorum  adtibus  honore  militari  glo- 
riofum  conquifivit.  Amicitia  confbederationis  inter  regcs  Scotorum  &  Gal- 
lorum,  &  eorum  regna,  quae  noftris  adhuc  duratdiebus  illsefa,  laudetur  Deus, 
per  magnum  regem  F^rolum,  &  hunc  Achaium  initium  habuit,  cujus  h^e 
fequens  occafio  prima  fuit.  Antequam  paulo  regnaffet  Achains,  fui  viz.  tem- 
pore  praedecefToris,  Anglorum  reges  fuperatis  Britonibus  eredti  fuperbia,  non 
folum  vicinas  in  eadem  Infula  gentes,  Scotos,  PiBos,  &  Britones,  inquietare 
fibi  fuffecerat,  fed  &  tranfinarinas  Gallorum  gentes  etiam  maritimas,  navali 
prseda  fsepius  affligere,  totumque  mare  Belgicum  atque  Britannicum  pertur- 
bare  fatagebant.  Erat  his  diebus  idem  rex  invidlifumus  K^rolus  affidue  pa- 
ganorum  intentus  bellis,  &  ut  Ghriftianis  omnibus  infatigabih  iabore  fuique 
fanguinis  effufione  pacem  acquireret  occupatus.  Cum  igitur  a  rapinis  hu- 
jufrnodi  piraticis,  &  Ghriftianorum  effufione  fanguinis,  etiam  ab  eo  fsepius 
rogatiminime  defierant,  illorum  ad  refrsenandam  faevitiam  amicos  undique 
venari  fatagebat,  &  eos  prascipue,  quos  in  fuam  perniciem  noverat  arden- 
tius  infiidare.  Denique  nuncios  ubilibet  emittens,  quorum  Achaio  regi  quof- 
dam,  cum  quibus  iterum  &  ipfe  fiios,  ejufdem  negotii  per  eum  in  omnibus 
approbati  remifit  bajulos,  ut  initi  fcederis  &  amicitiae  conventiones  &  pa- 
&.A,fah  sequis  firmarentur  conditionibus,  &  indentatis  redadta  fcriptis,  utriuf- 
que  regis  munimine  alternatim  fignarentur.  Porro  fsepius  fuis  fcribens  ami- 
cis  afferuit,  quod  non  injufte  regi  cuilibet  quamvis  Chriftiano  bellum  in-* 
dicitur,  qui  principem  paganos  infideles  debellantem  a  tergo  perfequitur 
violenter.  Neque  tantas  undique  perftrepentes  minas  fecutum  fuit  bellumj 
quia  promittentibus  illis  de  Ci3etero  fuppliciter  pacem  clementer  annuit  & 
benigne.  De  cujus  inter  eos,  videlicet  lyarelum  &  Anglos,  tra€tatu  pacis,  AU 
crvinus  fbciofcripfit  dicensj  fiint  qui  dicunt  nos  ab  Anglorum  regibus,  ad 
IQirolum  regcm  pro  pace  mittendum.  Et  Willielmus  de  quibufdam  a(3:ibus 
Egberti  Epifcopi  fcribens,  ait,  cujus  rei  teftem  idoneum  adnoto  Alcreynum, 
qui  pro  pace  mifTus  eft  ab  Anglorum  regibus  ad  magnum  regem  K^rolum^ 
&c.  Nuper  enim  inter  eos  aliquid  difTentionis,  diabolico  fbmento  flamman* 
te,  exortum  eft,  ut  utrinque  interdidta  navigatio  ceffet, 

N  n  n  n  2  XLIX.  Jh 


5^2  JoHANNIS      FoRDUN 


XLIX.  De  nuncm  Scotorum  Karolo  mijfis  pro  eadem  confcederatione 

firmmda. 

Jufdem    diirentionis  idem    alibi   mentionem  faciens   ait    WiUielmus : 
Rex  Mercierum  Offa  K^rolum  Magnum  regem  Francorum  fi-equentibus 
legationibus  amicum  paravit,  quamvis  in  animo  non  facile  quod  fois  con- 
duceret  artibus  inveniret.  Difcordarunt  ante  adeo,  ut  magnis  motibus  utro- 
bique  concurrentibus,etiam  negotiatorum  commeatus  prohiberentur.  Ex  hu- 
jufmodi  vero  diffentione  fienda  concordia,  Varifiis  cum  aliis  Mcvpynus  exi- 
flens,  ad  regem  Offam,  de  antedidiis  Scotorum  nunciis,  a  K^rolo  nuper  ad  Sco- 
tiam  revertentibus,  ut  fequitur,  refcripfit :  Sciat  reverenda  diledtio  veflra, 
quod  dominus  rex  K^rolus  amabiliter  mecum  de  vobis  locutus  efl,  &  in 
eo  fideliflimum  habetis  amicum,  veflrfflque  diledioni  dignadirigit  munera, 
&  per  Epifcopales  fedes  regni  noftri.    Simihter  &  /Ethelredo  regi  Northum- 
bri^,  qui  &  jEthelbertus  dicebatur,  &  ad  fuas  Epifcoporum  fedes,  dona  dire- 
xit:  fed,  heu  prohdolor!  donis  datis,  &  ipfisin  manus  mifTorum,  fupervenit 
triflis  legatio  per  nuncios,  qui  de  Scotia  venerant,  &  per  vos  reverfi,  de  in- 
fidehtate  gentis,  &  ipfius  nece  regis.   Ita  K^rolus,  retradla  donorum  largita- 
te,  in  tantum  iratus  eft  contra  gentem  illara,  ut  ait,  perfidam,&  perverfam, 
ac  homicidam  Dominorum  fuorum,pejorem  eam  paganis  £eflimans,ut  nifi  ego 
fuifTem  interceffor  pro  ea,  quicquid  eis  boni  abflrahere  potuiffet,  &  mali 
machinari,  jam  feciflet.     Et  quia  regis  iftius  jEthelredi  hoc  loco  fiias  necis 
proditiofk  fit  mentio,  non  me«B  nationis  hujus  blafphemum  reputes,  6  le- 
(flor,  fi  CcCterorum  regum  fuorum,  hunc  prsecedentium  regem,  flagitiofas  c^e- 
des,  proditiones  inauditas  &  profcriptiones,  ficut  fui  veraces  hiflorici  fcriptis 
teflantur,   hic  inferam,  quibus  non  ad  cujufcunque  gentis  fcandalum,  fed 
cautelam,  &  ad  tam  horrendi  fceleris  vitandum  nefas  futuris  gentibus  in 
exemplar. 


L.  De  execranda  proditione  Northumbrorum  in  fuis  regibus,  adeo  quod 

eis  nuUus  auderet  imperare. 

AChay  quidem  anno  tertio,  Northumbria  rex  idem,j£thelredus,  vel  jEthel- 
bertus,  five  quia  trinomius  /Ethelwaldus,  a  fiibditis  vili  proditioni  fuc- 
cubuit.  Aliorum  vero  nomina  ^rxdiOix.  regionis  regum,  proditione  fimili- 
ter  pereuntium,  infra  patebunt  confequenter.  WiUielmus.  Ofwinus  autem  filius 
Ofrici  rex  Deirts,  quse  media  Northumbria  pars  eft,  pro  penuria  dudum  exer- 
citus,  abflinendum  bello  ratus,  fuburbanum  rus  clanculo  conceffit,  &  ftatim 
a  fuis  proditus  ab  Ofwio  peremptus  eft.  0/redus  itaque  filius  Alfredi  totius 
Northumbrite  rex,  cognatorum  infidiis  fubditorum,  Cenredi  viz.  &  Ofrici,  cse- 
fus  interiit,  quorum  primus  duobus  annis,  alter  duodecim,  poft  eum  re- 
gnantes ;  hoc  tamen  habent  memoriaie,  quod  Domini  fui  regis  occifi  fangui- 
nem  luentes,  auras  exitu  fcedo  polluerunt.  Poft  eos  vero  confcendit  tre- 
muli  regni  cuhioen  Celrolpus,  &  fibi  fuccefTit  Egberthus ;  ambo  reges  in  reli- 
gione  tondentes  comas,  priorum  regum  fata  renuunt  prjeftolari.  Ofulfus  Eg' 
bertbo  patri  fiiccedens,  poft  annum  a  civibus  innocenter  csefiis  Molloni  lo- 
cum  fecit ;  qui  Mollo  fatis  impigre  regno  fund:us  undecim  annis  Alcredi  qui- 
dem  infidiis  occubuit.  Alcredus  itaque,  decimo  regni  quod  invaferat  anno,  \ 
provincialibus  cedere  compulfus  eft.  JEthelbertus ,  MoUonis  fihus,  eorum 
confenfu  rex  Isevatus,  anno  quinto  ab  eifdem  expulfus  eft.  Tunc  rex  Alf- 
Tooldus  acclamatus,  poft  undecim  annos  provincialium  perfidiani  ingemuit, 
fine  culpa  trucidatus.  Et  nepos  fuus  filius  Alcredi  Ofredus  fticcedens,  \'ix  an- 
no  emenfo  expulfus,  regnum  Mthelredo,  qui  &  ^thelbertus  dldns  eib^"-de  quo 

.    prius 


ScOTORUMHlSTORiA,  6S^ 

prius  fit  nientio,  vaciiavit.  Hic  filius  Mollonis,  qui  etiani  tertio  nomine  vo- 
cah^xtm  yEtbebvaldus,  regnum  poft  duodecim  annos  exilii  recipiens,  quatuor 
annis  tenoit:  quibus  exaftis  fatum  fnperiorum  efFugere  non  vakns,  anno 
quo  fupra  mifere  peremptuseft;  quare  plures  Epiifcopi,  necnon  optimates 
offenli,  de  patria-  eifugerunt.  Polt  hunc^&helredum  nullus  ad  regnum  aufus 
eft  afcendere,  dum  quifque  regum  fuperiorum  timeret  contingere  fibi  ca- 
fum.  Ita,  ceflante  recStore,  per  triginta  tres  amios  illa  provincia  rifui  fini'^ 
timis  fic  prsedas  regnis  fuit  j  hxc  WiUtelrms, 


LI.  De  prindpio  findii  Parifienfis,  &  h  ^gzabus  inteepit  primo. 

Clrca  vero  tempusidem,  Achaio  regnante,  F^arifisnfe  fludium  aduobo,! 
clericis  de  Scotia,  Johanne  viz.  &  Cicmente^  viris  dodiilSmis,  agente  l^a- 
rolo  Magno,  primum  habuit  fundamentum .  Unde  Vinctniius  in  fpeculo  i 
Omnipotens  rerum  difpofitor  Deus,  &  ordinator  regnorum  &  temporum, 
cum  illius  admirandae  ftatuse  pedes  ferreos  vel  teftaceos  comminuifret  ^ma-' 
nisy  non  minus  admirabilis  ftatuas  caput  aureum  per  illuftrem  K^rolum  ere- 
xit  in  Francls :  qui  cum  in  occiduis  partibus  fblus  regnare  coepifTet,  &  ftu- 
dia  literarum  ubique  eflent  in  oblivione,  ideoque  verse  deitatis  cultura  te- 
peret;  contigit  duos  tSco^oj' monachos  cum  mercatoribus  ad  litus  Gallia  de^ 
venire  viros,  &  in  fecularibus  &  in  facris  Scripturis  incomparabiliter  eru- 
ditos :  qui  quotidie,  dum  niliil  oftenderent  venale,  ad  convenientes  emendi 
gratia  turbas  clamare  folebant.  Si  quis  fapientise  cupidus  eft  veniat  ad  nos» 
&  accipiat  eam,  nam  venalis  eft  apud  nos.  Tamdiuvero  conclamata  funt 
ifta,  donec  ab  admirantibus,  vel  illos  infanos  putantibus,  ad  aures  regis  M^- 
roli  femper  amatoris  fapientice  funt  perlata :  qui  celeriter  iilos  ad  fuam  pro-* 
vinciam  evocatos  interrogat,  fi  vere  fapientiam  haberent,  ut  ipfe  comperit  ? 
Sapientiam,  inquiunt,  &  habemus,  6c  eam  in  nomine  Domini  quserenti* 
bus  dare  parati  fumus.  Qui  cum  qusefifTet  ab  illis,  quid  pro  ipfa  pete- 
rent  ?  Refponderunt.  Loca  tantum  opportuna,  &  animas  ingeniofas,  &,  fine 
quibus  ifta  peregrinatio  tranfiri  non  poteft,  alimenta,  &  quibus  tegamur. 
Quo  ille  percepto  ingenti  gaudio  repletus,  primum  quidem  apud  fe  utrum- 
que  parvo  tempore  tenuit,  poftea  vero,  cum  ad  expeditiones  bellicas  urge- 
retur,  unum  eorum  nomine  Clementem  in  Gallia  Varijiis  refidere  fecit,  cui 
8c  pueros  nobilifljmos  mcdiocres  &  infimos  fatis  multos  commendavit,  & 
eis,  prout  neceflitatem  habuerunt,  vidtualia  miniftrari  praecepit,  habitaculis 
ad  meditandum  deputatis.  Alterum  vero  Johannem  viz.  in  Italiam  direxit, 
cui  &  monafterium  Sandti  Augujlini  juxta  Ticinenjis  urbem  delegavit,  ut  il- 
luc  fi  voluifTent  ad  difcendum  congregari  pofTent :  qui  cum  ibidem  per  tem- 
pus  aliquod  moram  i&ceret,  regis  mandato  Varijios  rediit,  ubi  magno  pro- 
greffus  in  sevo  vitam  famofem  terminavit.  Audito  quidem  Alcvoinus  de  na- 
tione  Anglorum^  quod  K^rolus  gratanter  fapientes  fufciperet,  afceofa  navi 
venitad  eum  cum  fbciis  inomnibus  Scripturis  exercitatis,  quemrexfecum 
ufque  ad  finem  vitse  retinuit.  De  chronicis  autem  metropolis  Arelatenfis 
hsec  Vincentius  excipiens,  fuis  addidit  in  fpeculo  fcriptis  hiftoriali.  Anno 
Hyrene  decimo  filius  ejus  Conftantinus  eam  imperio  privans,  feptem  annis 
imperavit :  quibus  ipfa  finitis  eum  oculis  6c  imperio  privat,  anno  Domini 
DCGxcvni.  &  fola  quatuor  annis  imperavit. 


Nnnn  3  ,  LIL  Di 


6S^  JoHANNlS      FORDUH 


LII.  De  imperio  KatoM  filiique  fui  Ludovici,  ^  a  Clodoveo  fuccejjicine 
regum  Francorum  ad  ipfum  Karolum  afcendendo. 

KArolus  autem  anno  Domini  dcccii.  regis  Achay  xvi.  cum  jam  fuper 
Francos  triginta  tribua  annis  regnaflet,  Frmcorum  primus  imperavit 
XIII.  annis,  a  Coriflantinopoli  imperio  J^mano  divifb  circiter  evolutis  annis 
cjuadringentis  feptuaginta  odto,  ex  qua  Bi^ntium  Ihracice  civitas  k  primo 
Conjiantino  renovata,  Conjtantinopolis  dicebatur.  Erat  autem  K^rolus  ex  Clo- 
dovei  primi  Francorum  regis  baptizati  profapia  genitus,  quorum  origo,  & 
gcntis  &  regum  catalogus  ad  hunc  Clodoveum,  hujus  libri  tertii  xix.  atque 
XX.  capitulis  habentur  fuperius  prsenotatis.  Idem  Clodovem  genuit  Lotha- 
rium,  qui  regnavit  l.  annis.  Cui  filius  ejus  Chilpericus,  &  rcgnavit  annis  xxxiii. 
Cui  filius  ejus  Lotharius  fecundus,  &  regnavit  annis  xliv.  Cui  Dagobertus  filius 
ejus,  &  regnavit  annis  xiv.  Cui  Clodoveus  fecundus  fihus  ejus,  &  regnavit  an- 
nis  xvii.  genuit  autem  idcm  Clodoveus  ex  Bathilde  regina  tres  filios,  Lotha- 
rium,  Childericum,  atque  Theodoricum.  Succeffit  patri  Lotharius  tertius,  &  re- 
gnavit  annis  iv.  Cui  Theodoricus  frater  ejus  in  regnum  fublimatus,  fed  a  Fran- 
cis  repudiatus,  in  ccenobio  San<5ti  Dionyfii  Parifits  tonfbratur,  &  rcgnavit 
firater  ejus  Childericus  annis  xii.  Cui  Theodericus  in  regnum  reftitutus,  regna- 
vit  annis  xiu.  Cui  Clodoveus  tertius,  fiiius  Theodorici,  regnavit  annis  iv.  Cui 
Childebertus  frater  ejus  fuccedcns,  regnavit  annis  xviii.  Cui  Clodoveus  quartus, 
&  regnavit  annis  iv.  Cui  Lotharius  quartus,  &  regnavit  annis  ii.  Cui  Chilperi- 
cus  fecundus,  annis  v.  Cui  Theodoricus  fecundus  annis  xv.  Cui  Hildricus  fuc- 
cedens,  regnavit  annis  ix.  Hicin  monachum  tonfbratur,  Pz^zrao,  fiho  iQ^ro/i 
Marcelli,  rcge  effedto,  cujus  generationis  feries  fequitur  hoc  modo :  ex  fiUa 
quoque  regis  Lotharii  quarti,  Ausbertus  genuit  Arnoldum,  &  hic  lecunduni 
Arnulphum,  &  hic  Anchtfem,  &  hic  Fipinum  majorem,  &  hic  F^rolum  Mar- 
cellum^  &:  hic  Pipinum  regem,  qui  regnavit  annis  xvni.  Qui  vero  Tipinus  ge- 
nuit  K^rolum  Magnum,  regem  &  Imperatorem.  Succedentium  quoque  re- 
gum  Francorum  catalogus  alias  infira  fubfequentur.  Gloriofus  autcm  Im- 
perator  &  rex  K^rolus,  poft  ad:a  fua  plurima,  imperip  regnoque  fuo  pacato 
&  dilatato,  ftatu  quidem  Ecclefise  fandtze  religiofe  ordinato,  moritur,  anno 
setatis  fuse  Lxxn.  &  Aquifgrani  fepelitur.  Filius  quoque  fiius  Ludovicus  Pius 
poft  ejus  obitum,  l^pmanum  obtinens  imperium,  anno  Domini  dcccxiv.  im- 
peravit  annis  ferme  xxvii. 

LIII.  De  fuccejjtone  regum  Convalli  &?  Dongalli  rejufcitantes  bellum 

diu  fopitum  in  Pidtos. 

POftquam  rex  Achaius  vitam  finierat,  cognatus  ejus  Convallus  ad  regni 
fuftollitur  regimen,  anno  Domini  dcccxix.  5c  Imperatoris  Ludovici  vi. 
&  regnavit  annis  v.  Eodem  anno  rex  Merciorum  K^nwlfus  obiit,  &  illi 
filius  ejus  K^nelmus  fiiccedens,  puer  admodum  a  fbrore  fua  §hiendrida  cse- 
fus  innocue,  nomen  &  dccus  martyrii  divina  fibi  favente  gratia  promeruit. 
Anno  quoque  fequenti,  quaeftio  magna  de  jure  regni  TiBorum  illud  affe- 
rens  deberi  Scotis  oriri  coepit,  &  in  omnium  ore,  five  principum  five  ple- 
bium  ventilari.  Ad  adtum  tamen  nullatcnus  eft  proceffum,  flatim  poft  an- 
nos  quinque  completos  Convallo  mortuo.  Dungallus  filius  Selwalthii  regna= 
re  coepit  anno  Domini  dcccxxiv.  Imperatoris  Ludovici  xi.  regnavitque  vii. 
annis.  Ab  ipfb  quidem  in  PiBos  bellum  annis  pene  quinquaginta  iopitum 
reparatur.  Dicebat  autem  regnum  fuorum  fuum  ex  jure  conventionis  an- 
tiqus  j  jus  enim  primitivum  in  fucceflione  regumfuorum  &principum,  fe- 

cundum 


S.(?OTORUM      HlSTORIA»  6Sf 

cundum  Bedam  bi  chronicas ;  hoc  eft,  Cum  autem  intrantes  hanc  Infulam 
primo  Pi^i,  nec  fuss.  nationis  uxores  habebant,  petierunt  a  Scot^s  luas  filias, 
quas  foluni  eis  ea  conditione  dare  confenferunt,  ut  ubi  res  &  regni  fuccef' 
fio,five  doniinii  venu'et  in  dubium,ex  foeminina  magis  profapia  quani  mafcu- 
lina  fibi  reges  eligerent,  quod  utlque  conftat  apud  Pi^os  conftanter  efTe 
fervatum.  Et  hsec  caufa  forfan  hujus  clamii  feu  contentionis  elTe  potuit. 
Quia  verum  eft,  ut  ex  eorum  chronicis  &  hiftoriis  coUigitur,  in  tanto  die- 
bus  pacis  ab  initio  vera  fovebatur  inter  eos  amicitia,  quod  fui  reges  &  prin- 
cipes,  quafi  continue,  regum  Scofiorum  viz.  &  principum  filios  &  filias,  6c  e 
converfo,  duxcrunt  in  conjuges  altrinfecus  &  uxores.  Novit  enim-ille,  cui 
nihil  ignptnmeft,  hancultim^  contentionis  cauftm,  &quorum  culpa  coe- 
ptum  eft  crudeliflimum  hoc  bellum  finem  non  habens,  donec,  ut  illi  pla- 
cuit,  qui  regnorum  red:or  eft  omnium,  &  ad  hbitum  diffipator,  PiBii  omni- 
no  fuperatis,  palmam  vi6torii  Scoti  finaliter,  &  eorum  reguum,  obtinuifTent, 
Anno  deinde  feptimo  raortuuseft  Dungallus  rex,  fed  ut  ahbi  bello  perem- 
ptus,  &  in  Ecclefia  beati  Columbts  fepultus,  quiefcit  in  InfuUs  juxta  pa- 
trem. 


Explicit  Liber  Tertius,. 


— .''■Ui.^JU.iJi»    >K> 


JnctpiunP 


JOHANNlS      FoRDiaN 

Incipimt  tituli  Capituhrum  Libri  quartii 
DeuSy  innomine  tuo. 

Cap.  I.  T~^E  rita  lucceffionis  fegum  Scotorum  prsecedentium  &  fuljle- 
JLV  quentium,  ufque  tempus  Malcolmi  61ii  K^nethi. 

II.  De  fucceffione  regis  Alpiniy  fuaque  vidoria  de  fiUis^  5c  morte,  & 
exemplo  impatientice. 

III.  De  fucceffione  K^netU  regis  filii  Al^ini,  &  ejus  mira  calliditate  con- 
tra  ViUos. 

IV.  De  fuis  vi(9:oriis  contra  ViUos^  &  obtentu  regni  fui. 

V.  De  fubverfione  diverfbrum  regnorum  propter  peccata. 

VI.  De  eadem. 

-  VII.  Etiam  de  eadeni,  &  J^sza»/»  prima  poteftate,  &  moderna  j)rqpter 
peccata  egeftate. 

VIII.  De  finali  vidtoria  IQnethi  regis  in  P/5w,  &  ejus  morte. 

IX.  De  quibufdam  prseambuiis  in  catalogo  regum  PiBorum. 

X.  Etiam  de  catalogo  regum  PiBorum,  &  adventu  beati  Columha. 

XI.  De  eodem  catalogo,  &  converfione  Brudei  PiUorum  regis  per  beatum 
Columbamy  &  Orcadum  regulo  tunc  captivo. 

XII.  De  eodem  adhuc  catalogo. 

XIII.  Quomodo  Hungus  rex  PiSiorum,  &  j£thehplfus  rex  Anglorum,  con- 
temporanei  fuerant,  &  ejus  filio  Atheljiano. 

XIV.  De  vi(9:oria  Hungi  regis  PiBerum  contra  Atheljianum,  cujus  caput 
fudi  figi  prascepit. 

XV.  De  fucceffione  regum  Donaldi  fiiii  Alpini,  6c  Conjlantini  filii  IQne- 
thiy  &  morte  Donaldi. 

XVI.  De  morte  Conjiantini,  per  2)«noj  viz.  ac  Norguigenfes,  &  fucceffione 
regis  Herth  Aliped. 

XVII.  De  fucceffione  regis  Gregorii  qui  fibi  fubjugavit  totani  Hyberniam, 
&  pene  totam  Angliam. 

XVIII.  De  eodem  Gregorio  6c  ejus  morte,  deque  martyrio  beati  regis 
Edmundi,  &  quod  Anglia  pene  tota  tunc  temporis  Scotis  &  Danis  erat  fub- 
jedta. 

XIX.  De  Johanne  Scoto  Philofopho,  &  Imperatore  Arnulpho  qui  a  pedi- 
culis  confumptus  eft. 

XX.  De  fucceffione  Donaldi  regis,  filii  Conjiantini,  &  ejus  morte. 

XXI.  De  fircceffione  Conjiantini  regis,  filii  Heth  Aliped,  &  quod  Cumbrite 
dominium  dedit  Eugenio  filio  Donaldi,  proximo  fibi  Iperato  fuccefTori. 

XXII.  De  eodem  Conjiantino,  6c  miferabili  crudelique  bello  de  Brou- 
nygfeld.  _  , 

XXIII.  De  damnis  per  hoc  bellum  gentibus  Scotorum  illatis,  &  de  obitu 
Conjiantini  in  religiofb  habitu. 

XXIV.  De  fucceffione  regis  Malcolmi,  filii  Donaldi,  cui  rex  Anglorum  Ed- 
mundus  Cumbriam  reddidit. 

XXV.  De  morte  ejufdem  Malcolmi,  6c  fucceffione  regis  Jndulji  &  fua  mor- 
te  per  Danos. 

XXVI.  De  fucceffione  regis  Duff,  cujus  poft  mortem  corpus  abditum 
fuit  fub  ponte,  nec  fblis  radius  illuxit  in  regno  donec  repertum  fuit. 

XXVII..  De  fucceffione  Culenii  regis  &  morte,  &  de  quadam  Apocryfa  An- 
glerum  chronicis  infcripta. 

XXVIII.  De  fucceflione  I^nethiMii  Malcolmi,  &  diverfis  contentionibus  i 
de  varietate  fucceffionis  tam  Imperatorum  quam  Regum. 

XXIX.  De 


SCOTORUM       HlSTOlil 


A. 


XXIX.  De  eodem  IQ/ieiho,  Sc  nova  mutatioue  fucceffionis  Imperatorum 
&  regum  Scotorum. 

XXX.  De  Baldredo  'R^vallmfis  Abbate,  fermonem  regis  Anglorum  Edgaris 
recitante,  contra  male  viventes  in  Eccleiia  Dei^ 

XXXI.  De  eodem  Sermone. 

XXXII.  De  mirabili  proditionis  inftrumento,  pro  eodem  rege  j^c«e^/&<j 
decipiendo,  &  blanditiis  verfutse  mulieris. 

XXXIII.  De  proditiofa  morte  ejufdem  JQnethit  &  promotione  filii  fui 
Malcolmi  in  dominium  Cumbrix. 

XXXIV.  De  fucceflione   regum   Conflantini  Calvi,   &   Gryme  filii  /(>- 

nethi. 

XXXV.  De  Cumbriee  regulo  prsefato  Makolmo,  filio  J^nethit  nolente  tri- 
butum  Iblvere  Diinis  pro  Cumbris,  ficut  cseteri  Provinciales  ex  Anglia  fe- 
cerunt. 

XXXVI.  De  Gonditionibus  Anglorum^  ut  in  polychronicon*  6c  de  quadam 
prophetia.  \ 

XXXVII.  De  caufa  cladis  per  Danos  Anglis  illatje,  ut  refert  Willielmus., 
Angliam  crebro  &  undique  vaftantes. 

XXXVIII.  De  occifione  regis  Grjme  per  Malcolmum  prasdidum,  filium 
Kenethi,  ^c. 

XXXIX.  De  fiicceffione  regis  ejufdem  Malcolmi,  &  filia  fua  Beatrice^ 
nupta  Crjnyn  Althano  de  Dul. 

XL.  De  eodem  Malcolmo,  &  fundatione  Epifcopatus  Marthillach,  nunc 
vero  tranflati  apud  Abirdon. 

XLI.  De  contentione  regis  Malcolmi  contra  Cnutonem  Danum  tunc  regem 
Anglice  pro  Cumbria,  &  ejus  morte. 

XLII.  De  vitio  proditionis,  omnium  vitiorum  vilifllmo,  &  ab  omnibus 
execrando,  &  de  variis  exemplis  maledidtse  proditionis. 

XLIII.  De  liberalitate  regis  Malcolmi,  feu  potius  prodigalitate,  quia  fibi 
nihil  de  regno  retinuit,  prseter  monticulum  in  Scona. 

XLIV.  De  fucceffione  regis  Duncani,  nepotis  fupradidii  Malcolmi,  &  ejus 
morte,  &  quod  fuit  nimis  patiens  five  remifTus. 

XLV.  De  fucceffione  regis  Machabeti,  &  ejedtione  filiorum  Duncani  re- 
gis  de  regno  in  Angliam. 

XLVI.  De  profcriptione  Thani  de  Fyf,  nomine  Macduf  propter  amici- 
tiam,  quam  habuit  erga  filios  Duneani,  Malcolmum  didlum  Cammor,  &  £)o« 
naldum. 

XLVII.  De  primo  adventu  Makolmi  Cammoire  ad  Anglia  regem  Ed^^ 
vpardum,  &  de  Mariniano  Scoto, 


O  o  o  o 


6sS  JoHANNIsFoRDUN 

Incipit  Liber  Quartus. 


Cap.  I.  De  ritu  fuecejjionts  regum  Scotorum  prcecedentium  &  fubfequentium, 
ufque  tempus  Malcolmi  filii  Kenethi. 

E  G  u  M  vero  Scotorum  in  Albionu  parte  Boreali  poft  Fergufium,  filium 
Erth,  conregnantium  ?iBisy  verae  fucceffionis  tempora  patent  fu- 
perius ;  ad  monarchas  modo  procedere  convenit,  qui,  PiBorum  fiib- 
verfis  gentibus,  omnis  ipfius  paras  obtinuerunt  fingulare  domi- 
nium  :  &  eorufn  gefta  quaedam  fimul  &  tempora  regnationis,  prout  antiquo- 
rum  docent  volumina,  propalare  j  de  ritu  tamen  fucceflionis  eorundem  primo 
dicendum  eft.  Nam  faspius  quaeftio  fieri  folet,  quare  non  filii  communiter 
patribus,  ficut  modcrni  temporis  mos  exigit,  ad  regni  fucceflerant  regimen, 
potius  quam  fratres,  ut  in  praecedentium  lucceflSonibus  eft  expreffum.  Hoc 
autem  iUis  ideo  fiebat  diebus,  quoniam  &  eis  &  Pi^is  plerifque  regnorum  re- 
gibus,  etiam  &  imperii  quibufdam  principibus,  eadem  fuccedendi  lex  erat, 
fciJ.  ut  regis  cujufque  difcedentis  frater  aut  filius  fratris,  fi  filio  regis  astate 
non  fuerat  ac  abilitate  regendi  potior,  quamvis  gradu  remotior,  ipfum  prse- 
cederet  ad  regendum.  Non  enim  fanguinis  proximitas,  fed  perfe(5t£e  puber- 
tatis  abilitas  hunc  vel  illum  regni  throno  fuftuht  ad  regnandum.  Hu- 
jufrnodi  vero  regnationis  conftitutio  prius  invaluit,  quia  primitivaei  gentis 
exigua  paucitas,  cum  efTet  nnmerobrevi,  certam  in  acquirendo  fibi  five  fer- 
vando  cum  libertate  fedem,  undique  beUis  expofita,  non  folum  fui  regni, 
fcd  etiam  corporum  abhorrens  regimen  tradi  juvenibus,  hanc  legem  ftatuic 
pr^etaxatam :  talis  quoque  fiiccelfionis  regise  mos  prifcus,  ufque  tenipus  Mal- 
colmi  filii  IQnethi  continue  durabat,  &  donec  ipfe,  propter  imminens  regni 
difpendium,quodinde  fbrfan  evenire  poterat,  ordinatione  communi  pro  ie- 
ge  perpetua  fanxivit,  quod  deinceps  cuicunque  regi,  qui  pro  tempore  fuerit 
poft  ejus  obitum  proxmia  fbboUs,  filius  viz.  aut  filia,  nepos  ac  neptis,  pro- 
ximior  tunc  fupcrftes  ad  regni  regimen  fuccederet.  Sed  illis  forte  deficien- 
tibus,  hsereditatis  jura  poflTideat,  veiregia  progenitus  ex  ftirpe,  vel  collaterali 
proxinius  hseres. 


II.  De  fuceejfione  regis  Alpini,  fuaque  viBoria  de  Pid;is,  ^  morte^ 

^  exemplo  impatientia. 

I\  Oftquam  Dungallus  obifTet,  Alpinus  filius  Ach&y  ftatim  coronatus,  regni 
regimen  fufcepit,  anno  Domini  dcccxxxi.  regnavitque  tribus  annis. 
Bellum  contra  PiBos  ^  prsedecefToribus  coeptum,  infatigabili  labore  conti- 
nuavit  eos,  femper  exercitibus  aut  crebris  irruptionibus  devaftando.  Igitur 
anno  tertio  fui  regni,in  fblemnitate  pafchali,  Scoti  cxxmPiUU  congreffi  funt, 
6c  plures  de  fuis  nobilibus  cecideruut ;  unde  fit  ut  rex  Alpinus  vi<Stor  exiftens, 
in  fuperbiam  elatus,  eodem  anno  xiii.  kal.  Augufti,  temere  cum  eis  altero 
conferto  prielio,  vincitur,  capitur,  &  omni  negledia  redemtione  eapite  de- 
truncatur.  Ad  bellum  quideni  ultra  modum  prasceps  erat,  &  in  cuncftis  adli- 
bus  impatiens  nimis  &  impetuofus.  Nihil  pene  minus  quam  impatientia 
belJorum  executori  convenit,  ut  patet  in  hiftoriis  I{pmamrum.  Scripfit  enim 
Eutropius,  duos  Confules,  Varronem,  &  jEmiliumt  adverfus  Hannibalem  ad  bel- 
landum  miffos,  quibus  a  Senatu  monitum  eft  ut  ipfius  Hannibalis  impetuofi 
ducis  impaticntiam,  non  aliter  quam  bellum  difFerendo  vincerent,  nam  ipfum 

antea 


SgotoR-Um     Historia. 

antea  Fabius  Coiifal  differendo  pugnam  ruperavit :  veruntamen  pet*  Varro- 
nemyMmilio  {bcio  contradicente,  apud  Camw  vicum  in  Apulid.,  cuni  eopugna-i 
tum  eft,  &  ambo  Confules  ex  impatientia  Varronis  vincuntur,  atque  B^nia- 
nornm  in  ipfa  pugna  trecenta  millia  perierunt  pugnatoruni,  Polt  vero  di- 
(ftuni  bellum  B^manis  Hanmbal  obtulit,  ut  captivos  rednnerent,  a  Senatu  re- 
fponium  eft,  illos  cives  non  neceiiarios,  qui  cuiii  eflent  armati  capi  potuif- 
lent ;  ille  vero  variis  luppliciis  eos  interficiens  tres  modios  annulorum,  quoS 
ex  manibus  equitum,  Senatorum  &  miiitum  detraxerat,  Carthaginem  mifit. 
Nec  dubium  illum  diem  ultimum  fuiffe  J^mani  ilatus,  fi  mox  poft  vi(Sto- 
riam  Hannihal  ad  pervadendam  urbem  contendiffet. 

III.  J)e  fuccejjione  Kenethi  regis  filii  Alpini,  ^  ejus  mira  callidi- 

tate  contra  Pidtos. 

Ilius  autem  Alpi^ii  K^nethus  fucceffit  in  regno  patris,  anno  Domini 
^  Dcccxxxiv.  &  in  regno  Pi^orum^ipih  fijperatis,  anno  Domini  dgccxxxix» 
Impcratons  Ludovici  xxv.  Regnationis  Scotorum  ih  uilbion  Infula.MCLXix. 
fed  &  exitus  eorum  ex  y£gypto  fub  primo  rege  Gaytheles,  filio  regis  Neelt 
Athenienjium  &  uxore  fua  Scota,  mmcccxlix.  quibus  regnis  annis  ferme  xvi. 
monarcha  regnavit ;  eratenim  virfbrtis,&  prudenSj  perTpicacis  ingenii,  prSi- 
clarus,  atque  bellorum  executor  audaciffimus.  Hic  mira  calliditate  duxit 
Scotos  in  regno  PiBorum,  cujus  hsec  ut  fequitur  caufa  fuit.  Primo  quidem 
fuse  coronationis  anno  primatibus  confiHo  congregatis,  innotuit  fe  vindica- 
re  velle  de  patris  flii  nece  crudeli,  fuorumque  parentum  in  bello  nuper  oc- 
ciforura,quorum  multos,poilquam  fe  reddiderant,  occiderunt.  Igitur  ad  hoc 
feftinanduni  opus  eos  diligenter  exhortatur,  &  ut  die  ftatuto  fe,  csteris 
omnibus  prsetermiffis,  ad  expeditionem  pr^epararent.  Illi  v^ro  rioviter  tran- 
iadi  certaminis,  quo  rex  Alpinus  cnm  multis  militibus  occubuit,  immenfb 
tcrriti  pavore,  fed  &illius  belli  fragore  trepidantes,  animoque  penitus  de- 
ficientes,  utvecordes  vel  effoeminati  voce  confbna  refpondentes,  regi  dixe- 
runt :  Quicquid,  6  domine  rex,  vel  tuum  defendere  regnum,  vel  aliud  opus 
quodcunq;  nobis  faciendum  pr^eceperis,  prseter  unum,  onlittere  nolumus  nec 
debemus,  Regni  vero  PiUorum  nequaquam  volurints  tranfcendere  metas, 
narii  breviter  eos  invadere  non  audemus.  Tantus  enim  nos  ha£terins  a  teiri-^ 
pore  belli  timor  invafit,  quod  quamvis  a  Deo  de  coelis  raiffus  fuerit  Ang^- 
lus  hoc  nobis  annuncians,  annuere  forfitan  trepidaremus.  Avorurii  namque 
dudum  temporibus,  etiam  &  noftris  nuper,  Scotorum  fbrtitudo  leonis  exfu- 
perabat,  aut  umcornis  audaciam,  quorum  primi  natura  nullius  eft  curfu  ter-i 
reri,  fecundi  vero  vivus  fub  hominum  poteftate  non  venit,  interfici  poteft, 
fubdi  vivus  nequaquam  i  &  fi  quandoque  venatorum  induftria  vivus  capi  con- 
tigerit,  iilico  moritur  :  fed  viceverfa  nobifcum  volvitur  alea  fati,  quia  nunc 
foeminis,  vel  fi  fas  eft  dicere,  fumus  lepufculis  timidiores.  Videns  igitur 
rex  quod  neque  blandis  aut  afperis  exhortationibus  quicquara  proficeret,  uti 
quadam  voluit  calliditate  ;  nam  eos  non  omnino  profed:ionem  negaffe,  fed 
dnibitanter  dixiffe  meminit,  quod  quamviseis  Angelus  in  PiBerum  proficifci 
regno  mandaffet,  nec  illi  fbrfitan  obedirent.  Ac  ille  fubito  cautelam  mente 
concipiens,  cariffimo  fibi  cuidam  artifici  refporifa  principum  fecreto  reve- 
kt,  &  qualiter  totum  perageret  negotium  informavit.  Artiiex  enim  ille,  cum 
effet  ingeniofus,  voluntaxi  regise  libens  favit,  proniitt«ns  infuper  omnia  pro 
poffe  fideliter  perimplenda.  Affumptis  igituf  caute  fquanieis  pifcium  pel- 
liculis,  quae  nodtium  tenebris  quodam  falgore  refplendent,  quibus  amica- 
lum  angelicis  velat  fulgentibos  pennis  corufcans  ftibtiliter  ornatum  fecif, 
Gum  quo  fe  veftiens  totius  elfigiem  corporis  circumtexit.  Hujufmodi  qui- 
dem  indutus  amidiu,  magnatum  thiilamos  angelica  forma  clarit  fubiritrariSf 
eorum  mirabiiiter  fenfiis  intelleditTin  immo  vigilatttiuni  def »fitj  &■  es!  pafte 

O  ooo  z  Dei 


^^'O^  J    O    H   A   N    N   1    S      F  O    R    D   U   N 

Dei  viventis  eis  prsecipiendo  mandavit,  quod  in  omnibus  fui  regis  obedi- 
rent  prseceptis,  &  quod  praecipue  PiSlorum  regna  deftruere  nuilatenus  for- 
midarent.  Subdola  quoque  tali  prudentia  duces  fedu6ti,  domino  regi  con- 
feftim  advenienteSjobedientiam  ad  omnia  compromittunt.  Nam  angelum  Dei 
vidimus,  aiunt,  facie  adfacicm,  6  rex  certiffime,  qui  te  fequi  quocunque  per- 
rexeris  nobis  monuit,  quibus  eorum  conclavigeri  magno  fponte  Sacramento 
jurantes  etiam  atteftantur:  &  hoc  idem  eis  jurando  rex  innotuit,  ipfum  au- 
difle  per  eundem  angelum,  &  vidifle. 


IV.  D£  fuis  vi^orm  contra  Pi(5tos,  ^  obtentu  regni  fui. 

HIs  autem  ad  votum  ita  peracStis,  &  ad  finem  optatum  per  onmia  de- 
dudtis,  communi  voluntariaque  deliberatione  Pi^is  bellum  indicitur, 
&  congregatis  exercitibus  iplbrum  regna  penetravit.  Tanta  quoque  non  fb- 
lum  in  homines  ira,  verumetiam  in  fceminas  &  parvulos  defsvit,  ut  nulli 
fexui  vel  facris  parceret  ordinibus,  fed  omne  vivens,  quod  fecum  non  ab- 
duxerat,  gladio  vel  igne  confumpfit.  Anno  deinde  regni  fui  fexto,  cum  pi- 
ratsB  Banorum^  occupatis  iitoribus,  PiHos  fua  defendentes  non  modica  ftrage 
prffidando  mantima  proteruiffent,  fimiliter  &  ipfe  K^nnedus  m  reliquos  Pi- 
Uorum  terminos  montana  finium  fuorum,  viz.  dorfum  Albaniee,  quod  Scotice 
Drumalhan  dicitur,  tranfiens  arma  vertit,  &  multis  PiUorum  occifis,  reiiquos 
in  fugam  compulit,  &  amborum  regnorum  monarchiam  conquifivit.  PiBii 
vero  reparatis  aliquantuium  v/«]^/oraOT  auxiiio  viribus,  quatuor  annis  i(j««e- 
dum  infeftabant.  Sed  confequenter  poftmodum  inopinatis  incurfibus,  &  va- 
riis  eos  ftragibus  debilitans,:  duodecimo  tandem  anno  regni  fui  fepties  uno 
die  congreditur,  i&immuneris  PtUorum  populis  proftratis,  regnum  deinceps 
de  fluvio  ^''ine  juxta  Northumbriamy  ad  Orcadum  Infulas,  ut  dudum  Sand:us 
Adamnanus  Hyenfis  Abbas  prophetando  retuiit,  totum  fibi  ratificat  confir- 
raatum.  Sic  quidem  nonfoium  reges  &  duces  gentis  iiUus  deieti  funt,  fed 
etiam  ftirps  &  genus  adeo  cum  idiomatis  fui  lingua  deficiffe  legitur,  ut 
quicquid  ex  eis  veterum  reperitur  in  fcriptis  fidhum  credatur  a  pluribus, 
aut  apocrifum ,-  legentibus  tamen  firequenter  hiftorias,  nuiiatenus  mirandum 
videtur,  fi  Deus  omnipotens,  regum  omnium  6r  regnorum  redtor,  atq;  fecun- 
dum  merita  confervator  mirificus,  fecundum  vero  demerita  terrificus  diffii; 
pator,  robuftas  gentes,  &  regna  peccatis  exigentibus  perire  fsepius  permife- 
rat,  atque  permittet  in  futurum.  Unde  Propheta  David  teftatur,  dicens : 
Ecce  peccatores  abundantes  in  fecuio  obtinuei'unt  divitiasiquomodo  fedti  funt 
in  defolationem  ?  fiibito  defecerunt,perierunt,propter  iniquitatem  fuam.  Ve- 
lut  fomnium  furgentium,  imagines  eorum  ad  nihiium  funt  redadtie. 


V.  De  fubverjione  diverforum  regnorum  propter  peccata. 

COnfequenter  hic,  ad  futurorum  cauteiam,  interferuntur  qusdam  regno- 
rum  &  regum  fubverfiones,  &  difcidia.  Quorum  exemplo  regi  cujufw 
libet  rex  aut  princeps ;  in  cundtis  adtibus  Deum  ante  mentis  ocuios  femper 
habeat,  &  evitare  vitia  difcat,  fuperbiam  prsecipue,  vitiorum  omnium  radi- 
cem.  A  guia  tandem  &  iibidine,  quse  corda  principum  infaiiibiliter  eflemi- 
nant,  animum  avertere  ftudeat ;  potentiores  &  inferiores  legum,  rex  qui  ju- 
dicat  in  veritate  pauperes,  thronum  ejus  in  asternum  firmabitur,  peccatores 
ab  indebitis  piebium  exa(Stionibus,rapinis,  &  csedibus  j  maieficos  juftis  affidue 
legibus  fatagat  cohibere.  Quifquis  igitur  regum  hsec  feciens,  quamvis  ad- 
verfus  eum  fuperborum  caftra  confiftant,  non  timebit,  fed  hsreditabit  diu 
terram  a  Deo  fibi  coliatam,  &  inhabitabit  in  feculum  feculi  fuper  eam;  & 
quia  Dominus  Deus  amat  judicium,  non  dereiinquet  eum  in  adverfariorum 

manibus. 


ScOTORUM      HlSTORlA.  66  i 

manibus,  fed  in  setenium  confervabit.  Non  iic  impii  pdncipes,  &  in  (ervan- 
dis  legibus  defidioli ;  non  fic  quorum  viz.  voluntas  in  lcge  Domini  non  eft, 
ut  pauperem  liberent  a  potente;  fedlicut  pulvis,  quem  projicit  ventus  k  fa- 
cie  terra;,  deficientes  ab  adverfariorum  impetu  fugient,  &  femen  eorum,  ut 
nunquam  fuilTet.interibk.  Safo/fion.  Cum  populus  duduni  Dei  peculiaris,duo-  , 
decim  tribus  If r ae l,  quondnm  lege  fervata  Deo  placuifTent,  multis  infideliuili 
deletis  gentibus,  earum  cum  profperitate  pofiidebant  regna,  quoufque  prse- 
varicantes  legem,  &  Domino  Deo  derelicSlo,  varias  abominationes  facientes, 
iram  divinse  majeflatis  provocando,  pofl  Deos  tandem  abierunt  alienos.  Ex- 
inde  de  c^etero  quidem  in  ignominiam  5c  deriflim  cund:is  habiti  funt  populis., 
ut  ex  hominibus  eorum  deleantur  nomina,  prseter  fblam  tribum  fudiv,  de 
qua  jfudtei  nomen  habent,  qui  modico  temporelegem  fequebantur,fed  cum, 
ut  rehquse  tribus,lege  poflpofita  Deum  ofFendentes,  manum  ad  peccata  por- 
rexerant,  in  difperfionem  mifere  traditi  funt  inter  gentes  &  difperfi.  .  Nec 
eorum  fub  coeli  cardine  reperitur  pofTeflio,  cum  tum  ad  infidelitatis  fuas 
memoriam,  atque  fidelibus  exemplum,  pauci  fervantur,  degentes  hadienus 
fub  tributo. 


VI.  De  eadem. 

Ultse  quidem  &  alix  nationes,  ut  teftantur  hifloriss,  vias  ambulan- 
do  non  bonas,  fed  pofl  peccata  Domino  judicante  corruerunt.  Ejuf- 
dem  namque  fubverfionis  Piclorum  pene  diebus,  natio  Gothomm  fbrtiffima, 
multis  primo  devid:ia  gentibus,  juxta  Dambium  infedit.  Qnique  Gothi  poft- 
modum  in  duo  divifi,  duo  de  fe  regna  creantes,  unum  in  Jtalia  Eftirgotho" 
rum,  alterura  Weftirgothorum  in  Hifpania,  duos  Imperatores,  Decium  prius 
cum  filio,  poftea  Valentem  occiderunt.  Et  fic  multo  tempore  reges  varios  & 
regna  bellis  undique  lacefTentes,  toti  quidem  orbi  I{pmano  terrori  ftierant, 
&,  quafi  duobus  capitis  fui  cornibus,  Orientem  fimul  &  Occidentem  acer- 
rime  ventilantes,  tandem  fubito  reges  eorum  &  regna  cum  gentibus,  ac  in- 
fperate,  propter  peccata,  quibus  offendere  non  verebantur,  deieti  funt  peni- 
tus,  nec  nominis  fui  fonus  praeter  in  fcriptis  auditur,  five  nofcitur  inter  ho- 
mines  in  terris.  Vandalorum  populi  fic  quidem  exorti  de  Seythia,  primo 
Fannonias,  deinde  Gallias,  poftmodum  Hifpanias  infedentes,  cura  ad  Africam 
ultimo  pervoIafTent,  ibi  regnum  fuum  multo  tempore  confirmaverunt.  Et 
dum  divina  fimul  &  humana,  fine  refpedu  deitatis  aliquo  &  humanitatis  per- 
t.urbafrent,.difpofitione  divina  Beli^arius  Patricius,  fub  Juftirdano  militans,  no- 
(kxL  cum  rufticorum  plauftris  Carthaginem  cepit,  eorumque  regnum  funditus 
deftruxit,  &  fic  ipfa  Vandalica  rabies  in  perpetuum  eft  finita,  Etiam  poten- 
tes  dudum  confanguineos  &  colligatos  noftros  Britones,  nunquid  a  fup  re- 
gno  miferabiliter  ejecerunt  peccata,  ficut  tertio  libro  cap.  xl.  notatum  eft  > 
Equidem  Hybernienfts  vicina  nobis,  ac  ejufdem  noftri  generis  natio,  nonne 
dudum  locuplex  erat  &  fortis,  legibus  adhaerens,  juftitiam  fedians,  multorum 
mater  &.nutrix  Scotorum?  Cujus  audire  fapientiam,  ut  veris  docetur  hifto- 
riis,  ex  longinquis  plurimi  venerunt  regionibus;  procefTu  quoque  uonma- 
gni  temporis,  cum  ipfa,  fpretis  hujufinodi  virtutibus,  defidia  corporis  vitiis 
vacafTet  &  otio,  nec  uno  vero  rege,  fed  legum  ac  fidelitatis  contemptu,  plu- 
ribus  contenta  regibus,  ftatim  ex  f  uis  eft  ejed:a  foecundis  civitatibus  &  op- 
pidis,  ad  propriiregni  fteriles&  fqualidas  ultimas  regiones,  ubi  filvis,rupi- 
bus,  &  locis  abditis  mifer.e  latet  ad  diem  hodiernum,  vid;um  vix  habens 
vel  veftitum. 


O  o  o  o  3  VII.  Etiam 


^52  JOHANNIS      FoRDUN 


VII.  Etiam  de  eadem,  ^  Romana  prima  potefiate,  &  moderna 
propter  peccata  egefiate. 

I3J  T  quod  de  I{pmana  quidem  urbe  didla,  quae  caput  mundi  dicebatur, 
^  quod  tantis  mundi  dudum  regionibus  imperabat ,  quantis  licuit. 
Nam  ut  reiert  Eutropius :  Ejus  Adrianus,  Confobrini  Trajani  Hlius,  qui  fibi 
fucceffit  in  imperium,  tres  nobiliffimas  provincias,  viz.  Syriam,  Mefopotamiam 
&  Armeniam,  fpontaliter  abfcidit  ab  imperio,  volens  imperii  finem  habere 
non  ultra  fluvium  Euphraten.  Aurelianm  Imperator  etiam  fponte  Daciam 
ab  eo  divifit.  Itaque  Severiu  Scotiam  foflatis  muris  &  turribus  excluflt,  non 
tamen  voluntarie  dimittens,  fed  ut  Scotos  a  Britannicis  irruptionibus  impe"» 
diret.  Quomodo  nunc  fbia  fedet  civiias,  tunc  domina  gentium  ?  modo  pro- 
pter  peccata  paucis,  immo  perpaucis,  dominando  regionibus,  nec  ut  afleri- 
tur  civitatibus  fuo  non  procul  a  muro  fituatis.  Quod  &  omnibus  dolendum 
eft  Clinftianis,  cum  ipfa  fit  non  immerito  domina  totius  Chriftianitatis  & 
caput,  ob  reverentiam  beatorum  Tetri  principis  Apoftolorum,  &  coapoftoli 
fui  Pault  dodtoris  gentium,  atquefuprema  vicariorum  Chrifti  fedes  in  ter- 
ris ;  fed  &  martyrum  &  confeflbrum  innumerabilium  terrena  corporum  re- 
quies,  quorum  fan6to  fanguine  carnifque  puiveribus,  totius  terrse  fu^  cine- 
res  ftratse,  lapides,  domorumque  limina  fcil,  &  poftes  beatificati  pr^eparantur. 
Sed  ubi  nunc  qujefo  tantje  majeftatis,  &  honoris  imperium,  tantse  domina- 
tionis  ampla  terrarum  polTeffio,  tantorum  obedientium  regum  &  principum, 
tributaque  tot  regnorum  ?  Sed  &  ubi  curruum  aureorum  ac  triumphantium 
gloria,  cui  nunquam  ali^ua  mundialis  pompse  vanitas  poterat,  ut  legitur, 
comparari.  Quid  igitur  J^manos  ab  hac  fublimi  potentia  dejecit  nifi  pec- 
cata  tantum?  quibus  fervire  potius  quam  Deo  volebant,  fine  quo  nulla  eft  po- 
teftas,  cujus  fervos  fidem  eis  &  regulam  jufte  vivendi  pra;dicantes  occide- 
runt.  Inter  quos  Petrus  &  Paulus  Apoftoli  fub  Nerone  martyrizantur,  qua- 
propter  fubito  l^mana  poteftas  in  eo  ruere  ccepit :  nam  ipfe  urbis  magnam 
partem  incendit,  Parthi  tulerunt  Armeniam  ab  eo,  fiiis  legionibus  fub  jugo 
miffis ;  utque  Britannia  tunc  per  affines  pene  perdita,  fic  quidem  diu  poit- 
modum  Chrifti  fervos  aliquando  trucidantes,&  aliquando  faventes,tunc  vi6ti, 
nunc  vidrores  extiterunt.  Tandem  ad  fe  reverfi  fidem  gaudentes  ceperunt 
catholicam,  quam  operibus  caritatis,  &  mifericordi£e  magna  cordis  devotione 
diu  fervabant,&  extunc  fiibditis  gentibus  humiles,&  hoftibus  terribiies  impe- 
rabant.  Procefru  quidem  temporis,  ad  inania,  quibus  uti  folebant,  flagitiai 
fe  committentes,  praeter  quod  fidem  cum  paucis  fidei  tenebant  operibus,  ad 
hanc  inopiam,  quam  modo  cernitis,  miferabiliter  pervenerunt.  Hsec  autem 
exempla  fbelici  poterint  fufficere  principi,  ne  fe  peccatis  enormibus  immi- 
fccat :  quia, 

Faiix  quem  faciunt  aliena  pericula  cautum, 

Poft  obitum  Ludovici  Pii,  fufcepit  imperium  fiiius  ejus  Lotharius,  anao  I>d- 
mini  dccgxlii.  &  imperavit  annis  xv.  regis  JQnethi  ix. 


VIII.  De  finali  viUoria  Kenethi  regiis  in  Pidtos,  C?  ejui  msrte. 

Ex  igitur  IQnefhus,  poftquam,  ut  praemifFum  eft,  feptem  uno  die  po- 
tiretur  bellorum  vidtoriis,  quafque  provincias  regni  Pi^orum  pera- 
grando,  populum  imbellem  fub  fide  pacis  fufcepit.  Multi  nihilominus  col- 
la  fervituti  fubmittere  dedignantes,  fub  Ipe  refiftendi,  novum  ab  eis  regem 
creatum  fequebantur :  quorum  ipfe  brevi  poftmodum  quofdam  cum  fuo  re- 
ge,  turmis  peditum  emiffis,  occidit,  6c  quofdam  ad  deditionem  compulfos 

obti- 


S    C    0    T    O    R    U    M       H    I    S    T    O    R    I    A.  ^6  2 

obtinuit.  Rcfidui  vero  per  vaftas  folitudincs  diu  latrocinio  vagantes,  neque 
deditionem  penitus,  neque  pacem  volebant;  coadti  tandem,Mion  quo  caput 
obedirent  locum  habere  valerent,  fiigs  remedium  ad  Avglos  ac  Norguigetifes 
afTumpferunt.  Sic  quidem  Deo  concedente  faftum  eft,  ut  totum  iub  Circio 
finem  Jlbionis  in  monarchiam  omnium  regum  primus  fufcipiens,  unum  ^ce^ 
liciter  regnum  compegerit  e  duobus :  jura  vero,  qu^  leges  %lacalpines  dicun- 
tur,  componens,  obfervari  ftatuit,  quarum  had:enus  qua^dam  reftant,  ac  intei* 
populos  curfum  habent.  Itaquc  lcgibus  imbuto  pacatoque  regno,  poft  mul- 
tos  ac  innumerabiles  tanti  tenipoius  labores  improbos,  pcradris  plene  rege- 
nerationis  in  monarchia  xvi.  annis,  &  od:o  menfibus,  apud  Forthemoth  mi^ 
gravit  ad  Dominum,  &  in  Infula  Jona  cuni  honore  decenti,  maximoque  Sco" 
tortim  ejulatu,  fepultus  eft;  ubi  quondam  rex  Fergufins  filius  Erth^  cum  duo- 
bus  fratribus  Loaru  &  Tenegus,  humo  condebatur,  quorum  animae  pace  per- 
petua  perfruantur.  Erat  enim  ifte  K^nethiis  filius  Alpini  regis,  filii  Achay, 
filii  Erthfyn,  filii  Eugenii^  filii  Fyndan,  filii  Eugenii,  filii  Dongardi,  filii  DonaU 
di,  filii  Eugenii  Buyd,  filii  Ayda?n,  filii  Gorvrany^  filii  Dongardi,  filii  Feriufii 
Arth.  Qui  quidem  Fergujius  regnum,  d6lo  tyranni  Maximi,  Pi^orumque  po- 
tentia,  quadraginta  tribus  annis  detentum  recepit,  ac  priftinas  reftituit  liber- 
tati,  ut  patet  fupra.  . 


IX.  De  quibufdam  prteambulis  in  catalogo  regum  Pid:orum, 

SUbverfione  PiSlorum  nota  fuperius,  non  importunum  videtur  eorum  ca- 
talogum,  &alia  quxdam  veterum  reperta  voluminibus,  hic  confequen- 
ter  annotare.  De  fua  quidem  origine,  quam  ob  caufam  has  partes  vel  un- 
de  venerint,  in  libri  primi  capitulis  xxix.  xxx.  necnonxxxi.  liquide  reperie- 
tur.  Ante  vero  Dominicam  Incarnationem,  ut  ibi  patet,  hujus  regni  par- 
tem  ante  Scotos  vel  uno  faltcm  tempore  coluerunt,  quamvis  qusedam  funt 
chronico;,  qua;  Scotos  afferunt,  longe  prae  Pi^is  trecentorum  annorum  fpatio 
hanc  poflidere  regionem.  Galfridus  in  fua  chronica  libro  quinto  cap.  vr. 
PiBos  originem  habere  ponit  poft  Dominicam  Refurredtionem,  Vefpafiani 
diebus,  &  ex  eistunc  primum  ^Sco^oj-  excrevilTe:  fed  haec  qqidem  an  fic,  an 
aliter,pluribus  non  ignoraturchronographis.  Scriberet  enim  certius,  eo  tem- 
pore  Moravios,  Pi^is  &  Scotis  conjund:os,  hanc  adveniffe  patriam  contra  ^o- 
manos  fub  duce  l{odorico,  qui  certe  Moravim  fuit  &  non  PiUus,  ex  quoruni 
filiabus  creata  fbbole  multitudines  fuam  adauxerunt.  Ex  facili  namque  pro- 
bari  poterit,  quod  hoc  ante  diu  coeperunt  per  fiiae  regnationis  temporas 
nam  verum  eft,  regnabant  per  annos  in  Albione  mille  centum,  &  eo  plures, 
nec  dubium  eft  quin  memorati  regis  K^nethi  gladio  perierint.  Non  tenet 
igitur  quod  poft  Incarnationem,  fed  ante,  fumpferunt  originem.  Vel  fi  quis 
objicere  forfan  velit  afferens,  minime  credendum  regem  Ghede,  velejusfuc- 
cefforem  Tharan,  tantum  habuifFe  regnandi  tempus,  ut  uni  centum,  alteri 
vero  centum  quinquaginta  computentur  anni,  refpondeat  ledtor,  quod  licet 
alterutrifque  regibus  anni  fblummodo  quinquaginta  fcribantur,  ante  tamen 
Incarnationis  tempus  annis  centum  6c  amplius,  eos  coepiffe  reperiet.  Et 
quia  de  tanto  fu£e  regnationis  annorum  numero  nonnulli  mufitant,  placuit 
ut  amborum  regum  annua  computatio  corredlioni  led:oris,  inde  veritatem 
perfcrutantis,  relinquatur.  Cjeterorum  vero  regum  fucceiConis  tempora  li- 
gillatim  ftylum,  ut  noverit,  profequetur. 


X.  D« 


J    O    H    A    N    N    i    S      t    0    R   to   U    H 


X.  Etiam  de  catalogo  regum  Pid:orum,  ^  adventa  beati  ColumbsB. 

PRimus  autem  rex  apud  eos  erat  Cruythne,  filius  I^nne  jndicis,  &  re- 
o-navit  annis  l.  Secundus  vero  poft  eum  Ghede.  Tertius  Tharan,  qui- 
bus,  ut  fupradidtum  eft,  afcripti  funtanni  ducenti  quinquaginta.  Regi  quo- 
que  Tharan  fuccefEt  Dmorthettfy,  &  regnavit  annis  xx.  Cui  .,  uchil  fuccedens, 
regnavit  annis  xl.  Cui  Duordeghal  annis  xx.  Cui  Decohheth  annis  lx.  Cui 
Combuji  annis  xx.  Cui  Caranathereth  annis  xl.  Cui  Garnabolger  annis  ix.  Cui 
Wypopneth  annis  xxx.  Cui  Blarehajferath  annis  xvii.  Cui  Frachna  Alhm  an- 
nis  XXX.  Cui  Thalarger  Amfrtid  annis  xvi.  Cui  Canatalmel  annis  vi.  Cui 
Dongardnethles  anno  i.  Cm  Feredath  dlius  Fynyel  annis  ii.  Cui  Garnard  Dives 
annis  lx.  Cui  Hurguji  filius  Forgfo  annis  xxvii.  Hujus  tempore  regnationis 
ut  libro  lecundo  cap.  xLViii.  quxdam  reliquise  Sandi  Andrece  per  beatura 
J{egulum  in  Scotia  funt  allatse.  Poft  Hurguji  fucceffit  Thalarger,  filius  J^o" 
ther,  &  regnavit  annis  xxv.  Cui  Durjl,  alias  vocabatur  NeSlave,  filius  Irbii^ 
annis  xlv.  hic  ut  afTeritur  centum  annis  vixit,  &  centum  bella  peregit.  Quo 
regnante,  San&ins  Palladius  primus  Scotorum  Epifcopus  a  beato  Papa  f(^/e/??'- 
110  miffus  eft  ad  Scotos  docendos,  longe  tamen  ante  in  Chrifto  credentes- 
Cui  fucceffit  Thalarger  filius  Amyle,  &  regnavit  annis  ii.  Cui  Ne^ave  ChaU 
tamoth  annis  x.  Cui  Durjt  Gorthnoth  annis  xxx.  Cui  Gdaam  annis  xv.  Cui 
Durji  fiUus  Gigurum  annis  v.  Cui  Durji  filius  Othcred  annis  viii.  Cui  iterum 
Durjt  filius  Gigarum  annis  iv.  Cui  Garnard  filius  Gigarum  annis  vi.  Cui  fra- 
ter  ejus  K^lturan  annis  etiam  vi.  Cui  Tholorger  filius  Mordeleth  annis  xi. 
Cui  Durjl  filius  Moneth  anno  i.  Cui  Thalagath  annis  iv.  Cui  Brude  filius 
Meriothon  annis  xix.  eo  regnante  Sandtus  Columba  Scotiam  zdwem&ns,  ipfum 
ad  fidem  convertit.  Beda.  Venit  Sandus  Columba  Pi^aviam,  regnante  Pi- 
fiis  Brudeo,  rege  potentifTimo,  filio  Meiiochon,  anno  nono  regni  fui,  qui  fuic 
ab  incarnatione  Domini  dlxv. 


XI.  De  eodem  catalogo^  ^  converjione  Brudei  Pi(Storum,  regis  per  beatum 
Columbam,  i^  Orcadum  regulotunc  captivo. 

X  ejus  hiftoria ;  in  itineris  vero  beati  Coiumhie  prima  fatigatione  ver- 

fus  regem  Brudeum  cafii  contigit,  ut  idem  rex  faftu  regio  zelatus,  fiias 

munitionis  fiiperbfe  agens,  in  primo  beati  adventu  viri,  non  aperiret  portaSo 
Quod  ut  cognovit  homo  Dei,  ad  valvas  portarum  cum  comitiva  accedens, 
&  primum  Dominicse  crucis  imprimens  fignum,  manum  pulfans  contra  o- 
ftium  ponit,  qu£e  continuo,  fponte  retro  retrufis  fortiter  feris,  cum  omni 
celeritate  funt  aperta.  Quibus  ftatim  apertis,  Sandius  confequenter  cum 
fociis  intrat,  quo  cognito  rex  cum  fenatu  valde  pertimefcens,  domum  egref^ 
fiis,  obviam  cum  veneratione  beato  pergit  viro,  pacificifque  verbis  admo- 
dum  blande  compellit,  &  ex  ea  in  pofterum  die  fandlum  &  venerabilem  vi- 
rum  idem  regnator,  omnibus  fu^e  vitse  diebus  reliquis,  valde  veneratus  efta 
magna  ficut  decuit  honorificentia.  His  vero  diebus,  cum  idem  San(3:us  ui- 
tra  dorfum  moraretur  Albanice,  quendam  monachum  volentcm  Heremum  ac» 
quirere,  qui  poftquam  a  terris  per  infinitum  Oceanum  plenis  enavigaffet  ve- 
lis,  eidem  Brudeo  regi  Ptilorum  Orcadum  prsefenti  regulo  commendavit  dicens. 
Ex  noftris  aliqui  nuper  intranfmeabili  pelago  defertum  invenire  cupientes 
navigabant,  qui  fi  forte  poft  longos  circuitus  Orcadas  devenerint  Infulas,  huic 
reguio,  cujus  obfides  in  manu  tua  funr,  diligenter  commenda,  ne  aliquid 
adverfi  intra  terminos  ejus  contra  eos  fiat.  Hoc  vero  Sandius  ita  dicebat, 
quia  fpiritu  cognovit,  quod  poft  aliquot  menfes,  idem  monachus,  cui  Tor- 
machm  nomen  erat,  ad  Orcadas  effet  venturus,  quod  ita  poftmodum  evenit. 


I 


ScOTORUxM      HlSTOR    I\  A.  66f 

&  propter  prsdidtam  {an<Sti  viri  comniendatioiiem,  de  morte  viciiia  libe- 
ratus  eft  in  Orchadibui,  ;jcl  tiv 

,:■•.;..  •■'■  fnn';o!i:r';-| 


XII.  Z)ff  eodem  adhuc  catalozo.  ijinft  S'. 

.  ib  pr;i'ij;y  \i\'y-\ 

ISti  quoque  rcgi  Brudeo  fLicceffic  Garnard,  filius  Dompnath;  &  regnavit 
annis  xx.  Hic  fundavic  Abirnethj.  Cui  NeUave  filius  /r^  annis  xi.  Cui 
i(e;?e/ filius  Laf/'irf»  annis  XIV.  Cui  iV>ffai;e  filius  Fo^e  annis  viii.  Cm  Brude 
filius  Fathna  annis  v.  Cui  Thalarger  filius  Fartharer  annis  xl.  Cui  Talargarl 
filius  Amfend  annis  iv.  Cui  Garnard  filius  Dompnal  annis  v.  Cui  frater  eJuS' 
Z)«r/?  annis  vi.  Cui  jB/-Wi?  filius  .S/7f  annis  xi.  Cui  Gharan  filius  Amjedeth 
annis  iv.  Cui  5/We  filius  Z)m7z  annis  xxi.  Cui  fi'ater  ejus  NeUave  annis  xviii. 
Iftc,  fecundum  Bedam,  accepit  literas  ex  ^«^//'«  de  circuli  Pafchalis  obici-ya- 
tione.  Cui  NeHave  fucceffit  Garnard,  filius  Feredath,  &  regnavit  annis  xiv. 
Cui  Oengujfa  filius  Ferguja  annis  xvi.  Cui  NeUave  filius  Z)^re/y  menfibus  ix. 
Cui  Oengujja  filius  .grWe  menfibus  vi.  Cui  Alpyn  filius  Feredeth  fimiliter  men- 
fibus  VI.  Poft  quem  idem  Alpinm  interim  regnavit  annis  xxvi.  Cui  Brude 
filius  Tenegus  annis  ii.  Cui  Alpin  filius  Tenegui  etiam  annis  ii.  Cui  Durfl^ 
filius  Thalargan  annis  i.  Cui  Thalarger  Drufben  annis  iv.  Cui  Thalarger  filius 
Tenegus  annis  v.  Cui  Confiantinus  filius  Ferguja  annis  xl.  Ifte  a:dificavit  Daw- 
trelden.  Q,\\\  Hungws 'a}im%  Fergufim  z.mi\%y..  Eodem  vero  temporequo  Rex 
Hungui,  regnavit  &  in  Wejijex  Rex  Ethelrvlfus,  cujus  filii  majoris  Atheljlani 
caput  infixum  fudi  Rex  obtenta  belli  vidloria  lecum  in  regno  detulit,  ut 
iu  proximo  fequenti  capitulo  plenius  apparebit,  Cui  Hungo  fiicceffit  Dur- 
Jhlorger,  &  regnavit  annis  iv.  Cui  Eoghane  filius //«n^z^- annis  iii.  Cui  i^e- 
redetb  filius  Badoe  fimititer  annis  iii.  Cui  Brude  filius  Feredeth  menfe  i. 
Cui  E^eneth  filius  Feredeth  annis  i.  Cui  Brude  filius  Fotehel  annis  ii.  Cui  ZJra- 
Jken  filius  Feredeth  annis  iii.  In  hoc  quoque  rege  Drujhen,  fiUorum  regnan- 
di  defecit  poteftas,  &  ab  eis  penitus  tranflatum  eft  regnum  ad  regem  ScotO' 
rum  K^nethum,  fuifque  fuccefToribus,  &  unum  deinceps  Scotoram  regnum  eft 
effedtum.  Deo  gratias. 


XIII.  §^omodo  Hungus  rex  Pidlorum,  £?  iEthelwlfus  rex  Anglorum, 
contemporanei  fuerant,  &  ejus  Jilio  Athelftano. 

iUis  enim  iile  fuerit  AthelJianus,  quem  rex  Hungiis  bello  proftravit, 
notandum  eft.  Nam  tres  dudum  in  Anglia  reges  fuerunt  Atheljiani, 
quorum  primus  Cantix  Rex  eratultimus,  a  quo  tranfiatum  eft  regnum,  6<: 
additum  eft  regno  Wejijaxonum.  Secundus  autem  ifte  de  quo  nunc  agitur 
filius  JLthelrvlJi,  cui  pater  omnes  Angligence  gentis  regiones  ip/b  viventc 
contulit,  pr^eter  regnum  Wejijex,  quod  penes  fe  fblum  retinet.  Tertius  qui- 
dem  Atheljianm  erat  filius  Edwardt,  filii  Alfredi,  frater  iftius  Atheljiani;  unde 
Willielmm.  Rex  Egbirthus,  fubjugatis  primo  CornugalUa  Britannis.,  aquilona- 
les  etiam  Britannos  tributarios  fecit.  Itaque  regnum  Cantiie.,  cum  Suthireya, 
regnumque  Merciorum  &  Ejianglorum,  orientales  &  auftrales  Saxones,  m  de= 
dicionem  acccpit.  Sic  quidem  caeteris  Anglorum  provinciis  in  fide  vel  tri- 
buto  fufceptis,  Wejijaxonum  regnum  ampliavit.  Northumbri  vero,  qui  fe  fo- 
ios  remanfiffe,  tum  propter  inteftinas  diffentiones,  tum  propter  fallacesju- 
rationes,  &  omni  digito  fe  vocari  cernerent,  datis  obfidibus  fuse  favebant 
ditioni.  Huic  Egbirtho  poft  mortem  fucceflit  filius  ejus  jEthelwlfus,  qui 
patre  vivente  quinque  fikos  genuerat.  Hic  natura  levis  fub  quiete  degere 
quam  multis  iniperare  provinciis  mallet.  Avito  regno  Wejffaxonum  fblo 
contentus,  csetera  quse  pater  fubjugaverat  appendicia,  ftatim  ut  regnare  coe- 
perat,  filio  fuo  majori  contradidit  Atheljiano.  Qui  quando  vel  quo  fine  dcfe- 

P  p  p  p  cerit 


666  JoHANNlS      FoRDUN 

cerit  incertum  eft;  h^c  ille.  Verum  illius  jitheljhni  fiiiis  apud  WiUklmutA 
quamvis  lateat,  apud  nos  attamen,  &  variis  fcriptis,  &  ore  limul  had:enu9 
populorum  celebri,  recolitur  in  memoria.  Nam  in  his  quas  pater  ei  tribue- 
rat  eo  regnante  regionibus,  Rex  Hungm  magno  cum  excrcitu  nationes  An- 
glorum  finitimas  Northumbros  immani  clade  vaftando,  patriam  pertranfiens, 
poft  varias  dietas,  quamdam  advenit  lafTus,  quiefcendi  [caufa],  non  procul 
ab  amne  Tyna,  gratam  planitieni,  ubi  caftra  figi  mandat,  quatenus  exer- 
eitum  itineris  longitudine  fatigatum  paftu  congruo  rccrearet,  Et  quia 
ipfa  planities  firugibus  &  herbis,  atque  nemorum  arbuftis,  erat  uberrima, 
fbntibus  &  aquis  irrigua,  ftatuit  inibi  quafi  nihil  metuens  per  dies  aiiquos 
commorari. 


XIV.  Be  viSioria  Hungi  ngis  Pidtorum  contra  Athelftanum,  cujus  caput 

fudi  figi  prcecepit. 

HiEc  cum  audifTet  Rex  Jlthelfianus,  totius  Anglorum  gentis  borealium 
fimul  Sc  auftralium  robur  in  unum  conducens,  &  aciebus  fingillatim 
per  turmas  compofitis  infperate  fiiperveniens,  locum  quo  fedit  adeo  fuis 
undique  circumdat  cuneis,  quod  nullusei  pateret  tranfitus  evadendi.  Ter- 
ritus  autem  Rex,  &  animo  principes  confternati  timuerunt  valde;  nam  hu^ 
mana  protinus  ope  fe  nequaquam  falvari  pofTe  fperabant,  ad  divinum  ergo 
recurritur  auxilium,  quod  pofcentibus  in  veritate  non  deeft,  &  k  fingulis 
tam  majoribus  quam  minoribus  Deo  fuppliciter,  &  fuis  fandis,  &  pr«cipue 
fandro  Andrea  Jpofiolo,  nota  fiunt.  Rex  igitur  ad  honorem  Dei,  benedidte- 
que  virginis  Marite,  decimam  regni  fui  partem  beato  fe  daturum  Andrets^ 
voto  folenni  promifit,  ut  ipfum  cum  exercitu  falvum  adpropria  reduceret, 
&  a  tam  innumerabilis,  tamque  fiiperbse  gentis,  incolumen  eriperet  po- 
teftate.  Regi  viro  nodle  fequenti  beatus  Andreas  apparuit,  dicens.  Dcus, 
cui  femper  humilium  placet  deprecatio,  votaque  fuperborum  implacabilia, 
tuam  interveniente  me  deprecationem  exaudiens,  die  craftino,  laetam  tibi 
dando  vidtoriam,  tuos  ante  te  profternet  inimicos,  ncc  adverfum  te  bel- 
lando  prsvalebunt,  quia  dominic«e  crucis  Angelus  Vexillifer,  multis  viden- 
tibus,  te  praecedet.  Cum  igitur  in  regnum  tuum  profpere  redieris,  voti  ne- 
quaquam  fis  immemor,  fed  quod  de  liberse  mentis  arbitrio  fponte  promif^ 
feras,  cave  ne  differas  adimplendum.  Evigilans  autem  rex  a  fbmno,  quse 
per  vifionem  audierat,  cundta  fuis  patefecit  Comitibus  &  populo.  Quo- 
modo  Deus,  Apoftoli  fuiprecibus,  certam  fibi  concefferat  vi(!toriam  exini- 
niicis.  Omnes  igitur,  ex  hujufmodi  vifionis  confidentia,  fupra  quam  credi 
poteftexhilIarati,nccut  heri  vel  nudiuftertius  jam  timidi,  fed  fortes,  &  fb- 
lito  multum  audaciores  effe<Sti,  quamvis  numero  pauciores  longe  fuerant, 
in  hoftes  clamoribus  tubifque  clangentibus  proruerunt.  Continuo  nam- 
que  tantus  eorum  cordi  pavor  invaferat,  ut  omnes  folutis  aciebus  averfi^ 
luntin  fugam,  exceptis  cum  rege  paucis  obfiftentibus,  qui  primo  congrefTu 
fuperati  funt  pariter  &  occifi.  Regis  vero  caput,  ob  tam  miraculofie  caedis 
memoriam,  abfciffum  a  corpore  Rex  fecum  afferens,  in  medio  maris  Scotici, 
cujuf^lam  fummitate  rupis  palo  prsecepit  infigi,  cundtis  tranfeuntibus  per 
annos  aliquot  ad  fpediaculum.  K^nethi  vero  regis  anno  xiii.  claffes  diverfje 
paganoruni  portus  Anglix  piraticis  irruptionibus  fspius  invadentes,  tandem 
Londonife  civitatem  ceperunt,  fregcrunt,  ac  depopulati  funt. 


XV.  Dt 


ScotORUM      HlstORlA. 


XV»  De  fuccejjlone  regum  Donaldi  filii  Alpini,  ^  Gonftantini  /liit  Ke- 

nethi,  e^''W<?^/^  Donaldi,    "Oi'>hoij  i!  :       i 

CElebratis  foleniiitei*  iRC^«eif/;i  rtfSgni -tegis  e^c^uiis,  eodem  obitiis  ifii^^, 
fucceffit  ei  fraterejus  DonaUus^  etiam  ^lpinifiYwxs,  anno  viz.  Domini 
DCCCLiv.  Lotharii  quidem  Imperatoris  xiVi  Regnavitque  iv  annis.  'M-at 
enim  miles  inclytus,  6c  ad  omnes  adtiis  bgllicos  fbrtis  &  pronus,  quique  cre- 
bras  vid:orias  &  triumphos  in  debellatione  'Pi^orum  gloriofe  peregit.  Vi- 
ciuis  vero  regnis  &  regibus  pacem  fovere  ftuduit  &  concordiam,  nec  quic- 
quam  fuos  fratres  in  aliquo  moleftare  prKfumpfit,  pr^ter  quofdam  abje- 
hiones  PiBorum,  qui,  diebus  excidii^  gentis  fuse  Viderites  clademi  fugerunt 
ad  Angliam  :  qui,  ftatim  ut  de  morte  l\enethi  regis  audierunt,  ih  Anglis  in- 
ftigati,  necnon  eorum  adaud:i  cuneis,  non  obftante  treuga  pacis  niiper  ihita, 
regni  limites  invadere  coeperunt:  fed  eodem  anno,  regis  prudentia,  qub- 
rundamque  fidelium  PiUorum^  nullo  remanente,  fijnt  deleti.  Ejus  anno  ter- 
tio  Lotharius  Imperator,  inter  filios  regno  partito^  f^culo  renunciavit,  &  ad 
imperium  filius  ejus  Ludovicus  fecundus  promotus  eft,  &  imperavit  annis 
XXI.  Apud  iSco^/^OT  vero  fedem  regiam,  rex  univerfse  carnis  viarti  ingrelTus, 
in  Jona  fepultus  eft  infula,  jux*ta  fratrem.  Anno  domini  dccclviii.  fuc- 
ceffit  ei  nepos  ejus  Confiantinus,  fratris  fui  Kenethi  m^gm  filius,  &  Impera- 
toris  Ludovici  tertio,  regnavitque  rex  annis  xvi.  Suo  quidem  &  omni  tem- 
pore  fuornm  prsedecefforum,  patris  fcilicet  &  patruj,'  magna  claffis  ab  ori- 
entepaganorum,  Danorum,  Norguigentium,  &  Frifonum,  emergens,  totum  ma- 
re  Britannicum  atque  Belgicum  turbavit.  Nam  anno  monarchise  patris  fui 
decimo  tertio,  per  Thamenfem  fluvium  Jngliam  impetentes,  Londonix  civi- 
tatem  vi  coeperunt,  afportatis  fecum  fpoliis  &  gazis  quibufque  pretiofis ; 
&  fic  continue  multis  diebus  utrumque  regnum,  Scotmm  &  Angliam,  nunc 
hicnunc  iUic,  ut  ventis  agebantur,  erumpentes,fubitopIuribus  incommodis 
aflecerunt,  Ejus  anno  fecundo  gelare  coepit  per  Europam  pene  totam 
II  Kalen.  Decembris,  &nonas  Apnlis  finivit.  Anno  odavo,  Rex  Bulgaro- 
rum  ad  Chriftianifmum  cum  fua  gente  converfus ,  adeo  fide  fblidatur,  ut 
non  multo  poft  fiho  majore  regno  promoto,  penitus'  ipfe  feculo  renun-i 
cians  monachus  fadtus  eft.  Sed  cum  filius  ejus  juveniliter  agens  ad  gen- 
tiUtatis  cultum  redire  vellet,  refumpto  mihtiae  cingulo  cultuque  regio,  fi- 
lium  perfecutus  ccepit,  &  oculis  ejus  effbffis,  eum  in  carcerem  trufit;  Sc 
filio  juniore  in  regno  locato,  fatrum  habitum  recepit,  &  in  eo  ufque  fi- 
nem  vit^e  permanfit. 


XVI.  De  morte  Conftantini  per  Danos  vi^.  ac  Norguigenfes,  ^  fuccef" 

fione  regis  Heth  Aliped. 

EJus  etiam  tempore  regnationis,  altera  paganorum  claffis  major  atqu6 
feverior  ex  Danubio  veniens  fe  commixit  priori ,  quse  ftatin»  nullius 
boni  propofito,  fed  omnis  malitise  &  nequitise  confortes  efFe(9:i,  maria  ve- 
lut  plantata  nemoribus  operuerunt.  Sicque  brevi  poftea  fadtum  eft ,  ut 
inambobus  regnis  fbfidam  petentes  terram,  fecuri  per  dies  &  menfes,  pro- 
priis  quafi  fedibus  commanferunt.  Hosenim,ut  nunc  putabatm",  ^Jfo/^w/w  clam 
attraxit  PiBorum  barbaries  nondum  plene  perdomita,  ficut  ex  rei  poterit 
exitu  non  diffimiliter  fufpicari.  Oblatum  eft  eis  a  rege  fiepius  fecurum 
infra  regni  portus  receptum,  ad  mercanda  pro  libitu  vidtualia,  fi  tamen 
ab  irruptionibus  ceffantes  pacis  fideliter  padtum  obfervarenr.  Igitur  cum 
hujufinodi  nec  ullo  pacis  alio  tradtatu  fedari  poterant,  loco,  cui  nomen  eft 
Nigra  Specus,  yel  die  prsefixo,  ut  inopinate  cafu  veftitur  rex,  bellum  cum 

P  p  p  p  2  ^  eis 


658  J    O   H    A    N    N    I    S       F    O;   R   D    U    N 

eis  iniens  cum  multis  fuorum   occubuit.     Nec  mirum,  quia  fubados  nU'» 
'per  quoldam  de  Pi^is,  quafi  finu  ferpentem  tecum  beilandos  tenerrimo  con- 
duxit.    Namque  ftatijn  conferta  pv%i3a  fugientes,  occafionem  casteris  hoc 
idemVaciendi  dederunt.  ;  Sicque  regem ,   ab  excercitus  fui  magna  parte 
campo   derelid:um,  circumdant  hoftes  &  occidunt.     Ipfis  iilico  poft  vi- 
doriam  ad  naves  recedentibus,  cives  fugati  redeunt,  &  campum  ferutantes, 
rcgisJnventum  funus  ad,  Jof^fl»?  Infulam  ejiilacu  magnp  tulerunt,.ubi  con- 
diiiani   eft  cum  honore   finu  patris.     In  jin^lia  vero,  duobus  annis  ante 
fuam  mor;em  elapfis,  regem  Ejian^Ua,  fandum  Edmundum,  didarum  ciaf- 
fium  pagani  martyrizabant,     lUi  quoqije  fucceiEt  frater  ejus  Hethm  Jhpes, 
filius  etiam  magni  K^nethi,  anno  Pomini  pccetxxrv.  LudQvici  xix.  &  re- 
onavit  anno  uno.    Hic  vero  tantse  vivacitatis  membrorum  agilitate  flo- 
ruit,  ut  ab  qpinibus  dicer.etur  Hethus  /ilipes,  S^  Nethm  alas  in  pedibus  ha- 
bens ;  nam  fuo  temppre  velocitatis  titulo  prje  taateris  meruit  annotari.  Sed 
nuncquid  Jlexandri  magni  curforibus,  Jmjio  Lacani  sic  Philonidi,  debeat  agi- 
litate  pr<eferri,  qui  fecun^tiili  Solinum^  ufque  SicyQiiem  ab  EHde  mille  ducenta 
ftadia  tranfierunt  uno  die?  Ejus  tamen  &  eorum  pernicitatem  [fuperaffe]  vide- 
tur  Ladas  quidam.,  qt  idem  refert  Solmus,  qui  fuper  cavum  pulverem  ita  cu- 
currit  velociter,  «t  in  ar^nis  nulla  relinqueret  indicia  veftigiorum.     Suf- 
ficiat  regi  palma  fui  temporisi  adepta  velocitatis.     lllum  vero  fecundum 
regni  jura  fucceflione  prse.cederet  filius  Duhgalli  Gregorius,  unde  divifis  in- 
ter  eos  regni  principibus,  ijpud  Strathalorn  bellum  committitur,  in  quo  rex 
primp  congrelTu  mortali  plaga  vulneratus,  poft  duos  menfes  obiit,  paucis 
alterutrx  partis  in  pugnadueibus  interemptisi  fepultus  eft  autem  in  Infula 
Jona  juxta  patrem. 


XV  H.  JM  [uccejfiofi^  regis  Gtegorii  qui  Jibi  Jubjugavit  totam  Hyber- 
-y^  vmn,.  ^  psng  totam  AngUam. 

IDem  vero  Gregorius,  cum  regni  regimen,  pluribus  majorum  annuentibuSi 
obtinuiflet,    ^i^Oit?^  folenniter  coronatus   eft  aiano  Domini  DcccLxxVi 
Ludovici  XX.  &  regnavit  annis  pene  xviii.     Sdlennitate  peradia  coronatio-^ 
nis,  perpmnesftatimregnifinesfirmam  ftabilienspacem,  omnes,  quos  fibi 
bellorefiftere  noverat,  plena  remiflTione  concclTa,  [ad]  fuam  adduxit&  veram 
amiciciam.    Neque  principio  fu*e  regnationis  divini  cultus  extitit  imme- 
iiior  aut  negligens,  quin  &  Ecclefise  Dei  perpetuam,  ac  perfbnis  Ecclefi- 
afticis  confenfu  principum  libertatem  conceffit,   confirmatam  a  Papa  Jo- 
hanne  o(5tavo.     Qui   quintam    Synodum    Conjiantinopoli   celebravit,     Nam 
eatenus  Ecclefia  more  PiUorum  fubadta  fuerat  fervitute.     lUe  vero  totam 
fibi  fubjugavit  Hyberniam,  ac  pene  totam  Angliam.     Et  quamvis  Hybernia 
fibi  jure  fucceffionis  attigerat,   quorundain  tamen  refiftentium  abfque  bel- 
lo  nuUatenus  eam  acquifivit.     Polfeflionis  fuse  dominium  in  Anglia  par- 
tim  armis,  &partim  clementia  fubegit.     Suis  diebus,  ficut  ante,  necnon& 
diu  poftmodum,  diverfarum  gentium,  ut  patet  fuperius,  piratK,  Danorum  vis^. 
Norguigentium,  Gothorum,,  Wandalorum,   atque   Frifonum,    unius  &  ejufdem 
malignitatis  complices,  per  portus  Angkrum  &  terras  difperfi,  clade  mifer- 
rima  partes  praecipue  maritimas  jugiter  quafi  fiirentes  vaftabant,  donec  eas 
ex  magna  parte  fub  fuo  redadas  dominio  poITediflent.     Rex  autem  Gre- 
goriiis,  ut  ipfi  maritimas,  fic  &  ipfe  fuperiores  &  occidentales  non  impari 
clade  perdomuit.  Sed  &  quarundam  indigens  provinciarum,  priufquam  ftios 
attigerat  fines,  fefe  cum  terris  &  pofreffionibus  fuse  ditioni  fponte  dede- 
rnnt,  fiido  prius  Fidelitatis  &  Homagii  Sacramento.  Beatius  vero  putabant 
ac  utilius  cathoIic£e  fidei  cultoribus  Scotu  ultro  fubjici,  licet  hoftibus,  quam 
invite  paganis  infidelibus.   Willielmus.    Ardebant  omnes  Provincias  fsevis  po- 
pulationibus,  unufquifque  regum  magis  inimicos  in  fuis  fedibus  fuftinere 

curabat. 


ScOTORUM      HlSTORlA. 

curabat,  quam  laborantibus  opem  porrigere  compatriotis.  Anno.  Gregorit 
iwjmo,  duo  cognati  Noriconm  live  Datiorum,  I^ol/o  dc  G^I/o  cum  (uis,  Neu^ 
jhiam  penetrantes,  J^ptlximagum ,  &  cseteras  urbes  coflfines  obtinyerunt; 
Anno  tertio  Ludovicus  Iniperator  obiit,  &  J\arolus  Calvus  patruus  ejus  &<£* 
cellit,  6c  imperavit  anuis  ii.  Cujus  poft  obitum  fiiccedens  K^rolus  Juni(iir\ 
imperavit  annis  xii.  Karolus  igitur,  cum  ^ollomm  &  focios  a  piUria  pet^ 
iere  non  poterat,  accepto  conliiio,  filiam  fuam  GiUam  libi  dedit  'Uxorem, 
6c  totam  Neujhmm,  quam  iple  de  Normannis  Nornianniam  vocabat,  accepta 
tamen  fpoufione  Cbrijiian/fmum  recipiendi. 

XVIII.    Ds   eodem  Gregorio   &  ejus  Triorte,^-det^  martyri-o  beati 

regis    Edmundi,  ^  quod  kx\^ix  pene  toth' tikic  temporis 

Scotis   e^   Danis    erat  [ubJeUa. 

lUilumtunctemporis,  lcilicet  Gregorii,  defenfbrem\^«_^/if',  vel  certe  de» 
_  ^  bilem  habebant,  omnibus  orbati  regibus,  qui  <3udum  od:o  fuerant, 
ptcEter  Alfredum  regem  Wejijaxonum,  qui  folus  fuperftes,  virtute  qua  po- 
tuit,  parum  proficiens  hoiles  invafit.  Et  multo  fsepiusab  eis  invafus,  i» 
tanta  defblatione  faevientium  undique  declinans  hoftium  infidias  fubito  de- 
cidit,  ut  in  Anglia,  quo  fe  loco  tutum  occulere  poterat,  corde  trepido 
iiuduai-et.  Northumbri  yei'o  propria  culpa  fuos  a  fe  reges  ante  fipius 
expuierant.  Sed  modo  neceflitate  compulfi  regem  abjed:um  prius,  fcilicet' 
Oiberthum,  rurfiim  recipientes,  in  brevi  poilmodum  ipfi  cum  eo  crudeliter 
ab  hoftibus  occifi,  vel  infra  mcenia  civitatis  Eboraci  cremati  funt;  eorum  pof- 
feffio  deinceps  ab  eis  jure  bellico  regionibus.  Rex  itaque  Merciorum 
Burthredus,  per  hoftes  regno  pulfus,  'Romam  petiit  non  reverfurus.  Orien- 
talium  Anglorum  rex  fandtus  Edmundus,  a  paganis,  ut  fupra,  glorioftim  pafTus 
martyrium,  terreftre  folium  pro  cceiefti  mutavit,  &  ejus  etiam  regnum  ini- 
mici  denuo  poCTederunt.  Cseteri  quoque  principes,  qui  fuperfuerant,  five 
Scotis  five  Danis  obftridti,  pro  vita  rebufque  fervierunt.  Superiores  qui- 
dem  provincise  regno  Scotia  confines,  regi  Gregorio  volentes  manus  dabant. 
Sic  quidem  his  diebus,  ac  diu  poftmodum,  Angliatotz  variis  fortunae  ro- 
tata  cafibus,  variis  dominis  mifere  fuccubuit.  Qujedam  fzvsDanis;  &  pars 
ied  maxima  Scotis ;  &  pars  Alfredo  regi  fed  parva  remanfit  ,•  unde  Williel' 
mus.  Alfredus  autem  ad  hoc  tandem  inopije  coa(9:us  eft,  ut,  vix  tribus  pa- 
gis  fide  fibi  parentibus,  fcilicet  Huntetonfcire,  Wiltefchire,  &  Somirfete,  ad 
quandam  Infulam  uligine  paluftri  vix  acceffibilem,  vocabulo  Adlingiam^  re- 
fugerit.  Tempore  Gregorii,  Flandria  Comitatus  exordium  habuit  j  prius  ve- 
ro  regum  frflBCorawz  regebatur  Forreftariis,  quorum  primus  Lidericus,  fecun- 
dus  Ingerlanius,  &  tertius  Audacer  :  fiib  Pipino,  &  IQirolo  magno,  &  Ludovico^ 
ifti  rediores  Flandrice  fuerunt,  non  tamen  Comites :  deinde  K^rolus  Calvus, 
de  quo  flipra,  Flandriam  dedit  in  hsereditatem  Baldmno  filio  Audacri,  fic 
Judtth  fili^e  fuse.  Gregorius  aupem  Rex  ifte  magnificus,  poftquam  annis  de- 
cem  &  odto,  menfibus  aliquot  exceptis,  ftrenue  regnaffet,  apud  Dorvedeore 
diem  claufit  extremum,  &  Jona  fepultus  Infiala  requiefcit.  Anno  Gregorii 
decimo  tertio  i^airo/aj' Imperator  obiiti  &  Arnulfus  fucceflit,  viz.  anno  Do- 
mini  dccclxxxvii.  &  imperavit  annis  xv. 

XIX.   De  Johanne  Scoto  Bhilofopho,  (3  Imperatore  Arnulpho,  qui  a 

pediculis  confumptus  eji. 

Ujus  Gregorii  tempore  floruit  Johannes  Scotus,  vir  fecundum  Hely- 
_  __  nandum  perfpicacis  ingenii,  ac  meilitas  facundise.  Qm  concrepantibus 
undique  bellorum   fragoribus,  in  Franciam  ad  K^rolum  Calvum  tranfierat, 

P  p  p  p  3  ubi 


670  ■  J  o  H  A  N  >r  i.  s     F  0  u  t>  ^tr  Jf     ; 

ubi  diverfos  libros  perfcrutans,  rogatu  K^roli,  Hierachiam  Dionyjii  Jreopagit^ 
de  Gr(eco  verbum  e  verbo  tranftulit  in  Latinum;  compofuit  ctiam  Librurai 
qncm  peri  phyfcun  merifmatos  ^  de  divifione  ««far^p  intitulavitj  propter  pro- 
lixitatem  neceflariarum  quseftionum  Iblvendam  bene  utilem.  Succeden- 
tibus  annis,  Jlfredi  tQ^vs  alled:us  munificentia  venit  in^zg/?^^,  &  in  brevi 
poftmodum,  apud  Malmesberienje  Monafterium,  a puetis,  quos docebat,  grafiis 
.ut  fertur  perforatus,  Martyr  effedus  eft.  Cujus  celebrem  inemoriam,  Se- 
pulcrum  in  altaris  latere  finiftro,  fed  &  Epitaphii  verfus  prodant.  . 

Clauditur  hoc  tumulo  fanBus  Sophifia  Johannes, 
GUii  ditatus  erat  jam  vivens  dogmate  miro. 
Martyrio  tanderri  Chrifti  confeendere  regnum, 
§luo  meruififanUi  regnantfier  fecula  cunBi.     - 

Arnulfus  Imperator,  cujus  tempus  prascedenti  capitulo  notatur,  Norman- 
nos^  qui  Galiiam,  Lotharingiam,  S^  Dardaniam,  circa  Leodium,  &  circa  Ma- 
guntiamt  vaftabant,  incredibili  plaga  proftravit ;  &  tunc  coepit  jugum  Nor- 
mannorum  &  Danorum  ceffare,  qui  quadraginta  annis  Galliam  vaftaverunt. 
Deinde  idem  Arnulfus  longa  infirmitate  tabefcens,  nuUa  arte  medicinal.i 
juvari  poterat,  qujn  a  pediculis  confumeretur.  Anno  Gregorii  xvi  obiit 
Guthrum  Danus,  Northumbrite  Rex  &  Efiangliee,  quem  Alfredus,  de  facro 
fonte  fufcipiens,  Athelfianum  nominavit.  Cui  filius  ejus  I{analdus,  ^  cogna- 
tus  Sithncus  fuccefferunt. 

XX.  De  fuccejfione  Donaldi  regis,  filii  Conftantini,  &  ejus  morte. 

OBitus  ac  fepulturse  Gregorii  plandtu  fbpito,  regni  faftigium  Donaldus 
obtinet,  qui  fuit  filius   fuperioris  Conjiantini ,   filii   K^nethi   magni, 
coronatus  eft  apud  Sconam,  eodem  quo  decefEt  Gregorius  anno,  Domini 
yiz.  Dcccxcii.    ac    Imperatoris  Arnulfi  vi.     Regnavit   annis  xi.  ftrenue 
quidem,  fed  ingenti  labore  nunc  in  aquilonis  Scotia  partibus,  nunc  in  An- 
glice,  de  novo  conquseftis,  non  quievit,  nequando  deliciis  affuetus,  &  otio 
negligens  perdat  &  ingiorius,  quod  fuus  priedeceffor  vigilanti  prudentia  ma- 
gnifque  laboribus  acquifivit.     Quia  non  minus  eft  virtus  quam   quasrerc 
parta  tueri.     Offerebant  autem  Danicce  gentis  pagani  Donaldo,  ficut  dudum 
fuo  prsdeceffori  Gregorio,  pacis   lecum  inire  fcedus  adverfus  Anglos,  ut 
communibus  undique  vocibus  infultati  fecilius  poffent  expugnari.     Qtiod 
omnino  Rex   uterque  renuens ,    hoc  nuncquam   licere    refpondit   Chri- 
ftiano  principi,  contra  Catholicos,  quamvis  hoftes,  infidelibus  opem  con- 
ferre  paganis,  aut  in  aliquo  conjurationis  foedere  coJIigari.     Caeterumpoft 
annos  aliquot,  quidam  Danorum  Rex,  Northumbrorum,  &  Efianglite,  Gurmun^ 
dus  cum  fuis  ab  Alfredo  rege  baptizatus  eft,  &  eidem  facramento  conftri- 
<ftus :  ftatim  poftea  nihilominus  fidelitatis  &  amicitiae  pr^optatum  fieri  foe- 
dus   a  Gregorto  tunc  fuperftite,  magna  cum  inftantia  procuravit.     Itaque 
poft  mortem  Gurmundi,  filio  fuo  J^naldo,  cognatoque  Stthrico  fuccefforibus, 
confimilem  pa(5tum  foederum  aflidue  flagitantibus,  Rex  ifte  DoTialdus  fpon- 
te  per  omnia  conceffit,  licet  eos  indubie  noverat,  ficut  &  Gurmundum,  Al- 
fredo  feciflJe  prius  fidem.    Per  idem  quoque  tempus  rege  moram  in  au- 
ftro   faciente ,    maligni   quidam   latrunculi  tranfmontanas   partes    crebris 
csedibus  clam,  palamque  rapinis  inquietare  cocperunt.  Quorum  ut  fedaret 
malitiam,  miffis  in  auftro  militum  prsefidiis,  mox  illorum  aggreffus  ter- 
minos, -in  villa  de  Fores  brevi  decumbens  infirmitate  quafi  fubito  deceffit, 
an  labore  confumptus   an  malignorum    dolo  potionatus    dubitatur,     In 
Jona  quoque  fepultus  eft  Infula,  diem  expecStans  ultimam,  in   pace  requi- 
efcat  fempiterna.     Ejus  anno  decimo  Rex  Wejijaxonum  Alfredm  moritur, 

& 


ScOTdRUM      SlSTORiA,  (SJi 

2c  Edwardus  filius  ejus  fucceflit.  Arino  undeeimo,  viz.  uhimo  regnationis, 
Imperator  Arnulfus  obiit,  ac  Ludovicus  ejus  filius  imperare  cocpit ;  fed  ad 
coronam  imperii  non  perveniti  affignantur  ei  tamen  anni  decem.  Ifteve- 
ro  finis  fiiit  imperii,  quantum  ad  poftehtatem  K^roli,  propriis  culpis  exi- 
gentibus. 

XXI.   De  fuecejfwne  Conftantini  reois^  filii  Heth  Aliped,  ^  qmd 

CumbrisB  dominium  dedtt  Eugenio  filio  Donaldi ,  froxi/^M 

fibi    fperato   Jucceffori. 

COnftantinus  ^lins  regis  Heth  A/ipedis,  Donaldo  fuccedens,  annoDomini 
Dcccciii.  Ludovici  primo,  regnavit  annis  xl.  Ipfb  regnante  duo  reges 
Anglorum,  fupradicS^us  viz.  Edrvardus,  &  fuus  fihus  nothus  Atheljianus,  iuc- 
ceffive  regnantes,  adverfus  eum  frequenter  bellabant,  tum  propter  opem 
DanK  adhibitam,  tum  quia  terrarum  Cumbrorum  viz.  ac  cxterarum  in  An" 
glia  pofleflionum  indigenas,  fibi  fidehter  &  ufque  beUum  de  Brounyg- 
feld  adhierentes ,  omni  virtute  protegebat.  Danicte  vero  gentis  mobiho-^ 
res  vento  reges,  fibi,  ficut  &  prsedeceflbribus  fuis,  fub  eadem  conjuratio- 
ne  foederis  &  amiciti^e  forma  jundti  funt  j  fed  duobus  annis  vix  fide 
manentes,  pacem  cum  Edrvardo,  fubdohs  fedudti  promifllis,  ad  propriam 
fecerunt  perniciem  contra  Scotos.  Neque  diu  contrad:us  hujufinodi  con- 
ditio  tenuit,  quin  poft  quadriennium  exorta  qusedam  inter  eos  difcordia» 
dubium  quo  cafu,  fed  opinatur  Edvoardi  fcelere,  qui  terras  eorum  hofti- 
hter  invadens,  per  menlem  integrum  milerabih  ftrage  devaftavit.  Ilji 
quidem  neceffitate  coadti,  nuUam  ahcubi  fperantes  opem  quam  reconcih- 
andos  ad  priorem  foederis  amicitiam  Scotos  difcernunt,  a  quorum  con- 
tubernio  nuper  Edwardi  dolo  recefTerunt.  Igitur  ad  mitigandum  quod  in 
eis  Rex  Confiantinus  fixerat  odium  ,  nuncios  mittunt ,  veniam  humih- 
ter  imprecantes  &  pacem  ,  nec  unquam  de  csetero  foedus  quodcunque, 
fi  tandem  hoc  reficere  placuerit,  fliis  rumpendum  demeritis  Sacramento 
pohicentur.  Sic  quidem  exadta  quseque  negotia  nuncii  fecuni  pro  voto  laeti 
receperant,  ira  regis  in  pietate  refbrmata.  Confiantinus  autem  anno  regni 
fui  XVI.  dedit  Eugenio  fiho  Donaldi,  proximo  fibi  fucceffori  fperato,  re» 
gendum  Cumbrite  regionis  dominium,  ufque  quo  regni  Diadema  poft  ejus 
mortem  fuerit  obtentus,  ac  eo  rege  coronato,  fuus  haeres  proximus  ad 
idem  fuccedat  dominium ,  5c  fic  ab  hserede  femper  in  regem  coronato 
ftatim  fuo  fiiccefTori  proximo  dominium,  hujufinodi  fucceffionis  ritu,  de- 
inceps  transferatur.  Anno  regni  fui  xxii.  mortuus  eft  Edwardus ,  &  ihi 
fucceffit  filius  ejus  nothus  Athelfianus,  ex  Opihonis  fiha  genitus,  poftpofito 
firatre,  qui  de  jure  regnaflet ,  Edwim ,  milerabih  poftea  morti  traditoj 
nam  in  navi  fine  remige  vetuftate  confumpta,  folus,  unius  hominis  exce- 
pto  comitatu,  mari  miflus  fuerat  &  demerfiis.  Hujufmodi  fadtis  invidens 
quidem  princeps  Elfredus,  adverfus  Athelfianum^  regi  Confiantino,  pr«fatoque 
Sithrico,  fe  mox  in  omni  fidehtatis  fbcietate  coUigavit.  Confiantini  qui* 
dem  anno  xi.  Ludovicus  Imperator  obiit,  &  iUi  Conradus  Alemannus  qui- 
dam  fucceflit,  ac  imperavit  annis  vii.  tamen  inter  Imperatores  non  nu- 
meratur,  nam  imperjah  caruit  benedidtione.  Conrado  fucceffit  Henricut 
anno  Domini  dccccxx.  &  Confiantini  xviii.  Imperavit  enim  annis  xvm« 
nec  ipfe  computatur  inter  Imperatores,  neque  per  Papam  corenatus. 


X1m.  Dt 


-^ 


^^2  JoHANNIS      FoRDUN 


XXII.   De  eodem  Conftantino ,  (3  de  miferabili  crudeliqus 
bello    de    Brounygfeld. 

GUm  autem  Ethelfianus  prsetadt^e  confederationis  rumores  audiflet, 
motus  immodice,  nam  adverfse  partis  vires  augeri ,  fuafque  minui 
noverat,  excogitare  coepit  rem  potius  in  occulto  clam  agere,  quam  in 
aperto  dnbios  bellorum  eventus  experiri.  Emiffis  ergo  fuis  latenter  fu- 
furronibus,  in  aure  Sithrici  dolole  fraudem  inftillantibus,  ipfum  Sacramenti 
prioris  immemorem,  fed  &  filiis  fuis  hoc  omnino  prohibentibus,  fbroris 
fu3e  fallaci  connubio  circumvenit  ,•  unde  contigit  quod  novem  minime  vixit 
menfibus,  fied  nequiter  extin6tus  seftiraatur.  Refert  autem  WiUielmus  quod 
Sithricus,  poft  annum  vita  deturbatus,  occafionem  Jthelfiano  dedit  ut  Nor- 
thumbriam  parti  fuas  jungeret.  Et  mox  Eboracum  obfidens,  oppidanos  nunc 
precibus,  nunc  ad  deditionem  follicitans,  &  pro  voto  neutrum  expediens, 
abfceflit.  Northumbria  quidem  gentcs  &  Cu^nbrite,  Scotu  &  Danis  jam  diu 
fideliter  tamquam  una  gens  conglutinatse,  libentius  fibi  quam  Jnglis  fiib- 
jici  curabant.  Sithrico  quidem  ut  fupra  de  medio  fublato,  filios  ejus  ^««- 
lafum,  &  Godofridum,  in  principes  fibi  Northumbri  libenter  fiifcipiunt,  qui 
^zlim  Confiantino  ]nn^i,  totis  viribus  impugnabant  Athelflanum.  Igitur  anno 
regni  fui  xxxvi.  Rex  Confiantinus ,  Analafus,  &  Godofndus ,  grandi  nimis 
excercitu  colled:o,  paites  Anglorum  auftrales  [invadunt,]  cundta  vaftando  per 
qua;  tranfierant,  quoadufque  locum,  quo  tentoria  fixerat  Atheljianus^  qui 
Brounygfeld  dicitur,  advenifTent.  Willielmus.  Poftremum  Athelfiano  bellum 
fuit  cum  Analafo,  Stthrici  filio,  Scotorumque  rege  Conjlantino,  qui  fpe  in- 
vadendi  regni  terminos  tranfierant,  Atheljiano  ex  confilio  cedente,  ut  glo- 
riofius  vinceret,  jam  infultantes  multum  in  Anglia  tranfierant.  Nec  mora, 
phalangis  utriufque  partis  &  aciebus  intermixtis,  crudeliffimum  commif^ 
fum  eft  bellum,  &longepr£e  cseteris  fjeviffimum,  vel  antiquorum  fcriptis, 
traditum,five  prsefentium  memorise  commendatum.  C^fi  funtautem,  ex  par- 
te  vidloris  Athelflani,  prsecipui  duces  Elwinus,  &  Ethelwinus^  aliique  du- 
ces  duo,  duo  fiquidem  Epifcopi  cum  multis  nobilibus.  Ex  altera  vero 
parte  regulus  Deirorum  Eiigenius  cum  aliis  tribus,  duces  novem,  ac  vulgi 
partis  utriufque  populus  innumerus. 


XXIII.  De  damnis  per  hoc  bellum  gentibus   Scotorum  illatis,  ^  de 
obitu  Conftantini  in  religiofo   habitu. 

Nfauftus  enim  erat  Scotis  ille  dies,  nam  qua^que  dominia,  temporibus 
Gregorii,  vel  hadlenus  conqusefta,  necnon  xxxiv  annis  pofTeffa  vel  am- 
plius,  hoc  in  die  jure  bellico  funt  amifFa.  WiUielmm.  Cecidit  ibidem 
Rex  Scotorum,  Conflantinus^  magnse  quidem  animofitatis,  &  vivacis  fened:^ 
vir,  reges  quinque  &c^.  Hujus  WiUielmi  pofitionis  contrarium  veraces 
&  varise  produnt  Chronice,  quia,  poft  hujus  belli  funeftum  excidium,  regni 
fceptrum  quatuor  regebat  annis,  ac  deinde  regno  fponte  dimiffo,  religionis 
in  habitu  Deo  ferviens  apud  fandlum  Andream,  KiUideorum  Abbas  efFe- 
«Stus,  annis  quinque  vixit,  ibique  moriens  fepultus  eft.  Hyenfes  deinde  Mo- 
nachi,  fua  ftatira  efFodientes  ofTa  tulerunt,  &  in  bafilica  beati  Orani  patrum 
tumulo  condiderunt,  anno  Domini  dccccxlvii.  Nec  tenet  igitur  quod  in 
bello  Brounygfeld  occifus  fuerat,  cum  poft  bellum  annis  novem  fupervixerit. 
De  prsedidro  quidem  Athelfiano  rege,  legenda  miraculorum  fand:i  Jehannis 
Beverlaci,  quod  fequitur  inter  csetera  fcriptum  reperi.  Rex  Athelfianus, 
proficifcendo  bellandum  contra  Scotos  ^  beatum  Johannem  Beverlaci  vifi- 
tavit,  fuper  cujus  altare  culteilum  pro  vadio  pofijit,  promittens,  quod  fi 

vidor 


I 


S    C    O    T    O    R    U   M      H    1    S    T    O    R    I    A.  ^-f^ 

vidor  rediretj  cultellum  digno  pretio  redinieret.  Qiiod  &  iniplevit ;  nam 
in  dimicando  contra  Scotos,  rogavit  Deuni  ut,  prece  iandli  Johannis,  ali- 
quod  lignum  evidens  oftenderet,  quopriElentes  &  futuri  cognolcere  polFent,  ' 
Scotos  de  jure  Anfflfs  liabjugari.  Unde  Rex  cum  gladio  iiio  percuHit  lco- 
pulum  quendam  lapideum,  juxta  caltrum  de  Dunbar,  cujus  idtu  fcopulus 
ad  meniuram  uln£  cavatur,  ut  ulque  diem  patet  hodiernum,  hsecibi;  ve^ 
rum  ex  reiacione  magarum  veterum,  confimilem  trufam  audivimus,  Arthuri 
regis  niiliti  Kayo  cum  quodam  enormi  Cato  dudum  pugnaturo  contigifTej 
videns  namque  Catus  mjiicem  pugnaciter  iecum  bellare  paratnm:,  magnae 
rupis  ftandebat  ad  ilimmum,  atque  deorfum  defcendens,  ad  pugnam  mi- 
rabiliter  ungues  acuendo,  variis  &  incredibiiibus  fifTuris  rupem  cavit  & 
amfrad:ibus,  Catum  tamen,  ut  aiunt,  K^^ii-s  interfecit.  Atheljlmi  vero  rupis 
fifTuras  non  habetur  in  populo  memona  vel  notitia,  ergo  &c^  Ipfo  quo- 
que  anno  belli  obiit  Hennciis ;  &  Otho  filius  ejus  imperavit  annis  xxxvi. 
Hujus  autem  anno  tertio  viz.  dccccxl.  mortuus  efl  Athelflanus,  &  fi-ater 
ejus  Edmundus  fucceilit,  tenuitque  regnum  annis  pene  feptem. 

XXIV.    De  fuccejjlone  regis  Malcolmi,  filii  Donaldi,  cui  J^x  Anglo- 
rum  Edmundus  Cumbriam  reddidit. 

\  Nno  quoque  Domini  dccccxlhl  qui  fuit  Othonis  fextus.  Rex  Con- 
j\  flantinus,  divinse  milerationis  infpirante  gratia,  qusequemundana  va- 
nitati  fore  fubjeda  luculenter  intelligens,  ut  fupra  patet,  evacuata  fede  re- 
»ia,  Malcolmo,  filio  Donaldi,  locum  regnandi  dedit;  quique  regnavit  annis  ix, 
Porro  pof\  mortem  Athelflani,  terrarum  omnium  indigena;,quos  ipfe  beilo  de 
Brounygfeld  fuo  dominio  redegerat,  ad  priores  Dominos  Scotos ,  &  Danos 
refpirabant.  Northumbri  quidem  Analafum  ex  Hibertiia  revocandum ,  ac 
reoem  denuo  conftituendum  difponunt.  Quod  cum  ad  Edmundi  pervenic 
auditum,  metuit  ne  forte  populus  Cumbrix  Scotis  adhsereat,  ut  Analafo  Nor- 
thumbri,  pro  ea  maluit  amicum  venari,  quam  ipfb  invito  crudelis  eam  ho- 
ftis,  &  forte  pro  perpetuo,  poflideret;  unde  Malcoi?ni  negis  saxiliam,  ac 
animum  placabilem,  firmiter  libi  jund:um,  contra  Danos  habere  defiderans, 
totam  ei  Cumbnam,  in  perpetuum  fub  fide  jurata  tradidit  poffideiidam. 
Willielmus.  Hoc  tempore  Northumbri,  rediviva  meditantes  prslia,  padtumj 
quod  cum  Athelftano  pepigerant,  corrumpere,  &  Analafum,  ab  Htbernia  re- 
vocatum  ftatuere  regem.  At  vero  Edmundus  exiftimans  injurium,  fi  non 
fraternse  vid:oria;  reliquias  perfequeretur,  copias  contra  defertores  Northum- 
hros  du<Stitavit.  Analafus  animum  regis  tentans  deditionem  fui  obtulitj 
fed  non  diu  barbaricus  animus  in  fententia  manfit,  quin  &  Sacramentum 
l^ederet,  &  Dominum  irritaret.  Quapropter  anno  fequenti  pullus  perpetuo 
exiliopoenas  luit,  Provinciam,  quje  vocatur  Cumbr^land,  regi  Scotorum Mal- 
colmo,  Rex  fub  fidelitate  jurisjurandi  commendavit,  hsec  iile.  Poftmodum 
vero  ftatim  inter  eos  concordatum  eft,  &  amborum  confiiio  decretum,  ut 
infuturum,  pro  bono  continuandse  pacis  utriufque  regni,  Malcolmi  regis 
proximus  hseres  Indulfus ,  c£eterorumque  regum  Scotorum  hseredes,  qui 
pro  tempore  fuerunt,  Edmundo  regi,  fuifque  fiiccefroribus  Anglis  regibus 
homao^ium  pro  Cumbria  facerent,  ac  fidelitatis  Sacramentum.  Infuper  ita- 
que  quod  neuter  eoruni  hanc  barbaram  aquilonis  &  perfidanam  gentem  fuo 
receptet  in  regno,  quovifmodo  protegat,  auxilium  pra^beat,  vei  favorem, 
feu  cujufque  rei  gratia,  fub  homagio  fuicipiat  fidelitatis.  Et  hxc  omnia 
fuerunt  in  pofterum  obfervanda.  Rex  uterque  vinculo  conjurationis  al- 
terutri  eft  aftri6tus.  Anno  quoque  Malcolmi  quarto,  Rex  Edmundus  st 
quodam  latrunculo,  quem  una  dierum  m  aula  de  niale&d:is  exprobraffet, 
in  medio  militum  pugione  perfoiTus  mteriit,  &  fibi  fucceffit  Edredus 
frater  ejus. 

^  Q.q  q  q  xxv.  c$ 


^j^  JoHANNIsFoRDUN 


XXV.  De  morte  ejufdem  Malcolmi)  C^  fuccejfione  regis  Indulfi,  ^  fua 

morie  per  Danos. 

'  \  /T  ■^^<^"^^"^  autem  Rex  cum  Edre^o  pacem  habuit,  fad:o  fibi  prius  ho- 

^  YJ^  magiopro  Cumbria  per  Indulfum:  confpirantes  mmquQ  Northuml/roSj 

ac  novum  fibi  ftatuentcs  regem,  anno  regni  fui  quinto,  Malcolmi  regis  ful- 

tus  fubfidio,  crudeli  csede  vaftavit.     Quod  autem  in  magnum  regni  fui 

damnum  poftea  ceffit.     Nam  Norguigetfes,  &  Dani,  quos  prius  amicos  diu 

&  fcederatos  habebat,  in  ejus  &  regm  maximam  offenfam  excitati,  mariti- 

mas  undique  regiones,   8t  portus,  multo  tempore  poftmodum  infultabant. 

Solebat  autem  quolibet  anno,  fi  non  majori  pr^peditus  cura,  regni  pera- 

grare  provincias,   judicium  faciens  raptorum,  ac  latrocinantium  malitiam 

reprimens,  &  quantum  hoc  bonis  placuit  &  modeftis,  tantum  malignan- 

tibus,  ac  regiae  pacis  ruptoribus,  difplicuit.     Tandem  confpiratione  quo- 

rundam,  &  ut   Annales  tradunt  chronicse,  Moravienfium  dolo,  completis 

in  regno  noveni  annis,  cum  tribus  menfibus,  apud  Vlrim  occifus  eft,  &  in 

Jona  cum  patribus  fepultus  Infula.     Malcolmo  fucceffit  Indulfus,  filius  Con- 

Jiantini,  ^ix  Heth  Ahpedu,  quitotidem,  ut  ipfe,  regnavit  annis,  &  anno  Dg- 

mini  dCccclh.  necnon  Othonis  primi  xv.  regnare  coepit.     Ad  Cumbrice  vero 

dominium,  eo  coronato,  promotus  eft  Duffus,  regis  Malcolmi  filius,  Edredo 

regi  folita  fidelitatis  fide  fadta ;  anno  deinde  tertio,  viz.  /W////? quarto,  Rex 

Edredus  obiit,  Sc  illi  fucceffit  Edwius  Edmundi  films,  vir  defes  &  inutilis, 

quamobrem  a  fuis  &   pluribus  habitus  eft  quafi  derehdtus.     Redditus  eo 

tempore  Danorum  ac   Noricorum  rumor  fperfus  omnes  infulanos  immodice 

terruitj  nam  Scotos  non  minus  quam  y/«^/o/ exofos  habebant.     Nec  mora, 

quod  verebatur  anno  fequenti  verno  tempore  fad:o  contigit.     Claffe  qui- 

dem  quinquaginta  navium  revedti,   prout  eos  ventorum  impetus  agebat, 

nunc  auftrales  nunc  boreales  regni  plagas  fsepius  crudelitate  piratica  vafta- 

bant :  dum  enim  eis  Rex  in  Borea  nitebatur  occurrere,  popularis  ftrepitus 

ipfos  Auftrum  vaftantes  fucclamabat.     lllis  tandem  una  dierum,  ut  conti- 

git,  fufisper  cuneos,  propeiocum  qui  ^0^«  dicituf,  vaftando  patriam,Rex 

in  abdito,  non  procul  i  litore,  ftatuit  infidias,  nam  cafu  fbrtuito  cum  pau- 

cis  ibidem  tunc  aderat ;  fed  utinam  non  adeffet.     At  cum  prsedones  per 

agros,  &  villas  turmatim  difpisrfi  difcurrerent,  in  eos  vociferando  concitus 

irruit,  &  pluribus  occifis,  fugae  remedium  reliquos  arripere  compulit.  Ipfe 

domum ,  ut  erat  magnanimus,  abjedtis  pro  dolor  armis,  ut  ocius  infequi 

fugatos  poffet,   ex  una  navium  fpiculo  capite  percuffus,  eadem  interiit 

nodte.     Cujus,  ut  decuit  honore,  corpus  ad  Infulam  Columba  delatum  eft, 

&  confueto  regali  tumulo  progenitoribusconfepultum. 

XXVI.  De  fucceffione  regis  DufF,  cujus  pofh  mortem  corpus  ahditum  fuit 
fub  ponte,  nec  folis  radius  illuxit  in  regno  donec  repertum  fuit. 

POftquam  debite  profecutse  fuiflent  regis  exequiae,  fucceffit  xViiDuffus^ 
regis  Malcolmi  filius ,  anno  Domini  dcccci.  fuperioris  Othonis 
XXIV.  quatuor  annis  &  fex  menfibus  regnavit.  Erat  enim  vir  columbinse 
fimplicitatis  quietem  dihgentibus  &  pacem;  reliellium  quoque,  prsdonum, 
&  latronum  feverus  ultor,  terribilis,  &  cruentus,  Tempus  fus  regnatio- 
nis  ab  exteris  gentibus  in  pace  tranfegit,  aquilonales  regni  cives  a  propriis 
pr^donibus  oppreffi  funt ,  quamquam  rigore  juris  eorum  crebro  nequi- 
tiam  antea  mitigaffet.  Igitur  anno  quinto  partes  pacifci  cupiens,  cum 
multis  adiit,  &  in  Moravia,  villa  de  Foras,  varios  pledtendo  maleficos  ali- 
quamdiu  moram  traxit.  Cum  autcm,  ut  folito,  cuneos,  &  turmas,deferta  mon- 

tium, 


S    C    O    T    O    R    U   M       H    t    S    t    O    H    I    A.  ^^$ 

tium  &  lilvarum  fciutandn,  paucis  fecum  retentis,  emiferat  ex  fuis  jfecre- 
tioribus  quofdam  vigiles,  fuique  corporis  die  nodtuque  cuftodes  ftatuit : 
at  illi,  quafi  nihil  timentes,  jocis,  ludicris,  5^  commeffationibus  regi  nulla- 
tenus  intendebant.  Quod  nephandis  utique  gTatTatoribus  minime  latuitj 
unde  mox,  intempefta  nodtis  hora  captata,  regium  intrantes  cubiculum, 
minus  caute  repagulis  firmatum,  ipfum  cum  iblo  cubiculario  ledto  quief- 
centeni  clam  eripiunti  atque  per  abdita  fecum  loca  trahentes  peremerunt. 
Corpus  autem  occifi  regis,  nullo  protinus  veftigio  cruoris  rehito,  fnb  cu- 
jufdam  pontis  umbraculo  juxta  K^ulos  imponunt,  fofla  viriditerra  fub- 
tihter  coopertum.  Mirum  didtu,  ab  hora  deinceps,  quoufque  repertum 
fuerat,  in  omni  regno  Scotite,  folis  nequaquam  iUuxit  radius;  im5,  quam» 
diu  fub  ponte  latuit,  continua  tenebrofitas  mirabiliter  operuit  cun<tT:is  ftu~ 
pentibus  totara  humum.  Invento  poftmodum  quantocius  corpore,  fol 
ipfo  die  folito  clarius,  ut  videbatur,  refplenduit,  fiagitia  revelans  prodito- 
rum.  Funus  autem  ejus  fcrinio  iocatum,  5c  aromaticis  conditum  fpeciebus, 
ad  fenam  delatum  elt  Infulam,  ibidem  honorifice  fepeliendum. 

XXVII.    Ds  [uccejfione  Culenii  regis  ^  morte,  &  de  quadam  Apocryfa 

Anglorum  chronicis  infcripta. 

CVlenius  filius  InduIJi  regis  in  regem  fufceptus,  anno  Domini  dcccclsv^ 
&  Othonis  xxviii.  quique,  iicut  prsedecefToi-,  quatuor  annis  &  fcx 
menfibus  regnavit.  Ad  regni  vero  rcgimen  inutilis  &  remifTus  fuit,  nihil 
regale,  vel  memoria  dignum,  fiiis  diebus  adtum  eft.  Nam  fpreto  fenfato- 
rum  confilio,  juvenum  in  omnibus  inhaerebat  veftigiis;  quippe  virginum 
violator  pr^ecipuus  j  in  procerum  ac  privatorum  uxores  libidinofus  adul- 
ter;  imitator  in  muitis  Edwii  regis  Anghrum,  nuper  defundii,  qui,  fecun- 
dum  Willielmum,  ipfb  die  quo  in  regem  facratus  fuerat,  frequentiflimo 
confefTu  procerum,  dum  de  rebus  feriis  &  regno  neceffariis  inter  eos  a- 
geretur  ,  e  medio  quafi  ludibundus  prorupit  in  triclinium ,  in.  com- 
plexum  meretricis  devolutus.  Ifte  quidem,  dum  continue  vitiis  hujuf^ 
modi  flagitiofis  totaliter  animum  daret,  nec  ab  his  aliquorum  hortatu 
principum,  aut  clericorum,  reduci  poterat,  omni  iridigenarum  in  fc  pro- 
vocavit  indignationem.  Inter  csteros  interea  nefendifEmos  a<5tus  fiios, 
cujufdam  principis,  cui  nomen  Eadhardus,  puicherrimam  fiiiam,  quam  quia 
fibi  fponte  pater  tradere  noiuit,  invite  raptam  violavit.  Quapropter  ab 
eo  poftmodum  in  brevi  multorum  gaudio  peremptus  eft,  dolore  proti- 
nus  pei'paucorum.  Tulerunt  autem  corpus  ejus,  &  in  Infula  Jona  cum  cse- 
teris  regibus  fepelierunt.  Quoddam  mirabile  Scotts  olim  contingens  tem- 
porc  Gregorii  fcripfifTem,  fed  negligentia,  fateor,  hadtenus  omifTum,  hic  in- 
fcribam  verbotenus,  ut  in  quadam  iegenda  fcriptum  eft.  Ab  anno  Domi- 
nicse  Incarnationis  dccclxxxiii.  aliquanto  tempore  interjedto,  gentes  Scc 
torum,  innumerabili  coadunato  exercitu  contra  Northumbrits  regem  in  pu- 
gnam,  &  Lindifarnenfem  Ecclefiam  inter  csetera  crudelitatis  fuae  facinoi"a 
rapinis  invadentes,  &  pacem  fandti  Cuthberti  infringentes,  in  momento  fu- 
bito  hiatu  terra;  abforptse  difparuerunt.  Fadto  namque  mane,  Rex  &  fui 
inhoftes  irruunt,  fed  mirabile  di(!tu,  quos  modo  contra  fe  jacula  mittere 
confpiciunt,  in  eodem  ftatim  momento  nufquam  ncc  unum  ex  his  inve- 
niunt.  Sicut  enim  vir  Dei  Cuthbertus  regi  fpiritu  prjedixerat,  coram  eis 
terra  vivos  omnes  deglutivit.  Ut  quid  in  talibus  apocryfis  aptaret  pen- 
nam  hiftoricus,  quibusfidem  quilibet  fenfttus  adhibere  recufat.^ 


Q  q  q  q  2  XXVIII.  De 


^-j^  JottANNIS      F.ORDUN 


XXVIII.  De /uccej/ione  Kenethi,  //«Malcolmi,  ^  diverjis  contentionibus ', 
de  varietate  futcejjienis  tam  Imperatorum  quam  I{egum. 

SUcceflit  ci  K^nethus  fecundus  poft  monarchiam,  Malcolmi  filius,  firater' 
regis  Duff,  vir  fbrtis  &  prudens,  anno  Domini  ucccclxx.  necnon  Otha^ 
m  laepe  didi  xxxui.  Regnavit  autem  in  pace  feliciter  xxiv.  annis , 
&  menfibus  ix.  Omni  tempore  regnationis  ipfe,  fuique  contemporanei  re- 
ges  Anglorum,  Edgarus,  ac  fui  duo  filii,  beatus  viz.  martyr  Edwardus,  &  E- 
thelredus,  fideliter  adinvicem  diligentes,  firmiffimse  pacis  &  amiciti^e  ferva- 
bant  alterutris  communionem.  Eo  quoque  ftatim  coronato,  Malcolmum,, 
filium  Duff,  fucceffione  proximum,  fi  vixiffet,  in  regulum  Cumhrice  libenter 
Edgarus  recepit,  fub  facramento  fidelitatis  confueto.  Hujufinodi  mutuas 
pacis  &  amicitise  padtum  inter  reges  &  regna,  feliciter  a  regibus  Malcol- 
mo  Scotorum,  &  Anglorum  Edmundo,  primitus  initum  ,  abfque  contentionisi 
aiiquo  ftrepitu  jugiter  &  inconcufTe  centum  viginti  perfeveravit  annis,  & 
amplius,  etiani  ufque  WtUielmns  hi&zrAm  invafit  Angliam  &  obtinuit.  E- 
rat  enim  Edgarus  Rex  feliciffimus,  pacificaciffimus,  liberaliffimus,  ac  regi- 
bus  vicinis  &  principibus  munificentia  communicativus  j  nec  mirum,  quia  a 
fandtiffimi  do<5toris  fui  pariter  &  red:oris  Dunjiani  monitis  non  re- 
ceffit.  Anno  (\\xmto  J^riethi  regis  obiit  Otho  primus,  &  illi  fiacceffit  in 
imperio  films  ejus  Otho  fecundus,  ac  imperavit  annis  x.  His  diebus  &  an- 
tea,  fed  &  diu  poftmodum,  incommoda  plurima,  de  varietate  fiicceffionis 
regum  6c  principum,  diverfis  mundi  partibus  emergere  coeperunt.  Nam 
hujus  Othonis  primi  regnationis  anno  quinto,  ficut  in  hiftoriali  fpeculo  le- 
gitur,  talis  inter  imperii  principes  quseftio  fiicceffionis  exorta  eft.  Utrum 
yiz.  deberent,  avis  fuperftitibus,  filii  filiorum  poft  patres  defundtos  hsei' 
reditare,  an  exhseredatis  fruentibus,  deberet  h^ereditas  ad  patruos  redire-, 
Ex  Othonis  quidem  omnique  principum  fententia,  cognitio  veritatis  ju-» 
dicio  gladiatorio  commiffa  eft.  Ceffitque  vidtoria  his  qui  dicebant,  fira-' 
trum  filios  debere  cum  patribus  hsereditare.  Anno  xv.  Kenethi  regis  o- 
biit  Otho  fecundus,  poft  cujus  mortem  inter  imperii  primates  oritur  ita- 
que  difTenfio,  de  imperatore  fubftituendo.  Aliis  filio  ejus  Othoni  impe- 
riuni  deberi  certantibus  j  aliis  ^  filio  ejus  imperium  transferre  vofentibus 
ad  Henrieum  ducem,  Othenis  primi  fratrem.  Hic  enim  Henricus  ipfum  pue^ 
rum  Othonem  fadiof?  raptim  in  cuftodia  tenuit,  quem  pnncipes  ex  ejus 
extorquentes  manibus,  in  regno  fublimant,  &  regnavit  annis  xix.  In 
GaUiis  fiquidem,  mortuo  rege  Ludovico,  Francis  regnum  transferre  volen- 
tibus  ad  ducem  J^rolum,  fratrem  Lotharii  regis,  ipfius  Ludovici  patruun^ : 
fed  dum  ille  rem  ad  confilium  difFert,  regnuni  ufurpat  Hugo,  filius  Hu- 
gonis  Comitis  farijienjis,  ex  Harpydp  Othonis  primi  fbrore. 


XXIX.  De  eodem  Kenetho,  ^  mpa  mutatione  Juccejfionis  Im^eratv^ 
rum  ^  regum  Scotorum. 

ETiam  ji-t  pericula  de  caetero  fucceffionis  iniperatorum  evitentur,  iiii- 
perii  principes  unanimi  confenfu  ftatuerunt,  quod,  poft  i^us  Othoms 
tertii  jam  imperantis,  ac  eodem  confilio  pro  tribunali  fedentis^  obitum, 
nullus,  quocunque  fibi  gradu,  vel  confanguinitatis  vel  affinitatis  attingensi 
ad  imperium  deinceps  accedere  prsfumat,  fi  non  per  officiales  imperii 
pr^rdinatos  eligatur.  Qui  quidem  officiales  feptem  fiint  viz,  Magun- 
tinenfis,  Cancellarius  Germania.  Triverenjis,  Cancellarius  GaUi(Z.  Colonienjis, 
Cancellarius  Italioe.  Marchio  Brandehurgenfis,  Pr^pofitus  Camera;.  Palatinus 
Jpapifer.  Dux  Saxonia  portans  enfem,  Pincerna  Rex  Bohemice.  Unde  verfiis  i 

Magun- 


ScoTORUM     HisToitiA.    .        6yf 

Maguntinenfis,  Treverenfis,    Colonienfis^ 
G)uilibet  impern  fit  Cancellarius  herum. 
Et  VsiVAlinMS  Dapifer ;    Dux  portitor  enjis. 
Marchio  Preepojitm  Camerx;  Pincema  BoemnSo 
Hi  flatuunt  demum  cun^is  per  fecula  fummum, 

His  de  mutatione  fucceffionum  rumoribus  auditis.  Rcx  Kenethus  prifcD- 
rum  regni  fui  re^um,  ha^tenus  intricate  regnantium,  fucceffionis  ritum  a- 
boleri  noluit,  &  fobolem  proprise  generationis,  poft  quemlibet  regem,  prai 
csetens  regni  diademate  decorari.  Habebat  ipfe  filium  illuftrem,  MalcoU 
mum  nomine,  cui  regnum  afcribi  propofuit  toto  nifu.  Statuit  igitur  omni 
confenfu  principum,  paucis  primitiv»  fucceffionis  fautoribus  exceptis,  ut 
regi  cuique  decedenti  de  c^etero  filius  aut  filia,  nepos  aut  neptis,  feu  li* 
ne^e  collateralis  frater  aut  fbror,  aut  faltem  quifquis  alius  regi  decedenti 
fuperftcs  fanguine  proximus,  fuccedere  debeat,  unius  diei  licet  setatis  infans, 
cum  dicatur,  jetas  regis  in  fide  fubditorum  confiftit :  nuUa  lege  deinceps  ia 
hujus  contrarium  pr^evalente.  Anno  i\enethi  fexto  Rex  Anglmum  Edga- 
rm  obiit.  Cui  filius  ejus  fandtus  Edrvardus  fucceffit,  &  tribus  annis  cum 
dimidio  regnans,  Elfridee  novercse  dolo  fica  perfoffus  martyrio  coronatus 
eft.  Poft  quem  frater  fuus  Ethelredws^  adeptum  regnum  triginta  feptem  an- 
nis,  ut  vult  JVillielmus,  potius  obfedit  quam  rexit.  Ejus,  inquit,  vitse  curfiis 
iaevus  in  principio,  mifer  in  medio,  turpis  in  exitu  afTeritur.  Suam  igna- 
viam  pr^dixit  fandtus  Dunjianus,  nam  cum  ipfe  puliolum  in  fbntem  Ba- 
ptifmi  niergeret,  alvi  profluvxo  facramentum  interpolavit,  qua  de  re  turba- 
tus,  per  Deum,  inquit,  &  matrem  e]us,  ignavus  homo  erit  ifte. 

XXX.   De  Baldredo  Rivallenfi  Ahhate,  fermonem  regis  Anglorum 
Edgaris  recitante,  contra  male  viventes  in  Ecclefia  Dei. 

Aldredm  feu  Athredus  ^ivaUenJis  Abbas,  de  fermione  regis  Edgari.  Cum- 

que  'Bi.Q^  Edgarus  diligenterEpifeoporum,Ciericorum,&  Monachorumj, 

vitam  &  mores  inveftigatione  pudentiffima  didiGiflTet.  Convocatis  Eccle- 
fiarum  &  Monafteriorum  ad  fe  Presbyteris,  cumi  eis  hujufinodi  fermonem 
habuit.  Quum  magnificavit  Dominus  mifericordiam  fuam  facere  nobifcum, 
dignum  eft,  6  patres  Reverendiffimi,  ut  innumeiris  beneficiis  ejius  dignis  re- 
Ipondeamus  operibus.  Neque  enim  in;  gladia  noftro  pofledimus  terram, 
6t  brachium  noftrum  non  falvavit  nos,  fed  dcxtra  ejus  &  braehiiim  ejus,  quia 
complacuit  iili  in  nobis.  Juftum  proinde  eft,  ui!  qui  omnia  fubjecit  fiib  pe- 
dibus  noftris,  fubjieiaraus  &  nos  illi  animas  noftras,  ,&  ut  hi,  quos  nobis.fub-' 
didit,-  ejus  fubdantur  legibus,  non  fegniter  elaboremus.  Et  meujGH'  qiuidena  eft 
inter  laicos  cum  equitatis  jure  tra<itare  inter  virum  &  proximum  fuum-j 
juftum  judicium  facere,  punire  fecrilegos,  rebeEes  coaiprimere,  de  manu 
fortiorum  ejus.  inopem  eripere,  egenum  &  pauperem  a  diripientibus  eum, 
Sed  &  meE  etiam  foUicitudinis  eft  Ecclefiarum  miniftris,  gregibus  Monacho- 
rum,  choris  Virginum,  &  neeeffaria  procurare,  &  paci  eorum  ac  quieti  con- 
fuiere.  De  quorum  omnium  moribus  ad  vos  fpecStat  examen,  fi  vixerint  con.- 
tinenter,  fi  honefte  fe  habeant  ad  ea  quae  foris  funt,  Jfi  in  divinis  officiis.  fol- 
iiciti,  fi  ad  docendos  populos  affidui,  fi  vidlu  fbbrii,  fi  habitu  moderatiy 
fi  in  judiciis  difcreti.  Paci  veftrse  loquor,  Reverendi  patres,  fi  iftafolertl 
lcrutinio  fcrutare  curaffetis,  non  tam  horrenda  &  abominanda  noftras  ad 
aures  de  veftris  Clericis  perveniffent.  Taceo  quod  nec  illis  eft  coroua 
patens,  nec  tonfura  conveniens ;  quod  in  vefte  lafcivia,  infolentia  in  geftu, 
inverbis  turpitudo,  interioris  hominis  locuntur  infaniam.  Prieterea  in  di- 
vinis  officiis  quanta  fit  negiigentia  .^  Cum  facris  vigiliis  vix  interefTc  dignen- 
tur;  cum  ad  miffarum  fblennia,  adludendum  vel  ridendum  magis,  quam  ad 

Q^q  q  q  3  pfallendum. 


^jS  JoHANNIS      FoRDU    K 

pfallendmn,  congregari  videantur.  Dicam  dicam  quod  boni  lugent,  mali 
rident,  dicam  dolens,  fi  tum  dici  poteft,  quomodo  defluant  in  commefla- 
tionibus  &  ebrietatibus,  in  cubilibus  &  impudicitiis,  ut  jam  domus  cleri- 
corum  putentur  proftibula  meretricum,  &  concionabulum  hiftrionum.  Ibi 
alese,  ibi  ftltus  &  cantus,  ibi,  ufque  medium  nodtis  fpatiuni,  cum  clamore 
protradls  funt  vigili^  &  horrore. 


XXXI.   De  eodem  Sermone, 

'  Ic  fic  patrimonia  regum,  eleemofinse  principum,  im5,  quod  ttiajus  elt,  il- 
v^  iius  pretiofi  fanguinispretium,  profligantur  ?  Ad  hoc  nonne  thefau- 
ros  fuos  exhauferunt  reges  patres  noftri  ?  Ad  hoc  Fifcus  regius  detrai^is 
redditibus  muitis  detinuit  ?  Ad  hoc  Ecclefiis  Chrifti  agros,  &  pofreffiones, 
regalis  munificentia  contuht,  ut  deliciis  clericorum  meretrices  ornentur, 
hixuriofa  cenvivia  pr^eparentur,  canes  &  aves  &  talia  ludicra  comparentur  > 
Hsec  milites  clamant,  plebs  fubmurmurat,  mimi  cantant,  &  faltant,  &  vos 
negligitis,  vos  parcitis,  &  vos  diffimulatis.  Ubi  gladius  Levi  &  zelus  Si- 
moms,  qui  ut  icorto  abutentes  filia  "^acob  Sichimitas,  eorum  habentes  figu- 
ram,  qui  Chrifti  Ecclefam  pollutis  adtibus  foedant,  etiam  circumcifbs  fuc- 
ciderunt  ?  Ubi  fpiritus  Moyfi,  qui  caput  vituli  adoiantibus,  etiam  dome- 
fticis  fui  fanguinis,  non  pepercit  ?  Ubi  pugio  Vhinees  facerdotis,  qui  fbrni- 
cantem  cum  Madianita  confbdiens,  fandia  hac  a^mulatione  Domini  placuit 
iram  ?  Ubi  fpiritus  Petri,  cujus  virtute  punitur  avaritia,  h^reii^^SytnQniaca 
condemnatur  ?  Emulamini,  6  facerdotes,  emulamini  vias  Domini,  &  juftitias 
Dei  veftri.  Tempus  faciendi  contra  eos,  qui  diffipaverunt  legem  Domini 
Dei.  Ego  Confiantini,  vos  Petri  gladium  habetis  in  manibus.  Jungamus 
dexteras;  gladium  gladio  copulemus,  utejiciantur  extra  caftra  leprofi,  ut 
purgetur  fandiuarium  Domini,  &  miniftrenc  in  templo  filii  Levi,  qui  dixit 
patri  &  matri  nefcio  vos,  &  fratribus  fuis  ignoro  illos.  Agite,  quefb,  folli- 
citCi  ne  peniteat  nosfeciffe  quod  feeimus,  dediffe  quod  dedimus;  fi  videri- 
nius  illud  non  in  Dei  obfequio,  fed  in  peffimorum  luxuria,  impunita  con- 
fumi  libertate.  Moveant  nos  fandtorum  reliquise,  quibus  infultant;  vene- 
randa  altaria,  ante  quse  infaniunt :  moveat  vos  antecefforum  virorum  mira 
devotio,  quorum  eleemofinis  vefania  clericorum  abutitur.  PrsedecefTores 
&  proavi  noftri  quanta  contulerunt  Ecclefiis,  veftram  Paternitatem  non 
latet;  quibus  donariis  altaria  Chrifti  cumulaverunt,  meminiffe  vos  decet. 
Habes,  6  pater  Dunfiane,  habes  hlc  tecum  venerabilem  patreni  Ethelvooldum 
Wintonienjem  Epifcopum,  habes  Reverendiffimum  prsefulem  Wigornienfiem  Of- 
tvaldum,  vobis  iftud  committo  negotium,  ut,  &  Epifcopali  cenfura,  &  au- 
droritate  regia,  turpiter  viventes  de  Ecclefiis  ejiciantur,  &  ordinate  viven- 
tes  inducantur.  Sentientes  igitur  beati  patres  manum  regis  bonam  fecum, 
abEccIefia  Wyntonienfi,  &  Wigornienfi,  &  aliis  pluribus,  inhonefte  viven- 
tes  expulerunt,  inducentes  viros  religiofos,  qui  novo  quodam  fplendore 
totum  regnum  illuftrarunt.  O  vere  beata  tunc  Ecclefia  !  quam  tanta  Mo- 
nachorum,  &  Virginum,  adornabat  integritas ;  quam  devotio  plebium,  mode- 
ratio  militum,  judicum  aequitas,  terrcE  fecunditas,  Isetificabant.  Tunc  enim 
homines  Deo,  terrahominibus,  coelum  terrae,  juftitiae  frudlu,  aeruni  tem- 
perie,  debitum  prsftabant  officium.  Iftum  hlc  regiuni  infcripfi  fermonem, 
ut  volentibus  cedat  in  exemplum. 


XXXII.  De 


S    C   O    T    O    R    U   i\l      H   I    S    T    O    R    I    Ac 


XXXII,  De  mirabili  prodttionis  injlrumento,  pro  eodem  rege  Kenetho  dt- 

cipiendo,  &  blanditiis  verjuta  mulieris, 

Deiunc  autem  I\cnetham  regem,  &  filium  fuum,  alterius  fucceffionis 
principes,  fe  jam  privatos  aiTerentes  ^ntiquitatis  fblito  fuccedendi 
titulo,  quorum  pra^cipui  Confiantinus  Calvusy  filius  Culeni  regis,  &  Grime^  fi- 
lius  Kjnetht,  fiiii  regis  Duff,  eorum  continue  mortem  macliinati,  tandem 
ad  fcelus  hujufmodi  complices  inveniunt  perpetrandijm.  Confentiit  ad:i- 
bus  eorum,  &  confilio,  filia  Cruchne,  Comitisde  Angus,  cui  nomen  Finele,  cu- 
jus  unicum  filium,  five  legis  feveritate,  vel  fadto,  vel  alio  quovis  cventUi 
nefcio,  dudum  apud  Dounufy7ta?ie  occidi  juflit.  H^c  igitur  verfuta  mulierj 
in  mortem  regis  ardenter  afpirans,  invifum  antea  quoddam  decipulae  genus, 
in  fecretiori  domunculo  fieri  fecit.  Habebat  enim  affixas  ex  omni  parte 
decipulse  baliftas,  fingulis  femper  extenfas  funibus ,  &  acutiffimis  parataa 
jaculis,  earumque  medio  ftatuam  in  modum  pueri  ftantem,  artifice  baliftis 
annexam,  quam.fiquis  quomodocunquemotam  tetigerit,  ipfum,  moxfblu- 
tis  undique  baliftarum  laqueis,  emiffa  ftatim  jacula  terebrarent.  Hujuf^ 
modi  quoque  patrandi  fceleris  opere  perfedlo,  memorata  fuperius  mulier 
nequam,  regi  femper  vultum  prsetendens  hilarem,  verbis  tandem  dolofis 
blandiens,  decepit.  Rex'autem  una  dierum,  cum  paucis,  nec  procul  ^ 
manfione  propria,  venatum  pergens,  filius  hinc  inde  bcftias  agitando  cani- 
bus,  juxta  villam  Fethircarum,  qua  manfit  proditrix,  venando,  divertere 
cafii  contigit,  quem  illa  videns,  fiexis  genibus,  fuam  adire  domum  impor- 
tune  rogitat ;  alioquin,  ait,  apud  tuas  majeftatis  gratiam  infellibiliter  re- 
puto  me  fufpe(!tam.  Sed  novit  Deus,  tuque  Rex  ftatim  fcies,  quod  licet 
de  me  malignorum  didtet  multifarie  mentiendo  loquacitas,  tibi  femper 
&  fui  fidelis,  &  ero  vita  comite.  Nam  quicquid  nequiflimo  filio  meo 
nuper  fecifti,  non  immerito  fed  jufte  fadlum  optime  novi.  Et  accurrens 
regis  in  aure  fufurratj  proditores  tuos,  inquit,  filii  mei  maledidli  compliceSj 
tibi  Domino  meo,  proditionifque  modum,  dummodo  mecum  adveneriSj 
explicabo.  Me  vero  fecum  in  tua  deceptione  conjuratam  affociare  fpe" 
rabant,  fed  eorum  nephandis  affentire  proditionibus  ftatim  abnui :  verun- 
tamen  me  fua  nunquam  fecreta  prodere,  tadtis  evangeliis,  Sacramento 
coegerunt:  &  quamvis  hoc  eis  jurata  promiferam,  tibi  nihilominus,  Do- 
mine  mi  Rex,  cui  prae  cseteris  firma  debetur  &  legia  fidelitas,  felfiflima 
fuiffem  &  proditrix,  difcrimen  tui  corporis  occultando,  Nam  contra  re- 
gise  majeftatis  falutem  conjuratio  nulla  tenet,  quis  ignorat  ? 


XXXIII.   De  proditiofa  morte  ejufdem  Kenethi,  £#  promotione  filii  fui 
Malcolmi  in  dominium  Cumbrias. 

SIc  quoque  dolofa  mulier  regis  aninium  callide  feducens,  ipfiim,  pr® 
dolor!  nimisfibi  credulum  domicilio  cundtis  annitentibus  fecum  traxit. 
Quid  plura,  quid  in  dolendis  moror  ?  Poft  defcenfum  ab  £equo  regem,  ocius 
manu  domo,  qua  latuit  decipula,  folum  induxit,  &  quafi  proditorum  ar- 
cana  revelandi  gratia,  ficut  promiferat^  hoftio  retrorfum  claufb,  ftatuam 
fibi,  quse  totius  pedicse  ved:is  fuerat,  oftendit.  Illi  quidem  quidnam  fibi 
velit  hcec  ftatua  fcifcitanti,  refpondit  arridens.  Hanc,  Domine  mi  Rex, 
quam  cernis  ftatuam,  fi  quis  fui  capitis  tangendo  moveret  verticem,  mira- 
bilis  ex  ea  ludus  exiet  &  jocundus.  Ille  vero  doli  latentis  omnino  ne- 
fcius,  ad  fe  manu  caput  machinas  faciliter  attrahens,  bahftarum  ved:es  ex- 
folvit  &  anfas,  unde  fubito  jaculis  ex  omni  parte  laxatis  trjijedus  eft, 
nec  verbum  ampUus  emittens  occubuit.     Illa  deinde  feftina  proditrix,  per 

pofticum 


^7d 


6Bo  J    O    H    A  'N    N    1    S       F    O    R    D   U   N 

pofticum  exiens,  ad  tempus  fe  filvarum  abdidit  umbraculis.  Sed  paulo 
poftmodum  fecura  luos  pervenit  ad  fautores.  Comites  quoque  regii  fuum 
diu  pr^eftolantes  e  domo  reditum,  quid  inibi  tardaret  mirantur:  denique 
pulfantes  prse  fonbus  diligenter  januam,  cum  nihil  audifTent,  lurentes  ip- 
fam  confregerunt.  Cognito  mox  ejus  interitu  clamor  ingens  attollitur, 
etiam  huc  illucque  quserendo  maleficam  fruftra  curritur,  nec  invenientes,- 
nefcii  quid  agerent,  oppidum  igne  confumptum  in  cineres  redigunt,  ac 
cruentatum  corpus  regium  fecum  ferentes,  in  Jona  brevi  poftmodum,  cum 
patribus  more  regio  fepelierunt.  Ipfius  JQnetbi  circa  viceflimum  annum, 
poftquam  fucceflionis  ftatuta  firmaflet,  defundto  Malcolmo  filio  Duff,  Cum- 
hria  regulo,  filium  fuum  Malcolmum ,  ejufdem  Dominii  regulum  efficere 
volens,  Anglorum  Etheldredo  regi  mifit,  a  quo  fub  pra^tadtis,  ut  fupra,  fide- 
litatis  &  homagii  conditionibus,  fponte  fufceptus  efl. 


'■         XXXIV.  De  JucceJJione  regum    Conftantini  Calvi ,  ^  Gryme 

Jihi  Kenethi. 

CRaftino  quoque  die  poft  regis  mortem,  Conjlantinus  Cahus,  filius  Cule- 
mi,  de  quo  fuperms  fit  mentio,  ducens  fecum  quos  habuit  fautores, 
publica  conftitutione  defpedta,  fedem  invafic  regiam,  &  paucis  procerum 
annitentibus ,  capiti  proprio  regni  coronam  impofuit ,  anno  Domini 
Eccccxciv.  &  tertii  Othonis  undecimo.  Quamobrem  diutiaa  fequebatur, 
&  magni  temporis,  incolarum  divifio,  plebium  ftrages,  turbatio  cleri,-  magna- 
tum  etiam  &  regum  miferanda  contigit  csdes,  ac  multorum  fanguinis  ef^ 
fufio  innocentum ;  &ut  breviter  concludam,  regni  finalem,  ac  totius  Sco- 
tici  generis,  everfionem.  adveniffe  multi  fperabant,  fi  non  divinse  miferatio- 
nis  pietas  mifereri  citius  fuse  dignarctur  genti,  iicet  multitarie  peccatrici. 
Duravit  interim  ifta  maledidta  cladesnovem  annis,  &  adeo  perniciofe,  quod 
cui  certantium,  five  Conjiantino,  quia  coronato,  five  cui  jura  favebant, 
Malcolmo,  potius  obcdiret,  quifquis  penitus  ignoravit.  Tenuit  ipfe  regnum, 
poftquam  invaferat,  nec  tamen  pacifice,  per  annum  &  dimidium  ;  nam  ju- 
giter  illi  molefti  fuerunt  Malcolmm,  fuifque  patnnis  Nothus  nomine  IQne- 
thus,  non  ignotse  probitatis  miles,  qui  totis  viribus  pr:^  c^teris  ipfum  oc- 
cidere  tentabat,  indefeffus  perfecutor.  Non  enmi  a  propofito  deftitit, 
donecuno  die,  five  cafu  five  propofito  certum  non  eft,  in  Laudonia,  juxta 
ripam  aranis  Amonde ,  invicem  obviantes ,  ad  pugnam  congreffi ,  poft 
multorum  partis  utriufque  csedem,  ambo  duces  perempti  funt;  manum  ta- 
men  fuperiorem  IQnethum  referunt  habuifFe.  Fugerunt  interim,  qui  Con- 
Jiantini  prcefidio  fuerant,  ad  Gryme,  filium  Kenethi,  filii  Duff,  fuum  Colle- 
gam,  quin  &  ipfe  prascipuus  priftinie  fucceflSonis  executor  fecum  ftiit.  Hic 
abfque  mora,  jundfcis  fibi  benevolis,  eo  jure  quo  praedeceffor,  infignia  regia 
fufcepit,  anno  Domini  dccccxcvi.  fed  &  Imperatoris  Othonii  tertii  de- 
cimotertio;  regnavit  autem  annis  vin.  cum  tribus  menfibus.  Malcolmm 
yero  parum  ante  conflid:um,  did:ante  fortuna,  Cumbnam  adierat,  &  per 
quindenam  vix  ibi  refidens,  audivit  ab  his  qui  didia  finaliter  intererant  pu- 
•gna,  de  nece  patrui,  cseterorumque  fuorum  fidelium,  etiara  &  regni  per- 
vafione.  Igitur  confeftim  rediens,  congregatis  quibufcunque  mox  auxi- 
liariis,  Grywje  tuncere(5tum  in  regem,  6c  fuos  quofcunque  wutores  multi- 
modis  vexabat  incommodis :  at  ille  toto  nifu  refiftens,  eadem  menfura  fibi 
fuif^ue,  nec  minore  crudelitate,  graviffimum  intulit  damnum,  &  fic  ab 
utrifque  miferum  &exilevulgus  oppre0um  diu  jacuit  peffundatura. 


XXXV.  Be 


COTORUM      HlSTORI 


XXXV.    De    Cumbri^e  re^ulo  prafato   Malcolmo ,  filio  Kenethi , 

nolente  tnbutum  folvere  Danis  pro  Cumbris,  Jicut  ceeteri  Pro- 

vinciales  ex  Auglia  fecerunt. 

A  Nte  parum,  &  his  itaque  diebus,  Anglici  Danis  tributa  pro  pace  de- 
jf\  derunt,  primo  decem  millia,  deinde  fexdecim,  mox  vigintiquatuor, 
5t  ultimo  triginta  millialibrarum.  Deinde  Rex  Ethelredus  tQ^xxlo  Cumbria 
fupradidlo  Malcolmo  fcribens  per  nuntium  mandavit,  quod  luos  Cumbrenfes 
tributa  folvere  cogeret,  ficut  casteri  j&ciunt  provinciales.  Quod  iUe  pro- 
tinus  contradicens  refcripfit,  fuos  aliud  nullatenus  debere  vedtigal,  prseter- 
quam  ad  edidium  regium,  quandocunque  iibi  placuerit,  cum  cseteris  femper 
tbre  paratos  ad  bellandum,  Nam  pulcrius  effe  dicebat,  ac  multo  prse- 
ftantius,  viriliter  gladio,  quam  auro  defendere  libertatem.  Hac  caufa  qui- 
dem,  &  ficut  Rex  in  u-a  motus  afferuit,  eo  quod  regulus  contra  Sacra- 
mentum  itbi  debitum  Danis  favebat,  maximam  ex  Cumbria  ^n^d&m  arri- 
puit,  poftea  tamen  concordes  per  omnia  itatim  efFedti,  pace  firma  de  cse-' 
tero  convenerunt.  H^ec  autem  Cumbria  prsedatio  per  regem  Ethelredum 
fa(Sta  fuit  anno  Domini  m.  regis  vero  Gryme  anno  quinto.  Ejus  autem 
anno  feptimo,  idem  Etheiredus  omnes  Danos  uno  die,  viz.  hndii  Bricii,  per 
totam  Angltam,  coniilio  ducis  Edrici  proditoris,  occidi  juflit,  inter  quos 
nobilem  foeminam  Gunyldem,  regis  Svpani,  Dacoris  fororem,  Quamobrem  furi- 
bundus  poftmodum  ^«^/z^ff?  adveniens,  apud  Sandm^a.pplicuit,  &  in  ul- 
tiones  tanti  fceleris  eam  rapinis,  &  casdibus,  ac  provinciaiium  erafis  opibuSj 
&  ad  naves  cum  obiidibus  deportatis,  non  ut  Dominus,fecunudm  Willielmumi 
led  ut  tyrannus  atrociilimus  totam  enormiter  deftruebat.  Odtavo  quidem 
anno  didti  regis  Othoni  tertio  fucceflit  Henricus,  Imperator  primus  ele- 
€tus,  de  cujus  cledtione  fuperius  habes  capitulo  feptimo ;  &  imperavit  an- 
nis  XXII.  Hic  fbrorem  fuam  Gtllam  Hungarorum  regi  Salamoni  dedit  uxo- 
rem ,-  erat  enim  hadenus  idolatrise  deditus,  fed  uxoris  hortatu,  cura  tota 
gente  flia  ChriftianifiTium  fufcepit  &  in  baptifmo  mutato  nomine,  di- 
ttus  eft  Stephanus.  Cujus  merita  per  Hungariam  dfque  diem  hodiernum 
magna  miraculorum  gloria  commendantur. 


XXXVI.  De  Co7iditionibus  Anglorum  notatis  in  Polychronicon,  &  de 

quadam  Prophetia. 


"^Empore  vero  fupradidtas  Coronationis  Ethelredi ,    fancSus    Bunfl&nui 

hasc  mala,  quse  modo  fuperveniunt  Anglis,  fpiritu  prophetico  pro- 

nunciavit,  fibi  dicens ,•  WtUelmus.  Quia,inquit,  permortem  fratris  tai  ad  reg-» 
num  afpirafti,  audi  verbum  Domini ;  hoc  dicit  Dominus  Deus,  Non  dele- 
bitur  peccatum  ignominiofse  matris  tuas ,  &  virorum  qui  interfuerunt  illius 
confilio  ,  neque  nifi  multo  fanguine  miferorum  provincialium.  Et  veni- 
ent  fuper  gentem  Anglorum  mala,  qualia  non  paffa  eft  ex  quo  venitin  Anglia 
ufque  tempus  lUud.  De  conditionibus  Anglorum  polychronicon  libroprimo 
cap.  ultimo.  Eugenius  Papa  dixit,  gentem  Anglicam  ad  quKcunque  fore  vel- 
letidoneam,  nifi  levitas  animiimpediret:  &  ficut //««mW negabat  fe  poffe 
vincere  J{omanos  nifi  e  propria  patria,  ita  gens  Anglica,  dum  pei-egrinatur, 
ducibilis  eit,  in  fedibus  propriis  facilius  expugnatur.  Et  ibidem,gens  ifta  qusc 
fua  funt  faftidiens,  vituperat  propria,  commendat  aliena,  de  ftatus  fiai  gra- 
du  vix  unquam  contenta,  quod  alterius  congruit,  libcnter  in  fe  reprasfentat, 
Imo  nonnulli  genus  omne  circumeuntes  nullius  generis  funt  i  omnem  ordi- 
nem  attentantes,  nullius  ordinis  funt  :  nam  in  geftu  funt  hiftriones  ,  in 
affatu  citharones,  in  convidtu  nebulones,  in  queltu  caupones,  in  apparatu 

R  r  r  r  funt 


58a  JOHANNIS      FoRDUN 

funt  tirones ,  inlucrisagri  Diedah,  'mcnhi\.ibusSarda?7apalit,intemplisiim\.i- 
lacra,in  curiis  tonitrua  :  led  &  in  cundtis  paffim  An^igenis  tanta  veftium  varie- 
tas,  &apparatusmultifbrmitas  inolevit,  ut  neutri  jam  generis  quilibet  pene 
cenfeatur.  De  qua  re  prophetavit  quidam  fandtus  Anachorita  ,  temporibus 
primis  Ethekedi  regis  in  hunc  modum ;  Henricus  libro  fexto.  Angli  quia  pro- 
ditioni,  ebrietati,  &  negligenti^e  domus  Dei  dediti  funt,  primo  per  Danos^ 
deinde  per  Normannos,  &  tertio  per  Scotos,  quos  vilflimos  reputant,  erunt 
conterendi.  Horum  quoque  trium  contagiorum  duo,  viz.  prodiiionis  &  gulse, 
per  Danos  primo,  per  Normannos  fecundo,  verificata  funt,  tertium  vero  negli- 
gentiae  domus  Dei  per  ^yt oifw  reftat  ha(ftenus  verificandum. 


XXXVII.  De  caufa  cladis  per  Danos  Anglis  illatee. 

Llbet  igitur  prastadras  cladis  Danorum  Anglis  illatse  caufam,  ad  audientium 
five  legentium  futurorum  cautelam,  breviter  his  fcriptis  intimare.  In 
tabula  Londonce ;  in  Anglorum  quidem  ecclefia  primitiva  religio  ciariffime  re- 
fplenduit,  ita  ut  reges  &  reginas,  principes  &  duces,  confules  &  barones,  ac 
eccleliarum  redrores,  coeleftis  regni  defiderio  fuccenfi,  monachatum,  fpon- 
taneum  exilium,  vitam  folitariam  certatim  appetentes,  relidtis  omnibus,Do- 
minum  coniequerentur.  ProcefTu  vero  temporis  adeo  in  eis  omnis  virtus 
emarcuit,  ita  ut  nulla  gens  proditione  vel  firaude  eis  confimilis  videretur. 
Nec  erat  eis  invifiam  aliquid  nifi  pietas  6c  juftitia  ;  nec  quicquid  pervifiim, 
nifi  bella  plufquam  civilia,  2c  fanguinis  efFufio  innocentium.  Mifit  igitur  eis 
Deus  omnipotens  gentes  paganas  6c  crudeliffimas ,  velut  apum  examina, 
qu£e  ne  quidem  fexui  muliebri  aut  parvulorum  parcerent  setati,  Danos  fci- 
licet  &  Norgiiigenfes,  Gothos  &  Swethedos,  Wandalos  &  Frifos,  qui  ab  exordio 
regis  Ethelrvlfi,  uique  ad  Normanmrum  adventum,  per  annos  ferme  ducentos 
triginta,  terram  hanc  peccatricem  amari  ufquead  mare,  &  ab  homine  ufque 
ad  pecus  deleverunt.  Sic  quideni  Jngliam  crebro  &  undique  invadentes, 
non  fblum  eani  fubjugare  &  poffidere,  fed  prsedare  &  perdere  fatagebant. 
Qui  fi  aliquando  vincerent  Angli,  non  proficiebant,  cum  alibi  claffis  raajor  & 
exercitusex  improvifo  &  fubito  adveniret.  Nimirum  dummodo  reges  Anglo- 
rum  in  plagam  regni  orientalem  contra  ilios  tenderent  pugnaturi,  antequam 
turmse  appropinquarent  hoftibus  ,  diccns  nuncius  advolabat ,  quonam  rex 
iter  fumis  ?  ecce  claffis  paganorum  innumerabilis  ex  auftraliparte  regni  lit- 
tora  occupans,  urbes  &  villas  prsedans  ferro ,  &  quseque  fibi  obvia  &  incen- 
dio  conflagravit.  Necminus,imorumorhujusaboriente,  vel  occidente,  aut 
aquilone  fuperveniens,  omnem  indigenis  fpem  falutis  ademit ;  ficque  tot  ma- 
lis  ac  rumoribus  finiftris  reges  cum-  abjedxis  cordibus  diffecantes  contra 
hoftiles  incurfiones  dubium  certamen  inibant :  unde  contigit  ut  quandoque 
civcs  quandoque  vincerentur  &  hoftes,  unde  quidam  metrice, 

Cernitur  in  gejiis  Anglorum  piurima  pejlis, 
Captivis,    moejiis^  miferis  eji  Anglia  tejiis ; 
Sunt  nam  bis  hina,  fraus,  fajlus,  guerra,  rapina 
Plana,  quihus  posna  manus  ejf;  Ati^lis  aiiena. 


XXXVIII.  De  occifene  regis  Gryme  per  Malcolmum  fiium  Kenethi. 

INter  Malcoimum  filium,  j^nethi  de  quo  taitum  eft ,  &  regem  Gryme  du- 
rante  litigio,  damna  regnicolarum  per  annos  o<5to  continuata  quis  po- 
terit  in  omnibus  explicare,  libentius  tamenmulto  favet  populus  eis,  qui  per 
ipfum  non  per  regem  fiebant :  nam  in  omni  re  militari,  tam  ferio  quam  joco, 
nuUi  pene  fecundus  in  regno  floruit.  In  vibrandis  five  jaciendis  enfibus  aut 

lanceis 


S   C    O    T   O    R   U   M      M    I   S    T  O   H   I   A=  ^8 

lanceis  perkam,  fvimemjfitimjfi-iguSjatqae  vigiliasad  diiu,quod  mirum  eft,  tQ" 
lerantem,  annales  tradunt  hiftoris.  Igitur  per  regni  liepius  peragrando  par- 
tes,  ab  infidiis  Gryme  le  caute  muuiens,  optiraatum  fibi  multorum  conglu- 
tinavit  animos,  &  ad  fua;  fidelitatis  (acramentum  clam  iUexit :  vulgus  quo- 
que  reliquum,  quia  variis  eum  virtutibus  fciebat  praeditum,  ac  abiiitate  cor- 
poris  6<  forma  floridum,  omiiivoto  fuum  laudibus  noraen  6c  famam  extoUere 
coepit,  atque  dignum  fe  regno  prae  ca:teris,  quia  viris  potiorem  etiam  ia 
aperto  praedicabat.  Hujufinodi  vero  favore  populi  quorundamque  princii- 
pum  inftigatione  roboratus,  continuo  mittens  ad  regem,  per  nuntios  unum 
e  duobus  eligere  mandat,  ut  vel  evacuata  fede  regia,  coronam,  quam  hadrenus 
ficut  fiaus  priedecefTor  injufte  tenuit,  abjiciat,  aut  campeftri  bello  turmisbel- 
lantium  ambo  jundi  ,  v£l  fblus  cum  fblo  fi  placuerit ,  jufto  fe  Deicommit- 
tentes  judicio  confligere,  quis  eorum  alteri  fiibjici  debeat  quoquo  jure.  Unde 
multum  Gryme  indignatus ,  ipfiim  arbitrans  non  pofie  refiftere,  confeftim 
cum  fiiis,  in  quibus  confidebat,  cum  eo  bellandum  profe<9;us  eft  ;  at  e  con- 
tra,  Mako Imus  eodem  propofito  cum  paucis  obviam  fed  ele(5tis  audadler  ' 
per^ens,  opportunum  ufque  bellandi  devenit  campum  ,  cui  nomen  Athm' 
bard ,  in  quo  fignis  utrinque  coUatis  congrefli,  bellum  crudele  de  tantis  ag» 
minibus  commiferunt.  Rex  tandem  pugnando  fbrtiter  mortali  vulnere 
fauciatus,  &  a  fiiis  e  bello  repente  dudtus,  eadem  interiit  nodte  :  &  cseteri 
quidem  omnes  fiase  partis  h^ec  videntes  fugerunt,  ficque  felici  fucceffu  Mak- 
colmui  triumphum  obtinuit  atqueregnum.  Poftera  vero  die,  cum  demorte 
regis  verum  audiffet ,  fuis  prsecepit  familiaribus  ut  nihil  timentes  funus 
ejus  toUerent,  Sc  in  fepulchro  regum  infulayowa  fepelirent. 

XXXIX.  De  [ucccjjtone  regis  ejufdem  Malcolmi,  (3  filiafua  Beatrice 
nupta  Crynyn  Abthano  d^  Dul. 

POftquam  vero  Malcolmm  vidtoriam,  ut  praemittitur,  obtinuifTet,  non  fibi 
ftatim  nomen  affumpfit  regium,  fed  convoeatis  regni  principibus,  co- 
ronam  ab  iis  fibi  dari,  fi  jura  permitterent  ,  nec  alias,  humUiter  exegit ;  ae 
illi  regiae  fucceffionis  legem,  patris  fuidiebus  ftatutam,  per  omnia  ratam  ha» 
bentes,  ipfum  repente  regem  conftituunt,  regm  diademate  coronatum  :  reg- 
nare  ccepit  anno  Domini  Miv.ac  Imperatoris  Henrici  fsepe  difti  fectmdo,  reg- 
navitque  annos  xxx.     Fortis  bellator,  &  vidlor  eujufque  gentis  continue 
fuam  molientis  audaciam  experiri  i  non  eum  ipfum  aliquam  habuiffe  fb- 
bolem  legimus,  pr^ter  unam  filiam  nomine  Beatrice,  magnse  ftrenuitatis  5e 
potentias  viio  nuptam,  Crynyn  Abthana  6.Q  Dul,    infularum  SenefcaUoi  de 
quo  quibufdam  annalibus,  vitio  fcriptoris,  reperitur  Crynyn  Abbasdei?a/j 
fed  verius  fcripfilTet  Abthanus  de  Dul :  derivatur  autem  Abthanm  ab  Abba 
quod  eft  Pater,  vel  Dominus,  &  Thana,  quod  eft  refpondens  vel  numeranSt 
unde  Abthanm  quafi  Thamrum  fupremus,  ut  eorum  fub  Rege  dominus,  cui 
tenentur  annuatim  de  fuis  firmis  &  redditibus  domino  Rcgi  debitis  refpon- 
dere.     Ahthanm  autem  regales  habet  numerare  redditus ,  &  Fifcalia,  velut 
officiofungenslconomi  five  Camerarii.  Idem  autem  Abthanm  ex  uxore  fua 
filium  genuit,  nomine  Duncanum,  qui  poftmodum  avo  fuo  decedcnti  regnp 
fucceffit,  ut  infra  patebit.   Ifte  Malcolmm,  ubiiibet  Deo  favente,  tanta  vid:o=' 
riarum  hoftes  vincendo  triumphavit  gloria,  quod  inomnibus  ipfe  quibufcun- 
que  fui  fit  mentio  fcriptis,  femper  pro  titulo  Rex  vid:oriofiflSmus  appel- 
letur.     Danorum  vero  piratas  fsepe  de  navibus  ad  terram  egreflbs,  &  partes 
regni  mari  contiguas  deprsedantes,  ternis  vicibus  cafu  fbeliciter  circumven- 
tos  devicit :  femel  etiam  ab  indigenis,  eo  tamen  abfente,  f ugati  funt.  Othredum 
itaque   Comitem  Anglicum,  fed  Danis  fubditum ,  cujus  inter  eos  fimuita-' 
tis  exortse  caufam  nefcio,  Cumbriam  prasdari  conantem,  feceptis  prsedis,  juxta 
Burgum  bello  dilficili  fuperavit.  Primis  pene  diebus  poft  fqam  coronatio- 

R  r  r  r  2,  .  nem 


58^  JOHANNIS      FoRDUN 

nem  in  ^quilonis  partibus,  grandi  navigio  Norguigenjium  exercitus  adveni- 
ens  j  &  moram  inibi  deftruendo  diu  protelans,  per  eum  bello  nod:u  dele- 
tus  elt,  adeoque  pauci,  nautis  exceptis,  evadentes  belli  cladem,  domi  cse- 
teris  nunciarunt,  triginta  de  fuis  tantum  perdidit :  unde  diu  poft  hoc  bellum 
ab  eorum  incurfii  terra  filuit.  Confimilis  olim  belli  vidtoria  Gneo  Pompeio 
contigit,  cui  delatum  eft  bellum  a  fenatu  contra  Mithridatem^  minoris  Arme- 
niie  regem,  quem  ut  refert  Eutropius^  nodturno  pr^elio  vicit,  caftra  diripuit, 
quadraginta  millia  fuorum  occidit  ,  viginti  de  fiio  tamen  exercitu  perdidit, 
&  duos  centuriones. 

XL.  De  eodem  Malcolmo  ,  ^  fundatione  Epifcopatus  MarthiUach, 
nu7ic  vero  tranjlati  apud  Abirdon. 

DAnu  atque  Northumbris,  qui  tunc  velut  una  gens  coierant,  Cumhriam  va- 
ftantibus,  adventus  eorum  aliquando  per  nepotem  Duncanum,  rex  prse- 
Vifus  occurrens,  magnam  exercitus  partem  mifera  cede  proftravit :  dederat 
enim  ei  Cumbriam  antea,  regis  Ethelredi  confenfu  nondum  obtento,  quia  tran- 
fitus  ad  regem  per  regnum  fecurus  non  erat,  tamen  ob  metum  Danorum  j  qui 
tunc  per  regnum  adeolibere  vagabantur,  ut  per  quinquaginta  miliiaria  prae- 
dam  ad  naves  conveherent,  nullas  provincialium  fbrmidantes  infidias,tum  ob 
indigenarumproditionem,qui  nec  fiio  regi,  fecundum  Wilielmum,  fervabantfi- 
delitatem.Idem  Willielmm;  fiquid,  urgente  neceflitate,  rex&duces  arcanum 
utile  decrevifTet,  ftatim  ad  Danos  deferebatur  per  proditores,  quorum  prx- 
cipuus  defamatur  Educus,  quem  rex  comitatui  Merciorum  prsefecerat ,  fex 
hominum,  &  dedecus  Anglorum,  verfutus  nebulo,  diflimulare  cautus,  fingere 
paratus ,  confilia  regis  ut  fidelis  venabatur  ,  ut  proditor  diffeminabat ,  ad 
hoftes  faepe  mifTus  pacis  mediator  pugnam  accendit.  Anno  regni  fui  vii. 
de  multimodis  fibi  coUatis  a  Deo  beneficiis  continue  recolens,  quid  illi  re- 
tribueret  mente  folicitia  revolvit.fpiritus  fui  tandem  operante  gratia,  divinum 
augere  cultum  corde  concipiens,  novam  Epifcopalem  conftituit  fedem  apud 
Mtrthillach,  non  procui  a  loco  quo  fuperatis  Norguingenjibus  vi<5loriam  obti- 
nuit,  ecclefiis  ac  prsediorum  redditibus  plurimis  prsedotatam.  Hujus  autem 
Dioecefis  five  territorium,  ab  amne  five  fluvio,  qui  dicitur  Dee,  tranfverfiim 
protendens  ufque  fluvium  de  Spee,^ingi  voluit.  Ad  hanc  fcdem  primus  Epif^ 
copus  vir  fandlus  &  epifcopatu  dignus,cui  nomen  ^jn,Ethelredus  vir  fandus, 
ad  Regis  inftantiam  a  domino  Vapa.  BenediSo  promotus  eft.  Anno  xiii.  obiit, 
vir  fecundum  JFilielmum  miferiis  &  laboribus  natus,  cui  fucceflit  filius  ejus  Ed" 
mundus  Irynfide,  ex  filia  Thoreti  comitis  genitus,  &  anno  fecundo  proditio- 
ne  prsnominati  proditoris  Educi  nequiter  occifus  eft  ,  de  quo  prolixior 
hbro  fequenti  fermo  fiet.  ■-'  Poft  quem  Cnuto  Danus  Suani  filius  ab  omni 
ftatim  Anglia  fufceptus  eft  in  regem,  expulfis  interim  veris  haeredibus,  di(3:i 
Jcelere  proditoris,  ut  idem  liber  fubfequens  declarabit.  Anno  xxii.  Domi- 
ni,  viz.  Mxxv.  primus  eledtus  Imperator  Henricus  obiit,  cui  fuccedit  Corradus 
iecundus,  annis  xv.imperavit.  Anno  Corradi  viii.  Cnuto  rex  J{omam  peregrina- 
tione  proficifcens,  ac  ibidem  eleemofinis  peccata  redimens ,  poft  aliquanti 
temporis  fpatium  in  Angliam  eft  reverfus„ 


N 


XLI.  De  contentione  regis  Malcolmi  contra  Cnutonem  Danuni 
tunc  regem  Angliae,  ^  ejus  morte. 


On  enim  hadlenus  Anglorum  regi  Cnutoni,  quia  regnum  invaferat,  pro 
^  ,  Cumhria  Duncanus,  quamquam  iterum  &  iterum  ab  eo  fummonitus,  ho- 
magium  fecerat,  quia  non  inde  fibi  de  jure,  fed  regibus  Angligenis  fidem  de- 
beri  rex  refcripfit.     Quaproptera  2^oot«?2«  peregrinatione  redieus.confeftim 


magna 


SCOTORUM      HlSTORlA*  i^f 

magna  cum  armorum  potentia,  Cumbriam  fuo  fubdendam  dortiinio  pedeteh- 
tim  ^;dvenit ;  cui  rex  forti  prxfidio  fuftultus  obviam  perrexit ,  asque  per 
omnia  paratusad  pugnani  ;  fed,  Deo  volente,  Prsefulum  ac  cajterorum  inter- 
ventu  proborum,  ad  hanc  qus  fequitur  adducti  iententiam  conveniunt ,  uc 
viz.  regia  nepos  Duncanus,  Cumhrice  dominio  libere,  ficut  praedeceflbrum  ali- 
quis  liberius  tenuit,  de  csetero  gaudeat  in  futurum  j  dumtamen  ipfe,  futuro- 
rumque  regum  hffiredes,  qui  pro  tempore  fuerint ,  regi  Cnutoni  casterilque 
fuis  fucceilbribus  Anglorum  regibus  ,  fidem  confuetam  ficiant;  Scficabeun- 
tes  in  pace  difcedunt  per  omnia  concordati.     Prsecedentium  nempe  duo- 
rum  regum,  Conjiantini  fcilicet  h,  Gryme^v^x  jufte  per  eum  &  fuos,  ut  putaba- 
tur,  occifi  fuerant,  quidam  ex  flirpe  progeniti,  nequando  le  rex  fufpedios  ha- 
beat,  ejusdolofe  flagitantamiciciam,  necaftridti,  fidem  fibi  firmam  juranteSj 
qucE  femper  &  hofti  pubhco  fervari  convenit,  fuum  nihilominus  fpirabant  ad 
interitum.     lllorum  autem  animos  6c  ipfe  fibi  benevolos  inducere  volens 
iiepius  eos  donis  &  redditibus  ditare  laborat,fed  in  vanum  5  nam  ea  raro,  quas 
duris  radicata  funt  oflibus  evelli  poterint  molli  carne.     Fad:um  eft  autem 
poftea,  dum  quadam  die  fbhta  cum  equitum  curia,  nefcio  quo  vel  quid  agen- 
dum  negotii ,  per  viam  qua  tenderat  profedtus  eft  j  quod  perfidis  grafTato- 
ribusjinveftigatione  dihgenti  prsehabita,  verum  patuit,  &  orbitam  juxta  Glar- 
mis,  per  quam  iturus  effet,  fatellitum  fuorum  latruncuhs  intempeft»  no<Stis 
obftruen.es,  ipfum  nihil  hujustyrannidisprasmeditantem,   ex  infidiis  efFufi 
iubito  circumveniunt :  at  ille  quidem  imperterritus  cum  fuis  in  eos  audadter 
irruens,  mox  copias  eorum,  quse  fuis  trities  plures  fuerant,  occifis  proditorum 
majoribus,  vidioria  lugubri  fuperavit ;  Rex,proh  dolor  !  in  pugna  vulneratus^ 
pertresdiesfupervivens,  cruoris  tandemprofluvio  qui  fifti  nequeat,  in  mor- 
tem  ,  cundtis  dolendam  Scotigenis,  odiogenarius  &  fupra  refblutus  eft.     Sic 
quidem  fcehcitatis  vidtorise  munus,  quod  Deus  viventi  frequenter  contulitj 
etiam  &  morienti  grate  eidem  id  donavit. 


XLII.  De  vitio  proditionis ,  omnium  vitiorum  vilijjlmo  ,  ^  ab  omni- 
bus  execrando,  &  de  variis  exemplis  maledi^x  proditionis. 

NEque  vero  tantse  probitatis  &  excellentise  rex  ,  tantseque  fbrtitudinis 
invidse  princeps,  necnon  tantas  virtutis  &  audacise  miles  evadere  pof^ 
let,  quin  fceleratorum  occumberet  fsevitia  proditorum.  O  nefanda  pro- 
ditorum  rabies  !  O  maledidra  proditionis  occultce  conditio,  quas  nunquam 
prster  in  fe  confidentes,  &  quos  fide  tenetur,  pr<ecipue  decipit !  O  malum 
malorum  omnium  incomparabiliter  foedifl5mum,  &  cun6tis  hominibus  exe- 
crandum  !  Vere  proditor,  quia  fidem  perdit,  homo  non  eft,  nec  alio  no- 
mine  dignus,  quam  renunciando  fidem  quam  fponte  fufcepit,  hoc  eft  pro- 
ditor.  Fides,  dicit  Phiiofophus,  firmiilimum  humani  ped:oris  bonum  eft^ 
nulla  neceifitate  fallendum  cogitur ,  nullo  prsemio  corrumpitur,  qui  fine 
fide  eft  omni  vero  bono  vacuus  eft.  Error  ifte,  quem  odire  debet  quicquid 
odire  poteft ;  in  hoc  errore  detenti,  quantum  ad  hoc,  djemonihus  deteriores 
lunt.  Augufiinus.  Qui  palam  adveriarius  eft,  faciie  cavendo  vitari  poiBt  j 
hoc  occultum  malum  &  domefticum  opprimit  antequam  prasvideri  poifit» 
EleutheriusVz^^i  Neccaiumnia,  neque  vox  proditoris  audiatur.  Jeronimm. 
Regibus  &  principibus  fervare  fidem  oportet,  quia  qui  non  exhibuerit,  apud 
Deum  invenire  prsemia  non  poteft.  Ambrofius.  Caveamus  proditorcm,  ne 
per  unum  multi  fluduemus.  PetrusBleJenJis.  Nihil  dcteftabihus  eft  nota  pro- 
ditionis  in  militibus :  licet  Joab  omnia  feciiTet  fbrtiter,  non  tamen  compu- 
tatur  in  catalogo  fortium  David,  quia  fbrtitudinem  ejusproditio  in  Abner 
&  Amajam  denigravit,  Sola  fidelitas  eft,  qu^  dilatat  principis  &  populi 
glonam,  qu^e  pacem  firmat,  &  tcrrorem  incutit  inimicis.  Abhorrent  uti- 
que  fubditi  divinis  legibus,  vel  quibufcunque  fidem  debeantj  feu  quomodo- 

R  r  r  r  3  iibet, 


5^85  JOHANNIS     ForDun 

libet,  aliisin  le  confidentibus  proditionem  inferre,  fcientesfirmiter,  juftum 

Tudicem,  vel  hic,  vel  in  futuris  latebris ,  horribiliter  hoc  ulturum  ,  excmplo 

maledid:iya^<e,  qui  poftquam  Filium  Dei  Dominum  noftrum  Jesum  Chri- 

STUM,  cui  non  latuit  ejus  proditio,  tradidiflet,  de  feipfo  nutu  Dei  vindidiani 

fiimpfit,  nam  ftatim  abiens  &  laqueo  iefufpendens,  crepuit  medius,  &  diffufa 

funt  omnia  ejus  vifcei-a ,  cujus  dilcipuli  cseteri  quique  proditores  merito 

reputantur  j  Deus  itaque  juftus  judex,    De  proditiofa  pagani  morte  Julii 

Ccefam  vindiftam  fcripfit  Suetonius ;  PercuiTorum  Ctefaris,  fere  neque  triennio 

quifquam  amplius  fupervixit,  nec  fua  morte  defiindius  eft  ;  damnati  omnes, 

alius  aho  cafu  periit,  pars  naufragio,  pars  prselio ,  nonnulli  eiidem  pugi- 

onibus,  quibus  Ctefarem  violaverunt,  feie  crudehter  mteremerunt.     Caveant 

ergo  fibi  proditores ,  ne  quemquam  Chriftianum  prodant  Principem,  feu 

quemvis  alium  in  le  confidentem ,    ob  metum  jufti  Judicis,  qui  tantam 

exercuit  in  proditores  vindidram  pro  pagano.     Sequitur  exemplum  quam 

pulchrafitin  homine  fidehtas,  &quamvilis  proditio:  olim  vero  pro  capti- 

^  vis  7{pma?iorum  redimendis  Fabricius  Epirorum  regi  Pirro  miffus  eft,    quem 

cum  pauperem  cognovilTet,  quarta  parte  regni  promifla  fblicitare  voluit, 

ut  ad  fe  dimiffa  patria  tranfiret,  quod  contemptus  eft  a  iv?^n«o.    Interjedto 

quidem  anno,  idem  Fabricius  cum  exercitu  pugnandi  diredus  eft  contra 

iHrrumf  6c  cum  ejus  &  Fabricii  caftra  vicina  fuerant,  Pirri  medicus  ad  eum 

nodre  v^nit,  promittens  veneno  fe  Virrum  occifurum,   fi  fibi  aliquid  polli- 

ceretur  ;  quem  Fabricius  vindtum  ad  dominum  reduci  juflSt ,  Pirroque  dici 

quid  contra  caput  ejus  fpopondiffet :  tunc  rex  admiratus  dixiffe  fertur.     Ifte 

elt  Fabricius,  qui  dilficilius  ab  honeftate  quam  a  curfii  fuo  Sol  averti  poteft. 

Ecce  duo  valde  diflSmiles,  quorum  alter  nuilo  beneficio,  non  quarta  parte 

regni,  licet  pauper,  redimipotuit  hofti  favere  contra  patriam  ,  nec  prodi- 

tore  voluit  ut  hoftem  vinceret ;  alter  vero  dominura  regem  ultro  merc*- 

tum  obtulit  levi  pretio. 


XLIII 

qma 


De  liberalitate  regis  Malcolmi,  ^eu  potius  prodigalitate^ 
'uia  fibi  nihil  de  regno  retinuit,  prater  monticu- 


lum  in  Scona. 


I^  Rsefatum  quoque  Malcolmum  in  donis  adeo  largum  fuiffe,  vel  potius 
J[  prodigum,  ut  cum  omnes  totius  regni  certas  regiones  &  provincias 
ritu  prifcorum,  in  propria  poffeflione  tenuerat,  nihil  inde  poflidendum  iibi 
retinuit,  prsEter  regisefedis  ^'fow^g  monticulum,  qua  reges  amidtu  regali  fe- 
dentes  in  throno,  judicia,  leges,  &  ftatuta  fubditis  fbleant  propalare.  An- 
tiquitus  vero  confueverant  reges  fuis  dare  militibus  plus  aut  minus  de  terris 
fuis  in  feodofirmam,  alicujus  provinci^  portionem  vel  thanagium  :  nam  eo 
tempore  totum  pene  regnum  dividebatur  in  thanagiis ;  de  quibus  autem 
cuiquededit,  prout  placuit,  vel  fingulis  annisadfirmam  utagricohs,  velad 
decem  annorum,  feu  viginti,  feu  vitjeterminum,  cum  uno  faltem  aut  duobus 
hseredibus,  ut  liberis  &  generofis,  quibufdam  itaque,  fed  paucis,  in  perpetu- 
um,  utniilitibus,thanis,principibus,  nec  tamenadco  libere,quin  eorum  quili» 
bet  domino  regi  perfblveret  annuatim  certum  cenfuni:  de  quibus  terris  omni- 
bus  &  annuis  redditibus,  cum  fibi  nihil  ut  didtum  eft  refervaffet ,  generali 
tandem  curia  neceflitate  coadrus ,  quoddam  abeis  emolunientum  regise  dig- 
nitati  congruum  provideri  petiit ,  aut  terras,  viz.  aut  reddkus  ut  compe- 
tens  faltem  annale  fubfidium  ,  quo  fua;  majeftatis  per  omnia  fuftentetur 
honeftas ;  ita  tamen  quod  imbecillis  plebicola  contributionis  annusc  nulla= 
tenus  gravi  deprimatur  onere :  quod  autem  ab  omnibus  gratanter  tam  ple- 
be  quam  nobilibus  approbatum  eftSc  confenfum,  Infuper  &  cund:i  nobiles 
cujufque  ftatus  annuunt,  quod  omnium  terrarum  ac  h^eredum  luorum  cufto- 
dia  domino  Regi  per  annos  viginti  remaneat,  una  cnm  releviis  &  maritagiis 

cujufcunque 


S    C    O    T   O    R    U   ]SI      H    I    S    T    O    R    I    1.  ^S-f 

cujufque  principis,  aut  liberetenendis  poft  deceffum.  Rex  enim  ifte  Mal- 
colmus,  licetpace  quam  bello  magnanimis ,  &  quod  inconfulte  ilia  diftribuit 
videtur;  non  quia  benemeritis  lecum  beilis  militantibus ,  &  dignis,  dona 
gratis  decentia  dederat :  led  quia  prodious,  omiffo  largitatis  tramite  ,  non 
fu£e  partem  poffeffionis,  immo  totam,nihil  fibi  retinens  diffipavit.  Inconliilte 
fatis  fit  illa  donatio,^quam  neceffiria  lequitur  donorum  repetitio,  Unde  Ber- 
nardus,  Si  ftultus  eft  qui  partem  fijiam  deteriorem  facit,  quid  ille  qui  peni- 
tus  fe  reddit  vacuum,  ut  de  bonis  fuis  nuUam  fibi  partem  refervet  >  Grego- 
rius.  Quibufdam  inopiam  ferre  non  valentibus,  tollerabilius  eftminus  dare, 
quam  poft  largitatem  fuam  ex  inopise  anguftia  murmurare.  Seneca.  Cavene 
beneficium  tuum  majus  fit  ficulate  tua  ;  ineft  enim  tali  liberalitati  cupidi- 
tas  capiendi,  ut  ad  largiendum  fuppetant  copia; ;  fequuntur  enim  faepius  ta- 
lem  largitionem  rapinse ,  cum  enim  dando  egere  coepennt ,  alienis  bonis 
manus  inferre  coguntur,  &  odia  majora  eorum  affequuntur  quibus  ademe- 
runt,  quam  eorum  favores  quibus  dederunt. 


XLIV.  De  fuccejfioiie  regis  Duncani,  nepetis  fupradiRi  Malcolmi 
^  ejus  morte^  &  quod  fuit  mmis  patiens  jive  remiffus. 

SEpulto  quoque  Malcolmo  cum  patribus  in  infula  Jona,  fucceffit  Duncanus 
nepos  ejus,  quem  Abthanus  Crynyn  gmmt  cx&izBeatrice.  Ccepit  anno 
Domini  MXxxiv,necnon  Imperatoris  Corradi  fecundideeimo.  Regnavitautem 
annisfexj  cujus  anno  fecundo  Cnutus  Anglorumxt^  obiit ,  &  fibi  filius  ejus 
Haroldus  Harefoot  fuccedens,  quinque  regnavit  annis.  Obiit  etiam  eodem 
anno  Normannice  dux  J{obertus, cm  fucceffit  filius  ejus  nothus  WiUielmus,  didlus 
Baflard,  puer  feptennis,  qui  poftmodum  invafit  Anglidm ;  cui  contradicentes 
Normannos  Henricus  Francorum  rex  ejus  tutor  bello  vifit ,  &  ipfum  in  brevi 
ducem  conftituit.  Genuit  autem  Duncanus,  avi  flii  diebus  Syvpardi,  ex  confan- 
guinea  Sytvardi  comitis,duos  diios^MalcoImum  Chammore,laUne  vero  Groffum  Ca- 
put,  &  Donaldum  Bane^cm  Malcolmo  Cumbriis  regionem  pater  ftatim  ut  corona= 
tus  eft  donavit,  per  hoc  breve  regnationis  fuse  tempus,  nihil  a<Sum  eft  unde 
mentio  fieret,  quia  firmam  ex  omnibus,  tam  exteris  quam  regnicoiis,  pacem 
habuit,praeterquam  ex  antiqua  confpiratorum  familia  quofdam  rumor  parfiis 
defamat,  in  fuum  ficut  &  avi  predecefforis  intentum  confpiratos.  At  licet 
hoc  fibi  revelatum  faepe  fuiffet  a  fidelibus,  fidem  eis  adhibere  renuit ,  dicens 
non  effe  credendum  eos  tantum  fecinus  aufiiros  perpetrandum.  Unde  con- 
tioit,  ut  qui  prius  fidelium  did:is  incredulus  cedere  noilet,  in  perfidorum 
poftea  laqueis  fubito  cecidit  inprovifus :  inerat  enim  ei  laudabilis  confaetudo,- 
regni  pertranfire  regiones  femel  in  anno,  pacificum  &  peculiarem  populuax 
fuabenigne  confolari  prsefentia^minorum  etiam  a  majoribus  contraleges  op- 
prefforum  offenfas  corrigere,  injuftas  ofBcialium  &  infblitas  exadliones  cohi- 
bere,itaque  fsevientium  in  popuIoprsdonum,&aliorum  delinquentium  mali- 
tiam,  difcreta  quadam  feveritate  compefcere,  regnicolarum  inteftinas  fedare 
diffentiones :  &  hoc  iili  prfficipuebonum  innatum  erat,  quodnuiium  unquam 
in  regno,  vel  avi  vel  fuis  diebusinter  principes  infurgere  paffus  fuit  diffidiunij 
led  ftatim  audiens  prudenter  concordiam  reparavit.  Hic  autem  occifus  eft 
fcelere  generis  occifbrum  tam  avi  quam  proavi ,  quorum  prsecipuus  erat 
Machabeus  filius  Finele^  k  quo  latenter  apud  Lochgofnane  vuineratus  ad  mortem,, 
&  apud  Elgyn  delatus,  occubuit  :  poft  paucos  vero  dies  infula  Jma  fepultus 
eft.  Erat  enim  rex,  ut  videtur,  nimium  patiens  five  remiffus,  in  hoc  quo4 
non  rumore  culpator,feu  quovifinodo  fufpedtos,  ad  amicitiam  blande  liniret, 
vei  fedaret  legibus,  vei  faltem  diffimulando  fe  cautius  muniri  feciffet.  Im- 
peratori  quoque/^i?/^«^««opatientiamultum  fimiiisj  qui  cumnuiltasconjura- 
tiones  contra  fe,  etiam  patefa<5tas,  ingenti  diffimuiatione  contempfit,  quof 
dam  tamen  contra  fe  reos  isefse  majeftatis,  ad  poenam  exiiii,  fed  non  ultra. 

pmiivit. 


688  J    O    H    A    N    N    I    S      F    O    R    D   U   N  ^ 

punivit.  Sed  in  hoc  &  alicui  poenam  intulit  filio  fuo  Tito ,  ut  rege  fenioi* 
tuit,porro  T?>«/ Imperator  vix  omnium  virtutum  generemirabilis,adcoqu6d 
amor  &  deiiciae  Iiumani  generis  diceretur  :  tantse  civilitatis  &  clementias  foit, 
quod  nullum  omnino  punierat;  convidtos  adverfum  ie  conjurationis  nota 
dimifit,  &  in  eadem  familiaritate  quam  prius  habuerunt,  verumtamen  puto 
diligentiori  cura  de  costeris  fe  munivit. 

XLV.  De  fuccejjione  regis  Machabei  ,  ^  ejeBione  filiorum 
Duncani  regis  de  regnoin  Angliam. 

IDem  deinde  Machabeus  malignorum  vallatus  turmis,  &  opibus  prsepotens^ 
regali  dignitate  potitus  anno  Domini  mxl.  regnavit  annis  xvii.  Eodem 
nnno  Corradus  Imperator  obiit,  &  illi  tenms  Henricus,  quidicitur  Pim,i\xc- 
cedens,  imperavit  etiam  annis  xvii.  Verum  rex  Machabeus,  poft  regis  Dun- 
cani  monem,  filios  fuos  Malcolmum  Cammore,  qui  fibi  fuccederet,  &  Donaldum 
fratrem,  totis  perfequendo  viribus  occidere  nitebatur  :  at  illi  pi-o  poITe 
refiftentes ,  per  annos  pene  duos  fperando  vicftoriam  in  regno  manferunt, 
paucis  ex  populo  vel  illi  vel"illis  opem  publice  conferentibus.  Cum  igitur 
non  diutius  contendere  auderent,  Donaldus  infulas,  Malcolmm  vero  Cumbri-^ 
am  adibant,  quiaevidentius  eis  mori  patuit  quam  vivere,  fi  manferint.  De- 
inde  vero  Malcolmm,  confilio  Srvardi  comitis  in  omnibus  ibidem  agendis 
uti  volens^ad  eum  perrexit,  &  eo  ftatim  confulto  fimul  &  dudtore.prsefentiam 
regis  Edwardi  qui  tunc  regnavit  petentes,  ad  ejus  amicitiam  promiffumque 
juvamen,  quia  multum  erat  mifericors&  mitis,  libenter  afTumptus  eft,  nam 
ut  ipfe  modo,  nuper  &  exul  ille  fuit.  Refidenti  quidem  in  Anglia  per  annos 
ferme  xiv  fsepius  ei  reditum  tam  semuli  quam  amici  fuadentesi2emuli»quidem 
ut  eum  perderent  ,•  &  ut  in  regnum  fuftollerent  amici  laborabant.  Quidam 
vero  regni  majorum  his  diebus  fiifurrantes  de  Malcolmo  revocando,  cum  reg- 
ni  fuiffet  verus  hseres  fa;pe  coUocuti  funt,  fed  palam  nimis ,  ideoque  nihil 
omnino  perfecerunt :  nam  quod  in  aure  quorundam  aliquando  locutum  eft, 
alium  alio  prodente,  regi  did:um  eftin  aperto.  Quamobrem  eorum  plures, 
&  quos  ei  pr<ecipue  noverat  amicitia  propinquos,  voto  confpirationis  ad- 
dicftos,  variia  damnavit  incommodis,  quorum  alios  morti  tradidit,  alios  fqua- 
lori  carceris  intrufit ,  alios  confifcatis  quibufque  bonis,  ad  ultimam  induxit 
egeftatem  :  nonnulli  quoque  regis  feritatem  metuentes  &  judicium,  de  reg- 
no,fub  fpe  tamen  aliquando  revertendi,fugerunt,reli6tis  prsdiis,  liberis  pari- 
ter  &  uxoribus.  Anno  quoque  Machabei  primo ,  poft  obitum  jinglorum  re- 
gis  6c  Danici  generis  Haroldi  Harefoot,  fucceffit  frater  ejus  Hardcanutus^  rex 
in  Anglia  Danici  genens  ultimus,  &  regnavit  annis  duobus.  Hic  quidem  fta- 
tim  poft  coronationem,  fratrem  fuum  prsfatum  Haroldum  effodiens  de  tu- 
mulo,  capite  truncato,  Thamenji  projecit  in  flumine.  Poft  obitum  cujus  fan- 
dtus  Edwardm  confefTor,  filius  Ethelredi^  frater  Edmundi  Irnfyde,  qui  diuiVor- 
mannia  deguit  exul,  AngUx  regnum  adeptus  fuccelfit,  6c  annis  xxiv.  regnavit. 

XLVI.  De profcriptione  Thani  de  Fyl^  nomine  Macduf,  propter 

amicitiam  quam  habuit  erga  filios  Duncani,  Malcolmum 

diUum  Cammor,  ^  Donaldum. 

'  T  Malcolmum  promoveret  in  regem,  omnium  laborantium  major  at- 
que  prsecipuus  vir  erat  egregius,  nobilis,  &  fidelis,  nomine  Macduf, 
Thanus  de  Fyf^  qui  cautius  cseteris  atque  diutius  incognitum  animi  celavit 
propofitum,  affidue  tamen  culpatus  apud  regem,  fufpedtus  tandeni  habitus 
eft,  Prietereuntis  interea  temporisdie  quodam,  rex  occafionefumpta,  quid 
caufk  nefcio,  fibi  crudelius  fblito,  fortaffis  ex  infidelitate  fibi  contermina, 
prius  improperans,  deinde  palam  adjiciens,  quod  ejus  fub  jugo  collum,  ut 
boyis  in  biga  deprimeret,  nec  hoc  ad  diu  tardandum,  adjuravit.     At  iile 

pruden- 


S  c  o  T  0  R  u  M    H  i  s  r  d  it  1  A. 

prudenter,  ut  incumbens  &  fubita  popofcit  neceflitas,  licet  iilgenS  eum 
pavor  invaferat ,  velut  innocentis  vultum  hilarem  &  jocofum  iili  prae- 
tendens,  feritatem  ejus  ad  tunc  fubtili  quodammodo  verborum  mollitii 
temperavit.  Sic  quidemab  ejus  pra:(entia  caute  difcedens,  &  curia  furtive 
declinata,  praeproperus  abiens  mare  confeftimpetiit;  nec  venti  diutius  con- 
gruitate  profped:a,  naviculam  paucis  refertam  cibariis  afcenditj  &  poft 
niulta  niaris  pericula,  qu£  per  inclementiam  aeris  pafilis  eft ,  vix  vita 
comite  falvus  applicuit  m  Anjfjia,  quo  gratis  Makolmi  receptus  eft  ob  fa- 
vorem.  Cum  igitur  illius  regi  cognita  fuerat  clancula  difceffio,  furibun- 
diis  ipfe,  vocatis  ejus  &  equitibus  univerfis,  fugitantem  feftinus  infequi- 
tur,  donec  certus  progreffam  a  terra  qua  velificavit  naviculam  in  marl 
vidiffet  navigando.  Sed  quod  eam  intercipere  poffet  nuUa  fpes  afFuit,  con- 
feftim  rediens ,  &  caftra  quseque  cum  muni(?ipiis  obfidione  circUmdanSj 
cepit  terras  quidem  6c  prsedia ,  fed.  &  quicquid  pretiofum  aut  concu- 
pifcibile  videbatur,  confifcari  mandavit,  totanique  ftibftantiam  ejus  auferens, 
iii  fuo  protinus  jufilt  JErario  collocari.  Infuper  &  ipfum  voce  prseconia 
publice  proclamari  fecit  perpetuum  exulcm,  cundis  fpoliatum  praediis, 
ac  cseteris  quibufque  poffeffionibus.  Ideoque  per  totum  regnum  murmur 
ingens,  ac  inter  nobiles  prsecipue,  furrexit ;  quia  ab  eis  placido  favore  du 
ledius  cft,  eo  quod  ira  potius  quam  ratione  dudrus,  nimis  prjeceps  abfque 
confilii  gencralis  &  nobilium  decreto,  tantse  ftrenuitatis  &  potentiae  virum 
exulem  redderetvel  exhseredatum.  Injuftum  omnino  dicebant  quemquam 
nobilem  five  privatum,  vel  exilii,  vel  exh^redationis  fubita  damnari  fen- 
tentia,  quoufque  ftatuti  temporis  die  legitimo  vocetur  ad  curiam  ,'  &  fbr- 
fan  tunc  veniens  kib  legibus  explacitet,  fic  liber  exeat ;  fin  autem  curia 
fuccumbens,  corporis  difpendio,  vel  alias  regi  fatisfaciat;  vel  fi  conventus 
venire  neglexerit,  tunc  primo  profcribi  debeat  exul ;  vel  fi  culpa  poftulet^ 
exhseredari.  ^ 


XLVII.  De  primo  adventu  Malcolmi  Cammoire  ad  Anglia  regem 
Edwardum ,    ^  de  Mariniano  Scoto. 

POftquam  vero  Datiici  generis  reges  regnum^nglia  viginti  fex  annis 
tenuiffent,  ac  regnare  defierant.  Sandtus  Edtvardus  Ethelredt  filiusj 
frater  Edmundi  regis,  ob  ingentem  corporis  vigorem  didri  Jrnejide ,  ab 
omni  popuio  fufceptus  eft  in  regem,  veris  hsercdibus  ejufdem  Edmundi  fi- 
liis  adhuc,  &  diu  poftmodum,  degentibus  in  Vngaria.  Anno  quoque  re- 
ffis  eiufdem  Edwardi  primo,  Malcolmus  Cammoire  expulfus  ^  patria  venit 
in  Angliam,  quem  Rex,  quia  injufte  regia  dignitate  privari  novit,  iibenter 
fuum  fufcepit  ad  obfequium,  &  famuiatum  fpecialem,  Imperatoris  pras- 
cedentis  Henrici  tertii  diebus  ultimis,  vel  ut  quidam  volunt,  Henrici  quinti 
diebus  piimis,  fecundum  Hellinandum  &  Sigebertum ,  claruit  Marinianm 
Scotus,  qui  a  Scotia  in  Gallias  veniens,  Colonia  fad:us  eft  monachus.  Primo 
apud  Fuldenfe  Canobium,  in  Saxonia ,  coY^ote  fandi  GaHi  infigne,  &  pra:- 
diis  dipatum  permagnificis.  Illius  loci  Abbas  fexaginta  miliia  bellatorum 
imperatorum  prsebet  in  hoftem ;  poft  apud  Maguntiam  cum  inclufis  con- 
temptu  prsefentis  vitae  gratiam  futurae  promerebatur.  Is  longo  vitse  otio  Cro- 
no«^raphos  fcrutatus,  diftonantias  cyclorum  recenfens,  viginti  duos  annos, 
quf  cyclis  prsedidis  deerant,  fuperaddidit,  fed  paucos  fententise  fuae  fedta- 
tores  habuit.  Unde  WillieUnus.  Quare  fsepe  mirari  fbleo,  cur  noftri  tem- 
poris  do6tos  lioc  refpergat  infortunium,  ut  in  tanto  numero  difcen- 
tium,  vitam  trifti  pallore  lugubrantium,  vix  aliquis  plenam  fcientise  lau- 
dem  referat.  Adeo  inveteratus  ufus  placet,  quod  fere  nullus  novis  licet 
probabiliter  inventis  ferenitatem  affenfus  pro  merito  induiget.  Totis  co- 
natibus  in  fententiam  veterum  reptatur,  omne  recens  fordet,  Ita  quia 
folus  favor  aiit  ingenia,  cefTante  favore,  obtorpuerunt  omnia. 

S  f  f  f  Explicit  Libef  quartm„ 


^^0  J   O   H   A   N   N  1   S      F   O   R   D   U   M 

Incipimt  tttuli  Capituhrum  Lihri  quintis 
T)em,  in  mmine  tuo, 

Cap.  I.  T"^  E  Macduff  fuadente  Malcolmo  Cammoir  reditum  ad  regnuni, 
\^^  t^  prima  tentatione,  fi  fideliter  hoc  fecerit  an  ad  decipen- 
dum,  fidte  aflerens  fe  luxuriorum. 

II.  De  variis  exemplis  per  Malcolmum  pofitis,  quod  rnulti  reges  amife- 
runt  regna  propter  luxuriam.  ' 

III.  De  refponfis  Macduf  ponentis  exemplum  Imperatoris  OUaviatd 
luxuriofi,  &  tamen  feliciffimi. 

IV.  De  fecunda  tentatione  Mcdcolmi  fe  furem  afferentis,  &  reiponfis 
Macdufy  huic  vitio  remedium  ponentis. 

V.  De  tertia  tentatione  Malcolmi  fe  falfilfimum  eflfe  fatentis,  &  dolo- 
flim,  cui  vitio  Macduf  mxWxxm  remedium  inveniens,   gemens  abfcelEt. 

VI.  Quomodo  Malcolmus  de  fua  fidelitate  fecurusjani  efFedius,  fecumad 
re»num  rcdire  promifit. 

V II.  De  regreffu  Mdcolmi  in  Scotiam,  &  bello  quo  cecidit  Maehabeus. 

VIII.  Quomodo  autor  cxcufat  popuhnn  cujuflibet  regni,  ab  injuito  rege 
fugientem  e  bello,  &  proniotione  Lulacb  in  regem,  &  ejus  morte. 

IX.  De  fucceflione  Malcolmi  regis  in  regnum,  &  ejus  pugna  cura  quo« 
dam  proditore. 

X.  De  eadem  pugna  £?  exfuperatione  proditoris. 

XI.  De  morte  regis  AnglDrum  EdrvarS,  &  quod  proceres  fratrem  beatae 
Margareta;  Edgarum  regem  feciflent,  fi  clerus  confenfiiTet,  &  de  quadam 
vifione  fandti  Edrvardi» 


Inclpit 


SCOTORUM      HlSTORIA. 


Incipit  Liber  Quirttus. 


.   boup  .       Spintus  alme  J)eus  'doUor  adefio  meus  t3ci   Ameh.'^''-'''' 

Ca*^,'  !;■  -Ds  M&tdilffuadentef  md<:6lrn6Cimiii6ii'ridituT^  M*t^|^«^;>  ■  ^ 
'  €^  ^«>wa  tenfatione,  fi  fideliteir  hoc  fecerit  'ak-Hd  deci^iendum,' 

fiBe  aphns  fe  luxurioftM,  ^'^'-H  ^^^^^^"  -''^^y  ^'\'^^- 

-  .,i  ,;i^':-i  ....;::  .-'-i  ■"■':....  :         .    a'ji  fiiitirfL  h»o    fi-i3Jno:;jirt;0  .:| 

IGiT^UR  pdftquam  Macdaff  appliciliffet  apu^  l^hymfdrs  in^n^yMdl^^ 
colmum  fekinus  adiens,  captato  collationis  itpto  t^mpore^  redditiiih  illi 
f  fuafit,-  &  quod  ad  regni  fe  transftrat  regirtJe'ni,  diu  hihiis  fua  tarithm  ne^ 
■'  alterius  d^fidia  tardatum,  ardenter  adhortatiir.  ^ec  quiG<^u^'rni'^'iriquit'j 
de  raea  fid'dli?ate  ditfidas,  nam  rne  pater  tuus  femper  fideleiih  habuit , 
etiam '&  tibi^ftiulta  fuftinens  incommoda  fui  fidelis,  fiim,  &  ero  vita  c6- 
mite.-'  Regrii  quoque  principes  pro  parte  majori  tuo  nomine  'hiihi'  fub 
facramenco  fidem  dantes  firmam,  &  illis  fimiliter  hoc  idem 'ego  faciens^ 
non  in  dofo;  firmiter  credas  quia  cOrde  fumus  2«  animo  tuiim  fidelitet 
ad  obltquiam  conjurati.  Omnis  itaque  vulgi  fcio  veraciter  corda  poffi* 
des;  tuo  fub  explicato  vexillo  pro  te  fanguinem  gaudehter  effundefe'  con- 
curret,''tibi  domino  le^io  placidum  reddendo  famulatum.  Auditis  enim 
hujufinodi  fermonibus  corde  multum  gavifuseft,  fed  an  fideliter  verafuaie- 
rat,'an'pfioditiof€  ficSta,  vaciUahti  fsepius  animo  revolvens,  quodammodd 
tiriluit!;''  Nam  hoc  idem  ahtea  fui  reditus  perquofdam  partis  adverf^cal-^. 
lide  fUafum  eft,  ut  deciperent;  6c  igitur  hoc  illum  prudenter  modo  cau- 
tus,  ut  fef^ikitur,  attentavit.  Amice  chariffime,  tibi  tuifques  confodalibtls, 
quahi-  Valeo  regratior,  &  vobis  vicem,  fed  tibi  praecipue,  reperidam  pro 
inerifis  poffetenus,  Deo  dante.  De  tua  praefertim  amodo  fideUtatefeca- 
rus,  arcana  qusedam  cordi  meo  naturaliter  infixa,  quod  ea  cdlaveris,  nbri 
^bigens  tibi  chariffime  revelabo.  Sunt  quidem  immania,  qusc  mecum  ab 
initio  creverunt  flagitia,  quamvis  id  me  fedturum  quod  exigis  adducere 
priEvales,  immo  fi  mihi  cororiam  omni  remota  difficultate  tribuas,  haec 
in  vos  me  diu  regnare  non  permittent.  Quorum  utique  primum  eft  de- 
teftands  libidinis  miranda  carne  radicata  voluptas,  incredibilem  me  vir- 
ginuiti  corruptorem  ac  mulierum  efficiens;  unde  veraciter  fcio,  quod  do- 
minandi  poteftate  fufcepta,  nobilium  violando  thbra,  virginum  raptus  non 
vitarem.  Igiturfcelus  hujufmodi  nequam  in  pbpulo  frequentantem,  kre- 
gni  principibus,  verum  etiam  a  ruralibus,  qubrum  uxoribus  abutar  &  fi- 
liabus,  de  regnome  penitus  expellendum  non  ignoro.  Idcirco  mihi  me- 
lius  videtur  alieno  regno  privatus  degere,  quam  a  regia  dignitate  fufcepta, 
culpis  exigentibus,  per  infurgentes  fubditos  ignobiliter  degradarh 

'  !■    .  k .  ^ 

.o  ::'i  :v:  ■  .,.,■'  •■  ■    ■  ,    "~ 

II»  De  ifariM  exem^B  per  Ma.{colmnm  pofitis,  quod  multi  xeges  amiferunt 
:  0&  '«'^.'itigna  prepter  luxuriam, 

.   .::>,::::•  si::      ;   .inCi'v^r'   '  •:   ■  .,  :  ■    •       ■   ;    ; 

Unt  aiitem'  indnCam  exempla  tibi ,  quid  &  quanta  mala  potentibaS 
.  ^  &variis  regibus,  propter  imt^bderatse  libidinis  ufiim,  tranfadtis  tem- 
poribus  contingebant.  Tarquinim  ■vtto  Superbm  ohm  l^manorum  Rex 
potens,  cum  triginta  quatuor  annis  regnaffet,  eo  quod  filius  ejus  etiam  Tar* 
auinius  xxxorem  Colatini  l^ucretiam  ftupro  violaffet,  rcgnum,  qubd  nori  ig- 
noras,.perdidit.    Nam  cum  ea  patri  maritoque,  cjeteris  etiam  amicis,  cx 

S  f  f  f  2  h*c 


J  o  ii  A  H  N  i  S      F  O   R  D  .U  N 

hac  injuria  qucfta  fuerat,  in  omnium  conlpedu  fefe  pugione  percutiens  oe- 
cidit.'  Exinde  vero  tanta  funt  in  ira  cives  excitati,  quod  poitquam  ex~ 
clufum  regem  abjecerunt,  nuncguam  paffi  funt  aliquem,  qui  nomen  habe- 
XQt  Tarquinium ,  nee  unqUam  infuper  fupra  ^  regem  habere  confenfe- 
runt.  NovifHmus  itaque  fui  generis  Rex  JJfyriorum  Sardanapalm ,  vir 
muliere  corruptior,  ut  fuje  voluptatis  expleret  libidinem,  inter  fcortorum 
greges  habitu  feminac  colo  purpuram  tradtavit.  Unde  tantae  fuit  execra- 
tioni  cundlis  habitus,  «.t  regnum  fimwl  &  vitam  a^nitteret.  Ita  quod  in 
eo  fuas  generationis  linea  regnare  defierat.  Rcx  vero  Francorum  filius  Me- 
rovei  ChUpericus^  pater  magni  Ckdwu^  <;um  eflfet  tiimiu;n  luxi^ri^  dedjtus, 
fuorum  filias  fubditprum  ^  uxores  ftupro  viol^fTet,  ipfura  ^  regno  deje- 
cerunt,  nec  ufque  poft  a^nos  q&lq  tranfa«3:ps,  &  tunc  cafu  nifi  fortuito, 
promittentem  ad  minus  fub  cautione  continentiam,  iterum  in  regem  fuf^ 
i:eperunt.  Edwim  etiam  Rex  nuper  Jnglorum  nimis  petulajis,  in  taetura 
Juxuriofis  ufus  eft  lafciviis,  qijod  eo  die  quo  faci-atus  eft  in  regeni,,  cum 
proceres  d^  regni  feriis  rebus  agerent,  ex  eorum  furge^s  m^dio  pro- 
rupit  incameram,  incompkxum  meretricis  devolutus,  qucm  ]&«^Vis  Z>»«- 
y?«««y  abftrahens  ,a' cubiculo ,  perpetuum  fibi  fecit  ininoLifUiT?.  ?rpptej: 
enira  talia  yitia,  feu  illis  majora,  regni  proceres  ipfuni  (eiiiper  Jn  odJMfli, 
&  quafi  non  regem  habuerunt.  Et  qajidem  regni  no9m,Smi(9  Rex  dudura 
Culeniusy  nonne  propter  Ijuxuriam  ^  fvio  fubdito,  yiz:^  raptum  filja?  fuae 
yirginis,  occifuseft?  Hyberme  ve^ro  regnum  finemhabuit  in  f^odorifo  re- 
ge  libidinofp,  de  npftri  quippe  generis  ftirpe  progenito/  qui  fex  fimul  «xo- 
res,  non  ut  Rex  Chriftianus,  habere ,  nec  eas  propter  amiflioncm  regni 
dimittere  yoluit,  hcet  ab  Eqelefia  tota,  tam  Archiepifcopi«,  quam  Epif- 
cppis,  faepe  moi)itus,  &  ab  pranibus  indigenis,  tam  principibus,  quam  pri- 
yatis,  terribihtcr  minando  correptus  fuerat ;  ab  eis  igitur  omnibus  con- 
tcmptus  eft,  nec  fibi  de  esetero,  vel  regi  cuiquam,  dignantur  ha<itenus  obe- 
dire.  Propterea  regnum  illuc^,  avorum  noitrorum  temppribus  dudura  int 
figne,  nunc,  ut  vides,  in  triginta  vel  araplius  regnis  miferabiliter  eft  di- 
vifum.  Quid  moror  in  talibus  ?  centum  enim  tibi  regum  &  prinejpuiii 
exempla  proferre  valeo ,  quos  hoc  foium  incontinentise  yitio  protinus 
obruere  non  ignoro. 

III.  De  rej^onfis  MsLcdxxi  ponentis  exemplum  Imperatorum  0<3:aviani  luxu- 

riofi,  ^  tfimen  felicijjimi. 

CUi  Macduf  cpsSi  dedignando  fubridens  ait,  nuncquid  hsec  tibi  pla- 
cens  videtur,  aut  corapetcns  refponfum  mihi  reddere  ?  nec  .mihi  fofo 
fed  tuis  benevolis,  quorum  uuncii  fungor  officio  ?  nobis  viz.  omnibus,  qui 
pro  te  regnum  &  pr«edia  dcferuimus,  fihos  6c  uxores,  ac  noftri  gieneris  na- 
tionem  ?  infiiper  &  vitam  noftram  niortis  periculo  nuper  ppfiiiraus,  «t 
dccuit;  etiam,  fi  quod  tuum  eft  audadter  leceris,  ponemus  peramplius  in 
futurum  ?  Sed  quid  h^c  tua  fignifiCare  veiit  inanis  excufatip  inuJtum  ad- 
nliror  !  vereris,  ut  seftimo,  regni  culmen  afcendere,  propter  immoderatam 
tuae  voluptatis  cupidinem,  fperans  te  fbminei  generis  in  regno  copiam  ha- 
bere  npn  pofTe,  fiiiabus  nobiiium  exceptis  5c  uxoribus.  Npnne  taiis  ra- 
tione  caret  excufatio  ?  Nuncquid  &  tu  Rex  exiftens  ad  tuam  explendse  li- 
bidinis  luxuriam,  pulchcrrimas  regni  virgincs  ad  libitum,  ac  plaeidiffimas, 
habere  poteris  mulierei  ?  Audadter  dicam,  vere  ppterig,  iicet  regura,  quo- 
rum  incontinentise  ponis  e^empla,  tam  Sardanapali  quam  Chilpericiy  {eu 
JR^dorioi  luxirai  dupiiciter  exuperes,  vel  infviper  Imperatoris  OUavianij,  qui 
libidini  ferviebat  ufque  ad  probrum  vulgaris  fems.  Nam,  ut  hiftorije  re- 
ferunt,  inter  duodecini  virgines,  &  totidem  corruptas,  foiitus  eft  aceubare, 
Ncc  tamen  pb  jd  Imperatoris  jfeliciiSrai  npmen  amifit,  feu  poipuii  &vorem, 

qui 


S  c  0  t.  oi  ^  ti  M    ti  I  s  T  o.  ii  i  i.  -f§-^ 

qui  morientem  planxit,  dicens,  utinam  non  nafceretur,  aUt  non  mbreretur  j 
vir  qui  certe  nunquam  aut  tantam  reipublics  potentiam  ad  fe  traxif^ 
fet,  aut  tam  diu  potiretur,  nifi  magnis  ftudiorum  &  natur^e  bonito  abun- 
daflet.  Iraperium  nainqueT^oiWflWttw  mirifice  fii'mavit,  i:exit,.&v3uxit;  ur- 
bem  variis  &  invifis  antea  decoravit  asdificiis,  hoc  didro  glorians,  urbem. 
lateritiam  reperi,  relinquo  marmoream.  Suniliter  &  tu,  fi  regor xui  fin^s 
deqenter  ampiiaveris,  pace  rexeris,  &  legibus,  sdificiis  illiid  novis  drnaveriss 
nomenJbpni  regis  aut  favorem  geiitis,  tanto  fcelere  non  amittes.  iBt  quod 
olim  ipfe  de  fiia  J^ma  gloriando  cccinit,  hoc  dp.  tuo  regnocanere  j)ofEi9j 
ScQt^am  inycni  dudum  legibus  egentem,  frugibus,  &,armentoiium  gregibtjs 
fl;efjkn],,.modo  bonis  omnibus  &  ;pa)Ce,xeliiiqtto,iceeufldatajiniiL.i  laijiy-  ij 


"TTT" 


.  rj^*(>J?f^  fi^^^4^  ^^'^^'^^^one  Malcolmi,   fe  furem  ajferenm  M.Te:^}^. 

.,..->'f/", ;,,    ,        ,    Macdu:^  /;a?'<r  vitie  remedium  poiji£r^u^^:,::i:   -i^jcL-jri  .. :;::q 
-^   ,?   r*f  'R   .  i3     .mffbttsfiifniiD  9if3i?if« 

T  T^Era  fi.mt  h«ec ,    inquit  Makolmm\  omnia- qliise  l6queris^^..Jed  adbo 

y  pronus  femper  meus  eft  animus,  6c  praseeps  ad  hofevvitium^ 
quod  vix  aiiquando  ratione  poterit  refrsenari.  Sed  adhuc  hocvitiomulto 
vilius  obftat  flagitium,  prae  pudore  vero  tacendum,  nec  tamenlainico  <;e^ 
landum,  immo  recitandum  in  fecreto.  Fur  quoque  fum  &la'tro  ■nequami 
nam  omne  pulcrum  &  deledtabile  feu  vifii  placens,  ut  ferrmn  raagrtes  ex 
catura,  meum  cor  miferum  illud  attrahens  vehementer  appetit,  ac"caetera 
corporum  raembra  neceffitate  quadam  aUiciens,:incefranterrdihgit  ad  fu- 
randum.  Hoc  firmum  teneas  me  furari,  videtur  enim  penitus  impoffibite. 
Ergo  mAiltum  tolerabilius  eft  atqne  jocundiugy-koftiatim  egere  mendicte, 
aut  mori  finaliter,  quam  per  me  regni  iocatmn'  in  apice;  majeftas  regia 
tam  infami  fcclere  vioietur.  Excellentioris  peffbnse  fempcr  cafus,  in  vi- 
tiuntj  minoris  lapfum,  comparatione  fcandali ;,  multo  longius  antecedit. 
Cui  Macdufy  hoc  utique  verum  eft,  quia  quanto  gradus  altior  tanto  cafus 
gravior.  Quanto  nempe  quifquis  honbris  gradibus  fitiexaltatus  altior, 
tanto  debet  effe  virtutibus  eximior ,  &  quanto  virtutum  iri  arrce  fcandie 
fiibiimior,  tanto  fibi  vitiorum  cft  fi  cadat  voragine  magis  pudor.  Dupli- 
citer  quoque  princcps  virtutum  declinans  a  tramite  delinquit,  quod  fe» 
ipfum  &  primo  vitiis  involvit,  &  iterum  humili  populo  prsebet  exerai 
plum  delinqucndi.  Kam  mobile  mutatur  femper  cum  principe  vulgus." 
Sedut  ad  priora  revertar,  hoc  quod  dicis,  non  fiirari,  vei,  ut  fuperius  dixe- 
ras,  non  m©echari  tibi  videtur  impoffibilej  cum  lege  divina,  quam  propria 
manu  fcripfit,  ftare  non  poteft.  Scripfit  vero  non  raoechaberis,  non  fijrtum 
facics,  ergo  credendum  eftDeumnobis  [non^  impoffibiiia,  fub  praecepto 
pro  iege  fervanda,  fed  poffibiiia  fcripfifTe.  Etiam  ampiius  nerao  tentatur 
fuper  id  quod  poteft,  quia  procuidubio  vitia  quseque,  five  virtutes,  in  no- 
ftro  iibero  conftant  arbitrio,  five  fpernenda  five  fieilda,  Omniai  S^^^PP^ 
divina  prscepta,  five  bona  faciendo,  five  mala  cavendo,  fcrvare  pofTumuSj 
fi  competentem  diligentiam,  ac  voiuntariam,  adhibeamus.  Ergo  nec  ifta 
vaiens  eft  neque  praecedens  excufatio.  Quod  furti  iadnus  ex  rerum  pro- 
venit  inopia  quis  ignorat  >  At  econtra  regia  majefla«,  femper  habet  cffe 
locupiex,  &  omnimodum  continue  divitiis  j^ena,  nihii  egens.  Quis  ergo 
fanae  mentis  furari  non  definet,  qui  cundiis  abundanter  opibus  gioriatur  > 
"Nihil  unquam  tibi,  Rex  exiftens,  non  aurum,  non  argentum,  non  lapides 
prctiofi  feu  gemmas  deerunt :  nec  quicquam  breviter  cordi  tuo  placidum 
fuerit  vel  jocundum.  Fortis  igitur  eris  animo,  regis  officium  opulens  ar» 
ripere  cures,  &  execranda  flagitia,  foetentis  luxurias  viz.  &  illud  inops  ara« 
ritii»  crimen  furtum  inducens,  procul  abjicere  non  rccufss,. 


Sff  f  3  V.  D* 


69^  JoHAKNIS      FORDUN 


-;ix  . 


rin    a;(:;  "^    "^^-  'i. rjriMlL   :.v  ^ -■.'  iTnT~Tr/ 


V.  De  tertia  tentatione  Maicolmi,  fe  fal^imum  eJfefM^Htis  ^ '^dolofumj  '■ 
-  xuivitio  Macduf  rtuUum  remedium  inveniensj '  gemens  abfcejjit.        "  '-' 

MAlcalmus  autem  hac  lequenti  propofitione  prdbkmatis  intima' cor- 
dis  amici  fui  Macduf,  nondum  plene  probati,  rimari  voleris,  irefpon- 
dit.     Grata  mihi  quidem  iunt  &  utiUa,  quse  memoratis  utrifque  tegen- 
dis  vitiis  prsbes  antidota,  (ed  reftat  adhuc  tertii  facinoris  intadurn  vulnus, 
quod  infidelitatis  eft,  &  doli  latens  in  me  nephas.     Fateor  equidem  6c- 
cultefum  falfus,  &  dolofae  inachinatiGnis  conjedor  artifex,  fidem  pkucis 
promiffam  fervans,  &  omnibus  fimulando   promittens  fideliter  pbfervan- 
dairn.  Mel  quidem  veteratoris  animi  continuum  hoc  ineft  fcelus,  ut  fi  quan- 
doque  facultas  fuppetat,  occulto  potius  blandae  fimulationis  artifiicioqilem- 
piam  decipere  mallem,'  quam  in  aperto  dubiis  fbrtunae  cafibus  caufara  com- 
mittere  criminandam,    Et  ideo,  ficut  in  praecedentibus  vitiis,  &  in  hoc 
etiiam  "erimine  mihi  fubveniens,  illud  quasfb  fubtiliter   aliquo  tui  fagacis 
ingenii,  velamine  pallias.     Et  quicquid  tuse  propofitionis  tenor  ekegerit , 
me  totitoffero  viribus  ad  implendum.     Hoc  vero  cum  audiffet  M^f*;/»/)' 
fupra  modum  attonitus  eft :  &  cum  ahquanti  temporis  fpatio  tacuiffat,  fuf- 
pirans  ait.     V^  nobis  miferis  miferorum  miferrii^iis.     Vae  nobis,  nobis  dico 
qui  faltem  te  fedtari  contendimus,  virum  ineptum,  &  inglorium,  imbutura 
vitiis,  &omni  virtute  deftitutum.     Vae  nobis,  ut  quid  hatiy  quam  infeli- 
ces  dici  poffumus,  quid  infortunii  nobis  accidit,  nonne  tricipiti  fumus  ad- 
verfb  cafu  Iperplexi  ?  nam  trium  execrabihum  malorum  nos  opprtet  ad- 
mittere  ifaltem  unumi     Aut  viz.  amiffis  hberis  &  uxoribus,   cuh^ifque 
temporaiibusi' perpetuum  fiibire  vagos  exilium;  aut  regi  fervire  tyranno, 
qui  neque  nobis;  neque  reipubhcae  jure  principare  debeat ;  cui  proprium 
&  omni  tyranno  confuetum  eft,  crudelem  in  popuio  dbminationem,  &  in- 
iatiabilem,  avaritiam  exercere ;    aut  tibi  de  jure  regi  legio  fubdi ,  •  quod 
abfit,  cum  proprise  confeffionis  afferat  tenor ,  indignum  te  regem  effe  vel 
principem  vel  privatum.     Nam  libidinofum  &  furem,  &  quodpejus  eft, 
imo  facinorum  omnium  viUffimum,fateris  te  falfum,  fubdolum,  &  perfidum, 
atque  verfiTtum  deceptorem.    Ecce  quid  aliud  fiipereffe  videtur  malitijc 
genus.>  quam  nullatenus.>  te  proditorem  appeilas.  Sed  profedto  fequituri,  quia 
cujufcunque  cordis  hsec  vitia  condantur  in  vicinis,  non  excidit  quin  latens 
inibi  proditio  fbcia  reperiatur.     Ergo  quia  totius  iniquitatis  fliccenf^  fe- 
ces  in  te  conveniunt,  6c  tuo  fiquidem  adverfario  fervens  ineft  &  improba 
cupiditas ,   iuperbaque  regnat  &  intolerabilis   crudelitas ,    veftrum   uter 
mihi  nuncquam  dominabitur,  exilium  magis  eligo  fempiternum.  Et  his  di- 
«Stis,  ulterius  continere  fe  non  valens,  erumpentibus  lacrimis  genas  rigebat,' 
fed  &  pugnis  immoderato  gemitu  coUifis,  flens  &  ejulans,  ac  verfus  bo- 
ream  lamentando  refpiciens,  ait,  valeas,   O  Scotia,  pro  perpetuo. 


PUUOi 


.  h  -        .   '  ■  ■    -   -  .  ^^ 

.Yd.;'^amodo  Malcolmus  defua  fidelitate  fecurus  jam  effeUus^  feciim  ad 
jj>cl*;ii  \  regnum    redire  promijit. 


iviv).':')  tR^i.  i 


Beuntem  illico  Msfd^',  quih  ipfuiii  fuper  omnia  deteftari  perfidiam 
•ad  plenum  expertus,  &  effedus  de  fidelitate  jam  fecurus,  properc 
fequitmV:&  qubd  greffum  fifteret,  fecum  habiturUs  colloquium,  rogat  di-' 
cens.  iVmicorum  omnium  gratiffime,  pr^  cun<5tis  viventibus  diligende,  non- 
nihil  hadtenus  an  fidus  effes  Vel  infidus  expavi,  ne  tu,  ficut  aliquando  qui- 
damperverfi,  quod  non  nefcis,  fidiis  ambagibus,  licut  &  illi,  quod  semulis 
traderer ,  mihi  redditum  hortatus  fueras.  Idcirco  te  talibus  volui  va- 
riis  qu^ftionibus  experiri.    Et  quia  probatus  odire  nofceris  doli  notam, 

& 


SCOTORUM      HlSTORl   A/    ■ 

5t  proditiouis,  fuperabundantius  habeo  quam  sftimas,  &  ici:iper  habebo  . 
te  tidelem.  Non  enim  luxuriofus  ium  aut  latro  vel  perfidus,  ficut  cc 
probando  talibus  me  finxi  vitiis  deditum.  Abfit  hoc  i  me  procul,  ut  mi- 
hi  validius  quam  caeteris  hominum,  hsc  immunda  vel  his  fimilia  prat- 
dominentur  piacula,  quse  viro  funt  cuiiibet  abominanda.  Eya  proinde, 
mi  dilede,  ne  formides;  non  eris  a  patria  vel  iiberis  exul,'  immo  poft 
regem  primus  in  regno :  confortare  deinceps  fifque  robuftus ,'  tu  me  redu* 
ces  m  terram  meam,  terram  quani  dedit  nohis  Dominus  &  patribus  no» 
ftris  excolendam.  Hoc  autem  aadiens  pronus  in  terram  corruit,  &  ve* 
lut  ante  mcerendo  lugubris  fingultibus  prae  anguftia,  pra;  nimio  jam  exul* 
tans  gaudio,  totus  in  lacrimis  fufFufus,  fuos  amplexando  pedes  ofculatus 
eft,  dicens.  Siquidem  hsc  vera  funt,  qu£e  loqueris,  ad  vitam  de  morte  me 
reducens  feftuw,  Domine,  feftina,  deprecor,  ne  tardaveris,  &  Lbera  popu* 
lum  tuum  te  fiiper  ornnia  defiderantem. 

Si  fervare  velis  infontes  quofque  fideles^ 
Ha^entis  expertes  omnibm  auxilmi 
Jllis  quos  prejjit  hojiis  jam  per  tria  lujlra^ 
Suhvenias  miferens  mitii  amore  Dei. 
Non  Juper  his  -fludem  Jegnis,  fed  impiger  hojiem, 
ProJlertiaSy  populum  alleviando  pium. 
Enje  tuum  femur  cingatur  ^  arma  capefce, 
Corporis  omnia  hahes  fortia  membra  tiquet. 
Scotus  S  es  genitiM  prijcorum  cejpite  rsgim, 
Projpere  procedens  regna  patris  /uhies, 
J^gni,  promitto,  potieris  jure   Corena. 
'  Omnia  jura  tibi ,   nuUa   debentur  ei, 

Audax  jure  tuo  (is  Jhnper  bella  parare. 
JSfon  tamen  incaute  bella  Jumenda  putes, 
Nec  prtsceps  certes  niji  Jors  diBiaverit. 
tJnquam  ex  improvijo  faUitur  omnis  homo. 
Es  pugndturus,  campum  non  prteparat  hojiis, 
Ad  loca  bsUandi  Jemper  adejlo  prius. 


VII.  De  regreffu.  Malcolmi  in  Scotiani,,  S?  hello  quo  cecidit  Machabeus. 

Initis  enim  taUbus  problematum  examinationibus,  ac  omni  dubitatio* 
nis  ambiguitate  remota,  nunciare  clanculo  luis  amicis  ipfum  Macduf 
Malcolmus  Scotiam  remifit,  ut  caute  fe  prseparent,  fiiam  abfque  dubio  fpe- 
rantes  reditum  infra  breve.  Ipfe  vero,  poftquam  recefferat,  regis  Edwardi 
qvjantotitis  adiitprsefentiam,  ab  eo  poftulans  humiiiter  quofdam  ex  Anglits 
proceribus,  qui  gratis  fecum  in  Scmam,  regnum  recipere  proficifci  voiebaiit, 
ex  gratia  permittere  dignaretur :  cujus  petitioni  contiimo  Rex  mitis  an« 
nuens ,  liberam  cuilibet  volenti  faCultatem  tribuic.  Infuper  &  fcipfiim 
cumexercitus  potentia,  fi  neceffe  fuerit,  ferre  prsfidium  gratiofe  com- 
promifit.  XJnde-  fan(5to  mitiilimoque  regi,  qui  cuniStis  mifericors  conful- 
tus,  aut  injufte  tribulatis  pronus  adjutor  extitit,  inmenfas  referens  gratia» 
ab  eo  receflit^  &  quam  primum  paratus,  procerum  Angliie  fblo  Srwardo 
fJorthumbrenJium  Comite  fecum  affumpto,  Scotiam  proficifcitur  pofTefrurus. 
Neque  vero  regni  fines  adhuc  attigerat,  dum  fparfo  rumore  per  prsece- 
Aeni&m -Mncduf,  minus  caute  negotii  confiha  fervantem,  totum  audierat 
i-eo"ni  populum  diffentione  commotum,  ac  in  partes  inter  Machabeum  ^ 
Macduf  divifum  ;  quamobrem  Malcolmus,  cum  fua  mihtia  celerius  prope^ 
rans,  nori  quievit,  donec  hinc  inde jundbis  agminibus  fbrtem  excercitum  con-* 
fecillet.    Ex  his  autem  multi,  qui  Machabeum  prius  fequebantur,  ab  eo 

ftatim 


(5^p5  J   O   H   A    N   N    I   S      F    O    R   D    U   N 

ftatim  deficientes,  Malcolmo  totis  viribus  adhseferunt,  Quotidie  deiueeps 
fuum  minui  robur,  ejus  quidem  augeri  cernens,  partibus  lubito  relid:is 
auftralibus,  boreales  petiit;  ubi  terrarum  anguftisamfracStjbus,  &  iilvarum 
abditis  tutius  fperabat  fe  tueri.  Infperate  tamen  feftino  greflu,  Makolmus 
ipfum  ultra  montcs  &  ufque  Limfanam  infequitur,  ac  ibidem  repente  levi 
bello  tranffeptum,  cum  paucis  refiftentibus  interfecit,  anno  Domini  m,  lvi. 
menfe  decembri,  die  quinto,  Omnis  enim  populus  ab  eo  bellandum  pro- 
du(5tus,  Malcolmum  non  ignorabat  verum  fibi  dominum  j  ideo  rcliftere  fibi 
belio  renuens,  primo  lituorum  ftrepitu  campum  reliquit  fugiendo,  WiUiel- 
mus  de  prasdidto  bello  fcribens,  ait,  .  Sirvardus  Northumbrenfis  Comes,  jufTu 
regis  Edwardi ,  cum  Scotorum  rege  Machabeeo  congrefTus,  vita  regnoque 
fpoliavit,  ibidemque  Malcolmum,  filium  regis  Cumbrorum^  regem  inftituit. 
Ecce  quomodo  WtUielmm  hujus  belli  nullam  Malcolmo  vid:orioE  laudem  afcri- 
bens,  Siwardo  totam  attribuit :  cum  in  veritate  fblus  ille  cum  fiiis,  & 
vexiUigefo  totius  vidrorise  caufa  fuit.  Hoc  utique  fpero  firmiter  quod 
populus,  abfente  Malcolmo,  de  bello  non  fugiffet,  etiamfi  cum  Siwardo  Rex 
Edrvardtu  cum   fuis  prjefens  afFuiffet. 


VIII.  ^uomodo  autor  excufatpopulum  cujujlibet  regni,  ab  injujio  regefugien- 
tem  ^  beUo,  G?  promotione  Lulach  in  regem,  fi?  ejm  morte. 

Opulus  enim  ifte  fidelis  excufari  de  fuga  poterit,  qui  diu  fiib  ty- 
_  rannide  preffus  furgere  non  valens,  aut  non  audens,  aflidue  tamen 
fui  regis  in  cordc  cradelem  animadvertit  mortem,  hasredis  etiam  injuftum 
tanti  temporis  exterminium ;  anxiam  itaque  lub  viro  contribule  propriam 
fubjedtionem  amplius  fubeffe  dedignans,  occafione  fumpta,  loeum  illi  fu- 
giendo  dedit  regnum  indubie  recipiendf.  Videtur  enim  &  verum  eft,  ut 
ffiftimo,  quod  regni  cujuflibet  populus  indigena  fidelis,  ammoto  vi  capite 
fuo,  viz.  rege,  vel  quodlibet  opprobrium  patiente,  cum  eo  nimirum  com- 
patitur,  &  quafi  proprium  .gemendo  fuum  lamentatur  improperium,  cum 
proverbio  dicatur,  Cujus  caput  dolet  castera  membra  languent.  £t  hoc 
verum  eft  membra  fana,  qu2e  capitis  compatiuntur  dolori,  non  putrida 
iive  cancerofa,  quae  capitis  fui  dolentis  langorem  non  fentiuntj  talium 
enim  membrorum  ex  tad:u  fkpe  contigit,  ut  quaedam  membra  morbum 
incurabilem  incidant,  &  adeo  quandoque  tali  morbo  caput  ex  eis  etiam  in- 
ficitur,  unde  totum  corpus  effici  poterit  monftrofum,  Nonne  corpus 
quodcunque  merito  monftrum  dici  poterit,  cujus  pes,  infimum  dico  mem- 
brum,  igneo  morbo  corruptum,  nec  tempeftive  per  manus  cauterio  feda- 
tum,  digniora  tranfgrediens  membra  veneno  fui  caput  inficiens  evellat,  ac 
fiipra  coUum  &  humeros,  fe  loco  capitis  contra  naturam  collocaverit  ?  Eo- 
dem  vero  tempore  belli  de  Limfanam  &  anno,  Rex  Wallia  Griffinm,  Comi- 
tem  Herfordia  J^adulfum  e  bello  fbgavit,  &  occifis  ejufdem  urbis  Epifcopo 
Levegaro,  necnon  Egelnotho  yictcomitQ,  cum  multis  aliis,  urbem  totumque 
Comitatum  ignibus  cum  Epifcopo  concremavit.  Hoc  ftatim  Sivoardm  „ 
poftquam  a  fuo  rege  per  certum  audierat  nuncium,  confeftim  jufTus  domi 
rediit,  nequaquam  ulterius  Malcolmo  ferrc  prsefidium  rediturus.  Subito 
namque  poft  mortem  Machabxi^  convenerunt  quidam  ex  ejus  parentela  fce- 
lerum  hujufmodi  fautores,  fuum  confbbrinum  nomine  Lulach,  cognomine 
fatuum,  ad  Sconam  ducentes,  &  impofitum  fede  regali  regem  conftituunt,' 
fperabant  enim  fibi  quam  regi  populum  obedire  libenter,  nuUus  tamen  illi 
parere  volebat,  aut  aliquibus  fa^ftis  vel  fiendis  comitare.  Audiens  au- 
tem  hoc  Malcolmm,  fuos  Comites  ipfijm  huc  illucque  perfequendum  emi- 
fit ;  fed  in  irritum  quatuor  menlibus  fuos  deducunt  conatus,  donec  in  fu- 
perioribus  partibus  fcrutantes,  inventum  loco  qui  dicitur  Efjy,  provincise 
Streth  Bolgy,  cum  fuis  fequacibus  occidunt;  vel  utquidam  tradunt,  ibidem 

cafii 


SCOTORUM      HlSTORIAi  6^^ 

cafu  Makolmus  obvium  habens  interfecit ,  anno  Domini  m.  Lyii.  tertia 
die  menfis  Aprilis,  Ebdomada  Fafcha,  feria  quinta.  Hos  autera  utrofque  Ma- 
chahceum^  ^  Lulach,   iepultos  fuiffe  tradunt  in  infula  yo?w, 

IX.  De  fticcejfione  Malcolmi  re^is  in  regnum,  G?  ejus  pugna  eum. 

quodam    froditore. 

PRoflratis  ubique  cundis  hoflibus,  velad  fuam  dedudis  pacem,  idem 
faepedidtus  Ma/fo/OT»j,apud  ^Scow^OTjprjefenibus  regni  aiajoribus,  in  Thro^ 
noregali  pofituseft.St  inomnium  5'«/^or«»2gIoriam,&  houorcm.eodem  Aprili 
menfe,  die  fandti  Marci  coronatus,  ac  eodem  viz.  anno  Dommi  millefimo 
Lvii.  &  Imperatoris  Henrici  quarti  primo,  qui  quidem  Imperavit  annis  l. 
Rex  vero  xxxvi  rcgnavit,  &  vi.  nienfibus.  Erat  enim  Rex  fatis  humilis 
corde,  fbrtis  &  animo,  corporis  viribus  pr^potens,  &  audaxj  non  temera- 
rius,  ac  multis  aliis  dotatus  virtutibus,  ut  in  fequentibus  apparebit.  Pri- 
mis  regni  fui  novem  annis,  Edwardo  regc  vivente,  firmani  pacem  ^nglis  &  - 
communioncm,  &  ufquc  adventum  WiUielmi  Baftard,  obfervabat.  Anno  di- 
d:i  regis  Edvoardi  xiii.  fratris  fui  filius  rcgis  quondam  Edmundi  Irnjide-, 
cui  nomen  Edtvardus,  ex  Hungaria  venit  in  Angliam,  uxorem  lecum  ducens 
Agatham,  Edgarum  filium,  &  duas  filias,  Margaretam,  poftea  Scotorum  regi- 
nam,  6c  Caftinam  fantftimonialcm,  quem  Rex  patruus  ac  totius  Anglice  po- 
pulus  exultantes  receperunt,  de  quibus  prolixior  fermo  fiet  poflmodum 
fuo  loco.  Turgotus.  De  rege  Scotorum  Malcclmo  Cammor  magnanimo,  di- 
gnum  aliquid  dicendum  duximus,  ut  cujus  fuerit  cordis,  quanti  vei  animi, 
unum  ejus  opus  hlc  exaratum  legentibus  declarabit.  Relatum  eft^ali- 
quando  fibi,  quendam  de  fummis  proceribus  illum  occidendum  cum  fuis 
hoftibus  convcniffe.  Imperat  Rex  hasc  nuncianti  iilentium,  fiiuit  &  ipfe, 
proditoris ,  qui  fbrte  tunc  aberat ,  expedrans  adventum.  Qui  cum  ad 
curiam  cum  apparatu  magno  regi  venifTet  infidiaturus  j  Rex  ei  vul- 
tum  fblitum  atque  jocundum  prsetendens,  fins^it  fe  nihil  audiffe  vel  fci- 
vifTe,  qu£e  mente  cordetenus  recolebat.  Quid  plura  ?  Jubet  ipfe  Rex  omnes 
venatorcs  fuos  fummo  mane  convenire  cum  canibus.  Et  jam  aurora 
nodtem  abegerat,  cumRexad  fevocatis  proceribus  cundis,  &  militibus,  in 
venando  fpatiatum  ire  fcftinatj  venit  interim  ad  quandam  planitiem  latam, 
quam  in  modum  coron^  denfiflima  filva  cingebat,  in  cujus  raedio  coliicu- 
lus  unus  quafi  turgefccre  videbatur,  qui  diverfbrum  colorum  flonbus  pul~ 
cra  quadam  varietate  depidus,  fatigatis  quandoque  militibus  ex  venatu  gra- 
tum  prsebebat  accubitum,  In  quo  cum  Rex  csetcris  fuperior  conftitifletj 
fccundum  legem  venandi,  quam  triftram  vulgus  vocat,  fingulis  cum  canibus, 
&  fbciis  fingula  loca  delegat,  ut  obieffa  undique  beftia,  ubicunque  eligerec 
exitum,  mortis  exitium  inveniret,  Ipfe  vero  Rex  i«orfiim  ab  aliis  folus 
abfceffit  cum  fblo,  faum  iecum  retinens  proditorem. 


X.  De   eadem  pugna  G?  exfuperatiene  proditoriSi 

AB  omni  autem  aipedtu  &  auditu  remoti,  Rex  fubfiftit,  &  vuitu 
torvo  volvente  pugnara  in  h^ec  verba  prorupit.  Ecce  inquit  ego 
6c  tu  mecum,  folus  cum  folo,  fimilibus  armis  prote<5ti;  non  eft  qui  mihi, 
licet  regi,  affiftat,  nec  tibi  fubveniat,  ncc  eft  qui  videat  aut  audiat.  Nunc 
ergo,  fi  valeas,  fi  audeas,  fi  cor  habeas,  imple  quidem  opere,  quod  corde 
concepifti,  &  redde  hoftibus  meis  quod  promififti,  Si  me  occidcnduiti 
putas,quando  melius,  quando  fecurius,  quando  liberius,  quando  tandem  viri- 
lius  ?  An  venenum  parafti  ?  fed  hoc  m-uliercularum  effe  quis  neiciat  ?  An 
infidiaris  ledulo  ?  hoc  poffunt  &  adulterae.  An  ferrum,  ut  occulte  ferias,  oc* 

T  t  t  t  cultafti  ? 


^■pS  JoHANNiS      FoRDUN"^ 

cultafti  ?  hoc  ficarii,  non  militis  effe,  nemo  qui  dubitet.  Age  potius  quod 
militis  eft,  &  non  proditoris ,•  age  quod  eft  viri,  6c  non  mulieris;  atque  fo- 
lus  cum  folo  congredere,  ut  faltem  proditio  tua  turpitudine  videatur  ca- 
rere,  qua:  nunquam  infidelitate  carere  poteft.  Hadlenus  vir  ille  nequif- 
fimus  hsec  vix  iiiftinuit,  &  mox  verbis  ejus,  quafi  gravi  fulmine  percul^s, 
de  equo ,  cui  infidebat,  citiffime  defcendit,  projediilque  armis,  ad  pedes 
regis  corruit  cum  lacrimis,  atque  tremore  cordis  ita  dixit.  Domine  mi 
Rex,  ignofcat  mihi  ad  prsefens  hoc  meum  velle  iniquum  tua  regia  pote- 
ftas,  &  fi  ufque  modo  aliquid  fiiper  hujufi:emodi  traditione  tui  corporis 
cor  meum  malignum  conciperet,  amodo  delebitur,  &  in  futurum  contra 
omnes  me  ter  fideliffimum,  Deo  cum  fiia  genitrice  tefte,  promitto.  Cui 
Rex  ait,  noli  amice,  noli  pavere,  nihil  a  me  nec  per  me  mah  pro  re  ifta 
fiiftinebis.  Obfides  tamen  in  pignore  jubeo  quod  mihi  nomines,  atque 
adducas.  Quibus  nominatis  &  ftatun  poftmodum  addu(5tis,  Rex  inquit, 
in  regis  verbo  tibi  dico,  res  ante  promifTa  ftabit.  Ille  vero  proditor  re^ 
gis  voluntati,  in  his  quje  pr£emifimus,  opportuno  tempore  fatisfeciens,  fic 
revertuntur  ad  fiDcios.  De  his  quse  fecerant  vel  dixerant  nemini  lo- 
quentes. 

XI.  De  morte  regis  Anglorum  Edwardi,  C^  quod  proceres  fratrem  beatte 

Margaret^  Edgarum  regem  fecijfe^it,  fi  Clerm  confenfiJ[e't,  6? 

de  quadam  vifione  janUt  Edwardi. 

^lllielmus  Rcx  Edwardus,  pronus  in  fenium,  eo  quod  ipfe  non  fu/ee* 
perat  liberos,  6c  Godrvini  videret  invalefi:ere  filios,  mifit  ad  regem 
Hunnorum,  fed  Turgotus  dicit  ad  Imperatorem,  ut  filium  fiii  fi*atris  Edmundi 
Irynfide  Edwardum  cum  omni  j&milia  fua  mitteret,  fiiturum  ut  aut  ille  aut 
filii  fiii  fiiccedant  hasreditario  jure  regno  Anglice--,  orbitatem  fiiam  co- 
gnatorum  fuflfragio  debere  fiiftentari.  Igitur  continuo  poftquam  adve- 
nerat,  apud  fan(^um  Vaulum  Londonics  fato  defiindius  eft,  Edgaro  filio  fii- 
perftite  cum  fbroribus  pr^enominatis,  quem  pro  genere  regno  proximum 
Rex  proceribus  commendavit.  Rex  demum,  poftquam  exadlis  in  regno 
non  plene  xxiv.  annis  obiit  vigilia  Epiphamis;  in  craftino  quidem,  adhuc 
recenti  lu(Stu  regalis  funeris,  Haroldus  Godwini  filius,  a  majoribus  extorta 
fide,  fecundum  alios  confentientibus,  arripuit  diadema  regni,  quod  vix:  per 
novem  menfes  tenuit,  nam  a  Willielme  Baftard  bello  peremptus  eft.  Poft 
quem  proceres  Edgarum  in  regem  elegifFent,  6c  a  quibufdam  ele<Stus  eft, 
ut  a  rege  mandatum  fuerat,  fed  Epifcopos  non  habebant  aiTertores ;  hjec 
'ille.  Verum  in  hoc  eos  errafTe  mihi  videtur,  &  apud  Deum  &  populum  : 
apud  Deum;  quia  quem  ipfe  genitura  tantorum  regum  progenitorum, 
jufta  generationis  procreatum  linea,  regnandum  pr£etulit,  eis  refpuere  non 
licuit,  nec  infbntem,  linguis  omni  gladio  prseacutis,  injufte  jufto  privare 
patrocinio;  fcientes,  quod  stasregia  velpuerilis,  velfenilis,  vel  etiam  fim- 
plicitas  in  fidelitate  conftat,  &  regiminefubditorum.  Apud  populum  vero 
cum  in  fuam  propriam  confufionem,  atque  regni  cun<5torum  indigenarum 
fempiternum  opprobrium,  &fcandalum,  non  fecundum  juftitiam  legis,  fed 
cordis  affe<5tum  fequentes,  fupra  fe  virum  erigunt,  omnis  regnandi  juris 
expertem,  Haroldum,  filium  Godrvini,  filii  Edrici,  quorum  non  fama  fed  in- 
lamia  variis  notatur  in  fcriptis ;  ineptum  illud  membrum  in  regem  fibi 
loco  recSti  capitis  ftatuentes.  Ex  quo  brevi  poftmodum  contigit,  quod 
mifere  per  aliena  regna  vagi  dolentes,  a  propriis  expulfi  fiint  fcdibus,  nec 
habentes  ubi  reclinarent  capita,  dicente  propheta.  Qui  malignantur  ex- 
terminabujntur ;  fuftinentes  autemDominum  hsreditabunt  terram.  Igitur 
ipfe  Dominus  illam  fan(5tam  regalem  lineam,  fe  fuftinentem  ab  eis,  fed 
non  ab  eo  dereli(Siam,  hasreditare  terram  fimul  &  regnare  volens  feliciter, 

Scotis 


SCOTORUM      HlSTORIA.  6^^ 

Scotps  omni  cum  fua  regali  linea  gratis  conjunxit,  ex  quibus,  eo  provi- 
dente,  deinceps  Sc  hadtenus,  regio  fedentes  in  fblio  pullulant  reges,  &  uf^  " 
quequo  fibi  placuerint,  puiiulabunt :  per  vifionem  fequentem  oftenfam  fan- 
ito  Edwardoy  in  extremis  laboranti,  patet,  quod  in  pr£emifBs  Cierus  erra- 
bat.  Willielmm.  poftquam  rex  elinguis  fbpore  biduo  jacuifTet,  expedita  lo- 
quela,  duos,  inquit,  mihi  Monachos  affiftere  vidi,  quos  Normannia  religiofe 
vivere,  &  more  fehciter  noveram  fe  Dei  nuncios  effe,  prsfati  dixerunt. 
Quia  primores  jinglice,  Duces,  Epifcopi,  &  Abbates,  non  iiint  minftri  Dei, 
fed  diaboli,  tradidit  Deus  hoc  regnum  poft  obitum  tuum,  anno  uno,  & 
uno  die  in  manus  inimici ;  pervagabunturque  daemones  totam  hanc  tcrram 
quandoque.  Cumque  Rex  fe  hoc  oftenfiirum  populo  diceret,  ut,  ficut  olim  iVi'- 
mvita,  poeniterent;  neutrum,  aiunt,  erit,  quianecpoenitebunt,  necDeus  eis 
miferebitur  &c.  Idem  Willielmus.  Ita  Angli,  qui  in  unam  convenientes 
iententiam  regni  potuiffent  reformare  ruinam,  dum  nullum  ex  fuis  volunt, 
alienura  induxerunt.  - 


F    I   N   I   S. 


t      I..  ■  -  ^  .■■^-ijii-iM,— ,— ^.M   I,   Lik  uiLW^Mi^w^^a  j     .uMJHii^— ^^* 


T  t  t  t 


■v>uQ  -,'; 


loJLori 


■Tinrr  (1 


rr'.>0 . 


:$« 


I 


D    E 


PONTIFICIBUS 

E    T 

SANCTIS  ECCLESIifi 

E  B  O  R  A  C  E  N  S  I  S 

P      0      E      M     A, 
Aud:ore   Flacco   Alcwino. 


Ex    MSS.  Godd.   Remenfl,    &  Saiiai    Theodorici 

prope  RemoSi 


I 


H  a 


r.    i 


T  ^^ 


{'i 


}.  .■iiOtio^i-^ 


De  Pont.  et  Sanct.  Ecgl^  Ebor.         7o| 


HJ^l STE  Deus,  fummi  virtus,  fapientia  patris, 
Vita,  ialus,  hominum  fador,  renovator,  amator, 
Unica  lingua  Dei,  donorum  tu  dator  alme  i 
Munera  da  mentis,  fragili  da   verba  poets, 
Irrorans  ftolidum  vivaci  flumine  pedus, 
Ut  mea  lingua  queat  de  te  tua  dicere  dona. 
Te  fme  nulla  valet  dignum  quiddicere  lingua. 
Vos  quoque  fuppliciter  cives  conteftor  Olympi, 
O  Sandri  !  populus  fortis,  gens  diva  Tonantis, 
VicStrices  aquilas  coeli  qui  fertis  in  arcem, 
^thereo  regi  regalia   dona  ferentes, 
Qui  veftri  caufa  facratum  fponte  cruorem 
Fuderat  in  terris,  ut  vos  falvaret  ab  umbris,  -^ 

Inque  Dei  patris  fecum  deduceret  aulam  ; 
Mecum  ferte  pedes,  veflris  componite  carmen 
Hoc  precibus ;  patrise  quoniam  mens  dicere  laudes, 
Et  veteres  cunas  properat  profcrre  parumper, 
Euboricce  gratis  prseclarse  verfibus  urbis. 
Hanc  J{o}nana  manus  muris  &  turribus  altam 
Bundavit  primo ,  comites  fociofque  laborum 
Indigenas  tantum  gentes  adhibendo  Britannas. 
(Nam  tunc  l^manos  fecunda  Britannia  reges 
Suftinuit  merito,  mundi  qui  fceptra  regebant  .• ) 
Ut  foret  emporium  terrse  commune,  marifque  * 
Et  fieret  ducibus  fecura  potentia  regni, 
Et  decus  imperii,  terrorque  hoftihbus  armis :      . 
EfTet  ab  extremo  venientibus  liofpita  portu 
Navibus  oceano,  longo  fua  prora  remulco, 
Navita  qua  properans  ut  fiftat  ab  aequore  fefTus., 
Hanc  pifcofa  fuis   undis  inteiiuit  vja, 
Florigeros  ripis  prsetendens  undique  campos. 
Collibus  &  filvis  telUis  hinc  inde  decora, 
Nobilibufque  locis  habitatio  pulchra,  falubrisj 

Fertilitate  fiii  niultos  habitura  colonos. 

Quo  variis  popuhs  &  regnis  undique  ledli 

Spe  lucri  veniunt,  quserentes  divite  terra 

Divitias,  fedem  fibimet,  lucrumque,  laremque. 

Hinc  J^mana  manus,  turbatis  undique  fceptris,  .. 

Poftquam  feceifit,  cupiens  depellere  fkvos 

Hoftes ;  Hejperiie  regnum  fedemque  tueri  j 

Urbis  tunc  tenuit  fceptrum  gens  pigra  Britonum. 

Qu3e  fere  continuis  Pt^onm  preffa  duellis, 

Servitii  pondus  tandem  vaftata  fubivit: 

Nec  valuit  propriis  patriam   defendere  fcutis, 

Vel  libertatem  gladiis  revocare  paternam. 
Eft  antiqua,  potens,  beUis  &  corpore  prseftans, 

Germaniie  populos,  gens  inter  &  extera  regna, 

Duritiam  propter  dicSti  cognomine  Saxi. 

Hanc  placuit  ducibus  regni  conducere  donis, 

Ut  fbret  auxilio  patrise,  pavor  hoftibus  atque. 

Ore  favet  vulgus  clamofo  mobile  ftatim, 

Et  bona  collaudat  patrum  confiilta  fuorum. 

Atria  gazarum   rumpunt  regalia,  genti 

Mittere  dona  parant  ignotse,  quo  niagis  illa 


AuUoris 
invocatio. 


t9 


5J 


Eboracz 
conditio, 
3,0 


Emporium 


30      « 
Fluvius  (§ 
commoda. 


if 


Brittones 
incola. 
40 


a    TiUts 
vexati. 

Saxones 
auxilio    ^ 
vocant. 


Annuat 


■  704'  -^    ^       P    O    N    T    I    F   1    C    I    B    U    S      E    t 

j-y        Annuat,  ut  placitse  feriant  libi  fcedcra  pacis. 

Aft  indigna  vident  tantis  exenia  votis.  ' 

Legatos  exire  jubent,  vada  lalfa  carinis 
Jam  fukare  citis,    dulci  fbrmidine  vota 
Ingeminant  lacrymis  :  quoniam  fic  ipfe  monebat 
60        Libertatis  amor,  patrise  (pes  ac  redimendae. 
C.  ^men-   Quid  jam  plura  canam  ?  properans  exercitus,  ecce ! 
//,  quid      Venerat  undofi  vedius  trans  sequora  ponti, 
tibi  pl.        Subfidium  fbciis  referens,  hoftemque  nefandum 
Expulit,   &  vicit  multis  per   bella  triumphis, 
6f        Donec  Pi3o  ferox  timido  fimul  agmine  ftigit. 
TiBes  fu"    Contentus  propriis  fefe  defendere  in  oris. 
gant.  Hsec  inter  majora  dari  flipendia  pofcit 

a  Saxonihm  ^yxttnw^  fibimet  miles,  hiec  caufa  duelli 
fubaUi.        In  fbciam  fuerat  gentem  convertere  ferrum, 
70        Et  fegnem  populum  patrio  depellere  regno. 
Hoc  pietate  Dei  vifum,  quod  gens  fcelerata 
Ob  fua  de  terris  patrum  peccata  periret, 
Intraretque  fuas  popuhis   fehcior  urbes; 
Qui  fctvaturus  Domini  prsecepta  fuiffet. 
75-        Quod  fuit  affati  in  fadium,  donante  Tonante. 
Gregorio      Jam  nova  dum  crebris  viguerunt  fceptra  triumphis, 
curante.       Et   reges  ex  fe  jam  coepit  habere  potentes 
Gens  ventura  Dei;  rexit  tunc  temporis  almus 
Gregorim  piaiful,   toto  venerabilis  orbi, 
80        Ecclefise  fedem  T^omanoe  maximus,  atque 
Agrorum  Chrifti  cultor  devotus  ubique, 
Plurima  perpetuse  difperfit  femina  vitse. 
Vomere  nec  folum  Latios  confregerat  agros: 
Sed  bonus  atque  pius  peregrini  cuitor  agelli, 
If        Oceani  tumidos  uhra   fulcavit  aratro, 
Saxonesad  Pedora  divini  fludiu  gentiha  verbi 
thrifium      Arida  mellifiuis  perfundens  arva  fluentis : 
adduBi.       De  quibus  sequorei  potus  haufere  Britanni 
Jam  fibi  perpetuse,  Chriflo  donante,  falutis. 
90        Eduin.  interea  veterum  de  germine  regum, 

Euborica  genitus,  dominus  percundia  futuruSs 
Pulfus  in  exihum  fugit  puer  invida  regna. 
Orama  gentihs  qua  viderat  ipfe  fupernum, 
•Nodie  fbporata  fblus  dum  tempore  quodam 
97        Anxia  corda  gerens  curis,  loca  congrua  adivit, 
Et  tacitus  fedit  fubluflii  lumine  lunse: 
Vix  fletit  ignotus  habitu,  vukuque  repente 
Ante  oculos  juvenis,  verbifque  adfetur  amicis. 
^ie  te  dura  coquit  juvenum  fortijfme  cura  ? 
i°o  ^x  Deus  aternus  cteli  qui  fydera  fecit 

^ie  tu  pulchra  vides  folatia  dat  tibi  certa, 
Ecce\  tuam  vitam   quxrenti  fetvat  ab  hofte , 
Jnfuper  Imperium  latum  tihi  terminat  undis. 
T^ex  Deus  ille  tibi  totum  fit  femper  in  cevum  % 
10  j         .       Imponenfque  tuo  capiti  pro  fcedere  dextram 
H(ec  tihi,  dixit,  erunt  noftri  fignacula  paUi^ 
Nuntius  his  didis  fubito  difceffit  ab  illo, 
Cui  vigor  afFatim  venas  decurrit  ia  omnes. 
Pulfa  procul  fugiens  &   defperatip  fibras 
iio      Liquerat,  eventus  venientis  dida  probayitc 


Hofpites 


Sanctis  EccLEsi^  EboRc  jos 

Hofpites  occubuit  ftatim  Rex  cnfe  nefando 

Invidus  impeiii  vitse  limul  lilius  atque. 

Tunc  juvenis  rediens  intravit  amabilis  urbes, 

Jam  patrias  populi  procerumque  favore  receptus. 

Qui  mox  accipiens  lceptri  regalis  honorem,  iiy 

Qusefivit  propria;  genti  bona  largus  in  omnes ; 

Nec  per  fceptra  ferox,  fed  de  pietate  benignus, 

Fadtus  amor  populi,  patrise  Pater,  &  decus  aulae* 

Affiduis  fuperans  hoftilia  caftra  triumphis,  V..- 

Imperioque  fuo  gentes  fuperaddidit  omnes,  :\i  •i«^;,  xio 

Finibus  atque  plagis,  qua  tenditur  infula  longa*  .     ■;     - 

Jamque  jugum  Regis  prona  cervice  fubibant 

Saxonum  populus,  PiSius,   Scotufque  Britannm.  > 

Interea  placida  regni  dum  pace  tribunal  .  .  J       . 

Rexerat  armipotens,  fopitis  undique  bellis,  '  ,,......, ^        .^y>       izf 

Juftitiae  validis  populos  frxnabat  habenis,  i  'j.urpU''  ''r;qml 

Nec  rapit  arma  furor  legum  fub  pondere  preffus,  :>r 

Ultrices  timuit  capitis  quia  quifque  fecures,  >/ 

Provida  ni  toto  fervaret  pedtore  fcita,  ;:' 

Quas  pofuit  populis  redlor  fervanda  fubadtis»  130 

Accipit  uxorem  auftrali  de  parte  fidelem, 

Moribus  egregiam,  patrumque  ab  origine  claram, 

Omnibus  ac  fandse  fidei  virtutibus  almam. 

Cui  datur  Antiftes  vitse  fervator  honeftse, 

Nomine  Paulinus ,  Civis  clarifEmus  urbis  33J 

^mance,   magno  meritoruni  fretus  honore, 

Qiu  fuit  ore  fimul  verax  &  pedtore  prudens, 

Juititise  cultor,  verus  pietatis  amator,  •  ' 

Catholicus  Dodtor,  coeleftia  dona  miniftranSs, 

Gentibus  aequoreis,  fohs  ceu  Lucifer  ortum  ;...        140 

Pr^ecurrens,  tetras  tenebrarum  difcutit  umbras,  i  f^^^X  .^';n3  nV 

Atque  diem  monftrat  mundo  veniffe  ferenum.  iiJl  3u  : 

Sic  pater  ille  pius,  divino  lumine  verbi,  '-  ■ 

Expulit  humanis  tetricas  de  cordibus  umbras. 

Quique  die  quadam  conftanti  pedtore  Regem  14/ 

Aggreffus  retulit  fignum,  quod  diximus  olinis 

Nod:e  fubobfcura  juvenem   vidiffe  paternis 

Finibus  expulfum,  pofuitque  in  vertice  dextram. 

Territus  agnofcens  prsedidtae  figna  falutis, 

Rex  folio  fupplex  ftatim  defcendit  ab  alto,  '       ^^<^ 

Et  ruit  ante  pedes  venerandi  Antiftitis,  atque  ' 

Omnia  nunc  faciam,  dixit,  qusecunque  fpopondj,  -^ 

Atque  Deum  coeli  credens  venerabor  ubique, 

Qui  mihi  conceffit  vitam,  Regnique  coronam; 

Namque  erit  ille  mihi  fblus  Deus  omne  per  sevum.  5 jj 

Sed  modo  dic  nobis  fit  qualiter  ille  colendusj 

Cui  prompto  gaudens  refpondit  Epifcopus  ore, 

Tceda  procul  fugiat  primum  cultura  deorum^ 

JSfec  pecorum  Janguis  falfis  pliis  fumet  in  aris^ 

Nec  calidis  omen  fibris  perquirat  Aru^ex,  \6q 

Nec  cautus  volucrum  fervet  vanijjimus  Augur, 

Omnia  fternantur  fundo  fimulachra  deorum. 

Hinc  pius  Antiftcs  fidei  myfteria  coepit 

Teftificare  palam  conftanter  in  ordirle  cundtis, 

Donec  ipfe  fidem  concepit  pedtore  toto  x6^ 

Rex  pius,  &  populo  perfuafit  credere  Chriftum. 

ICT  II  u  ii  Ecce  ! 


705  De      PoNTlFIGlBUS      ET 

Ecce  !  facerdotum  Caefi  tunc  temporis  auator, 

Errorumque  caput  fuerat,  cui  Rex  ait,  Eja^ 

Arripe  tela  tibi  frius  incenfueta,  Sacerdos, 
170       Et  jaculo  celfum  primus  tu  poUue  fanum; 

Ghn  fueras  fcelerum  DoUor,  nunc  efto  falutii. 

Annuit  his  didis  fenior,  paucilque  refpondit, 

HaUenus  incerto  mea  ftamine  vita  pependit^ 

Ohruit  (3  dubiis  animum  caligo  tenebris , 
175-       Exhitic  certafequar,  cupiens  agnofcere  verum, 

JEternumque  Deum  ;   vel  fifiit  vita  futura ; 

j4n  tormenta  malis,  maneant  an  pramia  juft^. 

His  rapuit  dextra  didis  haftile  minaci, 

Atque  mareni  conlcendit  equum  non  more  fijetOj 
i3o       Cui  per  colla  jubse  volitant,  tumet  ardua  cervix  j 

Pedore  fublato  velox  fodit  ungula  terram, 

Impatienfque  morae  quatiebat  morfibus  aurum, 

Terribilis  qualis  curvo  fit  Parthus  in  arcu, 

Vel  fi  longa  leves  vibrat  haftiha  in  auras, 
igj-      Tahs  &  ipfe  petit  jaculo  faftigia  fanij 

O  nimium  tanti  fehx  audacia  iad:i ! 

Polluit  ante  ahos  quas  ipfe  facraverat  aras. 

Plena  fides  patuit,  nec  adhuc  in  fbnte  lavatus, 

Explevit  virtutis  opus  pietate  fideh. 
jpo       Turba  falutiferum  fequitur  mox  tota  magiftrum  ; 

Viribus  unanimis  fternunt  ceduntque  {acellum : 

Tunc  erecfta  ruit  fani  ftrudtura  profani, 

Eunditus  in  cineres  etiam  diftru(5ta  fetifcit. 

'     Adfuit  interea  tempus  pafchale  per  orbem, 
ijff      Quo  Rex  cum  populo  ftatuit  baptifma  fubire, 

Euborica  celfis  etiam  fvib  moenibus  urbis; 

In  qua  tedta  Deo  juffit  cito  parva  locari, 

Sumeret  ut  fub  eis  fzcrzm  baptifmatis  undam. 

Dum  feftiva  dies  inluxit  temporis  almj, 
200      Cum  natis  ducibufque  fimul,  cum  plebe  fequenli, 

Undecimo  regni  Chrifto  facratus  in  anno  eft 

Fonte  falutifero,  prsefatse  in  moenibus  urbis. 

Cujus  ab  hinc  culmen  fubhmius  extuht  ille, 

Metropohmque  fui  ftatuit  confiftere  regni. 
%o^       Sic  quoque  Gregorius  Prasful  decreverat  ohm  , 

Semina  dum  vitse  l{pmana  mifit  ab  arce 

Gentibus  Anglorum,  confeftim  prsecipit  urbem 

Hanc  caput  Ecclefiis  &  culmen  honoris  haberi, 

Pallea  Pontificefque  in  ea  veftire  facratos. 
210       Sic  pius  Antiftis  primum  Paulinus  habebat,  -  •■■  iwp 

Qui  Domini  legem  meditans  in  node  dicque,  xmVl, 

fedulus  in  populos  fparfit  prjecepta  fahitis  :  '^  ■''^ 

Plurima  quapropter  convertit  millia  Chrifto; 

Et  fidei  flammis  virtutis  &  igne  corufcans. 
aijT       Frigora  bis  ternis  boreaha  depuht  annis, 

Rex  quibus  egregius  regnaverat  Edwinus  idem, 

Difpofiiitque  fuas  jufto  moderamine  leges, 

Inhcitans  fervare  fidem  donifque  minifque, 

Ecclefiafque  fuis  fundavit  in  urbibus  amplas : 
220       Ex  quibus  Euboricm  fohdis  fiifFuka  columnis 

Nobihs  illa  manet  celfb  fpeciofa  decore, 

Qua  ftatione  facra  fuit  ille  lavatus  in  unda, 

Quam- 


SanctisEcclesi^   Ebor.  'Jo^ 


%ZS 


Quamque  diu  vixit  ChriJH  prscepta  tenebat. 

llli  quapropter  clemens  meliora  parabat 

Tradere  regna  Deus,  Luci  fbciata  perenni ; 

Nam  (ibi  priefcriptSG  mortis  dum  venerat  hora, 

Belliger  occubuit  fubito  fbcialibus  armisj 

O  res  cseca  nimis  terreno  fidere  regno  ! 

Qupd  prseceps  fortuna  rotat,  fatifque  malignis 

Vertitur,  &  variis  femper  motatur  in  horis.  ,  ^-^ 

Ecce  !  decem  &  feptem  poflquam  regnaverat  annis, 

Edmnus  occubuit  regum  clariflimus  ille, 

Pofl  quem  non  habuit  prseclara  Britannia  talem. 

Hoc  tamen  Orampotens  fieri  non  pafTus  inultum  eflj  ' 

Sed  dedit  Ofrvaldum  Regis  regnare  nepotem  :  2^2- 

Qui  fubito  veniens  externis   exul  ab  oris, 

Firmiter  invicSts  fidei  confifus  in  armis, 

Agmma  parva  [trahit]  properans  &  pergit  in  hofteni 

Vaitantem  patriam,  ferro  flammifque  cremantem, 

Milhbus  innumeris,  fpohis  nimiumque  fuperbum.  ^aq 

Sed  pius  Ojvpaldus  numero  non  territus  uUo, 

Alloquitur  propriam  conftanti  pedtore  turmam : 

0  quibus  ejl  femper  bellorum   vivida  virtus, 

Nunc,  precor,  inviSlas  animis  adfumite  vires, 

Auxiliumque  Dei  cun^is prtejlantius  armis  ^.p 

Fofcite  corde  pio,  precibus,  profiernite  vejlros 

Vultus  ante  Crucem,  quam  vertice  montis  in  ijio 

Erexi ,   rutilat    Chrijii  quie  clara  trophtso  i 

^ce  quoque  nunc  nobis  prafiahit  ab  hojie  triumphum. 

Tunc  clamor  popuU  fertur  fuper  aflra  precantis.  ^^^ 

Et  cruce  fic  coram,  Dominumque  Deumque  potenteni, 

Pophtibus  flexis,   exercitus  omnis  adorat. 

His  etiam  geftis  promptus  proceflit  in  hoftem,  x 

Csdibus  inrumpens  hoftiha  caftra  cruentis, 

Ut  Leo  cum  eatuhs  crudehs  oviha  vaftat,  %ee 

Et  pecus  omne  ferus  mad:at  manditque  trahitque ; 

Haud  fecus  Ofwaldus  Rex  ftravit  ubique  phalanges 

Barbaricas  vidor  gradiens  per  tela,  per  hoftes, 

Csedit  &  inculcat,   fugientefque  atterit  alas. 

Prsevenit  Ofwaldi  fternendo  exercitus  hoftes,  45o 

Sanguineos  campis  rivos  poft  terga  rehnquens, 

Donec  ipfe  luens  cecidit  Cadmala  nefandus 

perfidiae  poenas,  moriens  in  ftrage  fuorum, 

Claraque  magnifico   cefiit  vid:oria  Regi. 

Hoftibus  occifis  regnum  fandiflimus  Ofveald  26^ 

Ingreditur,  heros  veterum  condignus  avorum. 

Vir  virtute  potens,  patrise  tutator,  amator, 

Moribus  egregius,  Chrijli  mandata  fecutus, 

Pauperibus  largus,  parcus  fibi,  dives  in  omnes, 

Tudiciis  verax,  animi  pietate  benignus,    *  ^7© 

Excelfus  meritis,  fummifTus  niente  fed  ipfa, 

Hoftibus  horribihs,  cundlis  jocundus  amicis, 

Ut  bello  indomitus,  fic  pad:a  in  pace  fidehs. 

Invaluit  poftquam  fceptris  &  culmine  Regni, 

Extruit  Ecclefias  donifque  exornat  opimis,  ayjr 

Vafa  minifteriis  prseftans  pretiofa  facratis 

Argento,  gemmis  aras  veftivit  &  auro, 

Serica  parietibus  tendens  velamina  facris, 

U  u  u  u  2,  Auri 


*7o8  D   E      P   O    N   T    I   F    I    C    I    B    U    S      E   T 

Auri  blateolis  pulcre  diftinda  coronis , 
280      Sandaque  lufpendic  varias  per  teda  lucernas, 
EiTet  ut  in  templis  coeli  ftellantis  imago, 
Chrifticolafque  greges  duxit  devotus  in  illas, 
Ut  fierent  Doniino  laudes  fine  fine  canentum. 
'        O  pietas,  o  celfa  fides !  nam  quicquid  habebat, 
2  8  y      Prodigus  in  Domini  gazarum  fparfit  honorem  : 
Quapropter  titulis  virtutum  claruit,  atque 
Signorum  celebri  fama  eft  vulgatus  ubique, 
Quse  modo  per  mundum  chartis  infcripta  leguntur : 
Quarum  pauca  libet  lyrico  nunctangere  pledro, 
290      Et  partes  cantus  calamo  currente  referre. 

Tempore  nam  quodam  pr^eful  Sandiffimus  ^dariy 
Cum  Rege  &  populo,  Pafchaha  fefta  peregit, 
/'Ejus  Rex  monitis  nam  omni  fervivit  in  adu  j 
Pluiinia  per  plateas  inopum  tunc  turba  jacebat,         '■ 
29;       A  Rege  ftipem  rogitans  clamore  frequenti. 

Ingrediens  recubat  jam  6c  Rex  fimul  atque  facerdos, 
Argentique  prius  penfantem  plurima  difcum 
Pondera  cum  dapibus  ftatim  direxit  egenis; 
Vidit  ut  hoc  Prseful  dextram  comprehendit,  &  infit» 
300      Incorrupta,  precor,  maneat  raanus  ifta  per  sevum. 
Quod  tuit  &  fadum  j  fandto  nam  Rege  perempto, 
Gentili  gladio  praecifam  a  corpore  dextram 
Stipite  fulpendunt,  veniens  Rex  illius  hasres 
Ojvpi  germanus ,   germani  &   fanguinis  ultor, 
30J'       Arripuit  dextram,  .Sf^^flw^ae  ferebat  in  urbem 
Argenti  condens  loculo  fub  culmine  templi, 
Quod  prius  ipfe  Deo  ftatuit  fub  nomine  Petri^ 
Hadtenus  integram  fore  figno  eft  ungula  crefcens, 
Elexilis  &  nervus,  viridis  caro,  forma  venufta. 
310       Cujus  quanta  fides  fuerat  vel  vis  meritorum, 

Poft  mortem,  nituit  magis  ac  magis  undique  fignis. 
Namque  ubi  pro  patria  pugnans  agente  peremptus 
Pagana  cecidit,   fiunt  de  pulvere  multa 
Signa  lalutifero.   Quidam  [dum]  forte  viator 
ji^       Egit   iter  juxta  fuerat  qua  fcaipma  duelli, 
Cujus  equus  fubito  totis  laflefcere  membris, 
Coeperat  &  frendens  ore  fpumare  cruento, 
Atque  ruens  campo  volvi  moriturus  in  illo, 
'  '-      Inque  locum  verfans  venit,  qua  Rex  pius  Ofwald, 
^io      Occubuit  quondam,  tunc  ftatim  corpore  fano 
Exfurgens  avide  carpebat  amcena  vired^a. 
Intellexit  Eques  quicquam  pr£eftantius  illo 
EfTe  loco,  titulum  ponens  equitabat  ab  inde 
Plofpitium  veniens  quo  tenderat  ,•  Ecce  !  puella 
3  2  5"      Tabida  paralyfis  gelido  languore  jacebat, 
Ultima  congeminans  miferse  fufpiria  vitSi 
Cumque  domus  neptim  patris  turbata  gemebat, 
Suggerit  hofpes  eam  duci  quo  fbrte  caballus 
Sanatus  fuerat;   carroque  impofta  puella 
330      Ducitur  ut  juffit  monftrans  loca  fancfta  viator, 
Et  fita  corpus  humi  paulum  dormivit  ibidem, 
Evigilanfque  fuam  perfenfit  adeffe  falutem. 
Inde  petivit  aquam,   faciem  fibi  lavit,  &  ipfbs 
Compofuit  crines,  caput  &  velaminc  texit. 


Dudo- 


Sanctis   Ecclesi^   EboiI.  ^q^ 

Dudorefque  fuos  alacris  deinde  fecuta  eft.  3  35" 

Aker  iter  feciens  pra^fatse  per  ioca  pugna:, 

Ecce  loci  fpatium  campo  jocundius  omni 

Unius  infpexit,  viridique  venuftius  herba. 

Hsec  reputat  fecum,  cecidit  vir  fandlior  iftic, 

Arbitror  idcirco  prodeft  haec  terra  faluti,  34° 

Atque  ligans  panno  tulerat  de  pulvere  fecum, 

Venit  &  ad  quamdam  lafcefcens  vefperae  villam, 

Plebs  epulare  cafam  villse  tunc  venit  in  unam, 

Qua  quoque  fufceptus  veniens  intraverat  hofpes, 

Pulveris  ac  pannum   pofta  fufpendit  in  alta.  34/ 

Contigit  ut  fubito  flammis  vohtantibus  altura. 

Ignis  edax  culmen  raperet,  nec  viribus  ullis 

Extingui  valuit,  donec  incendia  totam 

Confumpfere  domum  ;  nimium  res  mira  fed  ad:a  eft- 

Pulvere  facratam  poftam  timet  igneus  ardor  Jfo 

Tangere,  fed  penitus  flammis  intad:a  remanfit. 

Qua  virtute  quidem  vifa  ftupor  omnibus  ingens 

Incubuit  ftatim,  tunc  cognovere  quod  ille 

Pulvis  erat  facro  Regis  cum  fanguine  mixtus 

Ofrpaldi,   multis  fuerat  qui  caufa  falutis.  3// 

Glaruit  his  fignis  poftquam  locus  ifte  peradis, 

Ecclefiis  Chrifti  jucunda  &  reddita  pace^ 

Regis  Edelredi  regina,  Ofthfrida  fidehs, 

Quse  fuit  Ofwaldi  fandi  jam  fiha  fratris, 

Curavit  fandi  facris  inducere  tedtis  3^° 

Relhquias  Patrui,  dignoque  recondere  honore. 

Oflabus  allatis,   ftupuit  miracula  late 

Accoh.  Lindzfte,  cernens  fuper  illa  columnam 

OfTa  viri  fandli  fummi  ad  feftigia  coeli 

Luminis  setherei  tota  fulgefcere  nodte.  3^5" 

Major  Relliquias  quas  tunc  aulea  tegebat  j 

Nam  prifcis  odiis  affumere  primitus  ofla 

Inque  monafterium  fasvi  dcferre   negantes, 

Nodle  manere  fbras  illa  fecere  coloni,- 

Sed  dum  divini  viderunt  luminis  ignem,  -^  370 

Quse  prius  abnuerant,  fecum  retinere  rogabant ; 

Maneque  farcofago  condentes  lota  parato, 

Eccldfise  tulerant  magno  fub  culmen  honore, 

Divitias  terris  curantes  condere  vivas. 

In  quo  multa  loco  fiunt  nunc  ufque  patroni  37/ 

Ob  meritum  tanti  in  languentes  dona  falutis, 

Sandae  fi  fidei  virtus  comitatur  eofdem. 

E  quibus  hoc  unum  properanti  tangere  pledro 

Sufficit  ut  credas  devbtus  csetera  ledior  i 

Febre  puer  quidam  jacuit  per  tempora  longa,  3«o 

Coenobio  languens  citius  moriturus  in  illo: 

Ecce  die  quadam  mifer  ad  loca  fandta  fepulchri 

Ducitur,  Ofwaldi  meritis  ne  tangeret  illum 

Febris  acerba,  fides  nam  prascipit  omne  quod  orat, 

Credidit  ut  languens  citus  ad  ftia  tedra  cucurrit  ^^ 

Corpore  fanato  properans  Sc  pe6tore  lasto, 

Morbida  nec  audet  plus  illum  tangere  febris. 

Poftea  Rex  fehx  ornaverat  Offa  fepulchrum 

Argento,  gemmis,  auro,  muhoque  decore,  200 

Ut  decus  &  fpecimen  tumbse  per  fecla  maneret, 

U  u  u  u  3  Prsemia 


710 


De     Pontificibus     et 


Prasmia  pro  modico  fumpturus  magna  labore. 

Nec  non  terra  micat  coeleftibus  inclyta  lignis 

Corporis,  ut  dixi,  quas  fandii  lota  lavacro  eft, 
39 j       Sumpfit  &  effe£tum  vincendi  tela  maligni 

D^monis,  &  fanos  vexatis  reddere  fenfus. 
AbbatifTa   quidem  qusedam  loca  fancSta  videre 

Advenit,  fefe  &  meritis  committere  fandii, 

Jamque  domum  rediens  tulerat  de  pulvere  terrse, 
400       Ablutis  facram  quse  ex  offibus  hauferat  undamj 

Tempore  tranfado  veniebat  hofpes  ad  illam, 

Dsmone  qui  fuerat  nodlurnis  isepius  horis 

Vexari  fblitus,  clamoribus,  ecce!  repente 

Coeperat  horrendis  frendens  loca  lata  replerci 
4of       Morfibus  &  furens  femet  lacerare  nefandis. 

Et  cum  nullus  eum  potuit  conftringere  vinclis, 

Vel  miferi  fsevos  flagris  compefcere  motus : 

Hsec  abbatiffce  quidam  narrare  cucurrit. 

Illa  videns  miferos  motus,  vocefque  furentis, 
410       Jufferat  adferri  facro  cum  pulvere  capfam. 

Et  cum  virgo  ferens  veniebat,  &  atria  tedli 

Intraret,  fubito  tacuit  furiofus,  &  omnes 

Compofuit  motus,  fonino  quafi  membra  dediffeto  s 

Quifque  rei  adftantes   fpedtabant  exitus,  eflet  mjk 

41  j       Poft  horse  fpatium  vexatus,  &  ipfe  refedit,  " 

Sufpirans  graviter,  fanus  tum  fenfibus,  inquit, 

Redditus,   &  vacuas  fugit  vagus  hoftis  in  auras. 

Mirantur  cundti  ftupidis  hinc  inde  loquelis 

Incolumem  fubito  cernentes  corpore  toto, 
420       Offibus,  &  nervis,  necnon  &  mente  vigentem; 

Inquirunt  fubitse  caufam  mirando  falutis, 

Qui  refpondit  ovans,  ut  venit  virgo  loceilum 

Portans  &  pedibus  tetigit  hsec  atria,  ftatim  -  • 

Difceffere  procul  qui  me  torquere  folebant 
425*       Dsmones,  ut  fugiunt  veniente  luce  tenebrae. 

Cui  portanda  data  eft  fecum  pars  pulveris  almi ; 

Ac  poft  talis  ei  f-ierat  vexatio  numquam. 

Te  quoque  fandta,  potais  virtutibus,  inclyta  multis 

Crux  veneranda  canam,  nequeam  fi  promere  dignos 
430       Laude  tua  verfus.    Reparafti  perdita  pridem,  * 

Nunc  iterum  per  te  cedit  vidtoria  Regi 

Ofwaldo,  ut  quondam  paucs  cecinere  camoense. 

Exin  mirificis  fulfit  tua   gloria  fignis; 

Ad  te  tota  fide  famofa  Bntannia  currit   ■< 
43  j       Qusrere  pro  variis  libimet  medicamina  morbis. 

Et  fpe  ad  te  etiam  venientem  fallere  nefcis, 

Namque  falutis  opes  redeuntes  faspe  reportant. 

Non  ego  ruricola  pofTum  percurrere  pledtro 

Omnia  multoties  qua;  pcr  te  figna  geruntur, 
440       Et  pecora  atque  homines,  etiam  juvenefque  fenefque, 

Denique  prscifs  de  te  ducuntur  ubique 

Particulas,  per  quas  fiunt  pia  dona  falutis. 
Sufficit  e  cun(Stis  hoc  fblum  dicere  fignum. 
Frater  erat  quidam  cafu  confrad:us  acerbo, 
445-       Infi-adtique  dolens  penitus  gemit  offa  lacerti, 

Cumque  dolor  nimius  fuccreverat  &  tumor  ardens, 
Pedoris  ingeminat  Lacrymans  fufpiria  fefli 

De 


Sanctis    Ecclesi^    Ebor»  711 

De  cruce  cui  quidam  veteres  jam  vefpere  muleos  . 

Attulit,  in  gremium  fibimet  quos  projicit  seger : 

Cumque  iret  cubitum  oblitus  deponere  mufcumj  .  «  4yo 

Nefcius  in  gremio  fomno  pr^ventus  liabebat, 

Evigilans  medio  morbofus  tempore  nodtis, 

Ecce  aliquid  gelidi  lateri  fibi  lenfit  adeflej 

Admotaque  manu  fanum  fe  fbrte  fuilTe 

Reperit,  atque  nihil  fra<5tura  fenfit  ab  illa.  4Jjr 

Inclyta  fama  viri,  nec  folum  jure  Britamios 
Inluflrat  'J)opulos,  trans  infuper  sequora  ponthi 
Aiperfit  radios,  quibus  &  Germania  fulfit. 
E  quibus  &  quaedam  populofa  Hibernia  fenfit» 

Sed  nobis  fignum  vero  inter  multa  relatu  4<jo 

Hoc  narrare  placet ;  dir£e  nam  tempore  peftis, 
.ffiquoreos  populos  lata  quse  clade  peremit, 
Scotorum  genere  Scholafticus  acer  in  arte, 
Hoc  fuerat  morbo  patria  percuffus  in  illa, 

Librorum  fludio  do(Stus,  fed  huUa  futurse  4^y 

Cura  fiiit  mifero  vitas,  fibi  cumque  videret 
Mortis  adeffe  diem,  magno  trepidare  timore 
Coeperat,  ob  merita  fcelerum,  ne  ad  tartara  dira 
Mortuus  inferni  raperetur,  voce  gementi 

Allpquitur  fbcium,  frater,  mihi  mortis  amarie  47 o 

Arkculus  properat^  citiufque  ad  tartara  ducar, 
Perpetua  mortis,  quia,  jam  non  tempore  parvo^ 
Criminibus  tantum  penitus  fervire  foleham. 
Proh  dolorl  heec  propter  novi  feralia  flammis 

Tartara  parta  mihi.  Totis  mihi  fenfibus  efl  hinc,  4-7  S 

Si  velit  Omnipotens  mifero  concedere  vitam,  ,  i; 

Viribus  anmfis  mores  mutare  malignos,  ■  ■         ^ 

TSfec  tamen  effe  mei  meriti  fcio  vivere  tantum,  1] 

Ni  mihi  concedat  vita  modo  munus  amatce 

SanSlorum  meritis  miferantis  gratia  Chrifii^  480 

AuAivi  quondam  celebri  rumore  referri 
OfValdi  ^gis  laudes  virtutibus  amplas. 
Tu  quia  de  genere  es  Saxonum  coUega  nafiis^ 
Forfan  habes  ejus  quicquam  modo  relliquiarum  t 

Cuifocius  ftatim  fidam  profaf ur  in  aurenij  48^' 

Fars  inventa  facri  eft  rhecum  de  fiipite  ligni, 
Infixum  fuerat  caput  occifi  iUius  in  qmi  . 

Et  fi  firma  tenes  fidei  tu  peBoracredens, 
fer  tanti  pietas  meritum  divina  patroni, 

Hujus  adhuc  vitie  donat  tibi  tempora  longai  4^0 

Infuper  aternce  praflabit  gaudia  forfan. 
Nec  mora,  quin  toto  dixit  fe  credere  corde  ,' 
Tum  benedixit  aquam  fbcius,  partemque  facrati 
Roboris  inmittens  aegro  dedit  atque  bibendam. 

Qui  mox  convaluit,  mortique  ereptus  ab  illa  eft.  ^^f 

Exhinc  incolumis  multo  jam  tempore  vixit, 
Ad  Dominumque  fuam  vitam  converterat  omnem, 
Magnificafque  Deo  laudes  referebat  ubique, 
Et  Domini  famulum  magno  celebrabat  honore. 

Sandtus  ter  ternis  Ofvald  fehciter  annis  joo 

Imperio  poftquam  regnorum  rexit  habehas, 
Ipie  quas  retinet  famofa  Britannia  gentes, 
Diyifis  Unguis  populis  per  nomina  patrum; 

Atqufc 


iX 


712  JJE      rONTIFIClBUS      ET 

Atque  annos  poftquam  ter  denos  vixit  &  odo, 
j-o^      Auguftas  facra  Nonas  jam  morte  dicavit; 
.  Afcendit  meritis  coeleftia  regna  corufcis, 

Ofuvi  germano  terreftria  fceptra  relinquens. 

Interea  obtinuit  multo  jam  fceptra  labore, 

Principio  proprite  rciftor  novus  Ofui  gentis; 
^io      Impugnatus  enim  fuerat  hinc,  inde  viciffim, 

Ssepius  externis  prsedantibus  undique  fines. 

Infiiper  a  propriis  perpeffus  bella  propinquis, 

Qtii  crudele  manu  lacerabant  vifcera  regni, 

Cognato  implentes  fceleratas  fanguine  dextras  j  /^ 

ji^      Nec  metuunt  patrias  gentilia  caftra  per  urbes,  ,  rr 

Invidia  cogente   fera-,  deducere,  vel  fic  .-.■.. 

Viribus  externis  conantes  fternere  Regem.  , 

Cui  fuit  ante  alios  primis  infeflus  ab  annis  ■ 

Hoftis  Rex  Pendan,  fbrtis  virtute  doloque ,  7 

yzQ       Occifor  fratris ,  regni  Sc  vaftator  acerbusj 

Qui  ter  dena  fibi  conduxit  millia  bella, 

Ter  denofque  duces  totidem  deducere  tilrmas  ; 

Difpofuit,  quorum  certus  fuit  ufus  m  armis. 

Hac  vaftare  manu  venienfque  evertere  regnum, 
5-2/       Moenia  deftruxit ,   homines  mucrone  peremit, 

Imbribus  exundans  torrens  ceu  montibus  altis 

Sternit  agros,  fegetefque  rapit,  filv^fque  recidit, 

Sic  dux  ipfe  ferox  devaftans  omnia  preflit, 

Dans  fimul  in  peffum  pueros,  juvenefque,  fenefque. 
J30       NuUus  eum   fexus,  vel  nulla  retraxerat  2etas 

Ad  pietatis  opus ;  nullo  quia  jure  pepercit. 

Sed  red:or,  cui  cura  fuit  defendere  gentem, 

Seque  ftiofque  fimul  Chrifii  tutarier  armis, 

Legit  &  ipfe  viros  fortes,  atque  agmina  tanta 
^3;-       Venerat  haud  trepido  contra  Rex  ped:ore  promptus, 

Milite  cum  raro,  primo  fed  numen  olympi 

Fletibus  &  votis  conftanti  corde  popofcit. 

His  ad:is  etiam  hoftiles  ut  vidit  ubique 

Innumeras  acies  latis  difcurrere  campis, 
y^o       Has  contra  oppofuit  parvum  licet  impiger  agmen, 

Millia  trina  ciens  tantum  ,  fed  prompta  duello.  , 

Nec  mora  quin  mediis  fe  immiferat  hoflibus  auda^:, 

proturbans  acies  0jr?/?i.teftudine  fre^s. 

Mox  timor  inpadtas  populorum  difpuHt  alas, 
S^l      Qili  pugnse  immemores,  armis  tehfque  relidiis, 

Tuta  fugas  petiere  loca,  &  fiaa  figna  reveilunt, 

Palantum  cuneos  vidtor  Rex  csedit  ubique, 

Horrifona  increpitans  fogientes  voce  phalangas. 

Arma  cruore  natant,  mutantur  fanguine  fontes  j 
^yo      Fugit  &  ipfe  fimul  tanta  vix  clade  coadius 

Dux  Pendan,  cernens  csedes  ftragefque  fuorum : 

Nec  tamen  evaluit  fugiens  evadere  mortem, 

Sed  gladio  cecidit  vidtrici  occifus  &  ille. 

Curriturad  pra^dam  pafTmi,  &  laus  digna  tonanti 
jjf      Redditur  seterno,  femper  qui  liberat  omnes 

In  fe  fperantes  clemens,  &  falvat  ubique. 

Hoc  erat  hoc  etiam  multis  fatis  utile  bellum  : 

Namque  fuam  gentem  Rex  hoftibus  eruit  acris,  ; 

Merciorum  fidei  fceptris  &  fubdidit  almis,  ,  ;, 

Sacrato 


Sanctis    EgclesI-e    Ebor. 

Sacrato  faciens  Baptifmatis  amne  lavari ; 
Perque  illum,  donante  Deo,   ditatur  uterquc 
Magnifico   pcpulus  coeleftis  munere  doui; 
Ille  hieres  patri^  fa6tus,  hic  civis  olympi. 
Ambo  gentiles  gemino  micuere  triumpho, 
Daemonis  ille  jugo,  terreno  hic  hofte  Iblutus. 

Plurima  continuis  domuit  poft  regna  triumphis 
Ofvi,  nobiliter  patrias  &  rexit  habenas, 
^quoreafque  fibi  gentes  hinc   inde  fubegit, 
Has  terrore  premens,   illas  mucrone  coercens, 
Vidtrices  aquilas  per  regna  ferebat  ubique. 
Legibus  ille  etiam  fuerat  juftiffimus  sequis, 
Invidtus  bellis,  nec  non  in  pace  fidelis. 
Donorum  largus  miferis,  pius,  omnibus.  sequusj' 
Imperium  retinens  feptenos  nam  quater  annos, 
Compofitis  rebus  felix  in  pace  quievit, 
Egfredo  tradens  proprio  diadcmaca  nato, 
Egfredo  moriens  regalia  fceptra  relinquens. 

Tempore  nam  micuit  Wilfridus  Epifcopus  iiloj 
Quem  Deus  omnipotens  infudit  luee  fiaperna, 
Errorum  tetricas  terris  ut  peileret  umbi"as, 
Per  loca,  perpetua;  quapropter  multa  falutis 
Gentibus  &  populis  dodrrin»  lumina  i^arfit. 
Illius  auftralis  ftudio  Saxonia.  Chriftum 
Credidit,   &  ciaro  perfufa  eft  lampade  vitK. 
Nec  fblum  populos  animse  de  morte  maligna 
Ilios  Antifles  dodrinis  eruit  almis, 
Sed  nece  de  prasfente  fimui  faivavit  eofclem. 
Tempore  contiguis  iilo  nam  fub  tribus  annis 
Non  ros,  non  imber  fitientes  inrigat  agros. 
Arida  flammigeris  tabefcit  terra  fub  aftris»     >  ^     . 
Et  vidum  pariter  hominique  feraeque  negabat.  : 
Atque  femem  fequitur  morientum  dadis  acervus,     . 
Prjecipitelque  ruunt  muiti  de  rupibus  aitis. 
Aft  aLii  rapidis  fefe  merfere  fub  undis, 
Ut  fibi  prseriperet  iongum  cita  mors  cruciatum. 
Ipfa  namque  die,  quo  gens  fufceperat  iila 
Dodirinis  imbuta  facris  Baptifhiatis  undam, 
Defcendit  piuvia,  fic  teiiuribus  aura  ferena 
Et  terrse  rediit  fpecimen  viridantibus  arvis, 
Fiorigero  campi  montefque  ornantur  amidtu, 

Frugifer  agricoiis  iaetantibus  inditur  annus, 

Inque  Deum  carnes  cundtorum  cordaque  vivum 

Exultaverunt,  (cecinit  ficuc  antea  David) 

Certius  asternis  inliiantes  pedtore  donis, 

Quo  fumpfere  prius  fibimet  terrena  periiium. 
Hic  quoque  compulfus  ^mam  properabat  adire, 

Sed  prius  eft  ventis  Frefonum  vedtus  in  oras,         , 

Atque  ibi  mox  populi  convertit  miilia  Chriflo, 

Piurima  perpetuae  demonftrans  dona  faiutis* 

Et  quocunque  pedem  movit,  pia  femina  fevit, 

Pedora  perfundens  arentia  rore  fUperno, 

Inciyta  ccelefti  complevit  &  horrea  frudtu, 

Et  celebri  fama  iato  laudatur  in  orbe. 

Dum  pius  iiiud  iter  geftit  compiere  Sacerdos, 

Ecce !  repente  fuit  morbo  percuifijs  acerbo, 

X  X  X  X 


s<ss 


Sf^ 


17S 


irso 


;jO 


59S 


$09 


JJU 


69$ 


6t9 


Perque 


6if 


714' 


De      PoNTlFlGltiU^S      E,'t 


Perque  dies  multos  valido  crefcente  dolore, 
Venit  ad  extremum  confedo  corpore  finem, 
Bis  binofque  dies  fenfu  fine  corporis  omni 
Exanimis  jacuit  pene,  &  fpiraminis  extors, 
6  20       Voce  carens  membrifque  ftupens,  in  pediore  tantum 
Frigida  vix  tenui  duxit  fufpiria  flatu. 
Difcipuli  focii  ftabant  hinc  inde  gementes, 
Lugentefque  fui  funus  lacrymabile  patris. 
Ecce!  die  quinta,  fubito  pater  ipfe  refedit, 
625-       Atque  levans  oculos,  focios  confpexit  &  infit> 
Ghiid  juvat  atroci  tantum  indulgere  dolori; 
Cui  vult  Omnipotens  poterit  mitefcere  judex, 
Extremamque  novum  vitam  convertere  in  ortum.    , 
Namque  fuum  Clemens  legatum  mifit.  ah  aflrtSy 
6\o       §1^^  Jieterat  niveo  nimium  prteclarus  amiUu, 
■    •       Et  mihi  flammigero  pradixit  talia  vultu  ; 

Me  pius  altithronus  Michaelem  mijit  olympo^ 
Dicere  quod  morbo  nunc  confortaberis  ifio, 
Vro  mentis  fanBte  matris  precibufque  Mariae, 
6iJ       §^(e  gemitm,  lacrymas,  fociorum  &  vota  tuorum, 
Aunbus  e  folio  ccelefli  audivit  apertis, 
Depofcens  tibimet  vitam  fimul  atque  falutem. 
Eflo  tamen  quarto  venienti  paratus  in  anno, 
Jpfe  ego  tunc  iterum  veniam  te  vifere,  nam  tu,  • 

^40        lCempore  tranquillo  patrice  morieris  in  oris. 

Angelicos  lequitur  monitus  mox  vita  falufque, 
Necnon,  expletos  poft  quatuor  exitus  annos, 
Prsefulis  egregii  prsedidio  eft  fine  lecutus. 
Sic  &  in  Ecclefia,  quam  Petri  erexit  honore, 
6^S       HJ{ipenfl  eft  pofitus,  felix  in  pace  fepultus. 
•  Vir  quoque  temporibus  fand;us  fulgebat  in  illis, 

Angelicam  Cuthbertm  agens  in  corpore  vitam, 
Qui  fuit  a  puero  fignis  infignis,  apertis 
Moribus,  &  meritis  ftatim  fticcrevit  honeftis ; 
^fo       Atque  manens  monaehus  primsevo ,  tempore  clarus 
Dod:or  Apoftolicus  fuit,  hinc  &  Presbyter  almus, 
Et  loca  frudtiferis  replens  inculta  virecSis, 
Fontibus  asternis  fitientia  prata  rigabat , 
Divina  &  cundtos  formans  virtute  fequaces, 
6j;^      Dogmatis  ffitherei  radios  fjpargebat  ubique, 
Difcutiens  tenebras  errorum  hice  ferena. 
Eft  locus  Oceano  didius  cognomine  Farne^ 
Infula,  fontis  inops,  frugis  &  arboris  expers; 
Hanc  petit  intrepidus  Chrifli  bellator  opimus, 
(5(So       Contemplativos  cupicns  &  carpere  flores ; 
Ipfe  Deo  fbli  fblus  fervire  fategit, 
Ne  mundanus  honor  mentem  mutaret  alacrem. 
Hic  heremita  facer  non  parvo  tempore  vixit, 
Ssepius  angelicis  fehx  affatibus   ufus, 
^(Sy      Toxica  mortiferi  vincebat  tela  draconis. 

Attamen  abftra(5tus  multis  rogitantibus  inde, 
Tandem  confenfit  fecretam  linquere  fedem, 
Pontificifque  gradum,  populis  &  Rege  coa<5tus, 
Quandoque  fufcepit  cundlis  orantibus  illum  j 
670      Nobiliter  binis  digne  quem  rexit  in annis, 

Plurima  conquirens  animarum  lucra  Tonanti, 


Et 


SantisEcclesi^Ebor^  yif 

Et  bene  commiffum  fibimet  fervavit  ovilej 

Ne  lupus  infidians  Chrijti  deroderet  agnos.  ,  ' 

Sed  mox  mundani  culmen  vitavit  honoris, 

Ipfe  petens  iterum  fbliti  fecreta  cubilis,  <f7y 

Atque  ibi  prsfentis  fped:averat  ultima  vitse, 

Quseque  Dei  fiimuli  facrata  eft  infula  mortei 

Nam  locus  ille  nitet  fignis  liucufque  corufcis, 

Ex  quo  Pontificis  linquens  ergaflula  carnis 

Spiritus  alta  petens  fcandit  fuper  aflra  polorumo  «jgo 

Nec  non  &  claris  fiunt  miracula  rebus, 

Fad;a  loco  facrum  paufat  quo  corpus  humatum, 

Cujus  tota  fuit  coeleftibus  inclyta  fignis 

Ufque  diem  mortis  primsevo  tempore  vita. 

Omnia  qus  dudum  prseclarus  Beda  facerdos  (jg;- 

Profaice  primum  fcripfit  fermone  magifter, 

Et  poft  Heroico  cecinit  miracula  verfu. 

Qualiter  angelicos  monitus  medicina  fecuta  eft, 

Dum  tumor  in  tenero  fuccrevit  corpore  fervens, 

Aut  quomodo  ipfe  puer  ventis  per  coerula  puppes  6^q 

Jadiatas  precibus  revocabat  ab  aequore  quinas. 

Quahter  aut  animam  ferri  fuper  aftra  videbat 

Prsefuhs  j£dant,  teneros  dum  pafceret  agnos, 

CoeUcolam,  quomodo  terreno  pane  fbvere  $ 

Dum  cuperet,  meruit  coeleftes  fumere  ab  illoo  jj^y 

Ut  belluse  gelidum  villo  flatuque  fbvebant, 

Cernentem  fratrem  morbo  culpaque  relaxat. 

Utque  precando  famem  projed:us  ab  sequore  nautis 

Abftulit,  &  certum  prsedixit  adefTe  ferenum. 

Aut  quomodo  ex  aquila  delato  pifce  cibandum  700 

Se  fociumque  fuum  prsedixit,  &  eft  ita  fadium. 

Aut  quomodo  ardentes  avertit  ab  aedibus  ignes, 

Incumbens  precibus,  juvenum  quas  dextra  nequibat, 

Dsemoniaca  quidem  vcl  qualiter  uxor  ab  illo 

Sit  fanata,  prius  quam  tedta  rogantis  inifTet.  70f 

D^mones  aut  quomodo  fandtus  de  Farne  malignqp 

Expulerit  juxta  faciens  fibi  tedla  manendi. 

Ex  ficco  ut  liquidam  produxit  cefpite  lympham, 

Quae  ad  votum  Patris  pr^eftabat  in  ore  faporem, 

Qualiter  ipfe  fibi  meffem  feviffet  in  agro,  ^io 

Et  volucres  verbo  tantum  pepuIifTet  ab  illa. 

Ut  marc  cum  belvis  fandto  fervire  folebat. 

Plurima  veridico  prsedixit  &  ore  futura, 

De  fe,  deque  aliis  quse  prsefcius  ante  videbat.     A 

Qualiter  uxori  Comitis,  cui  miferat  undam  j  71  j 

Sacram,   reftituit  depulfa  pefte  falutem. 

Chrifmate  fic  quandam  fanaverat  ipfe  perundtam 

A  morbo  lateris  capitifque  dolore  puellam. 

Ut  benedidrus  item  delatus  panis  ab  illo  ' 

Inmiflis  lymphis  quendam  fanaverat  «grum.  720 

Qualiter  aut  juvenem  moriturum  fbrte  viator 

Repperit,  orando  cui  reddidit  ipfe  falutem. 

Ut  pius  atque  pater,  morbo  vaftante  Mritannos, 

Pr^edixit  matri  natique  domufque  falutem. 

Qualiter  aut  animam  paftoris  ab  arbore  lapfi  715^ 

Angelicos  ccelo  ccetus  inferre  videret. 

Atque  fuum  segrotans  curaverat  ipfe  miniftrum, 

X  X  X  x  2  Pro- 


Jl6  De      PoNTlFlClBUS      ET 

Profluvii  ventris  f iierat  qui  tabe  gravatus. 

Qualiter  undecimo  poft  mortem  corpus  in  anno 

Integrum  fuerat  tota  cum  vefte  repertum. 
''^°       Dsemoniacus  humo,  fupra  quem  funditur  unda 

Sanatur  facros  Patris  qu«  laverat  artus. 

iEgra  trahens  quidam  fufpiria  quahter  orans 

Ilhus  ad  tumulum  morbo  fanatus  ab  iUo  eft. 

Languidus  utque  ocuhs  tangens  oraria  vafis, 
^^         Ilhus  ex  vifu  dolor  &  cahgo  receffit. 

Calciamenta  patris  refohito  corpore  quidam 

Induit  &  fanis  perrexit  greffibus  inde. 

Quahter  infirmi  curentur  tegmine,  fub  quo 
■^.Q       Spiritus  aftra  petit  fandi  terrena  rehnquens. 

Hsec  breviter  tetigi,  ne  tota  tacere  viderer 

Inclyta  rurah  perftringens  carmine  gefta. 

Hsec  quoniam  cecinit  plenis  cum  verfibus  ohm 

Pr^clarus  nitido  Beda  fermone  magifter, 
74f       ^^  prsevenifTet  noftras  prius  ille  camoenas, 

Inciperem  lyricas  omnes  extendere  fibras. 

Non  Pana  rogitans,  Phoebi  nec  numen  inane  j 

Sed  tua  cum  toto  fufFragia  corde  precarer, 

Ut  mihi  rorifluam  donares  Chnjte  loquelam, 
-,^0       Ad  Narranda  pii  digne  prseconia  patris. 

Belhger  Egfridm  poftquam  hinc  inde  triumphos 

Gefferat,  &  gentes  domuit  fub  marte  feroces, 

Accepit  fponfam  Adiltrudam  nomine  didtam, 

Nobilium  genitam  regah  ftirpe  parentum, 
jcc       Nobihor  longe  cafta  quse  mente  manebat. 

Nam  hcct  iha  foret  tlialamo  conjundla  fuperbo, 

Regia  biffenos  pariter  jam  fpon^  per  annos, 

Intemerata  tamen  permanfit  virgo  per  sevumj 

Inter  jura  thori  vincens  incendia  carnis.  , 

7(>o-      Virginis  alma  fides,  Regis  patientia  mira  ! 

Vincitur  hic  precibus,  fed  amore  Tonantis  &illa; 

Ambo  facris  fidei  ferven|es  ignibus  intus, 

Permanfere  fimul  conjux  cum  conjuge  cafti. 

Quamque  integra  foret  vivens  in  corpore  virgo, 
7,5^       Poft  mortem  Dominus  fignis  patefecit  apertis  ,• 

Nam  caro  fex  denos  etiam  tumulata  per  annos 

Incorrupta  quidem  tota  cum  vefte  reperta  eft. 

Corpus  erat  vegetum  nervis  &  flexile  totum, 

Et  facies  rutilo  fulgebat  fanda  decore. 
770       Et  quod  jure  magis  mukum  mirabile  didtu  eft, 

Ante  dies  mortis   binos  in  corpore  vulnus, 

Quod  medicus  fecit  nimio  cogente  timore, 

Apparet  fanum,  tenuiffima  vifa  cicatrix, 

Uiceris  obtendens  veteris  veftigia  tantum, 
77;-       Veftis  item,  facros  -quse  texit  virginis  artus,  i 

Expuht  atrocem  de  obfeffis  fsepe  chelydrum. 

Nec  non  tumba  pnor,  tenuit  quas  virginis  almsc 

Sacro  fand:a  finu  fub  terris  membra  recepta,  i -io  ,: 

Extiterat  multis  optatse  caufa  falutis,  'jrjplr. 

780-      Atque  segris  oculis  praeftaverat  ipfa  medelam. 

Iftius  ergo  facrse  prsedidius  Beda  puellse 

In  laudem  fecit  pr^eclaris  verfibus  hymnum ; 

Qua  propter  tetigi  parcis  hsec  pauca  hbellis. 


trt 


Sanctis   Ecclesi^   Ebor.     k      717 

Utpote   commemorans  veteris  proverbia  didli, 

Tu  ne  forte  feras  in  filvam  ligna  viator.  78f 

Tunc  quoque  forte  fuic  quiddam  memorabile  geftum, 

iEftimo  quod  multis  prodefle  legentibus  ifta, 

Si  tamen  hxc  quifquam  reputabit  digna  legendo. 

Extindtus  regis  frater  fuit  ^lfwine  bello, 

In  quo  miles  item  quidam  proftratus  in  armis  790 

Nobilis  occubuit  crudeli  ftrage  peremptus, 

Exanimilque  diem  duxit  cum  nodte  lequenti ; 

Qui  tamen,  extindtos  anima  redeunte  per  artus, 

Redditus  eft  vit^e,  &  fumpta  virtute  valefcens, 

Atque  ligans  fibimet  refluentia  vulnera,  fefto  7^S 

Ccepit  abire  gradu,  fed  captus  ab  hoftibus,  atque 

Ad  Comitem  quendam  reflexo  eft  calle  redudlus ; 

Cui  Comes  inftituit  de  fe  narrare  quis  effet,  ^ 

llle  tamen  metuit  clara  fe  ftirpe  fateri 

Progenitum,  dicens  pauper  fum  &  rufticus  unus,  800 

Atque  mari  tali  vivebam  jure  ligatus.  ■ 

Quem  Comes  accipiens  primo  curare  fategit , 

Ne  tamen  aufugeret  vinciri  juflit,  at  ille 

Vinciri  nunquam  potuit,  nam  cun(5ta  refolvi 

Vinculo  fponte  fua  mirando  more  folebant.  tof 

Hsec  dum  cernebant  ftupefadtis  mentibus  hoftes, 

Artibus  ex  magicis  feu  fcriptis  effe  putantes, 

Ssepius  addebant  prifcis  nova  vincula  vinclis» 

Hoc  Comes  ammirans  fecrete  convocat  illum, 

Et  cur  non  poffet  vinciri  inquirit  ab  illo:  8io 

An  prius  aut  magicas  didiciffet  forfitam  artes  ? 

Noffe  nihil  ftudiis  fe  ex  talibus  ille  fatetur. 

Eft  mihi  fed  frater  devoti  ped:oris,  inqait,         ' 

Quem  fcio  quod  Chrtfto  pro  me  folemnia  cantat 

MifTarum,  quoniam  me  putat  efTe  peremptum.  8 15 

Et  fiforte  animam  nunc  altera  vita  teneret, 

lUius  illa  preces  propter  miffafque  frequentes 

Libera,  credo,  foret,  poenafque  evaderet  omnes. 

Tunc  cognovit  eum  refponfis  ille  receptis 

Dux  fore  prseclara  genitum  de  ftirpe  parentumj  8ao 

Et  quamvis  fibimet  vifus  fit  jure  necandus 

Eripit  hunc  morti,  cuidam  fed  vendidit  illum, 

Qui  quoque  tentat  eum  diris  vincire  catenis. 

Nec  potuit,  quoniam  prsedidlo  more  folutus, 

Liber  ab  impofitis  remanebat  corpore  vinclis.  825 

ScEpius  hsec  equidem  fed  prasftitit  hora  diei 

Tertia,  qua  frater  miffarum  dona  folebat 

Corde  offerre  pio ;  dominus  dum  talia  cernit 

Mira,  fecultatem   dat  ei  fefe  redimendi. 

Liber  &  ille  redit  pretii  fub  jure  redemtus,  830 

Atque  domum  repetens  narravefat  omnia  fi'atri, 

Sed  referente  iUo  cognovit  tempora  frater, 

iHo  quibus  vinclis  refolutum  fe  referebat, 

Hsec  eadem  fieri  quibus  &  follemnia  femper 

MifTarum  celcbraffe  Deo  fefe  recolebat.  8  3  f 

Pr^efuit  Egfridm  regno  foeUciter  annis 
Ter  quinis  feciens  vidtricia  beUa,  quoufque 
Agminibus  miffis  animo  trans  sequora  fWvo, 
Prsecipiens  gentes  Scotorum  caede  cruenta 

X  X  X  X  3  VafTera. 


71 8 


De     Pontificibus     et 


840       Vaftare  innocuas,  Anglis  &  femper  amicas. 
Mox  adverfus  eum  ViUis  bellantibus,  ipfe 
Occubuit  vi£tus  mifera  cum  clade  fiiorum, 
Imperii  linquens  Altfrido  regmina  fratri, 
Qiii  facris  fuerat  ftudiis  imbutus  ab  annis 

84;       iEtatis  prima;,  valido  fermone  fophifta, 

Acer  &  ingenio  ideni  Rex  fimul  atque  magiflen 
Prsefuit  Ecclefise  venerandus  Boja  facerdos, 
Condignis  gradui  meritis  tunc  temporis  alto, 
Vir  monachus,  prseful,  do6tor  moderatus,  honeftu;  ^ 

Sj^o       Quem  divina  facris  virtutum  gratia  fertis 
Compferat,  &  multis  fecit  fiilgefcere  donis. 
Plurima  quapropter  congeflit  lucra  Tonanti, 
Retia  mundanas  immittens  facra  per  undas 
iEquoreas,  Chnfio  prsedas  ad  littora  traxit. 

8/5"       Vir  fine  fraude  bonus,  dives  pietate  fuperna, 

Inque  Domum  Domini  fulfit  ceu  Lucifer  ardens. 
Hic  Pater  Ecclefise  cultum  decoravit,  6c  illam 
Moribus  a  plebis  penitus  fecernit,  &  uni 
Delervire  Deo  ftatuit,  fimul  omnibus  horis. 

%6o       Ut  Lyra  continuo  refonaret  myftica  pledtro, 

-ffithereas  Domini  decantans  laudibus  odas.  : 

Vox  humana  quidem  fuperum  pulfaret  olympum, 
Omnia  difpenfans  alternis  tempora  caufis, 
Ledlio  nunc  fieret,   fed  nunc  oratio  facra, 

8(J/       Qiiifque  Dei  laudes  prseferret  corporis  ufu. 

Jufferat  hunc  raptim  complere  negotia  carnis, 
Omnibus  ut  fieret  parvus  fopor,  efca  fub  ad:u. 
Non  terras,  vidtufque,  domus,  nummifinata,  veftes, 
Nec  quicquam  proprium  fibimet  jam  vindicet  uUusj 

870       Omnia  fed  cundtis  fierent  communia  femper. 
Qui  terrena  fibi,  f  coelorum  vel  petit  haeres 
Gaudia,  f  qui  cun6tis  fieret  communia  regni. 
Hic  pius  Antiftes  magnis  virtutibus  hujus 
Implevit  poftquam  prsfentis  tempora  vitas, 

875*       Tranfit  in  ^theream  icetus  feliciter  aulam. 

Vifio  temporibus  memorabilis  a6ta  fub  ifdem, 
Ut  reor,  in  noftro  fic  erit  li  cannine  fcripta, 
Proderit  seterna  multis  de  morte  vocandis, 
PofTet  ut  ergo  animas  vitiis  fanare  peremptas. 

880       Mortuus,  ecce!  diu  furrexit  corpore  quidam, 
Multaque  qucC  vidit  memoratu  digna  ferebat, 
E  quibus  hlc  noftris  addemus  pauca  camcenis. 
Ergo  domum  propriam  communi  in  plebe  maritus, 
Atquefuam  rexit  jufto  moderamine  vitam, 

8  8  y       Qui  poft  tadius  erat  morbo  jam  carnis  acerbo, 
Perque  dies  multos,  valido  crefcente  dolore, 
Infirmus  recubans  extrema  pericuia  duxit ; 
Mortuus  ac  tandem  primo  fub  tempore  no(5tis, 
Ejus  in  extrema  refpirans  parte  revixit, 

890       Atque  refurgendo  cundtos  fimul  inde  fugavit 
Funeris  exfequias  peragentes  nodte  fub  ipfa. 
Pius  fed  amere  vigens  conjux  ibi  fbla  remanfit, 
Quam  nimium  pavidam  rediens  a  morte  maritus 
Coeperat  hortari,  reliquis  fugientibus  illinc  : 

895"       Quas  mihi  fida  fatis  remanes  ex  omnibus,  inquitj 


Te 


Sanctis   EccLEsiJi   Ebor*  ji§ 

Te  rogo,  ne  metuas  nunc  me,  dulciffima  conjux, 

Vivo  equidem,  vere  furrexi  ^  morte  remiflus, 

Sed  mihi  longe  aliter  nunc  altera  vita  iequenda  eft, 

Gaudia  vel  luxus  meme  damnare  neceffe  eft. 

Nec  mora,  divitiis  mox  omnibus  ille  relidlis,  ooo 

Jura  monafterii  devoto  eft  corde  fecutus, 

Atque  ibi  tam  duro  domuit  fub  ponderc  corpuSj 

Ut  facile  ex  vita  poflent  cognofcere  cundli, 

Qu£  vel  quanta  prius  dud:us  de  corpore  crevit. 

Ifto  namque  modo  qux  vidit  ferre  folebat.  ^ojr 

Splendidus,  inquit,  erat  qui  me  de  corpore  duxitj 

Et  contra  jeftivum  Iblis  proceflimus  ortum, 

C^uo  ad  latam  vallem  devenimus  atque  profundamj 

Cujus  in  oblongum  extenfa  eft  fine  fine  vorago, 

QuiE  latus  horrendum  flammis  ferventibus  urunt,  ato 

Atque  aliud  habuit  glaciali  grandine  plenum : 

Hsec  animabus  erat  hominum  hinc  inde  repleta, 

Qu^  nimis  exuftse  duni  flammas  ferre  nequibant, 

Frigoris  in  medium  mifere  mox  profiliebant, 

Cumque  ibi  nec  poterant  requiem  rcperire,  viciflim  ^i^ 

Flammivomum  flentes  iterum  ferebantur  in  ignera= 

Hsec  cernens  mecum  meditabar,  forte  quod  effet 

Pcena  infernalis,  quam  jfepe  audire  folebam. 

Dudtor  &  ille  mihi  meditanti  talia  dixit, 

Non  ut  ipfe  putas  ifthic  infernus  habetur.  926 

Cumque  hsc  afpicerem,  pavidum  me  duxit  in  ante, 

Tunc  fubito  vidi  tenebris  loca  cundta  repleri, 

Intrantefque  illas  denfetse  nodiis  imago 

Nos  circa  incubuit,  nec  quicquam  cernere  prseter 

Du(5toris  fpeciem  potui  veftefque  nitentes.  fif 

Et  fic  ingrefli  fbla  flib  no(Ste  per  umbras, 

Ecce  repente  globi  flammarum  valde  tetrarum 

Sicuti  de  puteo  furgunt  iterumque  refidunti 

Tunc  aberat  fubito  dudtor  fblufque  remanfi, 

In  mediis  pofitus  trepidus  ftupidufque  tenebris.  ^jc> 

Cumque  globi  flammas  peterent  alta  atque  viciffim,  'Hy:;;/ 

Motibus  alternis  repetebant  ima  barathri,  ,!fi.v  ??,  > 

Omnia  flammarum  feftigia  cerno  repleri 

Spiritibus  hominum  miferis,  qui  more  favillje  v:- 

Cum  flammis  pariter  fcandebant  atque  cadebant,         '  ''■'"  fSj- 

Sed  nimiusfoetor  late  loca  cundta  replebati 

Longius  hsec  cernens  circumftetit  undique  terrorj  ^'''^$J%-: 

Utpote  quid  ficerem,  poflemque  vertere  grefllim  '^^!;^^S 

Infcius,  aut  mifero  qui  finis  forte  maneret.  ^'W^' 

Audio  tum  fubito  fonitum  poft  terga  gementum,  q  |;ap;<  1  ^^^ 

Nec  non  ceu  vulgi  capto  fuper  hofte  cachinnum  j 

Qui  prope  dum  venmnt  hoftes  agnofco  malignos, 

Ad  poenas  animas  ululantes  quinque  trahentes, 

Cum  quibiis  in  medii  defcendunt  ima  barathri. 

Elammivomo  b  puteo  quidam  deinde  maligni  ^a^ 

D^mones  afcendunt,  oculis  flammantibus,  atque 

Me  circumfteterant  putidum  de  naribus  ignem, 

Oreque  fpirantes  ignitis,  meque  minantur 

Prendere  forcipibus,  nec  me  contingere  tantum 

Jam  poterant,  quamvis  multum  terrere  valerent.  '^fo 

Tunc  ego  conclufus  tenebris,  &  ab  hofte  coadtus, 

;-)3V*i:  ,  .  Circam- 


720 


De      PoNTIFlCIBUS      ET 


Circumfpexi  oculis,  aliquid  fi  forte  veniiet 
Auxilii,  quo  jam  falvarer  ab  hofte  cruento, 
Tunc  mihi  poft  tergum  fulfit  quafi  ftella  per  umbra?^ 
95'f       Qi"*  magis  accrefcens  properanfque  fugaverat  hoftes. 

Dux  erat  ille  meus  veniens  cum  luce  repente, 

Cujus  in  adventu  fugerunt  dsemones  atri. 

Hinc  convertit  iter  brumalem  fblis  ad  ortum, 

Nodique  ereptum  nitidas  me  duxit  in  auras. 
9^0       Ante  ubi  nos  murus  fubito  comparuit  ingens, 

Qui  fine  fine  fui  fic  vifus  longus  &  altus, 

Nullus  ut  extenfo  videretur  terminus  illi. 

Sed  prope  dum  venimus,  quo,  quali  nefcio  certe 

Ordine,  nos  fuimus  ftantes  in  culmine  muri. 
^(Ss       Ecce  ibi  campus  erat  magnus  pulcerrimus,  atque 

Cujus  tantus  erat  fragrautis  nitor  odoris, 

A  me  fcetorem  mox  ut  depelleret  omnem: 

Et  lux  tanta  facrum  perfuderat  undique  campum, 

Vinceret  ut  lucem  folis  fimul  atque  diei. 
971^       In  his  ergo  locis  lajtas  habitare  videbam 

Sandtorum  turmas  fedefque  tenere  beatas. 

Haec  ego  confpiciens  mccum  meditabar,  an  c{|ent 

Regna  fuperna  poli  cundlis  promifTa  beatis. 

Hxc  mihi  volventi  refpondit  dudtor,  &  infit 
97;       Non  ficut  ipfe  putas  ifthic  funt  regna  polorum. 

Fulget  in  ante  novse  major  mihi  gratia  lucis, 

Qii2e  nimio  fuperatlucem  fulgore  priorem, 

Nam  tunc  iila  prior  vere  tenuiffima  vifa  efl:. 

Vox  quoque  cantantum  refonat  dulciffima  ibidem, 
9S0       Et  cum  luce  fuit  miri  flagrantia  odoris, 

Ut  mihi  propter  eam  parviffima  priraa  putata  eft. 

Quo  nos  dum  Ixtus  fperarem  intrare,  repente 

Subftitit  ipfe  meus  dudtor  greffumque  retorquet, 

Meque  via  per  quam  nos  venimus,  inde  reduxit, 
jSy       Intrantefque  iterum  campi  loca  pulchra  prioris, 

Omnia  quas  vidi,  fi  fcirem  forte,  requirit : 

Nefcio  cui  dixi,  ftatimque  hasc  addidit  ille; 

Vidifti  vallem  flammis  &  fiigore  plenam, 

In  qua  nunc  animae  poenis  purgantur  acerbis, 
^90       Ac  redeunt  iterum  purgatae  ad  pra^mia  vitse. 

At  vero  puteus  putidum  qui  erudruat  ignem 

Eft  os  inferni,  ruerit  nam  quifquis  in  illum 

Forte  femet,  numquam  pofthasc  falvabitur  inde. 

Floriger  ifte  iocus  quem  pofl!idet  alba  juventus, 
995"       Eft  requies  in  qua  fpedtant  coeleftia  regna, 

Qui  bona  gefferunt,  quamvis  ex  parte  minus  quam         -  ''f^^i   <■'!?  f  ibrjA 

Poftulat  alma  fides:  nam  qui  perfe<3:us  ubique  eft,  '^^^' 

Ut  moritur,  ftatim  coeli  penetrabit  in  aulam.  ' 

Pertinet  ad  cujus  vicinia  fulgidus  ille.  u  q  L^i 

1000      Luce  locus  nimia,  miri  quoque  plenus  odoris,  ^     r'?oC) 

De  quo  cantantum  fuaviflima  vox  refbnabat.  ■ 

Tu  quia  nunc  iterum  debes  aiTumere  corpus,  iuijiiiijiiv.fcsfiofntci 

Atque  homines  inter,   moritura  vivere  vita,  [  jfiBiaJsflmuDiia  pl' 

Corrige  quxfo  tuos  mores  &  verba,  vel  ad;us;         :k}yi  8S3nft:i>fV  '^ripait 
loof      Ut  tua  in  his  fanda  reputetur  manfio  turmis. 

Hxc  ubi  dicebat,  quomodo  fed  lcirc  nequivi,  iiap  ^j 

Indutum  proprio  ftatim  me  corpore  vidi.  «Irif.a 

Nec 


cijiffci  JiJ,:; 


I0I5' 


1020 


Sanctis    Ecclesi/E    Ebor.         721 

Nec  gens  clarorum  genetiix  hxc  noftra  viroruin, 

Quos  genuit  foli  libimet  tunc  ipla  tenebat  ^ 

Intra  forte  fui  concludens  vilcera  Reeni,  ,„; 

Sed  procul  ex  illis  niult-os  trans  ^equora  mifit, 

Gentibus  ut  reliquis  prseferrent  femina  vit£e. 

E  quibus  ille  fuit  didtus  cognomine  San^us 

Egberet  Antiftes,  priniis  setatis  in  annis 

Qui  liqucrat  patriam  patris  cceleflis  amore, 

Et  peregrina  petens  Scotis  jam  maxima  vitse 

Tunc  exempla  dabat  dodtrinse  lampade  fulgens, 

Ad:ibus  inftituens,  verbis  quofcuraque  docebat. 

Pauperibus  largus,  fibiniet  ied  femper  egenus. 

Sic  bonus  egregix  duxit  moderamina  vitie, 

Ufque  diem  mortis  clara  pietate  corufcans. 

Cui  fuerat  fbcius  meritis  &  moi-ibus  aptus, 

Et  conies  exilii  Wtbert  prseclarus  in  omni 

Religione  fatis,  fed  poft  divifus  ab  illo  , 

Theoricam  folus  vitam  diftridtus  agebat,  1025" 

Inde  fuse  gentis  monachis  conftruxit  ovile    ^ 

Egregium,  vitse  meritis  &  moribus  illud  • 

Exornans  ovibus  Chrifti  ftudiofus  alendis. 

Ipfe  per  anguftam  quas  redto  tramite  callem 

Duxit  ad  asterni  devotus  pafcua  regnij  ^       loio 

Claruit  idcirco  fignis,  &  more  prophetse, 

Multa  futura  videns  manfit  prseclarus  ubique, 

Poftea  cceleftis  penetravit  gaudia  vitae. 

Aft  alu  ratibus  vedti  trans  asquor  Eoum 
Paganum  petiere  folum,    qua  verba  falutis  50j|. 

Spargere  tentabant  in  agreftia  corda  ferendo,  ; 

Ut  fuit  egregius  Wilbrordm  Epifcopus,  ille, 
Plurima  qui  populi  Frefonum  m,illia  Chvjfto     : 
Lucratus  monitis  flierat  coeleftibus,  atque     :; 

Pontificale  decus  multis  ornavit  in  annis,  o  :i       1040 

Ecclefiafque  Deo  plures  conftruxit  ibidem, 

Presbyteros  in  eis  ftatuens,  verbique  miniftros,  ^  .--^,   .  .   _  .; 

Omnia  perficiens  felix  in  pace  quievit.  *  ja3qrjE*^i  o>  'is'! 

Illius  ecce  !  duo  fuerunt  exempla  fecuti  , 

Presbyteri,  nimio  accenfi  fervore  fidei.  ^^  .j. .jiu.^  :     .-ui  i;jp  -..  i04.f 

Nominis  unius  Herrvaldus  uterque  vocatus.    >l  ^si^t>n\  ■jiilnoff  3U(;.'o  mO 
Par  opus  ambobus  vitae  fed  &  exitus  unus.   ;y  iihr.  ■■  .3  3m'J3  olq  jST 

Albus  hic,  ille  niger,  diftantia  fbIa=capillis.iuD  mKhj*-  ;rfjA  er.fiq  ciuH 

At  niger  in  libris  fuerat  ftudiofior  albo.         ^'      '  ..isqidl!!'  .r;' p  hI 

Ergo  hi  Saxonum  paganse  compita  plebis  jqal  sarb  ■    '-.Ho^        ^^ 

Intrabant,  aliquos  fi  f/6n7?tf  adquirere  poffent?  s^;'pf'  oubJjiJ  : 

Sed  dum  fbrte  novos  mores  habitufque  fidei  scfcii'  imi  ?\oii-j  v.'.^ 

Agnofcunt  miferi,  metuunt  ne  funditus  omnis^if^  ^xi;      :     .i3£3  uib  Si.ipJA 
Jam  caderet  citius  veterum  cultura  deorum.oaeiq  8i'i:ti:q  apijiD  ofcrb  iap 
Hos  fubito  raptos  crudeli  morte  necarunt,   .ijJio&J  oJqmoiq^  cf: 
Album  fed  trucidant  ftatim  mucrone  cruento,!  ■^ulum  PUjinsq  f: 
Longa  fed  exquirunt  duro  tormentaNigelloi,  nji-iD  leijijijrjr'  ^wr  :, 
Atque  peremptorum  l{heni  fiib  fluno^his  undas    -' 

Corpora  projiciunt,  qus  fed  mox  ordine  miro-::i^'i^-'f  tiijnsfii  CbUi^.  j..^il 
Contra  prsevalidos  ferebantur  fluminis  i(Slus,"i^  ^s^i'!'  ■    "  ';        '  ^        >  tJ^ 
Millia  &  ufque  fuos  fbcios  undana  natabant.   oJjiqlij 
Aft  quocunque  loco  veniebant  corpora  no^flej^VJuEi  iiy  30p;.irij[uT; 

Maximus  hinc  fucis  radius  fuper  aftra  refulfit.       "         *  '    "  ' 

Y  y  y  y  Lumen 


7^22  De    Pontificibus     et 

Lumeti  &  hoc  illi  qui  fandos  ante  necabant, 
lo^;      Afpiciunt  omni  femper  fulgefcere  node. 

Alter  ab  his  nodtu  fociorum  vifus  at  uni  eft, 
Corpora  cui  dixit  ftatim  reperire  poteftis, 
Noftra  ubi  de  ccelis  lucem  radiare  videtis. 
Vifio  tunc  ibcios  tahs  nec  illa  fefelht, 
1070      Corpora  namque  locis  fic  funt  inventa  fub  ifclem, 
Martyribufque  piis  digno  conduntur  honore.     , 
Aft  ahi  atque  alii  prsefata  ex  gente  miniftri 
Sermonis  fuerant  ilhs  in  partibus  orbis. 
E  quibus  egregii  Suidbert  Ftraque  facerdos 
lo/j"      Temporibus  fulfere  fuis,  qui  culminc  clari 

Virtutum  fuerant,  noftro  quos  carmine  cund:os 
Tangere  non  hbuit,  nunc  namque  revertere  mufara 
Urbis  ad  Euborica  fes  eft  [  procul  inde  receffit ) 
Pontifices  fummos,-  feriemque  rehnquereRegum»a  iAWv .;  iiii^:_ 
1080      Qui  poft  ^ldfridum  \annrunt  tempora  regni.     ^iloq  b  '■     '- 
Imperio  fundrum  denis  fimul  atque  novenis        b  rr'';^' 
Orbibus  annorum,  qui  poft  fub  tempore  pacis 
Appofitus  patribus  fuprema  forte  quievit. 
Interea  Bo/a  fehcia  regna  petente, 
10% f      Accipit  Ecclefise  regimen  clarifhmus  iUc'  -    . 

Vir  pietate,  fide,  meritis,  &  mente  Johannesy 
Pontificahs  apex,  prifcorum  formula  pacrura, 
Flumina  docftrinse  fundens  e  pedlore  purb, 
E  quibus  intente  vivacia  prata  rigavit?    '  1, 

loyo      Quem  virtutis  honor  fignis  comitatur  apertis, 
Quorum  pauca  hbet  noftris  memorare  camenis, 
Duni  pater  ipfe  pius  jejunia  fand:a  gerebat, 
Parvula  fepta  viris  repetit  comitatus  ;honeftis,  ; 

Poffet  ut  sethereosr  animo  decerpere  flores, 
lo^S      Et  Domino  proprise  decimas  perfblvere  vitae, 
E  queis  divitias  ccelo  reperiret  opimas.' 
Intrans  ergo  locum  diftridlis  ufibus  aptum,  ' 

Tunc  inopes  juflit  per  proxima  compita  c^2sx^t^->^'^^ 
Per  fe  Pauperibus  vi(5tufrj  ut  deferret  egenis.  '  .  '        ■    '■'.':^^     ' 

iioo      Tunc  seger  juvenis  mutufque  adducitur  ilh,  " 

Promere  qui  nuhis  poterat  jam  verba  loquehs,     '  f 
Cui  caput  horribih  fuerat  fcabrigine  tedrum,     -.LiV.v>v« 
Et  pro  crine  cutis  macuhs  veftita  remanfit.         >  ""-•?■■ 
Huic  pius  Antiftes  cafulam  congefEt  egfeno 
1105"      In  qua  fufciperet  ftipem  mifer  ille  fuetam.  fi  jctc}; 

Poflque  dies  feptem  tranfacfti  temporis  illura         " 
Jufferat  adduci,  mutamque  oftendere  hnguam, 
Cui  crucis  impreffit  fandlce  fignando  figuram,  -orn  ?.o 
Atque  diu  tacitam  juflSt  proferre  loquelam.      .lunisrf: 
II 10      Qui  did:o  citius  patris  pfaecepta  fecutus,  .u-mji-    ..       jyi.: 

Ore  loquens  prompto  taciturna  filentia  rupit,'  il3b!jr:>  •  if/.n-r  07 
Et  pleno  eft  penitus  mutus  (ermonr  iocutus. 
Atque  die  tota,  pariter  cum  nodle  fequenti, 
Non  cefTavit  ovans  varias  proferre  Ipqueias. 
II ly      Atque  fu£e  mentis  fecretas  pandere  caufas, 

Et  cum  voce  cutis  pariter  jam  ftna  reverfa  eft.  'idaisf 
Reddunturque  novi  crifpato  crinecapiUij 
Pulcherque  eft  juvenis  fad:us,  promptufque  loquela. 
Sicque  domum  propriam  gaudens  fanatus  adibat. 

Y  V  Nec 


e^ox 


jij.  c>->i»'j  ^^- 


Sanctis   Ecclesi^  Ebor,  7:ij 

Nec  meminifle  aliud  txdet  laudabile  fignum,  iiio 

Dum  lullrat  paftor  vigili  tutamme  mandras, 

Sandarum  venit  famularum  vifere  cellam, 

De  quarum  numero  recubat  virguncula  quafdam, 

Vena  cui  nuper  medio  eft  incifa  lacerto, 

Et  manus  obftipuit  nimio  crafTante  tumore.  iizr 

Ergo  videbatur  citius  moritura  puella. 

Hanc  fed  reftituit  Domini  virtute  faluti 

Antiftes  fan<5bus,  qui  ted;a  ^  matre  rogatus 

Virginis  intrabat,  recubamque  ex  more  falutat, 

Atque  preces  fuudens  manui  benedixerat  segras.  ii  jo 

Invaluit  ftatim  fugiente  dolore  puella, 

Inque  modum  mirum  toto  de  corpore  tota, 

Cum  redeunte  fbras  feceflit  praefule  peftis. 

Protinus  Altithrono  magnis  erepta  periclis, 

Virgo  canit  laudes  multos  vidtura  per  annos,       •  ii^f 

Huic  aliud  fimili  fucceffit  in  ordine  fignum, 
Ecce  !  Comes  quidam  venerandum  jure  Johamem 
Advocat,  Ecclefiffi  Domino  qui  tecSa  dicaret. 
Uxor  erat  cujus  multis  infirma  diebus, 

Quadraginta  jaceus  nodtes  deprefTa  dolore  x  140 

Algida,  nec  valuit  fefe  relevare  cubili : 
Lurida  cui  gelidus  pallor  prsetexerat  ora, 
Naribus  alternis  tenuis  vix  flabat  f  anhelus. 
Huic  pius  Antiftes  benediciiam  miferat  undam, 

Qua  prius  Ecclefiam  Domino  facraverat  illam,  .    114^ 

Ut  potaret  eam,  atque  dolentia  membra  liniret, 
Quod  dum  fecifTet  fequitur  medicina  per  artus, 
Atque  falutifero  morbi  periere  fub  hauftu, 
Venit  &  optatje  virtus  coneelTa  falutis, 

Surgit  6c  e  ftrato  ftatim  tunc  femina  hofpes,  '  iiyo 

Atque  facerdoti  renovatis  viribus  almo 
Pocula  deportat,  cundiifque  impigra  miniftrat. 
Reddidit  atque  Deo  proprio  cum  conjuge  grates. 

At  Comes  hunc  alius  diverfb  tempore  fcifci 
pecit  ad  Ecclefiam  Domino  de  more  dicandam,  jiy^ 

Cujus  fbrte  puer  mortali  pefte  fiibadtus, 
Mortuus  ex  omni  membrorum  parte  remanfit, 
Spiritus  excepto  quod  pedtora  fefla  movebat, 
Frigida  vix  tenui  geminans  fufpiria  flatu,  .  '    , 

Funeris  exfequias  cui  tunc  Comes  ipfe  parabat,  ji^q 

Et  loculus  juxta  ftabat  quo  corpus  humandum 
Mox  fiaerat,  vitx  quoniam  fpes  nulla  manebat :  • 

Pro  quo  Pontificem  lacrymans  Dux  ipfe  rogabat 

Ut  dignaretur  puero  benedicere  prasfto, 

Atque  preces  Dominopro  hujus  fundere  vita.  n^^ 

Nec  quod  plena  fidei  rogitabat,  jure  negabat, 

Vir  pius  &  clemens,  ftatim  fed  vifitat  «grum, 

Et  benedixit  eum  rediens  ex  more  falutat, 

Mox  revalefce  puer,  dicens,  virefque  refume. 

Poft  hsec  cum  Prseful  vel  Dux  prandere  fedebant,  117© 

Poftulat  infirmius  fitiens  fibi  pocula  ferri, 

Cui  Dominus  gaudens  quod  jam  potare  valeret, 

Mox  calicem  vini  benedidtum  k  Pr^fule  mifit  j 

Ut  bibit  hunc  ftatim  fanus  furrexit,   &  ibat 

Intravitque  domum  quo  Dux  &  Prasful  edebant.  -  117^ 

Y  y  y  y  a  Cumque    ' 


724^  D.E       P    O    N    T    I   F    I    C    J    B    U    S       E    T 

Cumque  illis  bibere  &  vefci  fe  vplle  profatur, 
Potat  editque  fedens  Istus  lietantibus  illis, 
Pofthsc  &  multis  vivebat  fofpes  in  anpis. 
At  quoque Pra^ful iter  per quamdam curfibus  aptam         .  .t.aiuu*  ■..; 
II 80      Planiciem  campi,  cum  clero,  geffit  equefter;  .,;  •tjr.-rirr?  > 

Tunc  juvenes  ardent  cuffu  contendere  equprura, 
Sed  pius  antiftes  vetuit  fpecialiter  unutn 
Ex  fociis,  ludo  ne  fe  mifceret  inani. 
Ille  tamen  contra  vetitum  petulanter  habenas 
ii85'      Solvit,  equo  fidens,  mediumque  erumpit  in  «qqqf  i 
Ergo  cavum  quoddam  dum  fervidus  ille  cabajllus 
Tranfilit,  &  valido  juvenis  conamine  lapfus 
In  lapidem  cecidit,  qui  forte  ^qualis  haren^ 
In  medio  campi  latuit  fub  cefpite  tedtus, 
1190      Nec  lapis  alter  erat  campo  repertus  inillo; 

Huic  caput  atque  manum  cafu  conlifit  acerbo, 
Verticis  &  fblvit  jundturas,  atque  cerebro 
Qiiaffato,  cundis  jacuit  jamfeniibusexpers: 
Et  moribundus  erat  motu  fine  co;-ppris  uflp, 
119  y      Septima  nempe  fuit  tunc  circiter  hora  diei, 

Semianimifque  domum  fbciis  defertur  ab  ipfis, 
At  vigil  in  precibus  perftabat  nodie  Sacerdos  j 
Venit  ad  infirmum  primo  fed  mane  veverfus, 
Impofitaque  manu  capiti  benedixit  eundem, 
1200       Atque  illum  proprio  compellans  nomine  clama.t, 
Ergo  gravi  veluti  de  fbmno  furgeret  ille, 
Recludens  oculosPatri  refpondit  aipato, 
Convaluitque  cito,  recreatis  viribus,  atque 
Cras  equitavit  ovans  caro  cum  Pr^efule  pergens. 
izoj-  Multa  alia,  ut  referunt,    hic  fecit  figni^  Joh,qj>meh 

Johannes      Quse  modo  non  libuit  brevitatis  jure  referri. 
Epifcopus.    Diximus  hlc  tantum  pofuit  qus  Beda  Magifier 
Indubitante  fide,  texens  ab  origine  prima 
Hiftorico  Anglorum  gentes  &,  gefta  relatu. 
121  o       Confenuit  poftquam  prsefatus  Epifcopus  ille, 
Tunc  alio  vivens  fedem  conceffit  honoris, 
Atque  Monafterium  devoto  corde  petivit, 
Condignamque  Deo  vitam  complevit  ibidem. 
Juraque  tunc  tandem  terrse  peregrina  relinquens, 
1215-      Eft  patriffi  proprius  coelefti  redditus  hssres. 
Wdfndus        Presbyter  egregius  fucceffit  jure  Johanni 
Junior  Wilfridm,  hffires  patri  digniffimus  almo. 

Ebifcopus.    Qui  prius  Euboricx  fuerat  Vice-domnus  &  Abbas : 
Poftea  fed  magno  meritorum  culmine  fretus, 
1220      Pontificis  fummi  condignus  fumfit  honorem, 
Ornavitque  gradum  meritis  &  moribus  almis, 
Plurima  nam  titulis  fandtse  ornamenta  venultis 
Addidit  Ecclefi^,  rutilo  qui  vafa  decore 
Apta  minifteriis  argentea  jure  facratis 
i22y      Eecit,  &  argenti  laminis  altare  crucefque 

Texerat  auratis :  nolenfque  abfcondere  gazas, 
Prudens  prseful  eas  divino  impendit  honori. 
H^ec  pius  Euhorica  faciens  Antiftes  in  urbe, 
Ecclefias  alias  donis  ornavit  opimis, 
1230      Nec  minus  ille  pio  curam  de  cor^e  gerebat 

Multiplicare  greges,  Domijjii  prsecepta  fecutijs^ 


Dodrinse 


Sanctis   Ecclesi^   Ebor. 

Do(5trin2e  monitis,  exemplis  atque  corufcis. 
Hos  mentis  dapibus,  illos  fed  carnis  alebat : 
Hos  fbvet  setheriis,  illos  carnalibus  auget, 
Ore  manuque  limul,  donorum  largus  utrifque, 
Rem  pietatis  agens  duplici  moderamine  Red:or; 
Omnibus  acceptus,  venerandus,  honeftus,  amatus. 
At  fua  fada  bonus  poftquam  compleverat  iUe 
Paftor  in  Ecclefiis,  Ipeciaha  fepta  petivit, 
Quo  fervire  Deo  tota  jam  mente  vacaret : 
Contemplativie  fefeque  per  omni^  vitse 
Dans,  mundi  varias  curafque  rehquit  inanes. 
Et  quamvis  ipfb  refideret  corpore   terris, 
Attamen  ex  omni  jam  mente  manebat  olympo, 
Pervigil  exfped:ans  coeleftis  prsemia  vitse, 
Tempore  quas  certo,  vita  pra^fente  perad:a, 
Sumferat  angelicis  ccelo  tranfved:us  in  ulnis. 

Hic  paftoralis  pofuit  dum  pondera  curse, 
Tradidit  Efg^^Ti^o  venerandae  jura  cathedras, 
Quem  fibi  Pontificem  fecit  liiccedere  fummum. 
Hic  fuit  Ecgbertm  regali  ftirpe  creatus,- 
Nobilium,  coram  feclo,  radice  parentum, 
Sed  Domino  coram  meritis  prjeclarior  almis. 
Dives  opum  terrae,  miferis  quas  fpargit  egenis,   ,    . 
Ditior  ut  fieret,  coelo  dum  colligit  illas. 
Qui  curas  inopum  devotus  femper  agebatj 
Pauperibus  tribuens  devoto.  pedore  gazas, 
Quas  terris  perdens,  fibimet  condebat  olYmpo, 
Hic  erat  Ecclefise  Re<Stor  clariflimus,  atque 
Egregius  dodtor,  populo  venerabilis  omni, 
Moribus  eledtus,  juftis  affabilis,  atque 
Efferus  in  pravos,  mitis  fimulatque  feverus. 
Sacris  divifit  vicibus  nod:efque  diefque, 
Impiger  affidue  fpatiofis  nodtibus  orans, 
MifFarum  celebrans  follemnia  fancfta  diebus, 
Inque  Dei  domibus  multa  ornamenta  paravit. 
Illas  argento,  gemmis  veftivit  6c  auro, 
Serica  fufpendens,  peregrinis  vela  figuris. 
Sacravitque  probos  altaribus  ipfe  miniftros, 
Ordinibus  variis  celebrent  qui  fefta  Tonanti^, 
Davidifque  alios  fecit  concinnere  canna, 
Qui  Domino  refbnent  raodulatis  vocibus  hymnos. 

Cujus  frater  idem  Tyrio  nutritus  in  oftro, 
Sumferat  jEdbertus  gentis  regalia  fceptra. 
Qui  diiatavit  proprii  confinia  Regni, 
Ssepius  hoftiles  fubigens  terrore  phalangas. 
Tempora  tunc  hujus  fuerant  felicia  gentis, 
Quam  Rex  &  Prseful  concordi  jure  regebant, 
Hic  jura  Ecclefise,  Rex  ille  negotia  Regni. 
Hic  ab  Jpofiolico  humeris  fert  Pallia  miffa, 
Ille  levat  capiti  veterum  diademata  patrum. 
Fortis  hic,  ille  pius:  hic  ftrenuus,  ille  benignuSi, 
Germanse  pacis  fervantes  jura  viciffim, 
Ex  alio  firater  felix  adjutus  uterque. 
Rexit  hic  Ecclefiam  triginta  6c  quatuor  annis, 
lUe  annis  tenuit  ter  feptem  fceptra  parentum ; 
Ambo  felices  meritis  in  pace  fepulti. 

Y  y  y  y  3 


12.S 


saSi" 


1249 


124; 


Egbertus 
Epijcopus, 
12/0 


iaj5' 


9^69 


ii6f 


1270 

Eadberti 
I^egu 

frater, 
%Z7S 


X2SC 


Anni  regi' 
minis  utri- 

Tem-«/?«^- 


72(^ 


De      PoNTlFICIBUS      ET 


Beda  wzorjTemponbus  piimis  prsfati  Prsfulis  hujus, 
etelomm     Prsesbyter  eximius  meritis,  cognomine  Beda, 
1290'    Aftra  petens,  claufit  prsereiitis  lumina  vits. 
Qui  mox  a  puero  libris  intentus  adhsefit, 
Et  toto   ftudiis  lervivit  pedore   facris. 
Utpote  feptennem  quem  fecit  cura  parentum 
Arda  Monafterii  Girvenjis  clauftra  fubire, 
laoy      Cui  jam  prseclarus  Ceolfridus  praefuit  Abbas. 
Ceolfridi      Qui  peregrina  petens  Chrifti  dedudus  amore, 
Abbatis       Mortuus  eft  exful  Linguana  in  finibus  urbis, 
obitm.         Atque  ibi  condigno  felix  tumulatus  honore  eft. 

Cujus  corpus  erat  poft  tempora  multa  repertum, 
jjoo      Integrum  penitus,  patriamque  exinde  redudtum. 
Ergo  Monafterio  Beda  nutritus  in  illo, 
Ornavit  teneros  praeclaris  moribus  annos. 
Difcere  namque  fagax  juvenis,  feu  fcribere  femper 
Fervidus  inftabat,  non  fegni  mente  laborans: 
jjof      Et  fic  proficiens,  eft  fadtus  jure  Magifler. 

Plurima  quapropter  praeclarus  opufcula  Dod:or 
Edidit,  explanans  obfcura  volumina  fan^ce 
Scripturce,  necnon  metrorum  condidit  artem  j 
De  quoque  temporibus  mira  ratione  volumen, 
1310      Quod  tenet  aflr er um  cur{us,  loca,  tempora,  leges. 
Scripfit  6c  hifloricos  claro  fermone  libellos, 
Plurima  verfifico  cecinit  quoque  carmina  ple<Stro. 
A<Stu,  mente,  fide  veterum  veftigia  patrum,     - 
Semper  dum  vixit,  diredro  eft  calle  fecutus. 
1 3 1  j-      Hujus  vita  quidem  qualis  fuit  ante  Magiflri, 
Nota.         Claro  poft  obitum  figno  eft  patefadla  falutis. 
Baltheri      iEger  enim  quidam  Patris  dum  cingitur  almi 
anachoretce  Reliquiis,  penitus  pefte  eft  fanatus  ab  illa. 
resgefta.         Te  quoque  Pime  tangentes,  Balthere,  ple<5tro, 
1320      Et  tibi,  fand:e  locum  noftris  in  verfibus  iftum 
Signantes  petimus,  placida  tumente  teneto, 
Et  rege  nunc  noftram  pelagi  per  coerula  cymbam 
Inter  monftra  maris,  fcopulofas  inter  &  undas, 
Ut  poffit  portum  portans  attingerc  tutum. 
131;'  Eft  locus  undofb  circumdatus  undique  ponto, 

Rupibus  horrendis  prserupto  &  margine  feptus, 
In  quo  belli  potens  terreno  in  corpore  miles 
Ssepius  aerias  vincebat  Balthere  turmas, 
Quse  fibi   multimodis  variabant  bella  figuris. 
1330      Qui  tamen  intrepidus  hoftilia  caftra,  relifit, 
Tela  malignorum,  femper  crucis  arma  beatus 
Belliger  opponens,  galeam  fcutumque  fidei. 
Vir  pius  ille  quidem  quodam  dum  tempore  fblus 
Incubuit  precibus,  meditans  coeleftia  tantum  : 
133;      Horribilem  fubito  ftrepitum  fimulatque  fragorem 
Audivit,  veluti  vulgi  erumpentis  in  hoftes. 
Tunc  anima  ex  fuperis  cujufdam  nubibus  ejus 
Ante  pedes  cecidit,  nimio  tremefada  timore; 
Quam  mox  turba  minax  ingenti  horrore  fecuta  eft, 
1340      Cum  vanis  miferam  poenis  torquere  volentum. 
*At  Pater  ille  pius  placidis  amplexibus  illam 
Arripuit  gremio,  ftatimque  inquirit  ab  illa 
Quce  ejjei^  cur  fugeret,  facsret  vel  quce  malaf  Cui  tiinc 


Ilefpondit 


Sanctis    Ecclesi-<e    Ebor. 

ReJ[pondkj  Levita  fui,  fed  mente  maligna 

Feminea  amplexus  manibus  fum  peSlora  tanttim^ 

Et  culpam  eruhui  vivens  tn  carne  fateri. 

Nunc  idcirco  feri  duris  incurjibiis  hojies 

Per   triginta  dies   me  me  torquere  fequuntur.  .] 

Nec  captatafui^  fed  nec  fecura  remanfi. 

Tunc  terrebat  eum  clamans  ex  hoftibus  unus  j 

Non  hodie  effugies,   nec  fi  tenearis  in  ulnis 

Tetri,  fed  meritas  patieris,  peffime,  peenas. 

SancStus  at  irafcens  Petri  convicia  propter, 

Hasc  ait :  Ecce  !    minor  mentis  fum  centies  tllo  • 

PrinciPe  Jpojiolico;  fed  de  pietate  Tonantis 

Confidens,  dico  tibi,  trux  (3  fcsve  tyranne, 

Non  hotiie  portabis  eam  fub  tartara  tecum. 

Tunc  pius  interventor  humo  profternitur,  atqiie 

Cum  lacrymis  Domino  pro  culpa  fupplicat  illa* 

Nec  prius  iile  preces  deliftit  fundere  facras, 

Quam  propriis  animam  ferri  vidiffet  ocellis 

Altius  angelicas  cceli  fiiper  aftra  per  ulnas. 

Par  quoque  jam  veteri  lignuaique  jequabile  figno 
Hoc  de  patre  pio  geflit  clementia  Chrifii 
Nam  velut  asqubreas  Petrm  calcaverat  undas, 
Sic  huic  evenitj  gradiens  nam  tempore  quodam 
Rupis  in  excelfe  praerupto  margine,  cafu, 
Contigit  ut  caderet:  fed  fluditibus  ille  marinis 
Suffultus,  graditur  ficcis  fuper  sequora  plantis. 
Et  ceu  rura  loli  premeret,  fic  ambulat  undis : 
Jam  nifi  quod  levius  fufceperat  unda  ruentem, 
Quam  fi  dura  virum  accepiffent  arva  cadentem, 
Dum  ruit,  unda  fluit,  cafus  ne  Isederet  illum. 
Greflibus  arva  manent,  illum  ne  mergeret  «quor. 
Ambulat  ergo  freto  folido,  ceu  tramite  terrse, 
Donec  ad  undivagam  pervenerat  ipfe  carinam  : 
Quam  mox  adfcendit  fecuro  calle  pedefter. 
Non  in  vefte  liquor,  non  foccis  hseferat  humor, 
Quod  natura  negat,  hoc  dat  tua  destera,  Chrijie  j 
Unda  tuo  juffu  pelagi  fit  pervia  Juftis : 
Terra  fed  econtra  vmdex  fit  gurges  iniquis. 

Suffert  ifta  humiles,  dum  devorat  illa  fuperbos.  i^ 

Nunc  te  fed  petimus  devoti,  Balthere  fandte, 
Ut  ficut  unda  tuum  portabat  ab  asquore  corpus, 
Te  fanum  penitus  revehens  ad  litora  nota.' 
Sic  precibus  noftras  animas  evadere  flud:us 
Mundanos  fecias,  portumque  intrare  falutis.  ■        - 

Claruit  his  etiam  yencrabilis  Echa  diebuSj  !^y" 'i '•■  • 
Anachoreta  facer,  eremi  fec^eta  fecutus, 
Terrenos  fugiens  jam  corpore  caftus  honores, 
Ut  cum  Rege  Deo  coeleftes  poffet  habere. 
Angelicam  terris  vitam  devotus  agendo, 
Multa  prophetali  praedixit  mente  futura. 
De  quo  plura  vetat  narrari  mufa  recurrens 
Carminis  ad  finem,  propriique  ad  gefta  Magiftri, 

Qui  poft  Ecgbertum  venerandas  infignia  fedis 
Sufcepit,  fapiens  jElbertus  nomine  diiftus.        •    --i-a 
Vir  bonus  &  juftus,  largus,  pius,  atque  benigtlus, '  -^^ 
Catholicse  fidei  fautor,  praeceptor,  amator. 


727 


I34J" 
Notai, 


i3;o 


ilSS 


4360 


1I6S 


tljo 


1%7T 


1380 


138; 

Eeha  Anc^ 
chortta. 
1390 


139/ 

jElhertus 
Epifcopus, 


Ecclefiae 


728 

I400 


HOj- 


1410 


I4if 

chus. 


1420 


LevUa. 

i4af 
Tum  Pres- 
byter. 
Ecgberti 
familmris. 

1430 
'Eboracenjis 
ScoUprx- 
ceptor. 

143^ 


1440 


J44^. 


i4;o 


Hff 


De     Pontificibus     et 

Ecckfise  redor,  dodtor,  defenfor,  alumnus, 

Juftitise  cultor,  legis  tuba,  prJeco  falutis, 

Spes  inopum,  orphanifque  pater,  fblator  egentum. 

Trux  rigidis,  blandufque  bonis,  durufque  luperbjs ; 

Fortis  in  adverfis,  humilis  fuit  inque  fecundis. 

Mente  fagax,  non  ore  loquax :  iedi  ftrenuus  adiu. 

Cui  quantum  crevit  cumulati  cuhnen  honoris, 

Tantum  mens  humiU  fefe  pietate  fubegit. 

De  quo  verfifico  paulo  plus  pergere  grefTu 

Euhoricce  mecum  hbeat  tibi,  qusefo,  juventus. 

Hic  quia  fjepe  tuos  perfudit  nedtare  fenfus, 

Melhfluo  dulces  erudtans  pe(5tore  fuccos. 

Quem  niox  a  primis  ratio  pulcherrima  cunis 

Corripuit,  rerum  fummamque  vehebat  in  arcem, 

Dod:rin£E  pandens  ilh   fecreta  fbphis. 

Hic  fuit  ergo  fatis  claris  genitoribus  ortus, 

Ex  quorum  cura  ftudiis  mox  traditur  almis, 

Atque  Monafterio  puerihbus  inditur  annis, 

Senfibus  ut  fi-agihs  facris  adolelceret  stas. 

De  puero  nec  caifa  fuit  fpes  tanta  parentum. 

Jam  puer  egrcgius  crefcebat  corpore  quahtum, 

Ingenio  tantum   hbroruu)  proficiebat. 

Sic  meritis  crefcens  annis  &  mente  fagaci, 

Jam  Lcvita,  facer  condigno  eft  ordine  fadtus. 

Hunc  bene  dum  foehx  adolefcens  geflit  honoreni, 

Jura  facerdotii  juvenis  fufcepit  honeftus .- 

Crefceret  ut  gradibus,  meritis  qui  creverat  almis. 

Tunc  pius  &  prudcns  dodor  fimul  atque  facerdos, 

Pontificique  Comes  Ecgbert  conjundus  adhsefit, 

Cui  quoque  fanguineo  fuerat  jam  jure  propinquus. 

A  quo  defenfbr  Clcro  decernitur  omni, 

Et  fimul  Euborica  prsefertur  in  urbe  Magifier. 

llle  ubi  diverfis  fitientia  corda  fluentis 

Do<5trins  &  vario  ftudiorum  rore  rigabat :  ..  '. 

His  dans  Grammaticce  rationis  gnaviter  artes,  , 

Illis  7^/;£^ow<s  infundens  refluamina  linguse.  ' 

Iftos  juridica  curavit  tote  polire,  .  ■; 

Illos  Jonio  docuit  concinnere  Ca?itu. 

CajiaMa  inftituens  ahos  refonare  cicuta, 

Et  juga  ParnaJJi  Lyricis  percurrere  plantis. 

Aft  alios  fecit   prsefatus   noffe  Maffjhr 

Harmoniam   coeli,  fohs  luna^que  labores,     ,  .  c;;.:: 

Quinque  poli  zonas,  errantia  fidera  feptem,.?  zmv, 

Aftrorum  leges,  ortus,  fimul  atque  recefTus.  aifpfni 

Aerios  motus  pelagi,   terrsque  tremorem,       '      . 

Naturas  hominum,  pecudum,  volucrumque  .fec^um» 

Diverfas  numeri  fpecies,  variafque  figuras.    ,  :::!v 

PafcbaHque  dedit  follcmnia  certa  reeurju,  ;'; 

Maxime  Scnpturce  ^nnditni  myfiQriz  facra.     .ovsh  ;:.■ 

Nam  rudis  &  veteris  kgis  patefecit  abyffum.    ■  tJr;', , 

Indohs  egregise  juvenes  quofcumque  videbati 

Hos  fibi  conjunxit,  docuit,  nutrivit,  amavit; 

Quapropter  plures  per  facra  volumina  dodrocjri*.- ,   ov.   w<i^>a  flo'; 

Difcipulos  habuit,  diverfis  artibus  audtos.      )a  i  r, 

Non  femel  externas  peregrino  tramite  terras    : 

Jam  peragravit  ovans,  fophise  dedudtus  amore : 


^  '^■'insiq  >   --i  .1  -j  i. 
on  8udi3'-/'q  oic 

-i.eirf  nmiilO 

/,  >-in- -£i3:iorb,nitA. 

7  einsJ  Kir.^jiL  ;••■'■ 
f  tlfijsriqo'  f 
'd3v  sriuiq 
■jsnB  fcf;  -■m^iiViSiJ' 


^. 


Si 


S  A  N  C   r  I  S     E  C  C  L  E  S  I  yE     E  B  O  R. 

Si  quid  forte  novi  librorum,  feu  ftudiorum, 

Quod  fecum  ferret,  terris  reperiret  in  iilis.  ' 

Hic  quoque  J{omuleam  venit  devotus  ad  urbem, 

Dives  amore  Dei,  late  loca  fand:a  peragrans. 

Inde  domum  rediens,  a  Regibus  atque  Tribunis 

Dodor  honorifice  fummus  fufceptus  ubiquc  eft. 

Utpote  queni  magni  Reges  retinere  volebant, 

Qui  fua  rura  fluens  divino  rore  rigaret. 

Ad  fibi  fed  properans  prsefinita  fadta  Magijler, 

Difpenfante  Deo,  patrise  prodefFe,  redibat. 

Nam  proprias  poftquam  fuerat  delatus  in  oras, 

Mox  paftoralem  compulflis  fumere  curam, 

Efficitur  fiimmus,  populo  rogitante,  Sacerdos, 

Officiumque  fuis  meritis  decoraverat  almis, 

Ordinis  atque  bonus  Paftorque  repertor  ubique  eft, 

Namque  tuebatur  divinum  cautus  ovile, 

Ulla  ex  parte  lupus  Chrifti  ne  laederet  agnos, 

llle  quibns  facri  prseftabat  pabula  verbi ; 

Ne  fitis  atque  fames  ullo  vexaret  acerbo. 

De  gregeque  errantes  eremi  per  devia  vaftse 

Ad  Domini  caulas  humeris  revehebat  amicis: 

Nolentefque  fequi  placido  fermone  vocantem 

Infequitur  juris  terroribus  atque  flagellis. 

Nec  Regi  aut  Ducibus  juftus  parcebat  iniquis. 

Sed  neque  decrevit,  curarum  pondera  propter,    , 

Scripturas  fervens  induftria  prifca  legendi : 

Fadtus  utrumque,fagax  Do(5tor,pius  atque  Sacerdos ; 

Senfibus  hos  augens,  illos  6c  moribus  ornans. 

Nec  Pater  adveniens  in  tantum  culmen  honoris, 

Veftibus  atque  cibis  veterem  mutaverat  ufum : 

Deliciofa  nimis  fugiens,  nec  vilia ,  valde 

Sedtatus  fuerat,  medio  moderamine  gaudens. 

Nec  minus  interea  vario  ornamenta  decore, 

Addidit  Ecclefiis,  fidei  fervore  repletus. 

Namque  ut  bellipotens  fumfit  baptifhiatis  undam 

Edvin  Rex,  Prjeful  grandem  conftruxerat  aram, 

Texit  &  argento,  gemmis  fimul  undique  &  auro. 

Atque  dicavit  eam  fandti  fub  nomine  Pauli, 
Dodroris  mundi,  nimium  quem  Dodor  amabat. 
Hoc  altare  farum  fupra  fufpenderat  altum, 
Qui  tenet  ordinibus  tria  grandia  vafa  novenis ." 
Et  fublime  crucis  vexillum  erexit  ad  aram, 
Et  totum  texit  pretiofis  valde  metallis. 

Omnia  magna  fatis,  pulcro  molimine  ftru<5ta, 

Argentique  meri  compenfant  pondera  multa. 

Aft  altare  ahud  fecit,  veftivit  &  illud 

Argento  puro,   pretiofis  atque  lapillis: 

Martyribufque  Crucique  fimul  dedicaverat  ipfum. 

Tuflit  ut  obrizo  non  parvi  pdnderis  auro 

AmpuUa  major  fieret,  qua  vina  Sacerdos 

Funderet  in  calicem,  :(oIemnia  i&cra  celebrans. 
Aft  nova  bafilicas  mirse  ftrud:ura  diebus 

Prsefulis  hujus  erat  jam  coepta,  pera<5ta,  facrata. 

H^c  nimis  alta  domus  folidis  fuffulta  columniSj 

Suppofitas  qu^  ftant  curvatis  arcubus,  intus 

Emicat  egregiis  laquearibus  atque  feneftris, 


729 


'B^mam 
petit. 


14^7 

Epifcopus 
pius  ac  di- 
ligens. 

1470 


147/ 


1480 

Nibil  de 
priori  vita 
remittit. 
,148/ 

Ecclejias 
ornat  ^  in- 
fiaurat. 
1490. 


H9f 


1500 


li-oj- 


I/JO 


X  X  "L  Z, 


Pulchra. 


^^O  D   E      P   O   N    T    I   F    I   C   I   B   U   S      E   T 

Pulchraque  porticibus  fulget  circumdata  multis, 
Plurima  diverfis  retinens  folaria  ted:is, 
Quje  triginta  tenet  variis  ornatibus  aras. 
ifi/      Hoc  duo  difcipuli  templum,  Dodtore  jubente, 
Nota.      iEdificaverunt  Eanbaldus  &  Alcuinus,  ambo 
Concordes  operi  devota  mente  ftudentes. 
Hoc  tamen  iple  Pater  fbcio  cum  Prjefule  templum, 
Ante  die  decima  quam  clauderet  ultima  vitae 
ij-20      Lumina  prsefentis,  fophiae  facraverat  ahnse. 
Eanbaldus   Ergo  miniftrator  clariffimus  ordine  facro 
Juccejfor      Prscful  perfedtus,  meritis  plenufque  dierum, 
jElberti       Tradidit  Eanbaldo  diledto  lastus  alumno 
fecejifus.       Pontificale  decus,    fibimet  fecreta  petivit 
if^j-      Septa,  Deo  fbli  quo  jam  fervire  vacaret. 
JJbrosfuos       Tradidit  aft  alio  caras  fuper  omnia  gazas 
j4uBori       Librorum  nato,  Patri  qui  femper  adh^efit, 
committit.    Dodrinae  fitiens  haurire  fluenta  fuetus : 

Cujus  fi  curas  proprium  cognofcere  nomen, 
xyxo      Fronte  fua  ftatim  prsefentia  carmina  prodent, 
His  divifit  opes  diverfis  fbrtibusi  illi 
Ecclefise  regimen,  thefauros,  rura,  talenta: 
Huic  fophise  fpecimen,  ftudium,  fedemque,  hbrofque, 
Undique  quos  clarus  collegerat  ante  Magijiert 
iflf      Egregias  condens  uno  fub  culmine  gazas. 
lllic  invenies  veterum  veftigia  Patrum, 
Quidquid  habet  pro  fe  Latio  l^omanus  in  orbe, 
Grcecia  vel  quidquid  tranfrnifit  clara  Latinu : 
Hebraicus  vel  quod  populus  bibit  imbre  fuperno, 
1540      Africa  lucifluo  vel  quidquid  lumine  fparfit» 

Quod  Pater  Hieronymus,  quod  fenfit  Hilarius^  atque 
Ambrofius  Pr^eflil,  nmul  Auguflinus,  &  ipfe 
Al.  acutus.  Sandtus  Athanafius,  quod  Orofius  edit  avitus : 

Quidquid  Gregorius  fummus  docet,  &  Leo  Papa,- 
tS4S      Bafilius  quidquid,  Fulgentius  atque  corufcant, 
Cafftodorus  item,  Chryfofiomus  atqne  Johannes. 
Quidquid  &  ^Mi?/»?aj- docuit,  quid  Beda  Magzfier, 
Qu£e  ViBorinus  fcripfere,  Boetius;  atque 
Hiftorici  veteres,  Fompeius,  Plinius,   iple 
i;/o      kcev  Ariffoteks,  Rhetor  quoque  Ta//?«j  ingens. 

Quid  quoque  SeduUus^  vel  quid  canit  ipfe  Juvencus^ 
Alcuinus  &  Clemens,  Profper,  Paulinus,  Arator., 
Quid  Fortunatus,  vel  quid  LaUantius  edunt. 
QuJe  Maro  Virgilius,  Statius,  Lucanus',    &  AuUor 
iJS^      Artis  Grammatic£c,  vel  quid  fcripfere  Magiftrij 
Quid  Probus  atque  Focas,  Donatus ,  Prifcianufve^ 
Servius,  Euticim^  Pompeius,  Comminianus. 
Invenies  ahos  perplures,  ledtor,  ibidem 
Egregios  ftudiis,  arte  &  fermone  Magiftros, 
•     1^6-0      Plurima  qui  claro  fcripfere  volumina  fenfu : 

Nomina  fed  quorum  pr«fenti  in  carmine  fcribi 
Moritur      Longius  eft  vifum,  quam  pledri  poftulet  ufus. 
anno  pojl         His  ita  difpofitis  complens  fua  tempora  fummus 
guarto.        Antiftes,  totus  meritis  maturus  &  anms, 

ij^;-      Poftannos  binos  menfes  fimul  atque  quot  annos 
Ex  quo  fepta  facer  Prseful  fecreta  petivit ; 
Difcipulis  coram  Paftor,  Patriarcha,  Magifter, 


Traniit 


Sanctis   Ecclesi^   Ebor. 

Trarifit  ad  ^theream  Isstns  felicitel"  autam, 
Hanc  tamen  hanc  citius  lugubris,  mea  fiftula,  partem 
Delere,  ne  pereas  lacrymarum  gurgite  merfa. 
Dum  properas  portuin  velis  hucufque  fecundis, 
Quid  niemorare  ftudes  nobis  nioeftiffima  fata  ? 
Cum  fubito  ante  oculos  cundtis  mors  invida  noftros 
Lumina  fupremo  claulit  veneranda  fopore 
Pontificis  fummi,  noftri  Patris  atque  Magiflrii 
O  nobis,  6  nigra  dies !  6  clara  ied  ilh  ! 
Nos  fine  Patre  dies  orphanos  ille  rehquit, 
Fletibus,  exiho,  duroque  labore  gravatos. 
Reddidit  aft  illum  patrise  Patrique  fuperno 
Fletibus,  exihoj  duroque  labore  folutum. 
Jam  cui  Chnfius  amor,  potus,  cibus,  omnia  Chrifitis  i 
Vita,  fides,  feafus,  fpes,  lux,  via,  gloria,  virtus.  '  ;^"-' 
Qui  decimo  &  quarto  fummi  dormivit  in  anno-  '^'' ';  . 
Ordinis  accepti,  o6l:avo  fub  fole  Novembris, 
Dum  gravis  illa  dies  fexta  fulgebat  in  hora. 
Ejus  ad  exfequias  magnum  concurrerat  agmen, 
Cum  Clero  Prsful,  populus,  juvenefque,.  fenefquej 
Patris  honorifice  curantes  condere  corpus. 
O  Pater,  6  Paftor,  vit£e  fpes  maxima  noftri : 
Te  fine  nos  ferimurturbata  per  aquora  mundi, 
Te  duce  deferti  variis  involvimur  undis, 
Incerti  qualem  mereamur  tangere  portuni. 
Dum  Sol  noxque  fibi  cedunt,  dum  quattior  anniis 
Dividitiir  vicibus,  crefcunt  dum  germina  terris ; 
Sidera  dum  lucent,  trudit  dum  nubila  ventus ; 
Semper  honosj  nomenque  tuum  laudefque  maneiDUrit, 

Hic  ego  dum  volui  certo  te  fine,  Thalia^ 
Claudere,  res  noftris  occurrit  gefta  diebus. 
FefTa  licet  paucos  quapropter  adhuc  canfe  verfus, 
Atque  mei  pueri  caufam  fuccinge  parumper, 
Cui  quoque  prasfentem  teftem  me  contigit  efTe. 

Ergo  fuit  quidam  juvenis  nutritus  in  urbe 
Euborica,  fimplex  animo,  fed  fervidus  acStu  : 
Quique  meae  rexit  puerilis  tempora  vitse 
Confilio,  fblus  quadam  qui  nofte  fuetis 
Infiftit  precibus  Chrifii  Genitricis  in  aula. 
Tunc  lux  alma  domum  fubito  repleverat  illaniji 
Et  cum  luce  fimul  venit  vir  veftibus  albis, 
Fulgidus  adfpedtu,  ftatu  fublimis  honeftoj 
Et  blandis  juvenem  nimio  terrore  cadeiitem 
Elevat  alloquiis,  librumque  oftendit  apertum. 
Perlegit  hunc  juvenis,  dixit  cui  codice  claufb 

Candidus  ille,  fctens  iterum  majora  videbis, 

His  didis  fubito   nitidus  difparuit  hofpes. 

Hinc  quoque  poft  aliquos  non  longo  tempore  menfes 

Percutitur  juvenis  currenti  pefte  per  artus, 

iEgrotufque  diu  dubia  fub  raorte  jacebat. 

Anguftis  retrahens  perituram  naribus  auram, 

Inque  nieis  recubans  manibus,  tunc  fpiritus  ejus 

Eft  raptus  fubito,  corpufque  remanfit  inane. 

Poftfpatium  rediens,  iterum  fed  niembra  movebat* 

Et  mihi  narrabat,  quidam  quod  duxerit  illum 

Ad  loca  pulcra  nimis,  multos  ubi  vidit  ovantes, 

Z  Z  Z  Z   2 


7?i 


1/70 


ir7T 


ix8o 

Anno  XIV" 

pontifi- 

catus. 


ly^o 


Ecfiafis 
lcujufdam 
Monachi 
Eboracenfisl 
i(Soo 


x6oS 


lilJlO 


i(Jr5 


x6%o 


ignotos 


7^2         De  Pont.  et  Sanct.  E<gcL.  EboiL 

Ignotos  notofque  fimul:  fed  maxime  fandtsE 
i(S2y      lllius  Ecclefise  Icetos  agnovit  aluninos,    . 

Qui  mox  fiifcipiunt  placidis  amplexibus  illuni, 

Et  fecum  penitus  femper  retinere  volebant. 

Sed  cito  dudor  eum  converfb  calle  reduxit 

Ad  proprium  corpus,  dicens  quod  folis  ad  ortum 
1^30      Jam  melius  habiturus  eris;  de  Fratribus  alter 

Sed  hodie  moriturus  erit,  cujufque  paratam 

Vidifti  fedem,  juvenem  nec  fermo  ftfellit. 

Nam   cito  convaluit  dum  Sol  rutilabat  ad  ortum, 

Ante  diem  medium  fuerat  fed  mortuus  alter. 
16  s^      lUe  tamen  juvenis  parvum  poft  tempus,  eodem 

Anno  percutitur  populantis  pefte  doloris, 

Atque  mihi  ftatim  morbo  prjedixit  in  illo  : 

Hac  lue  jam  moriar,  cito  carnis  claujira  relinquam. 

Nec  fecus  evenit,  quoniam  vis  magna  doloris 
1^40      Crevit,  &  extremam  juvenem  deduxit  in  horam. 

Qui  tenui  moriens  animam  traducere  flatu 

Dum  coepit,  fuerat  vigilans  e  fratribus  unus, . 

Vir  probus  &  verax,  vidit  qui  qulmine  ab  alto 

DefcendifTe  virum  facie  feu  vefte  corufcum, 
i(54f      EtpofuifTe  fuum  mox  os  morientis  ad  ora, 

Blandius  amplexus  manibus  quoque  membra  cijbantis  .* 

RegrefTufque  animam  folvens  de  carcere  carnis 

Evexit  volitans  fecum  fuper  aftra  polorum. 
Haec  ego  nauta  rudis  teneris  congefta  carinis, 
16  jo      Per  Pelagi  fludtus  &  per  vada  coeca  gubernans, 

Euboricie  ad  portuni  commercia  jure  reduxi ; 

Utpote  quse  proprium  fibi  me  nutrivit  alumnum, 

Imbuit  &  primis  utcumque  verenter  ab  annis. 

Hasc  idcirco  cui  propriis  de  Patribus  atque 
16  y 9      l{egibus  &  SanUu  ruralia  carmina  fcripfi. 

Hos  pariter  Sandtos  tetigi,  quos  verfibus  iftis 

Deprecor,  ut  noftram  mundi  de  gurgite  cymbani 

Ad  portum  vitae  meritis  precibufque  gubernent. 


F  I  N  I 


r 


<^; 


APP  LIV 

A   N   T    I  ft^ta.6uym 

iJXvl  1  A^/z^*^. 

1  Cl.  Ptolemaei  Greog^r.Lib.viii,  C.ii.  _     pa..^^^. 

2  AntoniniJtinerar- /42. 

1    Notitise  f  hnperii  Romcuii   -    ^  -  -^,--.      ^44, 

4  Anonymni?  Aavenn.  Geogr. 

5  Hydse  Sa  -^74s.)  ^/yr^) 

6  Confuetidines  ?^  ^-^^^^-.z^^.^   ^jy 

7  Antiqui  Populi    urh^s  fc  ^>.^a^:e,  ^  "^,  ^r^. 

8  Not^  a^  PtoJema^ujji  .   -^    .  .  _    _  _     ^^^ 

P  Not^  kI  rhetBnt^ '  -  -.  ^ Ti^. 

lolndex 


74J. 


/  l 


i  )  > 


E  X 


CLAUDII    Ptolem^.  I 
GeographiiE   L.  viii.  C.  ii.    , 


E  r  p  n  n  H  s  n  i  fQ  a  s.  a. 

vl>v,  01/ Tz»  *a'  eyp'<,'z«  ■sr^S"  ■ras  ;c'.  •zrS/og/^e- 
Ticj  ^l  0  TnvaJr^  7nivTd%v  amouicii.  ob-Tn  juev 
odcL-nAcov,  Tipiy(,avMoo. 

A573    J^e    jtieOTJ^^Sg/^ ,      Tapi-ficUiiKU'     Kj    TCt) 
KCih^UiViil  iipytviCe),     A573  0  6   avdSCO?,    TCi)   OV- 

TiKoi).  Attc  ^e  ci.pKTm,  ijzs^ipf^opsico,  lic/cf  Tca 
Kci^.HfJiivcp    A^?iKa,Kyi^civiC<). 

H  iwei/   »1/    •9'i;A>;  r  f^i^i^-iv  -/iixi^^v   e%« 
(ijp^i'  (07j|Me£/i'Wi'  >i'.  (C  ^apjKiv  ct,hipcuii^psioi4 

'arCPf^vcri^ci,?,  coi^f  iojjjMeg/i'*?  ^,  e%fi  £?« 

'  /  /  ' 

jUOig^f    <C4  !'''?• 

T^S"  J^e  iiiipviot4  vriTiS  et{  cRnTyifiOi  OTA«f. 

H  jwei'  ofJiMVVfA@^   rn  vtiarca,  TmXi?  iHipvi?, 

T  fJCi^yiPlv  v\fA.i^.v  ixcn  ct>pm    la^fH^vaiv  trj'. 

Xj   ihipjKiV  (Ahi^CA^petoCi  '7^?  i^VIT[^C!,?,  OopcU? 

tficn,  Kj  TBia^TCi). 

H  ^i  fc^Qoi,  T  '/jf/Apcu)  yWS;k»A»}v  ixa  u^m 
ivj  2  *S'  K,  ^iiipjKrjV  Khi^cui^eiou;  ■ar^f  ^vtrm 
GiPcu?  tficri  ^  mfi-^ci). 

T»jf  i^e  <i;^»i«i'©-'  vriiTii. 
To  jwei'  Kov^tviov   r  fjci-yi^v  nfA.ipcui  ixet 
^pm  <'/?'.  5C,  M^tjiciv  a,hi^oui^6ict4  ■sr^f  ^i^- 
trets  updis  ^vcn  ^  y. 

To  <^e  eSo^Koi/  'g%«  T  fjciyapw  i\fjcipaui 
wPoov  i^l^y-  y^M^Pl^iv  a,Xi}cM^eto!4  'ZStS? 
^viTn?  upci,?  (iy . 

To  ^i  xai}Tii^K'fvm  e%«  r  fjciyti^v  yjf^i^ 
paj)  up^v  tn  ■  ^  ihipiKiv  ahihM^etoci  ■ZBtS? 
ivTet;   £y.        ^ 

To  ^e  TflegiiiToi'  q-^^fm^ov  e%«  t  jwej/*- 
CTV  ilfjci^v  oopoov  tvi  U,  ^  i^ipiKiV  a,Ki^oui^etot4 
OTepV  ^vcretf,  ca^t?  £5- . 

^.■kfjcva^  ^i  «J  i^jraf,  e^%«  r  fAiyipjv  rifiipoui 
apuv  i&,  ^  M^Kiv  £tAe^«*  J))«jt5  ©1^5-  d^v- 
vc-i?  oopcw;,  p  ■ 

H  ^i  iiKTt?  VJIT^  e%«  rfAiyi^riv  yifA.ipou/ 
iipav  i^'  yo,  Kj  M?fiKiv  cbKi^civ^etot^  <v^s 
^vcretg  capcu?  dvcn,  t^to^. 


Tabula  L  EiiRop^.. 

I^ma  Europie  tahula  Britannicas 

continet  in/ulas,  cum  adjacentibus 

eis  infalis.     Parallelus  vero  ejus 

medius  rationem  habet  ad  meridianum^ 

quam  undecim  fere  ad  viginti.    Circum- 

fcribitur  autem   tabula  undique  Ocealzo. 

Ab  ortu.,Germanico. 

A  "meridie,  Britannico,  G?  eo  qui  appel- 
lantur  Vergivius,  Ab  occafu  Occidentali: 
Ab  feptentrionibus  vero,  Hyperboreo,  ^ 
qui  vocatur  Deucalidomcus. 

Thyle  ifftur  Infula  maximam  diem 
habet  horarum  aquinoBial.  zo.  diflat- 
que   ab  Alexandria  occajum  verfus  ho- 

ris  diiabus 

Hib^rmie  vero  infulce  civitates  infignes, 

Ejufdem  nomims,  cujus  &  infula,civi- 

tas  Hybernis,  maximam  diem  habet  hor, 

X  8 .  d/fiatque  ab  Alexandna  occafum  ver- 

fus  horas  tres  (3  \,    , 

T{heba  vero  maximam  diem  habet  hora- 
rum  1 8  \,\^.  dijlatque  ab  Alexandria  ver- 
fus  occafum  hor.7,.  quirita  una. 
Albionis  vero  Infulce. 
Londinium  maximam  diem  habet 
hor.  17,  dijiatque  ab  Alexandria  occa» 
fum  verfus  horis  2,|. 

Eboracum  maximum  diem  habet  hor. 
I7>l>i>  difiatque  ab  Alexandria   occa- 
fum  verfus  hor.  2,^. 

CataraSionium  maximam  diem  habet 
hor,  18.  cSi  dijiat  ab  Alexandria  occa- 
fum  verjus  hor.  z,|. 

Alata  Cajira  maximam  habet  diem 
hor.  1 8  .|  dijiatque  ab  Alexavdna  occa- 
fum  verfus.  hor.  2,3. 

Dumna  autem  Infula  maximan  diem 
habet  hor.  19,2.  ac  difiai  ab  Alexandria 
verfus  occafum  hor.  2. 

FeSlis  vero  Infula  maximam  diem  ha- 
bet  hor.  i6,l.  difiatque  ab  Alexandrza 
verjus  occafum  hor.  \fere. 


ETP  linns 


7?<^ 


Ex   ClaudiiPtolem^i. 


HiBERNi^  Infulae  fitus 
Ca|).  II. 

Tabula  Prima  E  U  R  O  P  iE. 
Eptentrionalis  lateris  delcriptio, 


E  X  P  O  n  H  2 

10TEPNIA2I     NH2or 

BPETANIKHS  0E2IS. 


SEptentrionalis  lateris  delcnptio,  A  VKrttiyi?-  ■^w^i  's&^aipii ,  ^j- 
quod  ab  Hyperboreo  Oceano  /\  'czjre^>c«7K/  u«,icuo?  OarefSo- 
alluitur.  -^  -*■    p«(^  x- 


Boreum  Promontorium  ii  6i  o 
Venienion  promont.  ix  fo.(Si  lo 
Vidus  fluv.  oftia  13  6i. 

Argitje  fluv.  oftia  14  30.61  30 

Robogdium  promont.  16x0.6130 
Occidentale  latusincoluntVenenii; 
deinde,  reliquuSc  Orientale  Rhobog- 
dii.Delciiptio  autem  lateris  Occideu- 
talis,quod  Occident.  Oceano  alluitur. 
Poft  Boreum  prom.quodeft  ir.6i 
Rhavii  fluv.  oftia  11  20.61  xo 

Nagnata  Urbs  inlignis    11  ly. 60  16 
Libnii  fiuv.  oftia  1030.60 

Aufobse  fluv.  oftia  10  19,-T9  30 

Senifluv.  oftia  9    30.  9  30 

Dur  fluv.  oftia  9    40./9  40 

Jerni  fluv.  oftia  8         yS 

Notium  promont.  7    40. J7  ^7 

Poft  Venicnios  idem  habitant  latus 
Erdini,  fub  quibus  Nagnatas,  deinde 
Auteri,poftquos  Gangani,  fubquibus 
Vehbori.  Meridionalzs  reliqui  lateris 
fequitnr  defcriptio,  cui  Verginius  ad- 
jacet  Oceanus.Poft  Notium  promont. 
DabronK  fluv,  oftia.  11  15.57 
Birgi  fluv.  oftia  1x30.5730 

Hieron  vel facium  prom.14  .^j  30 
Habitant  idem  latus  poft  Vallabo- 
ros  Uterni.  fupra  quos  Vodise,  &  qui 
orientaliflimi  (iint  Brigantes.Orienta- 
lis  lateris  defcriptio,  cui  ajacet  Ocea- 
nus,  qui  vocatur  Hibernicus,poft  No- 
tiumpromont.  quodeft  14  -^7  30 
Modoni  fluv.  oflia  13  40.^8  40 

Manapiaurbs  1330.^,840 

Obocse  fluv.  oftia  13  ix.j-^ 

Eblana  civitas  14       ■59'^'^ 

Bubindse  fluv.  oftia  14  ^^.j-^  40 

Ifamniumpromont,^        ij      .60 
Vinderii  fluv.  oftia  ly      .60  ij 

Logise  fluv.  oftia  ly  io.6o  40 

Poft  h^c  Rhobogdium  eft  promont. 
Idem  habitant  latus  poft  Rhobog- 
diosDarnii,fub'quibusVoluntii.Dein- 
de  Blanii.  Poft  Cauci,  fub  quibus  Ma- 


B0O«0I/  OMpQV  UCl.  '(* 

OViVliiVlOV  dK^OV  "o  Z^^-t 

Ovi^ict)  mr.  iKQohaj)  <y       |ct. 

A^yiTH  "MT.  c^^oKaui  ta    J^  '^a,.  2 

foQoy^ov  ciKjiov  . ,  «T    Zf  ^ct!.  t 

UcopotKitn  «Te ,  ij^v.  ''tssKdjfoHii  cm)  f^iv  ^vcr- 
IA.m  OvivMvioL  mu  E^pe^sj?  ^  tt^o^  oi,va.'- 
T^Aa.?   VoQoyJ^oi.      Avtikvjs    T^iv^?   'sSi- 

<^a,(Pri,    V\  t^^AKetTKI    J^onMS'  OlKiAv))?. 

Miittif  ,Bof)etov  a,K^ov' 0  i^v        'ci        y_a^.  0 

laiiiii  TIST.  iKQohotf 

'^ar/vcfJQ.  •mKi?  i7nay}(A.(^ 
AiSom  TisT.  tJiSoAoy  3 
AvuiZa^  ■mT.  iKQoAai 
llwii  WHT.  iKQ>o7\al 
Aovf)  tist:  iK^oKcti 

lijlVd  WdT.  iK^oKcti 

NfiTJov  a.Kfov 

na^OiKQci  S^i  r  T^djfOU)  ^    THS  .  OviVVlK 

Vi^S,  E^^ivoi  4  v(p'  Pf,  NccyvOjTzcj.  eiTxAvTei- 
poi.  etTci  Ta.y{a,voi.  v(p'  ^f,  OvihiQo^Oi  \f .  T^j- 
SCpS^^;?  li.lir,JjU(,Q^VVl^  tmXiv^s  "Za^iy^ctd^vi ,  v\ 
'Z^^.KetTUj    COKia,v))?   OVi^^^^Vi^.    6.    ^lTZi   -f 

voTiov  AKpov.  0  iqiv  L,  yo  -vZ,   U^ 

b.a,Q,pmaj  t^t.  iK^oXaA  io,  0  .  vc 

iipyn  7  TniT.  s;cSoA«<'  *€'  1£..   v^     2 

lipov  a,Kpov  io  v^     E 


I     I   r  '      ' 
la^  y  9^ .  0 

*     2£       t,- 

i     12      v^'.  2 

yo    vfi  .ya 

■>]  vn    ' 
Xlyov^.2^' 


Ua^oiKHfn  di 


.ri. 


e  t   "zisf^xvpjcv  (A^  Tns  8  O^- 

i)iS.aZo^ii?    OVTBDVOl.  9.     -023  6g     is,     OvO^icUy 

£  a,va,T7)XiKUTS^oi  V,^youvTi?.  Ai/cfwAs^f  'ssXiv- 
^f  'S}Bt^a.,(p>j.  ri  'S^^KHTNj  coKia-vos  Kaj- 

X^l^iV©-'    lHipVi©^:.        /t*£7a5    f     kpOV      kKpOV^ 


J' 


0     i?l 

Moa  ova  '/roTti^  e^cGsActt' 
yi.ajva,7na,  "miKi? 

oQoKCt,  TTOT.     iKQoXcti 

'  EQXava,  "TTzXi? 

'BiS^iv^Ct   TTOT.  iKQoActl 
lOUfjtiVOV  CtKpOV 
OVlV^iPl@^    TTOT.  iKZohcd 

Ao^yia,  •aror.  s'>c€oAa/ 

^eS"  a?  T°  VoQ,oyS\ov   'aKqov. 

IlapoiKScn  §i  r 'lajhiv^v  TuvTiiv  lo,  jWSTas 
rie  Vo^oyBiag  1 1,  Aa^viOi  12.  v<p  »?,  O^o- 
XivTioi.  HTtt  BXaviOi.  1 3.  eiiBtK.avKot.  t;(p"  iff^ 

Mava,7nos, 


;       (       /      I 

iy  yo .  vy\  yo 
ly  2    I"?  yo 

I     '     h' 

ly  ?•   vo 
iv        vd'    2 
iS'  yo.vd  yo 

's'        E' 

ii       l    ^' 

ti  y-t  y» 


Geograph 

lAci,va,7noi,  eiimKo^ov^oi  vTii^  Tisf  '&^yotS[ix^. 

Pi><a  14  *   *y'    ^\  y' 

U(tX9An(9V  '*'  22  i^JJ^yo' 

E7E^P*J^«£.  IJ  '«6'       v6'    Z2 

A^wv  iQ    U.  vri     U 

laefivi?  16  fo!      vy\   t 

TTnPKetvTUj  al  vijsst  7J;f  ihpvtUi,  ctt  te  Kct- 
X^[/,ivci4  eQSS^coi,  i  T  a^B-f/,ov,  uiv  n  f^iV 
^VTiKum^^  KdAeimj 

H    ^i   i^?    ctvn^v 

OfJiOMS. 

wta.  M<*Ae5f 
amETn^ov 

K(*J  om  marcT^v  -njf  lmpvioc4  etcjv  a,:- 
oi  vriani. 

Moveioi^ou  i^  yo  ^a'  2? 

Mova,  v*\sis  '6  vQ  yo 

"'e«^/icu  1 8  £/)!J,m(^  'e'        vQ'   22 

A/p»  1 9  ifr]ft@^  «'       vQ'    . 


1 7    5if W  >  avctwAots" 
li  yo  ^fa 

'C^^  ^e' 
i^H  ?e' 


I  ^     L.  viii.  C.  ii* 

napii.  Poft  Coriondi  fupra  Brigantes* 

Civitates  Mediterranea;  hs  funt. 
Rhigia  13        6020 

Rhseba  12        76  f; 4. 

Laberus  13       J"?  fi 

Macolicum  ii  30.5-840 

Rhigia  altera  11       /830 

Dunum  12  20.78  4/ 

Ivernis  11       y8  lo 

Hibernise  fuperjacent  quinque  in- 
flilae,  Ebudse  nomine,  quarum  ocei- 
dentalior  vocatur 
Ebuda  if       6z 

Deinde  quse  ad  ortum  magis  ex- 
tenditur  limiliter 
Ebuda  ij  40.  (Jx 

Poftea  Rhicina  17        6z 

Poftea  Maleos  17  30.  6 1 

PofteaEpidium  1830.62 

Juxta  Orientalem  plagam  Hiber- 
nise  infulse  hae  funt. 
Monaoeda  17  40.61  30 

Mona  infula  ly       J740 

Edri  quse  deferta  eft        ly       7730 
Limni  qu2e  deferta  eft     ly      /9 


/'?7 


AAOIiaNOS        ALBIONIS 


N  H  2  o  r 

BPETANNIKH2) 

©   E  S  I   S. 

APxT(XJ)r  's^ij^?  ■TsBi^a.Cpij ,  ^r 
•Oz^i^KeiTK^  ^Kiavls'  Ka,^f/,iV@^  Ajjii- 
KctKy\^ovi(^  io  al.  Aov>iK.  i^ovoiiruv  Xi 
Xtpaivfia^,  f(^  ofAoovvfAov  ak^ov  ko,     ^«*  yo 

Vi^^V-^    ZZ    KOX-TT©^  K.     11    ^      11 

Ovi^OTii^a,  z^  ^coA^©" 
VJ^ra,  14  eti^vms'  2^ 
KiXa,wi>vovi@^  z6  y^sXTT^^ 
Em^v  a,K^ov 
Aoyfe  'nnT.  iKQoXa.1 

'  lrV@^  TliT.  iKQohcCi 
Otl0A(7Kf    K0A7r(^ 

'Rcwai^  27  THT.  iK^oAeu 

Tafiiii^^fx  2  8  '/j  ^  OpKO,?  aKfo,.     hal  y  ^'  ^' 

L.v<rfJUKvig    izsKiVfa,?   'ZsBt^a,<pri ,    if    •m- 

fClKHTlCI      0  ,    Ti     \6^ifV\^      UKiClVOS     K^     0 

Ouif-yivii^    f^   T    NnoUTUv    Xiosivijm    n 

'     /  I        y    I         I 

i-mxet  Ko.      z^a,  yo 

Av^aHavviiZ^  TiziT.  iKQohcd        <G      y    ^<t 


Ko,  y 

l 

11 

ki:^' 

v6' 

yo 

K^' 

^: 

1 
yo 

Ky 

i 

yo 

K^" 

t 

1 
yo 

< 

i 

K^ 

t 

2 

A' 

?: 

11 

Infulae  BRITANNIiE  Situs. 
Cap.  III. 

Tabula  prima  E  u  r  o  p  ^. 

SEptentrionalis  lateris  defcriptio, 
quod  alluit  Oceanus,qui  vocatur 
Deucaledonius.  Novantum  Cherfb- 
nefus,  &  ejuftlem  nominis  promon- 
torium.  xi       6040 

Rherigonius  finus  20  30.60  4$" 

Vidogara  finus  21  20.60  30 

Clota  sftuarium  22  17.79  4° 

Leanonius  finus  24       60 

Epidium  promont.         23       60  40 
Longi  fluv.  oftia  24  30.6040 

Itysfluv.  oftia  27       6040 

Volfas  finus  29       6030 

Nabsei  fluv.  oftia  30       6030 

Tarvedum,  quod&  orcas  promonto- 
rium.  3120.601/ 

Occidentahs  lateris  defcriptio,quod 
Ibernicus  ac  Verginius  alluit  Ocea- 
nus.  PoftNovantiumCherfonefum, 
quse  habet  21      6140 

Abrayanni  fluv.  oftia        19  xo<6i 

A  a  a  a  a  lena 


7?8 


E  X     C    L   A   U   D   I    1     P    T    O    L    E    M   -^   t 


lenae  jeftuarium  19       •60  30 

Devse  fluv.  oftia  1 8       <So 

Novii  fluv.  oftia  1820.5-930 

Itana  sftuahum  18  30.5-8  45" 

Moricambe  seftuarium  17  So.j-g  20 
Setantiorum  portus  17  20.^7  45- 
Belifama  aeftuarium  17  30.5-7  20 
Seteia  sftuarium  17        57 

Tifbbis  fluv.  oftia  if  40.56  29 

Cancanorum  promont.    15-       f6 
Stucise  fluv.  oftia  ly  20./y  30 

Tuerobis  fluv.  oftia  15-  3  0.5- 5-  10 

Odtapitarum  promont.  14  20.5-4  3° 
Tobii  fluv.  oftia  15-  30,5-4  30 

Ratoftathybiifluv.oftia  16  30.5430 
Sabriana  aeftuarium  17  20.5-4  3° 

Vexalla  sftuarium  id       5-330 

Herculis  promont.  14       /-3 

Ant£eveft£eum  promont.  quod  etiam 
dicituj  Boierium  11  30.5-2  30 

Damnonium  quod  etiam  dicitur  O- 
crinum  promont.  12        i  y.j  o 

Reliqui    Meridionalis  lateris  de- 
fcriptio,quod  Britannicus  Oceanus  al- 
luit.     Poft  Ocrinum  promont. 
Cenionisfluv.  oftia  15-       5*1  j'^ 

Tamari  fluv.  oftia  15- 40.5-2  10 

Ifacje  fluv.  oftia  17       5-220 

Alaunii  fluv  oftia  1 7  40,72  40 

Magnns  portus  19       5-3 

Trifantonis  fluv.  oftia      20  20.5-3 
•    Novus  portus  21       fs^o 

Cantium  promont.  2 1       /4 

Orientalis  deinde  ac  auftralis  plagse 
latera,  quse  Germanico  alluuntur  O- 
ceano,defcribuntur.  Poft  Tarvedum, 
,  quod&orcaspro.quodjamdidumeft 
Virvedrum  promont.  31  60 
Veruvium  promont.  30/0.5-940 
Ilsfluv.  oftia  30       X9  40 

Ripa  alta  39       5-9  40 

Lpxs  fluv.  oftia  28  30.5-940 

Vara  asftuarium  27  ^o.f^  40 

Tuaefis  seftuarium  27       5-90 

Celnii  fluv.  oftia  27       ^ 8  45 

Taizalum  promont.  27  30.5-8  30 
Div£e  fluv.  oftia  z6       j8  40 

Tava  jeftuarium  25-       78  30 

Tinsfluv.  oftia  z^      /830 

Boderia  seftuarium  zz  30.5-8  45- 

Alauni  fluv.  oftia  2140.5-830 

Vederse  fluv.  oftia  20  10.5-8  3o 

Dunum  finus  20  47.57  30 


1»;  ^ 


Gabrintuicorum    por-^ 

tuofus  finus  ^^..      j  / 

Ocelum  promont.  zi  i/. 5-6 40 


iyjva  3  o  et<T)QJ(n?  3  i 

Noaia  TTOT.  i«&oXeui  tt]'  y     yo     Zf 

Ir^i/os.^z  «a^UCTf  33  17!    2   vt/ 1^ 

Mo^KcifA.l^yj  3  4  ei^vins  35"  's    ^     ^*''  7 

'S,i'Q:,V'ricov  At^riv  /^   yv^is.^ 

BeA<  cnx,fjt,A  3  7  ei^vci?  38  '^   l^    v^  y 

^iTijict,  ^^  et(^V(n( /\.o  i^         vC 

Tc;ot€(@~'  ttot.  iK^oAcii  ti  yo    v<~    y 

Ka.y)cavuv  41  a>c^ov  li          vg-' 

2TOX<ct  TTOT.    tK^oKct/.  ti   y     j/g'     !2 

TSJS^sSl©-'    TTOT.    iKQoAcU  ti              Vi 

EK^ffjTmzifCiv  aKfov  to   y  v^    2 

roQia  /^Z  TTOT.   iKQoXcU  ti    U          vS' 2. 

TaTZi^JvQtii  TTOT.   IkQioXoU  t<^  11      v^     H 

2«B€(f>(«*ct  43  tkTxvci?  44  i^  y'    v^'  2 

Ovipa,?Ka  mx^cis/i^S  "5"'         vy    IL 

HfaKAias  ciK^ov  t^'        vy 

AvTicvis-atov      46     ciKitov,  Tzi    Kffj     BoAe- 

^tOV  tCt>               vQ'   £ 

Act,f,cvoviov  471=  K^  oK^vov ciKftQV  iQ        vetl  2 
T^f  iCpi^iis-  [AistifAl^ftvr,?  'Sskdj^  "Zi^t^a- 

^ri,    VI    vmKetTttj     ^fiTCtJIIVtKO?  d)KiemS      UiTU 
Ti  OK^VCV  a,K^ov. 

Kividjv©^    mT.  iKQohcu  I  t^'  vo!    2.    ^ 

T0,,jAM,fii  OTT.    iKQo?\aA   -  ti     yo     vQ  <^' 

laccKa,  TidT.  £ZtooA(5M  vc   v°     y 

AAojva  z  TfOT.  iKQioXcu  ^  yd  vQya 

fii^.,f  Atfyilui  td'         vy 

TfiawiTcov©^  TTOT,  ixJooAcci  K    y     vy 

¥,.ouvo?  KtfJw  xa!        vy    2 

Kcwnov  a,Koov  kQ>         v^ 

pciiv     'sS^^aipri ,    ci\?  ^cir^KeiTKj    Ti^fiavt- 
Ko?  uKiomo?'  fiiru,  'fTapai^iSfjLaKPov,  ^  Oa- 

KaS,    CTTip    Hp'i]Taj 

Ov.t^m^ov  3  aK^ov  Aflt'       ?' 

M^aZiafA,  4  aKpov  ?i  2   vS'  yd 

iXa  TTOT.  iKZoXoi  A          v9'    yd 

Ox^l  v-^riXvi  x6'        v6'   yd 

Ao^a  TTOT.   iKQoXcoi  f  Kf^   2  vd'   yd 

Ovd^  6  Hcrxvens-  7  «^  Z?  v&'   yd 
Toxjcum?  8  dvrxvcn?^  al.  T^cu  k^       j/fi' 

KeAv/a  TTOT.  iK<^oAou  10  >i^       vrl  2^ 

TcdZ^aKov  aK^ov  K^  2  vrj      2 

diiiia^^OT.  iK^6?tacu'  11  X5-       vtj'     2 

Taaa  1 2  ei<rxv(n?  Ki        v^      2 

Tivva  1 3  TTOT.  iKCoKcii  xS'  2   vri  ^S' 

BoSi^a^  i^Hirxvm?  ■  x€'h    vri  2^ 

AKcLuva  ■yroT.  iKQoKaJ  na  yo  vrl     2 

Ovi^a  TTOT.  iK^oKcu  K    t'  vr)      2 

^Svov  mKTT^  K    S'  v^     2 
TaQ^VTnviKcov    ivKifiiv^  l 


K.oK7r(^ 

OK5?)Mi    aK^OV 


Ka 


^C 


Ka  d    yi^   yo 

aQh 


Geograph^    L.  viii.  C.  ii. 


Ms^g/ fr«(r%o<nf  K    2    n'  yo 

Tccaciviyii  i6  TTor.  exSoAfM        xa,       vs     y 

Epox*l  '^  ^    ^^    ''° 

El^aficti/M  1 7  -TTOT.  skQoAm     k    <r'    Vi 
Ict^for»  1 8  evrxiJtn?  k    tl    y^'    U 

fAiB-'     ijv     73     AKdvmV      19  7      g'  ^J,/ 

oIkiiov  j 

OmSci  ^l  -m  i^v,  -zjr^  T  apKTiKtiv  TssKdj- 
gjev,  \sani  /mv  t  ofAuwfAov  ximvf\m,  lifiiicw- 
TKj,  Tnxf  oif  301  >(cfj  7roA«f  »106. 

A»>C57J7£('<*  *6'      |y 

Imynvicv  jc   t    >;  yo 

T(p'  ov?  1,iAycaiM,  ■  Tizcf  otf  sroAas" 

KcipQa,VTifiiycv.  *w         v9  y 

Ou^eAoi'  20  *>;  ti    vQ'  y 

Ko/)^a  «'        ffi'  yo' 

Tfifjiovmv  «        y9 

T^TCiv  ^i  ^oV  rti/otTaAoif,  Actfiviot  ftiv, 
apKTiKU-nfiot,  cv  o\s  inAet; 

K.oAct,via^  21  K     12    v^'    T 

Ovctv^^a^  Kct  yo  ^ 

Kogjicc  Kct  B    vd'    y 

KKoMjja  kQ'  t^  cS'    y 

AwSov  K  ^       y&^    2' 

OviKTS^cc  Ky  2    v& 

Ta.^rivoi  zi   St,    cifKTtKUTi^oi ,    nfetJ*»}- 

voi    z3   ^i,  fA,i(nifxQ^iydi)TBfot,    cv   ois   mKet? 

OjOi 

I  '  '        '        fl 

Koe/(*  K  T    v'} 

'RgifAAVtOV  KCl!  V^  2^ 

MiTX   ai    THS  ActfAVOVtiiS,    Tf^OS    CUATlKaf 

apKTiKooTipoi  fiiv,  wm  §  ETnata  aK^a  a>s 
-TT^os  ctieiTnXas  ,  E7n(hot,  ftiB''  iiS  Ki^oo- 
vis.  Z4  «735,  KapvovaKcu.  «ras ,  K<»g>j- 
voi  2^,  Kc/ii  a,vct,Ti)hiKUTi^oi  29  ;($!/  T£A<S&- 
TO/oi  KopvaJovoi  27.  A573  oi  k  AcuKafjLvo- 
yta  28  KoKTra  fii^t  tvjs  Ovd^p  ^trxv- 
asus  KAXinSovtQt.  >(^  uzB-e^  cwTiss,  0  Ka- 
Ktiaovios  apvfiost  m  avcLTthtKUTB^ot  oi,  Kav- 
•ntif.  jweS"'  as  Aoyti,  auiua^^ovTss  Tns  Ko^- 
vewiots'  n^  uzsreg  Tiss  Aoytvs ,  Mi^Tzcj. 
\jzsip  3o  ^i  Tas  KaKii^oytiis,  OvaxoijM- 
yct,  Tia^   ots  TTsAets 

'BayoTia,  kS'         vh'  2 

Tc&fteico,  Ki  vH  y 

JlTE^aiTiv  ^ebTimS^ov  jci'  §'    v^'  y 

raicjs  i  I  KT  2S'  fO'  t' 

TWB    Oi   TiSTiVS,   Sva-fitKUm^Ol   f,Ciy     OViVi- 

KOVTBS  32.,cv6ts  TroXets  aj{^i. 

O^piou,  K^'       vti'2^' 

AvctTihlKUTl^Ot      Si     Tih^Koi     33»      }[^ 
TToKiS 

Ariaciya.  k^' Sf  v&  2^' 


Abi  fluv.  oftia 
Metaris  seftuarium 
Garieni  fluv.  oftia 
Extenfio 

Idumanii  fiuv.  oftia 
lamela  sftuarium 


7^9 


21  '^6  30 

20  \O.TT  40 

21  -f  jT  20 
21  iS'fS      ^ 

±0        Sf  10 

20  30. /4.  30 


poft  quam  Cantium  eft? 
promont.  l""*     •^+    o 

Juxta  feptent.  latus  fiib  Cherf.  eo- 
dem  appellati  nomine  Novants  ha- 
bitant,  apud  quos  urbes  hse : 
Lucopibia  19      .do  20 

Retigonium  20  io.(Jo  40 

Sub  iis  Selgovs,apud  quos  urbeshse. 
Carbantorigum  19      ./9  20 

Oxelum  12  3o.f9  20 

Corda  20      .^9  40 

Trimontium  19      .f^   o 

His  verfias  folis  ortum  magisfep- 
tentrionales  Damnii  funt,  in  quibus 
urbes  hse  .* 

Colania  20  30.79  10 

Vanduara  21  40.60   o 

Coria  ^i  30.^9  20 

Alauna  22  4/ .79  20 

Lindum  23      .79  30 

Vid:oria  33  50.79    o 

Gadini  vero  magis  feptentrionales. 
Otadeni  autem  magis  Auftrales  funt, 
in  quibus  urbes  hsE  : 
Curia  20  10.79    o 

Bremenium  z       ./847 

Poft  Damnonios  verfus  folis  ortum 
magis  fepten.  quafi  ad  ortum  vergen^ 
tes  ab  Epidio  prom.  *  Epidii  funt.  Poft 
quos  ^Cerones.  Poft  Orientaliores 
^Lerones.Deinde  Carnonaces .  Deinde 
Carini.  Et  Orientaliores  ultimique 
Cornabii.  A  Lelannonio  autem  finu 
ufque  ad  sftuarium  Varar,  fimt  *  Ca- 
ledonii.  Etfupra  eos,  Caledonia  fylva. 
Quibus  magis  Orienta.  ftmt  Cantse. 
Poft  quos  Logi  conjuncSti  Cornabiis. 
Et  fiapra  ^  Logos  Mertse  funt.  Sub  Ca- 
ledoniisautem  Vacomagi.  Apud  quos 
hse  funt  urbes : 

Banatia  24     .79  3o 

Tamia  27     .79  20 

Alata  Caftra  271^.^920 

Tuefis  26  74.79  10 

Sub  iis  quiMagis  Occidentales  funl 
habitant  Vennicontes,  inquibus  urbs 
Orrea  26  17-79  45" 

Deinde  qui  magis  oricnt.  funt,  Te* 
xali ;  &  urbs 

Devana  t^     .S7  4S 

A  a  a  a  a  z  Rurfus 


740 


ExClaudi 

Rurfus  autem  fub  Elgovis  &  Ota- 
dinis,  ad  utraque  Maria  habitant  Bri- 
gantes.  inquibus  urbes 
Epiacum  i8  30.^8  30 

Vinnovium  17  30.79    o 

Caturadtonium  zo      ./8,   c 

Calatum  19      .5"7  4J 

Ifurium  20      ./7  40 

Rhigodunum  18      .5730 

Olicana  19      •5'7  30 

Eboracum  .    20      .^^  20 

EtLegiofexta  Nicephorica. 
Camunlodunum  18  ij-.jj    o 

Apud  hos  penes  linum  portuofurii 
Parifi  &  urbs. 

Petuaria  20  \o.s6  40 

Sub  iis  &  Brigantibus  habitant  ma- 
gis  ad  occafum  tendentes  Orduices. 
Penes  quos  urbes 

Mediolanium  id^/.ycJ^o 

Brannogenium  16      .jdix 

Hisvero  magis  ori.  funt  Cornabii, 
in  quibus  urbes 
Devana  18  ^o.f^-    o 

Et  legio  vicefima  Nicephorica 
Vitocanium  16  47. /74;- 

Poft  hos  Coritani,  in  quibus  urbes 
Lindum  iS^o./^^j 

Rhage  18 //.30 

Deinde  Catyeuchlani,in  quibus  urbes 
Salinse  20  io.y/40 

Urolanium  19  20. 77  t^^ 

Poft  hos  Simeni,apud  quos  urbs 
Venta  20  "^o.^s  20 

Et  magis  Orientales  penes  Jame- 
fam  seftuarium,  Trinoantes  funt,  in 
quibus   urbs 

Camudolanum  zi      .$s    o 

Iterum  fub  didtis  populis  Maxime 
Occident.  funt  Met£e,  in  quibus  urbes 
Luentinum  ij^y.j/io 

Maridunum  1J30.J440 

His  magis  orientales  Silyres  funt, 
in  quibus  urbs 
BuUjEum  xGio.ss    o 

Poft  quos  Dobuni  &  urbs 
Corinium  i8  54.      10 

Poft  Atrebatii  6c  urb. 
Nalcua  19      .y^is 

Poft  quos  Maxime  Orient.  Cantii 
In  quibus  urbes 

Londinium  20       .47    o 

Darvenum  21       .73  40 

Rutupis  2147.4/440 

Rurfus  Atrebatiis  &  Cantiis  fub- 
jacentRhegni,  &  urbs 


I       P    T    O    L    E    M  y^    I 

Wg^^luj^f;  34,  J^^';4om?  £(p'  gJtATi/»»  7«  tjj- 

ETTHaMv.  irj  2  v>i'      2 

Oviyvo^iov  <r'  H  vv{ 

KcOTHflfliKfVtOV  K  vri 

KctAfltToi/                               ,       <&'  vXl--~^ 

\<Tii9m  K  vC.  yo 

Vlyt^iiVOV  n'  vt,'  '  ]£ 

OAwcivrf.  <S'  vt,'  .'-11 

iJaOfC/MV  K  V^      y 

\tyiOdv  (^  vt>i,yj(pofi(^  ..'.. 

^ctunvhi^avov  irj  ^'  vt . 

Upo?  ot?  ■zrer    Vv  tvAif^ivov  37  koXtkv, 
na^imi,  3  6,  ajj  mXtg 
UiTiiai^cii  X.    yo   V9    ya. 

Tot  ai  t^tH;  ngij  Tns  i^ymfQ,?  ot>cSci  ^vt- 

fA.tX.UTZiQ,    -^y    fMV  r   O^^lilfCif,     CV     0<f     TTO- 
A«f 

MiSioXaviov  KT  VlS' v<r' yo' 

BpcUiVOJ/iVtOV  f}  '"•  f<^'  -^' 

T^TCtiv  al   avcCTihtKc^Ttpot,   Kopvcwioi,^k¥ 
oi^  tsrcAH?, 
A>>iiiva,va  «j'  2  Vi, 

}^  Xi^ytoQv  k'  vtKvj^pcpf^  .  ■••  ■\ftAi' 

Ovl^OKOVtCV  l<^'  2.0    vt  1L'^! 

M.1^   ctis    Kc^tTcwoi,  cv  ois  TToXets 
Atv^ov  itj'  yo    VI  2  ^ 

'£0'}^  38  »?'         y&E/. 

E/TO  Kamdj^Xj^avof  ai  o-ts  ■^chets 
ILaKlihcu  3  9  i(^       ys.  ya 

Ov^oAavtcv  S'  y    vs,   -12,  ' 

Meo  ovs  'ZtfA.ivoi,  40  cv  <Hf  Trcht; 
Oviv^Q,  K    2    vi  y 

Kcdj   avarsAtKco-npot     -sr^   TijV   l[A.luKmv 
eKTX^m  T^tvcavTi]f,  cv  cts   TrcKtg 

KafAHo  o7\avcv  Ka    vi 

udXtv    S'  VKjrs    72»   &ipr]fA&va  eB^vrj  ^va'- 
fMKcoTUTii  fA,iv  Ajj^jjtb:/,  bt.  ols  ToAeis 
AHiVTivov  '  ti  2  ^   v^    - 

Ma^JnS^avov  li  2      v4  yo 

TiiTcov  J'    cdaTzXiKCiiTipoi,     SiAu^ej-,  •ic# 

OIS    TTcXi? 

'BnTi^.ouov  <$■  y    vi 

MiB'    fcV  AoZ^vot,  3^  ToAif         , 
Ko^viov  »)'         vi^  ■?■' 

EtTu  ArfiQaTtot,  f^  TioXts 
Nc4A«o'u«t4l  <9'       vS''     &' 

MsS''  iV   cdaTzKtKUTUfi  KeivTiot.  cv  etf 

ACvSiviOV  K  V^' 

Aap^ivov  Ka      vy  ya 

YHTiiTncu  Ko!  US''  v^' 

TiaXtv   Tiii    ftiv    At^i^amtf,   hsm    Tst; 
KoiiTiois,  "[ssroKeiVTKi  Ttiyvoi, 


<9    yo    vy    il 

Y,  I  I  I 

s    y  "7  y° 


Geograph 

Kj  mhn  ^oicfA.Ay®-  iO'  Z£<^  vy  y  (£' 

Io-%£*A(5- 

Asi/iOf  "j'  i^y'  1'^'  'S 

MeS-'  otif   ^vjiAMoof^-ni    Aovixvcvict.    ai 

OooAitaa 
Ot^'^sAct  43 

NifSDi  ii  t^^KetvTOi    T»f  AXnm©^,  KO,- 
■m  fxiv  lijv  Opicdaci  cfM^cM 
Ox.JjTi?  v7]a^  aS  yd  P^  2  a 

^B-f^iov,  ajv  r  (Ai^^v  iTfixa  yA.  a'      ^y'  yo' 

^V^TlAiaomcQ.   67T^%«|M0('.  kO'         ^y' 


;<J'  li  ^'  ^g'  y 
«£         !/£'     ify 

<g       yS'     o 

iXl  z  vQ  VL  (6' 


A«s 

a' 

a' 

A' 


yo'  ^y' 

y  ^y    <J^ 

y  ^g'^  yo' 

y'  b'' 


lU   ^t  odctTshMUTZticf, 
7U,    ^i   CLfKTiitCttTZiig^ 
TO    Si    VCtiOOTltQ, 

TOS  ^e  ^£7as|u 

Kat»  !^g  Tjff  TfiVotnvQ^f,  VYicmi  emv  ofdi 
TjAictTrtf  "7    ''^  <^' 

Txo  Tt  rv  ywej^  Xif/,iva,,  vTjcr^  Ovixmfi- 
m?  46  ^f  7J  f^in^v  tTnx,^  fAOi.    (6'  y'  vS'  y 


I  ^    L.  viii.  G.  ii. 

Nseomagus  ^9  ^i-y^  46 

Dobanis  vero  fubjacent  Belgas, 
&  urbs 

Ifchalis  1(5 40. /3  jo 

AqujE  CalidaS  17  20.^3  43 

Venta  18  40.^5  Jo 

Deinde  verfusOccafum  &  Auftrum 
Durotriges  funt,  in  quibus  urbs 
Dunium  17      .7140 

Poft  quos   maxime  Occidentales 
Domnonii,  inquibus  urbes 
Vpliba  144^.72,20 

Uxela  is      .r^4-^ 

Tamare  15-      .^z  2f 

Ifca  ,17  3o.f2  4f 

Legio  fecunda  augufta     17      .fx  So 

Infulse    autem  adjacent    Albioni 
juxta  Orcada  promont. 
Ocitis  inliila  3240.604/ 

Dumna  infula  30      .61  o 

Supra  quam  Orcades  infiilae  fiint 
numero  30  Circiter,  quarum  medius 
gradushabet  30      .<Ji  40 

;  Et  fuper  Thyle  eft,  cujus  infulse 
pars,  qu2e  maxime  ad  occaium  tenditj 
gradus  habet  19      .63    o 

Quse  maxime  ad  ortum  21  40.53  o 
Qu3e  maxime  ad  Ard:os  30  20.6  21 
Qu£e maxime  ad  auftrum  3 o  20.62  40 
Medium  infulie  3  0  20.<J3    o 

Juxta  Trinoantes  vero  infulse  hse 
funtjTohapi  infula  23  .j-4  20 
Counos  infula  24     .5-410 

Sub  magno  vero  portu  infula  eft 
ve£tis,  cujus  Medium  gradus  ha- 
bet.  '  19  20. /2  20 


741 


Aaaa  a5 


Ex 


742 


Ex  Itinerario  Antonini  Aug.  Edito  per  Hierony- 
mum  Suritam  Anno  mdc.  Colon.  Agrip. 


Iter  Britanniarum.     A  Gejforiaco  de 
'     Galliis  J^tupas  in  Fortum  Britan- 
niarum,  Stad.Num.  ccccl. 

ALimite,  ideft,  a  Vallo  Prsto- 
rium  ufque.  M.  P.  clvi. 

ABremenio  Corftopilum.  M.P.  xx. 

M.P.ix. 

M.P.  xix. 

M.  P.  xxii. 

M.P.  xxiv. 

M.  P.  xiv. 

M.  P.  vii. 

M.  P.  XXV. 


Vindomoram. 

Vinoviam. 

Cataraitonem. 

Ifurium. 

Eboracum,  Leg.  vidlrix, 

Derventionem. 

Prxtorium. 


Durovernum.  M.  P.  xii. 

Ad  Portum  Ritupas.  M.  P.  xii. 

Iter  a  Londinio  ad  Portum  Dubrim. 
M.  P.  Ixvi. 


Durobrivim. 
Durovernum. 
Ad  Portum  Dubris. 


M.  P.  xxvii. 

M.  P.  XXV. 

M.  P,  xiv. 


Jter  a  Londinio  ad  Tortum  Lemanis, 
M.  P.  Ixviii. 


Iter  a  Vallo  ad  Portum  J^tupas. 
M.  P.  cccclxxxi. 


A    Blatobulgi 
torum. 
Luguvallum. 
Voredam . 
Brovonacim. 
Verterim. 
Lavatrim. 
Cataradtonem. 
Ifurium. 
Eboracum. 
Calcariam. 
Camulodunum. 
Mamucium. 
Condate. 

Devam  Leg.  xx  vidirix. 
Bovium. 

Mediolanum. 

Rutunium. 

Viroconium. 

Uxaconam, 

Pennocrucium. 

Etocetum. 

Manduefledum, 

Venonium. 

Bennavennam . 

Lad:odorum. 

Magiovintum, 

Durocobrivim, 

Verolamium. 

SuUoniacim. 

Londinium. 

Noviomagum. 

Vagniacim. 

Durpbrivim. 

Durolevum. 


lo  Caftra    explora- 
M.  P.  xii. 


Durobrivim. 
Durovernum. 
Ad  Pontem  Lemanis, 


M.  P.  Ixviii. 

M.  P.  XXV. 

M.  P.  xvi. 


Iter  a  Londinio  Luguvallum  ad  Vallum. 
M.  P.  ccccxliii. 


M.  P.  xii. 
M.  P.  xiv. 
M.P.  xiii. 
M.  P.  xiii. 
M.  P.  xiv. 
M.  P.xiii. 
M.  P.xxiv. 
M.  P,  xvii. 

M.  P.  ix. 

M.P.xx. 

M.P.  xviii. 

M.  P.  xviii. 

M.  P.  XX. 
M,  P.  X. 

M.P.  XX. 

M.  P.  xii. 
M.  P.  xi. 

M.P.xi. 

M.P.  xii. 

M.P.  xii, 

M.  P.  vi, 

M.  P.  xii. 
M,  P,  xvii. 

M.  P.  xii. 
M.  P.  xvii. 

M.  P.  xii. 

M.  P.  xii, 
M.  P.  ix. 

M.  P.  xii. 

M.  P.  X, 

M.  P.  xviii, 

M.  P.ix. 

M.  P.xiii. 


Ciefaromagum. 
Coloniam. 
Villam  Fauftini. 
Icianos. 
Camboricum, 
Duroli  pontem. 
Durobrivas. 
Caufennim. 
Lindum, 
Segelocim. 
Danum. 
Legeolium. 
Eboracum. 
Ifubrigantum. 
Catarodtonem. 
Lavatrim. 
Verterim. 
Brocavum. 
Luguvallvm, 


M.  P.  xxviii. 
M.  P.  xxiv. 
M.  P.  xxxv. 
M,P.  xviii. 
M.  P.xxxv. 

M.  P.xxv, 
M.T.xxxv. 

M,  P.  XXX. 
M.  P.  xxvi. 

M.  P.  xiv. 

M.  P.  xxi. 

M.  P.  xvi. 

M.  P,  xxi. 

M.  P.  xvii. 
M.  P.  xxiv. 
M.  P.  xvii. 

M.  P.  xiii. 
M.  P.  XX. 

M.  P.  xxii. 


Iter  a  Londinio  Lindum.  M.  P.  clvi. 


Verolamum. 
Durocobrium. 
Magiovinum. 
La^odorum, 
liannavatia. 
Tripontium. 
Vennonim. 
Ratis. 

Verometum. 
Margidunum. 
Ad  Pontem, 
Crococalanum, 
Lindum, 


M.  P.  xxi. 

M.  P.  xii. 

M.  P.  xii, 
M.  P.  xvi. 

M.P.xii. 

M.  P.  xii. 

M.P.  ix. 

M.  P.  xii. 
M.  P.  xiii. 

M,  P.  xiii, 

M.  P.  vii, 

M.  P.  vii. 

M.  P.  xii. 
Iter 


Ex  Itinerario 

Iter  a  l^^no  Londhmm.   !M.  V.  xcvi. 


Clanfentum. 
Ventam  Belgarum. 
Callevam  Atrebatum. 
Pontes. 
Londinium. 


M.  P.  XX. 

M.  P.  X. 

M.  P.  xxii. 

M.  P.  xxii. 

M.  P.  xxii. 


Antonini;,  &c.    *^ 

Jter  a  Segoncio  Devam.  M.  P.  Ixxiv. 

Cononium.  M.  P.  xxiv. 

Varim.  D.  P.  xix. 

Devam.  M.  P.  xxxii. 


Iter    ab    Ehoraco    Londmium. 
M.  P.  ccxxvii. 


Lagecium. 
Danum. 
Agelocum. 
Lindum. 
Crococalanum. 
Margidunum. 
Vernemetum. 
Raiis. 

Venno 

Bann 

Magiovinium. 
Durocobrivim.' 
Verolamum. 
Londinium. 


M.  P.  xxi. 
M.  P.  xvi. 
M.  P.  xxi. 
M.  P.  xiv. 
M.  P.  xiv. 
M.  P.  xiv. 

M.  P.  xii. 

M.  P.  xii. 


M.  P.  xxviii. 
M.  P.  xii. 
M.  P.  XX. 
M.  P.  xxi. 


Iter  cb  Venta  Icenorum  Londinium, 
M.  P.  cxxviii. 


Sitomagum. 
Cambretonium. 
Adanfam. 
Camulodunum. 
Canonium. 
Csefaromagum. 
Durolitum. 
Londinium. 


M.  P.  xxxii. 

M.  P.  xxii. 

M.  P.  XV. 

M.  P.  vi. 

M.  P,  ix. 

M.  P.  xii. 

M.  P.  xvi. 

M.P.xy. 


Iter  a  Clam  venta  Mediolanum. 
M.  P.  cl. 


Galavalm. 
Alonem. 
Galacum. 
Bremetonacim. 
Coccium. 
Mancunium. 
Condate. 
Mediolanum. 


M.  P.  xviii. 

M.  P.  xii. 

M.  P.  xix. 

M.  P.  xxvii. 

M.  P.  XX. 

M.P.xvii. 
M.  P.  xviii. 
M.  P.  xviii. 


Iter  a  Muridono 

Firoconium. 

M.  P.  clxxxvi.   ■o-,,^.s, 

Leucarum. 

M.  P:xi 

Nidum. 

M.  P.  XV. 

Bomium. 

M.  P.xv. 

Kcam.  Leg.  i8  Aug. 

M.  P.  xxvii. 

Burrium. 

M.  P.  ix. 

Gobannium. 

M.  P.  xii. 

Magnim. 

M.  P.  xxii. 

Branonium. 

M.  P.  xxiv. 

Viroconium. 

M.  P.  xxvii. 

Iter  ab  Ifca  Callevam.  M.  P.  cix. 

Burrium.  M.P.ix. 

Bleftium.  M.  P.  xi. 

Ariconium.  M.  P.  xi. 

Clevum.  M.  P.  xv. 

Durocornovium.  M.  P.  xiv, 

Spinas.  M.P.xv. 

Callevam.  M.  P.  xv. 

Iter  alio    Itinere  ab  Ifca  Callevam. 
M.  P.  ciii. 

Ventam  Silurum.  M.  P.  ix. 

Abonem.  M.  P.  ix. 

Traiedlum.  M.  P.ix. 

Aquas  Solis.       ,  M.  P.  vi. 

Verlucionem.  M.  P.  xv. 

Cunetionem.  M.  P.  xx. 

Spinas.  M.  P.  xv. 

Callevam.  M.  P.  xv. 

Iter  a  Calleva  Ifcadum  Nuniorum. 
M.  P.  cxxxvi. 


Vindomim. 
Ventam  Belgarura. 
Brige. 

Sorinodunim. 
Vindocladiam. 
Durnonovariam. 
Moridunum. 
Ifcadum  Nuniorum. 


M.  P.  XV. 
M.P.  xxi. 

M.  P.  xi. 
M.  P.  viii. 

M.P.xii. 

M.  P.  viii. 

M.  P.  xxxvi. 

M.  P.  XV. 


74? 


Ex 


7+4- 


■4i      ■       .    ■        ■ 

Ex  Notitia  Dignitatum  Imperii  Romani  circa 
tempora  Arcadii  &  Honorii. 

Suh  dilpofitione  mn  Spe&ahilis  'Ducis  Britanniarum. 

~^  J^feHus    Legionis  Sextce.     [Ebor.  ] 
PriefeSlus  equitum  Dalmatarum  Prsefidio. 
PrtefeSius  equitum  Crifpianorum  Dano. 
PmfeRus  equitum    Catafra^ariorum    Morbio. 
PrafeBus    Numeri    Barcariorum  Tigritenjium    Arbeja. 
PreefeSius    Numeri  Nerviorum    DiUenjium    Di£ti. 
Pr afeBus  Numeri  vigilum  Conczngioi. 
PrafeBtis   Numeri   exploratorum  Lavatres. 
PrafeUus  Numeri  DireUorum   veterum,  alias  Veneris. 
PreefeBus    Numeri  Defenforum    Braboniaco. 
PreefeUus   Numeri  Solenjium  Maglovse. 
PresfeSlus  Numeri  Pacenfum  Magis. 
PreefeBus    Numeri    Longovicariorum    Longovico. 
PrcefeBus  Numeri  Derventionenfis  Derventione.  ' 

Item  per  lineam  Valli. 

Tribunus  cohortis  quartce  Lergorum  Segeduno. 
Tribunus   cohortis   Cornoviorum  Ponte-.ffilii. 
PresfeBus  Alee  primce  Afcorum  Conderco. 
Tnbunus  cohortis  primce   Frixagorum  Vindobala. 
PrcefeBus  Alce  Savinianee  Hunno. 
PresfeSlus  Alce   Secundce  Ajirorum  Cilurno. 
Tribunus   cohortis  primce  Bavorum    Procolitia. 
Tribunus  cohortis  primce  Tungrorum  Borcovico. 
Tribunus  cohortis  quartec  Gallorum  Vindolana. 
Tribunus  cohortis  primce  Ajiorum  .^fica. 
Tribunus  cohortis  jecundee  Daimatarum  Magnis. 
Tribunus  cohortis  primce  jEiice  Dacorum^  Amboglanna. 
PrcefeUus   Aice  Petriance   Petrianis. 
PreefeHus  Numeri  Maurorum  Aureiianorum,  Aballaba. 
Tribunus  cohortis  Jecundce  Lergorum  Congavat£e. 
Tribunus  cohortis primee  Hifpanorum  Axeloduno. 

Tribunus  cohortis  Jecundee  Thracum  Gabrofenti. 

Tribunus  cohortis primce  jEiies  ClaJJicee  Tunnocelo. 

Tribunus  cohortis  primce  Morinorum  Glannibanta. 

Tribunus  cohortis   tertiee    Nerviorum  Alione. 

Cuneus    Armaturarum    Bremetenraco. 

PrcefeUus  Aiee  primce  plercuiece  Olenaco. 

Tribunus  cohortis  fextee    Nerviorum  Virofido. 

Officium  autem  Imbet  idem  vir  SpeBabilis  Dux,  hoc  modo. 

Principem  ex  officiis  Magijlrorum  miiitum  Prcejentaiium  alternis  annis. 

Commentarienfem  utrunque. 

Numerarios  ex  utrifque  officiis  omni  anno. 

Adjutorem. 

Subadjuvam. 

J^egerendarium. 

Exceptores. 

Singuiares,    &  reiiquos  Officides, 

Sub 


Ex  Notltia  Dignitatum  Imperii,  &c  74^ 

Sub    difpofitione  viri  Sped:abilis  Comitis  BritannisB. 

}^  J{pvincia  Britannite. 
Oficium  autem  hahet  idem  vir   Spe^abilis  Comes,  hoe  modo. 
frincipem  ex  officio  Magijiri  militum. 
Prafentalium  alterms  annis. 
Commentarien[em ,  ut  fupra. 

Numerarios  duos  fingulos  ex  utroque  officio  fupradiBo. 
Adjutorem. 
Suhadjuvam, 
Exceptores. 
Singulares,  6  reliquos  Officiales. 

Sub  difpofitione  viri  Spe6tabiiis  Comitis  littoris  Saxonici  perBritanniam, 

1)  1{apofitus  numeri   Fortenfium   Othonae. 
Prtepofitus  militum  Tungricanorum  Dubris. 
Prcetofitus  numeri  Turnacenfium  Semannis.  - 

Prapofitus  equitum  Dalmatarum  Branodunenfis  Branaduno. 
Prcepofitus  equitum  Stablefiamrum  Gariannonenfis,  Gariannono. 
Tnbunus  cohortis  primce  Vetafiorum  Regulbio. 
Prapo /itus  Legionis  fecunda  yiug.  Kutu^is.  , 

Preepofitus  Numen  Ahulcorum  Anderids. 
Pnepofitus  numeri  Exploratorum    Portus   Adurni. 
Officium  autem  hahet  idem  vir  SpeUahilis  Comes  hoc  modo. 
Principem  ex  officio    'M.agifijri  Preefentalium  h  parte  peditum. 
Numerarios  duos  ut  fup.  ex  officio  fupradi^o, 
Commentarienfem  ex  officio  fupradi^o. 
Cornicularium, 
Adjutorem, 
Subadjuvam.' 
J^egerendarium, 
Exceptores. 
SingulareSy  ^  reliquos  officiales. 


Sub  difpofitione  viri  Spe^ahilis,  Vicarii  Britanniarum. 

Confulares. 

Maximje  Caelarienfis. 

Valentiae. 

Priefidesc 

Britanni^  primae. 

Britannise  fecundae. 

Flaviae  Caefarienfis. 
Officium  autem  hahet  idem  vir  SpeUabilis  yicarius,  hoc  niodo. 
Principem  de  Schola  Agentium  in  rebus  ex  Ducenariis. 
Cornicularium. 
Numerarios  duos. 
Commentarienfem. 
Ab  A<ais. 

Curam  Epiftolarum, 
Adjutorem, 
Subadjuvas. 
ExceptoreSi 
Sineulares  &  reliquos  officiales. 

Bbbbb  £x 


74-<J 


Ex  Anonymo  Ravennate  Geographov   • 

P   A   R   I   S    I   I   S,    M.  DCLXXXVIII. 

In  qua  Brimma  plnrmas  fuiffe  legimus  civitates  & 

caftra^ex  quihus  aliquantasdefignare  volumus. 


Giano 

Eltabo 

Elconio 

Nemetotacio 

Tamaris 

Durocoronavis 

Pilais 

Vernalis 

Ardua 


Ravenatone 

Devioniffo 

Statio 

Deventia 

Stene 

Duriarno 

Uxelis 

Vertevia 

Melarnoni 


Scadum  Namorum 

Termonin 

Moftevia 

Miledunum 

Apaunaris 

Mafbna 

Alongium 


Item  iuxtafuprafcriptam  civitatem  Scadomorum,  ejl  civitas  qua  dicitur 


Moriduo 
Alauna  filva 
Omire 
Tedertis 
Londinis 
Canca 
Dolocindo 
,  Clavinio 
i  Morionio 
Bolvelaunio 
Alauna 
Coloneas 
Aranus 
Anicetis 
Moiezo 
Ibernio 
Bindogladia 
Noviomagno 
Onna 

Venta  Velgarum 
Armis 
Ardaoneon 
Ravimago 

Regentium 

Leucomago 

Cimetzone 

Pundtuobice 

Venta  Silurum 

Jupania 

Metambala 

Albinunno 

Ilca  Augufta 

Bannio 

Brenna 

Alabum 

Cicutio 

Magnis 


Branogenium 

Epoceffa 

Ypoceffa 

Macatonion 

Glebon  colonia 

Argiftillum 

Vertis 

Salinis 

Corinium  Dobunorum 

Caleba  Atrebatiuni 

Anderefio 

Miba 

Mutuantonis 

Lemanis 

Dubris 

DurovernoCantiacorum 

Rutupis 

Durobrabis 

Londini 

Tamefe  ' 

Brinavis 

Alauna 

Utriconion    Cornoni- 

norum 
Lavobrinta 
Mediomano 
Seguntio 
Canubio 
I  Mediolano 
Sandonio 
Dena  vidlrix 
Veratino 
Lutadarum 
Derbentione 
Salinis 
Condate 
Ratecorion 


Eltenori 

Ledtoceto 

Jacio 

Dulma 

Virolanium 

Londinium  Augufta 

Caelaromagom 

Camulodulo  colonia 

Durcinate 

Duroviguto 

Durobrifin 

Venta  Cenomum 

Lindum  colonia 

Banovallum 

Navione 

Aquis 

Arnemeza 

Zerdotalia 

Mantio 

Alunna 

Camulodono 

Calunio 

Gallunio 

Modibogdo 

Cantiumeti 

Juliocenon 

Gabrocentio 

Alauna 

Bribra 

Maio 

Olerica 

Derventione 

Ravonia  '■"    ^fni-iuj^i^oA 

Brefhetenati  Veterano* 

rum 
Pampocalia 
Lagentium 


'  1'- 


iiasHs, 


Valteris 


Ex  Anonymo  Ravennate  Geographo,  &c.  74,7 


Valteris 

Bereda 

Lugubalum 

Magnis 

Babaglanda 

Vindolande 

Iterum  funt 
in  alia, 


Lineojugla 

Vinonia 

Lavaris 

Cataradioniou 

Eburacum 

Decuaria 


Devovicia 

Dixio 

Lugundino 

Coganges 

Corie 

Lopocarium 


civitates  in  ipfa  Britannia,  quis   reUo  tramite,  de  una  parte. 
id  efi  de  oceano  in  oceano,   &  Sifiuntiaci  dividunt  in 
tertia  portione  ipfam  Britanniamt  id  efi. 


Serduno 

Conderco 

Vindovala 

Onno 

Celunno 

Brocoliti 

Volurtion 

iEfica 

Banna 

Uxeludiano 

Avalaria 

Maja 

Fanocedi 

Brocara 

Oroucingo 

Stodoion 

Iterum 

Velunia 
Volitanio 
Pexa 
BegelTe 

Jano 

Maulion 

Demerofeila 

Cindocellum 

Cermo 

Veromo 

Matovion 

TJgrulentum 

Ranatonium 


Sinetriadum 

Glidum 

Carbantium 

Tadoriton 

Maporiton 

Alitacenon 

Loxa 

Locatrene 

Canibroiana 

Smetri 

Uxela 

Lucotion 

Corda        , 

Camuloflefa 

Prsefidium 

Brigomono 


Abiffon 

Ebio 

Coritiotar 

Ceierion 

Itucodon 

Maremago 

Duablifis 

Venutio 

Trimuntium 

EburocafTum 

Bremenium 

Cocuneda 

Alauna 

Oleiclavis 

Ejudenfca 

Rumabo 


funt  civitates  in  ipfa  Britannia,  ubi  plus  angufiijjima  de 
oceano  in  oceano  ejfe  dinofcitur,  id  efi. 


Colanica 
Medio 
Nemeton' 
Subdobiadon 

Iterum  efi  civitas  quae  dicitur 

Iberran 

Prsematis 

Tueffis 

Ledone 

Litinomago 

Devoni 

Memanturum 

Decha 

Bograndium 


Litana 

Cibra 

Credigone 


Ugvefte 

Leviodanum 

Porco  Claffis 

Levioxana 

Cermium 

Vidtorise 

Marcotaxon 

Tagea 

Voran 


Mapcni 

PanoviMS 

Minox 


Currunt 


Eraxula 
Axium 
Maina 
Sarvs 


Sunt  autem  in  ipfa  Britannia  diverfa  loca,   id  efi. 

Taba  Daunoni   . 

Manavi 

Segloes 

autem  per  ipfam  Britanniam  plurima  flumina,  ex  quibus  ali= 
quanta  nominare  volumus,  id  efi. 


Tamaris 
Naurum 
Abona 
Ifca 


Bbbbb; 


Tamion 
Aventio 
Leuca 
Judius 


Leugofeua 


7+8 


Leugofena 

Lenda 

Lemana 

Coantia 

©  ■ 

Vividin 

Rovia 

Dorvatium 

Durolani 

Radtomeffa 

Antrum 

Alauna 

Senva 

Tinoaj 

Coguvenfuron 

Cimia 

Liar 

Durbis 

Velox 

Finitur  autemipfa  Britannia,  afacie  Orientalis  habens  infulam  Thyle,  velinfulan 
Dorcadas;  afacie  Occidentis  ex  parte  Provinci(eGalliam,&  promontorium  Pyrenei : 
a  facie  Septentrionali  infulam  Scotiam,  a  facie  meridiana  Germaneam  antiquam. 


Numerus  Hidarum  regionum  quarundam  Cis'Humbranarum  s  ex  codice  rubro 
Scaccarii,  p.  xj.  coUato  cumM.S.  Cottoniano  Claud.  D.  2. 


A  /'f  Yrcna  continet  3  ooco  Hidas 
^  1\jL  Woken-Setna    7000  hidas. 


2 

3 

4 

y 

4- 


Wefterna 

Pec-Setna 

Elmed-fetna 

Lindes-farona 

Midleth  felda . 

Suth-Gyrwa 

North-Gyrwa 

Eaft-Wixna 

Wefl-Wixna 

Spalda 

Wigefta 

Herefinna 

Sweordora 

Eyfla 


7000  hidas. 
i2oohidas. 
600  hidas. 
7000  hidas. 


10  Wicca 


600 
600 
300 
600 

doo 

900 

1200 

500 

300 

300 


hidas. 
hidas. 
hidas. 
hidas. 
hidas. 
hidas. 
hidas. 
hidas. 
hidas. 
hidas. 


1 1  Wight-gora 
1 1  Nox-gaga 

13  Othgaga 

1 4  Hwynca 

I  f  Ciltern-fetna 
Hendrica 

i6Unecung-ga 
Arofeatna 

1 7  Fearfinga 

1 8  Belmiga 
Witherigga 

ipEaft-Wiila 
Weft-Willa 

20  Eaft-Engle 
Eafl-Sexena 

Cant-Warena 

Suth-Sexena 


doo  hidas, 
yooo  hidas. 
2000  hidas. 
7000  hidas. 
300  hidas. 
3000  hidas. 
izoohidas. 
600  hidas. 
300  hadas. 

hidas. 

hidas. 

hidas. 

hidas. 


<Joo 

<Joo 
<Joo 
600 


30000  hidas. 

7000   hidas. 

ifooohidas. 

1 00000  hidas. 


Hidte  quorundam  comitatuum 

In  Wiltfyre  continentur  ^SooHidse. 

In  Bedfordfhire  funt  1200  hidae. 

In  Cantebrigefyre  funt  200  y  hidse. 

In  Huntedunefyre  funt  800  hidae  6c 

dimidia. 

In  Norhantunefyre  ^adohidse. 

In  Glouceflrefyre  2400  hidse. 


ex  Cod.  M.  S.  Crowlandenfi. 


In  Worceflrefyre  funt 
In  Herefordfyre  funt 
In  Warwikfyre 
In  Oxonfordfyre 
lu  Salopefyre 
InCeftrefyre 
In  Staffordefyre 


,1 200  hidae. 
loof  hidae. 
1200  hidcC. 
2400  hidae. 
2400  hidae. 
1200  hidse. 
hid^. 


Hida  quorundam  Burgorum;  ex  Cod.  Scaccarii  ^  Cottoniano. 


Heorew-Buran  tenet 

Haftinge-ceftre 

Lathe 

Burh-ham 

Ciffeceaftre 

Porcheaftre 

Hamptona 

Wincheftre 

Piftone 

Tyfamburing 

Soraflesburiag 

Tweonham 

Weareham 

Brydian 

Excenceftre 

Hallgan  Wylla 


324  hidas. 
foo  hidas. 
1300  hidas. 
726  hidar. 
i/oohidas. 
6^0  hidas. 
50  hidas. 
2400  hidar. 
i^oohidas. 
700  hidas. 
700  hidas. 
470  hidas. 
i<foo  hidas. 
i7(Johidas. 
734  hidas. 
300    hidas. 


hidas, 
hidas. 
hic/as. 
hidas. 
hidas. 
hidas. 


Hlida  140 

Wiltune  cum  Bearftaple  2do 
Weced  5"  13 

Axanbrige  400 

Lengen  loo 

Langiord  5oo 

Badaran  ^^oohidas. 

Mahnesburing  i^oohidas. 

Croccagelada  ijoohidas. 

Oxford  &  WalUngfbrd  2400  hidas. 
Buckingh.  &  Sceaftelege  600  hidas. 
Efchinghum   Sc    Suthringa-Weorch, 

1 800  hidas. 
Aft  Saxhum  &  Wygeaceaftrum  1200 

hidas. 

2404  hidas. 
Iter 


Padingewice 


74-9 
Iter   BRITANNIARUM. 

BRitannia  nondum  in  formam  Provincise  redad:a,  cum  ipfi  Jlbion  no-  NotA  Hiron. 
men  fuiffet,  Infulx  omnes  verfus  feptentrionem  Sntanma  vocaban-  •5«»"'^''- 
tur,  uti  Plinius  commemorat.     Eo  more  apud  Vakrium  Catullum 
iu  Cse^rem. 

Hunc  Gallise  timent,  timent  Britannise. 

At  Britaunia  Infula  fubadta,  in  ea  provincise  tres  a  Rufo  Feftd  nume- 
rantur,  Maxima  Caefarienfis,  Britannia  prima,  &  Britannia  lecunda,  quas 
Britanniarum  nomine  hoc  Antonini  loco  intelligi,  dubium  mihi  eft:  tam- 
etfi  verifimile  fit,  eo  jam  tempore  in  aliquot  provincias  fuifTe  divifam» 
Pofteriore  vero  tempore  Audtor  Notitise  provinciarum  quinque  provin- 
cias  Britanni^e  numerat:  Maximam  Ccefarienfem,  Valentinam,  Britanniam. 
primam,  Britanniam  fecundam,&  Flaviam  Csefarienfem.  Plinius  rationeMil- 
liarum  Longitudinis  &  Latitudinis  Britanniam  dimetitur,  &  non  l^rovin- 
ciarum :  6c  1  tolemeus  laterum  ejus  Inful^  dimenfiones  coHigit. 

A  Gefforiaco  de  Galliis  Ritupas  ]  In  Blandiniano ,  AgefToriam  dq 
Galliis  Ritupis.  In  Neapolitano,  a  Gefforiaco  de  Galliis  Ritupis :  &  in 
Long.  libris,  a  GefToria  de  Galhis  Ritupis.  Ptol.  in  Atrebatiis  TariiTnci?. 
Rutupiarum  portus  Britannis  Ammianuslibro  xx.  meminit;  Adulta,  in- 
quit,  hieme  dux  ante  didtus  Bononiam  venit:  qua^fitifque  navigiis,&om- 
ni  impofito  milite,  obfervato  flato  fecundo  ventorum,  ad  Rutupias,  fitas 
ex  adverfb,  defertur,  petitque  Londinum.  Audtor  Notitise  Provinciarum 
fiib  difpofitione  V.  S.  Comitis  htoris  Saxonici  per  Britanniam,pr£epofitum 
Leg.  II.  AuguftseRutupis  recenfet.  In  Itinerario  maritimo,  in  Regio  ex- 
emplari,  quod  integrum  extat,  &  mihi  inftar  eft  complurium,  &inBlan- 
diniano,  portus  Ritupius  yocatur,  ut  non  dubitem  Ritupas  fcribere,  non 
Rutupas. 

Stadia  N.  ccccl.]  Manufcripta  exemplaria,  5c  vulgati  libri  ftadia  nu- 
mero  ccccl.  Csefar  Commentario  iv.  ipfe  cum  omnibus  copiis  in  Mo- 
rinos  proficifcitur,  quod  inde  erat  breviffimus  in  Britanniam  trajedius. 
Plinius  de  Britannia ;  hsc,  inquit,  abeft  a  GefToriaco  Morinonum  gentis 
litore  proximo  trajedlu  L.  M.  Ex  quibus  verbis,  &  hac  Antonini  itinerarii 
ftadiorum  ratione,  vifus  eft  mihi  Beda,  initio  Hiftori^  Ecclefiafticse,  fen- 
tentiam  concinnaffe :  cujus  verba  adponam,  quod  hujus  Itinerarii  audto- 
ritas  ab  eo  aperte  laudari  videatur ;  habet,  inquit,  a  Meridie  GaUiam  Bel- 
gicam,  cujus  proximum  litus  tranfineantibus  aperit  civitas,  quae  dicitur  Ru- 
thubi  portus,  qui  portus  a  gente  Anglorum  nunc  corrupte  Reptaceftir 
vocata,  interpofito  mari  a  Gefforiaco  Morinorum  gentis  litore  proximo 
trajeita  Milliarium  quinquaginta,  five,  ut  quidani  fcripfere,  ftadiorum 
quadrigentorum  quinquaginta.  Strabo  libro  iv.  Cxfarein  perhibet,  cum 
ad  Itium  navali  ufus  effet,  &  initis  tenebris  clafTem  afcendiffet,  poftridie, 
hora  circiter  quarta,  ftadia  ccc  ac  xx  emenfum  appUcuiffe.  In  itinerario  ad 
portum  Ritupium  ccccl.  Stadia  aflignantur. 

A  Limite  ideft,  a  VaUo]  Cum  Spartianus  in  Hadriani  vita  audtor  fit, 
murum  Hadrienum  in  Britannia  per  Ixxx.  M.  P.  primum  duxiffe,  qui  Ro- 
manos  k  Barbaris  divideret,  &  VaUi  nomine  magna  munitionum  mole  i 
Septimio  Severolongius  produdtum  fuiffe ;  dixerit  quis  Umes  hoc  itinera- 
rio  defignetur  ?  Ac  mihi  magis  fit  verifimile  Severi  Vallum  inteUigi : 
quod  fi  ita  efle  donemus,  au6tor  hujus  itinerarii  ^etate  Imperatoris  An- 
tonini  Bafficani  Severi.  F.  opus  hoc  compofuiffe  tradetur:  &  Imperatoris 
hujus  Antonini  titulus  erit,  nonAntonini  Pii.  Nam  adeo  fingiUatim  hoc 
Itinerario  a  VaUo  itinera  ducuntur,  Sc  ex  aUis  urbibus  ad  Vallum,  ut  ve- 
rifimile  non  fit  VaUi  Hadriani  fieri  nientionem,  fed  Severi :  atque  eam 
ob  caufam  aud:or  hujus  Itinerarii  Antonini  Augufti  feveri  F.  nomine  o- 
pus  edidiffe  videtur.  Julius  tamen  Capitolinus  Antoninum  Pium  audtos  eft 

B  b  b  b  b  3  Britannos 


7^0 


Iter    B    R    I    T    A    N    N    I   A    R    U    M. 

Britannos  per  LoUium  Urbiciim  vicifTe,  alio  muro  caefpititio,  fubmotis  bar- 
baris,  dudio.  De  vallo  Xiphilinus,  exDione,  hxc  prodit  mScvero,  Bri- 
tannorum  mores  defcribens :  oikSci  q  o«  f^\v  McqaQ.i  'zstff  cwn^  tw  'j^Ta;^<r- 
f/.a.Tt,  0  inv  vnm  Sixn  ■nf/.yst.  Eum  itidem  murum  a  Severo  eredum  atque 
coulhudtum  fuiUe,  idem  Spartianus  audtorefl.  Britanniaai,  inquit,  quod 
maximum  ejus  Imperii  decus  efl,  muro  per  tranfveriam  inlulam  dud:o, 
utrinque  ad  tinem  Oceani  munivit,  unde  5^  Britannici  nomen  accepit.  Au- 
relius  Vi<5tor  in  Epitome  hiftoriae  Augufts,  &  Eutropius  libro  viii.  in  Se- 
vero  Vallum  per  xxxii.  M.P.  a  mari  ad  mare  deduxifTe,  ut  Spaitiamis, 
audiores  funt,  fi  numeri  mendo  non  carent.  Nam  Eufebius  in  Libello 
Temporum  ita  prodit.  Stveruj  in  Britannos  transfert  Bellum  :  ubi,  ut  re- 
ceptasprovincias  ab  incurjione  Barbarica  faceret  jecuriores ,  Vallumper  cxxxii.  M.P. 
a  mari  ad  mare  duxit.  Orofius,  ut  CafHdorum  omittam,  hsec  prodidit. 
Severus  ViUor  in  Britannmm.,  defeBu  pene  omnium  Sociorum  trahitur :  ubi  7«^« 
nis  gravibufque  praliis  feepe  gejiis,  receptam  partem  Tnfulcs  a  cateris  indomitis 

gentibus,  vallo  dijlinguendam  putavit.  Itaque  magnam  fofiam.,  firmijjlmumque. 
vallum,  crebris  infuper  turribus  munitum  per  cxxxii.  M.  P.  h  mari  ad  mare  du- 
xit :  ibique  opud  oppidum  Eboracum  7norbo  Obiit.  In  Notitia  Provinciaruni 
Tribuni  coliortium  per  lineam  Valli  recenfentur.  Eo  ValloPidti,  ScRe- 
gioues  reliquse  ;  quibus  Scotise  Regnum  continetur. 

A  Bremenio  Corftopilum  AI.  P,  xx.  ]  Habent  Blandiniauum  exenjplar, 
&  Libri  Longoliani.  In  Neapolitano  a  Bremenio  Conltropilum  xix.  Bre- 
menium  Oppiduni  in  Valli  iimite  deligi,  tanquam  certum  locum,  ex  quo 
iter  hoc  ducitur  Corflopilum   ufque,  ratio  ipfa  docet.     Ptoloma^o  in  O- 

tadeuis,  qui  ad  ISIeridiein  vergunt  ^ptj^iviov.  Corftopili  vero  oppidi  five  man- 
fionis  primsE,  neque  apud  veteres  aud:ores,  aut  recentiores,  uUam  men- 
tionem  reperi. 

Vmdomoram.  M.  P.  ix.  ]     Manufcripta  exemplaria,  &  Libri  Lougolia- 

ni  in  hanc  conveniunt  auferendi  cafu  led:ionem,  cujus  manfipnis  nullam 

reperi  mentionem. 

Vinoviam.  M.P.  xix.  ]     In  Blandiniano,  &  reliquis  Vinovia  M.  P,  xix. 

Ptolemseo  inter  Civitates  Brisfantum  ovtvva^iov. 

Cataradtonem.  M.  P.  xxii.  ]     In  Blandiniano  Cataractoni.   M.  P.  xxii. 

atque  eodem  padro  in  Libris  Longolianis.     In  Neapolitano  Cararad:orii 

M.p.  xxii.  Ptolemseo  itidem  in  Brigantibus  juxta  Vinnovium  coniocatur 

KuTiifc(,KToviov.     Beda  in  fine  Libri  n.  Ecclefiaftica;  Hiftorise,  Cataradl^me- 

minit :  &  Cataradonis  vici  lib.  iii.  cap.  xiv. 

Ifurium.  M.  P.  xxxiv.]     Prsferunt  Manufcripta   exemplaria,  &  Longo- 

liani  Libri :  &  infra  fequenti  itinere  Ifuriam.     Ptolemseo  in  eifdem  Bri- 

gantibus  la-imv. 

Eboracum  Leg.  Vidrix.  M.  P.  xvii.  ]     In  Blandiniano.  M.  P,  xiv.  &  in 

fequenti  Itiuere,  M.  P.  xvii.  qui  numerus  red:e  hujus  itineris  manfiouum 

fummam  couficit.     In  Neapolrtano.  M.  P.  xvii.  &  in Libris  Longolianis  xi v. 

&  xii.  corrigitur,  &  fequenti  Itinere  M.  P.  xvii.   ab  liiivio  Eboracum  ad-   . 

ponuntur.  Ptolemaeo  in  Brigantuai  Regione  Ei^opa.Kov,  &  illi  itidem  adjun- 

gitur  Ai)^m  N<}Cj)(po/!(^. 

Derventonem.  M.  P.  vii.  ]     In  Notitia    Provinciarum  fub  difpofitione 

Ducis  Britamiiarum  prsfedus  numeri  Derventienfis  Derventione. 

Delgovitiam.  M.  P.  xiii.  ]     In  Blandiniano  exemplari,  &  Libris  Longo- 

iianis,  Delgonitia.  M.  P.  xiii.  Et  in  Neapolitano  Delguitia.  M.  P.  xiii.  cujus 

nianfionis;^  grstorii,  quo  hoc  iter  deducitur,   nullam  reperi  fieri  raen- 

tionem:-  '■"--" 

A  Blatobulgio  Caftra  esploratorum.  M.  P.  xii.  ]     Habet  Blandinianum 

exemplar.     In  Neapolitano  M.  P.  x,  Et  in  Libris  Longoliams.  M.  P.  xv.  &  x. 

corrigitur.     Rurfus  manfione  certa  ad  Valli  limitem  conftituta,  hoc  eft  a 

Blatobulgio,  Ritupas  ufque  portum,  iter  hoc  proponiturut  primamanfio 

a 


Iter    Britanniarum.  75^1 

^Blatobulgio  caftris  Exploiatoruni  conlocetur;  quarum  manfionum  fieri 
mentionem  ab  aliis  Audtoribus  non  video. 

Luguvallum.  M.  P.  xii.  ]  In  Blandiniano  &  Longolianis  Libris,  Lugu- 
vallo  M.  P.  xii.  EtinNeapoIitano,  Lugufallo  M.  P.  xii.  quae  nomina  alibi 
extare  non  video. 

Voredam.  M.  P.  xiv.  ]  Ind  Blandin.  Voreda  M.  P.  xiv.  atque  item  in 
aliis. 

Brovonacim  M.  P.  xiii.]  In  Manufcriptis  &LibrisLongoIianis,  Brovo- 
nacis  M.  P.  xiii.  In  Notitia  Provinciarum  fub  eodem  Duce  Brkanniarum, 
Prsetedtus  mimeri  defenforum  Bravoniaco,  qui  locus  ad  hanc  manfionem 
pertinere  videtur. 

Verterim  M.  P.  xiii.  ]  In  Blandiniano,  Verteris  M.  P.  xiii.  Et  in  Neapoli- 
tano  Verteris.  M.  F.  xx.  Longoliani  Libn,  Verteris  M.  P.  xiii.  &xx.  cor- 
rigitur.  Subdifpofitioneejufdem  DiicisBritanniar.  Pr^efecStus  numeri  Dire- 
drorum,  Verteris :  ita  enim  in  vetufto  exemplari  meo  legitur,  non  Veterum,  LocusNoti- 
quemadmodum  in  vulgatis  prsfertur.  tu  reftitutus. 

Lavatrim.  M.  P.  xiv.  ]  In  Manufcriptis  exemplaribus,  &  Longolianis Li- 
bris,  Lavatris  M.  P.  xiv.  In  eadem  Notitia,  Praefedtus  numeri  exploratorum 
Lavatres. 

Cataradonem.  M.  P.  xiii.  ]  In  Blandiniano,  Cataradone  M.  P.  xiii.  Et  in 
Neapolitano,  M.  P.  xvi.  In  Longolianis  Libris,  M.  P.xiii.  &xvi.  corrigitur. 
&  infra  in  Blandiniano,  Catarad;6ne  Lavatrim  M.P.  xvii.  tribuuntur. 

Camulodunum.  M.  P.xx.  ]  Camboduno  praeferunt  Manufcripti,  &  Lon- 
goliani  libri.  Camboduni  in  Britanniarum  Regionibus,  neque  a  Ptole- 
maeo  neque  ab  Auctore  Notitise  fit  mentio.  Ptolemseo  in  Brigantibus  ko,- 
[/nXo^avcv.  Et  in  Trinovantibus  KAf/j^^oAaviv.  Trinovantium  Camuloduni 
Tacitus  meminit,  libro  xiv.  &  recens  Coloniam  dedudram  fuiffe. 

Mamucium.  M.  P.  xviii.]  In  Blandiniano,  Mamucio  M.  P.  xviii.  Et  in 
Neapolitano,  Mamutio  M.  P.  xviii.  &  in  libris  Longolianis ,  Manutid 
M.  P.  xviii. 

Condate.  M.  P.  xviii.]  Prseferunt  Manufcripta  exemplaria,  &  Libri 
Longoliani:  manfionis  nomen  a  nullo,  quod  fciam,  au(5torum  proditum. 
Fortaffe  colonia  Gallorum,  qus  a  Condate,  Redonum  Oppido,  fit  dedudta. 

Devam  Leg.  xx.  Vidtrix  M.  P.  xx.  ]  Ex  Blandiniano  adpofiiinius :  prae- 
fert  enim  Deva  Leg.  xx.  Vici  M.  P.  xx.  In  Neapolitano,  Deva  Legi.xxiii. 
ci.  M.  P.  XX.  Ptolemseo  in  Texeborum  regione  hio.vo.,  &  in  Cornaviis  ^^is- 
va,va,  K^  Ki-yiuv  viKn<pof)'^.  Ut  eadem  fit,  -qus  hoc  itinere  conftituitur,  &  in  al- 
terutro  nomine  error  fit  librariorum  ;  Sed  cum  in  nomine  Devaexemplaria 
Manufcripta  Antonini  cumvulgatis  conveniant,  non  id  rejecmius. 

Bovium.  M.  P.  X.]     Manufcripta  &  Longoliani  libri,   Bovio  M.P.  x. 

Mediolanum.  M.  P.  XX.  ]  Ptolemseus  in  Ordovicibus  Mediolanum  Ur- 
bem  conlocat. 

Rutinium,  M.  P.  xii.  ]  In  Blandiniano  exemplari,  &  libris  Longolianis, 
Rutinio  M.  P.  xii.  Et  in  Neapolitano,  RutinioM.  P.xii. 

Veroconium.  M.  P.  xi.]  In  Manufcriptis,  Urioconio  M.P.  xi.  Et  inLongo- 
lianis,  Uriconio  M.P.  xi.  Infra  Viroconio,quam  le<3:i©nem  prsetulimus^quod 
a  Ptolemaeo  in  Cornaviis  juxtaLeg.  xx.  vitricemowpoxsVisi-Statuatur. 

Uxaconam.M.P.  xi.  ]  In  Blandiniano.UxaconaM.  P.  xi.  &  inlibrisLon- 
golianis,  Ufbcona :  &  nulli  numeri  ei  maufioni  adjiciuntur. 

Pennocrucium.  M.P.  xii.]  In  Blandmiano,  Pennocrucio  M.  P.  xii.  Etin 
Neapolitano,  Pennocrutio  M.  P.  xii.  Longoliani  libri  Peunocrutio  prse- 
ferunt. 

Etocetum.  M.  P.  xii.  ]  In  Blandiniano,  Etoreto  M.  P.  xii.  Et  in  Longo- 
lianis  libris.     In  Ncapolitano,  Eroceto.  M.  P.  xii. 

ManduefTedum,  M.  P.  vii.  ]  In  Blandiniano,  M.P.  xvi.  In  Neapolitano, 
M.P.  xvi.    In  Longoliano,  M,  P.  vi.  &  xvi.  corrigitur. 

Bennavennam. 


7^2 


Iter    Britanniarum. 

Bennavennam.  M.  P.  xvii.  ]  In  Blandiniano,  auferendi  cafu  Bennavenna 
M.  P.  xvii.  &  in  Neapolitano,  Benaventa  M.  P.  xvii.  In  libris  Lqngolianis, 
Bennavenna  M.  P.  xvii.  &  Bennevcnta  corrigitur. 

Ladodoruni.  M.  P.  xii.  ]  In  Blandiniano,  Ladodoro  M.  P.  xii.  &  in  libris 
Longolianis.  InexenipIariNeapolitano,Lad:odrodoM.  P.  xii. 

Magiovintmn.  M.P.xvii.  ]  In  Blandiniano,  MagiovintoM.  P.  xvii,  8cin 
Neapolitano,  Maginto.  M.  P.  xvii.  Libri  Longoliani  utramque  lediionem 
proponunt. 

Verolamium.  M.  P.xii.]  In  Blandiniano,  Verolamio  M.  P.  xii.  &  in 
Neapolitano,  Velolamio  M.  P.  xii.  Longoliani  libri  Blandinianam  lediionem 
adponunt,  &  Velovanio  corrigunt.  l-^tolemseo  in  Catyeuchlanis  ii^o)Kdviov. 
Beda  Hiftoriae  Ecclefiafticse  libro  primo  cap.vii.  palfum  fuifle  Beatum  Al- 
binumdiex.  Kal.  Julii  juxta  Civitatem  Verolamium  perhibet. 

SuUoniacim.  M.  l-".  ix.  ]  In  Blandiniano,  Sulloniacis  M.  P.  ix.  Et  in  Lon- 
golianis  libns;  at  in  exemplari  Neapolitano.  M.P.  x. 

Londinium.  M.  P.  xii.  ]  In  Blandiniano,  Londinio  M.  P.  xii.  &  in  Nea- 
poIitanOjLongiduno  M.  f .  xii.  Et  in  Longolianis,  Londonio  M.  T.  xii.  In-. 
Taciti  Manufcripto  exemplari  libro  ix.  &:  in  Aldinis  libris.  At  Suetonius, 
Mira  conftantia  medios  inter  hoftes  Londinium  perrexit.  [  A  f  tolemseo  in 
Cantiis  MvSiviov']  Cognomento  quidem  Coloniie  non  infigne,  fed  copia 
negotiatorum  &  commeatuum  maxime  celebre.  Ammianus  libro  xx.  Ad 
Rutupias  fitas  exadverfo  defertur,  petitqueLondinum:  &libroxxvii.  Ten- 
denfque  ad  Lundonium  vetus  Oppidum,  quod  Auguftam  pofteritas  adpel- 
lavit :  &  libroxxviii.  ab  Augufta  profedtus,  quam  veteres  adpellavere  Lun- 
dinium.  Ea  enim  nominis  fcripturae  diverfitas,  in  uno  ejus  Hiftori^e  vo- 
lumine  vulgato,  reperitur, 

Noviomagum.  M.  P.  x.  ]  Ptolemaeo,  in  Regnis  Cantiis  finitimis  voioiMy^, 

Durobrivim.  M.  P.  ix.  ]  In  Blandiniano,  Duroprovis  M.  P.  ix.  &  pro- 
ximis  duobus  Itineribus  Durobrius,  &  Durobrivis  prsefert  idem  exemplar. 
In  exemplari  Neapolitano,Durobrovis  M.  P.  ix.  &  paulopoft  Dubobrius.  Et 
in  Longolianis  libris,  Duropronis  M.  P.  ix.  Et  fequentibus  Itineribus,  Dubo- 
brius  &  Durobrivis. 

Durovernum.M.  P.xii.  ]  In  Blandiniano,  Duroverno.  M.  P.  xii.  Etfe- 
quentibus  Itineribus  Durarvenno,  In  Neapolitano  Durorverno.  M.P.  xii.  & 
infra  Durarveno.  In  Longolianis  libris,  DurovernoM.  P.  xii.  &  infira  Du- 
rarvenno,  id  Oppidum  efle  videturi  quod  inCantiis  medium  inter  Londi- 
nium,  &  Rutupias  a  Ptolemseo  ^ap^ivov  nominatur :  nam  vetuftus  inter- 
pres  Darvernum  vertit.  Beda  Libro  Eccleliafticae  Hiftorise  ii  cap.  iii.  Ci- 
vitatem  Doroverni  nominat,  &  k  Cantio  diftare  M.  P.  ferme  xxiv.  Ad  Occir 
dentem  Cantuariam  effe  in  Cantio  arbitrantur,  qui  res  geftas  earum  Pro- 
vinciarum  inveftigavere. 

Ad  Portum  Dubris.  M.  P.  ix.  ]  Hujus  Oppidi  in  Notitia  Frovinciarum 
fitmentio:  nam  fub  difpofitione  Comitis  Litoris  Saxonici,  1  raepofitus  mi- 
litum  Tungritanorum  Dubris    recenfetur. 

Ad  Fortum  Lemanis.  M.  P.  xvi.  ]  In  eadem  Notitia  fub  prsepofito  Co- 
mitis  ejufdem,  Praspofitus  numeri  Turnacenlium  Lemannis,  &  in  vetuflo 
item  cxemplari. 

Luguvallum  ad  Vallum.]  A  Londinio  hoc  Iter  Luguvallum  duci  Val- 
lum  verfuo  indicatur,  fupra  ennn  a  Vallo  Luguvallum  diverticulo  Caftro- 
rum  Exploratorum  xxiv.  M.  P,  defignantur. 

Coloniam.  M.P.  xxiv.  ]  I  tolemaeo  in  Damniis  xoA^m,  quae  haud  fcio, 
an  huic  manfioni  fit  attribuenda. 

Camboricum.  M.  P.  xxxv.  ]  In  Blandiniano,  &  Neapolitano  Camborico. 
M.  P.  XXXV.  In  Longolianis libris  Camboritum.  M.  P.  xxxv. 

Lindum.  M.P.xxvi.]  Ptolemseo  in  DamniisAjyoy,  &  alterum  in  Cori- 
tavis, 

Segelocim 


Iter    B   R   I  T   A   N  N  t  A   R  il  M.-  7_f  J 

Segelocim.  M.  P.  xiv.  ]  Iii  Blaiidiniano,  Segeioci.  M.  P.  xiv.  &  in  Neapo- 
litano,  Segeloci.  M,  P.  xiv.  Longoliani,  Segeloci.  M.  P.  xiv.  5^  xxiv.  corrigi- 
tur :  &  inira  m  eifdein  Agelocum  nominai:. 

Danuui.  M.  P.  xxi.  ]  Apud  Ptolemsum  iiiDurotrigibus  ^^vm,  forte  pro 
^avov :  nam  audtor  Notitise  Provinciarum  huic  manfionis  nomini  adlentit. 
Legitur  enim  fub  Duce  Britamiiarum  Pr^fedtus  Equitum  Chrilpianorum 
Dano. 

Legeolium.  M.  P.xvi.  ]     In  BIandiniano,tegeolio.  M.  P.  xvi.  &  in  Nea- 

pohtano,Legeoiio.  M.  P.  xv.  In  Longoliano,  Legeoiio.  JM.P.  xvi.  &  xxv.  cor" 

rigitur;  &  infra  in  eifdem  Lagerium  cognominatur.  ■ 

Ifubrigantum.  M.  P.  xvii.  ]     In  B!andiniano,Iflibriga|itum.  M.P.  xvii.  & 

■  in  Neapoiitano,  Ifubrigantium  M.  P.  xvi.  Longoiiani  ti!l»i  Blandiniani  ledi- 

onem  pra^ferunt,  &  xxvi.  corrigitur.  c!' 

Verolamum.M.  P.  xxi.]  In  Blandiniano,Vcrolami.lvI.  P.  xxi.  &  poftea 
Veroiamo,  &  item  iniibris  Longolianis.  InNeapoiitano,  Verolami  6c  Ve- 
rolamo. 

Infannavatia.  M.  P.  xii.  ]  Prseferunt  Blandinianum  exemplar  &  Longolia- 
ni  libri.     In  Neapoiitano,  lianavantia.  M.  P.  xii. 

Tripontium.M.  P.  xii.]  Ptoiemseo  in  Selgovis  r^tf/.ovnov.  quod  haud 
fcio,  an  ad  hanc  pertineat  manlionem. 

Verometum.  M.  P.  xiii.]  In  Manufcriptis  &  Longoiianis  Libris,  Vero- 
metoM.  P.xiii.  &  infra  in  ei{dem  Vernemeto. 

Margidunum.  M.  P.  xiii.  ]     Margiduni  infra  fit  mentio,  &  Muridani. 

Crocolanum.  M.  P.  vii.  ]     In  Manufcriptis  &  Longoliano  Crococalani, 

&  infra  Crococalano  :  6c  a  Lindo  ad  eam  Manlionem  xiv.  M.  P.  adiiciuntur. 

Ventam  Beigarum.  M.  P.  x.  ]     In  lioc  Itinerario  trium  hujus  nominis 

Oppidorum  fit  mentio,  &  item  apud  Ptolemssum  dupiicis  Vent^,  cui  de 

hac  in  Belgis,  qui  Dobunis  funt  finitimi  iei/^. 

Iter  a  Regno  Londinium  ]  Regni  Oppidi  mentionem  fieri  non  reperi. 
At  regionis  Regnorum,  qui  Atrebatibus&  Cantiis  finitimi  erant,  Ptoio- 
mseus  merainit ;  quorum  Urbs  erat  Noviomagus,  cujus  fupra  fit  hoc  Iti- 
nerario  mentio  :  quam  Urbem  hoc  Itinere  inteiligi  arbitror. 

Callevani  Atrebatum.  M.  P.  xxii.  ]  In  Manufcriptis  &  Longolianis,  Gal-* 
leva,  &  infra  eodem  confenfii  Caileva,  De  Atrebatibus  Britannicis  populis 
fit  a  PtoiemsEo  mentio:  &  corrupte  in  recentioribus  Gi-secis  iibris,  6c  in 
Latinum  verfis,  eorum  Urbs  nominatur  vaAKSa.,  pro  zc/LAiSa :  nam  a  vetufto 
interprete  Caieva  vertitur,  ndnNalcua. 

Iter  ab  Eboraco  Londinium.]  In  Blandiniano,  Iter  abUburaco:  &  in 
Neapolitano,  abEburaco.  Longoliani  Blandinianam  iedtionem  pr«ferunt, 
6c  Ebiiraco  corrigunt. 

Margidunum.  M.  P.  xiv.  ]  In  Blandiniano  deefl  hsec  Manfio,  qu;K  ideo 
afterifcis  fignatur.  Supra  Margiduni  fit  mentio.  In  Neapolitano,  Margi- 
tudis.  M.  P.  xiv.  6c  item  in  Jibris  LongoUanis. 

Bannavantum.  M.  P.  xix.  ]  In  Blandiniano  ,  Bannavanto,  M.  P.  xix. 
Et  in  Neapolitano,  Bonnavento,  M.  P.  xix.  Et  item  in  Libris  -Longoli- 
anis. 

Iter  a  Venta  Icenorum.]     Manufcripta  6c  Longoliani  libri  Icinorum. 
Supra  Venta:  Beigarum  mentio  fada  eft,  cujus  6c  Ptolemseus  meminit ;  al-  ptoimtui  lo- 
tera  Icenorum  hoc  Itinerario  nominatur,  6c  a  Ptolemaeo  fecunda  Venta  Si-  cus  expen- 
menorum  Urbs  cofticuitur,  qui  iorte  kivoi  funt,  non  (nfA.mi:  cum  fatiscon-  dendui. 
flet  prcepotentem  Icenorum  nationem  fuiffe.     Tacitus  libroxii.     G^dpru 
mi    Iceni  abnuere  valida  ^ens,  nec  prceliis  concujfa,  quia  Societatem  iiofiram  vo- 
lentes  accejferant.     Et  paulo  Pofl:.     Cceterum  clade  Icehorum  compofiti,  qui  bel- 
lum  inter  &  pacem  duhitahant.     Nec  credibile  fuerit ,    cum  ejus  gentis  a  - 
Tacito ,  6c   Antonino    mentio  fit   fa6ta,  a  Ptolema;o    fuifTe    pra;termif- 
fam,   qui  cam  fingillatim  Regionum,   Urbium,  opp^<-iorum,    Eluminum, 

C  c  c  c  c  Portuum 


714  I^^^    B    R   1   T    A    N    N    I   A    R    U   M. 

Portuilm,  seftnariorum,  ac  Promontoriorum  Britannise  mentionem  feceritc 

Sitomagum.  M.  P.  xxxii.  ]  In  Blandiniano,  Sitomago.  M.  P.  xxxii.  Etin 
Neapolitano,  Sitomago  M.  P.xxxii.  Longoliam  libri  Blandiniani  ledlionem 
preeferunt,  &  Sitimago  corrigitur. 

Cambretovium.  M.  P.  xxii.]     In  Biandiniano,  Cambretonio.  M.  P.  xxii. 
Et  in  Neapalitano  Compretovio.  M.P.  xxii.  In libris Longolianis,  Cambre-^ 
tonio.  M.  P.  xxii. 

Iter  a  Clanoventa.  ]     Habet  Blandinianum ;  &  in  Neapolitano,  a  Clamo- 

venta.     In  Longolianis  libris  Blandiniani  ledtio  prsfertur,  &  Clamoventa 

•     corrigitur.     In  Notitia  Provinciarum  fub  difpoficioneDucisBritanniarum, 

Tnbunus  Cohortis  primse  Morinorum  Glamibanta  recenfetur  in   vulgatisj 

&  in  vetufto  exempiari,  Glamubanta:  ac  fbrte  Clanoventa  legendum  erat. 

Galavam.M.  P.xviii.  ]  In  Manufcriptis,  &  Longolianis  libris,  Galaya 
legitur, -cum  Caiievae  fupra,  &  fequentibus  Itineribus,  exemplarium  con- 
fenfu  fit  mentio. 

Alonem.  M.  P.  xii.  ]  Manufcripta  &  Longoliani  iibri,  Alone.  M.  P.  xii. 
Forte  id  Oppidum  eft,  cujus  Audtor  Notitiae  Provinciarum  meminit:  Nam 
Tribunus  Cohortis  iii  Nerviorum  Alione  recenfetur. 
,->  Gallficum.  M.  P.  xix.  ]  Praeferunt  Manufcripta  &  Libri  Longoliani,Gal- 
iacum.  M.  P.  xix.  Ptolemseo  inter  Urbes  Brigantum  vAK<f.m.  fbrte  ad  hanc 
manfiouem  pertinet.  - 

Bremetonacim.  M.  P.  xxvii.  ]  In  Biandiniano,  M.  P.  xxvii.  Et  in  Nea- 
poIitano.Bremetonti.  M.P.  xxvii.  InLongoIianis,Bremetonacim.  M.P.xxvii. 
&  xxiv.  corrigitur.  In  Notitia  Provinciarum  fub  Duce  Britanniarum,  cuneus 
armaturarum  Bremetennaco  recenietur,  ut  haud  fciam,  an  ad  hanc  pcr- 
tineat  manfionem.  _  . 

Coccium.M.  P.  XX.  ]  Coccio  praeferunt  Manufcripta  exemplaria,  &  li- 
bri  Longoliani,  Goccio. 

Iter  a  Seguncio  Devam  ]  In  Blandiniano,  a  Seguncio.  In  Neapolitano  ^ 
Seguntro.  In  libris  Longolianis,  Segontio :  cujus  Oppidi  mentionera  nui- 
lam  reperio.  Csefari  beUi  Gallici  Commentario  v.  ex  Britanniss  Civitatibus 
memorantur  Segontiaci. 

Iter  a  Muridono  Viroconium]     Supra  Margiduni  fit  mentio  bis,  quse  " 
manfio  haud  fcio  an  ad  hanc  pertmeat ,  &  ubique  Muridonum  fit  legendum. 
Nam  a  PtoIemsEo  poft  Trinobantes  in  Demetis  iJi.A^2'dvcv  :^  infra  hoclti- 
nerario  Manufcripta  &   vulgati  libri  Moridano  prseferunt. 

Brage.  M.  P.  xi,  ]  In  Blandiniano,  Brage.  M.  P.  xi.  Et  infra  Brige.  In 
Neapolitano  utroque  Itinere,  Brige.  In  Longoliano,  &  fequenti  Itinere, 
Brige.  Ptolemseo  in  Goritanorum  Regione  pctj^,  ut  haud  fciam  an  hanc 
manfionem  refpiciat.  Beda  lib.  iii  Ecclefiafticse  HiftoriiE,  iu  loco  qiii  di- 
citur  Brige,  &  paulo  poft,  Maxime  in  Brige,  &  in  Caie,  &  in  Andilegum 
Monafterio. 

Vindogladiam.  M.  P.]  In  Manufcriptisexemplaribus,  &  in  Longoiianis 
libris,  Vindogladia.  M.P.  xii.  Et  infra  in  eifdem,  Vindocladia. 

Durnovaria.  M.P.  viii.  ]  Prseferunt  Manufcripta  &  Longohani  iibri :  Sc 
infra  Durnonovaria. 

Ifcadum  Nuniorum.  M.  P.  xv.  ]  Habet  Blandinianum  exempfar  .-Et  in 
NeapolitanOjScadum  Inminorum.  M.  P.  xv.  In  Longolianis,  Scadum  Inun- 
ciorum.  M.  P.  xv.  Et  Mumiorum  corrigitur :  &  uJtimo  Itinere  Blandiniani 
Scaliilibri,  Ifcadum  Nuniorum  :  quam  Ied;ionem  prseferendam  effe  arbi- 
tror.  l(r%eiA(?  Urbis,  in  Belgis  apud  Ptolema^um  fit  mentio. 

Ifcam  Leg.  ii.Aug.  M.  P.  xxvii,]  In  Blandiuiano,  Ifcsele^a  Augufti. 
M.  P.  xxvii.  Et  inNe"apohtano,  IfcalegiAugufti.M.P.  Et  in  Longohanis  U- 
bris,  Ifcelegie  Augufti.  M.  P.  xxvii.  £t  pro  didlione  Augufti,Legi.  corrigit,6c 
xxviii.  M.  V.  Legionemii.  Auguftam  eo  ioco  conftitutam  indicat,  quod 
&  a  Ptcikmieo  definitur :  taraetfi  tanquam  duo  fint  Oppida,  numeri  ioiigi- 

tudmis 


Iter  Britanniarum. 

tudinis  &  Latitudiiiis  utrique  inepte  attribuantur,  ''ia-K»  ^&ykonv  ^dj^n^A  ■Ei^api. 
Prjeterea  Legioii.  Augufta  in  Britanniis  ab  Audiore  Notiti<E  Provincia- 
rum  recenfetur,  fub  Comite  litoris  Saxonici  per  Britanniam,  hoc  niodo : 
Prapoptus  Legionis  ii.  Augujia  I{titupis. 

Magnim.  M.  P.  xxii.  ]     In  Blandiniano,  &  reliquis,  Magnis.  M.  P.  xxii. 

Sub  Duce  Britanniarum  in  Notitia  Provinciarum,  PrtefeHus  numeri  Pacen- 

fium  Magnis  recenfetur,   tametfi  in  Manufcripto,  6c  vulgatis,  Magis  legi- 

^tur:  nau]  infra  in  eis  per  lineam  Valli,  Tribunus  Cohortis  n.  Ddmatarum 

Magnis  legitur. 

Viroconium.  M.  P.  xxvii.  ]  Viroconio  habent  Blandinianum  exemplar 
&  Longoliani  libri:  &  NeapoUtani,  Virocomio :  fupra  p^ag.  cvi.  Viroconiuni 
afcribi  debere  advertimus,  ex  hac  manfione,  &:  Ptoleitei  Geographia. 

Ventum  Silurum.  M.  P.ix.  ]  Trium  Ventariim  hc4  Itinerario  menti- 
onem  fieri  admonuimus,  &  Belgarum,  &  Icinoruni  fupra  mentio  fedta  efb 
atque  haec  tertia  Silurum  Regioni  attribuitur.  Tacito  libro  xii  in  vetufto 
exemplari,  Silurarum  gens  non  atrocitate,  non  clementia  mutabatur,  quin  bel- 
lum  exerceret.  Et  in  Agricolas  vita,  Silures  ex  Hiberis  veteribus  Colonos  in 
Britanniam  trajeciffe  conjicit;  Silurum,  inquit,  colorati  vultus,  £?  torti  plerum' 
que  crines,  &  pofti  contra  Hifpaniam,  Hiberos  veteres  trajeciffe,  eafque  fedes 
gccupavijfe^  fidem  faciunt,  Et  in  eodem  Libro  :  Suliinuit  quoque  molem  Julius 
Frontinus  Vir  magnus^  quantam  licebat :  validarhque,  d  pugnacem  Silurum  gen- 
tem  armis  fubegit,  Ptolemaeus  ultimos  verfus  Occafum  populos  Deme- 
tas  Statuit :  ac  poft  eos  magis  ad  exortum  Qihj^is. 


1SS 


Ccccca 


CONSUE  TUDINES 

E    T 

J     U     R     A 

ANGLO-SAXONICA 

EX  LIBRO  CENSUALI,  DICTO 

Doomefaay. 


i# 


\ 


.■« 


CONSUETUDINES  &  JURA 

ANGLOSAXONICA 

Ex  LibroCensuali,  Dicto 

S>    SD     ©    ^    (F    §)    5l)    :a    ^^ 


yfp 


C  H  E  NT  H, 

O  V  E  R  E  Teinpore  Regis  E  d  w  a  r  d  i  reddebat  xviiii 
Libras,  de  quibus  denariis  habebat  Rex  E.  duas  partes, 
&  Comes  Goduinus  tertiam :  contra  hoc  habebant  Ca- 
nonici  de  Sandto  Martino  medietatem  aliam.  Burgenfes 
dederuntxx.  naves  Regi  una  vice  in  anno  ad.  xv.  diesj  & 
in  unaquaque  navi  erant  homines  xx.  &  unus.  Hoc  facie- 
bant  pro  eo  quod  eis  perdonaverat  facam  &  fbcam. 
Quando  Miflatici  Regis  veniebant  ibi,  dabant  pro  caballo  tranfducendo 
iii.  denarios  in  hieme.  &  ii.  in  seflate.  Burgenfes  vero  inveniebant  Stire- 
mannum  &  unum  alium  adjutorem  ;  2c  fi  plus  opus  effet,  de  •pecunia 
ejus  conducebatur. 

A  feftivitate  S.  Michaelis  ufque  ad  feflum  Sandti  Andrese  ,  Treuva 
[i.  pax]  Regis  erat  in  villa.  Si  quis  eam  infregifTet,  inde  Praepofitus  Re- 
gis  accipiebat  communem  emendatiouem. 

Quicunque  manens  in  villa  affiduus  reddebat  Regi  Confuetudinem , 
quietus  erat  de  theionio  per  totam  Angliam.  Omnes  hse  Confuetudi- 
nes  erant  ibi,  quando  Wilhelmus  Rex  in  AngHam  venit.  In  ipfb  primo 
adventu  in  Angliam,  fuit  ipfa  villa  combufla,-  5c  ideo  pretium  ejus  lion 
potuit  computari  quantum  valebat ,  quando  Epifcopus  Baiocenfis  eam 
recepit.  Modo  appretiatur  xl,  lib.  &  tamen  Praepofitus  inde  reddit  l.  iv. 
lib,  Regi  quidem  xx.  iiii,  lib.  de  denariis,  qui  funt  xx.  in  Ora ;  Comiti  ve- 
ro  XXX.  lib.  ad  numerum. 

In  Dovere  funt  xxix.  manfurse,  de  quibus  Rex  perdidit  confuetudinem. 
De  his  habet  Robertus  de  Romenel  duasj  Radulfus  de  Curbefpine  iii. 
Wilhelmusfilius  Tedaldii.  Wilheimus  fiiius  Ogeri  i.  Wilhelmus  filius  Te- 
.doidi&  Robertus  Nigervi.  Wiliielmus  Gaufridi  iii.  in  quibus  erat  Gihal- 
la  Burgenfium.  Hugo  de  Montforts  i.  domum.  Durandus  i.  Ranuifus  de 
Columbel  i.  Wadardus  vi.  Filius  Modberti  unam.  Et  hi  omnes  de  his 
domibus  revocant  Epifcopum  Baiocenfem  ad  Proted:orem  &  Liberatorem 
[vei  Dator?m.] 

De  illa  manfura  quam  tenet  Ranulfus  de  Columbels,  quse  fuitcujufdam 
exulisj  [vei  utiagi]  concordant  quod  dimidia  terra  eft  Regis,  &  Ranulphus 
ipfe  haljet-utrunque.  Hunfridus  [Loripes]  teneti.  manfuram,  de  qua  erat 
forisfa<Stura  dimidia  Regis.  Rogerus  de  Oftreham  fecit  quandam  do- 
mum  fuper  aquam  Regis,  &  tenuit  hucufque  confuetudinem  Regis.  Nee 
domus  fuit  ibi  T.  R.  E. 

•  In  introitu  portus  de  Dovere  eft  unum  molendinum,  quod  omnespe- 
ne  naves  confringit  per  magnam  perturbationem  maris,  &  maximuni  dam- 
num  facit  Regi  &  hominibus,  &  non  fuit  ibi  T.  R.  E.  De  hoc  dicit  ne- 
pos  Elerberti,  quod  Epifcopus  Baiocenfis  conceffit  illud  fieri  avuncuio 
fuo  Elerberto  filio   Ivonis. 

Has  infra  fcriptas  Leges  Rtgis  concordant  homines  de  iiii.  Leftis,  hoc 

eft, 


yG^ 


o 


C    O    N    S    U   E   'T    UD    I-N    E   S      t    t 

eft  Borunar  Left,  &  Eftre  Left,  &  Linuuare  Left,  &  Wiuuare  Left.  Si 
quis  fecerit  fepeni  vel  foffatum,  pro  quo  ftrid:ior  fiat  puMiVa  via  Re- 
gis,  aut  arborem  ftantem  extra  viam  intra  proftraverit,  &inde  ramuni  vel 
frondem  portavei'it ,  pro  una  quaque  harum  forisfadiurarum  folvet  Re- 
gi.  c.  fol.  Et  li  abierit  domum  non  apprehenfus  vel  divadiatus ,  tamen 
minifter  Regis  eum  fequetur ,  &  c.  folid.  emendabit.  De  Gribrige 
vero  fiquis  eam  fecerit,  &  calumniatus  in  calle,  aut  divadiatus  fuerit.  viii.  lib. 
Regi  emendabit.  Sin  autem,  quietus  erit  erga  Regem,  non  erga  dominum 
cujus  homo  fuerit,  de  aliis  forisfadiuris  ficuti  de  Gribrige,  fed  per  c.  fol. 
emendabit.  Hasforisfaduras  habet  Res  fuper  omnes  Afodiarios  totius  co- 
mitatus  de  Chent,  &  fuper  homines  ipforum.  £t  quando  moritur  Alodi-^ 
arius,  Rex  inde  habet  relevationem  terr^e,  excepta  terra  Sandse  Trinita- 
tis,  &  S.  Auguftini,  &  S.  Martini.  Exceptis  his,  Godric  de  Burnes,  &  Go- 
dric  Carlefone,  &  Alnold  Cilt,  &  IsberBiga,&Siretde  CiUeham;&Tur- 
gis,  &  Norman,  &  Azor.  Super  iftos  habet  Rex  forisfaduram  de  ca- 
pitibus  eorum  tantummodo ;  &  de  terris  eorum  habet  relevamen,  qui  ha- 
bent  fuam  facam  6c  focam  ;  &  de  his  terris,  fcilicet  Goftaches  &  Bo- 
cheland,  &  alium  Bocheland,  &  tertium  Bochelaad,  &  Herfte.  i.  juguni 
deOra,  &  i.jugum  de    Herce. 

Schildricheham,  Macheheue,  Ernulfitone,  Ollachintone,  Piria,  &  alia 
Piria,  Brulege,  Olpringes,  Hortone,  habet  Rex  has  forisfadluras,  haudfo- 
cam,  Gribrige,  Foriftel.  De  adulterio  vero  per  totum  Chent  habetRex 
hominem,  &  Archiepiicopus  mulierem  ;  excepta,  terra  S.  Trinitatis,  Sc  S. 
Auguftini,  &  S.  Martini ,  de  quibus  Rex  nichil  habet.  De  iatrone  qui 
judicatus  eft  ad  mortem,  habet  Rex  medietatem  pecuniae  ejus.  Etqui' 
exulem  receperit  fine  licentia  Regis  ,  inde  habet  Rex  forisfacSturam. 

De  terris  fupra  norainatis  AlnodfCild]  &  fimiUumejus,  habetRex  cufto- 
diam  vi.  diebus  apud  Cantuariam,  vel  apud  Sanuuic  ;  &  ibi  habent  deRe- 
ge  cibum  &  potura.  Si  non  habuerint,  fine  forisfadura  recedunt.  Si  fu- 
erint  prsemoniti  vel  conveniant  ad  fciram,  ibunt  ufque  ad  Pinnedennam, 
iion  longius.  Et  fi  non  venerint,  de  hac  forisfadura  &  de  aliis  omnibus, 
Rex  c.  fol.  habebat,  excepta  Gribrige,  qu^eviii.  lib.  emendaturi  6c  de  cal- 
libus,  ficut  fuperius  foriptum  eft. 

In  Linuuare  Left  in  Brifeuuei  habet  Rex  confiietudinen),  fcilicet.  ii.  ca- 
retas  &  ii.  Sticas  anguillarum  pro  uno  Ineuuardoj  &  in  terra  fophis  ha- 
bet  xii.  denarios  pro  uno  Ineuuardo,  &  de  uno  jugo  de  Northburg  xii. 
denarios;  autunum  Ineuuarduni;  &:  de  Dena.  xviii.  denarios;  &  de  Garra 
unum  Ineuuardum.  Hae  terrs  jacentinWi.  &  homines  de  his  terris  cufto- 
diebant  Regem  apud  Cantuariam,  vel  apud  Sanuuic  per  iii.dies.fi  Rex 
illuc  venifTet.   . 

In  Left  de  Sudtone,&  in  Leftde  Ailesford,  habuerunl  ifti  facham  &  focam, 
Brixi  Cilt,  Adefold  de  Eltehara,  Anfohil  de  Becheham,  Azcr  de  Lefiieis, 
Aluuinus  [Hor]  Wluuard  Wit,  Ordine  de  Hortorie,  Esbern  de  Cillesfel- 
le,  Levenot  de  Sudtone,  Eduuard  de  Eftan,  Uleftan  &  Leuric  de  Otrinberge, 
Ofuuard  de  Nordtone,  Edid  Aifiholte  Alret  de  Eliinges. 

In  Civitate  Cantuaria  habuit  Rex  Edv.^ardus.L, &  i.  Burgenfes,redden- 
tes  gablum,  &  alios  cc.  &  xii.  fuper  quos  habebat  facam  &  focam,  &  iii. 
molendina  de  xl.  fol.  Modo  Burgenfes  gablum  reddentes  funt  xix.  De 
xxxii  aliis,  qui  fuerunt,  foiit  vaftati  xi.  in  foflfato  civitatis ;  &  Archiepif^ 
copus  habet  ex  eis  yi.  &  Abb.  S.  Auguftini  aUos  xiv.  pro  excambio  ca- 
ftelli;  &  adhuc  funt  cc.  &  xii.  Burgenfes,  fuper  quos  habet  Rex  facani 
&  focam,  &  molend.  lii.  reddunt  c.  &  viii.  fol.  &  theloneuuj  redd.  Lxviii. 
fol.  Ibi  viii  acra:  prati,  qus:  folebant  efTe  Legatorum  Regis,  modo  red- 
dunt  de  cenfu  xv.  fol.  &  mille  acrae  filvse  infrudtuofas  de  qua  exeunt 
xxiv.  folidi.  Intra  totum  T,  R.  E.  valuit  Li.Ub.  &  tantundem  quando  Vicecp- 
mes  [Hanio]  recepit ;  &  modo  l.  Ub.  appreciatur.  Tamen  qui  tenet  nunc 

reddit 


D    0    O    M   E    S-D   A   Y.  ^     7dl 

reddit  xxx.  lib.  ar/as  &  penfatas,  6c  xxiv.  lib.  ad  numerum.  Super  haecom- 
,  nia  habet  Vicecomes  c.  C^  x.  Ibl. 

Duas  domus  duorum  Burgenflum,  unam  foris,  aliam  intra  civitatem, 
quidam  Monachus  Ecclelise  Cantuarienfi  abftulit.  Hx  erant  pofit^  in  cal- 
le  [Regis.] 

Burgenles  habuerunt  xlv.  manfuras  extra  civitatem,  de  quibus  ipfi  ha- 
bebant  gablum  &  confuetudinem ;  Rex  autem  habebat  facam  &  focam. 
Ipfi  quoque  Burgenfes  habebant  de  rege  xxxiii.  acras  terrse  ingildam  fu- 
am.  Has  domus  &  hanc  terram  tenet  Ranuifus  de  Cohmibels ,-  habet 
etiam  quatuor  xxi.  acrasterrae  fijper  hsec,  quastenebantBurgenfesinAlodia 
deRege.  Tenet  quoque  v.  acras  terrse,  quse  jufte  pertinent  uni  Ecclefise. 
De  his  omnibus  revocat  ifdem  Ranulfus  ad  Protedtorem  Epif  Baiocenfem. 

Radulfus  de  Curbefpine  habet.  iv.  manfuras  in  civitate,  quas  tenuitquas- 
dam  concubina  Heraldi,  de  quibus  eft  faca  &  Ibca  Regis,  fed  ufque  nunc 
non  habuit.  ' 

Ifdem  Radulfus  tenet  alias  xi,  manfuras  de  Epifcopo  [  Baiocenf  ]  in 
ipfa  civitate,  quas  fuerunt  Sbern  Biga,  &  feddunt  xi.  fol.  6c  ii.  denarios,  & 
I.  obolum.  Per  totam  civitatem  Cantuarise  habet  Rex  facam  &  fbcam,  ex- 
cepta  terra  Ecclefi^e  St,  T  rinit  atis  &  St.  Auguftini,  &  Eddeue  Regi- 
nse,  &  Alnold  cild,  &  Eiber  Biga,  &  Siret  de  Cilleham. 

Concordatum  eft  de  red:is  callibus  quas  habent  per  civitatem  introi- 
tum  &  exiium ;  quicunque  in  illis  fbrisfecerit,  regi  emendabit.  Sifniliter 
de  callibus  redtis  extra  civitatem  ufque  ad  unam  leugam,  &  iii.  perticas, 
6t  iii.  pedes,  Si  quis  ergo  infra  has  publicas  vias  intus  civitatem  vei  ex- 
tra  fodent  vel  palum  fixerit,  fequitur  illum  Pr^pofitus  Regis  ubicunque 
abierit,  &  emendam  accipiet  ad  opus  Regis. 

Archiepifcopus  calumniatur  fbrisfadluram  in  viis  extra  civitatem  ex  u- 
traque  parte,   ubi  terra  fua  eft,     Quidam    Prsepofitus  Brumannus  nomine  ■ 

T.  R,  E.  cepit  conluetudines  de  extraneis  mercatoribus  in  terra  St,  T  r  i  n  i- ' 
T  AT  is  &  St.Auguftini.  Qiiipoftea  T,  R.W.  ante  Archiepifcopum  Lan- 
ftancum  &  Epifcopum  Baiocenfem  recognovit  fe  injufte  accepifle,  &  fa- 
cramento  fadlo  juravit  quod  ipfjE  Ecclefiae  fiias  confuetudines  quietas  ha- 
buerunt  R.  E.  Tempore.  Et  exinde  utr^eque  Ecclefiae  in  fua  terra  habue- 
runt  confuetudines  fuas,  judicio  Baronum  Regis  quot  placitum  tenuerunt. 

Civitas  Roveceftre  T.  R.  E.  valeb.  c.  fol.  Ouando  Epifcopus  recepit , 
fimiliter,    Modo  val.  xx,  hb,  tamen  ille  qui  tenet  redditxl.  lib, 

ITEM    POSSESSIO   S.   MARTINl, 

De  Communitate  St.  Martini  habent  fimul  iii  Canonici  unum  fbl,  £cc. 

TERRA    ARCHIEPISCOPI    CANTUARIENSIS. 

Sanwice  jacet  in  fuo  proprio  Hund.  hoc  Burgum  tenet  Archiepifco- 
pus,  &  eft  de  veftitumonachorum,&reddit  fimile  fervitjum  Regificut  Do- 
V  E  R  E  :  &  hoc  teftificantur  homines  de  ifto  Burgo,  quod  antequam  Rex 
Edwardus  dediflet  illum  St.  Trinitati,  reddebat  regi  xv.  lib.  Tempore 
mortisR.E.  non  eratadfirmam,  Quando  recepit  Archiepifcopus  reddebat 
xl.  lib,  de  firma,  &  xl,  millia  de  AUecibus  ad  vidlum  monachorum.  In  an- 
no  quo  ra(5ta  eft  h^ec  defcriptio,  reddidit  Sanwic  l.  Iib.  de  firnia,  &  Al- 
leces  ficut  prius.  T.  R.  E.  erant  ibi  ccc.  &  vii.  raanfur*e  hofpitatse ;  modo 
funt  plus  Ixxxvi.ideft  fimul  ccclxxx.  iii,  [ddlog.] 

,T  E  R  R  A     C  O  M  I  T  I  S    R  O  G  E  R  1  I. 

Castrum  Harundel  T.  R,  E.  reddebat  de  quodam  molino  xl.  fbl.  &  de 

iii.  conuuiis  xx,  fbl,  &  de  uno  pafticio  xx.  fol.  Modo  intra  Burgum  &  Por- 

tum    aquae    &   Confuetudinem    navium    redd.    xii.   lib.  &    tamen    val. 

xiii.  lib.     De  his  habet  St,  Nicholaus  xxiv.  ibl.  Ibi  una  pifcaria  de  v.  fbl. 

zCcccc  &  unum 


7^2  CONSUETUDINES      Ex 

&  unum  moliniim  reddens  x.modia  frumenti,  &  x.  modia  grplfe  annonse.  In- 
fuperiv.  modia.     Hoc  appreciatum  eft  xiv.  lib.  "  , 

Robertus  filius  Tetbaldi  habet  ii.  hagas  de  xii.  fol.  &  de  hominibus 
extraneis  habet  fuum  theloneum.  Morinus  habet  confuetudinem  de  ii. 
Burgenfibus  de  xii.  denar.  Ernaldus  unum  Burgenfem  de  xii.  dehariis 
St.  Martinus  i.  Burgenfem  de  xii.  denariisi  Radulfus  unam  hagam  de  xii. 
denariis,  Will.  v.  hagas  de  v.  (bl.     Nigellusv-  hagas  quse  faciunt  fervitium. 

TERRAWILLELMIDE     W  /iC  R  E  N  E. 

BuRGUM  De  Lewes  T.  R.  E.  reddebat  vi.  libras  &  iv.  fbl.  &  iii.  obolos 
de  gablo  &  de  theloneo.  Ibi  rex  E.  habebat  cxxvii.  Burgenfes  in  dominio. 
Eorum  confuetudo  erat ,  fi  rex  ad  mare  cuftodiendum  fine  fe  mittere  fu- 
os  yoluiffet,  de  omnibus  hominibuSj  cujufcunque  terra  fiiifTet,  colligebant 
XX.  fbl.  &  hos  habebant  qui  in  navibus  arma  cuftodiebant.  Qui  in  Burgo 
vendit,  dat  Prjepofito  numerum ;  2«  qui  emit ,  alium.  De  bove  obolum. 
De  homine  iv.  denarios ,  quocunque,  loco  emat  infra   rapum. 

Sano;uinem  fundens  emendatper  vii.fol.  &  iv.denarios.  Adulterium  vel 
raptum  faeiens,  viii.  fcd.  &  iv.  denarios  emendat  homo,  &  femina  tantundem. 
Rex  habet  hominem  adukerum,  Archiepifcopus  feminam.  De  fugitivo 
fi  recuperatus  fuerit  viii.  fbl.  &  iv.  denarios.  Cum  moneta  revocatur,  dat 
X».  fbl.  unufquifque  monetarius.  De  Iiis  omnibus  erant  ii.  partes  Regis,  & 
tertia  Comitis.  Modo  per  omnia  reddunt  Burgenf^  ficut  tunc,  &  xxxviii.fol.  de 
fuper  plus.  De  rapo  de  Peuenefel.  xxsix.  manfurse  hofpitatse,  &  xx.  inhofpita- 
tae,  ex  quibus  Rex  habet  xxvi.  fbl.  &  vi.  denarios;  &  de  his  habet  Will.  de  Wa- 
rene  medietatem.  T.  R.  E.  valebant  xxvi.  lib.  Rejt  medietatem  &  Comes 
aliam  habet.  Modo.  val.  xxxiv  lib.  &  de  nova  moneta  c.  fbl.  &.  xviii. 

De  his  omnibus  habet  Will.  medietatem,  §  rex  alteram. 
S  U.  D  R  I  E    T  .E  R  R  A     R  E  G  I  S.  . 

In  GiLDEFORD  habet  Rex  Willelmus  Ixxv.  hagas,  in  quibus  manent  clxxv. 
homines.  T.R.  E.  reddebant  xviii.  lib.  &  iii.  denarios.  Modo  appreciantujr 
XXX.  hb.  &  tamen  reddunt  xxii.  lib.  De  fupradidris  hagis  habet  Ranulfus 
Clericus  iii.  hagas,  ubi  manent  vi.  homines ;  &  inde  habetifdem  Ranulfus  fa- 
cam  &  fbcam,  nifi  commune  geldum  in  villa  venerit,  unde  nullus  evadat. 
Si  homo  ejus  in  villa  delinquit,  &divadiatus  evadat;  nil  inde  habetPra;- 
pofitus  Regis.  Si  vero  calumniatus  ibi  fuerit  &  divadiatus,  tunc  habet  Rex  e- 
mendam.     Sic  tenuit  eas  Stigandus  [Arch.] 

Ranulfus  [Vicecomes]  teneti.  hagam,quam  hucufque  tenuit  de  Epifcopo 
Baiocenfi:  homines  yero  teftificantur  quia  non  adjacet  alicui  Manerio,  fed 
qui  tenebat  eam  T.  R.  E.  conceffit  eam  Toyi  Praepofito  yiii^  pro,  emenda- 
tione  unius  fu^  forisfii6l:ur£e. 

Altera  domus  eft  quam  tenet  Pr^epofitus  Epifcopi  Baiocenfis  de  Maneria 
Bronlei.  De  hocdicunt  homines  de  Comitatu,  quodnon  habet  ibi  aliam 
rediitudinem,  nifi  quod  quandam  yiduam,  cujus  erat  domus,  accepit  Pr^e- 
pofitus  yills,  &  ideo  mifit  Epifcopus  domum  illam  in  fuo  Manerio,  &  huc 
ufque  perdiditRex  confuetudines,  Epifcopusautem  habet. 

Dicunt  etiam  homines  qui  juraverunt  de  alia  domo  quse  jacct  inBrunlei, 

■propterhoc  tantum  quod  Pr^epofitus  Ple  ipfa  villa  fuit  amicus  hominis  il- 

lius  qui  hanc  domum  habebat,  &  eo  mortuo  convertit  eam  ad  M.  de  Bronlei, 

Walterannus  quoque  defaifivit  quendam  hominem  de  una  domo,  unde 
Rex  E.  habebat  confuetudinem.  Modo  tenet  eam  Otbertus  cum  confiie- 
tudine,  ficut  dicit,  per  regem  W.  Robertus  de  Watevile  tcnet.i.  domum 
qua;  reddebat  omnera  confuetudinem  T.  R.E.  modo  nichil  reddit. 

T  E  R  R  A    E  P  I  S  C  O  P  I     B  A  I  O  C  E  N  S  I  S. 
Ipfe  Epifcopus  habet  in  Sudwerche  unum  Monafterium,  &  unum  aqu3e 
fludtum  Rex  E.  tenebat  die  qua  mortuus  fuit,  qui  Ecclefiam  habebat ,   de 

Rege 


O      O      M      E      S'i>      A      Y. 

Rege  tenebat.  De  exitu  atju^B  ubi  naves  applicabant,Rex  habebat  ii.  partes. 
Goduinus  [Comes]  tertiam.  Teftantur  vero  homines  de  Hund.  Franci  & 
Augli,  quod  Epifcopus  Baiocenfis  cum  Ranulfb  [Vicecom.]  de  his  placi- 
tum  inierit,  fed  ille  inteUigens  placitum  non  duci  per  redtitudinem  adpro- 
ficuum  regis,  placitum  deleruit.  Epifcopus  autem  dedit  Ecclefiam  fic  flu- 
(Stum  primum  Adeloldo,  deinde  Radulfo  pro  cxeambio  unius  domus.  Vi- 
cecomes  quoque  negat  fe  prseceptum  vel  figiilum  regis  de  hac  re  unquani 
percepiffe. 

Homines  de  Suduuerca  teftantur  quod  T.  R.  E.  nullus  capiebat  Theld- 
neum  in  Strande  vel  in  vico  aquac,  nili  Rex:  &  fi  quis  fbrisfaciens  ibi  calum- 
niatusfuifTet,  Regi  emendabat.  Si  vero  non  calumniatus  abiffet  fiib  eo  qui 
iacam  &focam  habuifTet;  ille  emendam  [de  reo]  habebat. 

Ipfi  homines  de  Suduuerche  deratiocinati  funt  unam  hagam  &  theloneum 
ejus  ad  firmam  de  Chingeftone.  Hanc  Euftachius  [Gom.]  tenebat.  Quod 
Rex  habet  in  Suduuerciie ,  appreciatur  xvi.  lib. 


B  E  RO  C  H  E  S  C  I  R  E. 

INBuRGo  De  Walingeford  habuit  Rex  Edwardus  viii.  virga- 
tas  terras ;  &  in  his  erant  cc.  Ixx.  vi.  hagse,  reddentes  xi.  lib.  de  gablo,  & 
qui  ibi  manebant  faciebant  fervitium  Regis  cum  equis  vel.  per  aquam  ufque 
ad  BUdberiam,  Reddinges,  Sudtone,  Befentone,  &  hoc  i&cientibus  dabat 
Priepofitus  mercedem  [vel  conredium]  non  de  cenfii  Regis,  fed  de  fuo. 

Modo  funtinipfb  Burgo  confuetudines  omnes  ut  ante  fuerunt.  Sed  de 
hagisfunt  xiii.  minusprocaftello,  funt  viii.  deftrudtae, &  monetarius  habec 
unam  quietam,  quam  diu  fecit  monetam.  Saulf  de  Oxenford  habet  unam; 
Filius  Aifi  de  Ferendone  uuam,  quam  Rex  ei  dedit,  ut  dicit  Hunfridusj  Vif- 
deleuu  habet  unam,  de  qua  reclamat  Regem  ad  Warant.  Nigellus  unam  de 
Henrico  per  hsereditatem  Soarding,  fed  Burgenles  teftificantur  fe  nunquani 
habuifTe.  De  iftis  xiii,  non  habet  Rex  confiietudinem,  6c  adhuc  Will.  de 
Ware  habet  unam  hagam,  dequarexnon  habet  confuetudines,  &c, 

Almer  Presbyter&  alius  Elmer  [Presb.]  &  BrumanSc  Eduui,  &  Emundus 
&  Will.filius  Ofinundi,&  Leflet  &  Lanbertus  Presbyter,  Aluuold  &Godric  ha- 
bent  gablum  de  domibus  fuis,  &  ^nguinem  fi  ibi  efFunditur  j  fi  receptus 
fucrit  homo  intus,  antequam  calumnietur'  a  Prsepofito  Regis,  extepto  fab- 
bato  propter  mercatum,  quia  tunc  Rex  habet  forisfa6turam;  &  deadukerio 
&  latro^inio  habent  ipfi  emendam  in  fiiis  domibus,  aliae  vero  forifiadlurs 
funt  Regis,&c.  • 

Quando  geldum  dabatur  T.  R.E.  communiter  per  totam  Berchefcire, 
dabat  hida  iii.  denarios  &  oboium  ante  Natale  Domini,  &  tantum  ad  Pen- 
tecoft. 

Si  Rex  mittebat  alicubi  exercitum  ;  de  v*  hidis  tantuna  unus  miles  ibat, 
&  ad  ejus  vidtum  vel  ftipendium  de  unaqqaque  hida  dabant  ei  iv.  fol.  ad  ia. 
menfes. 

Hos  vero  denarios  Regi  non  raittebantur  fed  militibus  dabantur, 

Si  quis  in  expeditionem  fiimmonitus  non  ibat ,  totam  terram  foam  erga 
Regem  forisfaciebat.  Quod  fi  quis  remanendi  habens,  alium  pro  fe  mittere 
promitteret,  &  tam  qui  mittendus  erat  remaneret ;  pro  l.  fol.  quietus  erat 
Dominus  ejus.- 

Tainus  vel  miles  Regis  Dominicus  moriens ;  pro  relevamento  dimitebat 
Regi  omnia  arma  fiia,  &  equum  i.  cumfeila,  alium  finc  fella.  Quod  fi 
clTent  ei  canes  vei  accipitres ,  prsefentabantur  Regi.ut  fi  vellet  acciperet. 

Si  quis  occideret  hominem  pacem  regis  habeutem ;  &  corpus  fviumj  &  om- 
nem  fubftantiam  forisfaciebat  erga  Regem. 

2   GccQCi  Qm 


7^? 


76^4-  C    O    N    S    U   E    T    U    D    I    N    E    S      E    X 

Qui  per  nodem  effringebat  civitatem,  c.  fol.  emendabat  Regi,  non  Vicecor 
miti :  qui  monitus  ad  iiabilitionem  venationis  non  ibat  l.  fbl.  regi  emendabat. 


D    0    R    S    E    T    E. 

I 

IN  DoREcESTRE,  Tempore  Regis  Edwardi,  erant  clxxii.  domus.  Hae 
pro  omni  fervitio  Regis  fe  defendebant,  &-geldabant  prp  Xf  hid.  fcilicetad 
opus  hufcarlium  unam  Markam  argenti,  exceptis  confuetudijtiibus  quse  perti- 
nent  adfirmam  nodtis.  Ibi  erant  ii.  monetarii,  qviifque  eorum  reddebat  Re- 
gi  unam  Markam  argenti,  &  xx.  fol.  quando  moneta  vertebatur. 

Modo  funt  ibi  quatuor  xx.  &  viii.  domus,  &  c.  penitus  deftrudtse  ^  tem- 
pore  Hugonis  Vicecomitis  ufque  nunc. 

I K  Brideport,  Tempore  Regis  Edw.  erantcxx.  domusSc  adomnefer- 
vitium  Regis  defendebant  fe&geldabant  prov.  hidisjfciiicetadopus  hufcar- 
lium  Regisdimid.  Maikam  argenti,exceptis  confuetudinibuSjqusepertinent 
ad  firmam  unius  nodris:  ibi  erat  unus  monetarius,reddebat  Regi  i.  Mark.  ar- 
genti,  6c  xx.  fol.  quando  moneta  vertebatur. 

Modofuntibi  c.  domus,  &xx.  funt ita  deftrudias  ,  quodqui  ineismanent 
geld.  fblvere  non  valent. 

In  WarhaaiTpmporeRegis  Edwar.  erant  cxliii,  domus  in  domin.Regis. 
Hsec  villa  ad  omne  fervitium  Regis  fe  defendebat,  &  geldebat  pro  x.  hid. 
fcilicet  i.  Markam  argenti  hufcarlis  Regis,  exceptis  confuetudinibus  quse  per- 
tinent  ad  6rmam  unius  nodis :  ibi  erant  ii.  monetarii,  quifque  reddebat  i. 
Markam  argenti  Regi,  &xx.  fbl.  quando  moneta  vertebatur. 

Modo  flmtibilKx.  domus  &  Ixiii.  fiint  penitus  defl:rud:«ea  tempore  Hu* 
gonis  Vicecomitis,  &c. 

In  Burgo  Sceptesberie  ,  T.  R.  E.  erant  c.  &  iv.  domus  in  dominio  Re- 
gis.  Haec  villa  ad  omne  fervitium  Regis  fe,  defendebat,  &  geldebat  pro 
XX.  hid.  fcilicet  ii.  Mark.  argenti  hufcarlis  Regis ;  ibi  eranrTii.  monetarii, 
quifque  reddebat  i.  Mark.  argenti,  6c  xx.  fbl.  quando  moneta  vertebatur,  &c. 


S    0    M-   E    R    S    E    T    R 

TERRA      EPISCOP.  I     WINTONIENSI& 

'piscopus  WiNTONiENSis  tcnet  Tantone.  Stigandus  [Arch.]  tenuit, 
_  T.  R.  E.  &  geldebat  pro  l.  iv.  hid.  &  ii.  virgis  terrie  &dimid.  Terra  effc 
c.  care<5t.  Prseter  hanc  habet  Epifcopus  in  dominio  terram  ad  xx.cared:.  quce 
nunquam  geldavit,  &ibi  habet  xiv.  caredt.  Ibi  quater  xx.  villani,  6c  quaterxx. 
ii.  bord.  &  Ixx.  fervi,  &  xvi.  coliberti,  &  xvii.  porcarii  reddebant  vii.  iib.  & 
X.  fol.  Inter  omnes  habent  Ix.  cart.  Ibi  Ixiv.  Burgenfes  reddunt  xxxii.  fbl. 
Ibi  iii.  molini  redduntc.fbl.  ix.  denariis  niinus.  Mercatum  reddit  1.  foi.  & 
de  moneta  I.  fbl.  Ibi  Ix.  acrse  prati,  paflura  ii.  leucis  longa  &  una  ieu. 
lata.     Silva  una  leu.  longa  &  tantumdem  lata. 

Qiiando  Walchelinus  Epifcopus  recepit ,  reddebait  I.  lib.  modo  reddit 
cliv.  lib.  &  xii.  dcnarios ,  cum  omnibus  appendicibusfic  confuetudinibus 
fuis. 

Iftae  confuetudines  pertinent  ad  Tantone.-  Burghfrifth,  latrones,  pacis 
infi-adtio,  hainfare.  Denarii  de  Hundret,  &  denarii  St.  Petri,  Circiet.  Ter 
in  anno  teneri  placita  Epifcopi  fine  ammonitione,  profed;io  in  exercitum 
cum  hominibus  Epifcopi.  ; 

Has  denominatas  confuetudines  reddiint  in  Taktone  hse  tcrrse.  Talanda, 

Acha 


DoOMES-rDAT.  76"^ 

Aclia,  Holefbrde  &Ubcedene  (5^  Succedene,  Maidenobrohe,  Xaford,  Hilla 
&  Hela,  Nicheliede,Nortone,  Bradeford,  Hal/a  &  Hatella.     ,.  v': 

Scobundare&  Stocea,  h$e  diiae  terrae  non  debeut  exercitum;?; 

Ealdem  confuetudines  debent  jUi  de  Bauueburga,  prceter  exercitum  & 
fepulturam.  - 

Pe  his  omnibus  terris  fa^turi  facramentum  yel  judicium  portaturi,  ad 
Tantone  veniunt.  Cum  domini  de  his  terris  moriuntur ,  in  Tantone  fepe- 
ihmtur.  .  ,  1 

--    Hiila  &  Hela  non  poterant  £i  Tantone  feparari  T.  R.  E.  &c. 

De  his  terris  femperjacuerunt  confuetudines  &  fervitium  in  Tantatie,  & 
Rex  \V.  conceflit  iftas  terras  habendas  St.  Petro&  Walchelino  Epifcopo,  fic- 
ut  ipfe  recognovit  apud  Sarisburir^m ,audiente  Epiicopo  Dunelmenfi,  cui  prae- 
eepit  vit  hanc  ipfam  conceflionem  fuam  in  brevibus  fcnberet. 

D  E  V  E  N  S  C  IR  E. 

IN  CiviTATE  ExoNiA  habet  Kex  ccc-  domus,  xv.  minus,  reddentes  con- 
fuetudinem:  hjBcredditxviii.  lib.per  annum.     De  his  liabet  B.  Vice- 

comes  vi.  lib.  ad  penfum  6c  arfuram,  &  Coiuinus  xii.  lib.  ad  numerum,  ia 

niinifteriis  Eddid  Reginas. 

In  hac  civitate  fiint  vaftatas  xlviii.  domus,  pdftquam  Rex  venit  in  Angiiam» 
Hsec  Civitas  T.  R.  E.  non  geldabat  nifi  quando  Londonia,  &  Eboracum 

&;   Wintonia  geldabant,  &  hoc  erat  dimid.  Markam  argenti,  ad  opus  mi- 

iitare.  Quando  expeditio  ibat  per  terram  aut  per  mare  ,  ferviebat,  hiec  Ci- 

vitas  qaantum  v.  hidss  terrae.    Barneftapla  vero    &   Lidefbrd  &  Totenais 

ferviebat  quantum  ipfa  Civitas. 

Burgenfes  Exonise   urbis   habent  extra   civitatem  terram    xii.    caruca- 

rum,  quse  nullam  confuetudinem  reddunt  nifi  ad  ipfam  Civitatem. 


H  ERTF  ORT>  SCIRE. 

URGUM  Hertforde  pro  X,  hidis  fe  defendebat  T.  R.  E.  &  modo  non 
I   facit,    Ibierant  cxlvi.  Burgenfesin  fbca  Regis  Eduuardi,  nuliam  con- 
fiietudinem  reddiderunt,  nifi  geldum  Regis,  quando  colligebatnr. 

OXENEKORDSCIRE. 

\mpore  Regis  Edwardi  Reddebat  Oxenef.or»,  pro  tlieLoiiep  &  g:v 
blo  &  omnibus  aliis  confuetudinibus  per  annum  ,Regi  quidem  xx.  lib. 
gtvi.  fextaria  .mellis,  Comiti  vero  Algaro  x.  lib.  adjund:o  moiino  qnena  in- 
fra  civitatera  habebat.  Quando  Rex  ibat  in  expeditionem  ,  Bu.rgenfes  xx. 
ibgnt  cum  eo  pro  omnibus  aliis,  vel.  xx-  lib.dabant  Regi,  ut  omnes  elfenc  libsri 

Modo  reddit  Oxeneford  Ix.  lib.  ad  numerum  de  xx.   in  Ora. 

In  ipla  villa,  tam  intra  murujn  qnam  extra,  funt  ccxliii.  donaus  redden- 
tes  geld.  &  exceptis  his  funt  ibi  quingent2edomus,xxii.  minus,ita  valiatse  & 
deftru^^^ae  quod  geldum  non  poflent  reddere. 

Rexliabetxx.  marifiones  murales  qusefuerunt  Algari  [Comitis]  T.  R.  E. 
reddentes  tunc  &  modo  xiv.  foi.  ii.  denar.  minus,  6cc. 

Propterea  vocantur  murales  manfiones,  quia  fi  opus  fuerit,  &  Rex  prje- 
cepit,  murum  reficient,  vi^.  unam  ex  his  habuit  Anteceflbr  Walterii  doiio 
Regis  E.  ex  viii.   virg.  quse  confuetudinariie  erant  T.  R.  E.  6cc. 

Hi  omnes  pr^fcripti  tenent  has  prsedidias  manfionesliberas  propterrepa- 
rationem  muri. 

2,  C  c  c  c  c  3  -         Omnes 


y66  CONSUETUDINES      E 


X 


Omnes  irianfidnes  quse  vocantur  murales  T.  R.E.  libers  erant  ab  onini 
confuetudiae,  excepta  expeditione&niuri  reparatione. 

Aluuinus  i.[tenet]domum  liberam  pro  muro  reficiendo;  de  hac  liabet  sxxii. 
den.per  annum.  Et  ii  murus,dum  opus  eft,  per  eum  qui  debet  non  reftauratur  5 
aut  xi.  fol.  Regi  emendabit,  aut  domum  fuam  perdit. 

Onines  Burgenfes  Oxeneford  habent  communiter  extra  murum  pafturam 
reddentem  vi.  fol.  &  viii.  denarios 

"  Comitatus  Oxeneeord  redditfirmam  trium  nodiium,  hoceft  cl.  lib.  De 
augmento  XXV.  lib.  ad  pondus.  DeBurgoxx.  lib.  ad  pondus.  Demoneta 
XX.  lib.  denar.  dexx.  in  Ora.  Ad  arma  iv.fol.  De  gerfiima  Reginas  c.fbl. 
ad  numerum.  Pro  accipitre  x.  lib.  pro  fummario  xx.  fol.Pro  canibus xxiii.  lib. 
denarios  de  xii.  in  Ora  &  vi.  fextaria  mellis,  &  xv.  denarios  de  confiietudine. 

De  terra  Eduini  Comitis  in  Oxeneford  &  in  Warwicsgire,  habet  Rex 
c.  lib.  &c.  io\. 

pAX  Regis  manu  vel  figillo  data,  fi  quis  infiregerit,  ita  ut  homiiiem  cui  pax 
ipla  data  fueritoccidat  5  &  membra  &  vita  ejus  in  arbitrio  Regis  erunt,fi  captus 
fuerit ;  &  fi  capi  non  potuerit,  ab  omnibus  exul  habebitur,  &  fi  quis  eum 
occidere  pr^valuerit,  fpolia  ejus  iicenter  habebit. 

Si  quis  extraneus  in  Oxeneford  manere  deligens,  &  domum  habens,  fine 
parentibus  ibi  vitam  finierit ,  Rex  habebit  quicquid  reliquerit. 

Siquis  alicujus  curiam  vel  domum  violenter  efFregerit,  vel  intraverit, 
ut  hominem  occidat,  vei  vulneret,  vel  afTaliat,  c.  fbl.  Regi  emendat. 

Simiiiter  qui  raonitus  ire  in  expeditionem  non  yadit  c.  fbl.  Regi   dabit. 

Si  quis  aiiquem  interfecerit  intra  Curiam  vel  domum  fuam  j  corpus  ejus 
&  omnis  fubftantia  funt  in  poteftate  Regis,  prseter  dotem  uxoris  ejus,  fi  dota» 
tam  ha  buerit. 


T' 


GLOWECESTERSCIRE. 

'empore  Regis  Edwardi  reddebat  civitas  de  Gloweceitre  sxxvi.  lib. 

numeratas,  6c  xii.  fextaria  'mellis  ad  mcnfiiram  Burgi,  &  xxxvi.  dicras 

ferri,  &  c.  virgas  ferreas  dud:iles  ad  clavos  navium  Regis,  6c  quafdam  alias 
minutas  confuetudines  in  Aula  &  in  Gamera  Regis. 

Modoreddit  ipfacivitas  Regi  Ix.  iib.  de  xx.  in  Oraj  &de  moneta  habet 
Rexxx.  lib.  &c.  cum  alia  confuetudine,  qux  dat  gablum,  fed  aiiam  con- 
fiietudinem  retinet. 

Omnes  iftie  manfiones  reddebant  regaiem  confuetudinem  T.  R.  E.  modo 
Rex  W.  nichii  inde  habet  &c.  fed  etiam  domus  erant  ubi  fedet  Cafteilum,  &c. 

Castellum  de  Estrigholel  fecit  Wiil.  Comes  &  ejus  tenipore  redde- 
bat  xi.  fol.  tantum  de  navibus  in  fiiva  euntibus,  &c. 

Berdic  joculator  Regis  liabet  iii.  viilas,  &c. 

Hos  mifit  W.  Comes  ad  confuetudinem   Grifin  Regis,  hcentia  Regis  W. 

in  eiemofyna  Regis  eft  una  viila,  quse  pro  anima  ejus  reddit  Ecclefia 
ad  feftum  St.  Martini  ii.  porcos,  &  c.  panes  cum  cervifia  &c. 

Walterius  Baliftarius  tenet  de  Rege  ii.  car.  terrs  &c. 

GuEDA  mater  Heraidi  [Comitis]  tenuit  Udecestre.  Goduinus  [Comes]j 
emitab  Azor,&  dedit  fu3euxori,utinde  viveret,donec  ad  Bercheiai  maneret. 
Nolebat  enim  de  ipfb  Manerio  aliquid  comedere  prb  deftrucStione  Abbatise. 
Hanc  terram  tenet  Eduuardus  in  firnla  de  Wiitefcire ,  injufte,  ut  dicitCo- 
mitatus,  quia  non  pertinet  ad  aiiquam  firmam.  De  quo  Manerio  nemo 
legatis  Regis  reddidit  rationem,  nec  aliquis  eoruni  venitad  hanc  defcri- 
ptionem.    Ha?c  terra  reddit  yii-  lib. 


D   O   O   M  E   S   D  A  Y.  ,        76"7 

TVIR  ECE  STRESC  IRE. 

iN  CiviTATE  WiRECESTRE,  liabebat  Rex  Edw.  hanc  confuetudinem. 
Quando  moneta  vertebatur,  quifque  monetarius  dabatxx.-fol.  ad  Lun- 
doniam  pro  cuneis  monetae  accipiendis.  Quando  Comitatus  geldabat ,  pro 
XV.  hid.  fe  civitas  adquietabat.  De  eadem  civitate  habebat  ipfe  Rex  x.  lib. 
&  Comes  Eduinus  viii.  iib.  Nullam  aliam  cohfuetudinem  ibi  Rex  capiebat , 
prster  cenfum  domorum,  ficut  unicuique  pertinebat.  Modo  habet  Rex 
W.  in  dominio,  &  partem  Regis  £c  partem  Comitis.  Inde  reddit  Vicecomes 
xxiii.  lib.  &  v.fol.  adpenfum,  de  Civitate  &  de  dominicis  Manerii  "Regis 
reddebat.  cxxiii.  lib.  &  iv.  fol.  ad  penfum.  De  comitatuveroreddebat  xvii. 
lib.  adpenfum. 

Et  adhuc  reddit  x.  lib.  denariorum  de  xx.  in  Ora,  aut  accipitrem  [nor- 
refc]  &  adhuc  c.  fol.  Reginse  ad  numerum,  &  xx.  fol.  de  xx.  in  Ora  pro 
fummario.  Hse  xvii.  libra;  ad  penfiim  &  xvi.  lib.  ad  numerum  ,  funt  de  pla- 
citis  comitattis  &  hundretis ,  &  fi  inde  non  accipit ,  de  /uo  proprio  reddit. 

In  ipfoComitatu  liint  xii.  hund.Horum  vii.ita  funtquieti,iiaut  Scire  dicit* 
quod  Vicecomes  nihil  habet  in  eis,  &  ideo  ficut  dicitj  in  firma  multum  perdic 

In  hoc  Comitatufiquis  fcienter  frcgerit  pacem  quam  Rex  nianu  fua  dede- 
rit,  Utlaghe judicatur :  pacem  vero  Regis  quam  Vicecomes  dat,  liquis  fciens 
firegerit,  c.  fol.  emendabit;  Foreftellum  qui  fecerit,  c.  fol.  emendabit :  Heinfa- 
ram  qui  fecerit  c.  fbl.  Raptum  qui  fecerit ,  non  fit  emendatip  alia  nifi  de  cor- 
pore  jufbcia. 

Has  forisfadturas  habet  Rex in  ifto  Comitatu,  excepta  terra  St.  Petri  Weft- 
monafterii,  cui  donavit  Rex  E.  quicquid  ibi  habuit,  ut  Comitatus  dicit. 

Quando  Rex  in  hoftem  pergit ;  fi  quis  edidlu  ejus  vocatus  remanferit,  /  fi 
ita  liber  homo  eft  ut  habeat  fbcam  fuam  &  facam  &,  cuni  terra  fua  poflit  ire 
quo  voluerit ;  de  omni  terra  fua,  eft  in  mifericiordia.  Regis.  Cujufcun- 
que  vero  alterius  Domini  liber  homo  ii  de  hofte  remanferit,  &  Dominus  ejus 
gro  eo  alium  hominem  duxerit ,  xl.  fbl.  Domino  fuo  qui  vocatus  fiaitemen- 
dabit.  Quod  fi  ex  toto  nullus  pro  eoabieritj  ipfc  quidem  Domino  luo  xl. 
ibl.  dabit,  Dominus  autem  ejus  totidem  fbl.  Regi  emendabit.  , 

T    E    R    R    A       R  "E    G     I     S. 

In  Wich  habuit  Rex  E.  domus  xi.  Et  in  v.  puteis  habebat  Rex  E.  fuam 
partem.  In  Upeuuic  i.  puteo  Liv.  Salinse  &  ii.  hocci  redduut  vi.  fbl.  &  viii. 
den.  In  alio  puteo  Helperic  xvii.  falin^e.  In  iii.  puteo  Midelwic  xii.  fa- 
linse  &  ii.  partes  de  uno  hocco  reddebant  vi-  lol.  &  viii.  denarios.  In  v.  aliis 
puteis  XV.  falinse. 

Pe  his  omnibus  habebat  Rex  E.  vel  ii.  lib. 

In  iplis  puteis  habebat  Eduinus  [Comes]  li.  falinas  &  dimid.  &  de  hoc- 
cis  habebat  vi.  fbl.  &  viii.  denarios ;  hoc  totum  reddebat  de  firma  xxiv.  lib. 
Modo  habetRex  W.in  dominio;&  quando  Rex  E.6c  quando  Comes  E.habebat, 
inde  reddebat  Vicecomes  Ixv.  lib.  ad  peis,  &  ii.  raittas  falis,  dum  filvam  ha- 
buit :  fi  enim  filvam  non  habet ,  nullomodo,  ut  dicit  Humf.  reddere  poteft, 

WIRECERSCIRE. 

TERRA     ECCLESI^     DE    WIRECESTRE. 

'  Cciefia  St.  MARia  de  Wirecestre,  habet  unum  Hundret  quod  vo- 
V  catur  OswALDESLAU.  In  quo  jacentccc.  hidse.>  De  quibus  Epifcopus 
Ecclefise  ^  Couftitutione  antiquorum  temporum  habet  omnes  redditiones 
fbcarum,&:  omnes.  confiietudines  inibi  pertinentes  ad  Dominicum  vid;um, 
&  Regis  fervitium  &  fuum  ;  ita  uc  nuUus  Vicecomes  ullam  ibi  habere  pofiic 

que- 


758  C   O.  N   S   U^   T   U   D   I   N   E    S      E   X       /  i 

querelam  ,  nec  in  aliquo  placito,  nec  in  alia  quaiibet  caula.     Hoc  atte- 
ftatur  totus  Comitatus. 

Hx  prsedida^  ccc.  hidae  fuerunt  de  ipfo  dominio  Ecclelise ;  &  li  quid  ipfis 
cuicunq;  homini  quolibet  modo  attributum  velprseftitumfuifletad  fervien- 
dum  inde  Epifcopo ;  ille  qui  eam  terram  prcEftita  fibi  tenebat,  nuUam  om- 
ninb  confuetudinem  fibimet  inde  retinerepoterat,nili  per  Epifcopumj  neque  i 
terram  retinere,  nifi  ufque  ad  impletum  tempus,  quod  ipfi  inter  feconftitue- 
rant,  &  nufquam  cum  ea  terra  fe  vertere  poterat. 

T  E  R  R  A    St.   M  A  R  I  iE     D  E    P  E  R  S  O  R  E. 

EcclefiJB  St.  Mari^  de  Perfore&  terrse  ipfum  M.  Persord,  &c. 

De  hac  terra  tenet  Urfo  i.  hidam  &  dimid.  &  ibi  habet  ,ii.  car.  &,ii.  yill. 
&  iii.  bord.  cum  i.  car.  ibi  iv.  fervi,  &  raolinum  de  x.  fol.  val.  I.  fbl.  Hahc 
terram  tenuit  Azor,  &  inde  ferviebat  Ecclefise  ;  &  pro  recognitione  dabat 
in  anno  Monachis  unam  firmam ,  aut  xx.  fol.  &  erat  conventio  ut  poft 
mortem  ejus  gcuxoris  fuse,  rediretterra  ad  dominiumEcclefiffi. 

Hic  vivebat  die  obitus  Regis  E.  &  ita  terram  teneb^t ;  poftea  vero  uxore 
^  fua  jam  mortua,  fadtus  eft  Utlagh. 

De  eadem  terra  ifdem  Urfo  i.  hidam  ad  Brodune,  &  dicit  quod  W.  Rex 
fibi  eam  dedit,&  inde  debet  Eccle.fiae  fervitium  reddere.  Valebat  &  val.  x.  fol. 

De  ipfa  terra  tenet  Robertus  Difpenf  iii.  hidas  &dimid.  ad  Wadberge, 
&  ibi  habet  ii.  car.  &  ix.  bord.  &  iv.  feruos,  6c  parchum.  Val.  xl.  fol. 
Hsec  terra  fuit  Dominicorum  villanorum,  cumdimidio  hidie  quod  tenet 
unus  homo  Abbatis. 

In  eadem  Wadberge  eft  una  hidaterrse,  in  quafuitvaccaria  monachorum. 

Hanc  emit  quidam  Godricus  Teinus  RegisE.  vita  trium  hasredum,  6c  dabat 
in  anno  monachis  i.  firmam  pro  recognitione.  Modo  habet  hanc  terram 
tertius  haeres,  fcilicet  Urfo  qui  eam  tenet,poft  cujus  mortem  debetredire  ad 
Ecclefiam  St.  Marise. 

TERRA     OSBERNI    Filii     R  I  C  A  R  D  I. 

Ifdem  Osbernus  Wicelbold,  6cc.  ibi  xi.  hidae,  &c.  &  xiii.  Burgenfes  in 
Wich  fecantes  ii.  diebus  in  Augufto  &  Marcio,  &  fervientes  curiae. 

TERRAWILLIELMI    Filii    ANSCULFI. 

Willielmus  Filius  Anfculfi  tenet  de  Rege  Escelie,  &  Wibertus  de  eo. 
Uluuinus  tenuit,  8fc. 

Hoc  Manerium  emit  ifdem  Wluuinus  T.  R.  E.  de  Epifcopo  Ceftrenii  ad 
astatem  triuni  hominum.  Qui  cum  infirmatus  ad  finem  vitse  venifTet ;  voca- 
to  Filio  fuo  *  Epifcopoli.  &uxore  fuaSc  pluribusamicis  fiiis,  dixit.  Au- 
dite  vos  amici  mei,  hancterram,  quam  ab  Ecclefia  emi  ,'volo  utteneat  uxor 
niea  dum  vixerit,  &  poft  mortem  ejus  recipiat  Ecclefia  de  quaaccepi,  6c  qui 
inde  abftulerit  excommunicatus  fit. 

Hoc  ita  fliifre  teftificantur  meliores  homines  totius  Comitatus, 


HEREFORDSCfRE. 

JN  Hereeord   Civitate,  Tempore  Regis  Edwardi  erant  c.  &  iii.  ho- 
mines  commanentes  intus  &  extra  raurum,  habebant  has  fubterfcriptai^ 
confuetudines. 

Siquis  eorum  voluiffet  recedere  de  civitate  ,•  poterat  concefTu  Prspofiti 
doraum  fuam  vendere  alteri  homini,  fervitium  debitum  inde  facere  volenti. 
&  habebat  Praspofitus  tertium  denarium  hujus  venditionis;  Quod  fi  quis 
paupertate  fua  non  potuiifet  fervitium  facere ,-  relinquebat  fine  precio  do- 

mun! 


O   O    M    E    S-D    A    y. 

nium  fuanl  Pr^epofito,  qui  providebat  ne  domus  yacua  remanereCj  &  ne  Rex 
careret  fervitio. 

Intra  murum  civitatis  unaquaque  intcgra  mafura  reddebat  vii.  dcnarios 
&obolum;  6civ.  denarios  ad  locandos  caballos,  &  iii.  diebus  in  Augufto  fe- 
cabat  ad  Maurdine,  &  una  die  ad  fenum  congregandum  erac,  ubi  Viceco- 
mes  volebat.  Qui  equum  habebat,  terin  anno  pergebat  cum  Vicecomi- 
te  ad  placita  &  ad  Hundret  ad  Urmelavia.  Quando  Rex  venatui  inftabat , 
de  unaquaque  domo  per  confuetudinem  ibat  unus  homo  ad  ftabilitiouem 
infiiva.  Aliihominrs  nonhabentes  integras  mafuras,  inveniebant  nieuuar- 
dos  ad  aulam,  quando  Rex  erat  in   civitate.^ 

Burgenfis  cum  caballo  ferviens,  cum  moriebatur,  habebat  Rex  eqii- 
um  fit  arma  ejus.  De  eo  qui  equum  non  habebat ,  fi  moreretur,  habebat 
Rex  aut  x.  fol.  aut  terram  ejus  cum   domibus. 

Si  quis  morte  prseventus  non  divifiiTct  qu3e  fua  erant ,  Rexr  habebat 
omnem  ejus  pecuniam.  Has  confuetudines  habebant  in  civitate  habitantes, 
&  aiii  firailiter  extra  murum  manentes,  nifi  tantum  quod  integra;  mafura 
foris  murum  non  dabat  nifi  iii.  denar.  &  obolum.  Ali^e  conliietudi- 
nes  erant    communes.  , 

Cujufcunque  uxor  brazabat  intus  &  extra  civitatem ,  dabac  x.  denarios 
per  confuetudinem. 

Sex  fabri  erant  in  civitate ;  quilque  eorum  de  fua  forgia  reddebat  unum 
denarium,  &  quifque  eorum  faciebatcxx.  ferra  deferro  Regis,  Scunicuique 
eorum  dabantur  iii.  denarii  inde  per  confuetudinem,  &  ifti  fabri  ab  ornni 
alio  fervitio  erant  quieti. 

Septem  monetarii  erant  ibi.  tJnus  ex  his  erat  monetarius  Epifcopi. 
Quando  moneta  renovabatur ,  dabat  quifque  eorum  xviii.  fbl.  pro  cuneis 
recipiendis  ;  £c  ex  eo  die  quo  redibant  ufque  ad  unum  menfem,  dabat  quif- 
que  eorum  Regi  xx.  fbl.  &  fimiliter  habebat  Epif   defuo  monetario  xx.  Ibl. 

Quando  veniebat  Rex  in  civitatem ,  quantum  volebat  denai*.  feciebanc 
ei  monetarii,  de  argento  fcilicet  Regis,  &hivii.  habebant  facam  &  Ibcham 
fuam.  * 

Moriente  aliquo  Regis  monetario ,  habebat  Rex  xx.  fol.  de  relevamen- 
to.     Quod  fi  moreretUr  non  divifb  cenfi.i  fuo ,  Rex  habebat  omnem  cenfum. 

Si  Vicecomes  iret  in  Wales  cum  exercitUj  ibanthi  homines  cumeo.  Quod 
fi  quis  irejuffus  non  iret  ,  emendabat  Regi  xl.Iol. 

In  ipfa  ciyitate  habebat  Heraldus  [Conies]  xxvii.  Burgenfes  eafdem 
confaetudmes  habentes,  quas  &  aUi  Burgenfes. 

De  hac  civitate  reddebat  Pr^pofitus  xii.  lib.  Regi  [E.]  &  vi.  lib.  Go- 
miti  [Heraldo]  &  habebat  in  fuo  cenfu  fupradid:as  omnes  confuetudines. 

Rex  vero  habebat  in  fuo  dominio  tres  forisfad:uras,  hoc  eft  pacem  fu- 
am  infradlam,  &  heinfaram,  6c  foreftellum. 

Quicunque  horum  unum  feciflet ,  emendabat  c.«  fol.  Regi  cujufcunque 
homo  fuiffet. 

Modo  habet  Rex  civitatem  Hereford  in  dominio,  &  Anglici  Burgenfes  ° 
ibi  manentes  Iiabent  f uas  priores  confiietudines:  Francigena;  vero  Burgenfes 
habentquietasperxii.  denariosomnesfbrisfadturas,  prseter  tres  fupradiitas. 

H^c  civitas  reddit  Regilx,  lib.  ad  numerum,  de  candidis  denariis,  intra 
civitatem,  &  xviii.  Maneria  quse  in  Hereford  reddunt  firmas  fiias :  compu- 
tantur  cccxxx.  v.  lib.  &  xviii.  fbl.  exceptis  placitis  de  tlund.  de  Comitatu. 

In  Arcenefelde  habet  Rex  tres  Ecclefias.  Presbyteri  harum  Ecclefia- 
rum  ferunt  legationes  Regis  in  Wales,-  6c  quifque  eorum  cantat  pro  Rege  ii. 
miffas  unaquaque  Ebdomada. 

Si  quiseorum  raoritur  ,  Rex  habet  de  eo  xx.  fbl.  per  confuetudinem. 

Si  quis  Walenfium  furatur  hominem  aut  feminam,  equum,  bovem,  vel  vae- 
cam  i  convidus  inde  redd.  furtum  ,  &  dat  xx.  fol.  pro  fonsfadiura. 
De  ove  vero  furata  vel  fafciculo  nianipulorum  ,  emcnd^t  ii,  ibl. 

q  C  c  c  G  c  Si 


1^9 


770 


G    O    N    S    U   E    T  U   D  I  N  E  S       E  X 

Si  quis  occidit  hominem  Regis,  &  facit  heinfaram,  dat  Regi  xx.  fol.  de 
folutione  hominis,  6c  de  forisfadtura  c  Ibl.  Si  alicujus  Taini  hominem  occi- 
derit,  dat  x.  fol.  Domino  hominis  mortui. 

Quodfi  Walenfis  Walenfem  occiderit,  congregantur  parentes  occifi,  & 
prasdantur  eum  ejufque  propinquos ,  &  comburunt  domos  eorum,  donec 
in  craftinuni  circa  meridiem  corpus  mortui  fepeliatur.  De  hac  praeda 
habet  Rex  tertiam  partem,  illi  vero  totum  aliud  habent  quietum. 

Aiter  autem  qui  domum  incenderit,  &  inde  acculatus  fuerit ,  per  xl.  ho- 
mines  fe  defendit;    quod  fi  nonpotuerit,  xx.fbl.  Regi  emendabit. 

Si  quis  de  confuetudine  fextarium  mellis  celaverit ,  probatus  inde  pro 
uno  fextario  redd.    quinque,  Si  tantum  terrse  tenet  utdebeat  dare. 

Si  Vicecomes  evocat  eos  adfiremot,  meliores  ex  eis  vi.aut  vii.  vadunt 
cum  eo.,  Qui  vocatus  non  vadit,  dat  ii.  fbl.  aut  unum  bovem  Regi,  & 
qui  dehundretremanet,  tantundem  perfolvit. 

Similiter  emendat  qui  juffus  a  Vicecomite  lecum  ire  in  Walis  non  per- 
git.    Nam  fi  Vicecomes  non  vadit ,  nemo  eorum  ibit. 

Cum  exercitus  in  hoftem  pergit ,  ipfi  per  confuetudinem  feciunt  Avant- 
Warde,  6c  in reverfione  Redrewarde.  Hx  confUetudines  erant  Walenfium 
T.  R.  E.  in  Arcenefelde. 

RisET  de  Wales  redd.  Regi.  W.  xl.  fol. 

De  terra  Calcebuef,   habet  Rex.  x.  fbl.  extra  firmam. 


GRENTEBRISCIRE. 

Urgum  de  Grentebrige  prouno  Hundret  fe  defend.T.  R.  E.  Inhoc 

Burgo  fuerunt  6c  funt  decem  Cuftodise  ;    In  prima  cuftodia  Liy.  mafiirae. 

Ex  his  ii.  funt  Wafte.  In  hac  prima  cuftodia  habet  Alanus  Comes  v.  Burgen- 
fes  nichil  reddentes,  &c.  Hsec  eadem  una  cuftodia  pro  duabus  computaba- 
tur  T.  R.  E.  fed  pro  Caftro  funt  deftru<a:2e  xxviii.  domus. 

In  fecunda  Cuftodiafuerunt  xLviii.  mafurse  T.  R.  E.  acc. 

In  tertia  cuftodia  T.  R.  E.  fuerunt  xlI,  malurae,  &c. 

In  quarta  cuftodia  T.  R.  E.  fuerunt  xlv.  mafurje,  &c. 

De  confuetudinibus  hujus  vill^e  vii.  lib.  per  annum,  &  de  landgable  vii. 
lib.  &  ii.  Orse ,  &  duo  denar. 

Burgenfes  T.  R.  E.  accommodabant  Vicecomiti  carrucas  fujts  ter  in  anno. 
Modo  novem  vicibus  exiguntur. 

Nec  averas  nec  currus  T.  R.  E  inveniebant,  quae  modo  ^iciunt  per  con- 
fuetudinem  impofitam.  Reclamant  autem  fuper  Picotum  Vicecomitem, 
communem  pafturam  fibi  per  eum  [&  ab  eo]  ablatam. 

DeHarietaLagemannorum  habuitildem  Picot  viii.lib.  6cunum  Palfridum, 
&  unius  militis  arma.  ' 

T  E  R  R  A     R  E  G  I  S. 

Saham  Manerium  Regis  per  ix.  hid.  &  dim.  fe  defend.  &c.  Ibi  vii. 
pifcatores  reddentes  Regi  praefentationes  pifcium  ter  in  anno  fecundum 
quod  poflunt.  In  totis  valentiis  rcddebat  per  annum  xxv.  lib.  arlas  &  pen- 
fatas,  &  xiii.Iib.  &viii.  fbl.  &  iv.  denarios  ad  numerum  de  albis  denar. 
pro  frumento,  brafio,  melle,  &  aliis  minutis  confuetudinibus.  T.  R.E.  red- 
debat  xxv.  lib.  ad  numerum. 

In  Fuleberne  tenet  Picotus  xxvi.  fbchomannos,  qui  habent  iv.  hid.  ftib  ma- 
nu  Regis,  &c.  Reddunt  per  annum  viii.  lib..  arfas  &  penfatas ;  &  unoquoque 
anno  xii.  equos,  &  xii.  inguardos,  fi  Rex  in  Vicecomitatu  veniret.  Si  non  ve- 
iiiret,  xii.  Ibl.  6c  viii.  denarios.  T.  R.  E.  non  reddebant  Vicecomiti  nifi  averas 
&  inguardos,  vel  xii.  fol.  &  viii.  den.  &  fuper  plus  invafit  Picot  fuper  Regem. 

HVN' 


0   O   M   E    S-D   A   Y,  ^jl 

HUNTED'UN  SC  I RE. 

HUntedun  Burg  defendebat  fe  ad  geld.  Regis  pro  quarta  parte  de 
Hyrftingeftan  hund.  pro  l.  hid.  fed  modo  nongeldat  itainilIohund> 
poftquam  Rex  W.  geldum  nionetse  pofuit  in  Burgo.  De  toto  hoc  Burgo 
exibant  T.  R.  E.  de  Landgablex.  lib.  inde  Comes  tertiam  partem  habebat, 
Rex  duas.  De  hoc  cenfu  remancnt  nunc  fupra  xx.  manfur^,  ubi  caftrum  eft, 
xvi.  fbl.  &  vjii.  denar.  inter  Comitem  Sc  Regem.  Prseter  haec  habe- 
batRex  xx.lib.  &:  Comesx.  lib.  de  firma  Burgi,  aut  plus  aut  minus,  ficut 
poterat  collocare  partem  fuam,  &c. 

Hanc  terram  colunt  Burgenfes,  &  locant  per  miniftros  Rcgis  &  Comitis. 
Infi"a  prasdi(5tum  cenfum  funt  iii.  pifcatores  iii.  fbl.  reddentes. 

In  hoc  Burgo  fuerunt  iii.  monetarii,  reddentes  xl.  fbl.  inter  Regem  & 
Comitem,  fed  modo  non  funt.  T.  R.  E.  reddebantxxx.lib.  modo  fimiliter. 


B  ED  E  F  0  RT>  S  C  I  R 

T3Edeford  T.  R.  E.prb  dimidio  hund.  fe  defendebat,  &modofacit,  inex- 

\  s  peditione  &  in  navibus.  Terra  de  hac  villa  nunquam  fuit  hidata,  nec 

modo  eft,pr2eter  unam  hidam,  quse  jacuit  in  Ecclefia  St.  Pauli  in  elemofina,&c. 

TERRA,REGIS. 

Manerium  Lestone..  Dominicum  manerium  Regis  pro  xlvii.  hid.  fe  defen- 
dit  modo.  T.  R.  E.  non  erant  nifi  xxx.  hid.  De  his  xlvii  hid.  funt  in  manu 
regis  xliii.  hid.  &c.  Ibi  theloneum  de  mercato  redd.  vii.  lib.  Intra  totum 
redd.  per  annum  xxii.  lib.  ad  penfum,  &  dimid.  diem  ad  firmam"  Re- 
gis,  in  frumento  &  melle  6c  ahis  rebus  ad  firraam  pertinentibus.  Ad  opus 
Reginse  ii.  uncias  auri,  &  pro  uno  fiimmario  &  confiietud.  canuni  Ixx.  fbl, 
&  c.  fbl.  ad  penfum,  &  xl.  fol.  de  albo  argento.  Hoc  mifit  de  cremento 
Luo  Talliebofc,  &  i.  unciam  auri,  ad  opus  Vicecomitis  per  annum. 

Manerium  LoiTONE.DominicUm  Manerium  Regis,&c.De  theloneo  &  nler-' 
cato  c.  fol.  Intra  totum  reddit  per  annum  xxx.  lib.  ad  penfiim,  &  dimid. 
diem  in  ftumento  &  melle  &  aliis  confuetudinibus  ad  firmam  Regis  perti- 
nentibus.Reginse  iv,  uncias  auri,&  de  fummario  &  aliis  confuetudinibus  mi- 
nutis  Ixx.  fol.  &  de  confuetudine  canum  vi.  hb,  &  x.  fbl.  &  de  cremento 
quod  mifit  Luo  Tallebofc  vii.  lib.  ad  penfum,  &  xl.  fol.  albi  argenti,5c  unam 
unciam  auri  Vicecoaiiti. 

Manerium  Houstone.  Dominicum  Manerium  Regis,  5cc. 

LED  ECE  STRESCIRE. 

GIviTAS  de  Ledecestre,  Tempore  Regis  Edwardi,  reddebat  per  an- 
num  Regi  xxx.  lib.  ad  numerum  de  xx.  in  Ora,  &  xv.  fextaria  mellis. 
Quando  Rex  ibat  in  exercitu  per  terram;  de  ipfb  Burgo  xii.  Burgenfes 
ibant  cum  eo.     Si  vero  per   mare  in  hoftem  ibat;  mittebant  ei  iv.  equos 
de  eodem  Burgo  ufque  Loadoniam,  ad  comportandum  arma,  vel  alia  qu^ 
opus  elTet. 

Modo  habet  Rex  W.  proomnibus  redditibus  civitatis  ejufdem  &  Comi- 
tatus  xlii.  lib.  &  x.  fbl.  ad  pondus;  pro  uno  accipitre  x.  lib,  ad  numerum;  pro 
fummario  xx.  fbl.  De  monetariis  xx.  lib.  per  annum  de  xx.  in  Ora.  De  his 
XX.  lib.  liabet  Hugo  de  Grentemaifnil  tertium  denariura, 

3  C  ccc  c  ^  WAJ{^ 


~i-J2  CoNSUETUDINES      Ex 

W  ARWICSCIRE. 

IN  BuRGo  de  Warwic,  liabet  Rex  indominio  fuo  c.xiii.dotnus,  2c  Ba- 
rones  Re^is  habent  c.  xii.  de  quibus  omnibus  Rex  habet  geldmn  fu- 
um,  &c.  Epifcopus  de  Wireceftre  habet  lx.  mafuras,  &  fic  de  c£eteris:  prseter 
has'  fupradidas  mafuras  funt  in  ipfo  Burgo  xix.  Burgenfes,  qui  habentxix. 
mafuras  cum  faca  &  foca  &  omnibus  confuetudinibus,&  ita  habebant  T.  R.  E. 

Tempore  Regis  Edwardi  Vicecomitatus  de  Waruuic,  cum  Burgo  &  cum 
regahbus  Maneriis,  reddebat  Ixv.  lib.  &  xxxvi.  fextaria  meUis,  aut  xxiv.  hb. 
&  viii.  fol.  pro  omnibus  quse  ad  mel  pertinebaht. 

Modo  intra  firmam  regaUum  Maneriorum  &  placita  Comitatus  reddit 
per  annum  cxlv.  lib.  adpondus,  &  xxii,  lib.  pro  confuetudine  canum,  &  xx. 
fol.'  profummario,  &  x.lib.  pro  accipitre,  &  c.  fol.  Reginae  pro  gerfuma. 

Prseter  hoc  reddit  xxiv.  fextaria  mellis  cum  majori  menfura ,  &  de 
Buro-o  vi.  fextaria  mellis.  Sextaria  fcilicet  prp  xv.  denariis.  De  his  habet 
Comes  de  Mellend.  vi.  fextaria  &  v.  fol. 

Confuetudo  Waruuic  fuit,  ut  eunte  Rege  per  terram  in  expeditionem , 
decem  Burgenfes  de  Waruuic  pro  omniHus  aiiis  irent.  Qui  monitus  nou 
ibat  c,  fol.  Regi  emendabat. 

Si  vero  per  mare  contra  hoftes  fuos  ibat  Rex  ;  vel  iv.  Batfueins,  vel  iv. 
lib.  denariorum  ei  mittebant. 


S  C  I  R  0  T  E  S  C  I  R  E, 

IN.  GiviTATE  SciROPEsciRiE  Tempore  Regis  E.  crant  cc.  l.  ii.  domus 
&  totidem  Burgenfes  in  ipfis  domibus,  reddentes  per  annum  vii.  lib. 
&  xvi.  fol.  &  viii.  denar.  de  gablo.  Ibi  habebat  Rex  E.  has  fubterfcri- 
ptas  conftietudines.  Si  quis  pacem  Regis  manu  propria  data  fcienter  in- 
fringebat ,  utlagus  fiebat.  Qui  vero  pacem  Regis  h.  Vicecomite  data  in- 
.fringebat,  c.  fol.  emendabat;  &  tantundem  dabat  quitbreftel,  vel  heinfare 
faciebat.  Has  iii.  forisfadturas  habebat  in  dominio  Rex  E.  in  omni  An- 
glia  extra  firmas. 

Quando  Rex  jacebat  in  hac  civitate ,  fervabant  eum  vigilantes  xii.  ho- 
mines  de  melioribus  civitatis.  Et  cum  ibi  venationem  exerceret,  fimiliter 
cuftodiebant  eum  cum  armis  meliores  Burgenfts  caballos  habentes.  Ad 
ftabilationem  vero  mittebat  Vicecomes  xxxvi.  homines  pedites,  quamdiu 
Rex  ibi  efiTet.  Ad  partum  autem  de  Marfetelie,  inveniebant  xxxvi.  hpmines 
per  confiietudinem  viii.  diebus. 

Cum  in  Walis  pergere  vellet  Vicecomes,  qui  ab  eo  edi(ftus  non  pergebat , 
xl.  fbl.  de   fbrisra<5tura  dabat. 

MuUer  accipiens  quocunque  modo  maritum ,  fi  vidua  erat  dabat  Regi 
XX.  fol.  fi  puella  x.fbl.  quoiibet  modo  acciperet  virum. 

Cujufcunque  Burgenfis  domus  combureretur  aliquo  cafu  vel  eventu,  fine 
negligentia,  xl.  fol.  Regi  dabat  pro  forisfadura,  &  duobus  propinquiori- 
bus  vicinis  fuis  ii.  Ibl.  unicuique. 

Burgenfis  qui  in  dominio  erat  Regis  cum  moriebatur ,  habebat  Rex  x. 
foL  de  relevameuto.  ^ 

Si  quis  Burgenfis  frangebat  terminum,  quem  Vicecomes  imponebat  ei , 
emendabat  x.  fbl. 

Qui  ianguinem  fundebat  xl.  fol.  emendabat. 

Cum  Rex  ibiret  de  civitate ,  mittebat  ei  xxiv.  caballos  Vicecomes  Lente- 
urde,  &  ipfosducebat  Rex  uique  primam  manfionem  Strafordfcire. 

Tres 


D      O      0      M      E      S-D      A      T. 

Tres  monetar,  habebatibi  Rex,  qui  poftqnam  coemifTent  cuneos  monetse 
ut  alii  monetarii  patrise,  xv.  die  dabant  Regixx.  fol.  mniiquifque,  &hoc  fie- 
bat  moneta  vertente. 

intra  totum  reddebat  civitas  ifta  per  annum  xxx.lib.  Duasparteshabe- 
bat  Rex,  &  Vicecomes  tertiam. 
'rra:cedenti  anno  hujus  delcriptionis ,  reddidit  xl.  lib.  Rogerio  [Coflliti..] 

Ha:c  Civitas  T.  R.  E.  geldabat  pro  c.  hidis. 

De  his  habebat  St.  Ahnundusii.  hid.&fic  dc  ceteris. 

Dicuut  Anghgena;  Burgenfes  de  apiropesberie  multum  grave  fibi  efle, 
quod  ipfi  redduut  totum  geldum,  ficpti  rcddebant  T.  R.  E.  quamvis  caftel- 
lum  Comitis  occupaverit  h.  mafuras,  &  ahse  l.  m.ifura;  fint  vaftata:,  &xHii. 
Francigense  Burgenfes  teneant  mafuras  geldantes  T.  R.  E.  &  Abbati^quani 
facit  ibi  Comes  dederit  ipfe  xxxix.  Burgenfes ,  ohm  fimihter  cum  ahis  gel- 
dantes. 

Intra  totum  funt  cc.  mafurs,  vii.  ininus,  quse  non  geldant. 


'INT  ERRIP  A  &  MARSHAM. 

'"1"°' ER.R.AM  InFRA   ScrIPTAM  TeNUIT   ROGERIUS    PlCTAVENSlS,      InTER- 
__£_        KIPAM    &  MeRSHAM. 

I  N     D  E  R  B  E  I    H  U  N  D  R  E  T. 

Ibihabuit  Rex  Edvs^ardus  unum  Manerium  Dereei  nominatum,  cum  vi. 
Bereuuich.  &c. 

U(5tredus  tenebat  vi.  Maneria,  Rabil,  &c. 

Hoc  Manerium  Derbei  cum  his  ftjpradidis  hidis  reddebant  Regi  E.  de 
firma  xxvi.  hb,  &  ii.  foL 

Ex  his  iii.  hids  erant  hberse,  quarum  cenfum  perdonavit  Tinis  qui  eas 
tenebat. 

Iftse  reddebant  iv.  hb.  &  xiv.  fbhd.  &  iv.  dertar.  .  ' 

Omnes  ifti  Taini  habuerunt  confiietudinem  reddere  ii.  Oras  denariorum 
de  unaquaque  caruca  terrs,  &  faciebant  per  confiietudinem  domos  Regi, 
&  qu2B  ibi  pertinebant,  ficut  villani;  &  pifcarias,  &infilva  hajas  6c  ftabili- 
tuias :  &  qui  ad  hsec  non  ibat  quando  debebat,  ii.  fol.  emendabat,  &  poftea 
ad  opus  veniebat  &  operabatur  donec  perfedtum  erat. 

Unufquifque  eorum  uno  die  in  Augufto  mittebant  mefTores  fuos  fecare 
fegites  Regis;  Si  non  ,  per  ii.  fol.  emendabat. 

Si  quis  hb.  homo  feceret  furtum,  aut  fbreftel  aut  heinfara,  aut  paceni  Re- 
gis  infiringebat,  xl.  fol.  emendabat. 

Si  quis  faciebat  fanguinem  aut  raptum  de  femina,  vel  qui  remanebat 
de  firemot  fine  rationabiii  excufoione ,  per  x,  fbl.  emendabat. 

Si  de  Hund.  remanebat,  aut  non  ibat  ad  placitum,  ubi  Prcepofitus  jube- 
bat ,  per  v.  fol.  emendabat. 

Si  cui  jubebat  in  fuum  fervitium  ire  &  non  ibat ,  iv.  fbl.  emendabat. 

Si  quis  de  terra  Regis  recedere  volebat,  dabat  xl.  fbi.&ibatquo  volebat. 
-  Si  quis  terram  patris  fui  mortui  habere  volebat,  xl.  fol.  relevabat. 

Qui  nolebat ;  &  terram  &  omnem  pecuniam  patris  mortui  Rex  habebat. 

Udtredus  tenuit  Crofebi  &  Chirchedele  pro  i.  hida,  &  erat  quieta  ab 
omni  confuetudine  prjeter  has  vi.  pace  infradta ,  foreftel ,  heinfara  & 
pugna  qua;  poft  facramentum  faditum  remanebat ,  &  fi  conftridus  jufticia 
Pr^pofiti  alicui  debitum  fblvebat,  &  fi  terminum  a  Praepofito  datum  noii  at- 
tendebat,  hocper  xl.  fol.  emendabat  j  geldum  vero  Regis  ficut  homines 
Patriae  folvebat,  &c. 

In  Newtone  T.  R.  E.  f uerunt  v.  hidse,  &c;;, 

Modo  fiint  ibi  vi.  Drenghs,  &c. 

3  Ccccc3  SNOT' 


77? 


77+ 


CoNSUETUDINES      Ex 


S  NOTI  NGHA  M  SCl  R 

1N  BuRGo  Snotingham  fuerunt  T.  R.  E.  c.  Ixxiii.  Burgenfes,  &  xis. 
villani.  &c. 

In  Snotingeham  aqua  Trente  &  fofla,  &  via  verfus  Eboracum  cuftodiun- 
tur,  ita  ut  fiquis  impedierit  tranfitum  navium,  &  fi  quis  araverit  vel  fof- 
fam  fecerit  in  via  Regis  infra  duas  perticas ,  emendarc  habet  perviii.  libras. 

De  Stori  anteceffore  Walterii  de  Aincurt  dicunt,  quod  fine  alicujus  li- 
centia  potuit  facere  fibi  Ecclefiam  in  fua  terra  &  in  llia  fbca,  6c  fuam  de- 
cimam  mittere  quo  vellet. 

In  Snotingehamfcire  &  in  Derbifcire,  pax  Regis  manu  vel  figillo  data,  fi 
fuerit  infra<3:a,  emendatur  per  xviii.  Hundret ;  unuraquodque  Hund.  viii. 
lib.  Hujus  emendationis  habet  Rex  ii.  partes,  Comes  tertiam.  Id  eft  xii. 
Hund.  emendantRegi,  &vi.  Comiti. 

Si  quis  fecundum  legem  exulatus  fuerit  pro  aliquo  reatu  ;  nullus  prse- 
ter  Regem  pacem  reddere  poteft  ei.  * 

Tainus  habens  plufquam  vi.  Maneria,  non  dat  terrse  relevafionem,  nifi 
Regi  tantum  viii.  lib. 

Si  habet  vi.  tantum,  vel  minus  ,•  Vicecomiti  dat  relevationem  iii.  Markas 
argenti,  ubiCunque  maneat,  in  Burgo  vel  extra. 

Si  Tainus  habens  facam  &  focam  fbrisfecerit  terram  fuam  ,•  inter  Regem 
&  Comitem  habent  medietatem  terrs  ejus  atque  pecuni^e  ,•  5c  legalis  uxor 
cum  legitimis  hxredibus,  fi  fuerint,  habent  aliam  medietatem. 


EURUICSCIRE. 

N  Eboraco  Civitate  Tempore  Regis  Edwardi  praeter  Scyram  Ar- 
chiepifcopi  fuerunt  vi.  fcyr^e ;  una  ex  his  eft  vaftata  in  Caftellis. 

In  quinque  Scyris  fuerunt  Mille  &  quadrigentffi  &  xviii.  manfiones  ho- 
fJDitat^e.  De  una  harum  fcirarum  habet  Archiepifcopus  adhuc  tertiam  par- 
tem.  In  his  nerao  alius  habebat  conjTuetudinem  nifi  ut  Burgenfis,  prster 
Merlefvainan  una  domo  qu£e  eft  infira  Caftellum,  &  pra^ter  Canonicos  ubi- 
cunque  manfifTent,  &  prxter  iv.  judices,  quibus  Rex  dabat  hoc  donum  per 
fuum  brevem,  &  quamdiu  vivebant. 

Archiepifcopus   autem  de  fua  fcyra  habebat  plenam  confuetudinem. 

De  fupradidlis  omnibus  manfionibus  funt  modo  hofpitatJe  in  manu  Re- 
gis  reddentes  confuetudinem  quadringentse,  ix.  minus,inter  magnas&  parvas; 
6c  cccc.  manfiones  non  hofpitat»;  quae,  reddunt  melior  i.  denarium,  &aliie 
minus;  &  quingentse  &  xl.  manfiones  ita  vacuse,  quod  nilomnino  reddunt, 
&  c.  xl.  V.  manfiones  tenent  Francigense. 

Sandtus  Cutbertus  habet  i.  doraum ,  quam  femper  habuit  ut  plures  di- 
cunt,  quietam  de  omni  confuetudine  :  fed  Burgenfes  dicunt  non  eam  fuifTe 
quietam  Tempore  R.  E.  nifificutuna  Burgenfium,  nifitantum  quandoPrje- 
pofitus  eam  habebat  theloneum  ftium  &  Canonicorum,  &c. 

Comes  deMoritonio  habetibi  xiv:  manfiones,  6c  ii.  bancos  in  macello,  & 
Ecclefiam  St.  Crucis,  &c. 

Nigellus  de  Monnevile  habeti.  manfionem  cujufdam  monetarii. 

In  icyra  Archiepifcopi  fuerunt  T.  R.E.  hofpitatse  ducent»  manfiones,  un- 
decim  minus;  modo  funt  centum  hofpitatje  inter  magnas  &  paryas,  pr^eter 
curiam  Archiepifcopi  &  domos  Canonicorum.  In  hac  fcyra  nabet  Archie- 
pifcopus  quantum  Rex  habet  in  fiiis  fcyris. 

In  Geldo  ciyitatis  funt  quater  xx.Sc  iv.  carucatae  terrse,  &  unaquaque  gel- 

dabat 


D       O       O       M       E       S-D       A       Y.  77^ 

dabat  quantum  una  domus  civitatis,  &  in  tribus  operibus  Regis  cum  civi- 
bus  erant,  &c.  ' 

In  Dominicis  Manerlis  nichil  omninoComes  liabuit,  neque  Rex  iu  Ma- 
neriis  Comitis,  prater  quod  pertinet  ad  Chriftianitatem,qua:  ad  Archiepifco- 
pum  pertinet.  * 

In  omni  terra  St.  Petri  de  Euruic,  &  St.  Joannis,  &  St.  Wilfridi,  &  St. 
Cutberti,  6c  St,  TRiNrrATis  fimiliter  Rex  ibi  non  habuit,  nec  Comes,  nec 
aliquis  alius  aliquam  confuetudinem.  Rex  habet  tres  vias  per  terram,  6t 
quartam  per  aquam.  In  his  omne  forisfadtum  eft  Regis  &  Comitis ,  ubi- 
cunque  vadant  via;,  vel  per  terram  Regis,  vel  Archiepifcopi,  vel   Comitis. 

Pax  data  manu  Regis  vel  ligillo  ejus,  fi  fuerit  infradia;  Regifolum- 
modo  emendatur  per  xii.  Hund.  ununiquodque  Hund.  viii.  lib. 

Pax  a  Comite  data  &  infi'a6l:a  a  quolibet,-  ipfi  Comiti  per  vi.  Hundret 
emendatui-;     unumquodque  viii.  lib. 

Si  quis  fecundum  legem  exulatus  fiierit ;  nuUus  nifi  Rex  ei  pacem  dabit. 
Si  vero  Comes  vel  Vicecomes  aliquem  de  regione  foras  milerint ;  ipfi  eum 
revocare  &  pacem  ei   dare  pofliint  fi  voluerint.  , 

Relevationem  terrarum  dant  fblummodo  Regi  iili  Taini,  qui  pUifquam 
vi.  Maneria  habuerint.  Relevatio  eft  viii.  lib. 

Si  vero  vi.  tantum  Maneria  vel  minus  habuerit,  Vicecomiti  pro  relevatio- 
ne  dat  iii.  Markas  argenti. 

Burgenfes  autem  Eboi'ac£e  civitatis  non  dant  relevationem. 


LINCOLESCIRE.    LINDESIG. 

1N  CiviTATE  LiNCOLiA  crant,  Tempore  Regis  Edwardi,  novies  centum 
&  Lxx.  manfiones  hofpitatce.     Hic    numerus    Anglice  computatur    i. 
centum  pro  c.  xx. 

In  ipfa  civitate  erant  xii.  Lagemanni,  id  eft  habentes  facam  &  fbcam,  Har- 
decnut,  Suartin,  f.  Grimboldi,  Ulf  filius  Suertebrand,  qui  habuit  Thol  *& 
Them,  Walraven,  Aluuold,  Briditric,  Guret,  Ulbert,  Godric,  f.  Eddeue, 
Siuuard  [Presbyter]  Leuuine  [Presbyter]  Aldeue  [Presbyter.] 

Modo  fimt  ibi  totidem  habentes  fimiliter  facam  &  focam.  Suardinc[i.] 
loco  Hardecnut  patris  fui,  Suartinc  [ii.  ]  Sortebrand  [  iii.  ]  loco  Uu  patris 
fui,  Agemund  [iv.  ]  loco  Wakaven  patris  fui,  Aluuold  [v.]  Goduinus, 
[  vi.  ]  filius  Bridtrici  Normanus  [  vii.  ]  Craffus  loco  Guret,  Ulbert  [viii.] 
frater  Ulf  adhuc  vivit,  Pethrus  [ix.]  de  Valonges  loco  Godricfilii  Eddeue, 
Ulnoldus  [  X.  ]  Presbyter  loco  Siuuard,  Presb.  Buruolt  [xi.]  loco  patris  fui 
Leuuine,  qui  modo  eftmonachus,  Leduuinus  [xii.]  filius  Ravene  loco  Al- 
denePresbyteri. 

Tochi  filius  Outi  habuit  in  civitate  xxx.  manfiones  praster  fuam  hallam, 
&ii.  Ecclefias  &  dimidiam;  &  fuam  hallam  habuit  quietam  ab  omni  confue- 
tudine,  &  fuper  alias  xxx.  manfiones  habuit  locationem,  &  prseter  hoc  de 
unaquaque  unum  denarium,  id  eft  Landgable.  Super  has  xxx.  manfiones 
habebat  Rex  thelonemn  &  forisfad:uram,  ut  Burgenfes  juraverunt-  Sed  his 
jurantibus  contradicit  Uluiet  Presbyter,  &  offert  fe  portaturum  judicium 
quod  non  ita  eft  ficuti  dicunt,  &c. 

Radulfus  Pagenel  habet  i.  manfionem,  &c.  6cfic  de  ceteris. 

Aluredus  nepos  Turoidi  habet  iii.  Toftesde  terra  Sybi,  quantum  Rexfibi 
dedit,  in  quibus  habet  omnes  confuetudines,  praeter  geldum  de  monedagio. 

Confuetudines  Regis  &   Comitis    in   Sudlincolia   reddunt    xxviii.   lib. 

In  Nortreding  confuetudines  Regis  &  Comitis  reddunt  xxiv.  lib. 

In  Weftreding  confuetudines  Regis  &  Comitis  reddunt  xii.  Iib. 

la  Sudtreding  conftietudines  Regis  &  Comitis  reddunt  xv.  lib. 

Pax 


"    C   0   N   S    U   E   T   U   D   I    N    E    S      E    X 

Pax  manu  Refis  vel  figillo  ejus  data,  fi  fuerit  infradita  ,  emendatur  per 
xviii.  Hundret.  ^Unumquodque  Hund.  folvit  viii.  lib.  Duodecim  Hund. 
emendant  Regi,&  vi.  Comiti.  ■ 

Siquis  pro  aliquo  reatu  exulatus  fuerit  h  Rege  &  a  Comue  &  ab  ho-. 
minibus  Vicecomitatus ;  nullus  nifi  Rex  fibi  dare  pacem  potent. 

Stanford  Burgum  Regis  dedit  geldum  T.  R.  E.  pro  xii.  Hundret  & 
dimidio  ,  in  exercitu,  &  navigio,  &  in  danegeld.  Ibi  {imt  vi.  Cuftodiae ; 
quinquc  in  Lyncolefcire,  &  fexta  in  Hantunefcire,  qu^  eft  ultra  pontem, 
&  tamen  ipfa  reddebat  omnem  confuetudinem  cunl  aliis,  prster 'gablum  & 
theloneum,  quod  Abb.  de  Burg  habebat  &  habet. . 

In  his  v.  cuftodiis  T.  R.  E.  fuerunt  c.  xl.  &  i.  manfiones,  &c. 

In  Stanford  T.  R.  E.  erant  xii.  I.agemanni ,  qui  habebant  infra  domos 

'  fuas  facam  &  focam,  &  fuper  homines  fuos,  praster  geld,  &  heriae,  &  fo- 

risfaduram  corporum  fuorum.de  xl.  Oris  argenti,  &  praeter  latronem.  Hoc  i- 

dem  modo  habent.  Si  non  funt  hifi  novem,  unus  eorutn  habet  xvii .  manfiones. 

IN  ToRCHESEY,  T.  R.  E.  fuerunt  cc.  &  xiii.Burgenfes.  Eaf  dem  cOn- 
fuetudines  habebant  omnes  quas  &  Lincohenfes,  &  tantum  plus,  quod  qui- 
cunque  eorum  manfionem  in  eadem  villa  habebat ,  neque  intrans  neque 
exiens  thcloneum  dabat,  nec  confuetudinem.  Hoc  autem  eorum  erat,  ut 
fi  legati  Regis  illuc  venirent ,  homines  ejufdem  vici  cum  navibus  f iiis  & 
ahis  inftrumentis  navigationis  ufque  Eboracum  eos  conducerent,  &  Vice- 
comes  vidum  legatorum  &  nautarum  ex  firma  fua  inveniret.  Quod  fi 
aliquis  Burgenfium  ahbi  vellet  abire,  &  domum  qus  efTet  in  eadem  villa 
vendere,  fine  fcientia  &  licentia  Pra^pofiti,  fi  vellet,  pofTet  facere. 


E   A  s  E   s  s  A 

1N   eadem   Coleceftra    tenuit  Godricus   i.  lib.  homo  tempore  Regis 
Eaduuardi  iv.  manfiones,  &c. 
Amo  Dapifer  i.  domuni,  &  i.  curiam,  &  i.  hid,  6cc. 

Et  hoc  totum  praeter  fuam  aulam  reddebat  confuetudinem  tempore  Re- 

gis  Edwardi,  &  adhuc  reddunt  Burgenfes  de  fuis  capitibus,  &C. 

Dominium  Regis  in  Coleceftra  cii.  acrse   terrse,  &c. 

Eft  autem  confuetudout  anoquoque  anno,quinto  decimodiepoftpafcha, 

reddant  Burgenfes  Regii  duas  marcas  argenti,  &  hoc  pertinet   ad   firmam 

Regis.  Prseterea  de  unaquaque  domoper  annum  vi.  denarios,    qu«e  reddere 

poteft  ad  vi£tum  foldariorum   Regis,   vel  ad  expeditionem  terr^e  yel  ma- 

ris,  &  hoc  non  eft  ad  firmam.     Et  hoc  fit  fi  Rex  fbldarios  habuerit,  vel 

expeditionem  fecerit.     Et  propter  hos  vi.  denarios  tota  civJtas  exomnibus 

debitis  reddebat  tempore  Regis  Edwardi  xii.  lib.  &ii.  fol,  &  iii.  denar.  in 

unoquoque  anno.     De  quibus  reddebant  monetarii  iv.  lib.    tempore  Regis 

Edwardi.     Modo  reddit  iv.  xx.  lib.  &  iv.  fextarios  mellis,  vel  xl.  fol.  iv.     Et 

prseter  hocv.fbl.  Vicecomiti  de  gerfuma.     Et  x.  fol.  &  iv.  den.  ad  Prse- 

bcndarios  pafcendos.    Et  praeter  hoc  reddunt  Burgenfes  de  Coleceftra  & 

de  Melduna  xx.  lib.  pro  moneta,  &  hoc  conftituit   Waleramus,  &  advo- 

cant  Regemadturtorem,quodcondonavitillis  x.  lib.  &  tantum  Walchelinus 

Epifcopus  quserit  ab  illis  xl.  lib.  , 


N    0    R    F    U    L    C. 

Oc  de  NoRwic.    In  Noruic  erant  Tempore  Regis  Edwardi  mcccxx. 
Burgenfes.     Quorum  unus  ita  dominicus  Regis,  ut  non  poffet  re- 

cedere 


DoOMESDAY.  777 


cidere  nec  hoinagium  facerefine  licentia  ipfius,  cuierat  nomen  Edftail,  &Ci 
Tota  ha;c  Villa  reddebat  T.  R.  E.  xx.  lib.  Regi,  6c  Comiti  x.  Hb.  &  pr^ter 
hocxxi.  fol.Sc  iv.  denar,  Prsebendarios,  &  vi.  fextarios  mellis,  &i.urfum,  & 
vi»  canes  ad  urfum ;  &  modo  Ixx.  lib.  penfum  Regis,  &  c.  fol.  ad  nume- 
rum,  de  gei'fuma  Reginse  j  &  i.  afturconem,  &  xx.  lib,  blaneas  Comiti,  & 
XX.  fbl.  gerfuma  ad  numerum  G,  &.c. 

Franci  de  Norwic.  In  novo  Burgoxxxvi.  Burgenfes,  &  vi.  Anghcij  & 
ex  annua  confuetudine  reddebat  unufquifque  v.  denar.  praster  forisfadiuras. 
De  hoc  toto  habebat  Rex  ii.  partes,  &  Comes  tertiam.  Modoxli,  Burgen- 
fes  Franci  in  dominio  Regis  &  Comitis;&  Rogerius  Bigot  habet  l.  &  fic  de  aliis. 
Tota  hxc  terra  Burgenfium  erat  in  dominio  Comitis  Rad.  &  concefGt 
eam  Regi  in  commune  ad  faciendum  Burgum,  inter  fe  &  Regem,  ut  teflatur 
Vicecomes,  Et  omnes  terra:  iflse,  tam  militum  quam  Burgenfium,  reddunt 
Regifuam  coniiietudinem. 


CESTRESCIRE. 

Clvitas  tie  Cestre,  Tempore  Regis  Edwardi,  gelbabat  pro  l.  Hidis.  Tres 
&  dimidium,  quse  funt  extra  Civitatem  (  hoc  eft,  una  Hida  &  dimi^ 
dium  ultra  pontem,  &  duas  Hidse  in  Neutone,  &  Redeclive,  &  in  Burgo 
Epifcopi)  hae  geldabant  cum  Civitate. 

Tempore  Regis  Edwardi  erant  in  ipfa  Civitate  cccc,  &  xxxi.  Domus  gel- 
dantes  :  &  prxter  has  habebat  Epifcopus  Lvi.  domus  geldantes.  Tunc  red- 
debat  h^c  Civitas  x.  Marcas  Argenti  6c  dimidiam  :  Duas  partes  erant  Re- 
gis,   &  tertia  Comitis :  Et  hae  Leges  erant  ibi. 

Pax  data  manuRegis,  veifuo  Brevi,  vel  per  fiium  Legatum,  fiab  aliquo 
fuiffet  infrad:a,  inde  Rex  c.  fblidos  habebat :  quod  fi  ipfa  Pax  Regis,  juffu 
ejus  ^  Comite  data,  fuifTet  infradfca,  de  c.  fblidis  ('qui  pro  hoc  dabantur) 
tertium  denarium  Comes  habebat :  li  vero  ,a  Praepofito  Regis,  aut  Mini- 
ftro  Comitis,  eadem  pax  data  infringeretur,  per  xl.  folidos  emendabatur, 
&  Comitis  erat  tertius  denarius.    . 

Si  quis  liber  homo,  Regis  Pacem  datam  infringens,  in  domo  hominem 
occidiffet,  terra  ejus  &  pecuniatota  Regis  erat,  &ipfe  Utlagh  fiebat :  hoc 
idem  habebat  Comes  de  fuo  tantum  homine  hanc  forisfii(3:uram  faciente: 
Cuilibet  autem  Utlagh  nullus  poterat  reddere  pacem  nifiperRegem. 

Qui  fanguinem  faciebata  mane  fecundie  Ferise  ufquead  nonam  Sabbathi, 
X.  fblidis  emendabat :  a  nona  vero  Sabbati  ufque  ad  mane  fecund^e  Ferise 
fanguinis  efFufusxx.  folidis  emendabatur :  fimihterxx,  fblidos  fblvebat,  qui 
hoc  faciebat  in  xii.  diebus  Nativitatis,  &  in  die  Purificationis  Beatse  Marije, 
&primodie  Pafchse,  &  primodiePentecoftes,  &  die  Afcenfionis,  &  in  Af^ 
fiimptione  vel  Nativitate  Sanfta:  Marise,  &  in  die  Fefto  Oninium  Sandtorum, 
Qui  in  iftis  facris  diebus  hominem  interficiebat,  iv.  libris  emendabat :  in 
aliis  autem  diebus  xl.  folidis :  fimiliter  Heinfaram  vel  Foreftel,  in  hisFeftis 
diebus  &  die  Dominico,'qui  faciebat,  iv.  libras  exfblvebat,-  in  aliis  diebus 
xl.  folidos. 

Hangenuitham  faciens  in  Civitate  x.  folidos  dabat:  Prsepofitus  autem  Re- 
gis  vel  Comitis  hinc  fbrisfacSturam  faciens,  xx.  fblidis  emendabat, 

Qiii  Revelach  faciebat,  vel  latrocinium,  vel  violentiam  foeminse  in  domo 
inferebat,  unumquodque  horum  xl.  folidis  emendabatur. 

Vidua,  fi  alicui  fe  non  legitime  commifcebat,  xx,  fblidis  emendabat; 
Puella  vero  x.  folidis  pro  fimili  caufa. 

Qui  in  Civitate  terram  alterius  faifibat,  &  non  poterat  diratiocinare  fu- 
am  efTe,  xl.  fblidis  emendabat;  fimiliter  &  ille  qui  clamorem  indefacie- 
bat,  &  fuam  effe  debere  non  poffet  diratiocinare. 

Qui  terram  fuam,  velpropinqui  fui,  relevare  volebat,  x.  fblidos  dabat  ^ 

-  4  Cccc  s  "   Quodi 


77^  CoNSUETUDINES      Ex      &C. 

Quod  fi  non  poterat  vel  nolebat,  terram  ejus  in  manum  Regis  Praspofitus 
accipiebat. 

Qui  ad  terminum,  quod  debebat  gablum,  non  rcddebat,  x.fol.emendabat. 

Si  io"nis  Civitatem  comburebat,  de  cujus  domo  exibat,  emendabat  per 
tres  oras  Denariorum  ;  2«  fuo  Propinquiori   vicino    dabat   duos  Iblidos. 

Omnium  harum  fbrisfadturarum  duae  partes  erant  Regis,  &  tertia  Comitis. 

Si  fine  licentia  Regis  ad  portum  Civitatis  Naves  venirent,  vel  a  porta 
recederent,  de  unoquoque  homine  qui  in  Navibus  effet  xl.  folidos  habebant 
Rex  &  Comes. 

Si  contra  pacem  Regis,  6c  fuper  ejus  prohibitionem,  navis  adveniret,  tam 
ipfam  quam  homines,  cum  omnibus  quse  ibi  erant,  habebant  Rex  &  Comes. 

Si  vero  cum  pace  &  licentia  Regis  veniffet,  qui  in  ea  erant  quietc  ven- 
debant  qua  habebant  .•  fed  cum  difcederet,  quatuor  denarios  de  unoquoque 
Lefthhabebant  Rex&  Comes :  Si  habentibus  Martrinas  pelles  juberet  Prse- 
pofitus  Regis,  ut  nulli  venderent,  donec  fibi  prius  oftenfas  compararet, 
qui  hoc  non  obfervabant  xl.  fblidis  emendabant. 

Vir  five  mulier,  falfam  raenfuram  in  Civitate  faciens,  deprehenfus  iv. 
folidis  emendabat:  fimiliter  malam  cervifiam  faciens,  aut  in  Cathedra  po- 
nebatur  Stercoris,  aut  quatuor  folidos  dabat  Prsspofitis. 

Hanc  forisfad:uram  accipiebant  miniftri  Regis  &  Comitis  in  Civitate,  ia 
cujufcunque  terra  fuiffet,  five  Epifcopi,  five  alterius  hominis :  fimiliter  6c 
Theloneum  fiquis  illud  detinebat  ultra  tres  no6tes,  xl.  fblidis  emendabat. 

Tenipore  RegisEdwardi  erant  iff  Civitate  hac  Septem  Monetarii,  qui  da-, 
bant  feptem  libras  Regi  &  Comitiextrafirmam,  quando  moneta  vertebatur. 

Tunc  erant  xii.  Judices  Civitatis :  Et  hi  erant  de  hominibus  Regis  &  Epi- 
fcopi,  &  Comitis ;  Horum  fi  quis  de  Hundret  remanebat,  die  quo  fedebant, 
fine  Excufatione  manifefta,  x.  fblidis  emendabat  inter  Regem  &  Comitem. 

Ad  murumCivitatis^tpontem  resedificandum  de  unaquaque  hida  Comi- 
tatus  unum  hominem  venire  Praspofitus  edicebat :  cujus  homo  non  venie- 
bat,  Dominus  ejus  xl.  fblidos  emendabat  Regi  &  Comiti :  Hsec  fbrisfadiura 
cxtra  firmam  erat. 

Hxc  Civitas  tunc  reddebat  de  firraa  xlv.  libras,  &  trcs  timbres  Peilium 
Martrinium ,-  tertia  pars  erat  Comitis,  &  duse  Regis. 

Quando  Hugo  Comes  recepit,  non  valebat  nifi  xxx.  libras :  valde  enim 
erat  vaftata :  Ducentse  &  quinque  Domus  minus  ibi  erant,  quam  tempore 
Regis  Edwardi  fuerunt :  modo  totidem  funt  ibi,  quot  invenit. 

Hanc  Civitatem  Mundret  tenuit  de  Comite  pro  lxx.  libris,  &  una  Marka 
Auri. 

Ipfe  habuit  ad  firmam  proL.Iibris,  &una  Marka  Auri,  omniaPlacitaCo- 
mitis  in  Comitatu  6c  Hundretis  prseter  Inglefeld. 

Terra  in  qua  eft  Templum  Sandti  Petri  ,•  quam  Robertus  de  Rodelend 
clamabatad  Teiland,  (ficut  diratiocinavit  Comitatus}  nunquampertinuitad 
Manerium  extra  Civitatem,  fedadBurgum  pertinet,  &femper  fuit  in  con- 
fuetudine  Regis  &  Comitis,  ficut  aliorum  Burgeufium. 


B  R  I  T  A  N" 


B    R    I    T    A    N    N    I    A    R    U 

Antiqui  Topuli^  Urhes^  Flumina ,  Tromontoria,  <^c.  Prout 
collegit  ea^  ^  expojnit  Cl.  V.  G.  C  a  m  d  e  n  u  s. 


179 


ABallabi 
Abone 
Abus  ^ftuarium 
iEfica 
Ad  Anfam 
Ad  Pontem 
Adurni  Portus 
Agelocum 
Alone 

Alannius  fluVi 
Alaunus  fluv. 
Amboglanna 
Ancalites 

Amnitum  vel  Samnitum  inful^ 

Andates  lucus 

Anderida 

Angli,  five  Anglo-Saxones 

Antonafive  Aufbna 

Antiveftseum 

Aqu£e  Iblis 

Arbeia 

Ariconium 

Atacoti 

Atrebatii 

Augufta  vel  Londinum 

Axelodunum. 

B. 

Adiza 
Bannaveha 
Beierium,    idem  quod  Anti- 

veftasum* 
Belgse 

Belifama  fluv. 
Benones 
Bibroci 
Binovium 
Blatum  Bulgium 
Bleftium 
Bonium 
Bononia 
Borcovicus 
Bovium 
Brage 

Brannogeniunl 
Brannodunum 


Applehy  in  Weflmoreland 
Avin^ton   in  Gloceflerjhire 
Humber  in   Torksbire 
Netherby  upon  Esk^  in    Cumberland 
Juxta   Coggejhall  in  Eflex 
Paunton    in   Lincolnjhire 
Ederington 

Little  -  borrough  upon  Trent 
tVhitely  in   Northumberland 
Avon  in    Wiljhire 
Alne  in  Northumberland 
Amblejyde  forte  ^ 

The  Hundred  of  Henley 
IJks  upon  th  veefl  coajts   ef  Britains 
in  France 

Newenden  in  Kent 

Aufo7l 

The  Cape  of  Cormvall 
Bathe  in  Sommerfetjhire  \ 

Jeiby  •  •  ; 

K^nchefter  neer  Herefard 

Barkshire 

Hexam  in  Northumberland 


Bath 

Wedon  on  the  flreet 


Somerfetjhire,  Wiljhire^  and  HantJ\nre 
^ibel  in  Lancajhire 
High-Crofs 

The  Hundred  of  Bray  in  Barkshire 
Binchefter 

Bulnejfe  in  Cumberland 
Old  Tovpn  in  Herefordjhire 
Bafichor  in  Flintjhire 
Bottonge  in  France 
Borrvw  in  Northumberland 
Boverton  in  Glamorganjlnre 
Broughton  in  Hantflms 
Worcejler 

Brancefler  in  NorfoUie 
4  C  c  c  c  c  a  Brenieniuiit 


ySo 


Britanniarum 


Bremenium 
Brementuracum 
BrerSentonacum 
Brigantes 

Brovonacum 

Bullaeum 

Burrium 

C. 

C^faromagus 
Calcaria 
Callena 
Camboritum 
Camalodunum 
Camundolunum 
Cambodunum 
Calagum 
Canonium 
Cantium 

Cantium  Promontoriuni 
Cangi 

Caftra  Exploratorum 
Calira  Conftantia 
Caffii 

Caffiterides 
Caturadonium 

Cattieuchlani 

Caufennae  vide  Gaufennse 

Cenio  fluv. 

Ceni-magni  vide  Iceni 

Cilurnum 

Ciaufentum 

Clevum 

Coccium 

Colonia 

Condate 

Concangii 

Condercum 

Cambretonium 
Conovius  fluv. 
Conovium  Urbs 
Convennos  infula 
Congavata 
Coriniura 

Coritani 


Cornavii 

Corftopitum 
Coffini 


Brampton  in  Northumlerland 
Brampton  in  Cumberland 
Overborrow  in  Lamajhire 
Torkshire,  Lancajhire ,  B.  of  Durham } 

Wejimorland,  Cumberland. 
Brou^ham 

Buehh  in  BrecJ^nocpire 
Vske  in  Monmouthjhire. 


Neare  Brentxvood  in  EJfex  fbrte 

Tadcajier  in  Tork^hire 

Vide  Gallena 

Cambridge 

Maldon 

Fide  Cambodunum 

J^uines  neer  uilmondbury  in  Torkihir» 

Vide  Galacum 

Chensford  in  Efjex 

Kent 

Theforeland  of  K^nt 

Burge  upon  Sands 
Confiance  in  Normandy 
The  HundredofCaiJhow  in  Hartfordjhirs 
The  Iles  of  Sylly 
Cattarick^  in  Torkejhire 
Buchinghamjhire^BedfordJh  ire,and  Hert- 
fordjhire 

The  KJver  by  Gregeny  in  CornroaU 

CoUerford  in  Northumberland 

South-hanton 

Glocefler  ^ 

J^blchejier  in  Lancajlnre 

Colchejier  in  Efex 

Congleton  in  Chejhire 

Barony  of  K^ndall 

Chejier  upon  the  Streete  in  the  BiJhopric\^ 

of  Durham 
Brettenham  in  Suffolke 
Conwey  in  Wales  ,  j 

Caerhean  upon  Convoay  in  CaernarvOnlhire 
Canvey  at  the  Thdmes  mouth 
Aplace  upon  Caudebec  in  Cumberland 
■  Circefier  in  Giocefterjhire 
Nortimmtonjhire  ,  Leicejierjjire ,  ^ut- 

landjhire,  Lincolnjhire,  Nottingham' 

JhirBy  Derbyjhire 
Warwickshire^  Worcefterjhire  Staffordjh, 

Shropjhire  and  Cljejhire 
Morpit  in  Narthumberland  forte 

Croco- 


A  N  T  I  CLU  I,    P  O  P  U  L  I,    U  R  B  E  S;,  &C. 

Ancefler  in  Lincolnjhire 
Marlcbororv  or  I\enet  in  WiltJJme 
Corebrtdge  in  Northumberland 


Croco-calana 

Cunetio 

Curio 


781 


D. 


DAnmonii 
Dannioriorum  Pcomon- 
torium 
Danum 
Delgovitia 
Derventio 
Deva  fluv. 

Devana  five  Deva  Urbs 
Di(!lum 

Dimetae 

Dobuni,  live  Boduni 
Dorobernia,vide  Dorovernum 
Dubris 

Dunum  finus 

Durcornavia 
Durotriges 
Dur-co-briv^ 
Durnium 

Durobriva; 

Durnovaria 

Durobrovje' 

Durolenum 

Durolitum 

Durofiponte 

Durovernum 


Cornvoall   and  Denjhire  , 

The  Lis^ardin  CormvaU 

Dancajter  in  Torkshire 

Godmundham  in  Torkshire 

Auldb^  upon  Dervoent  in  Tor\shire 

Dee  zn  Cheshire 

Chejier,  or  Wejichejier 

Diganwey 

Wejivpales ,  Caermardenshire  ,  Pef^roo^ 

shire,  and  Cardiganshire 
Glocejiershire,  and  Oxfordshire 

Dover 

The  Cree\e  at  Duneshy  near  Whitby  in 

Torkshire 
Vide  Corinium 
Dorfetshire 
J{edborn 

Vide  Durnovariam 
Cajier  near  Wandlefwoorth  in  Hunfing' 

donshire 
Dorcejier 
J{pchejier 
Leneham  in  K^nt 
Oldfoord  upon  Leein  EJfex 
Germonchejier 
Canterburie 


EBoracum 
Epiacum , 
Etocetum 
Extenfio  Promont. 


F. 


Fretum  Britannicum 


Torke 

Papcajilein  Cumberland 
The-wall  in  Staffordshire 
Eajion-nejk  in  Suffolk 


The  Streight  of  Calis 


^  Abrantvicor).im  portub- 
.J  fusfinus 
GabrofenturH 
Gallatum 
Galana 
Gallena 

Ganganorum  promontorium 

Garianonum 

Garienis  fluv. 

Gauiennae 


Suerby  in  Torlshire 

Grateshead  in  B.  of  Durham 
Whealp  cajlle  in  Wejimerland 
Walle-vpic 
Wallingford 

Lheyn  in  Caernarvonshire 
Tarmouth 

Tare  J^iver  in  Norffolke 
Brig-Cajierton  upon  Wasb 
4  Cc  cccj 


Genunia 


782 


Britanniarum 


Genunia 

Glannoventa 

GleflarisB 

Glevum 

Gobannium 

Gefforiacum  vide  Bononia. 


H 


H. 

Erculis  promon. 
Hunnum. 


North  Wales 

ypon  Wentsbecke  in    Nortbumberland 

Glocejler 
Abergevenny. 


Hertly  point  -in  Denskire 
Seven/hale  in  Northumberland. 


JAmefa  vide  Tamefis 
Iceni  Suffolke,  Norfolke,  Cambridgeshire^  and 

Huntingdonshire 

Icianos  .  Jcborrow  in  Norfolke 

Idumanius  fluv.  Blackervater  in  ^ffex. 

Ifanna-vatia,  vide  Banavenna ,  nam  eadem  videntur. 

Ifca  fluv.  Ex  J^ver  in  Denshire 

Ifca  Danmonioruni  Excefler 

Ifca  Legio  Augufta  Caerlheon  in  ^Monmouthshire 

Ifcalis  Ivelcefler 

Ifiirium  Aldburge  in  Torkshire 

Jugantes,  quorum  meminit  Tacitus,  nefcio,  nifi  Cantiani  fuerint  ] 
quos  Britanni  fda  lingua  Y.  Gaint  dicere  folebant ;  asque  tamen 
probabile  videatur  Brigantes  pro  Jugantes  legere. 

Itium   Gallije  Fitfan 

Ituna  fluv.  Eden  in  Cumberland. 


Ladtodorum  five  Ladtorodum 

Lagecium  vel  Legeolium 

Legio  ii.  Augufta,  vide  Ifca 

Legio  vi.  ViS:rix  ,  vide   Ebor 

Legio  XX.  Vi<^rix,   vice  Deva. 

Lavatres 

Leucarum 

LittusSaxonicum 

Lemanis 

Lindum 

Londinum 

Longovicum 

Luguvallum 

Loventium. 


M. 


Adus 
Magi 

Maglona 

Magna 

Magnus  Portus 

Maleos 

Mancunium 

Mandeveffedum 

Magni,  vide  Magi 


Stony-Stratford 
Cajileford  neere  Votitfreil 

acum 

Boxoesu^on  Stanemore 
Loghor  in  Southvoales 

LimehillinKjnt 

Lincolne 

London 

Lanchefier 

Carlile 

Levenif  in  Breckngcshire. 


IMaidfione  in  Kent 
Old  ^adnor 

Maclenith  in  Montgomerishirs 
Chefierin  the  wallneer  Haltroefiell 
Portefmouth,   or  Portchefier 
Mulaamong  the  Wefiernlles 
Manchefier  in  Lancashire 
^ancafier  in  Warwickeshire 


Mediolanutn 


A  N  T  I  a.U  I,    P  O  P  U  L  I,     U  R  B  E  S,    &C. 

Lban  Vellin  in  Montgomeryshire 

Dunfiable 

Northumberland 

Near  Bever-Cajlle 

'M.eneg  in  Cornevoall 

The  Washes  betmen  Lincoln.  &  Norfol^ 


Ivlediolanum 
Magioninium 


78? 


Meatae 

Margidunum 

Mena 

Metaris  aeft. 

Midis,  vide  Ve^ta 

Morbium 

Maridunum 

Moridunum 

Moricambe  ffift. 

Morini 

MorinorumPortus  Britannicus 

N. 

Nldus 
Neomagus,  five  Novio- 
magus 
Novus  portus, 


vide  Lemanis 


O. 


o 


Olicana 

Olenacum 

Ocrinum 

Ordoviccs 

Oftidamnii 

Ottadini 

Othona 


Ctopitarum  prom. 
Ocelium  prom. 


Morsby  in  Cimberland 

Caermarden 

Seaton  in  Devonshire 

The  Bay  at  Cnerdronack 


Neath  in  Glamorganshire 
Woodcofe  near  Croyden  in  Surrey 


S.  Davids  head  in  Penbro^Jhire 
I^llnfey  in  Terksshire 
Ilkely  in  Torkeshire 
Elenborrovp  in  Camberland 
Vide  Danmonium 
Northwales 

Northumberland 
Ithan-cefier  in  Ejfex. 


PArifi  pop. 
Pennocrucium 
Pettuaria 
Petrianse 
Piari 

Praefidium 
Prsetorium 
Pontes 
Pons  ^ii 
Procolitia 


Holdernefie  in  Tarkeshire 

Tenkridge  in  Staffordjhire 

Beverley 

Sefne  places  neer  Veterill  in  Cumberland 

The  PiBs 

Warwicke 

Patringtone  in  Torkeshire        * 

Colebroke  in  Buckinghamjhire  . 

Pont^elandin  Northumberland 

Coleceafler  in  Nortbumberland. 


R 


R. 

At£B 

Ratoftibius  fluy. 


Regni  pop. 

Regnum 

Regulbiuni 

Ribodunum 

Rhutupiae 

Rhutunium. 


Leicefler 

Tafin  Glamorganjhire 

Surrey^  Suffex,  and  the  Sea  Coafls   «f 

Hantjhire 
^egnfledin  Hanjhire 
^eculver  in  M^nt, 

J^chborrow  nearSandmcb 
I{outon  in  Shropjhire. 


Sabrlns. 


7H 


Britanniarum 


SAbrinafluv. 
Salen^e 
Segodunum 
Segontium 
Segontiaci 
Setantiorum  Palus 
Scoti 

Seteia  asflruar.  proDeia 
Segelocum 
Silures 
Sitomagus 
Simeni 

Sinus  falutaris 
Sorbiodunum 
Spinae 

Stuccia  fluv. 
SulIoniac£. 


Severn 

Salndy  in  Bedfordshire 

Seton  in  Nortbumberland 

Caerfeiont  neere  Caernarvon 

In  Hantjhire 

Winandermer 

Dee  mouth 

VideAngelocum 

Southrvales 

Thetforde  in  Norfoll^ 

Vide  Iceni 

Vide  Gabrantovicorum 

Old  Sarisbury 

Spene  neere  Netvbury 

Jftuyth    in  Cardiganjhire 

Brockley  hill  neereEUefirey 


TAmarus  fluv. 
Tamara 
Tamifis 
Tanatos 
Tefis  flu. 
Tina  flu. 
Toifobios 
Tobius  fluv. 
Toliatis 
Trajedtus 
Trinobantes 
Tripontium 
Trifantonis  Portus 
Tuefis 

Tuerobius  fluv. 
Tunocellum 
Trutulenfis  Portus 


Tamar  ■ 

Tamarton 

Tames,  five  Teames  \ 

Tanet 

Gefe 

Tine  in  Northumberland 

Vide  Conovius 

Tovy  in  Wales 

Shepey 

Taffqge  neere  Aujl. 

Middlefex,  and  Ejfex 

Torcefier 

Southanton 

Berwicke  upon  Trvede 

Tvoy  in  Wales 

Tinne-mouth 

Vide  Rhutupias,  Tacitum  Trutulen- 

fem  pro  Rhutupenfi  vocare  exi- 

itimat  B.  Rhenanus. 


-i 


VAgniacae 
Valentia 
Vallum 
Varis 

Viroconium 
Vedra  fluv. 
Veneti 

Venta  Belgarum 
Venta  Icenorum 
Venta  Silurum 
Vennones 
Verlucio 


Maidfione 

The  ?iBs  WaU 

Bod-varyin  Flintjhire 

Wroxcejler 

Were  in  the  B.  of  Durefme 

Guineth,  or  Northveales 

Wintchefier 

Cafier  neere  Norwich 

Caer  Went  in  Monmouthjhire 

High-Croffe 

Werminjier 

Verometum 


Antiq^ui,  Populi,  Urbes,  &c. 


Verometum 

Burrovp  Inll  in  Letcejterjmre 

Verolamium     .^ 

Verulam  neere   St.  Albons 

Veiters 

Surgh  upon  Stanemore 

Uzella  asftuarium 

Ivell  mouth 

Viconia,vide  Vinonium 

Vinonium  &  Binonium 

Binchejier  in  the  B.  of  Durefme 

ViUa  Fauftini 

St.  Edmunds-Bury 
Old  JVinchelfey  forte 

Vindelis 

Vindobala ,  vidc  Vindomora 

Vindomora 

Wallefend  in  Northumberland  , 

Vindonum 

Silceafier 
Winchefier  in  the  tvaU 

Vindolana 

Vindo^ladia 

Winburne  in  Dorfetjhire 

Virecinum 

Wroxefler  in  Shropjhire 

Virofidum 

Weremc  uton  Eden  neere  Carlile      * 
Volemouth 

Voluba 

Voreda 

Old  Verith 

tJfocona 

Oken  Tate 

Uzella 

Loft-uthieL 

l^S 


Topuli  &  Loca  antiquioris  memoria  in 
S    C    O    T    I    A 


ABravanus 
Alauna 
Anloba 
Banatia 
Berubium 
Bodotria  fluv.    ' 
Caledonii 
Cantae 

Carbantoricum 
Carini,  five  Catini 
Cornabii 
Caftra  Alata 
Cerones 
Colania 
Celnius  fluv, 
Corda 
Caria 
Greones 
Damnii 


Dea 

Devana 

Diva  fluv. 

Epidii 

Gadeni 

Glotta 

Grampius 

Horelci 

liena 

Ua  fluv. 

Itis  fluv. 

Ladeni 

Lelanonius 

Leucopibia 

Lindum 

Littus  altum 

Longus  fluv. 

Loxa  fluv. 

Mertae.  inSoutherlandia 


Novantes 

Kavantum  prom. 

Nodios 

Orcas,  vide  Tarvedrum 

Randuara 

Rherigonium 

Selgovae 

Tamea,  Fortafle  Tanea 

in  Roffia 
Taizali 

Tarvedrum  prom. 
Taus  fluv. 
Vacomagi 
Vararis 
Vernicones 
Vidtoria 
Vindagora 
Virvedrum 
Uzellum 


In    H  I  B  E  R  N  I  A. 


Argitafluv. 
Aufoba  fluv. 
Auteri 
Birgus  fluv. 
Boreum  prom. 
.  Birgantes  five  Brigantes 
Buvinda  fluv. 


Cauci 

Coriondi 

Darnii  prope  Dirry 

Daurona 

Dunum 

Duris  fluv. 

Eblana 

^  Ccccc 


Eblani 

Erdini 

Gangani 

Iberni 

Jcrnus  flu. 

Ifannium  prom» 

Laberus 


Libnius 


785    Britanniarum   Antiq.ui>    Populi,   &c 


Libnius  fluv. 

Logia  fluv. 

Luccni 

Macolicon 

Menapia 

Menapii 

Modana  fluv. 

Nagnata 

Nagnatse 


Notium  prom. 
Oboca  fluv. 
Raviusfluv- 
Rheba 
Rhobogdii 
Rhobogdium  prom. 
Rigia 

Rigia  altera 
Sacrum  prom. 


Senus  flav. 
Velabri 

Vennicnium  prom. 
Vennicnii 
Vidua  fluv. 
Vinderus  fiuv. 
Vodiae 
Voluntii 


Infuk  BRITANNIiE     adjacentes. 


Acmodse 

Amnitum,  videSamni- 

tum  infulse 
Adros,  quse  &  Andium 
Axantos,  vide  Uxantila 
Barfa 
BergcE 
Birchanis 
Csefarca 
Cafliterides 
Caunos 
Dumna 
Epidium 
Edri 

Ebudaprima 
Euodia 

Ebuda  fecunda 
Gleflaria 


Glotta 

Hebrides 

Hefperides 

laa 

Limnos 

Liga 

Lifla 

Midis,  fortafle  Vedis 

Meinavia 

Mona 

Monaeda 

Mula  fiveMaleos 

Nerigon 

NeflSadse 

Pomoim 

Ocetis 

Orcades 

Ricina,  fiveRicluna 


Samnitum  infulae 

Sarnia 

Saxonum  infula: 

Sena 

Siambis 

Siata 

Sicdelis 

Silimnus 

Silinae 

Tanatos 

Thule 

Toliapis 

Veda 

Veneticaeinfulae 

Vindehs 

Uliaras 

Uxantiia 


EMENDA- 


^ 


787 


EMENDATIONES 

E     T 

N    O    T    M 

.  A  D 

Ttolemceum. 


P 


AG.  73J.  Col. 2.  L.  3.  Lege  cum  Graecis ,  Parallel.  v.  earum.  \.6.  Appe!- 
latur.  1.  12.  Daabus,  adde  11.  j8.  Libet  hic  apponeie  qus  de  hac  inlula 
Thule  Ptolemxus  fcribit  lib.  i.  c.  vii.  ex  Marino  Tytio. 


E77*'  OT/pt/f  TK  i^dLTtii  isf^Tny  ■^n-n^Ttu  nh  -   Primtim  igitftr  Latitudinis  terminum  pra- 

y^    aZrQr    [Me£f7r@']  TwV  Qihm  nmv  visro  -?■  fupponit  ?/»/(?  [Marinus]  Thulen  infulam  fub 

7m^r\ifKov  r  <«^op(^o)"ra  70'  BopHosww  Wpof.  7»  ?  •  parallelo  qui   Botealiffmam  terrA  mbis   cog- 

lymiTfdvis  y^i.  nita  partetn  Segregat. 

L.  13.   Hiberniasverolnf.  ]  Hujusinfulse  meminitPtolemsusl.  i.  c.  XL  Geographia^. 

To  (JMyxi  vis  ixifvm  ynnu,  w  W  iraTt^Si'  ^         Longitudinem  Inf.  Hibernia,  ab  ortu  occa- 
JbirfMf  «i^fSt  iixoa-t  TrafiJhKiv  ^ih«fM)v.  fum  ufq;  viginti  dierum  effc  tradidit  Fbilewon. 

c'  Huic,  utpote  Mercatori,  nec  Marinus  nec  Ptolemsus  fidem  adhibent. 
Idem  Ptolemasus  Hiberniam  inter  celebriores  infulas  recenfct  Libro  vii.  c.  v. 

Tai'  3'  tt^ioM>yiTifavv«imv  "i  ■x}fmnmv,  Tsf oth        Ex  infulis  vero  infignioribus  &  peninfa- 

(juiv,  Trt«^£«V>» ,   <hu74fei  Ji  ,  ^  BfiTlavrASty  »  lis,  prima  efi  Taprobane,  fecunda    Albionis 

hKiiaivo;.  TfiTJi  J^  «  Xf^^^ X''?''^"""'''  TirifTn  ^  una    Britannicarum:  tertia  aurea  CJhrfone- 

^  V>fiT\Avam  UCi^via,  &c.  \  fus,quartaJuverna,Britannicarumalia. 

Col.  2.  L.  To  '■5  EBoPAKoN.  Qui  volunt  Brigantium,  ('cujus  meminitPtoIem;2- 
us  in  II  Magnae  Syntaxeos,  p.  31.  Ed.  Baf  )  efle  Eboracum,  non  fatis  perpende- 
runt  ordinem  parallelorum  &  locorum,  quos  ibi  defcribit  Ptolemaeus.  Nam  pri- 
mo  ponit  22  parallelum  iflis  verbis. 

[^Ex  edit.  Ven.  A.  ijiy.]  Linea  aquiJi- 
E/kosbV  cHiiiTipos'  i^t  '^^'^Xn^®'  ;(aS'  oi-  if  ftans  vigeftmafecunda  efi:  in  qualongitudo  di- 
■ylvnm  »  iM-fi^pi  riyAfct  elfSv  tnfi^fivav  ■  li^  ^l  ei  longioris  eft  ij  hora,  &  quarta  hor£.  Et  ejus 
Awtv»  S'  «70?  TK  ImmfttXj  [Mifav  vi.  !&)  ^a-  elongatio  ab  aquatione  diei  eft  ^^  partes:  defcri- 
qn-m  ^dL  Bfijavvn  "nis  MyaMif  Bpjxlaviaf.  Sct  pta  fuperBericanas  Brttanniitmajoris.  Et  unt- 
SC  hroZba  oiav  0  yvd>(jm  |,  rtiimv  »  y^v  S«p/iH  braajiiva  eft  ^6 partes,& quartapartis  vicini- 
iTKia,  at'  ^'.  «  «J^e  i<n)(iiftyi  •Wt  y',  itJ^  ^h-  us.  £t  umbra  itqualitatis  oEluaginta  quinque 
ixsfm  rS"'  r'.  partes  &  dua,  tertiit,  partis.  Et  umbra  hiemalis 

eft  304  paries  &  medietas  partis, 

Hse  rationes,  hi  numeri  nullo  pado  conveniunt  Eboraco.  Qua  de  re,  cum  fufius 
egerim  in  commentariolo  ad  Antonini  Jtinerarium  breyi  publicando,  hic  tiihil  di- 
fputabo,  tantum  monebo  ipfum  Ptolemseum  (modo  idem  fit  Geographise  audor 
&  Syntaxeos)  in  parallelo  proximo  defignando  aperte  iftam  fententiara  ever» 
tere,  fic  snim  continuo  fubncftit.  • 

5     C  C  C  CC    2  E/KOS-O* 


788 


E   M   E    N   D   A   T    I   O    N   E    S 


E 


T. 


(itfith  T^£  ^ . 


Xj«M  izquidifians  vigejima  tertia  ejl:  in  i^ud 
longitttdo  diei  longioris  eji  X7  horx  &  ?nedietas 
hora.  Et  ejus  elongatio  ab  dtquatione  diei  eft  yd 
partes :  defcripta  fupra  medium  Britannia  ma- 
joris.  Et  umbra  a/iiva  eft  ^?  partes,  &  dua  ter~ 
tu  partis  vicinius,  Et  umbra  aquahtatis  88 
pxrtes  &  medietasjdf  tertia,df  medietas  fexta 
partis  vicinius.  Et  umbra  hiemalis  ^  33J 
partesy  &  tertia  partis. 


Vide,  fodes ;  fi  hic  Parallelus  h  rero  ppfitus  fuerit,  qaomodo  Eboracum  poterit 
efle  in  prima,  leu  meridionali  parte  Britanniae  ?  Nam  Brigantium  jam  prseceOit. 
Sed  rem  extra  omne  dubium  conftituent  fequentia  verba 

Linea  aquidiftatts  vigefma  quarta  eft:  in  qua 
lotigitudo  diei  longioris  eftiy  horif,,&  tres  quar- 
ta  hora,  &  ejus  elongatio  ab  aquatione  diei  J/ 
partes  :  defcripta  fuper  Catononiz  \Catara- 
itonium^ Britan.  Et  umbra  aftiva  eft  ^ppartes 
&  fexta  partis.  Et  umbra  aqualitatis  ^2.par- 
tes  (^  tertia,  &  medietas  fexte,  partis  fere. 
Et  umbra  hiemalis  372  partes,  &  medietas  e^ 
tertia  partis  fere. 


•ymiTo  5  y.i}in  «liifa.  ccfuv  ](nifiifi]/a>  /^  r  d". 
dTn^x^u  «Te  «75S-  tS  lcmsMfiv^,  fMif.  >'('.  im  ??*• 
<pi-m  J)a,  kaTKfHKTiYix  ns  Bpsxlrfv/rts-.  Isv  S^i 
hraZ^  o/w  5  yvd^)%  ts/ktkv  h  (tteV  S^p/vi)  a-mu, 
^3'  y.    J  Se  myAfivit    {^'  y   «'.   >i<^<  x."'"*?"'^- 

TOS'    /'. 


Parallelus,  qul  mediam  Britanniam  fecat,bic  inierponitur  inter  Brigantium  &  Catarra- 
donium:led  tantam  effe  inter  Eboracum&Catarradonium  diftantiam  quis  concedet? 

Ex  his  primo  fequi  videtur,  eundem  non  effe  audorem  Geographise  &  MagnDS 
Syntaxeos,  quae  nunc  uni  Ptolemseo  inlcribuntur.  Deinde,  videndum,  ubiBrigan- 
tium  hoc,  cujus  meminit  Audtor  Sfntaxeos,  fit  collocandum.  Arabs,  qui  olira 
vertit  hunc  librum  de  Graeco,  pro  Bp/j^jr'»  pof^ait,  Defcripta  fuper  Bericanas  ma^ 
joris  Britanniie,  &c.  fufpicor  Berecaniam  (i.  e.  Brecaniam,  Brecknoc)  intelligf, 
cum  ob  allufionem  vocum,  tum  etiam,  quia  fitus  Brecniae  proxime  accedit  ad 
longitudinem,  quam  Grxcus  fcriptor  Brigantio  adfixis.   Sed  alibi,  plura. 


Pag.  73y.Col.  1. 1.41.  ABUca.]  PIiniusI.4. 
Scandia,  Dumna,  Bergos.  Theo  iii  tabu- 
lis  Procheiris  ex  Ptolemaeo,  AS|U»rt  vvimt 
^«'.  Camdenus  putat  efle  Fme  Ile,  cu- 
jus  oppidum  unicum,  Dumo  :  &  vi- 
detur  infulae  toti   nomen    feciflle. 

Col.  1.1.44.  oy'y.Tis.  In  Tabulis  Theonis, 
ovizvs.  Videturefle  Plinii  Mi^is.  Pli- 
niusin  his  nominibus  fequutus  eftPy- 
theam  aliofque  Graecos.  His  duabus  ad- 
ditur  i  Theor^  oAwav.  Vinion  ea  di- 
citur  Anonymo  Ravennati. 

Pag.  73<5.  Col.  1. 1. 7.  Bor.  prom.  mox  fic 
fcribe.  11.  6i.   o 

1.  8.  Ven.  fcribe  Venicnion  Pr. 
1.9.  Vidusfl.fcribe  13.61. 

1. 12.  Occjd.  Lat.fcr.  Venicnii. 
1. 21.  Seni  fl.fcr.  p,   30.  yp.  30 

1.  22.  Dur,  fl.  fcr.  9.    40.  j8.  40 

1.  31.  Dabr.  fl.  fcribe         11.  ly,  5:7.4^ 
1.  37.  — lis  Lat.  fcribe  cui  adjacet. 
1.  3p.  _u__nus,  qui.  fcr.  po[i  Sacrum  Trom. 
1.  44.  Bubinds  fl,  fcr.         14.  40.  jp.  40 

Col.  2. 1,  9 .  'ouitv  ]    lege,  cviS^ia. 
1.  ii.PcSo>J\  lege  /r'.  y.  &c. 

1. 1  j .  M'<7K  T«  B.  lege  ; «'.  ^«'. 


1. 16.  Prox. 

1. 17.  ^ayv.  lege. 

1,  22.  isrf,  'jT.  lege     • 
;  1.41.  E^Aaw  T.  lege 
1.  43.  icTK//,  lege  icwp/oii. 


/«  .  §       >0  . 

/«'.  S'.  f .  i' 

»'.  V9'. 
lS\  &G. 


Pag.  737.Col.i.l.4i.P«'f«.fcr./e'.  v^'.  ^.    ^ 
1.  13.  ECoi/cfti.  fcr.  ''''•  ^S'. 

1,  23-  Mova,  fcr.  '5'.  vC-  >•• 

1.  32.  Pfp/y.  fcr.  Vifiy'ovi&      k'.^'.  ?  •  K    >' 
1.  44. 0"''p?/;.  Lege  iifytiiQi'. 
1. 45.  Ultima.  fcribe.  «^.  >'.   ?«'. 

Col.  2.  L.  4.  Rheba.  fcribc  12. i?.  45 

1.  f.  prox.  13.  yp.  ij: 

1.7.  Rhig.  alt.  fcribe  11.  fp.  30 

1.  22.  Edri.  fcribe  ly.  $9.  30 

1.  32. --torium.  fcribe  21.  61.40. 
1.  36.  Lean.  fcr.  Lelan. 


Pag.  738.  Col.  1.1.4.  Itana.  lege 

1.  p.  Tifob.  fl.   lege  if.  40. 

1.  ip.  Antaev.  lege  Antiveftmm. 

1. 23.  Orinum  Prom.fcribe  12.  f  i. 

I.  7.9:  Ceneon.fcribe  14.  ji. 

1.  36.  Cant.  Pron»,  fcribe    22.  y^. 

1.  4y  Ripa  alt.  ftribe        29.  &cz. 

1.  ji.Divae,  fcribe  26.  j8. 

Col  .2,  L.  20,  A«jWf.  fcribs  Omm. 


Itune. 
jfS.  20 

30.  - 


L  24. 


NoT^    Ad    Ptolem-^eum.  789 

1. 24.  KmavQ',  icribe  iS"'.  m'.  2'.  ^'         I.  f  o.  Londinium.  fcribe     20.       5:4.   9 

1. 2<j.  liaoi,  kribe  i(,'.»C'.      y'        1.  j2.  Rutupi».  lcribe         21. 45".  J4, 

Pag.  73p.  Col.  1.1. 12.  ABKinlcr.  (»'.?'.      >'     Col.  2. 1.  p.  P/>ol>.  fcribe  /»'.&c. 

1.  37.^11«)''). legc  Aisemoi'  «'.  Ey.  vt',  ?' 

Col.  2. 1.  2.  Metaris.  fcr.         20.  30.  &c. 

].  j2.  Tuefis.  fcribe            26.  45.  &c.       Pag.  741.  Col.  1. 1.  n.  OiohiCti ,    fcribe. 

l.yy.Orrea.  fcribc             24.  ly.  yS.^y  /<!".  Zfi".  ,£'.  >' 

1.  yk  Devaua.  fcribe          2<5.  ij.  59.  ^y         1.  20,  Api^^V  cS;',  fcribc  a'.     ^«'. 

Pag.  740.  Col.  I.  I.  j.     Vinnov.    fcribc  Col.  2, 1. 1,  Neomag.  fcribe    19.  4j.  yj.ay 

-^                                   17-  50.  Ji.   o  1. 2.  prox.  Dobunis. 

1. 2j.Viroc.  legc  Fi!We»i«w.  1. 14.  Tamare.  fcribe           ly.      fxiy 

1. 28.  Rhage.fcribe             18.        58.30  1.  16.  Legio.  fcribe              17.      J^- JJ 

Lji.  Urolan.fcribe           ip.  20.  jy.  30  1- 26.  Quac.  max.  ad.fcribe  31.40.  (Sj.   o 

L  39.  Occid.  fant.lege  DemeU.  ''    1.  27.  proxima.  fcribc         30.20.  tfj.iy 

L^d.Corinium.fcribe        18.       J4- 10  1.  34.  Sant  Toliapismox  FieiSfjf. . 

Difpundis  jam  Erratis,  qua  Typothetae  qua  exemplarium  ;  redeamus  ad  initiflm; 
Graecorumque  codicum  Vartantes  leiiiories  apponamus  :  quod  folum  reftat ;  nam 
Camdenus  jamdudum  csetera  Qccupavit,  &  Graeca  cum  nominibttS  paCriis  peniicu» 
late  contulit,  uti  mox  poft  pauca   folia,  infra  conftabit. 

Pag.  73(?.  CoL  2.  L  I.  Uifyioi.  Codex  Palatinus.Jmpc/scf  &  Juvenalis  ultra  LittorajfU' 
verna  promovimus  mox,  BpsTanutfTf ,  &  'S>ramft>Ms  &  UfiTlnuinyJit  ex  Ptolemso  &  Mar- 
ciano,  qui  eum  fequitur,  Stephanus    de   Vrbibus  adducit. 

2  TTnf&h^eiQr .~\  Cod.  PaL  &  Seldeni,  &  alius  addunt,  5  twTQf  ;(^^«7W  ws^toj^s  awwfof, 
H  Kponof,  Plinius  eadgm  in  Grscis  legit  auaoribus>  ante  Ptolemsum. 

3  A;£o/B  ]  Alii  Codd.  A/Si-iK,  &  A///.w«. 

4  EpJTw/J  Pal.  C.  addit,  0/  19  EfjiJ^iavoi,  &  niox  «Ttt  AuTHpo;.  Cod.  V.  Cl.  D.  Stllling- 
fletii,  Epifcopi  Wigorn.  legit  Avtevo/.  Quam  le(9:ionem  firmant  aliqui  Latini  libri. 

y  Oi^ihiGofoi  ]  Pal.  C.  of  ^9  Ew^sefo/  (opinor  ex  abbreviationej  Seldeni  codex  Ouit^iSofoi. 
Sunt  ctiam  codices,  quibus  hxc  diiflio  prorfus  abeft.  Latini  habent  Vellabori  & 
Velabri,  fic  &  Oroftus. 

6  OuiiTivi®'  •]  Aliter,  Ocsg^»'®'»  &  QuifyuiQ-^  &  Ei/«p««<@'  &  OjifiiQ/, 

7  B/py»  ^  Pal.    Bipy».  *  . 

8  Owt^A^SopKf  3    Pal.  OffWv.aSpoov'»*'. 

9  OwT^pro/]  Pal.  i«ipvp/'o/.  Seld.  u-nfvm  Velaki,  fHtermqHe,OroJiiis. 
loriMypav  tojIithv^^   19  tout^/v  ivv '"'h.Mfa.v  Seld, 

IlPoSoj"/k'!!f  ]     PoCouyJiaf. 
J.Z^afviot^    Pal.  Aap/'yo/. 

13  B^w/o/ ]    Pal.  bCai^vo/,  &  MS.  Epifco^.  Wigornien.  • 

i4P/>/'«3  Pal.  Pn^/a,  &  P«><*,  alius. 

1 5:  ETiprt  P2>/«  "]   MS.  Eftfcop.  Wigorn.  ■  ?»>/'<« 

liS  inipv/f  ]    Pal.    i5pv/V. 

17  H  jV  e?«f  «liTOv]  Seld.  aiT»?.  &  Sic  Cod.  Cyrilli  Wych.  Eq,  Aur.  MovuaiJk  MS.  M»v«'f<ff. 

i8"EJ>i«  ]  Pal.^Oc^!/. 

19  A/'pb]  Pal.  A/!'». 

20  A!ia>ai^A)ic/^'i//®']  Aliter  A\im>}^yiJ^vi&\8c  c^^ivSt^Hg-^^nJ^n&.Ammiano  &  Etmento  &>v^iigMJ^»9r, 
■2.1  Nisct.vTav  ]  Pal.  NovdvTav.  Marcianus,  Nsi/a/T&v,  , 

22  Viy'ovi&  ]  Pal.  Pspn^ov/®'  &  Cyrilli  W.  Codex. 

23  Ov/=Q)'7«pa  ]    Pal.  Ouivfb ^i^fi  Seld.  &  alius  OuivJ^jafa, 

s.^viKci-nt..     ^y^E/^uBis]    PaL  hic,  &  faspe  infra,  corruptiflitae  KfMToif  x^^^- 

2(J  A^Aaivvov/©' ]  Pal.  AiiMo.vvovi®',  &  paulo  infra"lw®'  ^tot,  eKfioAct*  x^'.  §'.  >•'. 

27  ^ajjcuv  ]    Pal.  &  Latini  NafiaMu. 

28  Tapa/.r;f/,  ]    Pal.  Tc/^s»J^2|u,  M^r^i.  Toiiposi^Jv®',  mox   pro  IsSsevo;,  M/<m,  k^t  I«spv/«#r, 
&  pro  Oufp> '  /05-  fupra,  adferunt  Ouifyiviof . 

29  Afpano/'!'!/  ]    Pal.  ASpai^ai'!/  male. 

30  31, 32, 33,  34, 3  j."E/0(;i/(r/f  ]  In  his  omnibus  PaL  niale,  ut  fupra  ad  24,  5e  ay. 
3<S2s7W77'/i'i']  Pal.  y.iycLniav,  Alius  SiyiivT.  ^ 

37  Bc-A/'ra,u«  ]    Pal.    Be\oa^,  »^«    ». 

38  2'«T(/ia]    Pal.   Siy»'iu-mv(, 

fCccccf  39  ««ty-. 


790 


Emendationes    et 

-pKetywwi']    Val.rAymc^v  8c  rayfdmv  Pal.  Gang.  prsponit  Toifobio. 

40  ToCif]    Pal.  tkSib. 

41  SrtCowvrt  Pal.  &  alius.  ZoJp/afa. 

4j  0"^?«^«  ]  Pal.  OvE^ci^-.  5^^ /e/rf.  c^  MS.  £;.  JTJ.  Oi-s^a^x*.    ■ 

46  hyv^ii^ov^^   Seld.  Ai-Tjs^^iov.  Alius  AvTTSissjo?.  Sed  propius  ad  yerum,  qui  A^mgrnoi» prb 
hmMivov,  legit;  ut  infra  dicetur.  ■  " 

47  A«»6i'(oii  ]    Marcianusi  i^dfj-viou 

ibid.  Qy.fivoi']  Alius,  "O'9j(ov;redius«;^(v6i'.  NamOclira  tota  hac  ora  fodiebatur,  e- 
tiam  ad  promontorium  Antiveftaum,  quod  ideo  Boaep/o/,  pro  BaAEp/oii  didam,.  Sed 
&  in  Silinis  infulis  (  S)ll) :  )  quibus  &  nomen  inde;  nam  Sil-  Atticum  eft  Ocbra.  V. 
Salnt.  Plin.  Exerc. 

Pag.  738-  I.  T/Hna:'®'  •mt.  ueoKvi  Pal.  &  in  reliquis  locls  infra.  Paulo  poft  MS.  pro 
icmy^  rede  legit  "\a-y^.  aliter  Latinus. 

2  Af^MVM  ]    Seld.  &  MS.    alius,  Ahcujv^.. 

3  O<j'.fiij}oy  ]  MS.   quidam,  OuifiiiJjpoy,  Seldeni  codex  OufjpnfJ^Bf*, 

4  Bjp«£]  Pal.  'OwEp. 

y    EKCohiu  ]  Pal.  kSoAit,  ut  fupra. 

<J    Ofiipa  ]    Seld.  Ouocpop  MS.  sag«p  ^  K^',  j^'. tS'. 

7   T6i;a(n<]    MS.  tS  aW.  male.  Pal.    7«««  vide  n.  12. 

io  EiiSoA<«' ]     Pal.   eitEoAii. 

11  A(8«]    Pal.  Anarf. 

12  To!««  ]   V.  n.  8. 

13  T/wctJ     MS.  T('ia.  &  Pal.  ay.  W.  2't 

14  BoJ\p('rt  ]    MS.   Bo>J^p('*.    yM'.  &c.   /««e^  qtiarta  feqtienti ,  Tai^aj/T^imv,  MS.  rc{£f«TB(W 

It/A.  »'.  Mallem  equidem  prius ;  ^  verterem,  Gabrantuicum,  ut  Ordovietm. 

1 1^  MiTv-f la-yjai!^    Pal.  ila  ;  /e(!  perperdm.  , 

I(S  rrtpfusvii  ]    Seld.    ro(p'o«i'v8,   MS,     Tafiiyn.  .  - 

17  E/(J"«fX5ti'(ei  ]    Seld.    E/J^KiCtav/K. 

i8lttV"aW']    MS.  quidam  &  Seld.  Cod.  la'/-*'"'-'»  alius  la'|U»;'«r^.  Dio,  Tafwoa.  Tacitus  Trf-i 
mifs,  ■An,  Tamenfis  lcgunt.    In  quodam  MS.  Herodot.  rcpcri  TKpiiu^  ubi  in  editis 
Legimus  Ikp!'^./.     Facilis  T&IMutatio. 
ip  kyj-rnov  ]   Pal.  '^dyvov,  vel  Jot^raov.  Marcianus,  vadvvov,  quafi  eflet  Trinoantiutn  vel 
Trinobantium  proraontoriura. 

Atixo-TiCia  ]  MS.  AisiiOTnuCia,    Anonjm.  Geographus  videtur  reperijfe  Lucotion. 
Vivyovtov  ]  MS.  Pjp(>6v(ov  &  Pjp»>6i'(6v.  &  pro  "ZihyZtu  idem  Cod.  EA>Ket/.  Pro  ii.af€a,vTifiyov, 
ibidem  KafCcrj/T^ficfM.     Hujus  vefiigia  apparent  in  Anonjmo  Ravennate,  in  quo  lego  Car- 
bantiiim;  Todoriton.  vel  Toridon. 
2o04^'''>ov]    Pal.  &  alius  MS.  Oyeljw^w. 

21  KoAav  a  ]    MS.  y.oAci.vij(^.  Anonymus  R.  Colanica.  Scquitur  Ofac^B^pK,    pro  quo  MS. 
OuciM<f>>)4i,fu   &    OjivJiiiScifa. 

22  ra<r«vo(  ]    Quod  ptito  rellius  ,  quatrt  ut  vult  MS.   VaAvoi.  vel  ut  Seld.   rai^vor. 

23  nmJ^Koi  (    Seld.  nmS^voi.  MS.  Dtka/vo/. 

K«pic«  ]  /i?iV  aliqui  Codd.  tam  Gr£ci,  quamLatini  repetunt  Coria.  Et  pro  Bp?,««'v/ov  hntdiiw. 

24  Kepfflv^f  ]  i^?f  Pal-  addit  tin  a.vctnhtmTifot  Kpsovss'  &  Seld.  Kpeaivif. 
^jKapnvo/]    Seld.     K«pvo<. 

2(5  Ava.-nhim7ifoi  ]  Pal.    AvanKinaTAvii, 

27  Kocva'?i/o(  ]    Seld.   KopvJgo/.  MS.  KopvaCo/.  -  i 

28  Aa^Aauvo /K  ]     AaiKojivovU   MS.   Aa//Ju'vov(ii    SeldenUS. 

,  29  M;pT!u  ]  Seld.  'S.iJlfni,  &  MS.  Anonj/mus  ille  Ravennas,   minus  reBe,  Smetri. 
30  TTrep  ]    Seld.  -wsre. 

jlTBftnf  ]  Seld.  &  lAS.Tiaimt.  '  -■ 

32  OjifviKovns  ]   Seld.  Oi/(vv/KfflvT5?  MS.  Cu(w'»9vs5-.   Scribe  tnox  tv  olt  mKii  MS. 
33Ti^«'Ao(]    Seld.  &  MS.  T«(?aAo/.  ' 

34  liTacftjvBs  3   Seld.  ut  fupra  iiTai^vo/. 

KdTO'jllax.Toviov  ]    AlmCg.  ;t'     y?", 

KftAaTBv]  Aliter  KaAa>ov.  Antonino,G<«/rff«»zj  in  numcris  pro  «'  fcribe  («'.  &c. 
3J  Et/A(aVoi'  K.]  Salutarem  Sinum,  raale;  MS.  &  Seld.  5.p/^j^»i'  >^'SmeshAy. 
56napiCT)/]   Seld.  &  MS.  lIccpsiffE/.  , 

37  ^•JTrJ.iyjis-miz).  ]   AvTfMHaiuvii    MS. 

AnBvoi^a  ]  MS.  Ansa,  mox  i'/x.(,<p6p@'  ViBrix. 
38p«'j^]  Pal,  Ef«7iw.  .<i«rff«m  R<?f<8. 

3P  2ctA«. 


NoT^    AD     Ptolem^um.  ypi 

29  2<«^«y«u 3    Seld  .  &  Pal.  2«^/?«/  MS.  2«^«««  vel  SaAi^/va/  Salny;  Bedfordix. 
4o2/,y.V5/]    Pal.  lu'^^/  forte  liavlii.  De  qtiil/tis  plura  ad  Antoninim  Jtinerarium. 

Tp/i'5«m«' ]  MS.  leaoitu-m.    Et  fta<m  'tst^tacftArt^iei',  pro  quo  Thepn  Smyrnaeus,  Ptole* 
m»um  excribens,  oftendit  K«^8Aoir»w. 

Aȣr7i'oi'  ]   MS.  htwm. 

MteiS^syo*  ]  MS.  Moe/iT.  &  Msp/ifiiiiw. 

Kop/t/o»]  MS.    fic.  /»'.  ^i-'.  i;'. 

4iN«;AXB*]     Pal.  KoiAKKrt  MS.  ;aiAii<a.  Scld.  ut  Pal.   mox  AiJtKtpviii',  MS.  &  Pal. 
a.2  Piii>fo/ ]    MS.  P)i;/>oi. 

OwspT»  ]  Seldeni  codex  fic  /«'.  ^o'.  f/.  22'. 

Asi/oii  ]   Seldeni  liber  fic  /»'.  iC.  ^^y'.  /C 

Sed  MS.  alius  ita  ^  /«'.  1.//.  z??-'.  /£'. 

43 "0^;;^«]  MS.  unus  "Oi/Sf^Xo!,  alius  "oi/^s^Aa, 

ItTKff,']  MS.  quidam  codex  fic  /'C.vC.H.y.  Poft  Z,f^io  fectmd.  Aug.  dele  numeros. 

*'0«*w  ]  MS.  Oiutjf,  Plinius   videtur  legifle  OuiKVf.    Haec  inful»  aliquandodioitur 

yi^is,  Veilfs,  VeBa,  &  I£lis ,   fi  Voflio  credamus,  ad  melam  p.  ayy. 

44AK//y«  ]    De  hac  fupra  diftum   ad  p. 755-.1. 41. 

Tof^idmf  ]   Codex  qui  fuit  Jacobi  Angeli  legebat  toWcct/V     *     1^.  >'.  Forte  Walot. 
4y  K&jui-y®- ]  Angeli  Cod.  Kmii/nof.  , 

^tfOa/V.winf]    Aliter  O^otTi'?,   &  Ow/xv»'.  Hsc  eft  vulgo   nota  Vefta  ad   Meridiem. 

Pag.  742.  Ex  Itinerario  ]  Quas  imprsf?ntiarum  ad  hsc  per  Britannias  itinera  di- 
cenda  habeo,  paucilfimis  abfolvam.  Scripfi  nuper  commentarium  in  iftam  An- 
tonini  partem.  Hunc  quoniam  in  majorem  molem,  quam  ei,  ab  initio,  prsfi- 
xeram,  excrevit,  cogor  in  aliud  tempus  rejicere.  Mendas  utcunque  aliquas  ex 
his  paginis  tollere  non  erit  fupervacaneum. 

Col.  I.  1. 33.  Bovium.lcgeSoMiaw.  BrfK^or  Pag.  743.I.    16.    Venno  .  .  .   lege  Ff«- 

prope  Ceftriam.  -  .  nones  M.  P.  xii 

1.  41.  Vennoniura.  legeVinonium  Col.  1. 1. 17.  Bann   .  :. .  le^e  Bannavan- 

Col.  2.  L.  14.  Ad  Pontem.  Lem.    \e%e  ad  to  M.  P.  xix 

prtum  Col.  2. 1. 2.  Cononiumi,  lege  CoKflviaw 
1.  24.  Canfennim.  lege  Caufenms  1.  39.  Sorinod.  lege  Sorbioduntm 

1.  31.  Catarod;onem.  lege  Cataralionem  Pag.  744. 1.  ii.Prsfed.  N-  Dir.  kge  Ver- 
1.37.  Verolanum.    hge  Verolamium ,  8c  teris,aliterVen. 

infra  Pag.  ^^y.L.ij.  PrsepQj.N.  Turn.  l^geLff- 
1.  ^j'.  Magioyir,am,  lege  Magiovintium  ;  mannis 

&  infra  Pag  746.  l.if.  Moriduo,  lege  Mon/i«»(». 
1.  y^.  Crococolanum.  lege  Crococolanam. 

Curo  autem  undiqiie  conquifiverim  vetera  de  £)/?4«BMMonumentaj  non  debeo  hic 
omittere  celebrem  illum  Plinii  locum,  qui  repraslentat  paucis,  qu»  fufius  antiqui 
fcriptores  Graeci  &  Latini  de  hac  infula  memoriae  prodiderant. 

C.  PLINII  LIEER  aUARTUS.  Cap.  xvi. 

BRitannta  infula,  claraGracis  nofirifque  tnonumentjs,  inter feptentrionem  &  occidentem  ja-' 
cet '.  Germania,  Galli(t,fItfpanidi,multo  maximis  EtiropApartibus  magno  intervallo  adverfa. 
Alhion  ipfi  nomen  fuit,  cum  Britaniin  vocarentur  omnes,  de  quibus  moxpaulo  dicemus.  Hs,c  ah- 
eft  ^  Gefforiaco  Morinorumgentis  litore,proximo  trajeEtu  L.  M.  minimumi  circuitu  vero  patere 
tricies  oliies  centena  viginti  quinque  M.  Pjtheas  &  Ifidorus  tradunt ;  trigintaprope  jam  annis 
notttiam  ejus  Remanis  armis  non  ultra  vicinitatem  Sjlva  Calidoniiz  propagantibtts.  .■'grippa  lon- 
gitndinem  Dccc  M.  Paff.  effe  ;  latitudinem  ccc.  M.  credit.  Eandem  Hibenii£  l,ititudinem,feJ 
/ongitudinem  cc.  Mill.  Paffuumminorem.  Super  eam  liac fita  abeft  brevi/iimo  tranfttti  a  Silurffm 
gente  XX.  M.Paff.  Reliquarum  nulla  (XXV  MtU.  circuitu  amplior  preditur.  Suntautem  xl 
Orcades,  modicis  inter  fe  difcreta  fpatiis.  Septem  Acmodis,,  &  xxx  Hahudes ;  &  inter  Hi- 
berniam  ac  Britanniam  Mona,Monapia,  Ricina,  VeBis,  Limnus,  Andros.  Infra  vero  Siamhis,& 
Axantos.  Et  ab  adverfo  inGermanicum  Mare  fparf&Glejfariit,  qitas  Ele^ridas  GrAcirecen-  ■ 
tiores  appeUavere,  quod  ibi  Eleilrtm  nafceretur.  Vltima  omnium  qua  memorantur  Thule : 
in  qua  folftitio  nuUas  ejfe  nodes  indicavimus,  Cancri  fignum  fole  tranfeunte,  nullofque 
eontra  per  brumam  dies.  H&c  quidam  fenis  menfibus  continuis  fieri  arbitrantur.  Ti- 
niAUS   Hiftoricus   a   Britannia    introrfHs    fex  dierum     navigiftione  abefe    dicit  JnfuUm 

Adicifim 


7C)2  E  MENDATIONES    ET   NoT^,    &C. 

Miclim,  in  qua  candidim  plumbutn  proveniat ,  ad  eam  Britanms  vitilibus  navigiis  Corio 
circumfutis  navigare,  Sunt  qui  &  alias  prodant,  Scandiam ,  Dumnam,  Bergos ;  mttxi- 
mamque  omntum  Norigon,  ex  qua  m  Thulem  navigatur.  A  Thule  uniut  dtei  navigatione 
tnare  concretum,  a  nonnuUis  Cronium  appellatur. 


Kumerus  Hidarum  Cis-Humhramrum.  ] 
.^d  Auftrum  Humlrce. 

Pag.  748.  T^  yf  Yfcna  ]  Titulus  in  Cod.  Cottoniano  fic  fe  habet,  De  numero  Hjda' 
IYa  rum  Angliii  in  Britannia. 
Mircheneland  eft  de  triginta  M.  Hjdts  ab  eo  loco  ubi  primum  Mirchenelandr  nominatur» 
Sic  ille  codex.  Limites  autem  regni  Merciorum  defcribuntur  fupra  ad  p.  205, 
Interim  quid  fit  Hyda  five  Hida  apud  Saxonas,  vide  Spelmanni  Gloflarium.  Vulgo. 
Hida  cft  tantum  tcrr»,  quantum  fiifficiat  ad  unam  familiam  alendam  per  annum; 
vel  quancam  uno  aratro  coli  annuatim  poffir.  Mihi  incerta  videtur  raenfijra. 
Sed  de  hac  re  alias   forte. 


1  Wokenfetna]  Alius  codexj  Worken- 
fetna.  Populus  ifte  fedifle  videtur  cir. 
ca  Wirkworth  in  Comitatu  Dcrbeienfi ; 
eos  Beda  Mercios  Aquilonares  appellat. 

2  ElmedSetna]  Regiuncula  in  occiden- 
tali  parte  comitatus  Eboracenfis  circa 
Leedes.  Ejus  mentio  apud  Nennium 
&Bedam.  Hodieque  oppidum  ibiquod- 
dam  dicitur  Barivic  in  Elmet. 

3  Midlethfelda  ]  Scriptum  reperi  Mid- 
hethfelda.  Et  amplius  nihil. 

4  Suth  Gyrwa  ]  Auflrales  Paludicok. 

y  North-G.  ]  Borealss  FenuicoU  ;  fede- 
bant  in  Limolnia,  NorfoUia  &  Canta- 
hrigia  comitatu. 

6  Eaftw.  ]  Forte  EArKf/fpropeNfwmr/^ef. 

7  Weftw.  ]  Oxmy  prope  Petroburgum. 

8  Wigefta  ]  Circa  Wtgifi-thorp ,  prope 
Oundle  in  Com.  Northamptonise. 

9  Herefinna  ]  fcribebatur  in  uno  libro, 
Herfwinna,  in  alio  Herewinna.  Sed  ubi 
gentiuai  .?  an   circa   Hereburrow? 

10  Sweordora  ]  Aliter  Sweodora.  Forte 
Swerfdelfia  Com.  Huntingtonenfi. 

iiCifla']  Al.  Gyfla.  N.  L. 


liWight-gora]  Aliter  Firgora  N.  L. 
13  Noxgaga]   Aliter  Kexgaga  N.  L. 
i^Oht-gaga]  AliterGcht-gaga         N.  L. 
ij-Hwynca]  Aliter  Hinica.  An  Wiccia? 
i<JCiltern-fetna]    Incolebant  Buckjngami- 
enfem  &  Oxonienfem  fogum. 

17  Hendrica]  Circa  Henley  nd  Tamejin, 

18  Unecunga  ]  Ynetunga  N.  L. 
laArofetna]  Ad  i^avium  Atow. 
aoFearfinga]  Aliter  Ferwinga  N.  L. 

21  Belmiga  ]  Aliter  Belanlige,  &  Silim- 
lega  N-  L. 

22  Eaftwilla  ]  Aliter  Eaftwell  &  Weftwell. 
QuaB  fequuntur,non  fpedant  ^dMerdos. 

23  Eaft-Angle  ]  Aliter  Eaftlega  24.  In 
Columna. 

24  Eaft-Sexena  ]  fcribe  South  Sexena.  In 
Coi.  hujus  paginae  fecunda,  poft  Stafforde^ 
fyre,zdAc  numerum  Hidarum,  joo.  vide 
p.   f<5o.  • 

2j  Keorew-Biiran  ]  Aliter  Eorpe-Burnam, 
Forte  Eaft-Burn.  Infra  pro  Tjfambu- 
ring  fcribe  Ciffanburing ;  pro  Parlinge- 
wice,  Weringewice.  Warwic.  in  libro 
Roffenfi  Wereburg-wic. 


Ad  Uberiorem  illuftrationem  rerum  Saxonicarumvifum  eft  hic  fubneiftere  rarum 
quoddam  Monumeotum,  quod  olim  defcripfi  ex  pervetufto  illo  codice ,  qui  nunc 
Roffefervatur,  &  vulgo  TEXTUS  ROFFENSIS  dicitur. 

HiE  SuNT  Qenealo^a  per  partes  in  Britannia 

Regum  Regnan. 


Eadwine 

iElle 

YfFe 

Wufcfrea 

Wilgilfing 

Weofterwalana 

Seomel 

Ssfugal 

Scebald 

Siggeot 

Swagbdsej 


Siggar 

Wsgdsg 

Woden  Frealafiag 

IDA  regnavit  X.  annos 

Clapha  I 

Odda  VIII 

jEthelric  VII 

Theodred  VII 

Ofrcd  XI 

Theonred  (Eanr)  II 


Ofric 

XI 

Ceolwlf 

XI 

Eadberht 

XXI 

Ofwlf 

I 

iEthelwald 

VI 

Alrhed 

VlII 

iEthelred 

m 

Alfwold 

X 

Ofrcd 

I 

Item  /EthelTcd 

VIL 

PENDA 


GeNEALOGI^   RegUM   BRlTANNIiE. 


PENDAregnavitan.XXI. 

Peada  I 

Wulfliere  XVII 

jEthelred  XXIX 

Cenred  V 

Ceolred  VII 

Athelbald  XLI 

Egfrid 

Orwio 

iEthelfrid 

yEtheric 

Ida 

Eoppa 

Eoia 

jEthelberht 

Angelgeot 

Aluia 

Ingebrand 

Wsegbrand 

Beornic 

Bsldoeg 

Woden  Frealafiog 

ITEM. 

Offa  XXXIX 

Freodwald  VII 

Fufia  VII 

^thelfrid  XXVIII 

Eadwine  XVII 

Ofwald  VIII 

Ofweo  XXVIII 

Egfrid  •  XV 

Alfrid  XX 

Ecgfrid  CLldies. 

Cenwulf 

Ceolwlf 

Beornwulf 

Cudwine 

Ceolwlf 

Leodwald 

Ecgwald 

Eadelm 

Ocg 

Idin 

Eadberh 

Eata  Leodwalding. 

ITEM  Nordanhjmbrorum 

Alrhed 
Eanwine  . 
Byrnhom 
Bofa 

Blaschmon 
Eadric  Iding. 


ITE  M  Merciorttm. 
Athelbald 
Alewig 
Eopa 
Pybbi 
ffithered 
Penda 
Pybba 
Creoda 


Cynewald 

Cnebba 

Icel 

Eomer 

Angelgeot 

Offa 

Weremund 

Withlaeg 

Weodegeot 

Woden  Frealafing. 

Ecgfrid  Offing.       « 

Offa 

Thingferd 

Eanwulf 

Ofmod 

Eopa 

Pybba 

Ceonwlf 

Cudberht 

Baffa 

Ceonreow 

Centwine 

Cudwalh 

Cenwald  Pybbing. 

ITEM~ 
Alfrid 
Eata 
Eanferd 
Bifceop 
Beda 
Bubba 
Casdbsed 
Cwsdgils 
Cretta 
Winta 
Woden  Frealafing 

Freodowlf 

Finn 

Godwlf  Eating 

./Ethelberht 

Withred 

Ecgberht 

.firconberht 

Eadbald 

iEthelberht 

Eormiric 

Eofe 

Ocga 

Hengeft 

Witta 

Wihtgils 

Wasgdasg 

Woden  Frealafing 

,      ITEM. 


iEIfwoId 

Aldulf 

.-Etherric 

Erri 

Tytla 

Wuffa 

Wehh 


<S  C  cc  cc 


Wilhelm 

Hryp 

Hrodmund 

Try  gil 

Tytiman 

Cafer 

Woden  Frealafing, 

Yne 

Cenred 

Ceolwald 

Cudwulf 

Cudwine 

Celin 

Cynric 

Creoda 

Cerdic 

Aluca 

Giwis 

Brand 

Bxldsg 

Woden  Frealafijig. 

Ha  funt  Genealogia  J^" 
gum  Occid  Saxomm. 

Eadward  &  Eadmund  5c 
iEthelred  jEthelingas,fu- 
ere  Eadgar  Re^s  filii. 

Eadgar 

Eadmund 

Eadward 

iEIfred 

Athulf 

Ecgberht 

Ealhmund 

Eava 

Eoppa  Ingelding. 

Ingeld  fuit  frater  In»  regis 
Weftlax.  qui  regnavit 
XXXVII.  annis.  Is  Mona- 
fterium  pulchcrrimum 
Glaftoni»  aedificavit,  & 
poftea  ivit  ad  S.  Petrum, 
ibique  mortuus  requies- 
cit.  Hujus  [V.  St.  Du- 
nelm]  duo  fratresfuerc 
Cenredi  filii. 

Genred 

Ceolward 

Cutha 

Cudwine 

Ceawlin 

Cynric 

Creoda 

Cerdic 

Elefa 

Efla 

Gewis 

Wig  ^ 

Frcawine 

Freodegar 

Brand 

Bseldaeg 

Woden  Frealafing 

Frcalat 


7P? 


794-       Genealog1/E   Regum  Britanni^/ 


Frealaf 

Finn 

Godulf  [AIiis,Gcta] 

Eata 

Tethwa 

Beaw 

Scealdwa 


Heremod 

Heraman 

Hadra 

Bedwig 

Sceaf.    Sefcef    fuit    filius 

Noae;  natus  in  Arca.  Noa 

filius  Lamechi. 


Lamec 

Mathufal.  &c.  ad  Adamuni. 
Hac  fiemmata  illujlrartfo- 
terint  exBeda  ;  dr  Alfr.Be- 
verlacenfi,  qui  tamen  nonnun- 
quatn  abhis  difcrepat;  uti  & 
Sim.  Dunelmenfis. 


Sed  nec  ab  inftituto  noftro  (qui  Sr^w  hiftoriffi  fcribenda  colligo)  credo  erit  alienum, 
fi  hic  fubtexam.  Succeffiones  Regum  Saxonicorum  accuratiores  eis,  quse  in  TulgatisHi- 

ftoricis  circumferuntur.  -^ 

w 

SuccEssio    REGUM    SAXONICORUM 

Secundum  Alfredum  Beverlacenfem.  Ex  Cod.  MS.  Epif.  :Afaph 

REG  NU  M    C  A  NT  1  M. 


1  Edilbertus 

2  Eadbaldus 

3  Erconbertus 

4  Egbridus 


f  Lotherus 

6  Edricus 

7  'Wittrddus 

8  Edelbridus 


p    Edbertus 

10  Cuthredus 

11  Baloredus 


Reodwaldus 

Eorpwaldus 

Gilbertus 

Egricus 

Anna 


J^gnum   EST^NGLOJ^VM. 


6  Adelherus 

7  Adelwolos 

8  Aldulfus 
p    Beorna 
lo  Edelredus 


II  Egelbrutus 
izEdmundus 
13  Guthrus 
i^Gohric. 


J^gnum  Orientalium  S  A  X  0  N  V  M. 

Sabertus 

Sexredus&  Sewardus 

Sigbertus  8    Sighardus 

Sigebertus  9   OfFa 

Suthelmus  01  Selredus 


6  Sebbi  &  Sighere 

7  Sebbi 


II  Sumtredus    [  al.  Swithreduff 

izSigericus 
13  Sigeredus 
i^Gurhrum. 


Peanda 

Wlferus 

Etheldredus 

Kenerdus 

Ceolredus 

Edewaldus 


]{egnum    M  E  I^C  I  0  J^V  M. 

Beorredus 
Offa 
p  Regfercus  (al.  Egfertus) 


10  Kenulfus 

11  Kenelmus 
izCeowlfus 


13  Beornulfus  ' 

14  Ludecan 
ij  Wlgafus  [al.  Wiglafus} 

16  Beotulfus 

17  Burhredus 

18  Ceolwifus 


1  Yda 

2  Adda 

3  Clappa 


I^gnum  B  E  ]{,N  I  C  J  0  JlV  M 

Edelricus 
Edelfridus 


4  Heodulfus 
j  Freodulfus 
6  Heodricus 


1  Elle 

2  Edclrit  [  al.  Edelric  J 

3  Edelfridas 

4  Edwinus 
y   Ofwaldus 

6  Ofwius 

7  Egfridus 

8  Alfridus 

9  Ofredus 


J^egnum    D  E  I  J{,0  J^V  M. 


10  Kenerdus 

1 1  Ofricus 
i2Ceowlfus 
13  Eadbertus 
i^OfwIfus 

I  j  Mol,  qui  &  Edelwaldus 
i<J  Alredus 

17  Edelredus,  qui  &  Edel- 
iSAlwoldus  (bertus 


igOfredus 

20  Edelbric 

'2iOfwaIdus 

22  Eardulfus 

23  Osbria,  &  Elle 

24  Aldene,&Eowxls 
25:  Ragnaldus 

26  Sutricus 

27  Guthfertus 


Regnum 


uccEssio    Reg.    Sax. 

2{egmm    W  E  S  T  S  A  X  0  N  v  M. 


I9f 


Cerdicus 

Kinricus 

Ceaulin 

Ccld 

Ceorwlfus 

Kyngils 

Cenwalc 

Scxburc 

^  N  G 

Monarcha  Adelftanus 

Edmundus 

Eadredus 

Edwius 

Edgarus 


j»    Cenfus  vel  Efwinus 

10  Kentwne 

11  Ceadwall 
I2lne 

13  Edelheardus 

14  Cuthredus 
i<j  Sigebertus 
idKinewlfus 


L  I  j£     MOI^A 

6  Edwardus 

7  Agelredus 

8  bdmundus 
2    Knut 

13  Haraldus 


17  Bridricus 

iSEgbercus 

19  Arhulfus  vel  Atewlfus 

3o  Adebaldus 

21  Adelbertus 

22  Edelredus 

23  Aliiredus 

I  24.Edvvardus. 


KC  Hi  A. 

II  Hardiknut 
i2Edwardus 
13  Haraldus. 


Confuetudines  ^  jura,  ^c.  ex  '^f^mi^^t' 

HOc  Pr^Eclarumjuris&confuetudinum  regni  Anglicani  Monumentum  "k  multis  ce- 
lebratur;  ^  paucisdiftinae&  plene  intelligitur.    De  eo  igitur  pauca,  Notitia- 
Tttm  inftar,  prsefari  non  importunum  fore  exiftimavi. 

Multi  fuerunt  apud  Majores  noftros  libri  vocati  ©oomePDap^boofeeiS ,  vel 
^oome^boolJe^. 

I  Ethelredi  frater  Rex  Alfredus  totam  (uam  ditionem  defcripfit.  Hujus  defcri- 
ptionis  meminereGuI.  Thorne,  Rad.  Dicetus  MS.  &  Ingulphus  p.  870,  &908.  ubi" 
Similem  multum  &  talem  fuiffe  rofulum  dicit,  qualem  poftea  Gulielmus  I  edidit,  & 
vulgariter  ab  Angitcis  cognonnnatum  fuife  utrumque  rotulum,  JDoomcftap.  Mox  ex  prio- 
ri  illa  delcriptione,  quam  Alfredus  fecit,  verba  nonnulla  citat.  Hufedeseft  y^bhatia 
[Crej/land]  tempore  regis  Etbelredi,  eftque  foluta,  &c.  Haec  delcfiptio  ab  Hiftoricis 
vocatur  Rotulus  Wintonia,  quia  deponebatur  Wintoniie  confervandus. 

•L  Alius  fuit  liber  SDoomefDap,  quem  fecit  Gulielmus  i.  inter  annura  18,  &  viceffi- 
raum  regni  fui.  Ut  autem  prior  defcriptio  Ethelredi  tempora  refpiciebat,  ita  haec 
pofterior  refpiciebat  teropora  Edwardi  Confelloris.  Sic  cnim  perpetuo  loquitur. 
C.tenet  RexW.  in  dominio  &c,  valet&c.  ibi  carrucata.  — ^T.  R.  E.  valebat.  i.  Tempore 
Regis  Edwardi.  Hoc  modo  Ingulphuscitatpag.  908.  Hic  liber  fimiliter  vulgo  ap- 
pellatur  .i<or«/«j  Wintonidn  liber  deThefauroWintonia,nt  conftat  ex  Abendonenfi  Hi- 
ftorico,  tempore  H.  i.  Charta  de  Wmt.  Sic  liber  Elyenfis  loquitur,  tempore  H.  i.  Magna 
Rolla  Wint.  temporej  i  Richardi,  apud  Jocel :  Brockland. 

3  TertiusliberSDoomefcapcomponcbaturjuffuejufdem  Will.  i.Sed  reipfanonalius 
erat  &.  lecundoi  imo  aliud  tanturamodo  exemplar,  Weftmonafterii  rcpofitum  in  The- 
fauro  regis.  Hinc  fsepe  audit  Rotulus  Weftm.  Charta  de  Tbejauro :  Liber  Hidarum  Regis  : 
^00mtiti&'^  Regis"  Liberterrarum  F.egis.  Liber  Baronum  Regis.  Etquodunus  fit  liber 
cum  illo  Wintonienfi,  patetex  i  Vol.  Monaftici  Angl.p.  272.  60.  &  Th.  Rudburne. 
Cenftat  autemduobus  voluminibus,  quorum  alterum  longum  &  latum,  formas  quam 
vulgo  vocant  in  Folio.  Hic  codex  omncs  fere  comitatus,qui  defcribcbanrur  continet. 

Alterum  volumen  tres  tantummodo  continet  comitatus.    Hujusforma  efti»  quarto, 
fcriptura  melior  &  conftantior,  narrationes  pleniores,  ralurs  pauciores.     Sane  mi- 
hi  videturminus  hoc  volumen  antiquius  effe  illo  priori ;  imo  unum  reftare  de  Pluri-  . 
bus  ejufdemformajj  &  molis,  quorum  fragmenta  aliquot  me  vidert  memini  inCot- 
toniana  Bibliotheca. 

H:ec  duo  volumina  Ingulphus,  puto,  non  vidit.  Loquitur  illede  incorporatione 
rotulorum,  ac  finondum  in  librosfuiffent  redadi.  Hujufce  ^somcfDapboOi!»  (qui 
duobus  voluminibus  conftatj  accuratum  exemplar  habet  V.  H.  D.  J.  Trevor  Domu^ 
Parliamentaris  inferioris  Prolocutor;  eo  exemplari  ufus  fum ;  &  gratus  agnolco. 

Ex  his  duobus  ultimis  voluminibus  folebant  regni  proccres  fuas  pofiefliones  excer- 
pere  ;  &  quse  fparfim  difjcftos  per  varias  regni  partes  diffeminabantur  in  unum.  ordi- 
ne,  comportare.     Archiepi.fcopus  Cantuarienfis  fuos  Tcneates  hinc  collegit,  led  in 

6  C  cccc  2  rotulo 


796  CONSUETUDINESET     JuRA, 

rotulo  defcripfit ;  Quod  fecifle  eum  conjicio,  ante  quam  hi  duo  codices  extarent. 
Abbatis  fere  omnes  luos  reditus  hinc  delumpfere,  &  in  libros  digeflerunt.  Croylan- 
denfis,  Elyenfis,  Wigornienfis  liber,  in  hoc  genere,  adhuc  fervantur.  Comires  idem 
fadiitarunt ;  vidimus  Comitum  Richmondise  &c  Norfolcias  terrarum  ex  ^ognufoap  dc-- 
lcriptiones.  Hinc  etiam  ortum  fuum  habuit  liber  ille  feo./or«w  wj/ir«»;,  quani.]uam 
traiSu  temporis,  ex  novis  inquifitionibus  multum  diverfus  evafu. 

4  Quart<us  adhuc  Liber  H^OOmefDap  aliquando  oftenditur.  Servatur  &  hic  apud 
Taliatores,  in  Folio  fatis  magno.  Is  certe  epitomen  duorum  quxmodo  defigna- 
vi  voluminum.  Habtt  i  fronte  multas  piduras,  &  illuminationes  quse  ad  tempora  E. 
confefloris  fpedant.  Hiec  res  impofuit  ei  qui  notas  inferuit  Regijiro  quod  extat  fub 
nomine  Fitzherbert.  Pagina  fiquideSi  14  icribitur,  Ltl/er  ^OOmtfitl^  facius  fuit  tem- 
poreRegis  Edwardi.  Eodem  pafto  crravit  Ordericus  Vitalis  p.  678. 

5-  Quintus  liber  fubifto  titulo  cufloditur  Weflmonafteriiin  ofEcio  Rememdratoris  Re- 
gis.  Hic  raro  venit  in  numerum.  Nihilque  aliud  continetj  quam  novifHmus  ille  fubN.  4. 

Hi  funt  libri  Regii,  SDoomcfBageS  tsoolJS,  Cum  his,  ut  nunc  leguntur,  li  conferas 
quje  Ingulphus,  qu£e  liber  Elyenfis,  quse  Wigornienfis,  de  terris  fuis  habent,  mag- 
nam  reperies  difcrepantiam ;  (cujus  ego  rationem  nunc  non  indago  )  &  tamen  om- 
nes  libros  iftas  teftesappellant.  Novas  agrarias  defcriptiones  ejufmpdi  moliti  funt 
W.  Rufus,  Hen.  2.  Edwardus  i.  Qii^  tamen  non  videntur  obtinuifle,  propter  nimi- 
um  rigorem  j  Nam  Gulielmi  primi  rotulus  favorabilior  fuit;  ut  docet  Ingulphus. 

Sant  alii  libri,  EJOOtnffiap  apud  veteres.  Frater  W.  de  Stow  protulit  textum  magni  aU 
taris,  vocatum  le  ^oottlfDSg,  in  quo  continebatur,  quod  anno  24  Regis,  &c.  Rcgiftrum  de 
Bury.  Habent  Decanus  &  capit ;  Eboracenfis  Eccl.  Regiftrum  quoddam  vocatum 
SDooJnfDiip  ;  ex  eo  qusdam  citantur  p.  1(^4.  MonaU.  Ang.  Vol.  iii.  Habuere  &  Londi- 
nenfes  fuum  librum,  eo  nomine,  dcquoJ0an.Stowp.y34.  Habuere  Impp.  Romani, 
&  Galliarum  Reges  fimile  quoddam  ^/f <!/e  rationarium.  Deeoagit  Gul.  Brito  Armor. 
p.  27 f.  Habueredenique&  Sicilise  reges,  quod  conftatex  conftitutionibus  Siculis,  in 
Codice  Legum  antiquarum. 

Quantae  fit  audoritatis  Liber  SDCDnrfDap,  quem  Gulielmus  Normannus  fecit,  Incau- 
{\%Aq  Antiquo  domintco  dlnmcn^h,  nemini  fere  ignotum  effe  poteft.  lllud  moneo  i 
paucis  obfervatum,  .  ipfum  Gulielmum,  audloritate  hujus  libri,  fspe  vidum  &  cau- 
fa  cecidifle,  &  paruifle  iis,  qus  in  eo  contra  fuam  voluntatem,  &  minus  juftam  pof- 
feffionem  decernebantur.  Nimirum  Haraldum  &  partes  ejus  VtBor  ille  fubegit;  jura, 
&  kges,  &  confuetudinespopuli  AngHcaninonftiflulit.  imo  iifdem  fe  fubmifit .  Nihilque  am- 
plius  fibiitcere  voluit,  quam  aliis.  Nec  cuiquam  Anglo  ademit  aliquidqusA  leges  ei  non 
adjudicabant.  Paucula  hsBC  nuncdixifle  de  j3DooinC*I3ap-boo)s  fufficiatj  nam  alJara  be- 
nigniorem  occafionem  de  eo  traftandi  CQnceflum  iri  fpero. 


F   I   N   I   S. 


I     N     D     E     X 

R     E     R     U    M 

E    T 

V  E  R  B  O  R  U  M. 

In  hoc  Indice  A,  M,  E,  EA  &  E :  I,  &  Y :  Q  8^  R 
Promifcue  ufurpmtur. 


A. 

AAron  Martyr.  pag.ii.  lin,  32.^ yj.^z. 
Abbas  Ramefienfis  Radulpho  Go- 
miti   Villana   de    Cranefeld   concedit. 

458.  cap.  ii<S 
Abbatia  de  Bello  286.  17 

Abbas  Winchelcambe  412.  cap.  39 

Abbatcs  Mulchelnise  Athelingiae       331.  i 
Abbatum  Ecclef.  Glafton.  Nomina    328. 

lin.17 

Abbo  ex  Floriaco   in  Aflgliam  evocatur 

400.  34   Tandem  fit  Abbas  Floriacen- 

fis.  400,41.  2.67.  26.  Vitam  Sandi  Ed- 

mundi   Regts   &    Martyris    defcripfit 

267.  24 

Abbotefdelf,  nunc  Bifcopefdclf.  limes  In- 

ful3B  Elyenfis  490.  ly 

Abendon  238.  ^j 

Abircornyng  Monafterium,ibi  Murus  per 

tranfverlum  Infulas  incipit  ^23.  8 

Abifa  Germanus  accerfitus  advenit  in  Bri- 

tanniam.  107.47 

Accan  Presbytero  Coenobium  in  Haguftal- 

defe  regendum  datur  k  Wilfrido  Epi- 

lcopo  88.31 

Accidentia  diverfa  poft  Chrifti  incarna- 

tionem  ypp.  22 

Acford  317.34 

Achay  Rex  fuccedit  Selwalthio  6yi.  ip. 

primus  amicitiam  Gallorum  Regum  me- 

diante  foederis  vinculo  ambit      651.24 

Acleia  459.113 

Sandus  Adamnanus  Scotus  floret  &  pollet 

miraculis  648.  35» 

Adda  regnat  fuper  Bernicios  225.  44 

Adelingunde  275.8 

St.  Adelinus  ,  239. 52 

AbbasapudShirburn  244.30 

Adelmi  baculus  aridus  miraculose   fronde- 

fcit  ^^7.  4p.  Miraculorum 


teftes  357.  3^.  vid.  369. 5:0,  370.  32 
Adelwlfus  Rex  Occidentalium  Saxonum 

decimam    totius  Regni  fui   partem   ab 

omni  regali  lervitio  &  tributo  liberat 

156.  ij 
Adelwoldus  Prsful  emit  Lindune  4.66.  39 
Adheredus  Coraes  172.  3J 

AdheredusRex  163.  p.  Sepelitur  164. 11 
AdhelbaldiRegisconjuratio  contra  Adiel- 

wlfam  lyd.  26 

Adhelberihtus  fepelitur  1^6.  z6 

Adhelbridus  Cantiam,  Suthrigiam  &  Suth 

feaxum  fuo  Dominofubjungit  158.  ^t 
Adfaelftan  Rex,  Normannorum  exercitum 

occidit  155.49 

Adhelwoldus  Rex  eligitur  k  Paganis  Danis 

174-  2J 

Adhelvolfus   Rex   Occidentalium  Saxo- 

num(i5y.i8.    Pugnat  contra  Paganos 

155.42.  Filium  fuum  Alfredum  hono- 

rifice  Romam  tranfmittit  if^- J3.    Se- 

pelitur  158. 30 

Adhelvolfus  Bearroccenfis  Comes  paganis 

obviat  163.  4.  occumbit  163.1(5 

Adhered    Comes    venit  ad  Beamfieatam 

172.  22: 
Adhulphus  Comes'  174. 27 

Adiltruda  uxor  Egfrid      176.  26.  716,  2(J 
Adle(ftus    varia    infert    mala   Bricannias 

<5io.  30 

Adlingia  infula  66p.  34 

Adrianus  Sancfti  Petrl  Abbas  &  Cooperar- 

tor  Theodori  Archiepifc.  obit.  245.  ^^ 

Adrianus  Papaobit  154,  38 

Adthelard    Benefador    EccIefiiE    Glafto- 

nienfis  327, 17 

Adthelmus  primo  Wellenfis  Epifcopus,de- 

inde  Archiepif.  Cantuarienfis      324.47 

Adulphus  &  uxor  ejus  vendant  prsdam 

Ddddd  Abbati 


I   N   D   E    X      R   E    R    U 


M 


Abbati  Elyenfi  474-  3° 

^aAbbas  88.1 

^bbe  AbbatifTa  71. 18 

iEbbe  Sanftimonialis  i  Wilfrido  Epifcopo 

Sanata  70.  24.  &  43 

iEdan  Epifcopiis  7<58.  ij.  7i j.  22 

^dbertus  Rex  72J.  43 

iEddeCantor.  j8. 4(5 

.^ddingus  vendit  Monafterio  Elyenfi  70. 

Acras  in  Wilbertune  47  J.  20. 

.^delburga  Abbatiffa  8f.2 

iEdeldreds  Virginis  Regins  Corpus  h.  San- 

(Sa  Sexburgatranflatainvenitur^Sg.^i 

JEdeldrydjE  C  oenobium  Elyenfe  commen- 

datur  4<5).4.  imo  tota  Infula  offertur 

4<Sy.  50.  item  Hatfeld  46J.  41 

7i:delfleda   Uxor   Britbnodi  Ducis   Nolr^ 

thimbr.     Manerium  de  Ratendune  do- 

nat  EcclefisElyenfi  494.  lin.  pen 

Mdel&eda.  uxor    .-^delftani  Ducis  multa 

praedia  largitur  EcclefiaeElyenfi     ^py.  7 

iEdelredus  donat  20.  manfas  Monafterio 

Elyenfi  4p2. 46 

iEdelftanus  Epifcopus  Helmanhenfis  prae- 

dium  de  Dringeftune    donat  Ecclefiae 

Elyenfi  495.41 

.^delwoldus  Epifcopus   renovat    Coeno- 

bium  Elyenfe  4(^3.36.  introducit  Mo- 

nachos  in  illud  4(54.  34.  emit  totam  In- 

fulam  Elyenfem  1  Rege  Edgaro  4(55.17. 

acquirit  Monafterio  Elyenfi  Manerium 

Lindune  &  alia /^.66.29,  item  alia  prffij- 

diain  Stretham  ^67.12.  &inDunham 

4(58.  29.  erait  Havekeftune  a  Rege  Edga- 

ro  480.  6.   emit  plurimas  poflefEones 

4(J(S.29.4<57.7,  8,9, 10.  47p.  35 

vS^dericus  de  Caedeberi  donat  Ecclefije  E- 

lyenfi  ^  497.  7 

JEdes  C<Denobii  Ramefienfis  demolita  reas- 

dificatur  in  melius  418.  32 

iEdgarus  Rex  Ccenobium  Elyenfe   peten- 

tibusdenegat  ^64..  30.  dat  iEthelwaldo 

Manedam  Sailburne  485.  ^i.ejus  privi- 

legium  423    57.  ejus  profapia  388    4. 

obit^ii.^i.  vid.  Edgarus. 

.fidgitha  filia  Godwyni  uxor  Edwardi  Re- 

gis  4JO-43 

iEdgyna  Avia  Regis  iEdgari  legat  cuidam 

Matronae  nobili  iElftred  jhydas^Si  30 

.ffidmundus  Rex  eligitur  433.  7.  dolo  ^- 

dridi  perimitur  502.18 

^dmundus  Yrenfide  vide  Eadmundus 

iEdnodus  Abbas  Ramefienfis  Ecclefise  ex- 

truit  Ecclefiam  in  Slepa  497.  32.  tranf- 

fert  Yvonis  corpus  in  Ecclefiam  Rame- 

fienfem  497.  31.  promovetur  in  Epif- 

copum  Lincolnienfem497.  33.  occum- 

bitinBello  497.42.502.12 

.(^dnothus  inftituitur  rei  familiaris  Vrx- 

pofitus  394.  ^p.  fitPrior  Ramefice  400. 

24.   acquirit  prsdia  Ecclefiae    Ramefi- 

enfi.   413.  19.   415.  27.   in  Epifcopum 

Dorcaftriae  confecratur  447.  14.  Bene- 


faiStor  Coenobii  Ramefienfis  452.    38. 

Obit  &  fepelitur  452.  lin.   penult.  in 

praelio  occiditilr  433.  26,  Elyenfes  ipfi- 

us Corpus  auferunt  433.  3^ 

iEdnothus  junior  adjungitur  ^dnotho  Se- 

niori  in   adminiftratione  rei  familiaris 

420.   16.  ordinatur  in  Abbatera    EccL 

Ramef.  429.  21.  A.  B.  Alphege  /j  29.20. 

Confecratur  Epifcopus  Ecclefi^e  Dor- 

caftrenfis43i.44,  emit  terramapudSta- 

peford  415.4(5 

.^dnothus  dives  terram  de  Acleia  dono  dat 

Ecclefiae  Ramefienfi  459.  10 

.(^dricus  Pdtriae  proditor,    doli    Artifex 

433.  15.  ipfiusinfidi»  502.10 

'iEtfwina-watha  75. 28 

iEdthelbald  Rex  Benefaaor  EcclefiaS'  Gla- 

ftdnienfis  327. 2.0 

iEdthelwlfus  Rex  BenefaSor  Ecclef.  Gla- 

fton.  327.  14, 

iEdward  ^thelredifilius  juniorin.  Regem 

eligitur  450.  30 

iEgelb  rchtus  Epifcopus  ^7-  26 

iEgelefthren  locus  pugns  in  qua  cecidic 

Horfa         ■  .  .  143.  20 

iEgelmalrus  ^ftanglorum  Epifcopus  516. 

30.  ipfius  filius  vendit  Monaft.  Elyenii 

7  actas  477.  <> 

iEgelnothus  Abbas  ■^26.  2 

iEgelricus  Epifcopus    Monachus  Glafto- 

niae  325.  Im.  40 

iEgelwinus  promittit  fe  daturum  nuramos 

pro  terra  Wambford  480.  391 

vEgelwinus  Alderman  484. 17.  &  23.  pa- 

gum  Hathfeld  vindicat  4<5<J.  2 

iEgilbertus  Epifcopus  55.  27.  &  55 

iEgliftrop  locus  pugns  223.  44. 

iEgypti  Reges  ordine  fuccedentes  ulque 

ad  Pharaonem  Patrem  Scot»         571.  i  . 
iEigleftorp  143.  19 

^lbertus  Epifcopus  727.  54 

iEldefwida  Monafterium  Elyenfe  intrans 

traditdi(5b.  M.  E.  Stevecheworde  508.  (J 
iElfe2;i  Martyris  &  Archiepifcopi  Corpus 

fepelitur  ab  iEdnodo  Epifcopo  497  39 
iElfelmus  donat  Villam  de  Waritinge  Ec- 

clefisE  Sandae  iEdeldreds  499.8 

iElfgarus  Epifcopus  Helmhemanfis  iEdno- 

dicorpus  clam  aufert  &  furtim  Sepelic 

497.    lin.  ult.  confpicit  B.  Dunftanum 

in  Vifione  498.  19.  emit  poflelfiones  in 

Brandune&  Liuremere  485.  23 

iElfgarus  de  Muletune  dimittit  Wuiftano 

poflefliones  484  4(5 

iElfginaUxor  Regis  Edmundi        389  34 
iElfleda  Regina  Edwardi  Regisdat  Winc- 

burnx  10  hidas  Ecclefix  Glafton.  316'. 

44-  317.3? 
iElfleda  Virgo   &    AbbatifiTa    74.  4.   85= 

21.86.  5.  &  23 

iEIfredus  Rex  filiara  Ducis  Mucillin  uxo- 

rem  ducit  159.  22 

iElfredus  frater  Edthelbaldi  Regis  dat  Ec- 

clefi.ia 


E  r.   V  E-i 


..xkfia  ■  dlallop.   crucerri  de  ligno   Do- 

-iinini    ^  ■^'-  -'■  327.  20 

./Elfftarias    Epilcopus    Monach.    Glallon. 

jSlftred  donat   Sand.^e  Edeldrydae    proe- 
•  dium  481- 53 

jRlfwenni  Sor6r  .,S,dnodi  Epifc.     497-  37 
Jilhvinus    puer  offercur    Ecclei".   Elyenfi 
>^  cum  mulus  p6l1eiIionibus  499.  ^9-  Mo- 
'  nachus  496.  ^6.  ejus  proniotio  451.2. 
-i.  .   .;._i..o:-  >  vid.  717-  6 

^lfwinusElmanheufis  Epifcopus     503.  y 
^ifinus  vel  jElffinurS  reliquia  iacrcs  Virgi- 
nis  Wendreds  iafert  in  Ecclefiam  Elyen- 
...fem  500.  4.    fed  amittuncur  $02.  16.  a 
o-;Rege^deldredo  pofleffiones  pretio  ob- 
tulit  yoo.  18 

./Elfinus  Abbas  Elyenfis  obit  f02.  42 

iElfius  Abbas  ElyenfisBrithonodo  Martyri 
fuccedens  ,        492  30 

.^llwitha  confert  in  Ecclefiam  Glailonien- 
fem  reliquias  Sandi  David&Sanai  Pa- 
tricii  299.29 

AIwinusEpifcopus  Monachosapud  Betri- 
chefworde  primum  locac-  jo6,  g.  re- 
lifto  Epifcopatu  redit  adElyehfeCceno- 
biufti       .  "■'■•  ■■'     S06.  18 

-  -.^lvvredus  &c  iEdwardus^delredi  Regis 
filiinefarieproduntur  508.35: 

^neas  99' 6 

.ffineas  Silvius  regna-t  213.  4. 

iEnulfus  Comes  Benefador  Ecciefiae  Gia- 
ftonienfis  315.  z8 

^ona  Cantor  f8.  48 

.^rnketel  &  Wilfrune  poiTeffiones  donant 
Ecclefiae  Raraefienfi  409.  3  j 

iEfcefdum  163.19 

.Sfcuinus  regnat  146.  4^ 

iEfelwiusEpiicopusDorcaftrecenfis  422.17 
.^fumen  de  Staneie  Vidua  dat  terram  & 
Pifcationisjus  WUtanoStaneie   ^■/S-'^^ 
iEthelbald  R.  Benefaftor  Ecclef.Glafton. 

313.  36.  327.3 
.^thelbertus  Northumbrias  Rex  6j2.  30 
.^thelbrytus    Rex    Cantuariorum     obit 

143.  J6 

^thelwythus  Rex  Orient.  Anglorum  oc- 

ciditur  IJ4-  3^ 

/Etheldredi  obitus  433-72 

iEtheldrida  habet  pofleffiones  apud  Wi- 

cham  474,  19 

iEthelgcova  AbbatiiTa  .    17342 

iEthelgivaMatrona  aliqua  donat  Coenobib 

Ramefienfi  60  acras  &  unam  virgatam 

terrx  &  8  hydas.  404.  10 

.Sthelgiva  ComitifTa  405.36 

iEthalingaeig  167.41 

iEthelingaeige  Monaft.  173.7 

jEthelredui  Rex  77- H- 

iEthelredus  Rex  faccedic  Edwardo  Regi 

414.3.  Benefdftor  Ecclefis  Ramefien- 

fis  414.  14 

i£thelredus  Regis  iEdg^iri  filius  vita  de- 


B   O    R    U   M* 

cedit 
iEthclredus  Rex  NorthumlirlK  h  !(ul>£fii;is 

proditori-6   perimltur  <5j2'. '36" 

JEthelredus  Comes  raoritur  174.  cj 

^thelredus  &  Atheibrithus  M^ittyres  'M- 

mefiam  ttahsfeirurttut  ,Vid;i  fethslrediii' 

■■  -M.prub-     40J.J2 

^thelftanus  Rex  482. 4.    E^tfefadbr  Ec; 

clefise    Malintsbyrienfii  33b-'i7.    fiio 

fungitur      -'- -• ;    .     ■''','■■:'    389.  ii 
^thelftanus  Abl^aS  Coenobif  R^mfefieitfis 

eligitur  436.^2:3.  449.  t4-  '^^t^^'*  f^^ii^ 
■  EUlwino  Aldermanno  quddde  fuis  p6f- 

feffionibus  difpofuit^o^.l^J.ttudidatur 

■  •'■■  ■    '   ■       4P^2i 

JL-thelftanus  iErnketeli  filius  Ecclefix  Ra- 

:  raefienfis  Abbas     ■•      ^"i<'?''''    ^toi  19 

^thelftanus    Presbyter -Mbnyfttrii   Hof- 

ninggefei  482.  7.  fuccedit  Herulfo  48!^; 

2j.  Perjtirus  .     -    ■  '       483.  §■ 

iEthelftanus  ManvefTone  Byhefddor  Eccle-   - 

fias  Ramefienfis  '!-iom  ..j^f  ,407^.^ 

i?i.thelftan  Halfbyng  quisllierff  ?'  587.  IJ 
^thelwaldus  faftus  Epifcopus  Lindisfattt. 
Ecclefis  [^■■^'^'■^}^'^'i^t.^ 

^thelwaldus  R.e}iNorthurnb'ri'd^'i  fubditis 
e  medio  tollitur  ,^       ^     6j2. 31 

i5".thelwinus  quis  fueHt?    ,■"■■;.■'"""  ,387.  4 
j41.thelwinus  dat  donaria  'Ectlefiii  'Ratne- 
fienfi  404.  cap.  24 

-^thelwlfus  Rex  decimam  partem  terra- 
rum  fuarum  dat  Ecclefi*  316.21 

jS.thelwolEp.Winr.  311-17 

iEthelwoldus  387.  32.  poffefliones  emitab 
.^drico  Daco  487-  cap.  59.  Abbas  Ab- 
bendonias  prseficitur  Sedi  Wintonienfi 
393.7.  Hic  &  Brihtnothusquserunt  fi- 
bi  vendi  duas  Hydas  in  Dunham  47  i  -iS 
iEthelwoIdus  Epifcopus  compat^at  pofTef^ 
fiones  apud  Webrygge  48 J.  5:0.  emic 
grantedene  ab  HenriCo  de  Waneting 
487.  8.  Terras  &  molendini 'offert  M- 
theldrydae  48<^-  J.i 

^thelwynuS  Dux  fundator  Ccienobii  R^- 
mefienfis  401.1?.  dotat  Ecclel.  Rsitnef. 

'   .       '  -4o4-  .23 

^thericus  Epifcop.  Dorcaftris  437.cap.8 1. 

familiaris  eft  Cnutoni  Regi  438.  lih.  13. 

dat  donaria  Ecclefise  Ramef  438.  ±7.  Fe- 

licem  de  Seham  Ramefiam  transferri  jil- 

bet  437-  lin.  penult.  Accufationis  fal- 

fitatem  depfehendit  43  J.  ip.  Benefaftor 

'EccIeficE  Ramefienfis  443.  '33.  44J.  21. 

44^.  27.  obit.  447.  21 

iEthfridus  Abbas  Monafterii    Glaftonien- 

fis  313-  S 

iEthildrit  Regina  domino  dedicata  62.  38 

408.  30 

i?i.tius  Coriful  Romanus  627.  iz jr 

iEtftoihe  520. 14 

iEylwyni  Ducis  elogium  395:.  27.  vifione 

fruentis      ;  '  •    .  '  '    ^97.  31 

[  Affa  Benefador  Ecclef.  RafrieGen^is  308.  S 

Ddddd2  Africanus 


Index    Rerum 


Africanus  Bumundus  Rex  advocatnr  ex 

Hibernia  22y-  H 

Africanus    Burmund.    Caredcum     fugat 

azf.  2.7 

Agatho  Papa  48.12.  dy.  4,1.  74.  2P 

Agclricus  Epifcopus  Dunelmenfis  Epifco- 

patum  rclinquens  Monafterium  de  Bur- 

go  ingreditur  282.  \6 

Agilbertus  prsficitur  Ecclefis  Wintoni- 

enfi  xii.  3<5.  Praeful  Weftfaxonum  2^7- 

14.  venit  ad  Nordanbymbros  237-  i4- 

receditin  Galliam  x39-3o.  ordinat  Wil- 

fridum  tunc   Abbatem    Rippenfem  in 

Presbyterum  237.  ly 

Agitius  Conful  Romanus  \  Britonibus  im- 

ploratur  I4-  ^J 

Agned  Cathregonion  mons  114.34 

Agrilius  ordiaatur  Prcsby ter  1 1 3-  4 

Ahelmus  730.  36 

Aidanus   Epifcopus  231.  10.  &  i<J.    dat 

equum  Pauperi  Eleemofynam  petenti 

234.  y4.  moritur    23 y.  12.  ejus  anima 

in  Coelum  fertur  ^jj.  12 

Ailfgiva  321-  13 

Ailffio  Monafterii  St.  Auguftini   Abbati 

cura  Abbatis   Ramefienfis  demandatur 

461.  10 

Ailricus  Monafter.  Ramefienfe  intrat.bonis 

fuis  inter  Religiofos  diftributis  44<5.  54 

Benefador    Ecclefi»    Ramefienfis  44^. 

Ailwardus  Abbas  tumulum  Edgari  Regis 
irreverenter  effodiens  amensfit  &  fra- 
6la  cervice  expirat  267.  4(5 

Ailwardus   Ailwyni  Aldermanni  filius  in 

f)r»Iio  decumbit  433-21 

winus  niger  muniticus  erga  Ecclefiam 

Ramefienfem  4J7.  34 

Ailwinus  Coenobii  Ramefienfis  Advoca- 
tus  3P3.  32.   ejus  Epitaphium  ^61.  24 

Ailwinus  &  frater  ejus  Alfwoldus  defen- 
dunt  Ecclefiam  Ramefienlem  ab  inva- 
fioneillicita  412.  15: 

Ailwyni  Ducis  Oratio  die  Dedicationis 
Ecclefiae  Ramefienfis  422.  21 

Ailwyni  Fundatoris  Oratio  coram  Fratri- 
bus  Coenobii  Ramefienfis  426.  42 

Ailwynus  vid.  iEthelwinus 

Alabaftrum  in  Scotia  reperitur       jpi.  16 

Alani  rebellantes  dcbellantur  \  Sicam- 
bris  <J32.  S6 

Albanaftus  filius  Bruti  pofTedit  Scotiam 
589.  if.   occiditur  212.  iy5 

Albania  j^p.  31.    regnum  Albanadi  ypo. 

24 

Sandus  Albanus  Verulamenfis  Proto  Mar- 
tyr  II.  32  &  feqq.  142.  47.  Martyriza- 
tur     142.46.  218.  4.   215».  3.  jyy.  40 

Albinus  qui  &  Alcuinns,  Vir  omnium  An 
glorum  poft  Adelmum  &  Bedam  dodif- 
fimus  Franciam  adit  25-2.  39.  apudSan- 
ftiim  Paulum  de   Cormarico   quiefcit 
2J2. 45».  fuccedit  Adriano  24^,7 


Albionlnfula  ji7-  7-  %6^.  41.  ejus  fitus  U 
nominis  mutatio  y  87. 1.  i  Piftis  &  Sco- 
tis  prius  pofleffa  ^84.  ly.  587^  32.  \ 
Britonibusinhabitata  y8j>- 37 

AlchEErs  Comes  &  Hinda  contra  Paganos 
pugnant  ij(J.  2 

Alchf wytha  Regina  Mater  Regis  Eadwardi. 
fatofungitur  174. 4<S 

Alcluit  Urbs  220.  28.  622.  46.  ibi  rourus 
tranfverfus  terminatur  (523.  j> 

Alcmundus  R.  Alredi  filius  2yo.  4.4.  Mar- 
tyr  occumbit  aja.  34 

Alcmundus  five  Eathelmundus  Pater,  Eg- 
berti,  contemporaneus  Regi  Offae  & 
Kenulfo  5- 30-  lin.  ult.  Eathelmundi 
forores  in  Saxoniam  mittuntur  \  Patrc 
Eafi  ^31.  3 

Alcuinus  ^yo.  7.  7JO.  41 

Aldelinus  vid.  Aldelmus  , 

St  Aldelmus  vel  Aldhelmus  Shirburnenfis 

Prseful  regis  Inx  nepos  vocatus  fuit  AI- 

delinus  244.  y6.  338.4.  337,20.  Obit 

244.  lin.  penult. 

Abbas  Meldunenfis  Coenobii  245-.  4.  Epif- 
copus  24 j.  24.  ejus  miraculum  circa, 
didudam  trabem  3J0.  7.  vid.  I.  32«circa 
Ecclefiam  Dorcatenfem  nunquam  pluvia 
madentem  3^0. 32 

Aldelmimiraculum  circa  Cafulam  in  aere 
a  terra  fufpenfam  3JI.  3.  circa  Infan- 
tem  novem  dierum  loquentem  ^yi.lin. 
penult.  &  Altare  marmoreum  faftunj 
3J3.  28.  circa  tempeftatem  Marisfeda- 
tam   3yj.  23  &  feqq,   ejus  Scientia   & 

gens  338«  4- 

Aldermannus  filios  hortatur  426.  41 

Aldgelfus  Rex  Freis  fe  pecunia  corrumpi 

in  exitium  Wilfridi  non  patitur  (S^.^o, 

vid.  AlgifusRex 

Aldhelmus  Epifcopusmoritur        iji.48 

Aldhumus  Abbas  317.18 

Aldredus  Eboraci  &  Wigorni^  Epifcopus 

2(Si.  ■2.6.   283,  40.  prsEcipuum   Mona- 

fterium  reparat  2.61.7.6.  adlmperatorem 

Henricum  fecundum  ablegatur  280,  ji. 

proficifcitur  f-iierofolymam        282.  35- 

Aldredus  Abbas  apud  Ganriftock  in  fedenj 

Wigorn.fuccedit  278.  38.  282,40,  Wul- 

ftanum  facit  Wigorni»  Prsfulem  282. 

Aldwenus  Rex  Armoricse  Britanniae  220. 

Alfaxonum  genus  iif.  3,  vide  Ambroncs. 
Aldhunus  Abbas  Monaft,  Glafton.  317.  I7 
Aldunus  Lindisfarum  Epifcopus'moritur 

27  j.  28 

Alcfftanus  Presbyter  decipit  Brichnothum 

Aldermannum  483.  it 

Alfara  Dux   Benefadtor   Ecclef  Glafton. 

322.  14 
Alfelmus  donat  Ecclefix  Ramefienfi  408.  8 
Alfelmus  Epifcopus  Dorcaftr.  431.47 
Alferus  Princeps     feu    Comes     Mercio- 

rum 


E 


V    E    R    B    O    R   U   M. 


litm  2<5p.  3 

Alfgarus  Benefador  Coenobii  Ramefienfis 

404.4 

Alfgiva  Mater  Regis  Hardecnnt       449.  3 

AlfildiE  Comitifio:  Donaria  Ecclefis  Rame- 

fienfi  Jata  408.  32 

Alfinus  Lugdunenfis  Epifcopus  interficitur 

X4J.  48 

Alfnothusfilius  Godingi  litem  movit  fra- 

tribus  Ramefienfibus  de  prsedio  quodam 

41^.  37.41  <S- 30 

Alfnothus  Epifcopus  401.  j 

Alfredus  filius  Regis  Egelredi  &  Emmae  a 

Godwino  captus  &  oculis  privatus  pau- 

lo  poft  moritur  ^77- 4 

Alfredus  frater  Athelbaldi  donat  Ecclefise 

Giaftonienfi  3^'^- 31 

Alfredo  Regi  parumremanet       ,^<Jp.  31 

Alfredus  ^thelredi  filius  milerabili  morte 

obit.  4JO.  33 

Alfredus  alias  Ealfredus  ultimus  filiorum 

Ethelwlf  Regis  Weftangliae  J34.4P-  re- 

darguitur  a  Subulci  uxore         ^^-/.ay 

Alfridus  Wilfrido   concedit   Coenobium 

fy.  16.  Egfrido  fuccedit     242.  cap.  25) 

Alfridus    Northimbrorum   Rex   moritur 

244.  38 

Alfridus  Magifter  ad  R.  Aldfridum  mitti- 

tur  -  84. 20 

Alfridus  Rex  ultra  Umbrenfium  reftituit 

Wilfrido  fedem  fuam  Epifcopalem  74- 

48.  iterum  ea  expellit  /f-  n 

Alfridi  Regis  Obitus  Sf.  4 

Alfritha    uxor    Renulphi  R.  M.    genuit 

Quendridam,  Burgemldamj  &  St.  Ke- 

nelmum  25-1.  5^4 

AlffiusEpifcopus  446.37 

Alftreth  Matrona  rogat  Regem  .^dgarum 

48<J.  4. 

Alfwoldus  Cridienfis    Epifcopus  Monaft. 

Glafton.  325^.  34 

Alfwara  Matrona  nobilis  dat  Sando  Bene- 

dido     Ramefiae   terram   de    Haliwelle 

428.  17 
Alfwardus  de  Clauftro  Ramefis  affumptus 
praeficitur  Abbatise  Evefliamse  447.  22. 
Conftituitur  EpifcopusLondinenlis  448. 
.1.  ipfius  preces  pro  ledanda  tempefta- 
te  Maris  448.  8-  &  ^eqq.  fit  leprofus 
4JI.  40.  pretiofa  dat  Coenobio  Ramefi- 
.enfi4j2.  2(5.  moritur  ^ji.  41 

Alfwen  uxor  iEthelwini  387. 17 

Alfweane  mater  Ducis  iEthelwyni  405:,  6 
AlfwinusRegiasliteras  obtinet  proEccIe- 
fia  Ramefienfi  4y3- 3*^ 

Alfwinus  habitum  monachalem  induens 
donat  Ecclefise  Ramcfienfi  4.16.  38.  Ab- 
bas  Ramefienfis  4yi.  32.  fibi  &  fuis 
libertatem  acquirit  ^yy,  31.  concedi 
fibi  obtinet  quatuor  Maneria  4jy,  28. 
privilegium  i  Leone  Papa  obtinet  4^8. 
17.  ejus  folicitatione  Edwardus  Rex 
confirmat  Donationcs  fuas         ^J^.jS 


Alfwodus   Rex  Northymbrorum  $30.40 
Alfwoldus    Rex  N.    ^jo.  jj.    occiditur 

2J1.40 
Alfivoldus  ultimus  Shireburnienfis  Prselul 

obit  280. 14 

Alfwoldus  Grio(  387.32 

Alfwoldus  donat  Ecelefiss  Ramefienfi  408. 

18 
Alfwoldus  de  Mecanlege  ^  contradu  cum 

iEdelwoIdo  Epifcapo  celebratorecedere 

vult  4<57-  3 «5 

Alfwoldus  cognomine  Groffus  cum  uxore 

fuaterram  venum  oiTerunt  Brithnotho 
Abbati  Elyenfi  4;f2.  13 

Algarus   Regulus  249.   34.  Herefordiara 

capit    &   feptem    Canonicos     occidic 

287.4 
Algarus  Villam  Eftre  Ecclefise  Elyenfi  au- 

fert  &  retinet  yil.  atf 

Algarus  filius  Leofrici  Comitis  Merciorum 

fine  culpa  in  exilium  mittitur  281.4. 

282.  31 
Algarus  filiusElfrici  270.  j4 

Algifiis    Freis  Rex   cum  multis  millibus 

lubditorum   fuorum  ad   fidem  Chrifti 

Convertuntur  &  Baptizantur    'k  Wil- 

frido  <S4.  26 

Alhftanus  Epifcopus   Monach.    Glafton- 

,3^5'-  27 

Alledus  ^  Senatu  mittitur  ad  Caraufiuni 
interficiendum&  ejusloco  regnat  21 8« 
38.   exhortatio  <Jio. 40 

Almari  Diaconi  tradltione  Urbs  Cantuaria 
incenditur  272.18 

Almer  Epifcopus  Monaft.  Glafton.  32^« 

42 

Alne  fluvius  242.  S 

Aloredus  Rex  Northymbrorura  ex  profa- 
pia  Idse  y2p.  48 

Alphegus  ex  Monacho  &  Priore  Glaftonias 
Bathonis  Abbas,  deinde  Epifcopus 
Wintonienfis,  poftremum  Archiepiico- 
pus  Cantuarienfis  32$.  12 

Alpinus  Rex  bellum  ^  Prasdecefloribus 
contra  Pi^ftos  inceptum  continuat  <Jy8. 

33 
Alredus  Rex  Northymbrorum       ^fo.  48 

Alftanus    Shireburnenfis  Epifcopus   obit 

2J4.  lin.  ult. 

Altare  St.  Davidis,   quod  vulgo  dicitur 

Saphirus  ^oy.  lin.  7 

Altfridus  Rex  718.  4.  722. 17 

Aluhfridus  Magifter  88.  8. 

Aluredus  Rex  Northymbrenfium  expelli- 

tur  regno  2yo.  4<5.  ejus  profapia  2y<J. 

II  Aluredus  MonarchaWeftfaxonum  Scholas 
publicas  variarum  Artium  Oxoniae  pri- 
mus  inftituit  2j<5.  i.  &13.  ejus  enco- 
mium2j<J.  40.  cum  Danisconfligit2j7. 
II.  vifione  fruitur  2j7.  jo,  obit.  ^jp. 

17 

Aluredus  filius  Athulfi  25-3,  39.  ad  San- 

E  e  e  e  e  '  d:-3.m 


1   N   D   E    X 

ftam  Modwennam  mittitur  2.^4..  1 

Alaredus  filius  Etlielwulfi  Regis  Weftfa- 
xonum  2^4"  ^9 

AlureduS  quartus  natu  regnat  2j<5.  i.  vo- 
cat  ad  le  Sandura  Grimbaldum  Mona- 
chumj&  Johannem  etiam  Monachum 
2^6.  34.     pugnat  contra   Normannos 

172.  14 

Alnredus  quartus  natu  Danos  fugat  25-7. 

32.  xjp.  j.  Cum  Danis  apud    Wilton 

pugnat  257.  II.  primus  Monarcha  Angl. 

j^f.  I.  718. 4.  vitam  incertam  &  inquie- 

tam  ducit  in  Somerfetenfi  pago  2^7.38. 

reftaurat  Londinum  i<5p.  28.  Ethelin 

gum  redir.  2j8.  5-.  Radingum  adit  163. 

p.  proditus  eft  479.  14.  obiit    lyp.  17 

Aluredus  Rivalenfis  defcripfit  vitam  Regis 

Edvvardi  284. 28 

Aluricus  filius   Hrerici   vendit    pradium 

Monafterio  Elyenfi  471.27-    accepit  3 

hydas  de  Cypenham  472.14 

Alwinus  Epifcopus  in  carcerem  conjicitur 

277.  jd 
AlwinusLichfeldienfis  Epifcopus  obit  248. 

30 
Amatheus   Sanftus     Epifcopus    112,   jj-. 

114.  I 

Ambio  Rex  Gallis  interficit  legatos  Ro- 

manorum  S9<^-  <> 

Ambrii  Coenobium  222.  ^3 

Ambrones  k  Paulino  Archiepifcopo  Ebor. 

Baptizantur  ^^T  3 

Ambrofius  Aurelianus  17.  2 

Ambrofius  Mediolanenfis  Epifcopus  cla- 

rus  habetur  in  Catholicorum  dogmate 

104.  3p 
Amonde  amnis  <58o.  34 

Amrynkyleth  Rex  idu  lagittae  vulneratus 
occumbit  649.  ^(J 

Analafus  &  Godefridus  Principes  Nor- 
thumbriae  672, 16 

Analafus  ex  Hybernia  revocatus  conftitui- 
tur  Rex  Northymbrorum,  led  perjurus 
expellitur  6/^.  ^^ 

Analafus  Barbarorum  Dux  389.  4 

Analonis  Vallis  225^.  34 

Andefridus  Scotorum  Regis  auxilio  fufful- 
tU3  paternumrecuperat  «543 .  3.  fit  Apo- 
ftata  643.7.  &  ij- 

Andilegum  Urbs  Gallica  23  3.  ip 

Andovera  prope  Wintoniam  268.42 

Andragius  Caffibelani  urbem  occupat  21  y. 
24.  Julium  C^farem  in  Britanniam  ad- 
vocat  21  y.  37 

Andragius  8c  Tennancius  filii  Regis  Lud, 
immaturi   videntur    ad    Regnum   21  y. 

31 

Andreadefweald  Sylva  172.  j 

St  Andrese  Apoftoli  reliquise  Conftantino- 
polim  transferuntur  614.  12 

AndreasEpifcopusOftienfis  66.6 

Andrefeia  Infula  2J4.  8 

Androgius  Dux  141.  35: 


E    R    U    M 

Angelus  Domini  Regulum  Abbatem  curri 

fociis   mandat  boreales  Mundi   partes 

adire  (J14.  3J 

Angeluslibrum  vitreum  manU  tenens  ap- 

paret  St.  Columbse  (J38.4 

Angli  222  p 

Angliae  divifio  274.  44 

Anglia  pene  tota  Scotis  &  Danis  lubjecfta" 

(56p.  18.  diu  vexatur  k  Danis  682.  2^, 

variis  Dominis  fiiccumbit     -        66p.  30 

AnglicaGens  vocatur  Gewis  j^y.  12 

Anglis  per  DanosCladesillata         682.  11 

Anglorum  mores  (58i.  4^.    internecio  & 

difperfib  ^6:.  ^p 

Anlaf  filius  Sichtrici  Rex  Hybernioe  Ofti- 

umHumbrsecum  clalTe  intrat  262.  j2. 

fub  fpecie  Cithariftze  tentorium  Ethel- 

ftani  ingreditur  26^.  i.  in   via  occidic 

Epifcopum  26^.  II 

Annafilius  Eni  fratris  Redwaldi   146.  31. 

in  regnum  fuccedit  Sigeberto  Orjenta- 

lium  Anglorum  Regi,  &  occiditur  ^Pen- 

da  14(5,  32.  232.  26.  2^6.  i 

St  Anniani  Capella  592,31 

Annonus  37418 

Anthenor  Trojanus  proditionis  accufatur 

5-32.40 
Antonius  verus  regnum  fufcipit     142.  31 
Apis  filius  Phoronei  Rex  Argivorum  y^r^j. 
17.  Diis  afcribitur,  poftea  di(5tus  fuitSe- 
.  rapis  ^83.  y 

Apuledran  172.4 

Aquilonalium  Rex  inviratur  ad  Synodum 

8J.17 
Arator  730.41 

Arcadius  imperat  142.  J3 

Archelais  218.  53 

Archiepifcopi   &    Epifcopi  de  conventu 
Glafloniae  324, 32y,&c. 

Ardulphus  Rex  Northymbrorum  uno  an- 
no  regnat  ^^7.  45: 

Ariana  hxrefis  12.  12,.  &c.     Britanniam 
inficit  '2ip.  I  j 

Ariftoteles  730.  ^9 

Armoricum  regnum  Conono  Meriodok 
traditur      •  617.  12 

Arnulfus  imperator  Carolo  Imperatori 
fuccedit  (56p.  40.  Normannos  profternit 
<J7o.  13.  il  pediculis  confumitur  (^70. 
18.  obit  172.  48.  671.2 

Arnulphus  Galliarum  Epifcopus  appellitur 
ad  littora  Britannias  2^.  17 

Arnulfus  &  OgmarYberni  2^7.  2  j 

Arthgallo  regnat  1 14. 49.  per  populum  ex- 
pellitur  214.  yo.  moritur2ij.  i 
Arthurus  filius  Uterpendragon  in  regno 
fuccedit  6^6.  10.  fadione  quorundam 
63^.44.  ex  Igerna  natus  224.  ji.  ejus 
encomium  6^6.  11.  ejus  bella  114.  ip. 
Belligerapud  Britones  ^^j-.  g.  in  obfi- 
dione  montis  Badonici  nongentos  ho- 
ftium  folus  profligavir  22J.  20.  folus 
profternituno.die  S^o.Barbaros  114.3(5. 

dat 


E  T    V  E  k 

datCerdico  Hamptefliiram  &  Sbmerfe- 

tam  azy.  ly.  Muniticus  erga  Eccleliam 

Glallonienlem  307.2./-  526.31 

Arthurus  cum  Mordrcdo  condigens  vulne 

ratur  jj8.  jo.  moriturus  diadema  reg- 

ni   fui  Conftantino  concedit   225-.  17. 

occidic  &   occiditur  22^.  34.   &  feqq. 

.  d^j.  j2.  lepultus  jacet  in  Eccleiia  Mo- 

naileriali   de    Glafmbery  637.  3.    ejus 

corpus  inventum  anno  1080.       22^.  3  j 

Arviragus  Rex   Britonum   tributarius  ht 

Romanis  600.  ^p.    ducit  filiam  (^ilaud. 

Cajfaris  doo.  42 

Afcanius  Album  condit  pp.c) 

Afclepiodorus  in  Regemevehicur   218.42 

Afcwelie  Villa  444.  26 

Alcwinus  Epifcop.  422.  23 

Aier  EpifcopusScireburnenfis         174.  47 

Afkecillus      Archiepiicopus    EboracenUs 

267.  ly 
Aflchedonium  mons  ajy.  ^4 

Aflendum  Mons  ^oz.  9 

Asfliednura  236,  34 

Athanafms  730.32 

Athelardus  Rex  donac  Ecclefiae  Glafton. 

326.  jo 

Athelbaldfilius  .(Ethelwlfi  Benefaftor  Ec- 

clef  Glaftonienfis  ^16.  32 

Athelbertus  filius  Athulfi  Regis      5-32.  20 

Athelbrihtus  Rex  Cantuariorum  Regnum 

obtinet  143.42 

Athelbrithus  vid.  iEtlielredus. 

Atheldrita  Regina  a^dificat  Monafterium 

apud  EI7.    14(5.  42.  moritur      14.6.  jo 

Athelfleda    uxor   Alwyni   vel  ^thelwyni 

405.13.  404.38.  donat  Coenobio  Ra- 

mefienfi  404.  45 

Athelgiva  ComitifTa  donat  Coenobio  Ra- 

rnefienfi  406.  3  3 

Athelherdusfucceditlnae  if^-4- 

Athelingeia Clitonum Patria  f^/-/.  J^S- 

II 

Athelingia  33 1-  i 

Athelinton  Villa  dono  data  Ecclefise  Ra- 

mefienfi  441.  ip 

Athelmus  Archiepifcopus  Dorobernenfis 

388.  19 

Athelredus  414.  44.  Rex  Merciorum  fit 

Monachus  147.42 

Athelfing  387.  i% 

Athelftanus  Rex  filius  Edwardi  Regis  no- 

thus  ex  Opilionis  filia  geuitus    671.  37 

bellum  gerit  cum  Analafo  Sithrici  filio 

&Scotorum  rege  Conftantino  672.  22. 

in  itinere  fuper  Altare  B.  Johannis  Be- 

verlaci  ponitcultellum  digno  pretio  re- 

dimendum,  fi  viftor   rediret    67r.  48. 

caput  debellati  regis  infigitur  fudi  ad 

fpedaculum  66^.  20.  666.  42.  obit.  67^. 

Athelftani  fuerunt  tres  <^<^5'-  33 

Athelftanus  filiusManne  legat  C.  Acras  in 

Walde  Ccenobio  Elyenfi  474. 1 2 


B    0    R    U   M. 

Athelftanus  Hungi  filiuS       66^.  lin.  ulc 
Achelwerdus  AbbasMeldunenfis    3<S7.5-r 
Achclwoldus  Epifcopus  WintonienfisMo- 
nachus  &  Prior  Glafton.  325,  37.  &  Ab- 
bas  Abbendoni.-e  3^3.  7 

Athelwynus    EpifcopuS    Wintoni^   405:. 

lin.28 
Athncbard  locus  prcielii  (58,   1.7 

Achredusvid.  Baldredus. 

Athulfus  five  Eihelwlfus  traditur  St,  Swi- 
thuno  literis  &  bonis  moribus  iuftituen- 
dus   531.54.  Filius  Egberti  Regis^y^. 


34.  Rex  VVeftfaxonum  ante    Regnum 

lufcepcum    Subdiacdnus  fuic   253.  34. 

vide  Ethelwlfus 

Attila  RexHunnorum  627,  33 

Avallonix  Inlula,  i.  e,   Glaftonia  293.  lin. 

penult. 

Audoenus  Epifcopus  obiii:  14(5.  46.     ejus 

tranflatio  155.24.  ipfius  Archiepifcopi 

Rothomagenfis  reliquise  in  Monallerio 

Maldunenfi  deponuntur  371.40  \ 

Aven  flumen    246.   52.  261,  12.  346.  17 

Auguftinus  mittitur  k  Papa  Gregorio  in 

Britanniam   143.44.  226.23.  559.  i(J. 

640.  s.  Cantiae  Regi  annunciat  fidem 

Chrifti  22(1.  31.  Epifcopus  confecratus 

eft  226.55.  convocat  Epifcopos  &Do- 

dores  227, 17.  ordinat  fibi  fuccefforera 

Laurentium  227.  5.  fidem  Anglis  prae- 

dicat   6^p.  cap.  30.    moritur   143.  p. 

730.31 

Avium  flrages  239-30 

AuIafRex  Danorum  Regi  Egelredo  addu- 

ftus  &   de  fonteabeo  fufceptuS27i.  i 

Aurelius  increpatur  17.  7 

Aurelius  Ambrofius  Rex  fufcipitur  a  Bri- 

tonibus  630.  31.  Rex  in  omnes  Regio- 

nes  Britannia:    112,  13.    Conftantium 

Regem  ad  mutuam  amicitiam  exhorta- 

tur  contra  Saxones  6^1.  ^.  VicStores  Sa- 

xones  vincit  &  repellit  558- 43-  Hen- 

giftum    decoUat  223.  22 

Aureliusdevincit  Pafcontium  filium  Vor- 

tigerni  &  Gillomaurum  Regem  Hiber- 

nise  223.  24.  magnam  facit  ftragem  in 

obfidione Badonici  Montis  224  ^^.  in- 

teriit  apud  Wintoniam  2^3.25 

Aurelius  Conanus  regnat  225.  20 

St.  Aydanus  ad  petitionem  St.Ofwaldi  mit- 

titur  ad  praedicandum  Verbum  Dei  Nor- 

thymbris  644.  3.  Epifcoporum   Scoto- 

rum  fidem  Anglis  praedicantium  primus 

fuit  646.3.  inRegem  ordinaturab  An- 

gelo  638.  16.   requifitus  pergit  cum  Ex- 

ercitu  fuo  adverfus  Cenlinum  &  prseli- 

um  pn-eliatur  639.  11.  b   belIo«fugatus 

per  .^thelfridum  Northynibrorum  Re- 

gem  6^9.  48.  eligitur  ad  Saxones  coit- 

vertendos643.  35.  ejus  prKdicacio  644. 

^6.    ejus  Monafterium   231.    14.    ejus 

fucceffio  638.27.  obic  644,40 

Aylwinus  moritur  433.21 

Eeeeea  Aylfius 


Index    Rerum 


726.  32 

27?. 31 
227. 27 

5^9-21 

272.7 


Ayliius  Monachus  I04..  21 

Aylwini  Aldermanni  Genealogia  387x3^.3 
Aylwini  Comitis  Commendatio  395-  ^^ 
Azare  Montes  io°'  4^ 


B 


BAcula  Abbas  89  •  3 

Badamor    raons    obfidione   cingitur 

630.  38 

BadonicusMons  17.  n-  114-  $S-  ^^S-  ^° 

Baducing  4^-  5' 

Badwing  Presbyter  &  Abbas  mittitur  ad 

Regem  Alfredum  84.19 

Baiahild    Regina   perfequitur    Ecclefiam 

Domini  46.23 

Baldred  Patricius  terras  cum  Abbate  Adel- 

mocommutat  34(5.25-.  347.12 

Baldredus  feu  Athredus  Rivallenfis  Abbas 

677.  27 
Baldredus  Rex  BenefadorEcclef.  Glafton. 

338.  3(5.  32(^.40 
Baltherus  Anachoreta 
Baldwinus  Comes 
Bangorienfe  Monafterium 
Bangorienfes  monachi  occid 
Barocfhira  devaftatur 
Bartholomsus    in     Hyberniam    advenit 

100.3 

Bartholomeus  filius  Micelli  'i77.  ■^^ 

Bafclenfesad  Orcades  Infulas  appulfi  mit- 

tuntur   ad  partes  Hibernise  incolendas 

214.  3^ 

Bafianus  Caracalla  Imperator  Severi  filius 

<5o7.  i8'  ^Sigiberto  traditur  interfedus 

^  Parthis(5o7.23.  Regno  potitur  142. 

43.  218.21.  mittitur  in  Britanniam  ut 

eam   recuperet  6op.  41.  Britoncs   eli- 

gunt  eum  Imperatorera  218.  22.  occi- 

ditur  <^io.  7 

Bafilica  in  Hrypis  ^  beato  Wilfrido  Epi- 

fcopo  ^  fundamento  extruda   &  con- 

fummata,  in  honorem  Sanfti  Petri  A- 

poftoli  dedicata  jj).  j<5,  60.  i.  &  feqq- 

BaClius  ^7.^<{.  730.  34 

BafTas  flumen  1 1 4.  i  <) 

Bavaria  IJ4.  34.  i<58.  39 

Beadwlfus   Abbas    Monaiterii   Glaftoniae 

314.  ly 

Beagfecg  Rex  163.  j4 

Beatrix  Malcolmi  Regis  filia  «^S^,  3  j 

Bebba  Urbs  708.  ap 

Bebbanburgh  Urbs  8<>.  14.  231. 40.  23^.  4 
Beda  nafcitur  241.  28.  vid.  7IJ.  14,  716. 
17.  J^.  724.  32.  feptennis  traditur  Be- 
nedi«9:o  Bifcop.  informandus 


30.  de  raorteSeveri  606  cap.  34.  coti- 
temporaneus  fuit  San6lo  Guthlaco  <f7.6. 
32,  enutritus  in  Monafterio  de  Wer- 
remuthia  528.  ^j.  ejus  elogium  72.6,2^ 
obit  ly^.  12.  248.34.  6x6.  2.  72<J.  2 
Begmundus  deHolande  &Cognau  Viduae 
Jifcuven  terram  de  Stanei  injufte  diri- 
piunt  Sandlx  iEcheldridiE  477.  41 

Beir  Galliam  vaftat  SH-^l 

Belelliam  Villam  frugiferamLeoflede  legat 
Ecclefiae  Elyenfi  yo7.  32 

Belinus  Rex  Britonicus     214. 14,  (Jy^.  33 
fundat  Cseruft  urbem  214. 2.9 

Belini  Porta  214.  30 

Bellinus  Rex  Britannicus  102.  31 

Bellum  apud  .^gietlhrep.  143.  19 

Bellum  contra  Normannos  ify.  2d.  Con- 
ftantii  contra  Scotos  610.  c.  41.  fuper 
flumen  Derevent  iio.  38.  inter  filios 
Lodwici  1JJ.21.  de  Bronnigfeld  6z2. 
22.  fuper  vadum  Episford  110.38.  ci- 
vile  in  Britannia  oritur  (^o^.  4^.  inter 
Scotos  &  Pidos  oritur  60%.  30.  nefan- 
dum  inter  Pidos  &  Scotos  613.  31. 
Benedidus  cognomento  Bifcop  Abbas  nu- 
triciusBedse  143.  2p.  23 j.  39.  Romam 
adit  ^^j,  39.  240.34.  ConftruxitMo- 
nafteriumSandi  Pauli  242.  i.  obita^^. 

19 

Bcnedidus  SergiLisPaJ)a  7429 

Benefingtune  Villa  3^9.  14 

Sand:us    Benignus  398.  26.    ejus  tranfla- 

tio  331.  3<5 

Benli  Rex  iniquus  &  Tyrannus  loy.  lin. 

ult, 
Benly  Rex  Powifias  223.  3  j 

Beokery  Infula  2p8.  21 

Beorchtricus     Occidentalium     Saxonum 

Rex  iy7-i8 

Beornredus  Tyrannus  interficit  Ethelbal- 

dum  Regem  Merciorum,  fed  paulo  poft 

ab  Offa  occifus  2;o.  24 

Beornuiphus  Tyrannus  Regnum  Mercio- 

rum  occupat  &  occiditur  2^3.  18 

Beorthricas  Rex  Weftfaxonum      3J9.  39 
Beorthiald   li  ius  fratris   Ethelredi  Regis 

Merciorum  Wilfridum  humaniter  ex- 

cipit  71«  4? 

Beorwald  Archiepifcopus  308.21 

Beorwlfus  occiditur  lyy.  12 

Berchterus  Rex  Campaniae  <5j.  23 

Berchtvaldus  Synodum  Niddenfem  con- 

vocat  in  gratiam  Wilfridi  85",  19.  78. 

10. 
Berechinge  Villa 
Bercchtfridus 
Berig  Rex 


242.  j 
Beda  fufcipit  gradura  Dsaconatus  244. 14  Berkingamenfe  Monafterium 
fufcipit  gradum  Presbyteratus  k  St.Jo-  ,1  Berlea  Villa 
hanne  Ebor.  Ep.  244.  42.  invenit  tria 
R.  &  tria  F.  248.  ^3.  Dunelmix  collo- 
catus  249.  21.  Magifter  730.  36.  ejus 
fcripta  de  Piftornm  adventu  581.  Art. 


J02.  42 
8<S.  I 

f33-2 

248.11. 

484.  9 

Bernard  Rex  Longobardorum  obitij^. 

Bernardus  Epifcopus  299.  27 

Berneweli  &  alis  Poflefliones  d^ts  Coeno- 

bio 


E    T      V   E    k    B    O    R    U   M. 


bio  Ramefienfi  44^.  ip. 

Bernicorum  &  Deirorum  fucceflio    J27.  8 
Bernredus  Rex  529,  28 

Bernulfus  322.  yj 

Berredus  Abbas  Glafton.  322.  46 

Berricus  Nobilis  Benefador  Ecclefiae  Ra- 
mefienfis  417.  6 

Berta  -^^y.  ^4 

Bertfortus  Wiftanum  occidit  zy^.  i  j- 

Berthwaldus  ex  Abbate  quondam  Glafto- 
ni.  Archiepifcopus  Cantuarienfis^y.^o. 
308.8.308. 16.324.4(5.  5^4.  46.  recon- 
ciliatur  Wilfrido  Epilcopo  38.  lin.ult. 
Berthwaldus  fubregulus  Benefaftor  Mon. 
Maldunenfis  34^.  42 

Bertulphus  fuccedic  Regi  Wiglaff  in 
Regno   2f4.  13.  Rex  obit  25^4.2 

Betrichefworde  Monafterium  jo(J.  9 

Beularius  Presbyter  iiy.  6 

Biblia  facraexufta  11. 13 

Binewlfus  Rex  Benefador  Ecclefias  Gla- 
ftonis  327.  j 

Sc.  Birinus  coufeffor  231.4(5.  mittitur  in 
Angliam  231.  ^(J.  Ginegildum  Baptizat 
231.50.  primus  Dorceftrenfis  Epifco- 
pusobit  235.  14 

Birftanus  obic  2<52.  2j 

Bifcopftane  357.  45 

Bifcop  Baducing  45«  J 

Bladud  regnat  2^3' 33-43 

Bledgaret  Rex  Britannias  Mufices  admo- 
dum  peritus  zi^.6 

Bledla  Hunnorum  Rex  <527.  33 

Bladon  flumen  344.  45 

Bocland  21(5.43 

Boetius  730.  37 

Bonifacius  Archidiaconus  45.  53 

Bonifacius  Papa  229.  5-2.  obtinet  ut  Ec- 
clefia  Romanacaput  fit  omnium  Eccle- 
fiarum  (541. 7 

Bofa  lacerdos  718.  8.  inftituitur  Archie- 
pircopus  Eborac.  240.  yi 

Bofel  Epifcopus  54(5.  2 

Boculphus  Abbas  14(5.33.  conftruit  Mo- 
nafter.  2^6.  3,  ConfefTor  530.  50.  Re- 
ligiofus  >'3i-  10 

Bradanford  Monafterium  35(5.  20 

Braden  Sylva  3^9- 23-  34<J- 33 

Bradenftoke  260. 30. 

Bragg  259.  13 

Brandanus  (534.  cap.  23.    in  Scotia  floret 

6^^,  2(5 

Brandune  Villa.  485.21 

Bregford  345. 54 

Bregoreted  Abbas  388.  11 

Brennius   Rex  Britonum    553.38.  rebel- 

lat  214.  17.  in  uxorem  ducit  filiamSe- 

ginijSc  poft  mortem  ejus  regnat  214. 19. 

venit  in  Bricanniam  contra  fratrem  214. 

20.    conjundns  fratri  Gailiam    fubju- 

gat  214.23.  Venedociam&  Dameciam 

tenet    295.  18.    Vifiohem    habct  42^. 

cap.  <5o 


Brentedata  Ecclefiae  Glaftonienfi    309. 15 
Brentenol,  monsRanarum  307- 3^° 

Brentford  273.  55 

Brichredu.,  Abbas  302-  2 

Brichtmerus  Budde  priEmonftrat  Regi  Ca- 
nuto  viam  verfus  Ely  fof- 3^ 

Brichtricus  Regi  Kenewolfo  fubjecaus  tc- 
netOccidentale  Regnum  250.  35.  ^S°- 
32.  V.  154.  25.  252.  14 
Brichtwoldus   aliquamdiu  mortuus  revi- 
vifcit  244.  y 

Brigge  Urbs  Gallix  2^5-  ^^ 

Briggenfe  Monafterium  233.  15 

Brightwoldus  Monachus  vifione  fruitur 
^zy-  i^-  primo  Wiltoniae  Epifcopus 
475.  35.  Archiepifcopus  Dorobcrniae 
obit  248. 22 

St.  Brigida  298.  ij.  quo  feculo  vixerit  ? 
101.20.  moritur  6^4..  6 

Brihwius  Epifcopus  Wellens  Abbas  Gla- 
fton.  325. 44 

Briftanus  Epifcopus  Winton.  pro  Defun- 
(5lis  cantando  voces  audit  relponden- 
tium  Amen  262.  23 

Britanni  fervant  fidem  Chriftianam  ufque 
in  temporaDioeletiani  142.2(5.  Litteras 
ad  Agitiummittunt  14.  1  (5 

Britannia  vocatur  Anglia  252.  29.  vid.  711. 
55.  unde  di^aa  fit   9.  28.  98.30.    quo 
tempore  habitari  ccepit  pp.  3.  a  quot  & 
quibus  Gentibils  fit  inhabitata  208.  51. 
102.  6.  k  Bruto  dicitur  589.2.  diverfa 
eft  i  Scotia  587.  34.  &feqq.   538.  i.& 
lcqq.  ufque  ad  J..C3sfarem  Romanisin- 
cognita  141.  i.  594.48-  ejusfitus  9.1. 
ejus  Civitates   114.  7.    8.  10.    98.  4. 
135.  15.  197.13.  ejus  longitudo  &  la^ 
titudo98.2S.  Gentes  98.44.  Infulae  ad- 
jacentes98. 45.  varia  nomina  ipi.praz- 
rogativae  192.  Jncols  208,  Lingu» 23 1. 
2-  Status  temporcEugenii  Sexti  6^p  cap. 
45.  Juventute  fpoliata  13.  33.  crude- 
liter  affligitur  622.  33.  &  infeftatur. 
Britannis  SeptentrionaJis  vaftatio  tertia 

13.42. 

Britannicum  Bellum  contra  Scotos  &  Pi- 

(5los,  quod  154.  annos  duravit  601,  i§ 

Britelmus  Epifcopus  Weilens.  Mon.Gli- 

fton.  325.  33 

Brithelinus  Prxful  2<5<5.  53 

Brithelmus  Epifcopus  Donhafinns^^^.^i. 

deponitur  544.  39 

Brichlave  vendit  prasdiumMonafterio  E- 

lyenfi  47^.  47 

Brithnodus  occupatus  eft  circa  Ecclefiae 

fabricas  489.  5.  martyrizatur    491.  24 

Brithnothus    Abbas    Elyenfis    or(Jinatur 

4(55.  2.  emic  ii  Grira  pofTeffiones  481. 

cap.  40.    pofleffiones  mutat  474.  cap, 

l<5.  &  17. 

Brithnothus  Comes  432.  c  71.  ipfius  Pe- 

titioni  Ecclefia  Ramefienfis  non  annuit 

432.  17.    raulta  donat  EJyenfi   Ecele- 

Fffff  ■  fis 


fiae 


N    D    E    X 

493.  18 


Brithritus  AbbasMeldunenfis         372.- 14 

Erithtegus  Wigornenfis  Epifcopus  506.  ^y 

Brithwius  Abbas  Glafton  323.  i 

Brithwoldus  Abbas  Mclduoenfis     372.  18 

Brichwoldus  Epifcopus  Salesbirienfis,Mo- 

nachus  Glaftonienfis,  Benefador  Eccle- 

fixGlafton.  S^J^S 

Brithwoldus  Abbas  fucceditTheodoro  Ar 

chiepifcopo  243.  21 

Brito  98.  30.  j)?.  41 

Britones  703.  41 

Britones  unde  appellentur  101.43.  S^9- 

cap.  y 
Britanniam  incolunt  tertia  ^etate  Mundi 
loi.  10.  veniunt  ad  Albionem  y8p.  c.  y 
Britones  Pafchale  Feftum  legitimo  die  ce- 
lebrare  decraftant  349.  12.  hoftium  te- 
lis  retundendis  impares,{ed  invifti  ad  ci- 
viliabella  i^.tji.A  Pidis  vexati^o^,  42, 
Saxonesauxilio  vocant  628.  3.703.47. 
Piftos  fugant  ^  Saxonibusfubadi  704. 
II.  vires  reaffumunt  «530.  37.  Conve- 
niunt  juxta  Coenobium  Ambrii  222.^2. 
Scotos  e  regno  ejiciunt  (J13.  cap.  4y.  E- 
piftolas  mittunt  ad  Litorium  &  Aetium 

62/.  C.  II. 

Britones  Scoti  &  Pidti  perpetuo  amicitis 

foedere  inter  le  junguntur  (^op.  34R0- 

manorum   auxilium   contra   Scotos   & 

Pidos  imploranc,  &  fic  ab  eorum  op- 

preflionibus  liberantur   12.  3?.  iterum 

infeftantur  abiis  13.  I.  &perRomanos 

vindicantur  13.  14.  &c.  Romani  Brito- 

nes  militari  inftruunt  arte  13.  ^7-  funt 

Suafores  &  Authores  Briconibus  Muri 

inter  duo  Maria  extruendi  13.  33.  &c. 

jugum  Romanorum  a  Cervicibus  fuis 

dejiciunt  104   31.   Duces  Romanorum 

occidunt  loj.  10.  &  21.  poftea  inquie 

.    tati  k  Scotis  &  Pidis  Romanorum  au- 

xilium  implorant  poenitences      loj'.  12 

Britones   omni  fcelerum    genere   polluti 

14.  4^}.  imo  &ipfe  Grex  Domini  cjuf- 

quePaftores  ij.  12.  feipfos  mutuo  la- 

niant  urgente  fame  14.  11 

BntoniflTa  Regina  Marcia  ^3^.21 

Briwctune   vicus  3^4.  6 

Brocmail  227.  42 

Brothenberge  Villa  347.  24 

Brounygfeld  ([Bromfeld]  locus  ubi  crude- 

liffimum  commiflum  eft  prcelium  672. 

22 
Brumchilde  regnat  143.  37 

Brunftanechorp  ^jS.  41 

Bruti  pp.  21 

Brutus  loi,  4P,  212.  i<) 

Bruti  nomcn  multis  fuit  jSp.  38. 

BrutiGenealogiapt).  6.  &c.  101.43.  ^^^- 

I.  &feqq, 

Britanniam  occupat  212.22,  Gr^eciama- 

dic  212.  39.  moritur  212.  ^7 

Brutus  cognoraento  viride  Scutum  reg- 


R   E    R    U   M 

nat  2ij.  28 

Brychtricus  RexducitEadburgum  iti  ma- 

trimonium  ly^,  31 

Buckingham  261.  13 

Buelt  regio  11 2.  9 

Buile  tenuit  Euboniam  Infulam      100.  30 

Bulgarorum  Rex  cum  fua  gente  ad  fidem 

Chrifti  converfus  non  multo  poft  Mo- 

nafterium    intrat,   filium  effolfis  oculis 

carceri  mancipatj&  filiojunioriregnum 

tradit  667.  2p 

Burch  lapicidinsE  ^yj.^p 

Burchardus  occiditur  174.  ^4 

Burchenilda  filia  Kenulfi  Regis      J30.  42 

Burchredus   five  Burdredus  Rex    Merci- 

orum  1^6.  7.  2^4.  21.  J32.  32.  defpon- 

fatfibiEthelwitham  filiam  PvCgisAthuI- 

fi  25-4.21.  expellitur  1(54.47.  2^7.20. 

66^.  24.    Romamadit  &  moritur  25-4. 

24 
Burgfleduxor  Adulfi  474.30 

Burithtelin  fontanenfis  Epifcopus  321.  18 
Burtinus  281.  18 

Burtonise   Monafterium  fundatum  eft  ab 
Wulrico  Spot  271,  41 

St.  Byrinus  Epifcopus  prsdicat  apud  Oc- 
ci(ientales  Saxones  ^44«  3 

c. 

Adwala  707.  40.  moritur  707.  39 

j  Cadwaladrus  ( al.  Cadwallader)    Rex 

Britonus  ultimus  Jfg.^z 

Cadwalladrus  i.  e.  Cedwalla  527.  3 1,  fugit 

t;  Bricannia  6/^6.  c.a.i.  60^7.  8.  angelica 

vox   dehortatur  eum   ne    in    Patriam 

redeat  (547. 43.   obit.   ($4(5.  ^j.  6^7.^0 
Cadwallo  Rex  Britonum  infefiat  Saxones 

641.40.  Ejus  fuga  (J^i.cap.  33 

Cadwallo  (alius  Cadwallinus)  filius  Cadu- 

ani  Rex  Britonnicus  5S9-19 

Caerbadum  conftrufStum  213.  34 

Caer  Coftaint  103.  c.  21.  iiy.c.  (S^ 

Caerlegion  Civicas  reparatur  2(Jo.  37 

Casfar  Auguftus  diem    obit  6oq.  3.  ejus 

Proditoribus  vindi^Sa    illata      jp7,  ip 
Cair-glovi  urbs^aliasCair-Claud.  Saxonice 

Glauceftre  112.  27.  217,  22 

Cair-Guorthigirn  urbs  h  Guorthigirno  ae- 

dificata  iio.  6.  Cairlium  ^^7.^1 

Cairpentaloch   fluvius  103.  23 

Cairusk  fuperUftam  flav.  214.  29.307.21 
Calabi  fluvius  yjp.  3 

Calixti  Papas  privilegium  Sigfrido  Abbati 

datum  V     334-^3 

Calna  vicus  3^o-43 

Cambria  jpo.  20 

Cambrius  filius  Bruti   moritur         213.1 
Gampana  Ecclefiae  Ramefienfis^  quatuor 

Alumnis  fra^fta  43°-  2.0 

Ganan    Monacbo   Glaftonienfi  locus  no. 

tus   erat   reliquiarum    Sandi    Dunfta_ 

ni 


Et*   Verborum. 


ni  30-.  24. 

Canfridus  Epifcopus  Monach.  Glafton. 

S2y.  zz 
Cauteglrnus  fiilius  Guorthigirni  1 : 2.  8 
Cantix  Reges  5-2^.22 

Cantia  &  Suthfexa  botiis  fpoliata     272.  5 
Cantuaria   xdificata  213.  31.  i  Danis  in- 
cenditur  272.  17 

Cantuariorum  regni  initium  224.  id 

Canutus  Rex  Danicus  272.  35-.  2(56.  3.  273. 
2j.  poft  mortem  Edmundi  Monarcha 
efFeftus  274,43.  Londinum  tendit  273. 
j2.  Londinum  obfidens  repellitur  273. 
43.  ducit  Emmam  in  uxorem  27^.  16 
Merciam  deprsedatur  273.^6.  Edricum 
jubet  occidi  27^.  iS. 

Cantilenamcomponit  joj.  c.  27-  t."  Dania 
Romamproficilcitur  27^.  j2.  Coronam 
fuam  imponit  Capiti  Crucifixi  Winton. 
276.  21.  Balilicam  fuper  tumuhim  St. 
Edmundi  Martyris  conftruit  273.  iS- 
omnibus  Obfidibus  Patri  fuo  traditis 
manus  &  nares  abfcindi  juffit  273.  32. 
obit.  276.  II. 

Capellam  argenteam  Rex  Ina  donodat 
Monafterio  Glaftoniae  310.48 

Capua  IJ4-  ^^ 

Caraufius  Baffianum  interficiens  Regno 
potitus  203.  34.  218.  33.  6op.  2(5.  ejus 
conventio  (5op.  c,  38.  ratificatio  6op.  c. 
38.  per  proditionem  perit  <5io.  12 

Gareticus  regnat  22 j.  32 

Carlegion  urbs  22J.  15: 

Carnotenfis  Civitas  172.  49 

Carolus  Calvus  fuccedit  Imperatori  66().  4 
Carolusjunior  Imperatorfiliam  iuam  Gil- 
lam  Rolloni  in  matrimonium  dat  66^.6 
Carolus  magnus  ex  Clodovei  Regis  pro- 
fapia  natus  6^^.  7.  moritur  &  Aquis- 
grani  fepelitur  6^4.  32.  66^.^^.  Reg- 
numPatris  Pipini  poft  biennium  inte- 
grum  accipit  ^ji.  7 

Carunflumen  103.  34. -3J3.  34 

Caffibelanus  Dux  141 .  27 

Caffibelanus  Rex  Britonum  21J.31.  fuc- 
cedit  in  regnum.  dat  Andragio  ur- 
bem  Trinovantum  21J.32.  ad  dedi- 
tionem  cogitur  jpy.  2.  fit  Tributarius 
Julio  Caefari  &  moritur  21  j.  3 8 

Caffiodorus  730.34 

Catgubail  Rex  Guenedots  Regionis  117. 

32 
Catigernus  110.40 

Cathedraregalislapidea  y8o.  i.  marmorea 

594-  3 

Cat-coit  Celidon  Sylva  114. 19 

Ceadda  Epifcopus  Nordanhymbrorum  or- 

dinatur     j8.   ^6.    1415.  ^6.    deponitur 

fP-4 

Ceadwalla  Rex  Occidentalium   Saxonum 

reli(5to  regno  Romam  tendit        147.  3 

Ceaflea  Villa  p2.  33 

CeauIinusRex  143.  3p.  Patri  Kinrico  fuc- 


ccdit  22y.  34.  fugat  Britones  22^.  35-. 
cum  Cutha  pugnat  22(S.  10.  ejus  mors 

22(5.  IJ 

Cecrops  urbcm  cbndit  Atlienenfium  573. 

6 
Ced  frater  Ceddx  ordinatur  Epilcopus  k 
Finano  234.  33.  Epilcopus  Londinen- 


fis 


229.  17. 


Cedda  Abbas  de  Leftingai  contra  regulas 
canonicas  intrudicur  Sedi  Eboracenfi 
238.32.  non  riceconlecratus  reordina- 
tur  ^  Theodoro  Archiepifcopo  235).  3. 
obit  apud  Lichfeld        239.  40.  235-.  25- 

Cedmon  Monachus  &  Poeta  divinitus 
edoftus  241.  37 

Cedvala  Monarchia  Regionis  Weftfexnaj 
potitur  73.7.  242.23.  Romam  venit 
242.  4y.  a  Sergio  Papabaptizatur  242. 

Cedwalla  Rex  Weftfaxonum  Benefa^aor 
Monafterii  Maldunenfis  34(5. 9.  Occi- 
ditur  230.  53 

Cedwalladrus  vocatur  Cedwalla  ied  coi:- 
rupte  243.1. 

Celefeige  54(5.47.  429,34.  y4<5.  yi 

Celinus  Prspofitus  87.47 

Celnothus  Arc.  Cant.  ^jj.  12 

Cemele  Sylva  34(5.  lin,  x6 

Cengille  Abbas  Glafton.  Monaft.       313-4 
Cenlinus  Rex  638.  4(5 

Centruinus  Rex  Weftfexnse  72.  6 

Cenrolf  Regis  Privilegium  Kinelmo  ac- 
quificum  315.34 

Cenwoldus  Presbyter  Monaft.  Horninge- 
feie  487.  lin.  ulc. 

Ceolatus  Scotus  Epifcopus  64(1.  7 

Ceolfridi  Abbatis  obitus  72.6.  9 

Ceolnothus  Archiepifcopus  DoroberniaS 
lepultus  162.  52 

Ceolredus  Rex  Merciorum  filius  Ethelric 

527.  41 

Ceolwlfus  regnat  143.46 

Ceolwlfus  frater  Coenredi  f ucceditOfricoj 

ejus  genealogia  528.48 

Ceolwlfus  infipiens  regis  Minifter  1(54.51 

1(5(5.  22 

Ceolwlfus  Rex  Northanbymbrorum  rcg- 

nat  152.(5 

Ceolwolfus  Rex   reli(9:o  Regno  Monafte- 

rium  Lindifpharnenfe  intrat  1 52.  8.  529, 

ip.  Lindisfarnenfium  exiftit  Epifcopus 

152.8 

Ceolwolfus  Epifcopus  530.  8 

Ceorl  Donnanise  Comes   cum  Donnaniis 

contra  Paganos pugnat  155. 2^ 

Ccorlus   Coniansuineiis     Wibbe    re?nac 

229.   25> 

Cerdic  Dux  Germanus  cum  filio  fuo  Ken- 

rik  in  Britanniam  venit   143.  27.   62^^. 

27.  primus  Rex  Weftfaxonum  225.  i, 
-  &4.  525.  39.  (533.  28.  Coronatur  Win- 

tonije  225. 30 

Cerdichefore  nunc  Gernemouth  224  38. 

525.  1.  ult.  Ccr- 


I    N    D    E    X 

Cerdiefelmet  interpres  inter  Regem  Guor- 

thigernum  &  Hengiftum  I07. 27 

Chefle  Villa  P3- 18 

Chencres  Pharao  Rex  yEgypti  fubmergi- 

tur  J7I.  22 

Chentio/.  39-  traditurHengifto  ^Guor- 

tigerno  <5-i 

Cherletona  4J8.41 

Childebertus  regnat  143.  37.  moritur  147- 

40 
St.  Chilianus  Scotus  Epifcopus    martyri- 
zatur  «^79.  3 

Chillinge  terra  empta  abEpifcopo  .-Ethel- 
woldo.  487. 24 

Chilpericus  Rex  Francorum  luxurijeni- 
mium  deditus  k  Regno  dejicitur  6^2.  9 
Chimbil  obit  ^35-^5 

Chimeresford  252.  31 

ChirchwereVilla  490.  36 

Chirographum  quo  terra  de SturaOiwaldo 
concedicur  417.  c.  yo 

Chrifti   Nativitas  jjp.  c.21.  paffio  &  re- 
iurreftio  <5oo.  c.  23 

Chriftiani  in  Britannia  delentur  per  per- 
(ecutionem  <5o8.  19 

Chryfoftomus  730.35; 

Cilterna  73.  i 

Cimen  224. 22 

Cinewlfus  Rex  Benefador  Ecclefias  Gla- 
fton.  314. 9 

Cipenham  Villa  regia  166.26.  258.  2j.  ^ 
Danis  occupata  2^7.  34 

Cirenoeftre  220.  J4.  2j8.  2y 

CilTa  filius  Ellse  224.  22 

Cifllk  regulus  Pater  Inx  conftruit  Mona- 
fterium  238.  4y 

Civitatum  Britan.  nomina  ip/ 

Clades  pcr  peftem  in  Britannia  236.  jo 
Clamheftor  venit  in  Hyberniam  100.27 
Clappa   regnat  22y.  44 

Claudius  Cffifar  Imp.  103.  i.  141.  y^.  Brit- 
tannicinomen  filioimponit  142.  7,  Bri- 
tannisbellum  infert  <5oo.  37.  Arvirago 
Regi  filiam  fuam  copulat  216.  2j.  plu- 
rimam  Britannise  partem  in  deditionem 
recipit  142.  6.  Orcades  Iniulas  Romano 
adjicit  Imperio.  d.  i,  &  103.  y.  O^xo- 
niam  fundat  f  jy.  3.  in  Britanniaimpe- 
rat  103.  3,  obit  in  Magantia  103.5) 
Clemens  730, 41 

Clerusobjurgatur  3^-^3 

nullumin  eo  Veritatis  ac  Juftitiae  vefti- 
gium  17. 21 

Clito  Ethelwoldus  contra  regem  infurgit 
260.  J08.  c  32.  273.  lin.  33.  Winbur- 
namoccupat  ido.  20.  occiditur  2^1.  8. 

260.  34 
Cliwere  3op,  j6 

Clodio  Rex  Francorum  1430  13 

Clodius  Albinusinterficitur  60^.26 

Clodoveus  primus  Francorum  Rex  bapti- 
zatur  632.  32 

Clodoveus  V.Francorum  Rex         143.22 


R    E    R    U    M 

obit.  147.  39 

Colomannas   martyrio  coronatur    J49.  3 

Clotharius  Rex  Francorum  146,  36 

Cluth  velclude  flumen     103.  22.  ^23.  25- 

Cnoheresburgh   Caftrum  441.  28 

Cnei  Pompeii  Viftoria  «SS^.  y 

Cnut<i/.  Cnuto  Danor.  Rex.  323.(5.  434. 

j).  ejus  commendatio  437.  c.  8.  appel- 

lit  in  Northymbriam ;  Algivam  uxorem 

Ethelredi  detinet  J45).  j.  iaRegemAn- 

glorum  confecratus  434. 9.  in  Ramefia 

/Edemconftruit  437.14.  cum  filiis  E- 

thelredi  de   Regni  fucceffione  tradat 

jjo,  iQ.  regnat  arbitrarie   J45».  37.  le- 

gatos  h  Normannia  miflos  re  infe<5ta  di- 

mittit  y49.  48.  Eenefador  Ecclefis  Gla- 

fton.  323.  6.  Roma  isedit  y^p.  J4.  raorl- 

tur  447.  37 

Coelredus  Rex  Merciorum  18.  i.  transfert 

Wereburgam  244.  ji.  obit^^d 

Coelus  Dux  Coloceftris  Afclepiodotum 

interficit  218. 47 

Coenaculum ,   in  quo  Anglias   Senatpres 

confident,  corruit  26^.  14 

Coenobium  Undalenfe  ex  parte  coeIitu$ 

fervatur  88.23.  8p.  lin  penult. 

Coenred  ab  Ethelredo   conftituitur  Sijc- 

cefTor  Regni  fui  84.  13.  Rex  Mercio- 

rum  147.43.  J27. 41.  ejus  Genealogia 

f^f.  9.  videKenredus 

Coenvalchus  Rex  Occidentaliu  Saxonum 

4<5.  JQ 
Coifi  Pontif  Idolorum  230.  7 

Coilus  filius  MariiRcx  217.48 

Colceftria  Urbs  unde  appelletur    217.  43 
Colfricus  filiusCuthalfi  regnat     22<J,  ij 
Colfridus    Abbas    Monafterii  Gerwienfis 
243,  19.    fuccedit   Benedifto    Bifcop. 
obit.  2^6.  3(5.  refcribit  Regi  Pidorum 
Naitano  z^6.i. 

Colles  exitiales  10. 13 

Colmannus  (J^j-.  c.  38 

CoImannusScotusEpilcopusEbor.  y/.  yi 
237.  13.  reIi(3:o  Epifcopacu  in  Patriam 
redit  237.  ^o.  <54j.  12.  conftruitMona- 
fteria  in  inlula  Hy  Bofynd  6^$.  27. 
Martyrobit  6^p.  4 

Colodesburg  C(3enobium  71. 17 

Colonia  374.  II 

Sr.  Columba  Presbyter  &  Abbas  venit  in 
Scotiam,  convertit  Kenderem  Regero 
Pi(3:orum  &  gentem  ejus  6^7,  p.  ipfius 
adventusin  Pi(Saviam  (594.  ay 

St  Columbs  Port»  claufae  fponte  aperi- 
untur  (5(54.  3J-  ab  Angelo  percutitur 
flagello  ($38. 4.  Angelus  dat  ipfi  vitreum 
librum  6^i.  27.  Deum  invocat  pro  Sa- 
lute  Aydani  dimicantis  639. 18.  de  iuc- 
ceflore  Aydani  prophetat&  obit  640.33 
St  Columbanus  Scotus  in  Galliis  C(xnobia 
conftruxit  (S41.  32 

St  Columkilla  298.  38,  quo  anno  natus 
fic  loi.  21. 

Colwlfus 


E    T      V    E   R    B   O    R    Lf   M. 


Cohvulfus  ultimus  Regum  Merciorumay^. 

23.  Burdredi  Regis   miniftcr  2^7.  20. 

regno  expellitur  zy^.  17. 

Colwulfus  Rex  M^eftfaxonum         226'.  17 

Colwulfus  Rex  Northymbrorum  248.  i^. 

fit  Monachus  15:2:  8.  249.  39.  Lindii'- 

famenfmm  Eplfcopus  fedem  Sc  Regnum 

deferjt  2^1.  ^j.juxta  Cuthbertum  lepe- 

litur  249.42 

Cometa  apparet  146.48.  if2.  y,  240.47. 

duo  apparent  circa  iolem  dircs  Cladis 

praefagi  248. 17 

Cometse  apparent  horribiles  642.  47 

Comminianus  730.  ^6 

Commodus  Imperator  Romanus  ftrangu- 

latus  interiit  60^.  32 

Conanrodus  filius  Regis  Demetice  duxit  in 

uxorem  Fynewennem  640  30 

Conanus  Dux  Armoric33  219.  yi.  616.  jo. 

Oftavii  nepos    612.  cap.  44.      Urfula 

Filia  Dionoti  Regis  Cornubise  ipficum 

XI  millibus  Virginum  populo  fuo  pro 

uxoribus  deftinantur  219.  J4,  vincitur 

^Maximo  <5.i2.  40.  datam  fidem  viola- 

re  ipfiReligioeft  61^.26 

Conciliiim  Chalcedonenfe  221.24 

Conc  allus  Aurelio  Ambrofio  Regi  foede- 

risvinculo  jungitur  ^J^i.  lin'.ult. 

Connachia  regio  113.  31 

Connyd  vid.  Kynatel 

Conradus  filius  Conradi  in  Regem  evehi- 

tur  174.  yj.  Ludovico  Imperatori  fiic- 

cedit  <^7i.4| 

Conrani  Regis  mors  63J.  c.  24 

Conredus  Rex  Northymbrorum  moritur 

247.  8 
Coriftans  Monachusfilius  Couftantini  220. 
'  5:4 .  evehitur  in  Regem  per  Vortigernum 
Cohfulem  jj7.  20.    interficitur    221.  8. 

618.30 
Conftahs  Rex  Scotorum  631.  cap.  17 

Conftans  Imperator  in  balneo  occiditur 

646.  36 
Conftantinus  pritnus  Papa  244.  40 

Conftantinus  Conftantisfilius  imperio  po 
'    titur  2ip.  ig.  ConftantinusRex  142.4. 

218.  f^.    667.1$.    67I.C.  21.  6j2.C.22 

ConftantinusC.  F.  Romamingreditur  2ip. 

25-.  occiditur  ''i^.  16 

Conftantinusmoriturio^.  38.  221.  2.  2(53. 

18.  «572.  c.  23.  ejus  filiorum  fucceffio 

612,  c.  43 
Conftantinus  Monachus  370.  4 

Conftantinus  quidam   ex   infima    militia 

eligitur  Imperator  propter  fpem  nomi- 

nis  220.12.  618.24.    interficitur  618. 

,30 
Conftantinus   Calvus   Rex  <S8o.  c.  34.  fe- 

dem  invaditSregiam  680.  18 

ConftanrinusRexScotorum  padum  violat 

2<S2.  41 
Conftantinus  fuccedit  Heraclio  Imperatori 

Patri  fuo,&  yeneno  extinguitur  (S44.  aS 


Conftantinus  fiiccedit  Leoni  Patri  fiio  it? 

imperium  6jq.  la 

Conftantinus  Rex  frater  Androenicorona- 

tur  ab  Archicpifcopo  Guitelino  yy^.  14. 
Conftantinus  Rex  filius  Regis  Heth  Ali- 

pedis  ^  duobus  Anglise   Regibus  bello 

femperinquietatur  671.  9  obit  672.43 
Conftantinbs  cornubiK  regulus  18.  16 
StConftantinus  Rex  Cornubix  fidcmSco- 

tis  prsdicat  6^7.  9.   Martyr  occumbit 

Conitantinus  Monachus  Grxcus         37.  4 

Conftantius  SenatorConftantinimagni  Im- 

per.  pater  y j6.  3.  &  11.  ducit   Helenam 

219.  I.  mittitur  h.  Roma  ad  liibjugan- 

duni  Regem  Britan.  218.  J4.  in  partem 

Imperii   adminiftrandi   aflumitur    610., 

44.  Britonesad  pacem  cogit  611. 2.  34. 

moritur  103.  ^9.  104.  31 

Conftantius  fuccedit  Dongardo  R.  Scot. 

fratri  fuo  630.  27 

Conftantius  Comes  Conftantinum  occidit 

220.  14.  obit.   219. 18.  667.  16. 

Conluburtiarivulus  347-2 

Confuetudines  obfervats  333«  4? 

Gontentiones  de  varietate   Succeflionum 

'  Principum  676.  21 

Contrbvferfiae  inter  Regem  Alfredum    & 

SynoduriiS£  Wilfridum  Epifcopum^j. 

29.&feqq. 
Convallus  regno  potitur  fiy^,  ^7.  fuccedit 
Eug^nio  fratri  fuo  Regi  637.28 

Cordeilla' rfegina  incarceratur       213.  4J 
Corvifgafe         '  26p.  zp 

Cornubia  Corineo  tradita  212.  49 

Cornwaldus  Antiftes  Wigornienfis  390.  46 
Gorpus  Sr.  Stephani  Protoraartyris  inve- 


mtur 


14 


?.  2 


Corpwaldus  Orientalium  Anglorum  Rex: 

fuccipit  fidem  230.25.   occiditurdifto 

loco. 

CorWulfusRex  Weftfaxonumobit228. 11 

Cotenham  dono  data  EccIefisEiyenii^p^. 

Cotingeladc  Villa  490.  3^ 

Cranefeld.  4^8.  c.  iio 

Crekanford  locus  pugnse  224. 12.  260.  27 
Crida   226.  15'.    filius   Kinewold   regnat 

229.  2p 


Cruachaneli 


113,27 


Cruchne  filia  Comitis  de  Angus  in  raor- 

tem  RegisKenethi  confpirat  &tandeni 

emediotollit  679.  g.&ult. 

Crucifixiimago  de  pariete  Ioquitur269.11 

Crudelitas  cladis   illatse  Britonibus  62^ 

cap.  3 
Cruchochident  104, 14 

St.  Crux  invenitur  «J04,  31 

Crux  de  qua  cecidit  Dladema  304.  27 

Crux  vulnerata  304.40.  371.43 

Crux  vulneratafanguinem  emittit  331.  36 
Crux  venerabilis  qu3e  quondam  locuta  eft 

304.  19 
Ggggg  Crynyu 


Index    Rerum 


.   Ci-ynyn  Abthanus  de  Dul  in  uxorem  du- 

cit  Beatricena  Malcolmi  filiain   683.3(5 

Cruythne  Primus  Rex  Pidorura       664..  2. 

Cuda  Epiicopus  fuccedit  Colraanno  646. 

Cudda  nobills  4^^.  31 

Culenius  Rex  Scotorum  omnium  indige- 

narum  in  fe  provocat  indignationem  jzj. 

31.  ipfoCoronationisdieincomplexum 

Meretricisdevolvitur(S7J-  29.  ^  lubdito 

Jfuo  occiditur  «^/ j.  35.  6p2.  ai 

Cuman  Abbas  3i<5.  y 

CumbertusAbbas  Glafton.Coenobli  313.34 

Cu.mbranus  Dux  occifus  250.  28 

Cumbria  Malcolmo  redditur       67}.  c.  24 

Cuneda  100.33.  expellit  filios  Vethau  ^ 

Britannia  100.  39 

Cunedagius  regnat  213.  j2 

Cuncglafe  redarguitur  ip.  42 

Cuningum  148.  jo 

Curtannus  gladius  Arthuri  j-yp.  3. 

CuthaCenlini  filius  cum  tota  acieperimi- 

tur  638.  47.  frater  Ceaulini  226.^ 

Cuthberge  Abbatifla  _     35'^-'^ 

St  Cutburga  Monafterium  Sandimoniali- 

um  conftruit  2|7.  7 

Cuthbertus7i4.  32  848.  42.  23^.  13  mo- 

nachus  241,  12.    antiftes   147-1.  obit 

117.  34.  242.  42.   apparet  Alfredo  Regi 

588 

Cuthbertus  Abbas  Meldunenfis   3,-9.  23 

ordinatur  Epilcopus  648.  ip.  lubroga- 

tur  Timdberto  242.  12    luccedit  No- 

thelir.o  Archiepifcopo  Dorobernise  249. 

44 
Cuthredus  fuccedit   Rcgi    Weflfaxonum 

Ethelardo    249.47.  Rex  1^335:.  244. 

4<J-  Benefador  Ecclcfice    Glafton.   313. 

10.  327.  I.  Meldunenfis  3J8.40 

Cuthwulf  frater  Regis  Ceaulini  226.  7 
Cynedrjd  Abbatifla  89-27 

Cynuit  arx  167.  21 

D. 

^Aci  vincunturab  Edwardo  Regeapud 

Totenhale  260.48 

Dacorum  Claflis  magna appellitur  ad  Eaft- 

Angliam  2^4.  47 

Daegberth  Rex  Francorum  (?j.  j>.  per  do- 

lum  occifus  (5g.  ^i 

Dagobertus  Rex  Francorum  6^.  y  144.2 

Dalfinus  Archiepifcopus  4yi8.  martyrio 

coronatur  46.  34 

Dalrieta  Rex  loi.  j 

Dani  undeoriginem  fiiam  trahantf^a.  ^7 

Dani  ad  Britanniae  oras  primum  appulfi 

25-7.  38.  applicuerunt  in  loco  qui  dici- 

tur  Curvalia  &  apud  Hengiftodianiam 

fuperantur  25:3.  30.  invadunt   regnum 

Merciorum  ajj.  i 

Dani  pirats  Britannia  reli(9:apoft  ip.  an- 


nos  Angliam  repetunt  261. 18.  apud  Ba- 
fingum  &  apudMerton  bellantes  2^^.41. 
apudBrug  luperSabrinamjuxtaWalliam 
2^9.  13  Magnamftragemedunt  ^j^.  10. 
apud  Brentford  devincuntur  273.  y^. 
Apud  Snotingham  2yj,  i.  conteruntur 
in  Southreia  apud  Odea  per  Regem 
Ethelwalphum2y4.  27.  trucidantur^j^. 
41.  de  Lindefy  apud  Rependonium 
tranfeunt  2^7.  17.  Infulam  Vedam  ade- 
untes  prsedas  agunt  272. 13.  Deftruunt 
urbem  Alcluit  &  hyemant  apud  Ted- 
ford  ^jy.  6.  Cantuariam  obfident  & 
incendunt  272. 17.  de  Warham  navi- 
gant  ad  Exceftriam  25^7.  34 

Dani  depraedantur  Infulam  de  Schepeigh 
2^3.  26.  multos  occidunt  ia  Lindefey 
Eftanglia  &c  Cantia  2^4.  10.  Cum  Bri- 
tonibus  fcEdusineunt2y3.  31.  cum  Re- 
ge  Edwardo  icunt  fcedus  pacis  contra 
Scotos  <J7i.  18.  confpiratione  fada  ab 
Anglis  omnes  trucidantur  271.  39.  ^47. 
28.  London  obfident  &  regem  cogunt 
ad  tributa27o.  yy.  Northymbriam  de- 
praedantur  270.  yj.  2^9.  8.  Urbem  Pari- 
lienfem  obfident2j8.  42.  veniunt  in  An- 
gliam  2ji.38k  regnant  inNorthymbria 
ufque  ad  tempora  Ethelftani  251.48. 

Danica  Claflis  appulfain  portumSandwici 
Cantiam  &c  Suthfexam  depraedatur  272. 

2 

Daniel  Epifcopus  244.  30.  Mon.  Glafton. 

32J.2P 

Daniel  Rex  iyi.44. 

Danius   regnat  214.  43 

Dannanus  ab  Eleutherio  Papa  mittitur  in 
Britanniam  ai8.  i 

Danorum,  Norgwigenfium  &  Frifbnura 
clafEs  magnamare  Britannicura,  &Bel- 
gicum  infeftat(5(S7.  21.  Naves  120.  tem- 
peftatis  marinae  vi  franguntur  257.  34. 
Duo  Duces  occiduntur  2yj.  22.  Danos 
Angli  argento  placant  270.  ^(J 

St  David  Menevenfium  Archiepifcopus 
2pf.  I.  Reliquije  299.  20 

Deeflumen  267.^6.  684.  31 

Deirorum  fucceffio  527 

Denifleburnum  230.  5-4 

Denraberneth  Anglice  Dcira  114.45 

Derbeia  216.  19 

Derevent  flumen  '  113-34 

Deruvianus  vid.  Phaganus. 
Devinianus  293*  32 

Deus  dedit  Archiepifcopus  i4(5.  38.  236. 
44.  fedit  poft  Bonifacium  228.  23  fuc- 
cedit  Honorio    235.  ^7.   moritur  236, 

44 
Diabolus  in  fpecie  Mofis    apparet  Judasis 

627.  li 

DiftumVilla  J22. 31 

Didanus  249.  ^^ 

Dido  Pidavienfis  Epifcopusexul    64J.  3 

Dii  Gentiura  582.  32 

Dime- 


V    E    R    B    O    R    U    M. 


Dimeaorum  regio  loo.  34.  m.  33 

Dinguirin  &  Gurbirneth    regiones   114 

4+ 

Dionothus  Rex  Cornubis  filiam  fuana  Ur- 

fulam  cnm  XI  millibus  Virginum  nobi- 

lium  Conano  tranfmittit  pro  Uxoribus 

219.  52.  jj<i»  42 

Dionyfius  Bacchus  u(um    Vines    Graecis 

monltrat  ^7^-  ^ 

Dionyfius    Pafchaleni  Cyclum  compofuit 

143.31 
Dirham  regio  25^2.12 

Diflonantia  Hiftoriarum  J78.  23 

Ditune  villa  ^03.  18 

Divifio  Regnorum  Britonum  inter  tilios 
Bruti  55)0.  cap.  6 

Divifio  trium  Mundi  partium  inter3.fi- 
lios  Noe  ytfS.c^ 

Dolobellus  Proconiul    Regis  Britannici 

132.30 

Domitianuslmperator  interficitur  (J03,  33 

Domnania  16^.2,1 

Donaldus  Rex  Scot.  667.  c.  ij.  cum  Da- 

nis  pacis  foedus  inire  contra  Anglos  re- 

nuit  670.  z^.  crebras  viftorias  &  tri- 

umphos  ^  Pidis  reportat.  667.  4.  mo- 

ritur  (544.  3<S.  670.  20.  in  Jona  Infula 

fepelitur  670.  yo 

Donaldi  Conftantini  filii  fucceffio  670. 

c.  20.  642.  c.  20 
Donaria  iEdgari  Ecclefi.ae  Ramefienfi  402. 

c.  22. 

Donaria  Ecclefiae  Ramefienf.       44^.  c.  2.6 

Donatjo  Lefrici  Diaconi  4^0.  c.  101 

Donationes  quae    Ecclefiae  Ramef.  annu- 

merats  funt  409.  c.  33.  per  Regni  muta- 

tionem  in  alienum  Dominium  tranfeunt 

44y.  c.  8p.  non  omnes  fadae  fub  eodem 

temporeEcclef.  Ramef.  405).  c.  33 

Donatus  730.  c  4j 

Donevaldus  Brek  benedidionem   accipit 

k  St.  Columba  642.  3J» 

Dongardus  in    lolium  regni   fublimatur 

62p.  20 
Dorhurft  274. 6 

Dorcic.  al.  Dorcit  &  Dorkinga  231.  yi. 

232.  4 
Dornacefter.  3<J4.  lin.  5:4 

Dorubernium  urbs  228. 4 

Dorruencio  amnis  225».  38 

Dracones  flammei  vifi    funt  volitare  per 
aera  z^2. 6 

Droftanus  Piftorum  Rex  amicitiam  pro- 
mittit  Hengifto  631. 12 

St.  Droftanus  habitu  monachali  indutus 
leipfum  oflfert  hoftiam  6^0.  32 

Dubricius  Urbis  Legionum  Archiepifco- 
pus  63.5.4. 

Duffus  Rex  Ma'coImi  Regis  filius  homa- 
giumpraeftat  Regi  Edredo  574.16.  fuc- 
cedit  Regi  Indulfo  674.41.  in  pace 
regnat  674  46.  ^  cubiculo  extradus 
interficitur  <^7y4 


Duglasflumen  114.  18.  22J.  li 

Duisburg  fedes  Normannorum       i<58.  49 

DuUinge  Villa  iS7-7 

Dunwallo  Momucius  214.  jiS 

Dunvvallo  debellat    quinque   Reges    JJ3. 

28.  Aratra   colonorum  in  munia  prafi- 

ftat  Ibid. 

Dunbar  262.49 

Dunbertus  EpifcopuS  Wentanus  de  quo 

mira  leguntur  254.  44.    fato  fungitur 

2j8.2I 

Duncunus  Rex  687.  44.  filius  Ciynyn 
683.44.  ei  Rex  Malcolmus  Cumbriam 
dat  684.  12.  homagium  pnftare  Cnil- 
toni  Regi  recufat  684.  48.  fuccedit  Mal- 
colmo  Regi,  in  perfidorum  laqueos  in-  ' 
cidens,  vulneratur  &occumbit  <587. 18. 
&  feqq.  ejus  filiorum  expulfio  de  regno 
<588.  4^.  moritur  687.44 

Dunelium  ±80.24 

Dunewulfus  fubulcus  fed  poftea  literis  in- 
ftrucftus  prsficitur  Epifcopatui  Wirito-^ 
nienfi  2j8.  22 

Dungallus  bellum  pene  jo.  annos  fopitum 
refufcitat  (Jj^,  4j.    ejus  fuccenio  <Jy4. 

Dungardi  fuccefiGo  62^.^1^ 

Dunham  VillafertilifEma  ^6^.27 

Dunftanus  J41.  in  pago  Glaftonienfi  na- 
fcitur,miraculis  corufcat  261.  lin.  pen- 
ult.  389.  29.  primo  Glaftoniae  Abbas, 
deinde  Wigorniae  &  London.  Pfaeful 
tandem  Archiepif.  Cantuarienfis  342. 
13.254.39.  24j.2/i  317.24.  267.11«. 
1.32^.  3.  392.  lin.ult.  544.43.  Edgaro 
Regi  poenitentiam  pro  illicito  fan£ti- 
monialis  concubitu  feptennem  imponft 
267.  y.  Xdwardum  filium  iEdgari  regem 
cortfecrat  413.46  • 

St.  Dunftanus  reftaurat  &  ornat  Mona- 
fterium  Meldunenfe  3<S6. 26.  ei  ad  E- 
dredum  I^egem  segrotantem  properanti 
voxobitus  clare  infonat  264.15,5:42., 
ly.  vocem  coelitus  emifTam  audit  389. 
3<5.  390.10.  mandat  Egelredo  obfldio- 
nem  urbis  &  difcedit  270.21.  fufpeftus 
eft  regi  Eadwind  542.  jo.  exul  revoca- 
tur  264.  34.  544.  2.  profert  oraculum 
269.49.  ejus  Vaticinium  adverfus  R»- 
gem  y^delredum  501.45.  ejusProphe- 
tia  de  Ethelredo  Rcge  68 1.  34.  nafum 
Daemoniscomprehendit  forcipibus  igni- 
tis  270.  41.  diem  obit  fiium  270.  32. 
ipfiusofla  k  Cantuaria  trantlata  Glafto- 
niam  302.18.  qualiter  fub  terra  re- 
condantur  302.  48.  qualiter  eadem  ite- 
rum  inventa  fuerint  303.22 

Dunwallo  Molmucius  Rex  214.  6 

Dunwic  232.15. 

Duodecim  Difcipuli  PhilippiApofloIi  mit- 
tuntur  in  Britanniam  adannunciandum 
VerbumDei  292.  3<J 

Dusblan  Mahbon&  Malmunyn  Scoti  ex- 
Ggg  gg2  amore 


I:N    D   E    X      R   E   R   U'  M 


.at^ore  Chrifti  peregrinantes  Carabuna 

intrant  fine  velo  fine  armentisSc  in  Cor- 

nubiam  adveniunt  ^jg.  j4 

iDwynea  Epifcopus  Scotus  «^^y.  47 

Dyrhum  ^PO-  5^ 

Dyunbaer  Civitas  70.1in,  ult. 


E. 


EAdbertus  Rex  frater  Egberti  Archie- 
pifcopi  Eboracenfis  jap.  22.  relido 

regno  fitMonachus  $^9- 4-5 

Eadbertus  Rex    Cantice  capitur  k  Kene- 

wulfo  J30- 27 

Eadgarus  Rex  emit  poffefliones  484.C.  ^y. 

afTumitur  in  participationem  Regiminis 

J43.  4<J.  ipfius  encomium  ^43.  34 

Eadguin  &  maximus  hominum  numerus 

baptifmum  accipiunt  117.  18 

Eadhedus  de  Lindefey  ad  Ripenfem  Ec- 

clefiam  ponitur  240.  ^4 

Eadmundus   cognomento    ferreum   latus 

Yrenfide  tilius  .^thplrediRegis  j4(S.  43. 

quinquies  cum  Cnutone  congreflus  eft 

H9-  19 

Eadmundus  Rex  Eftangli»  ijd.  10.  y^i. 

32.  unde  oriundus    1J9.  38.    luccedit 

fratri  Ealftano  in  Regno  ^40. 48.  invi- 

tus  pacem  init  cum  Cnutone  j4p.  z6. 

in  menfa  occumbit    J41. 18.    549.  34- 

Martyrio   coronatur    1(51.39.    J34' 2. 

occi(us  k Danis  J34'43 

'Eadredus  fuccedit  fratri  fuo  Eadmunclo 

in  Regno  j^i,  21.  Northymbriatii  de- 

vaftat ,  '      J41.  38 

Eadricus  longus  de  /Eftfexe  legat  RegiiEd- 

garo  Havecheftune  &c.  480.  c.  38.481.  2 

Eadulf  cognomento  Ewekhild  Comes  Nor- 

thymbr.  J44.  $i 

Eadulfus  filiusEafi  $3^-9 

Eadwald  61.  11 

Eadwardus  f uccedit  Eadgaro  Patri  fuo  ^45- 

39.  Capit  Lundoniam  &  Oxenarfordam 

17  j.  2.  Rex&Martyr  cultello  percuf- 

fusk  Noverca  interficitur  ^^(J.  24 

Eadwinus  filius  Eadmundi  afpirat  a.d  Re- 

gnum  J4I.  lin.  pen.  fuccedit  Eadredo 

Lafciyus  eft  j^a,  40 

Eadwoldus  filius  Accan  occiditur    174.  42 

Eadwulfus  ultra-Umbrenfium  Rex     8y.4 

Solio  dejicitur  Sy.  10 

Ealchftanus  Epifcopus  fepultus       i^p.  15» 

Ealdcyrcenes  epple  29^,24 

Ealde  Uxor  Ordmari  4(5 y.  41 

Ealfridus  vel  Alhfridus  Rex  4f  •  47 

Ealfinus  Archiepifcopus  Cantuarienfis  in 

Alpinis  montibus  frigore  enccatur  ^44. 

28 

Ealftanus  vel  Ethelftanus  filius  R.  Edwardi 

Scnioris  Gytrun  in     Angliam  revocat 

f39.  20.  Angliamin  Monarchiam  redi- 

git  J35>,  4i,moritur  5'40"  47 


Eanbaldus  Epifcopus  ^'30.  j.  &  12 

Eanfled  legat  Sandae  iEtheldryJas  j.  acras 

77-  17 

Eanfledam  natam  Deo  confervandam  Rex 

per  Paulinum  affignat  22p,  4j 

Eanfricus  Rex  Berniciorum  230,  49 

Eanredus  Rex  Northymbrorum     J30.  4p 

Earnaldus  ex  regia  Francorum  ftirpe  edi- 

tus  fufcipit  Dunftanum  exulem  J43. 18. 

Blandinium   Monafterium  ab  Amando 

Epifcopo    conftru^Sum     renovatur    ab 

Earnaldo  543 -21 

Eardulfus  in  Regem  evehitur  .        y^o.^^ 

Eata  apud  Lindisfar.  Ecclef.  240.  yi.  apud 

Dorceftriam  ordinatur  248.  32 

Eathelmus   Archiepifcopus    Cantuarienfis 

Eathelredi  uxor  CnutoniDaco  copulatur 
jfo.  I.  ejus  filius  •        yjo.i 

Eathelwoldus  cognomento  Mol  Rex  Nor- 
thybroruni  regnat  6.  annos  29, 48 

Ebalus  Pidavienfium  Comes  172.5:0 

Eboraeenfis  Bafilicse    ruinofs   renovatio 

59- so 

EboracumGivltas  JiyS.  ^6 

Eboraci  conditio  Ij8.  j(S 

Ebrancusfilius  Mempricii  regtiat  213.  17. 

ejus    foboles  213.  19.    mittit    filias  ad 

Albam  Silvium     213.20.    trans   Hum- 

bram  urbem  Eboracum  condit.  213.  23. 

ejusfiliiduce  AiTaraco  Germani^  pari- 

tem  occupant  213.  22 

Eburleagh  L;..         SS'^- 4-S 

Ecbertus  Rex  Cantuarib^riiiin  religiofus  j8. 

45 
Ecclefia  Anglorum  poft  obirujr!  .^dgariirri- 

bulationem  patitur  412.  c.  37 

Ecclefia  de.Ely  miniftrat'  in  Curia  Rlegis 

joi.c.  20 

Ecclefia  Glafton.  313.  i(!> 

JEcclefia  Ramef.fubvertitur^i^.  c.  J3.  res- 

dificatur   424.  c.  j8.    denuo  dedicatur 

424. 7 

Ecfridus  filius  Offne  regnat  1^4:40.  239.  ij 

ejus  Vidoria  61.  2o 

Ecga  immundo  SpiBitu  agitatur       j28.  I<S 

Ecgbertus  72J.  18.&20,  727,  jj 

Ecgfridus  Rexjudicium  Apoftoiicae  Sedis 

eontemnit  69.  liu.  i.'&c.  'ejus  Vi6loria 

contra   Wlfarium  Regem  ■Merciorvim 

•  1(51.43.  &feqq, 

EcgricusRexOriental.  Anglorum  14(5,  2.6 

•occiditur'   •  ;:oL.  :  ;■    i4<J.  30 

Ecgbrychus  Rex  OrientoSixonum  reghat 

■      '  -d  'o,.t:;..    1J4.  4^ 

Echa  Anachoreta  727.  4j 

Echachiiis  Rothay  primus  Scoforum  Infu- 

las  Albionis  inhabicantium  Rex  jSo.^^J 
Echoth  Hyberniam  petit  :•         61^.  I.  ijlt. . 
Eelypfis  ^  14*$;  3*5.  i(J8.  30 

Eda  Rex  Scotorum         rl  ppH     227.^6 
EdbaldusRexCantise  2l§.  .^Q.ohitz^y  8. 

Ejus  Sobdlesd.  loco. 

Edburga 


E    T      V    E    R    B    O    R    U    M. 


Edburga  Virgo  SaBftimonialis  filia  Regis 

Edwardi  Senioris  2  yp.  j2 

Eddredus  Rex  Benelador  Eccl.  Glafton. 

327.  ^6 

Edelard  Rex  fucceflbr  Ine  concedit  Eccle- 

fiJEGlafton.  60.  hidas  313-  <^ 

Edelburga  foror  Regis   Edbaldi  Regi  Ed- 

wino  copulatur  zzp  22 

Edelredus  Rex  709.  24 

Edenburg  213.  2^ 

Edgarus  31P.  14.  2<J4.  38 

Edgarus  in  Regem  eligicur  390.  44.  Ed- 

winus    frater    ejus   264.25-.    ejuspro- 

iapia  388.2.  loboles  26^.31.    clogiuni 

264.  3<5.  &  267.  42.    676. 14.    i  Dun- 

ftano  &  Olwaldo  Prxfulibus  confecra- 

tur  2($4.  36.  eo  Authore  omnes  iupi  de- 

leti  &deftru(5ti  fuerunt  in  Anglia  2(5y. 

3.  Ludwallo  Wallanorum  regi  tributum 

luporum  300.  imponit  2<5j.  i.    Kina- 

dium  Scotorum  Regem,  defpicatui  ab 

eo  dudus,  ad   duellum  provocat  2<Jj. 

12.  filiamcujufdamComitis  defloratu- 

rusdecipitur  268.  ^y.  Monafteria  con- 

ftruit  plurima  z6^.  44.  EccleCam  An- 

glicanam  in  priftinum  ftatum  reponit 

33P.c.  14.   39218.  BenefacftorEccIefiaE 

Glaftonienfis    319.13.  327.44.  Coeno- 

bii  Ramefienfis  402.  33.  ejus  lermo  ma- 

leviventes  Clericos    perftringens    <577. 

22.  678.  I.  &  feqq.  offa  quorundum 

de  Bethleem  b.  R,  Edgaro  tranllata  301. 

20    319.14.  m..)ricur  2^57.42 

Edgarus  filius  Edmundifadus  fuifllet  Rex 

li  Cierus  conlenfiflet     ^Spo.  20.  &c  leqq. 

Edginaefilii  2^9-4^ 

Edgifilius    Benefa(9:or  Ecclcfias    Glafton. 

316.  10 
Edgiva  Lodovico  copulata  2^9.51 

Edguinduofilii  cumPatreinterfedii  1(5.32 
Ediomusfilius  Elle-  22j.  44 

Editha    ^  San(9:o  Ethelwaldo  increpatur 

2<Jj.  44 
Editha  Virgo  Edgari  filia    a^Jy.^y.  ejus 
corpus  poftobitum  intra  fex  hebdoma- 
das  in  pulverem  reda(9:um  prseter  polli- 
cem  dextr um  2<5  j .  49 

Edmundus  frater  &  SucceflJor  >EtheIftani 
Regis^Sp.  31.  317.24.  2(53.30.  ejus 
vi(3:oria  363.  44.  Norchymbriam  re- 
bellantem  ad  officia  compellit  2(53.34 
multas  Civitaces  de  m.anibus  Danorum 
cxtorquet  2<53.  jo.  Danos  devincit  273. 
^j.  Benefa(3:or  Ecclefis  Glafton.  317. 
24.  327.  27.  revertitur  ad  Weftfaxoni- 
am  273.  jfi 

Edmundus  cognomento  ferreum  latus  a 
Londinienfibus  cum  nonnullis  Proce- 
ribus  in  regem  evehitur  273.  41.  obit. 
280.  j^.  J49.  20.  Londoniam  liberat 
273.  y2.  apud  Asfliedunum  occurrit  Ca- 
nuto  274-  I-  Caniitum  in  prxlio  vincit 
273. 4J.  &J3.  cum  Canuto  init  duel-' 


lum  274.  22.  Pax  inter  Edmunduili  Sc 
R.  R.  poft  duellum  conftituitur  274. 
y.  &  feqq.  ejus  filii  ad  Rcgem  Suavo^ 
rum  tranlmittuntur  intcrficiendi  274. 
l.ult.  275.1.  I.  occidittir  2J4.  30;  ajy- 
8.  2(53.48.  389.42.  ab  Edrico  ferro 
transfoditur  274.  29.  paffus  eft  Anno 
870.  lyp.  p.  1(52.  41.  pugioneperfofl^us 
interiit  673,  jo 

St.  Edmundus   i    Paganis    Martyrizatur 

(5(58.9.  66p.2.^ 

Edmundus    filius    Edmundi   Regis    obit 

275.4 

Edmundus  Presbyter  eligitur  Epifcopus 
Lindisfar.  275.34 

Edol  conful  Claudioceftrise  palo  interfi- 
cic  feptera  Saxones  558.  24.  LXX.  Sa- 
xones  223.  I.  occidit  Hengiftum  558. 

,47- 

Edredus  Rex  ab  Odone  confecratus  Nor- 

thymbros  rebellantcs  conterit   2<J4.  3. 

crudeli  csde  vaftat  <>74.  3.  Benefador 

EccIefiaeGlafton.  318.40 

Edredus    Edwardi    Senioris   Regis  filius 

2TP-47 

Edredus  &  Edmundus  Reges  ex  Ethelwitha 
uxore  Edwardi  Senioris  259.50.  confe- 
cratur2<54.  3^  moriensDunftanumCon- 
fefforem  accerfit  26^.  14 

Edricus  Proditor  &c  verfutus  xiebulo  271. 
14.  fallax  273.  49.  perfidus  273.  49.  fic 
Dux  Merciorum  272. 9.  Lothario  (uc- 
cedit  242.29.  Canutofededit    273-3J 

Edmundura    interficit  274.  27.  dccollati 

caput  fuper  portum  London.  ponituc 

274.  32.  vid.  275.  18 

Edfius  Epifcopus  27<5.  34.  Archiepifco- 
pu^  Dorobernise     450.  3<5.  obit  278.  54 

Educus  Proditor  <584.  22 

Edwardiftowe  locus  ubi  pulmo  Edwardi 
Regisadhuc  palpitat  269.  ^<f 

Edwardus  Senior  R.  filius  Ealfredi  Regis 

25-9.40.   538.  25.    occidit  duos  Reges 

&  Comites2(53.  48.  conditUrbem  To- 

meftriam  &  Wiggemere  261.  18.  &  de- 

ftruit  Temesford  2(5i.  18.    Benefa(9:or 

Ecclef.  Ramefienf.   453.21.    Elfwinam 

fecum  dacit  2(5i.  28.    Scotorum  Cum- 

brorum  &  Wallanorum  Reges  in  dedi- 

tionemaccipit  259.  40.  fic^^.  2<Ji.  55. 

fubjugat  fibi  Thomewurch  &  Snoting- 

ham  2(5i.  42.  obit  apud  Farndon  juxta 

Oxoniam   2(5i.  57.   dat  figna  mortis  a- 

pud  Cornifgate  269.  23 

Edwardus  filius  Edgariin  Regem  erigitur 

268.52.confecratur4r3.2.  Benefa^florEc- 

clef  Glafton.  317.  17.  Benefa<5tor  Eccl. 

Ramefienfis  413.  2.  dolo  Novercas  fica 

perfofl^us  martyrio  coronatur  677. 17. 

2<59.  2Q.  54<5.  25 

Edwardus  iEdelredi  R.  filius  Rex  eligitui" 

munificuserga  EccIefiamElyenfem  jop. 

H  h  h  h  h  Edwardus 


Index     REkUM 


Edwardas  Egelredi  filiuscoronatur  in  Re- 
gem  ^77'  34 

Edwardus  Rex  inter  Miflarum  Solemnia 
ridet  278.  ay.  Menls  affidens  ridet  & 
caufam  rifusexponit  283.  38,  dat  Ro- 
berto  Archiepifcopatum  Dorobern.27  8. 
3j.  videt  vifionem  284.10.  Pater  Mar- 
garetae  &  Edgari  Adeling  281.  i.  pauio 
ante  obitum  fuum  oftenditur  ei  per  vi- 
fionem  Calamitas  Regno  Angliae  incum- 
bens  (Jpp.  3.  6p8.  c.  II.  apud  Monafte- 
rium  obit  284.  21J.    461.  ip-   «^/i.  l^' 

515-4 

Edwardi  Charta  ad  Hemmingford  4J5.C. 
iio.  Charta  deterra  &  Soca  quam  de- 
dit  apud  Brod:on  ^jj-c.  iii.  C  harta 
de  Conditione  fodiendorum  lapidum 
paaionis4.j6.  c.  113.  Charta  qua  plu- 
rima  concedit  Ecclefice  Ramefienfi  4^4. 
c.  108.  eju3  donatio  ^i^.cap.  41.  ejus 
Soboles  27  j.  j.  ejus  exceilus  4(Si.  c.  120. 
ejusfiliarumcopulatio  25p.47.ejus  obi- 
tus  <5p8.  c.  II.  apud  Hereford  260.  43. 

Edwardus  Rex  ducit  Aghatham  filiam 
Henrici  Imperat.  275.  4.  Willielmum 
nothum  adoptat  iT).  12.  mittitur  in 
Normanniam  pro  eo  in  Regem  coro- 
nando  277.  28.  in  regem  coronatur  ab 
Edfio  Archiepifcopo  Cantuarienfi  277. 
34.  defponfat  Goditham  277,  36.  De 
Neuftria  quofdam  remunerandos  advo- 
cat  277.43.  Matrem  detrudit  in  Mo- 
nafterium  277.  p.  Claflem  congregat 
contra  regem  Norreganorum  Haraldum 
Harefoot  278.22,Algarum  exlegat  281.4 

Edgarus  Rex  terram  Wallise  duobus  fra- 
tribus  Griffini  concedit  285.  p.  dedit 
EccIefiseRameficnfi  Ringftede  ^j^.  cap. 

106. 

Edwardus  Archidiaconus  rairaculofe  fa 
natus  375-41 

Edwius  Rex  Benefaftor  Ecclefis  Glafton. 
3ip.  3.  327.  40.  nimis  petulans  ne  qui- 
dem  die  Coronationis  abftinuit  a  Vene- 
re  (J93. 13.  in  complexum  Meretricis 
devolvitur  67^.  25- 

Edwinus  filius  EdmundiabOdone  Archie- 
pifcopo  confecratur  in  regem  2(54.  ip 
Dunftanum  Patria  expellit  2(14.22.  2(Jj. 
7.  3Po.  27.  &  ipfe  expeilitur  Regno  2(54. 
2y.  primo  confecrationis  die  in  nefa- 
rium  cubitum  ruit  i.6\.  21.  mortuus 
lepelitur  Wintonis  264.  30.  Edwinus 
apud  Redwaldum  Regem  Orientalium 

Anglorum  latet  228.  ji.  promovetur  ad 
utrumque  regnumNorthyinbrorum  22p. 
13.  apud  Eboracum  baptizatur  230.(5. 
primus  Regum  Anglorum  Euboniam  In- 
fulamconquifivit  250.  28 

Edwinus  Rex  Rufticoru.m  appeilatur  274. 

,  -^'^ 

Edwmus  Rex  704.  3<S.  706.  50 

Edwinus  baprifmum  fufcipit  &  XII  millia 


hominum  in  uno  die  cumeo  114.  ult.  & 
feqq.  prsdium  dono  dat  Archiepifcopo 
Odoni  403. 27 

Edwinus  frater  Edmundi  Regis  interimi- 

tur  274.  1.  penult. 

Edwinus  filius  Regis  Edwardi  mari  fub- 
mergitur  67  f .  3  8 

Edwinus  Rex  Northymbrorum  228.  yi. 
^  Cadwallone  Britonum  &  Penda  Mer- 
ciorum  Regibusocciditur  230.  33.642. 

44 
Edwinus  bc  Morkarus  Comites  Mercio- 

rum  &  Northumbrorum  EdgarumiEde- 

ling  in  Rcgem  evehere  fatagunt  217. 

I 
Edwolfus  frater  Regis  Edmundi  vitam  a- 

git  heremiticam  zjy.14 

EfruinusDux  pius  <54- '3 

St.  Egberet  721.  7 

Egbertus  Rex     2.16.  43.  24^.  39.  316,  8. 

Benefador  Ecclef.  Glafton.  315.  y 

Egbertus  Rex  Cantiae  obit  239.  3^ 

Egbertus  Rex  Weftiaxonum zyz.  ly.  obic 

*)3- 34 
Egbertus  fuccedit  Patri  Alcmundo   con- 

temporaneus  Kenulfo,  poft  cujus  mor- 

tem  omnia  ejus  regna  fiblfubjicit  ^i\. 

16.  expulfus  reftituitur  2ji.  14.  2ja. 

ij.  apud  Carrum  pugnat  253. 2(5.  obit 

253-  34 
Egbertus  ^  Danis  prsficitur  Northumbris 

531-33 
Egbertus  Rex  Northymbrorum  regno  fe 

abdicans  Monafterium  intrat     2jo.  39 

Egbertus  Monachus  pefte  corripitur  &  vo- 

vetDeo  2^6,^2.  converfuro  Germanos 

divina  Oracularefiftunt  243.  ;;3.  redit 

ad  Monafterium  Sandi   Columb»  243. 

^7.  plurimas  Scotis  Provincias  veram 

Pafchas  obfervantiam  docet        24(5,  41 

Egbertus  frater   Regis    Edberti   fuccedit 

Wilfrido  Epifcopo  Ebor.  24P.  lin.  pen- 

ult. 

Egbertus  Epifcopus  721.7.  72^.1$ 

EgbertusRex  3^^.42 

Egbrycbtusmoritur  ij2.  j 

Egelgarus  dc  Monacho  Glafton.  faiSlus  eft 

primus  Abbas  novi  Monafterii  Winto- 

nienfis,  deinde  Epilcopus  CiccftrisSjpo» 

ftremum  ArchiepifcopusCantuari»  32 j. 

Egelnothus  Archiepifcopns  Cantuarias  EI- 
phegi  corpus  de  Londino  ad  propriam 
Ecclefiam  reducit  27y.  45 

Egelnotbus   Vicecomes   interficitur  6p6. 

Egelredus  filius  Edgari  R.  in  Regem  eve- 
hitur,  faevus,  infauftus  &  mifer  fuit 
2(Sp.  44.  Civitatem  Rofienfem  obfidet 
270.  21.  Benefador  Ecclefis  Glafton. 
322.42.  iZ7.^i^.  ducitEmmam  in  uxor. 
271,37.  ejus  SoboIes270.  3.  illam  cnm 
duobus  filiis  ad  Normannorum  Comi- 

teroi 


I' 


E   T      V   E   R 

tem  tranfmittit  273.9.  vaftat  Cumber- 
land  &  Infulara  Moniam  271-  27.  apud 
Shrobbesburiammorabatur  272.  6.  om- 
nes  Danos  una  nofte  occidi  jubet  27;. 
3p.  Cornutum  de  Lindefeia  profugat 
373.30 
obit  Londini 
Egelwardus    Abbas   Glafton 


^w,  Angliam  peflum  dedit  ^67.  20. 


322.8.323. 

43-.3H-  I 

Egelwinus  Epifcopus  282.  19 

Egferthus  lilius  Offs  Rex  Merciorum  ab- 

latum  prasdium  reddit  Monaft.  Meldu- 

nenG  2^7. 5:2.  35:9.  20 

Egfredus  Rex  713- 17-  Sc  18 

Egfridus  Rex  Nordanhymbrorum  occi- 

diturkPidis  i^d.  fj.  ^Scotis  (J48.  21. 

242. 1(5.  vaftat  Scotiam  242.1(5 

'  Egfridus  filius  Regis  Ofwi  defponfat  fibi 

Sanaam  Etheldredam.  23(5.  38 

Egfridus  Rex  7i(5.  24.  777-  Jj 

Egredus  filius  Regis  Off^e  y^o.  2j 

Egrico  traditur  regnum   i   R.  Sigeberto 

232,  21 
Eguinus  Epifcopus  Wigornienfis  vifione 
fruitur  35^7- 21 

Sanfti  Egwinus  fuccedit  OflForo  Widio- 
rum  Epifcopo  tertio  243.  4^.  clavem 
compedum  fuorum  in  Amnem  proje- 
dummiraculose  recipit  246.  jo.  mori- 
tur  24(5.  jo 

Egwinus  Abbas  Meldunenfis  2^<;.26 

Eld(3l  Dux  Claudioceftrise  70,  Saxones  in- 
terficit  223. 1 

Eledi  campus  in  Glevifing.,      108. 1  pen. 
Eleather  Pontifex  Romanus  142.  22 

Elfegus  Archiepifcopus  de  fede  propulfus 

301.  y2 

Elfildis  puella  venufta  3<SB.  40 

Elfled  filia  Edwini  baptizatur         114.  4(5 

Elfleda  Olwi  Regis  filia  2^6.12 

Elfleda  Regina  260.  ji 

Elfleda  Reftrix  Merciorum  uxorem  Regis 

Wallorum    capit  &   renovat    Legece- 

ftriam  261.  i(5.    capit  urbem  Derbeise 

261.  ip.  urbem  condit   i(5r.  i.    Soror 

RegisEdwardi  2(5o.  yi.  Regnum  Mercio- 

rum  ftrenue.regit,  multas  Urbescondit 

&reparat  2<5o.  yi.  prxdasagit in  terra 

Britonum  2(5i.  16..  ejus  elogium  2<5i.  3. 

moritur  &  fepelitur  261.22 

ElfredusAnglo-SaxonumRex        361.515 

Elfricus  Abbas  Monafterii  Glafton  317.  y. 

obit  Epifcopus  Abbas  Glaft.        325-.  30 

Elfricus  Abbas  Meldunenfis  3<55-43 

Elfricus i  vermibus  confumptus    2(5g,42 

Elfricus  vilis  transfuga  270.52.  ejusfilius 

270.  54 

Elfrida  filiaOrgari  ComitisDoronise  mo- 

nafterium    Sanftimonialium    conftruit 

268.  3(5 

Elfritha  interfe^flrix  Edwardi  Regis  poc- 

nitentiam  agit  in   monafterio    Monia- 

Umn  z6p.  37.  Conftruit  duo  Monafte- 


B    O    R    U   M. 

"'i^  26p.  31 

Elffi  Epifcopus  Dunelmenfis  S+5-^ 

Eifwinam    unicam  filiam  Elfledas  Edvvar- 

dus  fecum  ducitin  Weftiaxoniara2<5i. 

28 
Elfwinus  Rcx  occiditur  <54.  i 

Elfwordus    Londonienfis    Prffiful     vitam 

peragit  in  Monatterio  Ramefcia    271. 

Elge  Regio  •  490. 34 

Elgina  RegisEdmundiuxor  2(53.30 

Elidurus  Rex  BritanniK   214.  jo  reperit 

fratrem  fuum   Arthgallonem    errabun- 

dum,  quem  in  regnum    relHtui  curat 

214.51.    tertio  in  regnura  reftituitur 

^i^  3 
Elig  Infula  Elienfis  519.  11.  520.  17.  521. 

3f 
EllaTyrannusad  regnandum  advocatur  h 

Northymbrenfibus  '      254.  50 

Ellecum  tribus  filiis  fuis  ad  Britannisoras 

appulfi    multos    Britones    interficiunt 

224.  23 
Elle  filius  Iffi  regnat  in  Provincia  Deiro-' 

rum  225.39,  obiit  226.12,  254,49 
Elle  Rex  Northymbrorum    perimitur  i 

Danis  251.46 

Ellefworth  Manerium  438.40.  &  45- 

Elmeftanus  Wintonienfis  Epifcopus  531. 

yo 
Elmund  Abbas   Monafter.   Glafton.  316. 

Elnotus  ex  Monacho  Glafton.  fadlus  eft 
Archiepifcopus  Cantuar.  325.  14 

Elphegus  Calvus  Wintonienfis,Epifcopus 
vir  prophcticus  262.  25 

St.  Elphegus  Abbas  Bathonienfis  fuccedit 
Ethelwoldo  Prsefuli  Wintonienfi,  poft- 
modumfit  Archiepifcopus  Cantuarien- 
fis  270. 18.  272. 1.&37.  apud  Bathon 
anachoritice  vixit  272.  38.  Auiafuni 
Regem  Danorum  baptizat  271.  i.  a  Da- 
niscaptuscruciatur  &  interficitur  272. 

22.  &32 

Elfinus  WentanusPrasful  in  fedem  Cantu- 
arienfem  intruditur  266.  40.  piis  mani- 
bus  Odonis  infultat  z66.  43.  obit  fri- 
gore  enedus  266.51 

Elftreda  Regina  venefica  /\.pi,2^ 

Elfwinus  frater  Regis  Egfridi  occiditur  ia 
prslio  240.  39 

St.  Eltuti  nola  ablata  in  collo  cujufdam 
equi  fufpenditur  268.  i 

ElwinusDuxin  prslio  casditur       672.25? 

Elyenfis  Ecclefia  locum  adminiftrandi  in 
Curia  Regis  obtinet  501.2.  cjus  fra- 
tres  emunt  pofieffiones  apud  Grante- 
brucge  476,  lin.  ult.  multas  emunt  pol- 
feffiones477,  G.  31,  ei  terra  de  Blunte- 
fliamemitur  478. c.  35 

Elyenfe  C(xnobium  renovatur  463.  c,  i 
ejus  Abbas  emit  pofleffiones   477.  c.  34 

ElyenfisEcclefiaquibusdedicatafit^Sg.c.i 
HhhHh  a  femmsi 


Index    Rerum 


Emma  Uxor  Regis  Egelredi  271.37.  vo- 

catur  Alfgiva  448-  3^ 

Emma  adulterii  inCmulata  (ubit  examen 

ferri  candentis   278.  10.  Isla  fcribit  E- 

pilcopum  injuftem  diffamatum  efle  2.77 

yj.  nubit  CanutoRegi  Danorum  275. 

16.434.  14.  f  49.  31 

Enarauth  Rex  Moni»  pS.  14- 

Enfis  divinitus  immittitur  in  vacuam  &- 

thelftani  vaginam  389.11 

Enus  frater  Redwaldi  i^"^-  3^ 

Eobba  Patcr  Idoe  114.40 

Eochricus  &  Athelwdldus  Reges   Nord- 

raannorum  174.43 

Epifcopalis  ledes  Llndisfarum  ad  Dunel- 

mum  transfertur  270.  24 

Epifcopatus  &  Sedes  204.  2y 

Epifcopi    Reges    Anglorum    baprizantes 

«J^j.c.jp.  Occid.  205.  Orient.206.  Nor- 

thymbrani  207-  Septem  Britonum  con- 

veniunt  cum  viris  dodiffimis  ex  Mona- 

fterio  Bangorienfi  227 .  27 

Epifcopus  Lincolnicnfis  &  Abbas  Ramef 

occiduntur  ^74-4 

Episford  Vadum  110.34 

Ercombertus  Rex  Cantix  41.  J2.  233.  8 

Erkengoda  fit  Sanaimonialis  233.  13 

St.  Erkenwoldus  Epifcopus  Londonienfis 

tertius  conftruit  duo  Monafteria  71-  27. 

239.47 
Ermenburga  Regina   filia   Regis  Cantis 
Ermenrcdi  240,  22 

Ermenilda  uxor  Wulferi  Monafterium  in- 
trat  240.  6 

Ermenricus  filius  Qttae  Regis  Cantiae  fuc- 
cedit  Patri  22y.  i^ 

Ernulfus   de   Hefdinge  miraculofe    fana- 
tur  379-  21 

Erth  Filius  Echadii  621.  ip 

Efcebtiorne  Villa  29J,  20 

Esk  fluvius  ^0^.47.  624,23 

Eskwinus  Rex  Weftfaxonum  pugnat  pro- 
pe  Windanhaef  240.  i 

Eftangla  Norfolchia  dicitur  53 2.  35- 

Eftre  Villa  injufte  quondam  Ecclefias  E- 
lyenfiablata  jri2. 22 

Eftrefeld  campus  86.2 

Efwi  Epifcopus  484.18 

Efwinus  occiditur  240.  38 

Ethelardus  Rex  Succeflor  Ine  j^p.  i.  dat 
denarium  Sanfto  Petro  ex  fingulis  do- 
mibus  ^29.  3 

Ethandun  168   3 

Ethelardus  Rex  Weftfaxonum  obit  24^. 

46 
Ethelardus  Archiepifcopus  ^y^.  21. &  7,7 
Ethelbaldus  Rex  Merciorum  2^4.  32.  yap. 
8.  ex  parce  fratris  Alivii  40  annis  reg- 
navit  246.  32.  Juvenis  regise  Profapiae 
agitur  epcilium  J28.  i.  Villam  de  So- 
mertond  obfidet  &  fubjugat.  Northym- 
briam  depraedatur,  Wallenfes  devincit 
246.  34,  omnia  regna  Auftralis  Anglise 


ab  Umbra  fuse  fubdit  ditioni  J29.  \±. 

Heremiticum  locum  Guthlaci  in  Abbati- 
am  mutat  J29.  8.  Britonum  reliquias 
^  Logria  abigit  &  in  Cambria  fola  facit 
refidere  J29.16.  devincitur  k  Rege  Weft- 
faxonum  Cuthberto  24(J.  36.  occidi- 
tur  246. 37 

Ethelbaldus  Rex  Merciorum  apud  Sigif- 
wold  occiditur  i  Beornredo  Tyranno 
2yo.  22.  apud  Rependonium  tumula- 
tur  2JO.  24 

Ethebaldus  Rex  Weftfaxonum  uno  tan- 
tum  anno  regnat  2J4  33.  Novercara 
fuam  fibi  in  uxorera  copulat  2J4.  3^. 
mortuus  fepelitur  apud  Shirburn.  254. 

St  Ethelbertus  Rex Eftanglorum  regao  & 
vita  privatus  per  uxorem  fuam  Kinel- 
witham  2yi,  jo 

Ethelbertus  fuccedit  in  regnum  Weftfa- 
xonum  2J4. 40 

Ethelbertus  Rex  Occidpntalis  Anglise  ^32. 
31.  occiditur  ab  OfFa  %io.  18 

Etfaelbertus  filius  Mdlli  Rex  Northyra- 
brorum  eligitur  2jo.  46.  expellitur  reg- 
no  2yo.  lin.  pen. 

Ethelbricus  Pronepos  Hcngifti  22^.49. 
ducit  in  uxorem  Bertara  Francigcnam 
22J.  j^.  fufcipit  Frsedicatores  Roma 
miffos  ^93' 39 

Ethelbridus  Rex  Cantix  fundator  Eccle- 
fiffi  beati  Pauli  228.  i.  bellum  inferc 
Regi  Weftfaxonum  Ceaulino  &  Cuthas 
fratri  ejus  226.  3 

Ethelburga  uxor  Regis  Ine  fecedit  in  Mo- 
nafterium,  &  tandcm  Abbatifla  fit  248. 
II.  fororSandi  Erkenwoldi      239.50 
Ethelburga  Eadulfi  Regis  filia  Abbatiffae 
nomen  accipit  J28.  26 

Ethelburga  filia  Offae  copulatur  Brihtrico 
Regio  Weftfaxonum  2jo.  35.  2yi.  19. 
veneno  extinguit  Regem  cum  Adole- 
fcente  2ji.  lin.  22 

Etheldrcdus  Rex  Merciorum  240.  4.  wul- 

fero  fuccedit 

Etheldredus  Rex  Merciorum  vaftat  Can- 

tiam  240.31.  habitum  monachalem  in- 

duit  244.  27.    apud  Bardeney 

Etheldredus  Dux  &  Subregulus  Mertio- 

rum  2j8.44-  obit  260.  ji 

Etheldredus  fuccedit  in  Regnum  Weft- 

faxonura  254.  46.    obit  ay 5.  lin.  pen. 

lepeliturapud  Winburnam  ^jy.^S 

Etheldredus  nuper  expulius  fuccedic  Of- 

redo  Regi  Northymbrorum,  fed  paulo 

poftocciditur  246.30,251.42 

Ethcldrcdus  fuccedic  Colnotho   Archie- 

pifcopo  Dorobernienfi  255. 12 

Ethcldreda  fit  Abbatifla  Helyenfisz^p.  17. 

&  feq. 

Egfrfdo  filio  Regis  Ofwi  defponfatur  236. 

38.  1.19. 17-  Relida  Tonberti  239. 17. 

miraculiscojufcat  23<J.  ^i.rooritura^i. 

30  Ethelfridus 


E    T      V    E    R    B    O    R    U   M. 

rton  316.  38. 


Ethclfridas  filius  Ethelr/ci  rcgnat  fuper 
Northynibros  226. 18.  217.  4<5.  ejus  So- 
boles  2z6.  21.  vaftat  Britones,  Mona- 
chos  occidit  228.  7.  pugnat  contra  E- 
dan  Regem  Scotorum  &  perempcus  eft 
227. 4(J.  229.  12.    641.47 

Ethelgiva  vel  Algiva  Mater  Eadwini  Re- 
gis  542.  ^9 

Etbelgof  filia  Aluredi,    AbbatilTa     2y8. 

48 

Ethelingenfis  Abbas  AbbatiGlaftonix  paret 

331.1 

Ethelingum  Nobilium  Infula  ubi  Arx 
conftruda  eft  ab  Aluredo  2.58.9 

Eth«lmundus  ufque  ad  vadum  Chimeref- 
ford  egreflus   pugnat   contra   Ducem  I 
Wiltonienfium    WeoflUnum  252.  31. 
vincitur  2^2  33 

Ethelnotus  Dorobernienfis  Archi-Prslul 
obit  276.32 

Ethelrecus  Rex  ^27.41 

Ethelredus  tilius  tertius  Ethelwlfi  Regis 
Weftanglor.  y34.  47-  viriliter  refiftit 
Danis  J33.47'  Benefador  Ecclef.  Gla- 
fton.  31^-30 

Ethelredus  Rex  Merciorum  Benefaftor 
Monafterii  Meldunenfis  34^.  23.  Fun- 
dator  Monafterii  Celifige  y4<S.  49.  obit 

f4P.  16 

Ethelredus  filius  Ethelwoldi  Moll  regnat 
y.  annos  pp.  fo 

Etheldredus  de  exilio  rediens  fufcipit  re- 
gQum  530.  I 

Ethelredus  Rex  Edwardi  Regis  filius  om- 
nes  Danos  uno  die  occidi  jubet  681.  I7. 
in  Fonte  Baptifini  Alvi  profluvio  Sa- 
cramentum  polluit  677-  23 

Elhelricus  Ivae  filius  regnat  5:  annos  226. 

12 
Ethelricus  Wintoniae  Epifcopusobit  276. 

32 
Ethelflanus  Edw.  Regi  Patri  fuo  fuccedit 
2<Ji.yi.  Edw.  ex  Egwina  filius  2J2.  45). 
Britones  Aquilonales  perdomat  263. 20. 
Cornugalliam  fubigit  2(J3.22.Exceftriam 
reparat  263.  20.  fororem  fuam  copu- 
lat  Sichtrico  Danico  Regi  Northym- 
brorum  262.1.  St.Johannem  Beverlacen- 
fem  vificat  262.  42.  in  expeditione  con- 
tra  Scotos  cultellum  iuum  fuper  Altare 
ponitmox  digno  prctio  redempturusfi 
viftor  rediret  262.  41.  Miraculum  edit 
2.62.  47.  cum  fratre  Edmundo  occurrit 
Anlafo  apud  Brimford  262.  5^3.  Re- 
gnum  Northumbrae  expulfo  Sichtrici 
Regis  filio  {uo  reunit  262.  i.  Regem 
Britonum  Hoelum  &  Conftantinum 
Scotorum  Regem  in  deditionem  recipit 
262.  3.  Sororem  fuam  alteram  Ottoni 
Imperatori  dat  in  uxorem  262. 7.  i  quo 
pretiofa  dona  accipit  262.  8.  moritur 
apudGloverniam  263.^9. 

Ethelftanus  Rex  Benefaaor  Ecclef.  Gla- 


&  Ecclefiae  MelduncirfiS 
362.  4j 

Echelftanus  Dux  Benefaftor  Ecclef  Gla- 

ftonienfis  316.  24.  4y 

Ethelftanus   fuccedit    Ceolredo   Regi  in 

Mcrcia  ^28-  2j 

Ethelftanus  yEgelwardi  frater  vendit  JEr 

thelwoldo  Epilcopo  2  Hydas        487-  3 

Ethelwalch   Rex  cum  Regina  &  fubditis 

fuis  ad  fidem  Chrifti   convertitur  72. 

20 
Ethelfwitha  Regina  Aluredi  2j6.  30 

Ethelwinus  Epilcopus  Monach.  GJafton. 

32J.  24 
Ethelwinus  Dux  in  proelio  occumbit  672. 

29 

Ethelwinus  Alderman  fundator  Monafte- 

rii   Rameficnfis  ^46.  1.  pen. 

Ethelwitha  filia  Regis  Athulfi  defponfata 

Regi  Burdredo  256  21 

Ethelswitha  uxor  Regis  Edwardi  Senioris 

259. jo 

Ethelwlfus  alias  Atulfus  RexAVeftfaxonura 

35:9.48.  Benefaaor  Monafterii  Meldu- 

nenfis  maritur  2^4.32 

Ethelwlfus  Dux  Barocenfium  occiditur  k 

Danis  ^yj.  32 

Ethelwlfus  fucceditEgberto  Patrifuo  5-3 1. 

36.  232,31.  ejus  genealogia   f^j.y.o- 

bit  2J4.  32 

St.  Ethclwoldus  Wintonioe  Praeful  diem 

obit  270.  14.  V.  in  jEthdw.  &  Athel. 

Ethelwoldus  Clito  invadit  Merciam  260. 

27.  vide  0ito  Ethel : 

Ethelwoldus  filius  Ofulphi  Rex  Northym- 

brorum  529.  52.   occiditur       J29.  J3 

Ethelwoldus    Comes    Edgaro  ^  Secretis 

268.  16.  ab  Edgaro  Rege  jaculo  traji- 

citur  268. 31 

Ethericus  Epifc,  Dorcaftrix  fuccedit  .'^d- 

notho  Epi(cop6  434.  19 

Ethfyn  Rex  filius  Eugenii  vi  laude  dignus 

eft  6<^o,  14 

Ethelberga  Reli(9:a   Edwini  Monafteriura 

intrat  233.  13 

Etta  munfter  villa  3J9. 16 

Evariftus  Papa  Romanus  130. 14 

Eubonialnfula     98.41.  100  36.  230.38 

St.  Eucherius  Aurelianenfis  Epifcopus  in- 

ter  orandum  Ecftafin  patitur         6jo.  8 

Eugenii  fucceffio  623.  c    y.  637.   c.  26. 

641.  c.  32.  (jjo.c.  46 

Eugenii  iv  &  Eugenii  v  fucceffio  648.  c. 

4-3 
Eugenii  vi  &  Murdaci  fucceffio  iS^g.c.^f 

Eugenius  qui  &  Echodius  Hebdir  occifo 
Gonrano  patruo  fuccedit  637. 19 

Eugcnius  Buydnelfuccedic  Aydano  in  Re- 
gnum  641. 3 

Eugenius  Rex  filius  Fergufii  Regis  murura 
nomine  Grymifdike  funditus  evertit 
(S24,  6.  (J2j.  4.  626.  40.  moritur  67.9.  18 

EugeniusRexScotorum  inbello  cadit  613. 
4(S        liiii  Eugenius 


Index    Rerum 


Eflgenius  iv  fuccedit  Maldwino  Regi  648. 

Eugenius  v  Filius  Fcrthardi  Fode  pacena 
cum  Anglis  coHt  648.  2p 

Eugenius  vi  Rex  in  pace  regnat  vicinis 
charus  &  diledus     .  <549.  26 

Eugenius  VII  fuccedit  Regi  Ethfyn  (Jjo.i8 

Eumerus  Sicarius  Regem  Edwinum  neca- 
reconatur  229.  3 p 

Europa,  unde  fic  vocetur  f 68. 13 

Euftachius  Comes  Bononienfis  in  Angliam 
adveniens  e  manibus  turaultuantium  vix 
evadit  279.  i.  &c. 

Exceftria  271.47.  reparata  ab  Ethelftano 

2<J3.  22. 

Exempla  varia  Luxuris  <Jpi.  c.  2 

F. 

FAnaes  valida  IJ4.  yj-  Europam  gravi- 
ter  afligit  <S4<^-  ^4 

Faramundus  Rex  Francorum  143. 11 

Farndon  2,61.  jo 

Farneinfuloe  nomen  714. 42.  71  j.  35- 

Favitius  Abendonienfis  Abbas         i37-2o 
Fauftus  filius  Guorthigirni  de  filia  lua  per 
inceftum  natus  112. 10.  vid.  m.  2.  con- 
dit  locum  juxta  flumen  Renis  112.  14 
Felix  genere  Burgundus  Epifcopus  Dun- 
wic  232.  ly 

Felix  primus  Eftanglorum  Epifcopus  obit 
234.  2j.  ejus  reliquiae  transferuntur  in 
Ecclefiam  Ramefienfera  ^^7.  30 

Fergusfilius  Ferehad,  five  Ferehardi  pri- 
mus  Rex  Scotorum  regnantium  in  Al- 
bione  J83. 1.  ult. 

Fsrgufius  primus  Rex  Scotorum    jp^-  3f 
Fergufius  Scotorum  Rex  occumbit  in  prse- 
lio  62^.  27 

Fergufius  filius  Erth  conjundus  cum  Pi- 
(fiis  regnum  de  jure  fibi  debitura  reci- 
pit  621.  ip.  &  23.  622.  II.  expellitRo- 
manos  &Britones<52i.  2.  &  23.(522. 22. 
ejus  encomium  621.  20.  ejus  mors<523. 

2p 

Fergufius  filius  Ferthar  622.  10 

Fergufius  filius  Ethfyn  regniCoronam  adi- 

pilcicur  <5jo.  20.  veneno  extinguitur  ab 

uxore  <5yo.  23 

Fernigemere  298.44 

Ferrex  &  Porrex  regnant  213.  yy 

Ferthardus  Rex    (544,  37.  (142.  34.   Suc- 

cedit  Eugenio  Patri   in  Rcgnum   <J42. 

28 
Figegarus  vide  Sigegarus  Abbas  Glaftonix 

322.43 
Firmwail  Rex  Regionis  Guortigirmanum 

112. 16. 
Flandriae  Comitatus  Origo  ^^9- S5 

Floriacum  3pi.c,  10 


Flumina famofa  196:33.  fluminuitn nume- 

rus  p8. 44 

Fluvii  exitiales  10. 14 

Focas  Imperator  regnat  8  annos-227.  45-. 

730-  4; 

Foganus  &  Donnanus  mittuntur  in  Bri- 

tanniam  21  <5.  lin.  ult. 

St.  FoilanusFoiTcnfe  Monafterium  fundat 

<54f.  I 
Folkwinus    Claudus   miraculofe    fanatur 

374. 4-S 

Fontescdlidi  ^P3'23 

FordhamVilla  481.  y 

deForesVilla     670, 48.  674.  lin.  penulc. 

Formofus  Papa  ^yp.  4 

Fortunatus  730.42 

Fofla  prope  Infulara  Grymifidike     ^22.  3 

Franco  Archiepifcopus    i6j.  j4.  baptizac 

Rollonem  Normannise  Ducem  &  Ex- 

crcitum  ejus  166.  i 

Francorum  RegumOrigo  143. 12.  6^z.2f 

Francorum  Regis  prima  eletSio        62^^,.  6 

Francorum  Regura  fibi  invicem  (ucceden- 

tium  nomina  6^^.  10 

Fratres  duodecim  in  Occidentem  Veniunt 

&  tenent  plurimas  Regiones,  fcil.  Ve- 

nedociam  Demecium,  &g.  2gf.  18 

Fratres  habcnt  vifiones  poft  Ofwoldi  dif- 

cefl[um  425. 2 

Freothulfus  Rex  22y.  4j- 

Frefones  713.  48.  721.  31 

Fridefwida  in  pago  Oxonis  oriunda  Virgo 

FiliaDucis  Didani.  cujus  precibus  Rex 

amiflum  vifumrecipit  249,35 

Frithegodus  Ofwoldi  Prseceptor      3PI.  7 

Frithftanus  Wintonix  Epifcopus  obit  262 

19 
From  fluvius  343.  3p.  3^2.  30 

Froom  Monafteriura  3j<J.  20 

Frugum  magna  copia  in  Britannia  221. 

22 

Fulanus  64.4.,  c.  ^/ 

Fulbertus  Carnotenf.  Epifcop.        3 8°-  33 

Fulgentius  218.  34,730.34.  tributa  R,o- 

manis  folvere  detre<9:at         604.  1.  ult. 

cum  Scotis  &  Pi(flis  foedus  init  <Soj.  n. 

&3J 

Fullanhara    1(58.43.  25:8.28.   juxta   flu- 

menlamefis  1(58.38 

Furfeus  Vir  San(9:us  144.13.  Peregrinans 

^  RegeCIodovco  honorifice  fulcipitur 

<544.  4<5.    fruitur  vifione  angelica  232. 

27 

Furfei  parentes  i<58.  38.  <538.28  Monafte- 

rium  conftruxit232.  32.  relinquit  Mo- 

nafterium  &  in    Gallia  moritur  233.4 

Fyf  688.42 

ScFynanusScotusEpifcopus  Lindisfarnen- 

fis  baptizat  Regem  Peadara  filium  Pen- 

dse  644.42 

Fynewenne  filia  Griffini  640.  30 


Gaaul 


Et    Verborum, 


G. 


103.  20 


GAaul  &  Pengaaul 
Gaent  168. 4y 

Galerii  &  Conftantii  Imperatorum  Succel- 

fio  610.  c.  41 

Galfridi  Scripta  de  Bartholomxo  ^77-  Art. 

22 
Gallus,  Alledi  focius.occiditur  ^  Venedo- 

tis  21 8. 44 

Gaudfi idus  primus  Anglorum  Rex  i  Scotis 

baptizatus,  fed  fit  Apoftata       d^j.  41 
Gauwanus  &  Mordredus  filii  fbroris  Au- 

reliiPatrui  Arthuri  6^6.  ^i 

Gaytelos  vide  Geytelos 
Geatta(Geta)  pro  Deocultus  HS-^5 

Gelgehes  uxor  Philtani  Regis  Hybernix 

Mater  St.  Furiei  &  fratrum  ejus  Feylam 

&Vulcan'  «^SP- 3 

Genealogia  Saxonum  \i6.6 

Genuifla  Regi  Arvirago  datur  in  conju- 

gium  a  Claudio  Caelare  PatreIuo2i(5. 

Germania  711.  10.  undedida        221.  yo 

Germani  214. 23 

GermanusPriorWeftbyrienfis  394.38.  Ab- 

bas  fit  Monafter.  Winchelcumbs  400. 

24.  412.  c.  35».  repetit  Floriacum  &  ex- 

inde  denuo  Ramefiam  revocatur  394. 

32.   412.28.   transfertur   ad  IVlonafte- 

rium  Celifege  ^^p.^y.y^tJ.  ji 

St.  Germanus  Antifiodorenfium  Urbis  E- 

pifc.  296.  12.  loy.  48.  222.  jo,  fj7.2d. 

venit  ad  annunciandum  Evan^elium  in 

Britanniam  loy.  44.  miflus  a  Papa  ad 

reprimendum  hxrefin   Pelagianam  jy7 

26.  nonnulla  miracula  edit  loy.  48.  xo6- 

18.  hoftes  in  fugam  vertit  jj8. 13.  Re- 

gem  Benti  adit  loj.  f o.  baptizac  Ketel 

io<5. 44.  Guortigernum  corripit  108.4 

vitulum  refufcitat  223.  30 

Getha  filius  Severi  Imperatoris  142.  42. 

dc7. 18 
Gewifla  uxor  Arviragi  600. 42 

Geylana  duobus  fratribus  fucceffive  nupta 
^49.4.  Chillianum  interfici  curat  (J49.4 
Geythelos  Rex  Scotorum  prim.     y/o.  2.6. 
filiam  Pharaonis  Scotam  conjugio  fibi 
copulat  f7o.  32.  regno  ^gypti  expel- 
litur  571.  34.  in  Regem  eligitur  J72.  3. 
navem  confcendens  cum  fuis  verfusOc- 
cidentales  Mundi  Plagas  viam  dirigit 
J72.18.  advehitur  ad  oras  Hifpanise  J72. 
41.  f73.  33.   Praefcribit  populo  fuo  le- 
ges  Phoronei  Grscis  datas  j7(J.  10.   fta- 
tionem  facit  in  Africa  f72.  A.  12.  pri- 
mam  fedem  obtinet  in  Hifpania  ^71. 
Art.   14.  ejus  filii  ^^(J.  Art.  20.  ejus  re- 
ceflus  ex  iEgypto  ^72.  a.  i  3 

Geyneburg  Villa,  ubi  Suanus  Danorum 


Giberianus  Scotus  633^22 

St.  Gildas  29(J.  I.    Hiftoricus    (J34.  c.  22. 

miraculis  claruit  &  f piriru  fapius  Pro- 

phetis  «534.  10. 

Gildeford  277-  il 

Gilhi  Hemici  Imperatoris  Soror  Salamoni 

Rcgi  Hungarorum  matrimonio  copula- 

tur  (J81.  27 

GillenusScotus  convertit  Provinciam  At- 

trebatenfem  ad  fidem  6^1.  25:.  &  mira- 

culole  fradum  vitrum  tedincegrat  Ibid, 

Gillomaurus  R.  Hiberni:E  223 .  2Z 

Gilmerius    Scotus  Miles  egregius  contra 

hoftcs    Chrifti     ftrenue    pugnat    6yi. 

21 

Giraldus  Cambrenfis  &  Aluredus  Rivallen- 

fisaliud  fentiunt  de  morce  Haraldi  z%6. 

47 

Girvenfe  Monafterium  72(S.  7 

Gitrus  ^38.  10.    vid.  Gytrus.  ejus  baptif- 

mus  Sl^-  ^4 

Glafteing  Glaftoniam  ingreflus  fedem  fixic 


29  f.  27 

294.  J(i 

295-.  31 

294.  3(5 

R<;x  interficitur 


fuam 

Glaftingeta  Monafterium 

Glaftoniae  nomina  diverfa 

Glaftonienfis  Ecclefia 

Glaftoniae  Ecclefia  fundata  292.  21.  om- 
niura  antiquifliraa  in  Anglia  292. 18. 
299.41.  310.  9.  ejus  San(9:itas  &  dig- 
niUs  299.  ^o.  reparatur  ope  Dunftani 
fub  Regibus  Edmundo  &  Edgaro  247. 

30 
Gleinflumen  114. 1 5 

Glevifing  regio  .  io8.Iin.ult. 

Glevy  flumen  230. 12 

Glovernia  241.  ff.  2(^1.22 

Glouceftre  urbs  k  quo  sedificata     112.  zy 
Glouceftria  unde  vocetur  217. 22 

Guoirangonus  pr3efe(Sus  Cantiae    107.  37 
Godcelini  fa(^ione  calix  cum  patina  aufer- 

tur  Ecclefis  Elyenfi  49J.  1.  ulr. 

GodePresbyter  Benefa^ftor  Ecclef.  Rame- 

fienfis  418.  28 

Godefridus  Glaftoniae  Monachus  294.  47. 

deGlaftonia  refert  294.45- 

Godefridus  Abbas  Meldunenfis       376.41 
Godefridus  vid.  Analafus 
Godiva  reli(5ta  cujufdam  Comitis    vidua 

poffefliones  diftribuit  .^deldridx   yo^. 

43 
Godgiva  comitifl^a    per    mediam  Urbem 

Coventriam  nuda  equitat  282.  29 

Godingus  legat  St.  jEdeldrydse  Hydam  ter- 

^»479.  43.   donacEccIefix  Elyenfi  yoj. 

9.  vid.  J03.  l.pen. 

Godicha  Filia  Godwini  defponfatur  Ed- 

wardo  Regi  277.  ^6 

Godricus  Benefador  Coenobii  Ramefien- 

fis  409.  29.  430.  7 

Godwinus  dives  Benefa(5tor  Ecclef  RamC' 

fienfis  417.42 

Godwinus  Cantiae  Comes  filius  Edrici  (^pS. 

273,  1(5         43.  procreatfeptemfilios  281.  ^i.ejus 

IJiii2  Crudeluas 


Index    Rerum 


Crudelitas  in  Normannos  Hofpites^^^. 
7.  cam  filiis  (uis  in  gtatiam  Regis  Ed- 
wardi  redeunt  27p.  4p.  ejus  Comitatus 
datur  Haraldo  280.  49.  Donatio  ejus 
417.  c.  yi.  ejus  uxor  idu  fulnunis  perit 
ayi.  39.  ejus  filius  in  Thamifi  Wbmergi- 
tur  181.39.  citaturad  Curiamz^p.  8. 
alteram  ducit  uxorem  de  qua  fex  filios 
fufcipit  281.43.  apud  Gildeford  fex- 
centos  viros  interticit  271.11.  cum 
filiis  navigat  ad  Comitcm  Baldewinum 
279.  31.  ^  Proceribus&k  Rege  Harde- 
knuto  inculpatur  277.18-  adMenfam 
RegisEdwardi  accumbenspoft  execrati- 
onem  mox  luffocatur  280.  36 

Gonrani  fucceffio  6^^.  c.  21.  infidiiscir- 
cumventus  extinguitur  63 y.  33.  ejus 
encomium  *^33-3J 

Goron  Monafterium  i  St.  Conftantino 
fundatum  6^7.  12 

Gorthigernus  regnat  in  Britannia,  &  be- 
nigne  fufcipit  Fratres  Germanos  Hor- 
fum  &  Hengiftum  loy.^p.tradit  Iniulam 
qus  vocatur  Taneth  105-.  43.  Gozolum 
Ducem  Cornubiae  nccat  &  Igernam  u- 
xorem  ejus  ducit  224.  jo 

Gothi  Decium  &  Valentem  Imperatores 
occidunt  ,  661. 22 

Grantebrygge.  Cantabrigia  46^.  23 .  4^7. 

17.  &38 

Grantedene  empta  ab  Epifcopo  iEthelwoI- 
do  487.  8 

Gratianus  104.' 48.  ^  nonnullis  Britonibus 
eligitur  Imperator,led  occiditur  <Ji8. 20. 
i  Maximo  616.  48.  Britannise  Rex  ^ 
Plebe  occiditur  104.  p.  220.  p  regnavit 
3  annos  in  Britannia  104.  39 

Gregorius  73°.  33 

Gregorius  Papa  704.  ^j.  706.  39.  mittit 

Auguftinum  Monachum  ad  praedicandum 

rAnglis  Verbuni  Dei   23(5.  23.  ad  Augu- 

Itinum  mittit  Mellitumjjuftum,  Pauli- 

num,&c.  227.  I.  obiit  143.  ^2 

Gregorius  Rex  Scotorum  Pacemftabilit 
inRegno  (568.28.Hyberniam&AngIiam 
fere  totam  fibi  fubjugat  66^.  38.  Pira- 
tas  Danorum,  &c.  maritimas  oras  va- 
ftantes  perdomat   «568.48.    obit    66p. 

40 

Gnffinus  filius  Aydani  Malgoni  Regi  Bri- 
tonum  fuccurrit  638.  ^7 

Griffinus  Rex  Wallis  Radulfura  Comitem 
Herfordiae  in  fugam  conjicit  6p6.^p.  ejus 
Palatium  apud  Ruthelaa  &  naves  ejus 
ab  Haraldo  DuceComburuntur  289.  i. 
abdicatur  ac  tandeni  interficitur  283.  7 

Grimbaldus  ConfefTor  quondam  obit  260. 

10 

Grymefilius  Kenethi  filii  Duffinfignia  re- 
gia  fulcipit  (S80.  ^7.    interficitur  (^83. 

19 

Gryme  Brito  Dominio  pellitur       62^.  -^6 

Grymifdik»  <522.  c,  j 


Gual  107.4(5 

Guanise  flumen  223.  y 

Guanius  Rcx  Hunnorum  cum  Melga  Re- 

ge  Pi(9:orum  Albaniam  occupant  220. 

<5.  vid.Gwanius. 
Guarinus  Abbas  Meldunenfis  37<5. 41. 

Guafmoric  urbs  iio.  y 

Guban  Abbas  Glaftonis  314.  8 

Gudrcdus  in  fervitutem  detrafus  tandem 

Rex  conftituitur  ^jp.  8 

Guendolena  uxor  Locrini  bellam  infert 

Locrino   213.2.  regnat  ly  annos^i^.  3 
Guennefi  Regionis  nomen  iio.  4 

Guernet  Regionis  nomen  98.  i  f 

Guiderius  regnum  fufcipit    216,  2,    ejus 

obitus  ai6.  16 

Guidy  Urbs  622.  4<J 

Guiher&  Guely  Regio  100.32 

Guillegodus  Abbas  J30. 17 

GuitelinusRex  Britonum  filius  Gurguncii 

Guitelinus  Archiepifcopus  Londonienfis 
yf7.ij.  tranfretat  ad  Aldroenum  Re- 
gem  Arraorics  Britannicae  220.  jo.  Au- 
rclium  &  Uther  educat  221.  i.  reducit 
Conftantinum  Regis  fcatrera  &  cvehit 
in  Regem  220.  5-3 

GucrigildaCanuti  filia  adulterii  falfo  ac- 
cufatur  27<5.  lin.  pen.  Velura  facrum 
fufcipit  277.  I 

Gunnild  uxor  fecunda  Eadgari  Regis  f  45. 

33 

Gunriion  Caftellum  114.  20 

Gunylde  Swani  Regis  foror  <58i.  20 

Guojenit  Regionis  nomen  108.  30 

Guorthemir  filius  Guorthigirni  cum  Hen- 

gifto  &  Horfo  &  illorum  gente  pugnat 

iio.  p.  &  feqq.  Patris  nequitiae  non  con- 

fentit  110.  18.  in  Lincolnia  fepultus  eft 

110.46.  pro  Patre&  Sororeveniampe- 

tit  iio.  ip 

Guorthigirni  genealogia  112.  17.  ejus  filii 

112.4.  propriam  filiam  in  uxoremdu- 

cit  108.  <5.  ejus  FiliaconfiHo  Patris  dac 

filium,  quem  peperit  ex  inceftu   Ger- 

mano,  dicens  Germanum  illius  efle  Pa- 

trem  108-10.  damnatur  abomni  Con- 

filioBritonum  108.  ip  Saxones  invitac 

IJ.40.  adamat   puellam  Hengifti  107. 

32.  dat  Hengifto  Regionem  Chent  pro 

filia  107.37.  dat  pro  redemptione  plu- 

res  regionesiii.  27.    aufugit  in  Guor- 

thigirnianam  Regionem  ubi  igne  cocli- 

tus  miffocum  fuisin  Arce  perit  108.22. 

III.  39.  illucPuer  fine  Patre  natusad- 

ducitur  109. 7 

Guortigermanum  nomen  Regionis  1 12.  9, 

Gurbirneth  vid.  Dinguirin. 

Gurguntius  Bartrus  Belini  filius  Rex  Bri- 

tannorum  mittit  Bafclenfes  ad  Hyber- 

niam  incolendum  214.34 

Gurguftius  regnat  2.13.  jj 

Gerrauadus  Danorum  Rex  cura  fuis  ab 

Alfredo 


E    T       V    E    R    B    O    R    U    M. 


Alfredo  Rege  baptizatur  <S;o.  37.  vid. 
Gutrun. 
Gurth  FraterHaraldi  28<5.  2 

Guthlac  Abbas  Glafton,  Monafterii  316. 

12 
Guthlacus  Confeflbr  24.(5.33.  adit  Mona- 
fterium  Repondonii  243-  j2.  miraculis 
inclaruit  244  i.  apptret  Ethelbaldo 
J28.  22.  ejus  Vita  507.  ufque  ad  J30. 
Anachoreta  obit  iji.  5-1.  246.  2^ 

Guthredus  regiae  dignitatis  &  generis  Vir 
Servituti  mancipatur  &  venditur  y^^. 

29 

GutbramRex  Alftedumadlt  i(58.  119.  ab 

eo  de  fiicro  Baptifmatis  fonte  elevatur 

id8.  22.  1(58.17.  moritur  i7i- Ji 

Gutrun  Tyrannus  Danus   crudelior  cx- 

teris    533.24.    536.  30.  537.1- ult.  538. 

12 
GuttrlsRexDacorum  Adelftanus  appella- 
tur  2j8.  II-  ab  Aluredo  de  facrobaptif- 
matis  fonte  levatur  258;  12 

Guttrun  i  e.  Guttris,  Gurmundus  voca- 
tur  258.  13.    moritur   258.   16.   vide 
Guthran 
Guyderius  Rex  Britonum  <5o3.  39 

Gwanius  Rex  Hunnorum  220.1.    truci- 
dat  cum  Melga  nonnullas  Virgines  in 
ejuslibidinem  non  confentientes  220.2. 
vid.  Guanius 
St.  Gyberianus  Scotus  peregrinatur  «533. 

H 

H. 

HAbredes  [alias  Hakedes]  i.  e.  Lucius 

Hacun  filius  Suani  datur  Obfes  Pacis275). 

43.  283. II 

Hadufrid  Presbyter  88.  8 

'  Haegleidum  Sylvs  nopen  i<^i.  54 

HaganoMiles  172.  u 

HaguftaldenfeMonaft.  .    ^^- 3^ 

Halfdenus  in  Regionem  Nordanhymbro- 

rumtendit  1(55.4.  eam  inter  fe  &  ex- 

eixitum  fuum  diftribuit  1^5.  24.   vid. 

Healfdena 

Hamedone  3i<^' 34 

Kamo  ad  Portura  Hamonis  occumbit  216. 

16.  17 
Hampteftiira  225,24 

Hamptunenfis  Provincia  250.  21 

Hantunenfis  Paga  167.  ^S'.  vide  Hampte- 

fhira. 
Haraldus  Rex  Norreganorum  in  oftium 
Tynae  fluminis  appellit  cum  trecentis 
navibus  284.  49.  in  Regem  confecratur 
447,27.  Daniam  fibi  lubjugat  278.34. 
Emmam  Opibus  (poliatam  Anglia  expel. 
lit  276.  30.  ejus  mors  284.  5(5.  276.  ^7. 

Jiy-44 
Haraldus  HarefotputaturCanuti  &  Elgi- 


vx  filius  27(5.  23.  -A  nonnuUis  habetiir 
pro  fuppofititio  27*5.28 

Haraldus  Godwini  Ducis  filius  279.  33. 
Fratrem  fuum  Wilnotum  &c  filinm  fra- 
tris  Hacun  invifit  283.  11.  cjus  Comi- 
tatus  Algaro  datur  280.  49.  captus  k 
Pontico  Coniule  tranfmittitur  Duci 
Normannias  283.14.  Walliam  adit  282- 
5(5.  Regnum  occupat  284.  30.  eligitur 
in  Regem  51^,11.  Conftituit  Thur- 
ftanura  Abbatem  Elyenfem  215.  16.  Re- 
gem  Norrcganorum  &  fratrem  fuum 
Toftium  gladio  interficit  284.55.  i(5tu 
fagittce  procumbir  28(5.  37.  515.  38. 
4(51.33.  ejus  Corpus  Matri  conceditur 
quod  ipfa  apud  Waltham  Monafterium 
Canonicorum  fepelivit  28(5.44 

Hardecnut  in  Regem  evehitur  276.  40. 
447.38.  filiusCnutonis  550.2(5  Haral- 
di  Regis  corpusexhumari  &  capiteab- 
fcilTo   in  Tamifin  projici  mandat  27<S. 

40.  «588.  3(5 
Hardecnut  dat  fororem  fuam  Gunigildam 
Henrico  Imperatori  in  Matrimonium 
27(5.  52.  Donat  Ecclefise  Glaftonienfi 
323.44.  &  Ecclefise  Ramefienfi  448. 
3<5.  44p.  20.  repentinaobit  morce  277, 

21.. 450.  25^ 

Haftcngu's  venitin  Oftium  Tamenfis  flu= 

minis  172.7,  cum  exercitu  Mare  tran- 

fit  172. 44  ejus  uxor  ad  Lundoniam  ad- 

ducitur  172.  z6 

Healfdena  Rex  Paganorum  occiditur  174. 

49 
HealdleagaVilla  reg.  171.  yj 

Hedda  Eplfcopus  ordinatur  ^  Theodoro  . 

Archiepifcopo  241.27.  Benefador  Ec- 

clefis  Glafloniae  32(5. 4.2.  transfert  ofla 

Birini  in  EcciefiamWentanam  ApoftoL 

Petri&Paulia^i.  55.  vid.  232.  l.i.  te- 

net  Lichfeld    244.  34.   &    Legeceftre 

244.  37.    obit  147.  41.    244.  29.  354. 

Hederham  villa  474.  ao> 

Hegelifdum  Vills  nomen  ifio.  34 

Helena    Mater    Conftantini   Imperatoris 

55(5.5  &11.  Londoniura  muro  cingit 

Helena  Caftrum  612,17 

Helle  villa  ,  474. 20 

Helmftanus  Wentanus  Prjeful  obit  253, 

29 
Helvius  Percinax  interficitiir  604.  33 
Hely  Rex  Britonnm  215.7.  ejus  foboles 

?i5  P- 
Helyus  Adrianus  Imperator  muros  Hiero- 

folymitanos  reparat  <5o4. 15 

Hemgefel  Abbas  Glaftoni^  308.  zr 

Fiemmingford  pra^dium  Ecclefis  Rameff' 

enfi  acquifitum  fed  pofteaamiflum  449.  ' 

Hcngiftus  vir  aftutus  &  callidus  107,  20„ 

Dux  Saxonum   525.  19.   Hengiftus  & 

K  k  k  k  k  Horfus 


I   N   D   E    X      R   E   R   U   M 


Hotras  fratres  in  Britanniam  veniunt 

222.  3.    yj/.  2y.    omnium  paganorum 

lceleraciffimus    «»33.13.  facit  convivi- 

um  Guorthigirno  Regi  107.  2^.  poftu- 

lat  Regiones  juxta  Murum   Gual  107. 

4j.  filiam  fuam  dat   Guorthigirno   in 

Matrimonium  107. 40.    occidit  Brito- 

nes  &  capit  Guorthigirnum  111.22.  e- 

jusdolus  III.  12.  630.1.  222.  y3.   fu- 

fcipit  regnum  143.  21.  22y.  23.  eligitur 

Rexk  Saxonibus  622.33 

Hengiili  fih'a  adducitur  k  Saxonibus  222. 

28'.  cum  filio  fuo  Ofca   apud  Crekan- 

ford  pugnat  contra  Britones  224.  11. 

cum  eooccidit  duodecim  Duces  Brito- 

num  apud  Wippediffiete  224.  ip.  fato 

fungitur  in  Cantia  224.  27 

Henigel  Monachus  i  Ji.  16 

Henricus  Bloys  Ab.  Glafl.  294.  J3 

Henricus  fecundus  Imperator  tranfmittit 

Edmundum  ferreumlatus  280.52 

Heorftanus  Pater  Dunftani  544.  6 

Heraclius  Imperator  Cofdroe  Rege  incer- 

fedo  fanftam  Crucem  reportat  Hiero- 

folymam  642.  11 

Herford  2.6p.  33 

Heriri  montes  108.  30 

HeriusfiliusHoroldiin  Regem  eligitur  h 

Northumbris  "   j^i.^^ 

Herhvinus  Abbas  332.  yo 

Hermannus  Flandrebfis  Wiltonias  Epifco- 

pus  dimittit  Epifcopatum  &   habitum 

monachalem  fufcipit  281.  iz-   duos  E- 

pilcopatus  unitos  cum  tribus  pagis  diu 

tenet  281.  24 

Herolfus  Presbyter  Monaft.  Horninggefeie 

482.4.  committit  facrilegium  482.  18 

Herwaldus  Presbyter  721.39 

Heskebertus    occidit  Kenelmum    Regem 

Merciorum  2^2.  ^6 

Hefperis  regnum  703.  39 

Hetberti  reliquia:  300.  47 

Heth  Aliped  Rex  667.  38.   velocitatisti- 

tulo  prs  cseteris  annotari  meruit  (S(J8. 

Hevenfeld  231.  i 

Hibernia  711.  12  ejus  fitus&  unde  fic  di- 
da  179.  15.  y7y.  18.  ejus  delcriptio 
j^f.  32.  incolae  priores  181.  44.  unde 
replcta  fit  incolis  100.  36.  &  xz.  Scoti 
ibi  primam  fixerunt  fedem  ytfp.  I.  ult. 
Hybernici  Piratx  multas  agunt  pra^das 

278.44 
Hidx  laGlaftoni^E  528.48' 

Hidas  unde  fic  nominentur    25)2:  fi.  2p6, 

48.  307.  6 
Hiems  maxima  i  J4.  1 

Hieronymus  730.  30.  fato  fungitur  143.  y 
Hierofolyma  capitur  642.  g 

Hilarius  Ep.  730.30.  obit  142.  ji 

Hilda  monialis  piiffima  5T  49 

Hilda  Abbatifla  de  Whitby  236.  20  obitus 
eJ'JS  241.  33 


Hildericus  Rex  habitum  monachalem  in- 

duit  <5yo.  14 

Hinderling  quid  fonec  275.10 

Hinguar  &  Hubba  Dani  Duces  Nordan- 

hymbrorum  i<Jo.  14-  Interfeftores  St. 

Edmundi    Regis  ^^j.  8.  veniunt  apud 

Redingum  25:5.27 

Hificion  filius  Alani  loi.  43 

Hifpani  quomodo.  Hyberniam  poffideant 

100.25 

Hifpania  572.  12 

Hiftoreth  Dalrietam  tenuit  100.  29 

Hiftoria  de  quodam    po;nitentiara  agere 

differente  ufque  dum  moritur   147,  44 

de  puero   fine  Patre    109.  11.  &  f^qq- 

nomen   ejus    Ambrofius  109.  52.    vid. 

Merlinus. 

Hiftoriarum  diflbnantia  excufatur      ^79- 

Hludcwicus  RexOccid.  Francor.  moritur 

168.32 
Hlodowicus  frater  ejus  moritur  169.  8 
Hocca    Praefedus  Epifcopi  Wilfridi    61. 

9 

Hodon  Villa  dono  datur  Ecclefise  Ramefi 

408.  c.  30 

Honorius  Papa  pallium  raittit  Archiepi- 

fcopo  Dorobernise  Honorio        230.  28 

HonoriusDoroberniae  Archiepifcopus  230. 

14 
Honorius  Cantuaris  Archiepifcopus  obit 

„      .  ^3r-3<s 

Honorms  Imperator  142.  54 

Honorius  &  Arcadius  filii  fuccedunt  Pa- 

tri  Theodofio  Imperatori  618.  11 

Honorius  Auguftus  diem  obit         624.  43 

Horningefeie  Villa   481.  39.  487-  2.  &  33 

Horfus  &  Hengiftfilii  Guitgils  veniunt^ 

Germaniaioj.  33.  222.  12.  HorfusDux 

Saxonum  525.  20.  in  Britanniam  venit 

557.25.  Horfus  &  Categirnus    rautuis 

vulneribus  occiduntur  222.  45.  Horfa 

moritur  iio.  40.    143.  19.  vid.  Hen- 

giftus. 

Hoftes  Britanniae  multorum  fuorura  ftrage 

exterminantur   finibus    14.25.  &feqq. 

Hreopedun  nomen  loci  164.  46 

Hripenfis  Ecclefia  7141  30 

Hrofefceaftra  Civitas       155.28.  168.51 

Hubaldus  Archidiaconus  miraculofe  fana- 

tur  176. 1 

Hubba  Danus  maris  tempeftate  perit  535. 

27.    vide  Hinguar. 
Hubertus  Monachus  miraculofe   fanatur 

171.  50 

Hudredus  comes  obviam  fidus  Cnutoni 

Regi  occiditur  f4P-4 

Humbertus    Merciorum    Archiepifcopus 

530.  6 

Humbra  flumen  148.  25.  262.53.  612.46 

Hunfredus  Praeful  250.15 

Hungeve  Vidua  acquirit  fibi  Stipendium 

de  Monafterio  Elyenfi  per  Contradlum 

477.8 
Hune» 


E    T      V    E    R 

Hungi  viftoria  contra  Athelftanutn  666. 

c.  14 

Hungus  PidorumRex  decimam  regntpar- 

tembeato  Anclre<E  Apoilolo  tradit  61  j. 

44.  Contemporaneus  ^(Ethelwolfo  Re- 

gi  Anglorum  66^. c.  13 

Hunni  &  Wandali  vaftant  Urbes  Galliae 

fupraRhenumfitas  221,2,6 

Hufa  fluvius  174.  3J.  vide  oufa. 

Hylnfuk  <^Sr- 37 

Hyber  filius  Geythelos  Infulam  invenit, 

y74.  44.  j/y.  10.  inventam  fubigit  8c 

obtinet  5:74.  jto.  illa  i  nomine  luo  di- 

citur  Hybernia   J74.  Art.  17.    luccedit 

Patri  iuo  in  regimine  ^76.  38 

Hybernia  $6p.  Art.  6 

Hybernis  fluvius  J<5p.  39 

Hymba  Infula  <?38.  3 

Hynguarri  &  Healfdens  frater  ad  Domna- 

niamvenit  167.17.  vide  Igguar. 


I. 


Ago  regnat  213.  fj 

Jarmnan  Epifcopus  6^6.  8 

Ida  primus  Rex  Bernicias  114.  41.  primus 

Rex  ex  Anglis   j2<5.  33.  Filius  Eobbs 

114.  43.  jungir  Dinguirin  &  Gurbir- 

neth  114.  44.  quot  annos  regiones  te 

nuerit  114.  43 

Idail^^andtus  Epifcopus  301.19 

Idcr  sTius  RegisNuth.  307.  32 

Idleamnis  229,  12 

Igerna  uxor  Gozoli  224.  yo 

Iglea  16  j.  49 

IgguarDanus  interficitur  ^  Northymbris 

5:3^,28.  Igguar  &  Ubba  Duces  Dano- 

rumcum  magna  clafle  appulfi  ad  oras 

Britannis  533«  ^•^ 

Ignatius  Epifcop.  Marryr  27.  y.  vide  in- 

guar. 

Sandus  lltuit  301.21 

Imaeo  beatae  Marise  in  Ecclefia  Glaftoni- 

enfi  305:.  I 

Imperatorum  Rom.SuccefBo  604.  36.  603. 

29.  616.  jo.  616.  j2.  618.49 

Ina  Rex  Saxonum  Benefador  Monafterii 

Glaftonioe  309.  y.  326.  44.    Maldunef- 

burgenfis  34(5.  j2.  ejus  privilcgiumcon- 

ceflum   Ecclefiae  Glaftonienfi    311.  ic>. 

regno  relifto  Romam  petit  lyi.  y(J.  ejus 

elogium  346.44.    ejus  obitus  ijr.  j6. 

312.  48.  vide  Ine. 

Incuningum  nomen  Regionis         148..  jo 

Indifla  nomen  Urbis  yop.  29 

St. Indraftus  298.  ij.  ejus  tranflatio  300. 

32 
Indulfus  RexScotorum  in  Pricdones  Da- 
nos  irruens  plures  occidit,  tandem  fpi- 
culo  percuiius  decumbit  674.  36 

Ine  Rex  O.  S.  ^27.  34.   ^28. 1.  pen.  fuc- 
cedit  Cedwalls  147.26.  243.14  con- 


B    O    R    U   M. 

ftruit   Monafterium  apud  Glaftoniarc» 

247.  30.  ibi  tranflata  lunt  ofla  quorun- 

damSandorura  247.  38.  vid.  I.  47 

Ingles  &Ines  Genealogia  ny.  7-  Romam 

proficifcitur  247.47.  ejuselogiura  346. 

44 
Ine  R.  Occid.  Saxon.    &   Colredus  Rex 

Merciorum  pugnant    apud  Wodeaef- 

burg  246.  26,  obit    '  J28.  Jy^ 

Ingils  fracer  Ine  obit  247.  3.  Zngils  &  Ine 

lunt  filiiCoenredi  Si^-'^ 

Inglif  ^  f27.  34 

Ingulfus  vi  aufcrt  Monafterlo  Elyenfi  Bran- 

dune  48y.  p 

Infula  Elyenfis  cingitur  metis  &  audorita- 

te  munitur  489.  2 

InlulcE  adjacentes  Britanni»  ipy.  3 

Infularum  Scoticarum  nomina  ^92. 22 
St.Johannes  Baptifta  caput  fuum  revelat 

627.  46 
Johanncs  720.35.  Abbafin  ante  Altare  oc- 

ciditur  173.  22 

Johannes  Beverlacenfisad  Eboracum  tran- 

fit  242.  40 

Johannes  Canaan  3°3- f3 

Johannes  Epifcopus  722.  23.  723.  18.  724. 

30 
Johannes    Epifcopus    Eborum    moritur 

247.9 
Johannes  Epifcopus  Portuenfis  66.  6 

[ohannes  ponrifex  78.  6.  &  13.  242.  40  e- 

jus  Epiftola  ad  Ethelredum  &  Alfridum 

Reges  81.  32 

Johannes  Scotus  Philofophus  669.  44,  ve- 

nit  in  Angliam  360.  44.  vid.  361.  34. 

graphiis  perforatur  ^  Pueris  670.  6 
Johannes  de  VVatcIege  303.  31 

fona  Infula  670.  yo 

Jofephus  filius  Jacobi  Patriarchas  quo  an- 

no  obierit  yyi.  17 

Jofephus  ab  Arimathia  praeficitur  duode- 

cim  Diicipulis  Philippi  Apoftoli  292. 

T      ■    •  ^^ 

Jovinianus  fuccedit  Juliano  Apoftatse  in 

imperio  616.  2y 

Irminburg  Regina  Ecgfridi  Regis  63.  22. 

flagellata&fanata  71.20 

Ifaias  Propheta  ferra  lignea  per  medium 

fecatur  j^p.  28 

Ifis  in  numerum  Dearum  refertur  ^76.  ly. 

J83.  3 
Ithamar  Praeful  Roffenfis  235,  38.  fucce- 

cedit  Paulino  234.  24 

Ithanceftre  locus  ubi  Ced  Epifcopusprs- 

dicat  Evangelium  234  36 

Judea  urb.  117.  2p 

Juditha  Caroli  Francorum  Regis  filia  ly. 

23.  253.45» 
Juuanus  Apoftata  rerum  potitur  616.  16 
julius  Caefar  primus  in  Britanniam  perve- 

nit  102.  yi.  ad  fubjugandam  illam  2iy. 

II.  bellum  infert  Britannis  594.45  in 

Britanniam  advedus  eft  &bisrepalfus 
Kkkkkz  2ijr 


1   N    D   E    X 

215'.  33.  10232.&40.  redit  propter 
'  Francorum  Rebellionem  ^96.16.  rero- 
catur  in  Britan.  ab  Androgeo  5J4.  52. 
ejus  imperium  j^pcJ.  I7-  S97-  4-  tertio 
rediensBritanniam  lubjugat  102.  42.  & 
45:.  ejusDomunculalapidea        fpi^.  ip 

Julius  Csefar  confoflus  102. 47.  jp8.2.  per- 
cuflorum  poena  <^8<5.  8 

juliusMartyr  11.  32.  jyj.  42 

"lulius  Meniis   unde  originem  trahat  102. 

45 

Ivo  beatus  apud  Infulam  Ramefey  vitam 

pergit   271.  31.    cuidam   apparet    271. 

-  2p.  ejus  ofla  inveniuntur  271.  28.  431. 

20 

Juftinianus  Imperator  libros  Jurifconful- 
torum  Romanorum  in  unum  volumen 
redigi  curavit  63J.20.  privatur  regno 
64P.  8.  relHtuitur  lin.  13.  interficitur 
^  Philippo  d.  1.  lin.  17 

Juftus  Mellito  Cantuarice  Archiepiicopo 
fuccedit  227  17.  mittit  Paulinum  in 
NorthumbranamGentem  229.22 

Juvencus  730'4° 

K. 

KArolomannus  Romam  pergit  &  ibi 
monachusefRcitur  154.4-  I<56. 15. 
ab  apro  interficitur  i<Jy.  frater  Karoli 
magni  moritur  IJ4-  i*^ 

Karoli  imperium  "^y^- 53 

Karolitertii  vifio  l<Jp.  34 

Karolus  Alamannorum  regnum  accepit 
169.  14.  Regno  expulfus  moritur  i(58. 

27.  171. 35 

Karolus  Italiam  ingreditur  166.  14 

Karolus  Magnus  Rex  Francorum  154.  15. 

fitlmperator  154.  43.    Romam  adit  & 

^  inde  reverlus  Papiam  capit  154.  17.  ite- 

rum  Romam  pergit  &  deinde  ad  San- 

d:um  Benedidum  &  Capuam   154.  28 

Hifpanias  intrat  154.20.  per  Aleman- 

niara  venit  ad  fines  Bavaris    154.25). 

pergit  in  Sclavos  154.  35.  Hungrqruni 

regnum  vaftat  154.  35.  Pipini  paier  x- 

ternura  damnatus  ,  IJ3-38 

Karolus  rex  Francorumgloriofusnafcitur 

155.8.  rex  magnus  650.47.  occiditur 

53p.  I.  penulr. 

Karolus  tertius  Imperator  filius  Lodwici 

fecundi  regnat  156.  13.  ex  Italia  fugiens 

obit  166.  16 

KarolusMartellus  filiusPipini  primi  151. 

Kenedrip    Abbatiffa  privilegia  fubfcribit 

31J-47 
Kenelmus  filius  Kenulfi  Rex  Merciorum 

Martyr  530.  41.  252.  2.  252.  54 

Kenelmus  Rex  Merciorum   occiditur  ab 

Heskeberto  252. 1.  pen. 

Kenethus  P.ex  ijp-  3.  676.  28 


R   E    R   U   M 

KenethusRex  Scotorum  firmiffifnam  pd- 
cem  cum  Rege  Anglorura  Edgaro  ac  fi- 
liisduobuscoluit  676.  3.  decipitur  <57p. 
32.  mira  calliditate  Scotos  in  bellum 
contra  Pidos  traxit  65^.48.  ejus  v4do- 
riainPidos  662.^.  Regnum  Pidorura 
luo  adjicit  660.  z6,  fepties  cum  hofti- 
bus  congreditur  &  vi(3:oriam  reportat 
ddo.  23.  alisejus  viftoriae  660.  4.  quof- 
dara  fubmittere  rccufantes  occidit  quof- 
dam  ad  deditionem  compellit  662. /\.(S, 
cura  filio  fuo  Principum  odium  incur- 
rit  679.3.  proditorie  interficitur  662. 

8.  67p.  1.  ult. 

Kenethus  non  ignotae  prcbitatis  Miles  in 
pugna  interimitur  680.  35 

Kenewalchius  feu  Cedwald  Benefador  Ec- 
clel.  Glaltoniae  326.36 

Kenewaldus  Epifcopus  Monaft.  Glafton. 

325-41 

Kenewoldus  Epifcopus  Wigornenfis  544. 

20 

Kenewulfus  multa  regna  fibi  fubjugat  5-30. 

26 

Kenfrithus  Comes  Merciorum  Benefador 
Monafterii  Meldunenfis  345.  i 

Kenredus  &  OfFa  Reges  fiimt  Monachi 
15149.  244.46,  244.40  Romam  vadic 
244.  46.  vide  Ccenredus. 

Kenrik  in  Britanniam  appellit         633.  2? 

Kentigernus  626.9,  difcipulus  Sandi  Ser- 
vanioperatur  miracula  626.  i^^^Silafg- 
weura  Epifcopus  639.  28 

Kentuinfus  Rex  Britones  perdomat   349. 

6 

Kentwinus  Rex  Ofcwino  fuccedit  241.  26. 
308.  27.    fugat  Britones  Occidentales 

241.  56 

Kenulphus  Nepos  Pendse  ex  Patre  Ken- 
walio  250. 17.  regno  expellit  Sigeber- 
tum  Regem  Weftfaxonum  250.17.  Rex 
Weftfaxonum  ^  Kinhardo  cum  fociis 
circumdatusinterficitur  ^S^-S 

Kenulphus  filius  Cuthberti  Rex  251.53. 
Cantiam  vaftat  &  Regem  Egbertum  in 
Merciam  adducit  252.  i.  cura  OfFa  Re- 
ge  pugnat  250.   52.    ejus  obitus   2,02. 

y4 

Kenulphus  Rex  Merciorum  obit  252,  54. 

reiinquit  duas  filias  &  filium  530.38 
Kenwalchius  Rex  Benefador  EccIefiaeGla- 

ftonis  308. 14 

Kenwolcus  Rex  Weftfaxonum  fidem  fu- 

fcipere  renuit  233.  28.  filius  RegisKin- 

gilfi  232.  10.  233.  2c.  ejus  obitus23p. 

37 

Kenwinus  Rex  Glaftoniam  libertate  donat 

308.  24.  Benefador  Ecclefiz  Glaftoni» 

326.  38 
Kenwlfus  Abbas  de  Biirch  occiditur  174. 

41 
Ketel  Sandum  Gerraanum  hofpitio  excipic 

106. 10.  &46 
Kete[ 


E    T      V    E    R   B    O    R    U   M. 


KetelDumluc  Dux  106.^7 

Kimbelinus  Rex  Britonum  216.  i.  Ten- 
naciifilius  21^.42 

Kimmarchus  Rex  Britonum  213.  y<S 

Kinadius  Rex  Albanije       26^.7.  321.14 
Kineburga  ab  .Ofrico  fubregulo  Mercio- 
rum    prslicitur   Monafterio   241.  lin. 

pen. 

Kinedrida  Deo  dicata  Wulferi  Regis  Mer- 

ciorum  Soror  240.  2j.  Kinedrida  &  Ki- 

nefwida  240. 2j 

Kinegilfus  228.  16.  baptizatur  il  Birino. 

fuccedit   Corwlfo  Regi  Weftla.xonum 

'  228.  12 

Kinelmus  Rex  Benefaftor  Monafterii  Gla- 

ftoniae  314.18.  ei  datur  poteftas  in  Ec- 

clef.  Glafton.  314.  26 

Kinemundus  Presbyter  40^.  19 

Kinefwida    Deo    dicata    Soror  Wulferi 

R.  M.  240. 2y 

Kineth  Rex  Scotorum  i  Rege  Edgaro  ho- 

norifice  fufcipitur  j4y.  i 

Kinewlfus  Rex  Benefador  Monaft-  Mel- 

dunenf  obit  6j4.  39 

Kinredus  Wulferi  filius  240.  y 

Kinricus  224.4.  ^j^^^  obitiis  22y.  34 

Knebbanburge  34<S.  31 

Koemmalch  Regnat  144.  6 

Kymarius  regnat  144.  6 

Kynatell  Rex  6}/.26 

Kynedrith  Mater  Dunftani  544.  6 

Kynegilfus  Rex  Occidentalium  Saxonum 

Baptizatur  ^  St.  Byrino  Epilcopoi^^. 

y^.  primus  Chriftianus  Rex  O.  S.  regnat 

143.  ^3.    231.  jo.    affignat  terram  ad 

conftrudionem    Sedis    Epifcopalis    in 

Wintonia,  obit  2^3.  20 

Kynelmus  Rex  Merciorum  Martyr  dj^. 

39 

Kynewlfus  regnat  IJ4. 12 

Kynricus  filius  Cerdici  in  Britanniam  ve- 

nit   143.  28.  regnat  .143.  34 


LAbienus  Tribunus  occilus  141.  3.  21  j. 
II 
Lac  &  Buthyrum  in  Sanguinem  mut^ntur 

648.42 

Ladantius  730. 42 

Lademund  Abbas  308.  8 

Lambertus  Archiepifcopus  dignitate  exui- 

tur  ab    Offa    2yo.  49.    lapidatur  272. 

28 
Lampecho    Regina   elefta   a  Mulieribus 

Laternenfis  Ecclefia  245-.  11 

Laurentius  Abbas  Weftmonafterienfis  248. 

28.  Archiepifcopus  218.40 

Laufliella    in   poflelEonem  Ramefienfium 

devenit  4i(5. 48 

Lefricus  4jo,c.  loi 


Leffius  vcndit  Epifco.  yEthelwoldo  2  hy. 

das  488.  <5.  Diacouus  Benetaiftor  Eccle- 

f\x  Ramcfienfis  4^0.  2 

Leilius  &  uxor  ejus  Sitled  venduni  Epi- 

fcopo  jEdeiwoldo  prajdia  ,  ied  poftea 

concradui  ftare   recufant  4158.31.    mi- 

ferabiliter  perit  469.  28 

Legati  i  Julio  Csfare  miffi  ad  RegesSco- 

torum  &  Pidorum  J94.  12 

Legeceftria  240.  ij.  reparatur      261.  17 

Lcges  202 

Leghe  Villa  309.  i 

Lcgionum  Urbs,  qu»  nunc  Ceftria,  2(5/, 

-     n  ^^ 

Leiceftriaconftruitur  213.47 

LeilfiliusBladud  Rex  213.43 

Leil  filius  Bruti  Rex  213.30 

Lelius  Hamo  Dux  Claudii  Regcm  Guide- 

rium  occidit  217.  ly 

Lelius  Hamo  apud  Porceftriam      2.16.16 

Leo  Imperator   regnat    poft  Marcianum 

224.  9 

Leov  adoptat  ia  filium  Aluredum  filium 

Ethelwlfi  Regis  Weftfaxonum     254.  19 

Leo  Papa  730.33.  ^  fede  expellitur  1^4. 

41.  ejus  Privilegiumpro  Kinelmo  314. 

4tf.  ejus  obitus  iJ^*  fj 

Leoni    committitur   cura   rei    familiaris 

490.  2 

Leof  Latro  &  ficarius  263.  44 

Leof  Monafterium  juxta  Herford    2159,  3  ^ 

Leofleda  Uxor  Ofwini  496.  32.  ejtis  pof- 

felfiones  496.  11 

Leofricus  Abbas  Elyenfis  503.  3 

Leofricus  Abbasde  Burgo  /^<y6.  36 

Leofricus  Comes  Canuto  Regi  femper  fa- 

vorabilis  fuit  27J.  21,   Comes  Ceftrise 

276.  24.  277.  30.   Comes   Merciorum 

279. 14.  multa  Monafteria  ditat  &  re- 

parat  282.  20.  ejus  obitus  282.  21 

Leoffinus  Abbas  Elyenfis  ^04.  c.  16.  con» 

fecratur  ab  Archiepifcopo  Dorobernen- 

fi  Egelnodo  504. 12.  Monafterio  Elyenfi 

oblatus    Deo  mancipatur  cum   multis 

prffidiis  499.  if.  dat  poffeffiones  Edel- 

dridae  449.  16.  obit  yii-3J 

Leoffinus    Presbyter   acquirit     Alefftano 

Presbytero  hydam  &  campum    483.  41 

Leofftanus  &  Wulfrici  filius  vi  obtinent 

2  hydas  Horninggefeie  483.  6 

Leofwiniis  Abbas  502.  22.  fit   Epifcopus 

280.  36.  Hyberniam  advehitur  279.  33. 

vide  Ofchitellus. 

Leofware  terram  de  Wedreringefete  ad- 

jicit  Ecclefix  Elyenfi  jo8.  11 

Legingai  locus  ab  Odilwaldo  Rege  Deiro- 

rum  datus  Ced  Epifcopo  Orientali  ad 

Monafterium  conflrucndum        z^^.  18 

LetaniK  i  beato  Mamerto  Epifcopo  infti- 

tutse  promulgantur  in  Scotia       611,  x6 

Levegarus  Epifcopus  occiditur      696,41 

Lcutherius  praeeft  Ecclefi^e  Wentanje  233. 

48.  confirmatur  i  Tfaeodoro  Archiepit- 

L II 1  !  copo 


I   N    D   E    X 

copo    233. 48-    fubrogatur   Avunculo 
fuoAgilberto  23?- 33 

Lex-  Marcia  .214..  40 

Lex  fuccedendi  in  qua  non  fanguinis  (jro- 
ximitas,  led  perfeftae  pubertatis  habili- 
tas  antiquitus  fpedabatur,  obtinuit  uf- 
que  ad  tempus  Malcolmi  Regis  6y8- 

12 
Lichfeild  244.3(5 

Lilla  iaui  Edmundo  deftinato  corpus  (u- 
umoppofuit  229.41 

Limenafluvius  172,3 

Lindefey  Provincia  230.  13 

Lindisfarnum  Epifcopatus  fedes  apud  Du- 
nelmum  conftituta        271.  24.  ^ji.^^ 
Lindune  Manerium  ^66.^9 

Liningus  Prseful  Wigornenfis  obit  278. 

Liniugus    Archiepifcopus  Dorobernienfis 

44<J.  34 
Lithanbere  492.  L  penult. 

Lithleberi  492.  c.  j.  idem  quod  Lithanbere 
LitoriusConfuI  Romanus  627.  2y 

Littlanbyrig  locus  521,  32 

Littleport  villa  490.  3  j 

Livingus  Epifcopus  Monachus  Glafton. 

Liuremere  Villa  48^.21 

Loci  principales  infra  duodecim  hidarum 

329.  46 
Locria  790.  18 

Locrinus  primogenitus  Brutl  212.  47.  reg- 

nat  ufque  ad  Hubram  fluvium  212.  53 
Lodovicus  Lodwici  filius  potiturvidoria 

i<58.47.  regnum  accipit  ifj.17 

Lodwicus  Imperator  obit  lyj.  20.    174. 

J4 

Lodwicus  filius  Lodwici  Imperatoris  re- 

gnat  172.48 

Lodwicus  Rex  Saxon  Bavariam  ingredi- 

tur  168.39.  derelidus  i  Francis    lyy. 

16.  ejusobitus  .166.  13 

Loedis  132.42 

Loigere  Regisanno  v  Patricius  ccepit  prae- 

dicarefidem  Chrifti  113.  15: 

London  Civitas  concrematur  270.  13 
Londonienfes  Mellitum  Epilcopum  fuum 

redeuntem  nolunt  recipere  228. 4y 

Longobardus  103.7 

Lothariuslmperator  feculo  renunciat  667, 

ly.  Romam  proficifcitur  iy(J.  12.  242. 

29 

Lotharius  Egberti  frater  239.35; 

JLotharius  Rex  Francorura  lyy.  i<J 

Lotharius    Rex  Cantuarias  moritur  242. 

Lothowicus  Karoli   Regis    Galliae    filius 

^       ,  J39J4 

Louthion  tradus  terrsE  ^44,  |.  pen. 

,  Lucius  filius  Coilli  Rex  Britannus  217.  ^3. 

•  dat  literas  ad  Eleutherium  Pontificem 

pro  Religione   Chriftiana  amplexanda 

14224.  217.  4(J.  2^}.si-  cum  univer- 


R   E   R    U   M 

fis  Regalibus  Britannise  baptizatur  103. 
12.  primusReg.  Britonumfidem  Chrifti 

fufcipit  yyf'i<5 

Lucius  Otho  Imperium  invadit    ($03.10. 

fibi  manus  infert  violentas  (S03. 14 
Ludecanus  Rex  occiditur  2^3.  21 

Ludgate  undefic  nominetur  21^.30 

Lues  Animalium  maxima  252.  J2 

Lulach  Rex  conftituitur  6^6.  4(5.  occidi- 

tur  <S9<J.  L  ult. 

Lull  Archiepifcopus  Doroberniae  2yi.  i<S 
Luna  {anguineo  rubore  profuga  lya.  p 
Lupus  Trecacenfis  Epilcopus  mittitur  i 

Papa  in  Britanniam  f  y7.  26 

Luftwinus  cum  uxore  fua  Leorware  mul- 

ta  donant  praedia  Ecclefi»  Eljenf  yoi. 

Luya  flumen  ^yp.  10 

Lyntune  Villa  yi^.  8- 

M. 

MAcduf  exul  <J88.  4<J.  Malcolmo 
Cammois  redicum  fuadet  <5pi.  6 
Machabeus  Rex  Scotorum  <588.  c.  4y.  Fi- 
lius  Finele  prscipuus  occifor  Regis 
Duncani  6^7.4.6.  Filio.';  Duncani  Regis 
occidere  nititur  <588. 12.  moritur  <J9f . 
c.  7.  6p6.  6.  fepelitur  6^7.  3 

Machometus  multos  populos  feducit  «542. 

Machutes,  qui  &  MacloveuSjmiracuIis& 
Saniftitate  claret  d^y.  29 

Maddan  regnat  218.  p 

Magantiaapud  Longobardos  103.7 

Maglocunus  increpatur  20. 13 

Magnentius  interficit  Conftantem  Con- 
ftantini  Imperatoris  Filium        <5i2. 17 
Mahbon  vid.  Dusblan. 
MaidulfiUrbs  26^.  jo 

Mailcunius  Rex  116,  15 

Mainceftre   ab  Edvi^ardo  inftaurata  2(Si. 

49 

F/alcherus  Comes  datur  Northymbren- 
fibus  283.  34 

Malcolmus  Rex  67^.  c.  41.  (583.^.39. 
<584.c.4o.  (597.  c.  9.  filius  KenethiRegis 
ejus  pugnacum  proditore  quodam  697, 
c.  9 .  6p7.  c.  iQ.  ejus  reditus  in  Scotiam 
(59y.  c.  7.  Danos  ter  debellavit  (Sg^.  49. 
Tributum  Danis  lolvere  recufat  <58i. 
c.  3  y .  prsftito  homagio  Regi  Ethelredo 
Northymbrarium  in  Feudum  accipic 
680.  II.  ejus  contentio  contra  Cnu- 
tonem  Danum  <584. 33-  ejus  encomium 
682.  I.  pen.  ejus  prodigalitas  d8<5.  43. 
vexat  Gryme  multimodis  incommodis 
«58o.  41.  occidit  eum  <S83.  21.  &  33.  co- 
ronatur  ($83.  31.  nimis  libcralis  eft  6Sd. 

32 

Malcolmus  Rex  fc.  fedem  Epifcopalem  eri- 

git  (584.  38.    focdus  contra  Danos  inic 

cum 


E 


V   E 


R    B   O   R    U    M. 


cum  Edmundo  Rege  d/^.^o.  Moravi- 

enfium    dolo    occiditur  674.  15. 

684.  c.  41.  385-.  24 

Malcolmiis  Rex  Cumbrorum  homagii  no- 
mine  tenetur  Regi  Eadgaro.       5:46.  20 

Malcolmus  Chammoire  ad  Regem  Edwar- 
dumconfugit  (588.  19.  6ip.}6.  Se  libi 
dinofum.perfidiae &  doli  Artificcm  fimu- 
lat,  furem&latronem  tfgi.  25.  ^94.  7. 
<Jp3.  18.  in  throno  pofitus  coronatur 
^97-  9.  proditorem  luum  provocat  ad 
duellum  697,42.  ejus  encomiura  6p7- 
p.  Machabeum  Regem  Scotorum  inter- 
ticit  696. 6 

Maldewynus  Donaldi  Regis  Scotorum  fi- 
lius  rerum  potitur    6^6.  12.  obit  6/^.6. 

41 
Maldmesburge  Monafterium  35*5.30 

Maldwini  lucceffio  6^6.  c.  40 

Malgo  Rex  Britonum    y J9.  10.  22J.21. 

implorat  Aydani   Regis  auxilium  6^^. 

33.  id  ei  mittitur  638.  c.  28 

Malmunyn  vid.  Busblan. 
Malva  flumen  100.  j(S 

Man  Infula  98.41 

Marciaregnat  214.42.  Maciana  Lex2i4 

Marcianus  Imperator  221,  i(J.  Occiditur 

2^1.  20.    62p.  40 

Marcomirus  Priami  filius  Francis  praeeft 

6^^^.  10 

Marcus  AntoniusVerus  regnat 

Mare  freficum 

Mare  Mediterraneum 

MargarctJB  Soboles 

B.  Marias  Virginis  Nativitas 

Marianus  Scotus  Monachus  fit 

MarinusPapa  obit 

Marius  Arviragi  filius  regnat  apud  Britan- 
nos  215.28 

Marius  in  Weftmaria  Provincia  erigitla- 
pidem  in  quo  infcribitur  iVi  A  R 1 1  V I- 
CTORIiE  215.34 

Marmor  Scotia  producit  591.  2j 

Maro  Virgilius  730.  43 

Marpefla  Regina  k  Mulieribus  ele<9:a  532. 

Marthillach  Epifcopatus  fundatio  684. 11. 

&29 

Martina  Heraclii  Imperatoris  Uxor  cum 

Filio  luo  Heraclona  Imperium  arripit 

544.  29 
MartinusFuronenfis  Epifcopus  virtutibus 

daruit  107.  2.  obit  143.  3 

Martinus  Papa  poft  Johannem  fedet  2j8. 

39.  240-23 
Martyres  _    11.48 

Maulus  k  fratre   fuo    Mempricio  Rege 

Britonum  occiditur  212   13 

Mawron  Epifcopus  308.  6 

Maximianus  Imperator  fit  104. 1.  pen. 
Maximus  Britanniam  invadens  Coronam 

fibi  ipfi  imponit  5i5  37,  Filius  Choe- 


142-  21 
517. yy 
y58.3 
218.2 
598338 
589.  40 
159.  22 


487.  19 

117.  8 

239.  44 

H2.  30 


lini  avunculi  Helcns  Jj5,  21.   Tyran; 

12.  23.  5i2  29.    Rcgem   Romanorum 

Gratianum  occidit  219.  47.  104.7.  jy^. 

31.  regnat  in  Britannia   104.  3.  &  8. 

50000    Militum   &  looooo    Plebano- 

rum  ab  Inlula    Britannica    colligit  & 

fecumabducit  104.9.   jj6. 2y.  5i7.  18. 

522.  29.    Conanum  in  Armorica  Pro- 

vincia  regnare  facit2i9.  41.  apud  Bri- 

tannias  fadlus  Imperator  ad  Gallias  trao- 

fit  219.  44.  104.  I.  Pidos  ^  .Scotis  fe- 

parat  612.  c.  44.  Scotos  bello  conterit 

5i5.c.  44.  ejus  praefumptio  contra  Ro- 

manum  Imperium  5i'5.  c.  jo.  Spoliatus 

indumcntis   rcgalibus  fiftitur  8c  capite 

damnatur  loj.  5.  k  Theodofio  occidi- 

tur        512.29.  y5<^-47.  219. 43.&J0 

Mazefeld  locus  ubi  fspe  miraculaedita 

funt  divina  233.  J4 

Meardenelutex  2^9.6 

Meaflewrde  terra  dono  data  St    /Ethel- 

drydaa 
Medcant  Infulaenomen 
Medehamftude  Abbatia 
Melchu 

Melga  Rex  Pi^aomm  220. 2.  vid-  Guanius 

Mellitus  Cooperator  Auguftini  Atchiepil- 

copi   ^   Papa  Gregorio    miflus  227.  i. 

fucccdit  Laurentio  in  Archiepifc.  228. 

48.  expellitur  228.  3  y 

Mempricius  regnat  213. 11.  ^  Lupis  de- 

voratur 
Merchene  Leaga 
Merci  fiunt  Chriftiani 
Mercise  Divifio 
Merciorum  Reges 
Merefeige  Infula 
Merefis  Filius  Ermenbergs 
Merlinus  Vates    «531.23.   ex 

Sanftimoniali  &  incubo  Dasmone  natus 

jj8.  28.  ejus  Vaticinium  647.  51 

Meroe  Infulx  nomen  191.50 

Meroveus  tertius    Rex  Francorum  143. 

14 
Merle  fluvius  25i.4g 

Mervinus  Rex  Britonum  94.  2 

Metallorum  in  Scotia  $91.  26 

Mezentius   Jmperator  creatur  fed  paulo 
poft  occiditur  645.  37 

MiddelangliMyfterio  fidci  imbuuntur23  j. 

Middeltune  Villa  481.9 

Mille  ducenti  Monachi  interficiuntur  a- 

apud  Bangor  559.21 

Milredus  Epilcopus  249.  54 

Miniftri  Regis  duo  occiduntur  apud  Wi- 

gorniam  276^  50 

Mirabilia  terr»  Britann.  189.5.  193.21 
Miracula  89.  13.  &41.    Patricii  113.17. 

&  feqq.  in  loco  Reliquiarum  Aldclmi 


233.  15 

538.  20 
145.  34 
i55.  22 
525.30 
172.  42 
240.  23 
filia   Regis 


Miraculum    371, 
534,  II.     fit    ad 
Lllll  z 


374-" 
5.  372.  54.  380.  43, 

Orationero    Alfwar- 
d'44- 


1   N    D   E    X 

Copo    233.48.    fubrogatur   Avunculo 
fuoAgilberto  239-33 

Lex-  Marcia  ,  ^H-  4° 

Lex  fuccedendi  in  qua  non  fanguinis  pro- 
ximitas,  led  perfeftae  pubertalis  habili- 
tas  antiquitus  fpedabatur,  obtinuit  uf- 
que  ad  tempus  Malcolmi  Regis  6j8. 

12 

Lichfeild  244- 3  <^ 

Lilla  iaui  Edmundo  deftinato  corpus  (u- 

umoppofuit  22P.41 

Limenafluvius  172,3 

Lindefey  Provincia  230.  13 

Lindisfarnum  Epifcopatus  {edes  apud  Du- 

nelmum  conftituta  271,  24.  zyi.  43 
Lindune  Manerium  ^66. ^p 

Liningus  Prsful  Wigornenfis  obit  278. 

38 
Liniugus    Archiepifcopus  Dorobernienfis 

44<J.  34 
Lithanbere  492- 1-  penulr. 

Lithleberi  492.  c.  y.  idem  quod  Lithanbere 
LitoriusCon(uI  Romanus  627.2.^ 

Littlanbyrig  locus  y2i.  32 

Littleport  villa  4Po.  3? 

Livingus   Epifcopus  Monachus  Glafton. 

32J.43 
Liuremere  Villa  48  j.  21 

Loci  principales  infra  duodecim  hidarum 

329.  4.6 
Locria  fpo.  18 

Locrinus  primogenitus  Brutl  212.  47.  reg- 

nat  ufque  ad  Hubram  fluvium  212.53 
Lodovicus  Lodwici  filius  potiturvidoria 

i<58.47.  regnum  accipit  ifj.17 

Lodwicus  Imperator  obit  lyj.  20.    174. 

J4 

Lodwicus  filius  Lodwici  Imperatoris  re- 

gnat  172. 48 

Lodwicus  Rex  Saxon  Bavariam  ingredi- 

tur  i<S8.  39.  derelidus  i  Francis    lyy. 

16.  ejusobitus  ,166.  13 

Loedis  132.42 

Loigere  Regisanno  v  Patricius  ccepit  prae- 

dicarefidem  Chrifti  113.  ij 

London  Civitas  concrematur  270.  13 
Londonienfes  Mellitum  Epifcopum  fuum 

redeuntem  nolunt  recipere  228.  45 

Longobardus  103. 7 

Lothariuslmperator  feculo  renunciat  667» 

ly.  Romam  proficifcitur  ij(J.  12.  242. 

2p 

Lotharius  Egberti  frater 
^Lotharius  Rex  Francorum 
Lotharius    P.ex  Cantuariae 


Lothowicus  Karoli   Regis 


iyy.i<5 
moritur  242. 

31 
GallijE   filius 

539- J4 
J44. 1.  pen 


Louthion  tradus  terrae 

Lucius  filius  Coilli  Rex  Britannus  217.  53. 
dat  literas  ad  Eleutherium  Pontificem 
pro  Religione  Chriftiana  amplexanda 
I42.24.  217.  4<J.  29$' SS-  cum  univer- 


R   E   R   U   M 

fis  Regalibus  Britannise  baptizatur  103. 
12.  primusReg.  Britonumfidem  Chrifti 

fufcipit  S5S-^^ 

Lucius  Otho  Imperium  invadit    60^.10. 

fibi  manus  infert  violentas  603. 14 
Ludecanus  Rex  occiditur  253.  21 

Ludgate  unde  fic  nominetur  2ij.  30 

Lues  Animalium  maxima  2j2. 52 

Lulach  Rex  conftituitur  696.  46.  occidi- 

tur  'JjxJ.  L  ult, 

LuU  Archiepifcopus  Doroberniae  2ji.  i(J 
Luna  fanguineo  rubore  profuga  152.9 
Lupus  Trecacenfis  Epifcopus  mittltur  i 

Papa  in  Britanniam  f^7-2,6 

Luftwinus  cum  uxore  fua  Leorware  mul- 

ta  donant  praedia  Ecclefiae  Elyenf.  501. 

Luya  flumen  259.  10 

Lyntune  Villa  519.  8- 

M. 

Acduf  exul  <J88.  4<J.  Malcolmo 
Cammois  redicum  fuadet  6pi.  6 
Machabeus  Rex  Scotorum  688.  c  45.  Fi- 
lius  Finele  prscipuus  occifor  Regis 
Duncani  6^7.4.6.  Filio.s  Duncani  Regis 
occidere  nititur  <588. 12.  moritur  6pf, 
c.  7.  6p6.  6.  fepelitur  6^7.  3 

Machometus  multos  populos  feducit  (J42. 

.3* 

Machutes,  qui  &  MacIoveuSj  miraculis  & 

Sanditate  claret  ^f^y.  29 

Maddan  regnat  218.9 

Magantiaapud  Longobardos  103.7 

Maglocunus  increpatur  20. 13 

Magnentius  interlicit  Conftantem  Con- 

ftantini  Imperatoris  Filium        612. 17 
Mahbon  vid.  Dusblan. 
MaiduIfiUrbs  26^.  jo 

Mailcunius  Rex  116.  ij 

Mainceftre   ab  Edwardo  inftaurata  2(Ji. 

49 

Malcherus  Comes  datur  Northymbren- 
fibus  283.  34 

Malcolmus  Rex  67^.  c.  41.  683.  c.  39. 
<j84.c.4o.  6p7.  c.  9.  filius  Kenethi  Regis 
ejus  pugnacum  proditore  quodam  (J97. 
c.  9 .  6p7.  c.  iQ.  ejus  reditus  in  Scotiam 
^Jpy.  c.  7.  Danos  ter  debellavit  6^^.  49. 
Tributum  Danis  folvere  recufat  681, 
c.  3  5.  prseftito  homagio  Regi  Ethelredo 
Northymbrariura  in  Feudum  accipic 
680.11.  ejus  contentio  contra  Cnu- 
tonem  Danum  684' 33«  ejus  encomium 
682.  I.  pen.  ejus  prodigalitas  6g6.  43, 
vexat  Gryme  multimodis  incommodis 
680.  4i.'occiditeum  683.  21.  &  }^.  co- 
ronatur  683.  31.  nimis  libcralis  eft  686. 

32 
Malcolmus  Rex  fc.  fedemEpifcopalem  eri- 

git  684.  38.    fccdus  contra  Danos  inic 

cum 


E 


E   R   B   O   R    U   M. 


cum  Edmundo  Rege  673,40.  Moravi- 

enfiura    dolo    occiditur  674.  15. 

684. c.  41.  38>r.  24 

Malcolmus  Rex  Cumbrorum  homagii  no- 
raine  tenetur  Regi  Eadgaro.       J45.  20 

Malcolmus  Chammoire  ad  Regem  Edwar- 
dum  confugit  688.  ij>.  689.  36.  Se  Jibi 
dinofum.perfidiae&doii  Artificcm  fimu- 
lar,  furem  &  latronem  691.  26.  694.  7. 
693.  18.  in  throno  pofitus  coronatur 
6p7.  9,  proditorem  luum  provocat  ad 
duellum  697.42.  ejus  encomiura  <597. 
p.  Machabeum  Regem  Scotorum  inter- 
ficit  696. 6 

Maldewynus  Donaldi  Regis  Scotorum  fi- 
lius  rerum  potitur    646.  12.  obit  646. 

Maldmesburge  Monafterium  356.30 

Maldwini  iucceffio  646.  c. 40 

Malgo  Rex  Britonum    y jp.  10.  22J.  21. 

implorat  Aydani   Regis  auxilium  638. 

33.  id  eimittitur  638.  c.  28 

Malmunyn  vid.  Busblan. 
Malvaflumen  100.  y6 

Man  Infula  98.41 

Marciaregnat  214.42.  Maciana  Lex2i4 

...3? 
Marcianus  Imperator  221.16.  Occiditur 

2X1.  20.    629,  40 

Marcomirus  Priami  filius  Francis  praeeft 

633.  10 
Marcus  AntoniusVerus  regnat  142' 21 
Marefreficum  S^7- SS 

Mare  Mediterraneum  $^^'S 

MargaretJE  Soboles  218.2 

B.  Mariae  Virginis  Nativitas  59^,  38 

Marianus  Scotus  Monachus  fit  689.  40 
Marinus  Papa  obit  169.22 

Marius  Arviragi  filius  regnat  apud  Britan- 
nos  216.28 

Marius  in  Weftmaria  Provincia  erigitla- 
pidem  in  quo  infcribitur  M  A R II  VI- 
CTORIiE  216.34 

Marmor  Scotia  producit  591.  2j 

Maro  Virgilius  730.  43 

Marpefla  Regina  a.  Mulieribus  elefta  532. 

53 
Marthillach  Epifcopatus  fundatio  684. 11. 

&29 

Martina  Heraclii  Imperatoris  Uxor  cum 
Filio  {uo  Heraclona  Imperium  arripit 

644. 29 

MartinusFuronenfis  Epifcopus  virtutibus 
claruit  107.  2.  obit  143.  3 

Martinus  Papa  poft  Johannem  fedet  2j8. 

39.  140-23 
Martyres  11.48 

Maulus  k  fratre   fuo    Mempricio  Rege 

Britonum  occiditur  212  13 

Mawron  Epifcopus  308.  6 

Maximianus  Imperator  fit  104. 1.  pen. 
Maximus  Britanniam  invadens  Coronam 

fibi  ipfi  imponit  616  37,  Filius  Choe- 


lini  avunculi  Helenae  jy6,  21.  Tyran, 
12.  23.  6i2  29.  Rcgem  Romanorum 
Gratianum  occidit  219.47.  104.7.  fj6. 
31.  regnat  in  Britannia  104.  3.  &  8. 
30000  Militum  &  looooo  Plebano- 
rum  ab  Inlula  Britannica  colligit  & 
fecumabducit  104.9.  556.25.  617.  18. 
622.  29.  Conanum  in  Armorica  Pro- 
vincia  regnare  facit  219.  41.  apud  Bri- 
tannias  fadus  Imperator  ad  Gallias  tran^ 
fit  219.  44.  104.  I.  Pidos  i  .Scotis  fe- 
parat6i2.  c.  44.  Scotos  bello  conterit 
616.C.44.  ejus  praefumptiocontra  Ro- 
manum  Imperium  616.  c.  yo.  Spoliatus 
indumcntis  rcgalibus  fiftitur  &  capite 
damnatur  105.  6.  k  Theodofio  OQcidi- 
tur  612.29.  55^-47:  219. 43.  &  50 
Mazefeld  locus  ubi  faepe  miracula  edita 
funt  divina  233.  54 

Meardene  lutex  259.6 

Meaflewrde  terra  dono  data  St.   /Ethel- 
drydaa  487.  19 

Medcant  InfuLienomen  117.  8 

Medehamftude  Abbatia  239.  44 

Melchu  112.30 

Melga  Rex  Pidorum  220.  2.  vid-  Guanius 
Mellitus  Cooperator  Auguftini  Archiepil- 
copi   ^   Papa  Gregorio    miflus  227.  i. 
fuccedit  Laurentio  in  Archiepifc.  228. 
48.  expellitur  228.35 

Mempricius  regnat  213. 11.  ^  Lupis  de- 
voratur  233.  15 

Merchene  Leaga  538.  20 

Merci  fiunt  Chriftiani  146.  34 

Mercise  Divifio  166.22 

Merciorum  Reges  525.  30 

Merefeige  Infula  172.  42 

Merefis  Filius  Ermenbergse  240.  23 

Merlinus  Vates  631.23.  ex  filia  Regis 
Sanftimoniali  &  incubo  Daemone  natus 
558.  28.  ejus  Vaticinium  647.  51 

Meroe  Infulae  nomen  191.  50 

Meroveus  tertius    Rex  Francorum  143. 

14 
Merfe  fluvius  261.48 

Mervinus  Rex  Britonum  94.  2 

Metallorum  in  Scotia  591.  26 

Mezentius  imperator  creatur  fcd  paulo 
poft  occiditur  645.  37 

MiddelangliMyfterio  fidei  imbuuntur^^y. 

29 

Middeltune  Villa  481.  9 

Mille  ducenti  Monachi  interficiuntur  a- 

apudBangor  559.21 

Milredus  Epifcopus  249.  54 

Miniftri  Regis  duo  occiduntur  apud  Wi- 

gorniam  276..  50 

Mirabilia  terrs  Britann.  189.6.  193.21 
Miracula  89.  13.  &41.    Patricii  113.17. 

&  feqq.  in  loco  Reliquiarutn  Aldclmi 

374-11 
Miraculum    371.  5.  372.  54.  380.  43, 

534.  II.     fit    ad    Orationem    Alfwar- 

Lllll  z  di  44. 


I    N   t)   E    X      R    E    R    U    M 


di  44-  c.ptf 

Modich  quarta  pars  Centuriatuum  ^po.-ftf 

St.  Modwenne  duo  Monafteria  extruxit 

2^^.  3.  in  altero  horum  aliquandiu  re- 

fidet  ay^'  <5-  raoritur  in  infula  Andrefeia 

2^4.  8 

MoU  Rex  Northymbrorum  regnum  divi- 

dit  2JO.42 

Molli  Aluredi  filius  regnat  2jo.  4«$ 

Molmucius  Rex  Britonum  primus  eorum 

Legifer  IJ><S.  3 

Molmutitiarum  Lcgum  Auftor       f  J3.  29 

Monachi  primi  inftituti  2(^4.  44 

Monachi  iaterficiuntur  vid.  Mille 

Monachusnomine  Conftans  ad  fufcipien- 

dum  fceptrum  Regni  educitur,  quia  in- 

genii  pigri&incrtis  271.27 

Monarchae  Mundi  yp/.  c.  18 

Monafteria  ab  Aldelmo  fada  343  •  ^ 

Monafterium  deBarme^^p.  4<5.  deBurge 

St.  Petri  234.  12.    apud  Ethelingifey 

2j8.  4<5.  Eveftiam  244.48.  Mjalmefbu- 

rienfe  datur  Clericis  264.24.  St.  Mar- 

tini  Turonenfis  2^2.46 

Monia  Infulavaftata  271.  27 

Monitum  Varroni  &  .''EmilioConfulibus 

adverius  Hannibalis  impatientiam  da- 

tum  <Sy8.  44 

Montes  exitiales  10.13 

Moravi  Pidis  feconjungunt       <Jo2.  c.27 

Moravienfes  a  Natali  Solo  expulfi  602. 

c.  27 
Mordfedus  coronatur  Rex  fuper  Britones 

Londoniae  22y.  30,  vid.  Gauwanus. 

Morindus   Rex    crudelis  214. 4g.  devo- 

ratur  ^  Bellua  marina  214.  44 

Morkarus  vid.  Edwinus. 

Mortalitas  boum  maxima  2^2.  y2 

Motus  primus  Scotor.  originis       57.  A.  8 

"Motils  inier  Scotos  &  Piftos      (S08.  c.  37 

Moyfes  &  Patricius  quatuor  modis  aequi- 

parantur  113.  ^3 

Mucanix  Abbas  3i<J.  12 

Muchainienfis  Abbas  fubeft  Jurifdidioni 

Abbatis  Glaftonienfis  33 1-  i 

Mulier  cceca  vifura  recuperat  miraculofe 

35-7.13.  381.14.  quaedammalisartibus 

aflueta  &  fepulta,  extrahitur  Ecclefia  k 

Daemonibus  281.  48 

MuII  frater  Regis  Cedwallse  comburitur 

242.  ^7.  vide  MoII. 
Mundus  fenfibilis  ^67,  1 

Murdacus  Rex  tranquille  Regno  gaudet 

M9-  33 
Murus  &  Agger  ^  Mari  ufque  ad  Mare 

per   tranfverfum  ducitur  103.  ip.    & 

conftruitur  <5o5.  ip,  &  24.  lapideus  220 


^l.  reparatur 


62^.  31 


MyceHus  filli  ejus  ad  Hyberniam  proficif- 
cuHtar  J77- Art.  21 

MyceliusEfpayn  Rex  Scotorum  Hifpani- 
enfium  filios  faos  tranfmittit  in  Hy- 
berniam  ^77.  g. 


N 

NAiianus  Rex  Pidorum  defiderat  ^ 
Colfrido  AbbateMonaft.  Ginvien- 
fis  Dovere  de  vera  Pafchae  oblervatione 
246. 1.  accipit  litterasde  circuli  Pafcha- 
lis  obfervatione  <J<Jj;.io 

Naffingtone  Villa  441. 25) 

Natanleod  inrerimitur  ^  Porth     224.  42 
Nathanleod  Rex  cum  yooo  Britonum  oc- 
ciditur  '"    634.  2 

Neftarii  fucceffio  <Sjo.  46 

Nedeftoche  locus  ubi  St.  Neotus  vitam 
duxit  heremiticam  ^^6.  g 

Nenfluvius  490.  39 

Nennius  5*3.  i.  94.  8 

Neolus  Rex.  y7o.  25- 

Neophyta  294,34 

Neotusj^eJ.  2.  Alfredum  Regem  increpat 

J3(J.  16 

Neotus  Confeflor  quiefcit  in  Monafterio 

in  Infula  de  Croulond  244.  j 

Nero  Claudio  fuccedit      142.  ij.  <ioo.  jo 

Nero  bellum  Bricannicum  adverfus  Sco- 

tos  initum  continuat  601.  11.  ejus  mo- 

res  <Joi.  2 

Nerva  Imperator  Romanus  603,44.  ejus 

encomium  604.  j 

Nidfluvius  8j.2o 

Nigellus  Epifcopus  4^0. 2'.  4PJ.47 

Nimech  in  Hyberniam  advenit         100.  6 

Nimeacivitas  100.32 

Ninianus  Pontifex  Vir  mirandae  virtutis 

&  Sanditatis  626.  27 

Nix  infolira  coslo  cadit  278.41.    Sylva- 

rumligna  frangit  278.42. 

NobilesGIaftonis'  fepulti  30<y.  7 

Nomina  duodecim  Fratrum  2pj.  17.   fra- 

trum  pise  converfationis  2p<5.  34,  Socio- 

rum  ex  Hybernia  cum  St.  Columba  in 

Scotiam  advenientium  6^7,  3<S.  Comi- 

tum  beati  Reguli  reliquias  St.  Andreae 

Apoftoli  in  Scotiam  deferentis  <Sij.  12. 

Fratrum  reliquias  Sanfti  Dunftani  tranf- 

ferentiura  302. 31 

Nomina   Regum  Saiconum  (J3044.  Fili- 

orum  Etheifridi  regno  Patris  depulfo- 

rum  &  baptizatorum  6^1.  pen.  Regum 

Francorum  6^^.  14.  Regum  Northum- 

briae  Si  Subditis  proditorie  c  medio  fub- 

latorum  '^J*-^^ 

Noodfluvius  3j<J.  12 

Nordanhymbri  144,  10 

Normanni  330.  27.  in  fcquanam  veniunt 

IJJ.2P 

Norreganus  quidam  folus  in  Ponte  ftans 
totum  Anglorum    Exercitum  fuftinet 

28  j.  3 

Northymbrenfes  occidunt  Oftridam  uxo- 

rem  Ethelredi  Regis  Merc.  243.5-1 

Northymbrorum  Reges  j2(J.  31.    eorum 

proditio 


E   T       V    E   R   B    O    R    U   M. 


proditio  6^z.  c.  jo.  eorum  regnumin- 

cipic  .  22y.  30 

Northumbrioe  Comitatus  dacurToftoti- 

iio  Haraldi  281.  14 

Northumbris  &  Cumbrix  gentes   Scotis 

&  Danis  prss  Anglis  lubefle  malunt  6/z. 

Northumbri   cum    Rege  occiduntur  vel 

comburuntur  <5(5p.  22 

Nothelinus  Prxful  Londonienfis  fuccedir 

Tadwino     Archiepifcopo    Doroberni» 

248.  25) 
Nubes  per  Angliam  nunc  languinea  nunc 

ignea  videtur  270.  7 

Numeri  annorum  ab  origine  Mundi  J70. 

Art.7 
Numerus  Sedium  Epifcopalium  208 

NunciimiflS  apud  Nicetam  Conftantjno- 

politan.  Imperat.  283.  47 

Nutricii  Aurelii  &  Utheri  ad  Regem  Ar- 

raorics  Britanniae  confugiunt     221.  11 

o. 

OChta  &  Abifa  evocati  e  Germania 
107.48.  Ochta  filius  Hengifti  tran- 
fit  ad  Regem  Cantuariorum  114.  8 

Oclea  2j4.  27 

0<^avianus  Imperator  fuccedit  in  Imper. 
jpS.  c.  20.  nimis  indulgebat  libidini 
<Sp2.  5-0.  ejus  vifio  5:5)8.  c.  15».  Bricones 
ad  unitatem  reducit  612.  c.  43 

Odavi  frater  Hengifti  cum  Eubufa  filio 
Hengifti  mitcitur  ad  Boreales  partes 
Britanniae  occupandas  6^1.17 

Odavius  Dux  Gewiflorum  Britanniam  in- 
vadit  21P.25).  inRegemevehitur^Bri- 
tonibus  611.  42.  deditfe  Maximo  612. 

4+ 
Odilwaldus  filius    Ofwaldi  confors  regni 

eft  Regi  Ofwi  234.  23 

Odifwald  filius Ofwaldi  2.^6.16 

Odo  Danus  Wintoniae  Epifcopus  262:  23. 

fit  Archiepifcopus  Dorobernise  262.  23. 

388.34.  Militavit  aliquando  Edwardo 

Seniori  266. 12 

Odo   Cantuarienfis   Archiepifcopus  ^44 

24.   Edwinum    Regem    excommunicat 

2.66.  25-.    precibus    miracula    obtinet 

2(J(5.  32.  3851.  2.  obit     265.  12.  392.47 

Oefic  Rex  Anglorum  J2y.  24 

Oflfa  Rex  Merciorum  Caroli  Magni  Regis 

Francorum  amicitiam  fibi  conciliat  6^2. 

4.  OlcsePatri  morcuo  in  regnum  Can- 

tis    fuccedit    224.    ^4.     potentiffimus 

5-25>.  28.   formidofus  IJ7.  i(5.  709.  54. 

contemporaneus  Pipini  Regis  Franco- 

rum  J25),  38.  Ethelbaldi  nepos  Beorn- 

redum  occidit,  &  regnat  2jo.2y.occi- 

dit  Sandum  Ethelbrithum  Regem  Weft- 

laxonum   y^o-  18.   Filiam  fuam  Ethel- 

burgam  Brichtrico  Regi  Weftfaxonum 


copulat  250.  34.   vidl^i.ip.  &  feq^. 

aufert  pra;diai  Monaftcrio  Meldunenti 

ij9.  14-   &  fcqq.  coelitus   admonitus 

transferc  Corpus  Sanciti  Albani  Proto- 

martyris  Angiorum  y^o.  2,   Benefa(9:or 

Ecclef.  Glafton.  314.15:.  327.10.   obit 

2j;i.  y2.  ^30.  21.  lepelitur  in  Ufa  flu- 

minejuxta  Bedeford  y^o.  21 

Ofla  709.  y4 

OfFa  l\ex  OrientaliumSaxonum  Romae  fit 

monachus  151.  49 

Ofla  vid.  Kenredus. 

OfFedich  fofla  infignis  2yo.  33 

OfFerthun  praedium  Ecclefiie  Ramefienfi 
dono  datum  fed  poftea  ab  alio  abla^ 
tum  445-.  42 

OfForus  Wiftiorum  Epifcopus        243. 4f 
OfFricus  Benefa^aor  Ecclef.  Glafton.  3x61 

42 
OfFricus  filius  Elfrici  Regnum  Deirorum 
fufcipit  230. 48 

Ogga  de  Mildenhale  Benefa^aor  Mona^ 
fterii  Elyenfis  47^.  32 

Oghgul  Infuia  107.  34 

Oile  filius  Hengifti  Regno  Cantise  potitur 

143  23 

Olaf  filius  Si^Sri  &  Orgivse  541.  3.  &  3<5. 

exul  revocatur  h  Northymbris  h  Nor- 

wegia  r4o-f+  H^-  3<^-  ^1-41 

Olavus  Rex  Norwicenfium  in  bellok  fub- 

ditisinterficicur  yyo.  18 

Olavus  &  Paulus  ad  propria  redire  pec- 

mittuntur  28  y.  i 

Oliverus  Monachus  Malmesburienfis  Co- 

metam  falutat  183.  yy.    in  Aere  volat 

284. 2 
Olney  Infula  274. 19 

Olredus  Rexfilius  Alredi  dolo  interficitur 

y29.  y(5 
Ondred  Defertum  73.1 

Oneftrefelda  Campus  ^f-  31 

Onlaf  RexNorwegis  547.  yo.  vel  Olavus 

^48.  16.  Baptizacusa  fontefufcipitur  ab 

Ethelredo  Rege  548.  z6.  expellitur  re- 

gno  _  548.^2 

Opilius   Macrinus   imperat   &  occiditur 

218. ji 
Orcades   Infula;  103.  3.   ^93.  11.  fubdun- 

tur  Romano  Imperio  (Soo.^j.  kCIau- 

dio  Coefare  142  .5 

Orcania  infula  5>8.45 

Ordmarus  vir  potens  ^(Jy.  40.  legat  Regi 

Edgaro  Hathfeld  d.  loc. 
Orgarus  2(58. 17 

Orgiva  [Edgiva]  filia  Regis  Edwardi  Se- 

nioris  ^^^.  12.  &  ^4.  5^0.4 

Oriecus(Mack.us)   Rex  plurimarum  Infu- 

larum  paret  Regi  Eadgaro  y^y.  20 

Orientalium  Anglorum  Reges        y26. 17 
Orofius  730.  32.    Anglorura  Hiftoriogra- 

phus  332.45 

Orthredus  Comes  ^  Maicolmo  RegeSco- 

t6rum  vincitur  583.  yo 

M  tti  m  m  na  Osbaldus 


I   N   D   E   X      R   E   R   U   M 


OsbaldusRex  Northymbr.  530.  4;r- pan- 

cos  dies  regnat  2.JI.44 

Osbernus  CantuarienfisMonachus  defcri- 

bit  vitam  St.  Dunftani  270.  ^x 

Osbertus  Rex  Northumbrorum  regno  eji- 

citur  5^31.  25".  recipitar  66c>.  21 

Osbricht  Rex  Northymbrorum  25 1.46. 

rcgno    expeUitur  2J4.  49.     occiditur 

2JI.  4(5 

Osburga  uxor  Athulfi  ^.^SS^ 

Ofca  fiiius  Hengifti  &  Ofca  cognatus  ejus 

occiditur  224. 49 

Ofchetelus    Epifcopus  legat   iEdelwoldo 

Epilcopo  terram  de  Bebroi  477.  26 
Ofchitellus  alias  Leofwinus  Abbas  Elyen- 

Cs  J02. 48 

Ofcwinus  Rex  Weftfaxonum  obit  241.  26 
Osfrid  Praefedus  Regis  Ecgfridi  69.  \.  ult. 

70.  4(5 
Ofgita  virgo  Martyr  4J^-  ^ 

Ofgodiis  Sneyn  ^''r'^'^- 

Ofguid  rcddit  divitias,qu3e  cum  eo  erant  in 

Urbe  117.29 

Ofitha  &  Athea  &  Editha  Sorores  Athulfi 

virgines  2(54.  j 

Ofketallus  Archiepifcopus  391.  24.  482. 

18 
Oflach  Comes  Northymbriae  5-44.  yi 

Oflanus  &  Knclbanus  occiduntur  226.  y 
Oflavus  privatur  omnibus  fuis  bonis  47(5. 

21 
Ofmundus  Epifcopus   Seresberienfis  374. 

2,  37J.  32.  reli(3:o    fuo  Epifcopatu  in 

Monafterio  Elyenfi  recipitur  J14.  43 
Ofredus  Alredi  filius  ayo.  43 

Ofredus  Rex  filius  Alfridi  Regis  l  Wilfri 

do  Epifcopo  adoptatur  8y.  12.  Alfrido 

fuccedit  244.  38.  2yi.  40 

Ofrcdus  Rex  Northymbrorum  Regno  ex- 

pellitur  &  tandem   occiditur  2J1.41. 

528.  24 
Olric  Rex  Danorum  Cum  quinque  Duci- 

bus  trucidatur  ^fj- 3P 

Ofricus  Rex  Dcirorum  230.  48 

Ofricus  fucceflor  Ofredi  in  Northymbria 

528.  ^y.  obit  248.  14 

Ofricus  Baptizatus  fit  Apoftata  (^43.  7.  & 

18.  occiditur  643.  ip 

OfricusDux  regis  Clitonera  occidit  2ji. 

8 
Offa  fuccedit  Hengifto  224.  27 

Ofthfrida  R.  709.  24 

Oftrida  ReginaMerciorum  corpus  Ofwal- 

di  abduxit  ufque  ad  Monafterium  de 

Bardeney  234.  y.  filia  Ofwi  &  uxor  E- 

thelredi  Regis  Merciorum  234.  y.  occi- 

ditur  243-  yi 

Ofualdus  per  Regem    Pendam   occiditur 

233.^3.  vid.  Ofwaldus  644. 2y 

Ofuinus  Rex  Nordanhymbrorum  obiiti^^s. 

40 
Ofulfus  Rex  Northymbrorum  yag.  4«? 
Ofulfus  Comes  Northymbrotum     544  48 


Ofulfus  cognatus  OfwoWi  Archiepifcopi 

417-  2j> 

Ofwaldus  Rex  78.41.  230.52.   231.10* 

(543.  c.   3(5.    709.  2j.  &  49.    710.41. 

711. 3 j.  &  53.  707.13.  Cadwallonem 

Regera  cum  immenfis  copiis  interimit 

643.  20 

St.  Ofwaldus  Rex  petit  Aydanum  Epifco- 

pUmkScotis  231.10,  ejus  Obitus  144. 

7.  «544.  c.  ^6.  ejus  reliquiE  234.  2.  ejus 
Ofla  Gloverniam  transferuntur  234,.  9. 
2<5o.  4(5.  Ofwaldi  brachium  apud  Ur- 
bem  de  Bebbanburg  231.40 

Ofwaldus  Archiepifcopus  Eboracenfis  fi- 
mul  &  Wigornienfis  Epifcopus  271.  22. 
266.  jj.  26/.  ij.  393.  4.  Benefadror 
Coenobii  Ramefienfis  401.24.  Romam 
petit  392.  c.  12.  e  Gallia  revocatur 
392.  c.  II.  in  Patriam  redit  ^54?,.  c.  34. 
obit  2<57.  31.  271.22 

Ofwaldus  &  Ofwinus  filii  Ethelfridi  du- 
cuntur  in  Scotiam  229.  i  j 

Ofwardus  Presbyter  decem  Hydas  apud 
Slepefibi  ufurpat  414.  c.  4J 

Ofwi  fuccedit  Ofwaldo  711.  4.  &  6.  713. 

8.  234.  I.  (544.  2(5.  dat  Widas  genero 
fuo  regnum  Auftralium  Merc.  236.  24. 
ejus  votum  2^6.  11.  caput  fratris  & 
brachia  condit.  234.  i.  Ofwinum  Re- 
gem  occidi  jubet  234.  jo.  Dat  prxdia 
Elyenfi  Ecclefi»  49(5.  28.    ejus  obitus 

239. ly 
Ofwinus  Edrici   filius  occiditur  234. 19. 

&  jo 

Ofwinus  Canon  Winton  391.^.9-    Flo- 

riacum  mittitur  391.  c.  10 

Ofwlfus  Egberto  Patri  fuccedit  &  occidi- 

tur  2JO.  315 

Ofwoldus  donat  Ecclefise  Ramefienfi  403. 

c.  23.  ad  Epifcopatum  Wigornias  pro- 

movetur  392.  c.  13.    ejus  exceffus  fra- 

tribus    Ramefienfibus   nunciatur  42<S. 

c.  <5i.  ./Ednothum  Ramefiam  tranfmit- 

tit  ^^9.  c.  20.  cum  Duce  Algudinomu- 

tuasinter  fe  amicitias  contrahunt  ^p^. 

c.  17,  ejus  refcriptum  ad  Comitem^^i. 

c.  jj.  in  Ecclefiae  Winchelcumbe  Mo- 

nachos  congregar  400.  c.  21.    cum  JE- 

thelwino  convenit  de  confirm.  410.  c. 

35.  Raraefiam  tendit  398.  c.  12.  fermo- 

nem  habet  cum  fuis  424.  c.  y 9.   viros 

religiofos  congregat  394.  c.  i  j. 

Ofwulfus  Rex  Northyml?rorum  occiditur 

h.  fubditis  fuis  2jo.  39 

Othelee  322.12 

Otho  imperator  60^.  10.  obit  14 

Otta  Rex  Anglise  j^j.  24 

Oufa  174.  5f.  703.30 

Oxenaforda  i^y.  i 


Pagani 


Et     Verborum. 


P. 


Agani  Beorthulfutn    Mercioram  Re- 
gem  in  fugam  vercunc  i  JJ-  3i> 

Pagani  Normanni  in  inlula  Tanet  ij8. 
40.  hyemant  adTheodfordam  162.  49. 
Merciorum  Rege  expullo  Regnum  ejus 
cuftodiendum  coramendunc  Ceolwlfo 
154.  yy.  magnus  eorum  exercicus  Lun- 
doniam  depopulatur  155.40.  pergic  in 
Suthrigie  155.  40.  hyemat  in  Infula 
fceapeige  15(5.14.  Wintoniam  Civita- 
tem  hoftiliter  invadit  158.  34-  Snoten- 
gahunadit  159- 22.  Londoniam  deierit 
164.  41.  in  Nordanhymbrorum  Regione 
hyemat  1(^4. 4:}-  Lindifig  delerit  165. 
2.    Caftellum    Waerhum    delerit    i(S6. 

16 
Paganorum  Exercitus  Cippanham  villam 
regiam  adit  j66.  24.  item  Cyrenceaftri- 
am  1(58.  33.Cantiam  168.51.  venit  ad  ! 
Bononniam  I77-  2.  accedic  ad  Sceobyrig 
172.  30.  eorum  naves  pereunt  apud 
Swanawick    166.  16.   eorum  Vidoria 

(538.  c.  28 

Palaftina  bello  piemitur  «542.  8 

St.  Palladius  Scotorum  primus  Epifcopus 

<J25.  35.  112. 41.  62.6.0.9-  kCeleftino 

Papamittitur  ad  Scotos  convettendos 

112.  35.  venitin  Scotiam  62^.  c.  8.  in 

terra  Pidorum  obit  112.  39 

Palmecuftre  vide  Guafmoric. 

Pantha  occiditur  in  Campo  Gai      117.  26 

Papa  Archiepifcopatum  Aldredo  confert 

282.  45 
Papia  &  Conventria  275.45» 

Parifienfis  Urbs  258.  42 

PariCenfis   Univerfitatis  incunabula  (553. 

10 
Parliamentum    apud  Oxoniam  coadum 

275.  21 
Parricidium  detegitur  440.  7 

Partitio  Provincia  in  Shiras  &  Epifcopa- 
tus  &  Regna  ^60.  ufque  ad  562 

Pafcenius  Niger  occiditur     «505. 41.  &  45 
Pafcent  tertius  Guorthigirni  filius  112.  8. 
regnat  in  Buelt  &  Guorthigern    112.  8. 

223.  24 

Pafchs  obfervatio  24<S.  2 

Pafchalis  terminus  607.  7 

Pater  Ne^aus  166.  3  (5 

PaterBruci  212.24 

Pacer  Dewy  quatuor  muneribus  ditatur  i 

Patriarcha  305. 37 

St.  Paterni  Abrincacenfis  Epilcopi  mira- 

cula  3(53.21 

St.  Patricius  295.  8.  genere   Brito.  626. 

22.   Patricii  Epifcopi  Charca  296. 12. 

Hiberniam  ad  Chriftum  convertit  62(5. 

22.  capcivus  apud  Scotos  112.  28.  re- 

vercicur  112,  30.    mictitur   ad  Scotos 


convertendos  112.34.  ipfius  advehtus 
t]uo  anno  fueric  loi.  ip.  Epilcopalem 
gradum  accipiens  ita  vocatur  113.  i. 
Vocabatur  ance  Maun  ii3-4 

Sc.  Pacricius  exorditur  prsedicare  fidccn 
Chrifti  113.  i8.  jejunac  40  dies  toti- 
demque  nodes  113.  27.  feptem  Rcges 
filiosAmolgithunodiebaptizac  113.32. 
duodccim  millia  hominum  in  una  Re- 
gione  bapcizat.  113,  25.  quid  pecieritin 
Cruachanjeli  113.  33.  adsequatur  Mofi 
113.43.  duodecim  fratribus  occurrit 
29(5.38.  ejus  obitus  297.45» 

Sc.  Paulinus  Epifcopus  300.  21.  Archie- 
pifcopus  Eboracenhs  baptizat  &  con- 
cionatur  115.  3.  229,  50.  230.  3S.  Am- 
bronum  genus  baptizat  115.3.  bapti- 
zabac  &  prsedicabat  ufque  ad  interfe- 
ftionem  Regis  Ofwini  230.  10.  Eccle- 
fiam  asdificac  in  Lindecolino  230.  14. 
Canciam  redic,  ubi  St  Epifcopus  Rbf- 
fenfis  in  Ecclefia  Roffenfi,  &  ibi  candem 
moricur  144.8.  230.28.  234.24.300. 
24.  70(5.44.  730-41 

PauIinusCivisRomanus  705.25 

Pax  incer  Reges  reformatur  in  ripa  Sa- 
brinaeapudDorhurft  274.  <S 

Pcfnefe  locus  ubi  Claffis  Wilhelmi  Ducis 
Normannorumappulla  eft  515.30 

Pelagiana  Hserefis   exoritur  in   Britannia 

557.23 

PenciaMons  233.51 

Penda  Paganus  filius  Wibbas  229.  26.  reg- 
nat229,29.  792.16.  occidit  Edwinuua 
&   Ofwaldum  reges  Eftanglorura  229. 

32.  ejus  Soboles  223.  33.  Annara  Re- 
gem  Oriental.  Anglorum  occidit.  233. 

33.  23(5.  I.  &5.  cum  30  Ducibus  ex- 
tinguicur  23^5.  j 

Pendan  Rex  712. 16 

Pengaaul  103.  22 

Pennelcun  220.27 

Pentaamnis  234.37 

Peridurus  zif.z 

Perfecutio  magna  Chriftianorum    <5o8.  i<S 
Periecutio  in  Anglia  lub  Imperatore  Dio- 

cletiano  ff^.  3^ 

Perthlandias  Frecum  590. 40  , 

Sc.  Petri  Denarius  ^  quo  cohceflus   iit  ? 

253.45.  ^^  ^"^  Rege  concedicur  247. 

Peftisfunefta  15.  27 

Peftes  duae  in  Anglia  270.  29 

Phaganus  &  Deruvianus  i  Papa  eraiili  E- 

vangelizandi  gratia  in  Britanniam  293 

48.  2p6.  31 

St.  Philippiis  Apoftolus  plures  Francorum 

ad  fidem  convertit  &  baptiza.t    292.34 

Philippus  Imperator   priraus  Chriftianus 

omniumlmperatorura    142.44.  507,40 

Phoroneus  primus  Gtxcix  Leges  dedit57<5. 

12 

Pidi    ad  Albionem    tranfmittuntur  5:78. 

Mmmmm2  35. 


1 


N    D   E    X 


f8i.  A.  2,9.  appellunt  in  Albionem  ySi. 
I.  Orcades  occupant  95?.  J3.  lufpeai 
quafi  Ckffem  Paganorum  advocaflent 
667.44.  fcedifragi  in  fervitutem  redi- 
guntur  *^^<^'  ^^ 

Pidorum  Regnum   ad  Regem  Scotorum  1 
transfertur  ^'^S'  ^^ 

Pilatus    fibi  manus  infert  violentas  600. 

19 

Pipinus  primus  147. 2.  Rex  i  J4.  7.  a  Frari- 

cis  conftituitur  Rex  (Jjo.  13.  benedi- 

aus  i  St.  Stephano  Papa  154.9-  obit 

IJ4.14 

Pipinus  Senior  Dux  Francorum      243 .  41 

Pirri  medicus  vindus  ad  Dominum  redu- 

citur  <58(5.  22, 

Placella  Imperatrix  miniftrat  infirmis  617- 

4J 

Platex  regales  ip6.  i 

Plegmundus  Dorobernis  Archiepifcopus 

260.  12.    2yj).  3.   ordinat  7  Epifcopos 

unodie  2jp.  3.  260.  12 

Plinius  730.  38 

Pluvia   Sanguinea    242.  36.    defuper   ef- 

fluit  per  feptem  dies  648. 41 

Polycarpus  Smyrnenfis  Ecclefis  Pallor  27. 

40 
Pompeius  730.4(5.  &38 

Porrex  frati  em  occidit  214.  2 

Portenta  Diabolica  10.  10. 

Portceftria  .    216.16. 

Portefmutha  224  41 

Porth  cum  duobus  filiis  (uis  appelJit  in 
Portefmutham  224. 41 

Portland  Infula  ^H- 33 

Pofleffiones  dantur  Horningfeie  481.  c.  42 
Pofleffiones  de  Horriingfcie  vi  rapiuntur 

483. c.  43 
Pofleffiones  Glattonise  dat»  326.  33 

Pofleffiones  comparats  Monafterio  Elyen- 

fi  473.  C.  IJ.  21, 22,23, 24,2J,&26. 

Pofl^effiones  datae  Etheldredx      499.  c.  17 

Prxambula  in  Catalogum  Regum  Pido- 

ram  663.  c.  p.  10. 

Prsdiftio  deBruto  PP- 14 

Priamus  primus  velluperFrancos  regna- 

re  veleorumduxefle  coepit633.  y.  def- 

cendit  de  Heftore  6^^.  7 

Prilcianus  730. 41 

Privilegia  Elyenfis  Ecclefiae  JI7.  i 

Privilegia  Cnutonis  Glaftonienfi  Ecclefis 

conceffs  323.  20 

Privilegium  Edgari  datum   Ecclefire  Gla- 

fton.   320.  i.JohannisPapse  312.  27.  ^- 

delredi  fuperVillam  Lithleberi4p2.  c.  f 

Probus  730.45 

Prodigium  in  Ccelo  270. 7 

Prodigia  apparent  2^1,32.  2y2.  6 

Proditoris*  Vindida  divina  jpS.  17 

Prologus  W.Malmesburienfis  2pr.i 

Prophetia  681.  c.  36 

Prolper  ^  730.41 

Provincije  &  Comitatus  *  201. 13 


R   E   R   U   M 

Puella  Pukelicerce  miraculofe  (an^tur  378. 

31 

Patta  RofTenfis  EpifcopusEcclefiafticis  mo- 

dulationibus  nimium  intentus  240.  32. 

238.  40.  manet  apud  Hereford  241- 53- 

ad  Sexwlfum  recedit  240.  22 

Pyramides  dus  in  Ecclel.  Glafton.  ^ocS  24 


QUantavic  Civitas  ^Sl-^7 

.  Quendrida  fratricida  252,  yj.  65:4, 

40 

Quichelinus  133.22.   Sacramentum  Bap- 

tifmatis  lufcipere  fubtcrfugit      228.16 

Quidara  Paterfamilitas  tempore  nodis  mo- 

ritur,  fed  diluculo  fubfequenti  revivi- 

fcit.  148.49 


O  Adingum 


R. 

255.27 

RaduIphusFoc,  3°i' S*^ 

Radulpho  Comiti  Normanni»  vilia  de 
Crancfeld  ad  dies  vitse  poffidenda  tra- 
ditur  458.  31 

Ramefia  Inlula  385.  c.  i.  unde  fic  dida  fit 
386.  3.  Oiwoldo  indicatur  ^p/.  22.  Ra- 
raefioe  fratres  terram  commutant  41  y.  c. 
47.  Ramefienfis  Ecclefia  Ailffio  Abbati 
Sandi  Auguftini  cuftodienda  committi- 
tur  460.  cap.  119 

Ranaldus  Rex  amicitiam  Regis  Donaldi 
mediante  foederis  vinculo  fibi  conciliat 

«570.  41 

Ranarum  mons,  nunc  Brentcnol 

Redburna  lutex 

Redburne  nomen  loci 


Redinga  villa  regia 


/ 


307.44 

347.  3 

368.6 

iy2  j6 


Redwaldus  Rex  Orientalium  Anglorum 

641.47.    in     necem   Edwini   confentit 

228. 5:2 
Reges  Abbates,  &  alii  Fundatores  Glafto- 

nienfis  Ecclefis  307-1 

Reges  Britonum  jj^.  ufquead  560 

Reges  Oriental.  Anglor.  j26 

Reges  Weftfaxiae  5-25 

Reginaldus  filius  Guthredi  541.  4 

Regna,  Kegnorumque  limices  202 

RcgulusAbbas  614.22.  cum  fociis  fuis  in 

Scotiam  venit  61 5.  c.  21  g 

Regum  Anglorum  numerus  quos  Scoti  ba- 

ptizabant  645.  c.  39 

Regum  Francorum  fucceffio      65-4.  c,  53 
Reliquis  diverf«  Glaftonis  repofitae  361. 

6 
Reliquise  a  Guallia  Glaftoniam  traflatsB 

2PP.34 
Reliquise  ^   Terra  Northanimbrorum  uf- 

queGlaftoniam  tranflats  300-38 

Reliquis  Dunftani  inyentje  303.  26 

Remigius 


E  T    V 


E    R    B    O    R    U    Mi 


Remigius    baptizat    Clodoveum    Rcgem 

Francorum  48. 24 

Renis   flumea  112.  13 

Renovatio  foederis  cum  Uther         688.  21 

Renulphus  hlius  Cuthberti  Nepos  Pcndse 

lucccdit  Egferto  K.  M.  2p,  y^ 

Reparatio  niuri  quem  Severus  Imperator 

tieri  juffit  624.  c.  6 

Rependon      240.13.  254.  11.   2J7.C.  17 

Res  Collatas  Glaftonis  322.  i 

Refponfio  Macduf  Malcolmo      6p^.c.  3 

Rether  Rex  Scotorum  5-94  8.&15;.  Beda 

vocat  eum  Rendam  jp^.  c.  13 

ReudaDux  S^  41 

Reyn  Epifcopatui   praeficitur  Marthilach 

684.  33 
Reynaldus  filius  Gurmundi  263.  28.  Rex 
Cantiae  moritur  228.  28 

Rhenus  fluvius  221.26 

Ribroit  fluvius  114.  33 

Ricardus  fecundus  DuxNormannis  claife 
validaCnutonemaggredi  tentat    ffo.  2 
Richardus  de  Canton  303. j6 

Richardus  Burgundis  Dux  ,  172.  yo 

Richulfus  Archiepifcopus  Dorobernije  Ba- 
filicam  Sandi  Albani  extruit       ^ji.  16 
Ricoldus  Dux.  Frifonum  2^p.  ^2 

Rinallo  regnat  213.  yj 

Ringftede  ^^.  c.  106 

Ripenfe  Monaftcrium  ab  Eldredo  fuccen- 
Tum  264.  p.  714.  29 

Ripun  24J.  49 

Ritus  fucceflSonis  Regum  Scotorum  <5j8. 

c.i. 

Ritus  Incolarum  Walliae  187-  40 

Robertus     Gemmeticus     Archiepifcopus 

Cantuarienfis   multum  valet  apud  Ed- 

wardum  Regem  confiliis  277.  44.  Mo- 

nachusprimo  Epifcopus  London.  dein- 

de  Archiepifcopus  Cant.  277.  47.  fugit 

iti  Normanniam  278.  c-  14.  moritur  in 

Monafterio  fuo  Gemmetico         279.  j 6 

Rockburne  latex  ^59-'^ 

Rodericus  Dux  Moravioruna  602.  25-.  ad 

PiJbos  foedere  inito  tranfit  do2.  37.  in- 

terficitur  <Jo2.  ^(S 

Rodoricus  Rex  libidinofus  fex  uxoresuno 

eodemque  tempore  ducit  <S92.  22 

Rodricus  Rex    Pidorum  Albaniam   five 

Scotiam  occupat  &  a  Mario  Rege  oc- 

ciditur  21  «5.  29 

Roffenfis  Civitas  a  Danis  obfefla  ab  Alu- 

redo  Rege  liberatur  ajS.  36 

Roffenfi  EccIefi^B  prseft  St.  Paulinus  230. 

28 

Rogenanus  &  Aydanus   fuga  cum  Matre 

fe  fecuros  reddunt  63  y.  37 

RoIIo  Danus   Patria   egreditur  jy^.  23. 

nS-  38.&49-  n7-49 

RoUo  &  Gello  Neuftriam  penetrantes  Ro- 

thomagum  &  cceteras  civitates  confines 

occupant  66p.2.  Rollo  Dux  Norman- 

norum  vifione  fruitur  (5j.  a^.Norman- 

/  ,  ,  . 


niam  penetrat    itfj-.  28.   Carnoten(em 

Civitatem  obfidet   172.  49.  baptizatur 

i7S-  7.  fugatur  172.  yo 

Roma  713.  47 

Roma  i  Gothis  frafta  442.  yy 

Romanoe    Legionis  vidloria  &  Britonum 

contraScotos  &  Pidos  623.^.4 

Romani  Imperii  meta  ultima       ^p6.c.  16 

Romani     Urbem    Trinovantum    capiunt 

215-.  23.    devidi  214.  2j 

Romanorum  Duces  i  Britonibus  occidun- 

tur  loy.  II.  Legio  fecundaScotos  ite- 

rum  &  Pidosfugat  623.  c  y 

Romanus  Epifcopus  conftituitur  Roffen- 

fis  22, 20 

Romefcot  quid.Latine  ?  247.  49 

Rothifay  Inlula  unde  nomen  fuum  fortia-^ 

tur  580.47 

Rothomagura  idy.  45-.  jz 

Rowen   filia  Hengifti   uxor  Vorthigerni 

62p.p 

Ruthelan  283.  i 

Rutipi  portus  192.4 


a 


SAbertus  moritur  228.  3^ 

Sabinus  igne  confumitur  (S03.18 

Sabrina  flumen  127.  34 

Sacerdotes  Domini  cum  Populo  tracidan- 
tur  II.  14,  &  15 

Sacerdotes  quatuor  quos  Weda  fecum  du- 
xerat  z^j.  34 

Salamon  uxoris  hortatu  ad  fidem  Chrifti 
convertitur  cum  tota  fua  gente  nomen 
adeptus  Stephanus  681.27 

SalwduSaltusnomen  167.44 

Sandorumpraeconia  .  184 

Sandwicum  272,  j 

Sanguis  pluit  2j.  32 

Saphirus  30J'.  7 

Saraceni  &  Turchs  infurgunt  &c.  283.^1 
Sardanapalus  AITyriorum  Rex  luxuria  & 
lafciviadiffluens  regno  exuitur     692.  y 
Saflenegabail  vid.  Episford. 
Saxones  in  Britanniam  veniunt  628.  c.  13. 
7y2.  Saxonum  Gens  ^  Britonibus  invi- 
tata  221.38.  invitati   recipiuntur  ij. 
42.  &c.  eorum  Genealogia  116.  y.  funt 
Terrori  Britonibus  629.  i.&  feqq.  eo- 
rum  converfio  1^4.19.  Saxones Orien- 
tales   fidem  Chrifti    recipiunt  143.  ji. 
Saxones,  Angli,  Juri  tres  fortiores  Ger- 
maniffi  populi  222.8.  Saxones  fugiunt 
ad  Infulam  Thanet  222.  4p.   vocantur 
Angli  2y2.  2p.  eorum  reditus  62g.  c.  ly 
Saxonia  [7 13.  24 

Saxonia  capta  15-4.  19 

Scanza  J33.  2 

Scarsburg  Monafter.  2j8  48 

Sceapeige  Jnfula  ijj.  32.  iy6.  i  j 

Sceardicus  obit  22y.  4 

N  n  n  n  n  Sehaf- 


iNDEX.REilUM 


Schafterburgcivitas  258*31 

SchepeJgh  jnfula  2.^^.26 

Schutlingtone  Villa    dono  data   Ecclefias 
Ramefienfi  444'  48 

ScopulusiausabEthelftano  Rege  cavatur 

^73-4 

ScdtafiliaPharaonis  100. 4f.  de  iEgypto 

exit  cumMaritofuo  j73.11 

Scoti  quarta   Mundi   ^etate  obtinent  Hi- 

berniam  id-  ^^ 

Scoti  100  Infulas   poffident  ^6p.  45-.  de- 

migrant  in  Albionem,  &qus;  caula  fue- 

rit  J82.  I.  cum   Piftis   Britanniam  ix- 

piusinvadunt  622.21.  Murum  deftru- 

unt  624.  c.  A   fidem  Chriftianam  reci- 

piunt  <^o<J- 1-  pen- 

Scotia  unde  fic  dida   100.  ^J.  i8j.  voca- 

turAlbania  j8p.if.  ejus  fitus  i8f .  ejus 

Regionesims&lumms  ypi.c.S-  ejus 

Infulsdivifse  ab  Orcadibus  Inlulis  5P2. 

c.  10 

Scotis&linguarumejus  divifio  ac  diverfi 

mores  5>>i.  c.  9.  defcriptio  ypo.   c.  7. 

•    noven^annos  cladeafflida  680.26 

Scotorum  origo  567.  6,  568.  44.  unde  fic 

nominentur  y/o.  39.  Soboles  propaga- 

turex  Grscis  &  iEgyptiis  582.46.  571. 

A.  10.  Mores    55)1.44.55)2.3.    Nuncii 

Carolo  miffi  652.  c.  49.  Rex   primus  in 

Albionem  regnantium  583.  A.  34.   gefla 

&  originis  vetuftas  567.  i.  tertia  ad Hy- 

berniam  profedio    5-79.^^^.26.  caufa 

prima  aditus  ad  Infulam  "Albionem  582. 

A.  31.  Scotorum,  Cumbrorum,  Walla- 

norum  RegesEdwardo  fubjefti  255).  40. 

Scotorum&Pidorumrefponfio  Julio  C»- 

fariremifla  55)5.^.15.  Scotorum  natio 

diu    proftrata  refurgere  coepit  618.  14 

Scytha  quidam  Nobilis,  gener  Pharaonis 

100.  48 
Scythje  vid.  Scoti. 

Sebar  Epifcopus  evadit  de  Civitate  Ebor. 

dum  capitur  ^  Nordmannis         172. 12 

Sedulius  730.40 

Segebrychtus  regnat  154.  8 

Segerus  Epifcop.  mittitur  ad  Amatheum 

Regem  112.  ^^. 

Seginus  214.  ip 

Selwalthius  Rex  cum  Anglis  &  Pidis  fem- 

per  pacem  coluit,  omnia  delabi  permit- 

tit  650. 40 

Selwode  258. 10 

Selyfeie  205.  26.  241.  21 

Septonia  sedificata  qus  eft  Schaftesburg 

.   258.  30.  269.  32 

SergiusPapa  243.43,  245.8 

Serlo  Abbas  Gloceftrienfis  373.44 

Sermo  Abbatis  Rivallenfis  678.  c.  31 

Servanus   Epifcopus    Palladii  Coadjutor 

626.  3 
Servius  730. 46 

Servius  Galba  occiditur      '  603.  8 

Severus  Afer  genere  regnat  18.  annos  604. 


35.  adipifcitur  imperium  142.  2S.  iiitl- 

rum  per  tranfverfum  infulae  conftruxit 

103.24.  605.  c.  32.  142.  36 

Severus  Imperator  Vallum  csfpitum  ex- 

truit  in  Britannia  218.5.  555.2.6.   588. 

7.  590.37.  occiditur  ik  Fulgentio  606* 

16.  &43,  103.32.  605. c.  3^.  Obit  E- 

boraci  142.42.  Obit  Rorase        104.28 

Severus  Lupi  Difcipulus  224.  y 

Sexburga  Kegina  tilia  Anns  Regis  Occi- 

dentalium  Anglorum  &  uxor  Edbaldi 

146.  41.  233.  12.   526.  II.    poft   Ken- 

walcum  regnat  239.  37.   uxor  Ercom- 

berti  233. 12.    fuccedit  Edeldredae  Ab- 

batiflae  forori  lax  in  regimine    241.  31 

Sexwlfus    Merc.  Epifcopus    75.  25.   obit 

148.  46.  244.  33 
Sexwlfus  Abbas  de  Mehamftude  fuccedit 
Winfrido  339-43 

Sexwlfus  Lichfeld  Epifcopus  346.  2 

Shafterburia  26p.  32 

Shrobesburia  272.  6 

Sibylls  Vaticinium  deChrifto  59p.  1 

Sicambria  Urbs  aedificata  ^  Trojanis  642. 

Sicambri  vocantur  Franci  ab  Imperatore 
Valentiniano  632.  54 

Sichtricus  Danus  Northymbrorum  foro- 
rem  Ethelftani  in  uxorem  ducit   26a.  i 

Sidricus  Orgivam  ducit  in  uxorem  540. 4 

Sifled  vendit  Monafterio  Elyenfi  7  acras 

477.  7 
Sigebertus  R.  Fraacorum  occiditur   143. 

,   3f 
Sigebertus  vel  Sigertus  Rex  Orientalium » 

Anglorum  144. 12 

Sigeberchtus  Rex  Orientalium  Anglorura 

fit  Monachus  146.  27.  occiditur    cum 

RegeEcgrico      146.30.  232. 18.  &  22 
Sigebertus  poft  Corpwaldum  fratrem  fuura 

regnat  232.  18.  induit  habitum  mona- 

chalem  232.  21 

Sigebertus   Rex    Eftfaxonum    baptizatur 

234.  46 
Sigebertus  fuccedit  Cuthberto  Regi  Weft- 

faxonum  245».  51.  pellitur  fe  Regno  Sc  i 

PorcarioCumbrani  interficitur  249.  51 

256,  17.  &.  21 
Sigebertus  Rex  Benefador  Ecclefiae  Gla- 

ftoniae  327-4.  313.41 

Sigebertus  Rex  occiditur  ^   Coinite  quo- 

dam  excommunicato  234.  41 

Sigefridus   Norwegenfis  Epifcopus  Mon. 

Glafton,  32/,  32 

Sigegarus  Abbas   Glaftonix  322.10.42. 

Wellenfisj  Epifcopus  325.  33 

Sighelmus  occiditur  174. 40 

Sigericus  ex  Monacho  Glaftonienfi  fit  E- 

pifcopus  Wellenfis  poftea  Archiepifco- 

pusGantuarise  325.8 

Sigewlfus  Comes  occiditur  174. 40 

Sigfridus  Abbas  534- 1<^ 

SignumCirculicandidi  90.28 

Signum 


E 


T 


E    R 


Sjo-num  Cmcis  apparet  in  veftibus  Anglo- 

nim  2JI.  32 

Signum  ^  Mario  eredum  603.  c.  2<J 

Silvius    poiliiumus   regnat  2.12.  13.  213. 

4P 
Siricus  Archiepifcopus  Qantuarienfis  270. 

4.9 
Sifillus  regnat  214.42 

Sithricus  juramenti  immemor  extinguitur 

671.  7 

Situs  quarundam  Regionam  Afiae  &  Africa 

y(J8.A.  4.  Europae  ^(Jp.  Art.  y.    Albio- 

nis  587-  c.  I 

Siverthus  de  Dunham  Teftamentum  con- 

dit  471.  2,  legat  duas  f^ydas    Ecclefi^e 

Elyenfi  470. 30 

Siwardus  Northymbrenfium  Comes  advo- 

catur  Gloverniam,  ut  obfiftac  Godwino 

27p.  ij.  Scotiam  conterit,  regem  fugat, 

&  Malcolmum  Regem  in  ea  confticuit 

a8o.  27.  comitatur  Malcolmum  in  Sco- 

tiam  redeuntem  «Spy.  4^.  ejusfiliusoc- 

ciditur  280.30.  armatus  &ered:usfato 

fungicur  281.  10 

Slepa  49  7 -c.  I3 

Slothere  nomenloci  4(J(S.  18 

Smonbracht  in  Hyberniam  venit  j/p.  23. 

vid.  y8(?.  3.  ejus  Genealogia        J79.  36 

Snotinga  Civitas  ab  Edwardo  Rege  fubju- 

gata  255:.  2.  7.6\.  42 

Sol  verus  Juftitise  Chriftus        ii.  j.  &.  10 

Somerfeta  22j.  20 

Southamptoniae  Urbs  devaftatur  270.  10 

Soathreia  239.48 

Seep  fluvius  684.  32 

Staffordenfis  Provincia  ■2.60.  48 

Stanfordia  Urbs  222.  ij 

Statius  730.43 

Statutum  de  Succeflione  Imperatorum  676. 

42 

Steapa   Epifcopo    .-Ethelwoldo    damnum 

infert  \%6.i€ 

Stephani  corporis  inventio  143.2 

Stercanlei  &  Knebbenburge  34<^- 31 

Stevetheiworde         ,  ^07.  cap.  30 

Stigandus  Regis  Capellanus  fedi  Wintoni- 

enfi    prsficitur  27(5.  ^f.    poft   Edfium 

Cantienfem  ledem  ufurpat  %7^-  30.  Ro- 

berto  Cantuaris  Archiepilcopo  fucce- 

dit  280.  I.  Abbatiam  de  Elyenf.  tenet 

yi^.  c.  41.  velut  propriam.Dorobernen- 

fis  Archepifcopus  Jii.  jp.  gradudimo- 

vetur  yid.  2p 

Stercanlei  Sylva  34(S.  31 

StocheVilla  486.2 

Strenefheath  23(5. 23 

Stretham  Villa  490.  39 

Stuff  &  Wichtgare  pagani  Saxones  in  Bri- 

tanniam  advehuntur  ^l\- l 

Stura  quam    Berricus   Ramefi»   contulit 

417.  c.  4P 
Styward  Abbas  Monafterii  Glafton.  317. 

13 


B    O    R    U   M. 

Suafham  &  Berlea  comparantur  ^b  J^a 
theiwoldo  Epifcopo  483.10 

Suanus  Godwini  primogenitus  of  corrup- 
tan)  Eginam  Leof  Monafterii  Abbatil- 
fam  profugus  in  Angliam  reverius  Be- 
ornum  Comitem  occidit  278.  \(>.  cam  in 
uxorem  ducere  proponit278.  47.  per  Al- 
dredum  Wigornienfem  Epiic.  rcconci- 
liatur  278.  J7.  Hierofblymam  profici- 
fcitur  &  frigorcenecatur  279.  jo 

Suanus  Rex  Danorum  Wiltoniam  &  Shi- 
reburniam  deprcedatur  271.49.  Hum- 
brse  flumen  intrat,  &  in  Auftrales  Mer- 
cios  fsevic  272.  5:4.  &c.  Ad  Norv/icum 
adve<3:us  Tedford  incendit  271.  ji.  au- 
dita  morte  Danorum  in  Cornubiam  ap- 
pellit  271.  43.  in  Daciara  redit  per 
Trentam  flamen;  ufcjue  ad  Yeynesburgh 
pjrocedit  272.  ^4.  Incolae,  qui  ad  Bore- 
am  Waflingftrete  habitant,  fidelitatem. 
eijurant  272.  j(5.  Oxoniam  &  Winto- 
niam  capit  273.  3.  de  London.  pulfus 
perEgelredum  Weftfaxoniam  fubjugat 
273.(5.  tributum  exigit  ab  urbe  St.  Ed- 
mundi  ^artyris  273.13.  Sando  Ed- 
mundo  probrofe  decrahit,  fed  imminen- 
te  Vefpera  confoditur  273.1(5.  Canuti 
&  Elgivse  Hamptunenfis  putatur  filius 
27<5.  y.  Daciam  recuperat  278.  38 

Suavorum  Rex  Deum  timens  fiiios^  Ed- 
mundi  ad  Saloraonem  Hungariorum  Re- 
gem  vits  refervandos   tranfmittit  27 j. 

2 

Subverfio  diverforum  Regnorum  propter 

peccata  65o.  cap.  y 

Succeflio  ignobilis  multorum  Imperatorum 

«5o7.  c.  3<5 
Succeflio  Regia  ufque  ad  Clodoveum  (533. 

cap.  20 
Sudburne  Manerium  St.  /Ethelwardo  do- 
^  Bodatum  ^Sj-  2p 

Suedtheda  regio  '        J14.  3^ 

Sugewege,latine  Scrofs:  via  2py.  21 

Suidbert  Sacerd.  722.11 

Sulca  Benefa(5trix  Ecclefioe  Glafto.  314. 11. 

327-  9 
Summerforde  34J.  ^(S 

Sumurtunenfis  paga         166.  32.   \67.\2 

Swala  fluvius  rapax  227.  jo.  230.13 

Sweinus  Dacise  Rex  y^,'.  jo.  crudelis  in 
Anglos  moritur  ^48.  31 

SwenusDanus  ^38- 43.  fejusadventus  J47. 
J3.  ejus  perfecutio  548.  32 

Swithinus  nafcitur,  qui  claruit  miraculis 
2J3.  27.  Egberti  Regis  tempore  j^i. 
4y.  Praeful  2^3.  2p.  Wintanus  Epifco- 
pus  obit  2j4.  44 

Sygedwoldus  Epifcopus  nationc  Grascus 
petit  Ccenobium  Elyenfe  4(^4.  18 

Synodus  Conftantinopoli  3^0.  Patrumce- 

lebratur  104.42.  Niddenfis  8y.  13.  cou- 

vocatur  2(Jp.io.    congregatur  in  loco 

Twiford  fub  Rege  Egfrido  242.  7.  ia 

N  n  n  n  n  2  Monafterio 


Index     Rer  u  m 


ManafterioHild.^  Abbatiflje  apud  Stre- 
niflialt  237.  20.  fub.  Theodoro  apud 
Tetford  239.  24.  circa  obfervationem 
tcrmini  paichalis  237.20,  239.24 

Synodi  fententiacircaSchifmaticos^^p.iS. 


T. 

TAdwinus  fuccedit  Archiepifcopo  Do- 
roberniae  Brightwoldo  248. 29.  ejus 

obitus  248. 2p 

Tailefcr  Normannus  tres  Cbi  occurrentes 

interficiendo  interficitur  28<S.  30 

Tamenfeflumen  102.41.  resduorum  Re- 

gumdifterminat  264.25.   163.3 

Tantguio  civitas  104.13 

Tarquinius  propter  violatam  ftupro  Lu- 

cretiam  regnum  amifit  6pi.  1.  penult. 
Taflilio  Dux  venit  in  Franciam  iy4'  33 
Tatberthus   praepofitus  Hrypenfis  confti- 

tuitur  87.37-  88.7.  89.23 

St.  Tawinus  Archiepifcopus  Dorobernise 

obit  iy2.  12 

Tedford  271.  ji 

Teibiflumen  iii.  ^^ 

Templa  renovantur  12.6 

Tennancius  Dux  Cornubis  fuccedit  Caffi- 

bellano  in  Regnum  21  y.  40 

St.  Ternanus  difcipulus  Palladii  626.  ly 
Terra  repetita  476.  c.  28 

Terrefeld  Manerium  Ecclefis  Ramefienfi 

acquifitum  443. 37 

Thanatos  Infula     221.47.    ^  Piratis  de- 

vaftata  270.  10 

Thani  de  Tyf  profcriptio  688"  46 

Thedbald  perimitur  cum  Exercitu  fuo  vel 

Theodbaldus  227.  47.  640.  2 

Theobaldus  Blefenfis  Comitis  nepos  334. 

5S 
Theodericus  Rex  Francorum         146.  yj. 

Theodforda  162.  44 

Theodorus  Archiepifcopus  ordinatur  j8. 

yi.  146.39.    23f.  i8.    63.34.    mona- 

chus  k  Papa  ordinatur  236.  48.  mitti- 

tur  k  Papa  Vitaliano  in  Angliam  238. 

47,  cogit  Synodum  241.46.  Archiepif- 

copus  Cantiam  venit^^S.  47.  Wilfri- 

dum  injufteejicit  241.  3.  ejus  literas  ad 

Alfridum  Regem    Aquilonalium  mifls 

75.5:1.  74.  10.  Wilfrido  EpifcopoTC- 

conciliatur.  73.21.obit  243.20.   147. 

24 

Theodofius  Senior   Auguftus   Coadjutor 

Imperii  afliimitur  616.  48.  Imperator 

617.C.JI.  Idolorum  templa  evertit  & 

Gentilium  Errorem  extirpat  617.  29.  oc- 

cidit  Maximum  JI7.  20 

Theodofius  Imperator  142.  5-2 

Theodofius    Archadii  Filius    Imperator 

143.  8 

Theodofiusab  Imperio  deponitur  649.  20. 

650.3 


Theodofius  Imperator    raofbo  confedus 

obit  627. 42 

TheodredusEpifcopus  j^^.  10.  fures  fu- 

fpendijubet  J34.  20 

TherdikSc  Kenrik  filius  ejus  Vedara  In- 

fulam  capiunt  ^jj-^j 

Theremuch   filia  Ammenophis  Regis  JK- 

gypti  Moyfeminfantem  aqua  extrahit 

571.  19 
Thirlitwall  627,  9.  643.  23 

Thamewuth  Civitas  fubjugata  ab  Edwar- 

do  Rege  261.  42 

ThordOflaci  Comitis  filius  482. 10 

Thornege   locus  eft  ubi  conftrudum    eft 

I      templum  Petro  &  Paulo  228.  26 

Thurkeceli  Abbatis  pofl"efEones  481  cap, 

41 
Elyenfefibi  donandum  petit  464.  19 

Thurftinus  Abbas  247.37 

Thurverthus  aufert  i  Monafterio  Elyenfi 

12.  Hydas  486.18 

Tibba  Abbas  88.  i 

TiberiiSucceffio  yp^.cap.  22 

Tican   Abbas  Glafton.    Monaft.  313.  40. 

300.  49.  ejus  Sepulchrum  miraculo  in- 

figne  314- J 

Tid  pons  490.  38 

Tiidlin  Pr^fedus  Regis  Ecgfridi        71.  i 
Tila  Infula  •  191.  y^ 

Tilleburg  villa  234.  37 

Timdbertus  Epifcopus  deponitur        242 
Titus  Imperator  omnium  Virtutum  ge- 

nere  mirabilis  eft  688.  2.  ejus  encomi- 

um  603. 25 

Tobias  Roffenfis  Epifcopus  247. 42 

Toftes  Villa  479.31 

Toli  Comes  Provinciam  de  Huntedune  vi 

detinet  479.  i.  occifus  eft  479.  4 

Topieftria  Urbs  ab  Edwardo  Rege  condi- 

la  261.18.32 

Toric  flumen  316. 10 

Tormachus  Monachus  commendatur  Regi 

Bruded  ^64.  42 

Toftius  crudelis  in  fratris  fui  miniftros 

283.21.  Lindefciam  devaftat  284.   43. 

Vedam  Infulam    ftipendiis  &  tributis 

multat  284.  42.  interficitur  284. 1.  ulr. 
Totta  ordinatur  ^48.  32 

Totenhale  nomen  loci  260.48 

Traherius  occiditur  abOdavio      611.49 
Trakillus  Comes  Danicusin  Cantiam  ve- 

nit  272.  12 

Tranflatio  Dunftani  301.34.  Edgari  324. 

I.  Reliquiarum  Andrese  Apoftoli  614. 

C.46 
Trecafinus  Epifcopus  223.  jo 

Trenta  flumen  236.  28 

Tres    Mundi    partes  insqualiter    divifss 

568.5 
TrinovantumCivitasdata  Cxfari  141.  46. 

conftrufta  212.  42 

Trumhery  Epifcopus  646.  7 

Trunwinus  ad  terram  Piftorura  apud  can- 

didam 


Et    Vehborum. 


didam  Cafam  inftituitur  240.  j2 

Tullius  730.  ^p 

Tumbert  EpifcopusMonach.  Glaftonien- 

fis  32y.  28 

Turaldus   Fifcannienfis  Monaclius  Abbas 

Mcldunenfis  intrufus  372.16 

Turingtone  430-c.  66 

Turkecillus  Danorum  Dux  ab  Edwardo 

Rege  fubigitur  261.14 

Turkitelus  Abbas  Ramefise  vendit  ^Edel- 

woldoEpikopo  Hydam  477.23 

Turkillus  Comes  446.  37 

Turnorum  Civitas  99-33 

Turris  vitrea  100. 18 

Turftanus  conftituitur  Abbas  Elyenfis  ji  j. 

16 
Turftinus    primus  Abbas  ex  Normannis 

in  Anglia  330  26 

Tweden  Amnis  ^po.  38 

Tylelnfula  55)2.47.  ibi  dies  &  nox  con- 

tinui  iunt  alternatim  fpi.  3  6 

Tynefluyius  605.47.  624.  23 


u. 

VAga  flumen  278.  45 

Valens  in  communionem  Rcgni  iu'- 

fcipitur  616.  35".  comburitur  616.45 
Valentinianus  Imperator  Idolis  immolarc 

detredat6i6.  25.  ^  Tbeodofib  adReg- 

num  reftituitur  2ip.  49.  regnat  8  annos 

104.51.  ab  Italia  fugatur  219.47. 

Valerianus  Imperator  a  Sapore  Perfaium 

Regecapitur  607.49 

Vandali  Pannonias,  Gallias  &  Hifpanias 

infident  661.  31 

Varietas    fucceflionis    tam   Imperatorum 

quam  Regu  m  67  6.  c.  28 .  &  29 

Vaticinium  deAnglis  682.4.  Anachorit» 

pro    Anglis    275.  44.    contra  Anglos 

212.  7 
Vedla  Infula  225. 4.  Romanse  ditioni  tub- 

jugata  142.  13 

Vedafti  &  Amandi  reliquis  in  Cruce  Leo- 

nis  inclulas  490.  24 

Venti  Cardinales  ^67.  26 

Vefpafianus  Jmperator  mitis&  lenis  fuit 

<S87.  51.    Imperato^r   fadus   triumphat 

cum  filio  Tito  deHierofoIymis  603.  22 

^  Roma  miflus  regnum  Britanniae  &  Ve. 

«5tamRomano  fubigitimperio   216.32. 

142.  II 
Vetha  100.  31 

Uffa  Vidua  donat  Ecclefise  Glaftoniae  317. 

4 
Uffingae    vocantur    Orientales   Angli  ab 

Uffa       -  "4-33 

Vidor  Papa  concilium  celebrat  607. 7 
Vidor  Filiusmaximi  Tyranni  interficitur 

ab  ArgobaileComite  105.  6.  618.  17 
Viftorinus  730. 37 

Vigemus  &Peridurus  vicifGm  regnant  & 


monuntur  li^jj 

Vinculacujufdam  Militis  captivi  folvun- 

tur  ea  hora  qua  frater  ejus  Saccrdos  pro 

eo  ceu  mortuo  celebrat  240.  44 

Vira  Sacerd.  722.  11 

Vifiode  San£to  Patricio  298.  y 

Vifioncs  quaedam  fratribus  Coenobii  Ra- 

mefienfis  oftenfs  426.  2 

Vitalianus  Papa  mittit  Ecclefiis  Anglorum 

ArchiprafuIemTheodorum         235.^7 

Vitellius  ik  Germanis  Exercitibus  Impeta- 

tor  fadus  Othonem  vincit  603. 12 

Vitraria  Ars  i  quo  allata  in  Britanniam 

235.44 

LUtanus    Heremita    146.  5.    peregrinatur 

644.  50.  ejusparentes  '^3?- 4 

Undalenfe  Monafterium  89.  c.  64 

Undolum  88. 23 

Unwona  Epifcopus  530.  8 

Vorago  attrahens  Naves  195.  27 

Vortigernus  Rex  invitat  Gentem  Saxonum 

ad  fui  tutamen  ?2i.  28.  628.10.  cen- 

tum  Piftos  ob  occifumRegem  Conftan- 

tem  decollari  mandat  221.  10.  combu- 

ritur  per  ignem  de  ccelo  defcendentem 

223.  17.  fulminis  idu  percutitur  630. 

28.  cjus  Soboles  ex  uxore  repndiata  222. 

35.  Conful  Gewiflbrum  221.  3.  ad  Re- 

gnum  anhelat  221.  8.  dat  Hengifto  tef- 

ram  de  Lindefeia  222.  18.  uxorem  re- 

pudiat  &  copulatur  Hengifti  Filiae  222. 

34.  regnat  222.  51 

Vortimerus  loco  Patris  Rex  conftituitur 

222.  39.  <j2p.  10.  pacem  init  cum  Sco- 

tis  629.  25.    Horfum  Ducem  Saxonum 

interficit  629.  32.  veneno  extinguitur 

629. 46.  morbo  perit  224.  10 

Vortiperius  regnat   225.  20.    increpatur 

19.  26 
Upfordia  prsdium  dono  datum  Ecclefi» 
Ramefienfi  fed  poftea  amiflum      446,  7 
Upwere  villa  490.  ^p 

Urbes  antiqua  197.14 

Urbes  ab   Elfleda    conditae  &  reparatE 

,a6o.  53 

Urbium  fubverfio  16.  18 

Ure  &  Baltenesbeorge  313-32 

Ufafluvius  385.7.703.30 

Usketel  Dux  bellum  infert  Danis  271. 52 

Uftan  flumen  214.  zp 

Uther  pendragon  Rex  renovat  fcedus  cum 

Scotis  6^^.^^.  veneno   perit  6^^.  42, 

fepelitur  in  Corea  Gigantum  224.  53. 

fuccedit  Aurelio  Ambrofio  224.  44.  Pa- 

fcentium  &  Gillomaurum  interficit  224. 

48 
Uva  donat  Ecclefia!  Elyenfi  496. 13 

Uvi  litcm  movet  Monafterio  Elyenfl  & 

condemnatur  476.  3.  &  feqtj- 

U  vius  Abbas  Betf  icherword  506. 1 3 

Vulfius  Abbas  interficitur  502.  13 

Vulftanus  de  Dalham  l  Secfetis  R.  Md" 

garo  464.23.  datprsdia  Sandse.ffidel» 

Ooooo  drydgs 


I    N   D    E    X      R   E    R   U    M 


drydze  4<^<5'  ^4 

Uxor  Regis  quando  folita  fit  neque  Re- 

gina  vocari  neque  in  regia  fede  juxta 

Regem  collocari  2ji.  30,  vid.  253.  5:7 
Uxores  duabus  Reginis  fibi  eledtis  arma 

arripiunt  532.  f^. 

w. 


WAld.  474«  10 

Waldchifti  bona  confifcantur  48(5. 

Waldunus  Abbas  Glaft.  ^H- 1 3 

Walewich  Villa  fo^.  13 

WalliaiS/.  undeficdifta   187.8.  diftin- 
guitur  ii  Regno  Merciorura        25:0.  32 
Walmesford  placitum  habetur       469.  32 
Waltha  Monafter.  28<S.  4<5 

Walthelmus  Bpifcopus  auxilium  petit  172. 

Wambford  480. 41 

Wandregifilius  Abbas  f43-  2.3 

J.  Watelege  Monachus  Glaftonis  303.  28 
Watlingeceftre  i.e.  Verolamium  j^f.  41 
Watlingftrete  272.56 

Warinius  de  Lira  Abbas  Meldunenfis  372. 

2y.vid.  ^^J.  3<5 

Wdebrygge  48f-  37 

Wdecum  nomen  loci         34^-1  ^  3y8.4<S 

Weda  accipit  Regnum  Auftralium  Merci- 

orum  k  Rege  Olwi  23<$.  2<J.  Filius  Pen- 

dx  4  facerdotes  fecum  ducit  de  terra 

Northymbrorum  ad  praedicandum  Gen- 

-  -ti  fuas  235-.  30 
Wedale  villce  nomen  114. 2j).  latine  quid 

fignificet  114.  28 

Wedmore  vills  regise  nomen  i<S8.  24 

Wehca  Infula  372.  f  4 

Welkn  Villa  517.  38 

Weilias  Patricii  frater  focius         297.20 

Wendreda  Filia  KenulfiRcgis  J30.  40.  e- 

jus  reliquinj  ex  loco  fublatse    yoi.  c.  21 

Wenedociae  regionis  regnum  p8.  ij 

Wentacivitas  244.  33 

Weofftanus  Dux  Wiltonienfium   viftoria 

potitur  2f  2.  32 

Wereburgam  filiam  WuIferiRegis  Merci- 

orum  Rex  Etheldredus  quibufdam  San- 

'7,  ftimonialium  Monafteriis  pr^ficit  240. 

'.'Ay.  ejus  corpus  jacit  9  annos  incorrup- 

^  '  tum  244.  J3 

Werefrithus  Wigornix  Epifcopus  tranf- 

fert  libros  Dialogorum  Gregorii  in  Sa- 

-  xonicam  Linguam  2y<f.  49 
Werelame  i.  e.  Verolamium  yyy.^i 
Weremuth    ubi  Monafterium  cft,    locus 

■  Nativitatis  &  educationis  venerabilis 
'    Bedx  j88.  33 

Werewell  Sylva  nunc  Harewode  2(58.  30 
Werewelle  Coenobium  Sanaimonialiumi 

Regina  Elftreda  conftrudum  492.  i  5 
Werremuthia   Abbatia   528.  ^y.    ^^^.  32. 

videWeremuth. 


Weftburg. 

Weftbyrienfes  fratres  tranfmittuntiir  Ra- 

mefiam  399-2 

Weftmaria  Provincia  undefic  dida  217. 

41 

Weftmilne  praedium  Ecclefis  Ramef.  ab- 
latum  44<f.  a 

Weftmorlond  unde  fic  vocatur       217.  33 
Weftfaxonum  Regnum  incipic  225.  i 

Weftfexi»  Reges  J2y.  38 

WeftonVilla  387.22 

Wethmoslnfula  3*^9- 55 

Wetheringefete  terra  5-07.  30 

Whitred  filius  Egberti  in  Regnum  Cantu- 

arias  fuccedit  242.  34 

Wibba  regnat  229.  29 

Wibert  Egberti  Comes  721.  I<J 

Wibertus  Epifcopus  Mon.  Glafton,32j.  2^ 
Wicham  villa  474- ly 

Wicheforda  villa^po.  4J.   ibi  Abbas  Ely- 

enfis  emit  200  acras  473.  40 

Wichelave  490.  ji 

Wichtgare  vide  StufF. 
Widii  24(J.  jo 

Widanhaef  240.  2 

Wiggemore  Urbs  ab  Edwardo  Rege  con- 

ftruda  261.  iZ 

Wighardus  Archiepifcopus  Cantuarienfis 

ordinatur  236.  45 

Wightrfedus  Rex  Cahtise  obit  247. 4^ 

WiglafFRexMerciorum  obit  2^4.11 

Wiglaniis  Avus    San(fti  Wiftani  2^^.  16. 

Rex  2$i'2l 

Wigmundus  filius  WiglafF  Regis  Mercio- 

rum  2J4.  12 

Wigornia  Urbs  devaftatur&  comburitur 

27  <J.  jo 

Wigthegn  Epifcopus  Monach.  Glaftonias 

'  32J.  2(J 

Wilbertune  Villa  474-  ?■  475-  S 

Wilbrordus  Epifcopus        64.38.  721.30 

Sanftus  Wllfridus  40.43.  713-  19.  724,  24. 

ejus  Nativitas  &  in  ea  omen  fauftum^o. 

yi.  Cuddae  commendatur  il  Regina  Re- 

gis  Ofwin  Eanfleda  41. 26.  &  feqq.  Cud- 

d«  miniftrat  41.38.  in  Epifcopum  eli- 

gitur  48.  49.  in  Gallia  ordinaturNor- 

danhymbrorum  Epifcopus  5:7.  30.  14<J. 

j^y.  naufragium  faciens  cum  fuis  in  pe- 

riculo  mortis  conftituitur  a  Paganis  y7. 

46.  incidit  in  morbum  83.  17.  8<5.  44. 

infantem  mortuum    refuicitat  &   bap- 

lizat  <5o.  31.  &  feqq.  puerum    nominc 

Bodhelm  femivivum  faivat.  63.1.  &  feq, 

ejus  bonitas  (52.  7.  &  feqq.  ejus  encomi- 

um  jj.  30.  ex  invidia  fede  fua  expelli- 

tur     «53.  17.   4<5.  48.  240.48.   243, 2y. 

Wilfridi  Epifcopi  Libellris  fupplex  ad 
Papam  «56.  37.  78.  18.  Refponfio  Aga- 
thonis  Papse  &  Synodi  ad  eum  6y.  28. 
&  7,9.  caulam  Romse  defendit  recipit- 
que  Epifcopatum  ^  Rege  dy,  <5<S,  67, 67. 

243. 


E    T.     V   E    R    B   O    R    U    M. 


243.  '2.6.  abfolviturin  SynodoRomana 
per  Johan.  Papam  gi.  7.6.  reltituitur 
58.  54-  74. 4<^-  iid  ledem  redit  6%.  \6 
denuo  acculatus  ab  Epifcopatu  pellitur 
243.  23.  excommunicatur  77.  27.  &c. 
in  carcerem  conjicitur  70-  2.  vincula 
ultro  decidunt  71.  8.  Domus  in  c|ua 
Carcer  Wifridi  ell,  i  Deo  illuminatur 
6p.  47.  adlimina  Apoftolorum  pervenit 
<Sj.43.  cum  Sandis  reliquiis  collcdis 
Roma^d.  38.  revertitur  in  Patriam  83. 
y.  reditadledem  /uam  Hagaftaldenfem 
242.  3p.  244.  34  Meldis  ajgrotans  per 
vifionem  certior  iit  (anitatis  lux  83.  17- 
\  Rege  Ethelredo  honorifice  fulcipitur 
84.  6.  Benefaftor  Ecclefice  Glaftoniae 
32(J.  47.  Archiepifcopus  Eboracenfis  e- 
ligitur  238.  23.  tenet  Legeceftriam  244. 
34.  ejus  tcftaroentum  87.  12.  obit  88. 
3^.  24^.3^.  35:8.21.  fepelitur  in  Coe- 
nobio  Ripenfi  89.20 

Wilfridus  Junior  247.  2j.  fuccedit  Johan- 
nlEborum  Archiepikopo  247.  27.  obit 

24P-  f 3 
Wilfridus  Widiorum  Epifcopus  247.  27. 

obit  249.  ^4.  24J.  3y 

Wilfritha    Sanaimonialis  vera   non  fuit 

2(Jy.3j 
Wilhelmus  Dux  Normanniae  ad  Haftin- 

gumnaveegreditur  28f.  43.  vide   W'A- 

lielmus. 
St.  U  illebrordus  241.  7.   Genti  Frifonum 

Archiprselul  deftinatur  \  Sergio  Papa 

243.  4p 
Willelmus  RoUonis  filius  Normannorum 

Dux  5:40.  3 

Willielmus  Dapifer  28J.  30.  ejus  prima 

charta  rn  favorem  Ecclef.  Glafton.  330. 

4y.  tardatur  28J.  3<i.   Angliam  impetit 

contra  Haraldum28f.  21.  transferriju 


bet  fedem  Epifcopalem  ab  ilrbe  Dorcit  "  ^Flftanus 


adLincoIniam232.  14.  Regnumgladio 
obt.inet  j^ij-  c.  44 

Willielmus  Malmesbur.  decipitiir  in  la- 
pidistitulo  217.  41 

WillielmusFifcanenfisCantor.       331-  y? 

'  /ilmus  EpifcopusMonach.  Glafton.  ^^y. 

38 
Wilnothus    naves    (ubdole  occupat  271. 

10.  cum  Hacun  Duci  Willielmo  mitti- 

tur  obfes  279.  43 

Winburna  fluvius  l')^-^ 

Winchecumbe  412.  c.  i^ 

Wine  filius  Ofmundi  tradit  Abbati  Elyenfi 

J3  acras  477.  i<5 

Wineslowe  St.  Albani  Protomartyris  lo- 

cusf30.  18.  Wineftune  490.^2 

Winfridus  fuccedit  Ceddae  239.40 

Winfinusad  Wigornise  Prioratum  promo- 

vetur  4°o-  ^'3 

Winteeburn  .  3i<5-  fj" 

Wintoflia  asdificata  '^^l-i'^ 

Winwed  fluroen  236.14 


Wir  flumen  vel  Wirus  235-. 45-.  ibi  Bene^l*. 

dus  Bilcop.  conftruxit  Monaft.  242.  4 
Wiftanus   Martyr  Wignundi  filius   1 J4. 
ir.  interficitur  ^y^i-l^.' &  ftq. 

Wiftoche  CaftcIIum  y^P.^' 

Wireoflumen  '*4^.  17 

With  Inlula  ''■■'. '^•S^':^?.'^^ 

Withburgx  Virginis  corpuspoftShnbs  yy 
repcritur  incorruptum  2J2.  ri 

Withebi  St.  HildoE  locus  f  33' 37 

Withgarus  ncpos  Cerdrici  ^ay.  32 

Witichingis  baptizatus  154.  23 

Witta  ordinatur  248.31 

Wittun  164  22 

Wivclingeham  Villa  data  ab  Uva  Ecclefis 

Elyenfi  496.  kJ 

Wlfamere  villa  fi8.  13 

Wlfarius  Rex  Merclorum  amicus  fidelif- 

fimus  Wilfrido  Epifcopo  ^9,  11 

Wlfelmus  Archiepifcopus  Dorobernenfis 

388.33 
Wlfgiva  comes  uxor  Ailwini  donat  Eccle- 

fis  Ramefienfi  40^.23.  4(^2.  16 

Wlfricus  Abbas  quafdam  EccIeficE  poflef- 

fionesfratri  fuo  concedit  J13.C.4.  Ab- 

bas  Elyenfis  conftituitur  511.  38.  obit 

5-13.48 
Wlfricus  Praepofitus  aufert  Monafterio  E- 

lyenfi  Horningefeie^  Hydasin  Eve^S^. 

y 

fFIfrun  uxor  .(Ernketel  donat  Ecclefis 
Ramefienfi  409.  jj 

J^lffius  Abbas  Ramefienfis  432.  c.  70,  oc- 
ciditur  in  praelio  '  433.26 

fFlfftanus  ArchiepifcopusEboracenfis  fe- 
do  Matris  utero  in  lucem  producitur 

fFlhelm    Archiepifcopus  3i<^-49 

IFlnothus     vendit  Epifcop©  TEdelwoIdo 
'     Blunteflianj,  478.  ^6 


482.  27.  &  feqq. 


J^Flftanus  Staneie  Benefador  Ecclefis  Ely 
enfis  475-.  34 

fFoden  222. 4 

W^rington  316.  yy 

^Fulferus  236.  30.  filius  Pendae  primus 
omnium  Regum  Mcrciorum  Chriftianus 
fadus  eft  236.  30 

fFuIferus  R.  M.  Ermenildae  copulatur 
236.  32.  obit  240. 4.  apud  Lichetfeldi- 
am  fepelitur  236.  37.  ejus  filii   240.  20 

W^ulfridus  Epifcopus  64,  j.  Liccitfelda 
expulfus  in  manus  inimicorum  Wilfri- 
di  Epifcopi  incidit  &  ab  eis  omnibus 
bonisexuitur  64.16 

JF^uIricus      Dorobemiffi     Archiepifcopus 

272.  I 

f^ulricus  Optimas  fundat  Monafterium 
fuperTrentam  271.40 

RKuIfius    Lichefeldienfis    Epifcopus    obit 

280.33. 

W^lftanus  ordinatur  Wigorniffi  Prior.282. 

O  o  o  o  o  2  Wulftani 


I   N   D   E   X      R   E   R   U  M 


Wulftatii  corpus  tranflatum        jo<J.  c.20 

Wyne  Pontifex  233.  39.  expulfus  emit  i 

Rege  Merciorum  Wulfero  Sedem  Lon- 

don.Urbis  ■   ^  233.44 

WynCgus  vindicat  aliquod  prsediura  403. 

40.  vid.  404.  16 

Wirburgse  Sand»  Corpus  Hamburgenfes 

ad  Geftriam  transferunt  25-7. 26 

Wfthmanus  Abbas  Ccenobii  Rameuenfis 

eligitur  434.  20.   Fratres  Ramefienfes 

apud  >£thericHm  accufat  433.  36.  fed 

falfo  43  f.  I5>.   Abbatias  adminiftratio- 

nem  relinquit  436.  23 


Y. 

"Y^Mma  Rcgina  Ecclefiam  adornat  j-ot* 
■*■  c.  21 

YnaRex  298.32 

Ynifwitrin  Infula  i.  e.  Glaftonia  308.  i. 
Ypevinesflet  locus  quo  Saxorium  naves  ap- 

puHae  funt  y^y.  7 

Yfermnus  ordinatur  Diaconus  ii3-  4 

Yfiodarifcriptade  Hybernia  J7j.  A.  18 
St.  Yvo  Epilc.  obit  yyp.  2j.   ejus  Yvonis 

corpus  apud  villam  de  Slepa  497.  c  13. 


E  R  R  A   T  A. 


PEif.V3g.j,Lin.  lo.  dclc  fonfiic.  54.  iz.  aufus.  114.  31. 
/r.  pais.  110.53.  Defum.  133.11.  comm.  Gildas.  144. 
p.Faulin.  iss-  7-  DCCCXXVI.  192.  44.  ferpcnrcs  fu. 

1^3.17.  favis.  154.  14.  divinl.OToar, entia.  195.  ^7. ---cantc. 

1^3.17,  Efl  inapta,   &c.  300.51.  partium.  3o6.  10.    vcier. 

314. 41.  n)£o.  317.  14.  diflcd.  SiiJ.Sj-. onem.  &   313.  24. 

324'  4«'  — — eccrit  -— -fonas.    332.  2.    ndum.     337.  5. 


cuitis.  itfrn,  Faiiit,  348.  9.  Ga!ea.  vat.  548.5.  nifalusAl- 

tis.Subv.  i«/ra,  S.  AI.  348.47. arium  infin,  gurguflii.  350. 

Si.maceris — leflo.   366.  33. /JoJlorganan^i^cqBsE  t.  in  Ang. 

&c.   3«7.  8 cfla  368.  37.  - — mur:  38/.  -, minis;. 

538. 49.  HuliU,  ducutn.  J41.  3/.  cuai  enimj/^^.  41,  DorchaC 
771.  53.  Ivo.  776.  s4-  Hundi.  i.  N.  789.  xi.  795,  3.  — — vj^ 
tur.  SEpiinme  eft. 


F    I   N   I   S, 


I 


q3V'o'. 


BOST 


rON  PHBLIC  Lffm/